SURUNKALI GASTRID KASALLIGINI DAVOLASHDA FITOPRAPARATLAR SAMARADORLIGINI OʻRGANISH

Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 149 DOI: https://10.5281/zenodo.17956868 SURUNKALI GASTRID KASALLIGINI DAVOLASHDA FITOPRAPARATLAR SAMARADORLIGINI OʻRGANISH Azimova Aziza Ayubjon qizi Xidirova Sadoqat Orzimurod qizi SamDTU 4-son Ichki kasalliklar kafedrasi 1-kurs magistrantlari Maxmatmuradova Nargiza Nigmatullayevna Ilmiy rahbar: PhD, v.v.b dotsent ANNOTATSIYA Ushbu ilmiy ishda surunkali gastrit kasalligini davolash jarayonida fitopreparatlarning samaradorligi o‘rganiladi. Tadqiqot davomida o‘simlik asosidagi dori vositalarining yallig‘lanishga qarshi, antimikrob, spazmolitik va shilliq qavatni tiklovchi xususiyatlari tahlil qilinadi. Fitopreparatlar oshqozon shilliq qavatining regeneratsiyasini tezlashtirishi, kislotalilikni me’yorlashtirishi va og‘riq simptomlarini kamaytirishi bo‘yicha an’anaviy davolash usullari bilan solishtiriladi. Surunkali gastritning uzoq muddatli kechishida tabiiy preparatlarning xavfsizligi va organizmga nojo‘ya ta’sirlarining kamligi ularning afzalliklari sifatida ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari fitoterapiyaning surunkali gastritni kompleks davolashda samarali qo‘llanishi mumkinligini tasdiqlaydi. Kalit so‘zlar: surunkali gastrit, fitopreparatlar, fitoterapiya, yallig‘lanishga qarshi ta’sir, antimikrob ta’sir, oshqozon shilliq qavati, regeneratsiya, spazmolitik ta’sir, kislotalilik, tabiiy dori vositalari. ИЗУЧЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ФИТОПРЕПАРАТОВ В ЛЕЧЕНИИ ХРОНИЧЕСКОГО ГАСТРИТА АННОТАЦИЯ В данной научной работе изучается эффективность фитопрепаратов в лечении хронического гастрита. В ходе исследования анализируются противовоспалительные, антимикробные, спазмолитические и мукозовосстанавливающие свойства фитопрепаратов. Проводится сравнение фитопрепаратов с традиционными методами лечения по ускорению регенерации слизистой оболочки желудка, нормализации кислотности и уменьшению Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 150 болевого синдрома. В качестве преимуществ отмечены безопасность натуральных лекарственных средств при длительном течении хронического гастрита и низкое количество побочных эффектов. Результаты исследования подтверждают эффективность применения фитотерапии в комплексном лечении хронического гастрита. Ключевые слова: хронический гастрит, фитопрепараты, фитотерапия, противовоспалительное действие, антимикробное действие, слизистая оболочка желудка, регенерация, спазмолитическое действие, кислотность, натуральные лекарственные средства. KIRISH Surunkali gastrit – oshqozon shilliq qavatining uzoq muddatli yallig‘lanishi bilan kechadigan, keng tarqalgan gastroenterologik kasalliklardan biridir. Kasallikning rivojlanishiga noto‘g‘ri ovqatlanish, stress, Helicobacter pylori infeksiyasi, alkogol iste’moli, dorilarning nojo‘ya ta’siri va irsiy omillar sabab bo‘lishi mumkin. Surunkali gastritning ko‘pchilik hollarda takrorlanib turishi, davolash jarayonining uzoq davom etishi va simptomlarning bemorning hayot sifatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi ushbu kasallikni samarali va xavfsiz davolash usullarini izlashni dolzarb masalaga aylantiradi.