BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA DIQQATNI RIVOJLANTIRISH

6 BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA DIQQATNI RIVOJLANTIRISH Avliyoqulova Madina Ravshanovna Chirchiq davlat pedagogika universiteti Aniq fanlar fakulteti Amaliy matematika yo‘nalishi talabasi [email protected] Chirchiq davlat pedagogika universiteti Psixologiya kafedrasi o‘qtuvchisi Ilmiy rahbar: Ozodqulov Olimjon Bahodir o‘g‘li [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17938909 Annotatsiya: Ushbu tezisda boshlangʻich sinf oʻquvchilarining oʻquv faoliyatida diqqatning ahamiyati va uni rivojlantirishning psixologik - pedagogik asoslari oʻrganiladi. Diqqat turlari, uning xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, boshlangʻich maktab yoshidagi bolalarda diqqatni shakllantirish va mustahkamlashga qaratilgan samarali metodlar, usullar va didaktik oʻyinlarning amaliy ahamiyati yoritiladi. Kalit soʻzlar:Diqqat, diqqatning turlari, diqqatning xususiyatlari, oʻquv faoliyati, diqqatni rivojlantirish, didaktik oʻyinlar, psixologik - pedagogik usullar. Annotation: This thesis explores the significance of attention in the educational activities of primary school students and the psychological and pedagogical foundations for its development. The types of attention and its characteristics are analyzed. Furthermore, the practical importance of effective methods, techniques, and didactic games aimed at forming and strengthening attention in primary school-aged children is highlighted. Keywords: Attention, Types of Attention, Characteristics of Attention, Learning Activity, Attention Development, Didactic Games, Psychological and Pedagogical Methods. KIRISH Diqqat bu shaxsning aqliy faoliyatini ob’ektga yoʻnaltirish va toʻplashni taʼminlovchi asosiy psixik jarayon. Boshlangʻich sinf yoshi (6 - 10 yosh) ongli (ixtiyoriy) diqqatning shakllanishi uchun eng muhim davrdir. Dastlab bolalarda ixtiyorsiz diqqat ustunlik qilsa - da, maktabda muvaffaqiyatli oʻqish uchun ixtiyoriy diqqatni rivojlantirish muhimdir. Diqqatning rivojlanmaganligi oʻzlashtirishda jiddiy qiyinchiliklarga sabab boʻladi. Shuning uchun, boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining asosiy vazifasi diqqatning barcha xususiyatlarini tizimli rivojlantirishdan iborat. Diqqat psixologiyada faoliyatni nazorat qilish mexanizmi sifatida koʻriladi. Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida diqqatning quyidagi xususiyatlari rivojlanishi kerak: Diqqatning barqarorligi: Biror ob'ektga uzoq vaqt chalgʻimasdan diqqatni qaratish qobiliyati. Bu, ayniqsa, dars vaqtida topshiriqlarni uzoq muddat bajarishda muhim. Diqqatni taqsimlash: Bir vaqtning oʻzida ikki yoki undan ortiq faoliyatni bajarish qobiliyati (masalan, oʻqituvchini tinglash va yozish). Diqqatni koʻchirish: Bir faoliyatdan ikkinchi faoliyatga ongli ravishda oʻtish qobiliyati. Psixolog L.S. Vigotskiy nazariyasiga koʻra, ixtiyoriy diqqat ijtimoiy oʻzaro taʼsir natijasida shakllanadi, yaʼni kattalar va tengdoshlar bilan muloqot jarayonida bolaning oʻz xatti - harakatini nazorat qilish qobiliyati rivojlanadi. Didaktik oʻyinlar: “Farqlarni top”, “Yodda saqla va chiz”, “Chalkashgan yoʻllar” kabi oʻyinlar orqali diqqatning barqarorligi va hajmi oshiriladi. 7 Korrektura Sinovlari (Schulte jadvallari): Bu jadvallar diqqatni tezlik va barqarorlik bilan rivojlantirishda samarali hisoblanadi. Oʻquvchi raqamlarni belgilangan tartibda izlashga oʻrgatiladi. Vazifani Turlash va Navbatlash: Turli xil oʻquv topshiriqlarini (yozma, ogʻzaki, amaliy) qisqa muddatlarda almashtirib turish diqqatni koʻchirish va taqsimlashni yaxshilaydi. Oʻz - oʻzini Nazorat Qilishni Shakllantirish: Oʻquvchilarga bajarilgan ishni mustaqil tekshirish, xatolarni topish va tuzatish vazifalarini berish orqali diqqatni maqsadga yoʻnaltirish koʻnikmasi shakllantiriladi. Oʻqituvchi Faoliyatidagi Oʻrni:Oʻqituvchi dars jarayonini tashkillashtirishda diqqatni jalb qilish usullaridan foydalanishi shart: aniq koʻrsatmalar berish, koʻrgazmali qurollardan foydalanish, dars materialini hayotiy misollar bilan bogʻlash. Shuningdek, har bir bolaning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda yondashish, oʻquvchini chalgʻituvchi omillarni kamaytirish muhim. XULOSA. Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida diqqatni rivojlantirish oʻquv - tarbiya jarayonining ajralmas qismi hisoblanadi.Tezisda tahlil qilingan didaktik oʻyinlar, korreksiya sinovlari va darsni tashkil etish usullari bolalarda ixtiyoriy diqqatni shakllantirish va mustahkamlashga xizmat qiladi. Diqqatni rivojlantirishga qaratilgan maqsadli pedagogik faoliyat maktab oʻquvchilarining oʻquv muvaffaqiyatiga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu, oʻz navbatida, kelajakda yanada murakkab bilish faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirishga zamin yaratadi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Karimova V. I. Psixologiya. - T.: Sharq, 2008. 2. Gʻoziyev E. G. Umumiy psixologiya. - T.: Oʻqituvchi, 2002. 3. Maklakov A. G. Obshchaya psixologiya. - SPb.: Piter, 2001. 4. Shodiyev N. S. Boshlangʻich sinflarda diqqatni rivojlantirish metodikasi. - T.: 2018. 5. Ozodqulov Olimjon Bahodir o‘g‘li. (2024). Rahbar va xodim munosabatlarining boshqaruv jarayonidagi psixologik xususiyatlari. Образование наука и инновационные идеи в мире, 41(1), 110 - 113. Retrieved from https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/12079