जैवविविधता संवर्धन एक पर्यावरणीय आव्हान
Abstract
भारतात जैवविविधतेचे प्रमाण जगाच्या तुलनेत खूपच जास्त आहे. आणि ते एकूण जैवविविधतेच्या ७-८% इतके आहे. जगाच्या २.४% भूभागावर भारत स्थित आहे, पण इथे ७-८% जैवविविधता आढळते. जैवविविधतेच्या बाबतीत भारत जागतिक स्तरावर १७ महाविविधता केंद्रापैकी एक आहे असे CI आणि UNEP यांनी सांगितले आहे. भारतात ५५,०४८ पेक्षा जास्त वनस्पती आणि १,०३,२५८ पेक्षा जास्त प्राण्यांच्या प्रजाती आहेत. तर भारतात मध्ये ४ जैवविविधता हॉटस्पॉट असून ज्यामध्ये हिमालय, इंडो-बर्मा, पश्चिम घात आणि सुंदरबन चा समावेश होतो. भारतात ३३% पेक्षा जास्त स्थानीय वनस्पती प्रजात आहेत. जगात १५००० फुलांच्या वनस्पती आहेत, जे जगातील एकूण संखेच्या ६% आहेत,त्यापैकी अंदाजे १,५०० वनस्पती प्रजाती धोक्यात आहेत. जगातील प्राण्यांच्या सुमारे ६.५% प्रमाण असलेल्या भारतात ९१००० प्राण्यांच्या प्रजाती आहेत. यामध्ये ६०,००० कीटकांच्या प्रजाती, २,४५६ माशांच्या प्रजाती, १,२३० पक्षांच्या प्रजाती, ३७२ सस्तन प्राणी, ४४० हून अधिक सरपटणारे प्राणी आणि २०० उभयचर प्राणी यांचा समावेश आहे. ज्यांचे सर्वाधिक प्रमाण पश्चिम घाटात आढळून येते. पशुधनाबाबाद भारतात विविधता दिसून येते भारतात मेंढ्यांच्या ४०० जाती, गायींच्या २७ जाती आणि शेळ्यांच्या २२ जाती आढळून येतात. भारतात आशियातील काही दुर्मिळ प्राण्यांची महत्वाची लोकसंख्या आहे, जसे कि बंगाल फॉक्स, आशियायी चिता, संगमरवरी मांजर, आशियायी सिंह, भारतीय हत्ती, आशियायी जगली गाढव, भारतीय गेंडा, गौर, जंगली आशियायी पाण्यातील म्ह्यस इ. परंतु मानवी क्रीयाकल्पांच्या अतिजास्त हस्तक्षेपा मुळे व हवामानात होणाऱ्या बदलांमुळे यातील बहुतेक प्रजाती ह्या धोक्याच्या पातळीत आहेत.
Full text
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-11(A)| November2025 13 . . . ( .) .- ( .) Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171103 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 11(A) Pp. 13-17 November. 2025 Submitted: 15 Oct. 2025 Revised: 25 Oct. 2025 Accepted: 10 Nov. 2025 Published: 30 Nov. 2025 . -% . .% , -% . CI UNEP . , ,, . , - , . % . , % , , . .% . , , , , , , , . . , . , , , , , , , , , . . : , , , . % . . - . , . . . . , . , , , ,., . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . . . , ( .) .- ( .) How to cite this article: . , (2025). . Journal of Research & Development, 17(11), 13-17. Original Article
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-11(A)| November2025 14 . , . ,, , . , , . . - - . – , . . . “ ” , . National Forest Policy , 1972 , , . , , . . . : , , . -: .- - , , - . - – , - . – . – , , , . - , , . - . – . - . , . . . .% , % , , . .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-11(A)| November2025 15 . , - - – : . ,, .% ,, ,% – , - , . , , . , . , . . . .. % - ‘ ’- ,., , .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-11(A)| November2025 16 .. % - ‘ ’- ,., , . - . . , . . ) ) . , . . . . . . . . , . , . . . , . . . , . . . - . . – . , , , . - . . - . – - .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-11(A)| November2025 17 – , , . . – ,, . – , , , . . . ,,, . . . . . . . , . 1. https://www.doubtnut.com 2. https://mjcollege.kces.in 3. https://www.adda247.com 4. https://www.jagranjosh.com 5. https://education.vikaspedia.in 6. https://byjus.com 7. https://thinklandscape.globallandscapesforum.org 8. https://www.worldwildlife.org 9. https://www.shaalaa.com 10. https://mjcollege.kces.in