[1] Zamonaviy tibbiyotda gastritni davolashda kimyoviy preparatlar asosiy o‘rinni egallaydi, ammo ularni uzoq muddat qabul qilish ko‘pincha yon ta’sirlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. Shu sababli, tabiiy manbalarga asoslangan, organizmga yumshoq ta’sir etuvchi va yuqori biologik faollikka ega fitopreparatlar so‘nggi yillarda gastroenterologiyada muhim yo‘nalishlardan biriga aylandi. O‘simliklardan tayyorlangan dori vositalarining yallig‘lanishga qarshi, antiseptik, shilliq qavatni tiklovchi va spazmolitik xususiyatlari surunkali gastritni kompleks davolashda katta ahamiyatga ega. Fitoterapiya nafaqat simptomlarni yengillashtiradi, balki shilliq qavatning himoya mexanizmlarini tiklash, oshqozon sekretsiyasini me’yorlashtirish va mikroorganizmlarga qarshi kurashish kabi ko‘p yo‘nalishli terapevtik ta’sirga ega. Ayniqsa, romashka, qizilmiya, zira, yalpiz, muqayyo, zanjabil kabi o‘simliklardan olinadigan ekstraktlar oshqozon faoliyatini tiklashda o‘z samaradorligini ko‘rsatgan.[2] Mazkur tadqiqotning maqsadi – surunkali gastritni davolashda fitopreparatlarning klinik samaradorligini o‘rganish, ularning an’anaviy terapiya bilan solishtirilganda afzalliklari va qo‘llash imkoniyatlarini tahlil qilishdan iborat. Ushbu yo‘nalishdagi ilmiy yondashuvlar bemorlarga yanada xavfsiz, kompleks va uzoq muddatli natija beruvchi davolash strategiyalarini taklif etishga xizmat qiladi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 151 ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYASI Surunkali gastritni davolashda fitopreparatlarning qoʻllanishi boʻyicha mavjud ilmiy adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki, dunyo amaliyotida oʻsimlik asosidagi dorivor vositalar yalligʻlanishga qarshi, antimikrob, spazmolitik va regenerativ xususiyatlari tufayli keng qoʻllanilmoqda. Koʻplab tadqiqotlar shuni tasdiqlaydiki, Helicobacter pylori-assotsiatsiyalangan gastrit bilan kasallangan bemorlarda fitopreparatlar an’anaviy terapiyani to‘ldirib, shilliq qavatning tiklanish jarayonini tezlashtiradi va nojo‘ya ta’sirlar xavfini kamaytiradi. O‘zbekistonda ham an’anaviy xalq tabobati va fitoterapiya gastritni kompleks davolashda muhim oʻrin tutadi. Xalqaro manbalar tahlili fitopreparatlarning farmakologik ta’siri o‘simlik tarkibidagi flavonoidlar, alkaloidlar, organik kislotalar, saponinlar va effektli antioksidant birikmalar bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, romashka, zubturum, adaçay, zanjabil, aloe vera, arpabodiyon va qizilmiya ildizi surunkali gastritda foydali ta’sir ko‘rsatishi haqida ilmiy dalillar mavjud. Shuningdek, vitamin U (metilmetioninsulfoniy xlorid) o‘simliklardan, ayniqsa karam sharbati tarkibidan olinadi va oshqozon shilliq qavatining regeneratsiyasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi isbotlangan. Tadqiqot metodologiyasi surunkali gastritni davolashda fitopreparatlarning samaradorligini baholash uchun tizimli yondashuv asosida olib borildi. Buning uchun so‘nggi yillarda chop etilgan xalqaro va mahalliy ilmiy maqolalar, klinik tavsiyalar hamda fitoterapiya bo‘yicha manbalar chuqur tahlil qilindi. Adabiyotlar tanlovi H. pylori-assotsiatsiyalangan va autoimmun gastritning patogenezi, klinik belgilari hamda davolash strategiyalariga oid ishonchli ilmiy dalillar asosida amalga oshirildi. Fitopreparatlarning kimyoviy tarkibi, ularning yallig‘lanishga qarshi, antimikrob va regenerativ ta’sir mexanizmlari solishtirildi. Shuningdek, mavjud klinik tadqiqotlarning natijalari asosida o‘simlik preparatlarining samaradorligi