TA'LIM JARAYONINING ILMIY JIHATLAMA TAHLILI

90 TA’LIM JARAYONINING ILMIY JIHATLAMA TAHLILI Shukurova Shodiyona Chirchiq davlat pedagogika universiteti, Tabiiy fanlar fakulteti, 1-bosqich talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17959716 Annotatsiya: Ushbu tezis ta’lim va tarbiya jarayonining psixologik asoslarini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Fan ta’lim jarayonida shaxsning psixik rivojlanishini rag‘batlantirish, tarbiyaviy vazifalarni samarali bajarish hamda o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olish imkoniyatlarini yoritadi. Kalit so‘z: ta’lim, shaxs, jihat, tarbiya, rivojlanish, xususiyat, amalyot, nazariya, idrok. Abstract: This thesis scientifically analyzes the psychological foundations of the educational and upbringing process. The subject highlights the possibilities of stimulating the psychological development of the individual in the educational process, effectively fulfilling educational tasks, and taking into account the individual characteristics of students. Keywords: education, personality, aspect, upbringing, development, characteristic, practice, theory, perception. KIRISH. Ta’lim va tarbiya jarayonida psixologik asoslarni aniqlash, zamonaviy pedagogik amaliyotda ularning o‘rnini chuqur tahlil qilish. Ta’lim va tarbiya jarayoni shaxsning psixologik rivojlanishi bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, pedagogik psixologiya ushbu jarayonning psixologik mexanizmlarini o‘rganadi. Shu bilan birga, o‘quvchilarning idrok, xotira, tafakkur, e’tibor va motivatsiya kabi psixologik jarayonlarini hisobga olish ta’limning samaradorligini oshiradi. L. S. Vygotskiy, J. Piajé, Z. Freud, A. G‘. G‘oziev kabi olimlarning ilmiy qarashlari pedagogik psixologiyaning nazariy asosini tashkil qiladi. Tahliliy metod, ilmiy adabiyotlarni o‘rganish, solishtirish va umumlashtirish usullari qo‘llanildi. Ta’lim va tarbiya jarayonining psixologik asoslari • Shaxsning individual xususiyatlarini, qobiliyat va ehtiyojlarini aniqlash. • O‘quvchilarning idrok, xotira, tafakkur va e’tibor jarayonlarini rivojlantirish. • Ta’lim jarayonida motivatsiyani shakllantirish usullarini ishlab chiqish. • Tarbiyaviy faoliyatning psixologik mexanizmlarini o‘rganish va qo‘llash. • O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi samarali muloqot va psixologik qo‘llab-quvvatlashni ta’minlash. Fan rivojlanish bosqichlari • I bosqich (XIX asr oxiri – XX asr boshlarida) – psixologiya mustaqil fan sifatida shakllandi. W. Vundt va G. Ebbinghausning ishlari ta’lim va tarbiya jarayoni psixologiyasiga asos soldi. • II bosqich (XX asr o‘rtalari) – pedagogik psixologiya nazariy jihatdan boyidi. Piajé, Vygotskiy, Rubinshtayn kabi olimlarning ilmiy qarashlari ta’lim jarayonida psixologik yondashuvlarni rivojlantirdi. • III bosqich (XXI asr) – zamonaviy texnologiyalar, kognitiv psixologiya va neyropsixologiya yutuqlariga asoslangan yangi tadqiqotlar ta’lim va tarbiyaga yangi psixologik metodlarni olib kirdi. Olib borilgan ilmiy tahlillar ta’lim va tarbiya jarayonida psixologik yondashuvlarning nafaqat pedagogik, balki shaxsning rivojlanishi va jamiyat taraqqiyoti uchun muhimligini ko‘rsatadi. 91 Bugungi ta’limda individual psixologik xususiyatlarni hisobga olish o‘quvchilarning bilim olish jarayonini samarali qiladi. XULOSA Ta’lim va tarbiya jarayonining psixologik asoslari shaxs rivojlanishining ilmiy asoslarini yoritadi. Psixologik yondashuvlar ta’lim jarayonini samarali tashkil etishda muhim ahamiyatga ega. Rivojlanish bosqichlari pedagogik psixologiyaning tarixiy shakllanishini aks ettiradi. Zamonaviy psixologik tadqiqotlar ta’lim va tarbiyaning sifatini oshirishga xizmat qiladi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Jalolov, S. (2021). Psixologiya asoslari. Toshkent: Fan nashriyoti. 2. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society. Harvard University Press. 3. Piaget, J. (1972). The Psychology of the Child. Basic Books. 4. G‘oziev, A. G‘. (2019). Umumiy psixologiya. Toshkent: O‘zMU nashriyoti. 5. O‘G‘Li, O. O. B. (2024). Vatanparvarlik ruhini talаbalarda rivojlantirish pedagogik muammo sifatida. Central Asian Journal of Academic Research, 2(10-2), 37-41. 6. 6.Bahodir o'g'li, O. O. (2024). RAHBAR VA XODIM MUNOSABATLARINING BOSHQARUV JARAYONIDAGI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 110-113. 7. Bahodir o'g'li, O. O. (2024). Samadova Laylo Alisher qizi 2024. FANLAR TIZIMIDA PEDAGOGIKA FANINING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQADORLIGI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 103-106. 8. Ozodqulov, O. B. O. G. L. (2020). O’RTA OSIYODA CHO’L MINTAQASINING EKOLOGIK OQIBATLARI. Academic research in educational sciences, (2), 196-200.