va xavfsizligi baholandi hamda an’anaviy davo usullari bilan integratsiyalash imkoniyatlari o‘rganildi. MUHOKAMA VA NATIJALAR G‘arb mamlakatlarida so‘nggi yillarda H. pylori bilan bog‘liq infeksion gastritning kamayib borayotgani, aksincha, avtoimmun gastritning ko‘proq uchrayotgani haqida ilmiy ma’lumotlar mavjud. Avtoimmun shakl asosan ayollar va keksalarda kuzatiladi, uning tarqalishi odatda 2–5% atrofida deb baholanadi [3]. Rivojlanayotgan mamlakatlarda esa xronik gastrit hanuz juda keng tarqalgan kasallik hisoblanadi. H. pylori infeksiyasi bilan zararlangan bolalar ulushi G‘arbda o‘rtacha 10% bo‘lsa, kam rivojlangan hududlarda bu ko‘rsatkich 50% ga yetadi. Umuman olganda, H. pylori ning global tarqalishi mintaqa va ijtimoiy-iqtisodiy Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 152 sharoitga qarab farqlanadi: Afrikada o‘rtacha 69%, Janubiy Amerikada 78% va Osiyoda 51% ni tashkil etadi [4]. Gastritni aniqlashda biopsiya namunalarining gistologik va mikrobiologik tahlili katta ahamiyatga ega. H. pylori ni yo‘qotishga qaratilgan davolash yondashuvlari yallig‘langan polimorfonuklear hujayralarning tezda yo‘qolishiga, shilliq qavatdagi surunkali yallig‘lanishning asta-sekin pasayishiga va oshqozon shilliq qavatining tiklanishiga olib keladi. Boshqa shakllar esa ularning sabablariga qarab davolanadi. Dunyoda H. pylori infeksiyasining tarqalishida ijtimoiy-gigiyenik holatlar hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Oilaviy gigiyena, yashash joyidagi aholining zichligi va ovqat tayyorlash odatlari infektsiya yuqishining asosiy omillaridir. H. pylori infeksiyasining bolalik davrida rivojlanishi kasallikning asosiy manbai sifatida e’tirof etiladi [5]. H. pylori bilan bog‘liq gastrit odatda najas-og‘iz yo‘li orqali yuqadi. Bakteriyaning virulentlik omillari uning oshqozon epiteliyiga yopishishi (BabA/B, SabA, OipA), hujayralarni shikastlashi (UreA/B), shuningdek immun nazorati chetlab o‘tishiga yordam beradi (LPS). Xususan, CagA geni yallig‘lanish jarayonini kuchaytiruvchi va oshqozon saratoni rivojlanishi bilan kuchli bog‘liq faktor sifatida tanilgan. H. pylori ning ta’siri bemorning o‘ziga xos genetik xususiyatlariga ham bog‘liq. Ba’zi sitokin va retseptor genlarida uchraydigan polimorfizmlar yallig‘lanish darajasini kuchaytirishi mumkin. Infeksiya natijasida IL-8 ko‘p ajralib, neytrofillarni chaqiradi; ular chiqaradigan oksidlovchi radikallar esa oshqozon shilliq qavati hujayralariga zarar yetkazadi. Limonfotsitar infiltratsiya ham infeksiya davomida kuzatiladi [6]. O‘tkir gastritning yillar davomida surunkali shaklga o‘tishi odatda bolalik davrida boshlanadi. Avvaliga shilliq qavatda yengil, yuzaki yallig‘lanish kuzatiladi, keyinchalik esa glandulyar bezlarning yo‘qolishi bilan kechuvchi atrofiya bosqichiga o‘tadi. Bu jarayon oshqozonning antral qismi, tanasi yoki butun bo‘ylab sodir bo‘lishi mumkin [7]. Chronic gastritning qaysi omillar ta’sirida yaraga yoki oshqozon saratoniga olib borishi to‘liq o‘rganilmagan. Biroq EBV va HCMV kabi viruslarning oshqozon o‘smalarida aniqlanishi ma’lum bo‘lgan. PCR yordamida o‘tkazilgan tekshiruvlar HCMV DNKsini saraton bilan asoratlangan xronik gastrit bemorlarining biopsiyalarida aniqlagan. Bir nechta tadqiqotlar EBV va H. pylori ning oshqozon saratoni rivojlanishiga qo‘shma ta’sirini tasdiqlagan, biroq Odam papilloma virusi (HPV) bunda ishtirok etmasligi aniqlangan [8]. Nos steroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar (NYAQDP) esa prostaglandin ishlab chiqarilishini to‘xtatib, shilliq qavat himoyasini susaytiradi va gastritga sabab bo‘ladi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 153 Avtoimmun gastrit rivojlanishi haqida ikki asosiy nazariya mavjud: 1. H. pylori antigeni bilan o‘xshashlik sababli immun tizimi noto‘g‘ri ravishda parietal hujayralarga qarshi antitanalar ishlab chiqaradi. Natijada kislota ishlab chiqarish to‘xtaydi, parietal hujayralar yemirilib boradi va atrofiya rivojlanadi. 2. Boshqa nazariyaga ko‘ra, avtoimmun jarayon H. pylori dan mustaqil ravishda paydo bo‘ladi va bevosita proton nasosi oqsillariga qarshi yo‘naltiriladi. Ikkala holatda ham genetik moyillik va tashqi omillar immun tizimining izdan chiqishiga olib kelib, T-limfotsitlar va avtoantitanalarning parietal hujayralarni zararlashiga sabab bo‘ladi [9]. Gastritga xos faqat o‘zigagina tegishli aniq simptomlar mavjud emas. O‘tkir holatlarda epigastral sohada keskin og‘riq, ko‘ngil aynishi va qayt qilish kuzatiladi. Ko‘p bemorlarda simptomlar juda yengil yoki umuman bo‘lmasligi mumkin. Davolanmasa, jarayon surunkali shaklga o‘tadi. Spirtli ichimliklar, chekish, NYAQDP qabul qilish, allergiya, radiatsiya ta’siri yoki o‘tkir xoletsistit anamnezda bo‘lsa, gastrit ehtimoli ortadi [10]. Xronik gastrit va avtoimmun gastritning eng erta belgilari quyidagilar bo‘lishi mumkin: 1. Temir tanqisligi anemiyasi yoki boshqa gematologik o‘zgarishlar, 2. Biopsiyada shilliq qavatning yallig‘lanish belgilari, 3. Boshqa avtoimmun kasalliklar mavjudligi yoki B12 yetishmovchiligi bilan bog‘liq nevrologik simptomlar. Avtoimmun gastritning dastlabki bosqichlarida temir tanqisligi anemiyasi keng tarqalgan, buning sababi — past kislotalilik tufayli temirning ichakdan so‘rilishi buzilishi. Temir tanqisligi boshqa turdagi xronik gastritlarda ham uchrashi mumkin [11]. Avtoimmun gastrit ko‘pincha boshqa avtoimmun kasalliklar bilan birga kechadi: Hashimoto tireoiditi, Addison kasalligi, 1-tur diabet, vitiligo, miasteniya, teridagi autoimmun o‘zgarishlar. 1960-yillarda avtoimmun gastrit bilan qalqonsimon bez kasalliklari birga uchrashishi “tireogastral sindrom” deb nomlangan [12]. Gastrit tashxisini qo‘yishda asosiy mezon bo‘lib oshqozon biopsiyasi orqali olingan to‘qimalarning gistopatologik tekshiruvi xizmat qiladi. Bemor anamnezi va laborator ko‘rsatkichlar ma’lumot beradi, biroq aniq tashxis qo‘yish, kasallikning shakli, og‘irlik darajasi va kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun endoskopiya va biopsiya «oltin standart» hisoblanadi. H. pylori bilan bog‘liq gastritni aniqlashda ishlatiladigan testlar ikki guruhga bo‘linadi: 1. Invaziv usullar — gastroskopiya va biopsiyani talab qiladi. Ularga gistologik bo‘yoqlar (gematoksilin-eozin, altsian ko‘k va boshqalar), bakterial madaniyat olish, tezkor ureaza testi va molekulyar (PCR) aniqlash kiradi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 154 2. Noinvaziv usullar — gastroskopiya talab etilmaydi. Ular tarkibiga 13Cureaza nafas testi (UBT), najasdagi antigen testi va serologik tekshiruvlar kiradi. Biroq proton nasosi ingibitorlaridan foydalanish ham invaziv, ham noinvaziv testlarda soxta manfiy natijalarga olib kelishi mumkin. Shuningdek, proton nasosi blokatorlarini qabul qilgan bemorlarda gistologik bo‘yoqlar orqali H. pylorini aniqlash ko‘pincha salbiy chiqadi. Shu sababli H. pylorini aniqlash uchun immunogistokimyoviy bo‘yoqlash tavsiya etiladi. Serologik testlar esa faol infeksiyani o‘tkazilgan infeksiyadan farqlash imkonini bermaydi. Autoimmun gastrit laborator-gistologik belgilar asosida aniqlanadi: intrinsic faktor va pariyetal hujayralarga qarshi antitanachalar, qonda yuqori gastrin miqdori, pepsinogen-1 darajasi va pepsinogen1/pepsinogen2 nisbatining pasayishi. Autoimmun gastritda eng sezgir biomarker — bu pariyetal hujayralarga qarshi antitanachalardir. Oshqozon raki rivojlanish xavfi past pepsinogen-1, past PG1/PG2 nisbati, yuqori gastrin ko‘rsatkichi va oshqozon tanasi hamda fundusining atrofik gastriti bilan baholanadi. Bu xavf H. pylori mavjud-bomligidan qat’i nazar yuqori bo‘ladi. Pernitsioz anemiya — kobalamin yetishmovchiligi bilan kechuvchi makrotsitar anemiya bo‘lib, pariyetal hujayralarga yoki intrinsic faktorga qarshi antitanachalar tufayli oshqozon tanasi va fundusining atrofiyasi bilan bog‘liq. Autoimmun gastritni aniqlashda qo‘shimcha ravishda gastrin-17, IgG anti-H. pylori antitanachalari, IL-8 kabi sitokinlar va grelin darajasi ham baholanishi mumkin. Xronik gastritni dori vositalari bilan davolashda quyidagilar qo‘llaniladi: • H. pylori bilan bog‘liq gastritda Maastricht V tavsiyalariga ko‘ra eradikatsiya terapiyasi buyuriladi. • Proton nasosi ingibitorlari (PPI) — pariyetal hujayralardagi H⁺/K⁺-ATFaza faoliyatini bloklab, kislota sekretsiyasini kamaytiradi. • H₂-gistamin retseptorlari blokatorlari — kislota ishlab chiqarilishini susaytiradi. • Prokinetiklar — OVQ tizimi motorikasini yaxshilaydi, qayt qilishni kamaytiradi, oshqozon bo‘shashini tezlashtiradi va reflyuksni kamaytiradi. • Selektiv M-xolinolitiklar — kislota sekretsiyasini pasaytiradi, o‘t va fermentlar ajralishini bostiradi, ichki organlar silliq mushaklari spazmlarini kamaytiradi. • Antasidlar, xususan sukralfat, oshqozonda pH 4 dan past bo‘lganda himoya plyonka hosil qilib, shikastlangan shilliq qavatni pepsin, kislota va o‘tning zararli ta’siridan himoya qiladi, yallig‘lanishni kamaytiradi. Gastrit kuchaygan davrda bemor parhezga qat’iy rioya qilishi zarur. Shokolad, kofe, gazli ichimliklar, alkogol, konserva, ziravorlar, yog‘li, qovurilgan taomlar, tez tayyorlanadigan ovqatlar, shuningdek, achish jarayonini kuchaytiradigan mahsulotlar (sut, smetana, uzum, qora non) tavsiya etilmaydi. Oziq-ovqat vitamin va oqsillarga boy, yengil hazm bo‘ladigan bo‘lishi kerak. Remissiya davrida past kislotalilikda Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 155 stimulyatsion tamoyil asosida to‘yimli ovqatlanish davom ettiriladi. Oziqlanish kichik porsiyalar bilan kuniga 5–6 marta amalga oshiriladi. Dori bo‘lmagan davolash usullari muhim o‘rin tutadi. To‘g‘ri ovqatlanish orqali organizmga vitamin U (metilmetioninsulfoniy) kabi modda kiradi. U ilk bor 1949 yilda xom karam sharbatini tadqiq etish jarayonida aniqlangan bo‘lib, shilliq qavatlarni tiklovchi, antigistamin va antiaterosklerotik xususiyatlarga ega. Bu vitamin metionindan hosil bo‘ladi va organlarning ichki shilliq qavatini tiklashda muhim rol o‘ynaydi, shu sababli "anti-yara omili" deb ham ataladi. XULOSA Surunkali gastritni tashxislash va davolash zamonaviy tibbiyotning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, kasallikning kelib chiqish mexanizmlarini aniqlashda invaziv va noinvaziv metodlarning kompleks qo‘llanilishi muhim ahamiyatga ega. Endoskopiya va biopsiya olingan to‘qimalarning gistologik tahlili hali ham eng ishonchli usul bo‘lib, kasallik shakli, og‘irlik darajasi va etiologiyasini aniqlash imkonini beradi. H. pylori bilan bog‘liq gastritni tasdiqlashda laborator tahlillar, ayniqsa immunogistokimyo, molekulyar testlar va antigen-topish metodlari yuqori sezuvchanlikka ega bo‘lib, proton nasosi ingibitorlaridan foydalanish natijalarni noto‘g‘ri ko‘rsatishi mumkinligi hisobga olinishi zarur. Autoimmun gastritda pariyetal hujayralarga qarshi antitanachalar, pepsinogenlar nisbatlari va gastrin miqdori asosiy diagnostik mezonlar sifatida xizmat qiladi. Ushbu shaklda oshqozon raki rivojlanish xavfi yuqori bo‘lgani sababli bunday bemorlarni muntazam nazorat qilish talab etiladi. Pernitsioz anemiyaning autoimmun gastrit bilan bog‘liqligi ushbu kasallikning tizimli oqibatlari borligini ko‘rsatadi. Davolashda farmakologik vositalar – PPI, H₂-blokatorlar, prokinetiklar, Mxolinolitiklar va antasidlar o‘z o‘rniga ega bo‘lsa-da, bemorning ovqatlanish tartibi va turmush tarzini to‘g‘rilash kasallikni nazorat qilishda muhim omil hisoblanadi. Ayniqsa, shilliq qavatni tiklovchi ta’sirga ega bo‘lgan tabiiy moddalar, jumladan vitamin U, gastritning kompleks terapiyasida samarali qo‘llanishi mumkin va kasallikning qaytalanishining oldini olishga yordam beradi. Yakuniy natija sifatida aytish mumkinki, surunkali gastritni samarali davolash multidisiplinar yondashuvni talab qiladi. Zamonaviy diagnostika, to‘g‘ri tanlangan dori vositalari, sog‘lom ovqatlanish va tabiiy shifobaxsh moddalardan foydalanish birgalikda bemorlarning umumiy sog‘lig‘ini yaxshilaydi, simptomlarni kamaytiradi va kasallikning og‘ir oqibatlarining oldini olishga xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. Маастрихт V/Флоренция консенсус отчетлари по лечению инфекции Helicobacter pylori. – 2017. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 16 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 156 2. Skvortsov V.V., Zaklyakova L.V., Levitan B.N. va boshq. Modern approaches to pharmacotherapy of chronic gastritis. Medical Council. 2021;(15):40–47. 3. Sugano K. et al. Kyoto global consensus report on H. pylori-associated gastritis. Gut. – 2015. 4. Lenti M.V., Di Sabatino A. Autoimmune gastritis: clinical presentation, diagnosis, and management. Drugs. – 2019. 5. Malfertheiner P., Megraud F., Rokkas T. et al. Management of H. pylori infection: the Maastricht VI Consensus. Gut. – 2022. 6. Chey W.D., Leontiadis G.I., Howden C.W., Moss S.F. Helicobacter pylori infection treatment guidelines. Am. J. Gastroenterology. – 2017. 7. De Martel C., Ferlay J., Franceschi S. et al. Global burden of cancers attributable to H. pylori. Lancet Oncology. – 2012. 8. Kusters J.G., van Vliet A.H., Kuipers E.J. Pathogenesis of Helicobacter pylori infection. Clinical Microbiology Reviews. – 2006. 9. Zhang C., Yuan Y., Chen M. Chronic gastritis: pathophysiology and modern diagnostic approaches. World Journal of Gastroenterology. – 2015. 10. Hershko C., Ronson A. Iron deficiency anemia and autoimmune gastritis. Blood. – 2009. 11. Sipponen P., Maaroos H. Chronic gastritis. Scandinavian Journal of Gastroenterology. – 2015. 12. Choi I.J. Surveillance strategy for gastric cancer in chronic atrophic gastritis. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology. – 2014.