BOSHLANG'ICH TA'LIMDA O'QUV MUHITINI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY TAMOYILLARI

142 BOSHLANG’ICH TA’LIMDA O’QUV MUHITINI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY TAMOYILLARI Toirova Muxlisa Azamat qizi Chirchiq davlat pedagogika universiteti Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim fakulteti Boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi 1-kurs 25/2guruh talabasi [email protected] Ilmiy rahbar:Tadjibayev Marat https://doi.org/10.5281/zenodo.17961691 Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda o‘quv muhitini shakllantirishning zamonaviy tamoyillari yoritilgan. Unda o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga mos ta’lim muhitini yaratish, raqamli texnologiyalarni qo‘llash, interfaol metodlar asosida dars jarayonini tashkil etish hamda o‘quvchi faolligini oshirishning samarali usullari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, zamonaviy pedagogik yondashuvlar, innovatsion ta’lim texnologiyalari va psixologik-pedagogik sharoitlarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining rivojlanishiga ta’siri tahlil qilingan. Kalit so‘zlar:Boshlang‘ich ta’lim, o‘quv muhiti, innovatsion texnologiyalar, interfaol metodlar, zamonaviy tamoyillar, pedagogik yondashuv, raqamli ta’lim, o‘quvchi faolligi. Annotation: This article explores modern principles of creating an effective learning environment in primary education. It discusses the importance of designing learning spaces suitable for young learners, integrating digital technologies, applying interactive teaching methods, and enhancing student engagement. The article analyzes innovative pedagogical approaches, educational technologies, and psychological-pedagogical conditions that influence the development of primary school students. Keywords: Primary education, learning environment, innovative technologies, interactive methods, modern principles, pedagogical approach, digital learning, student engagement Bugungi kunda boshlang‘ich ta’lim tizimi jadal rivojlanib borayotgan jamiyat talablari bilan uyg‘un bo‘lishi zarur. O‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, ijodiy yondashuvi va kompetensiyalarni egallashi ko‘p jihatdan ular uchun yaratilgan o‘quv muhitining sifatiga bog‘liq. Shuning uchun ham zamonaviy boshlang‘ich ta’limda o‘quv muhitini shakllantirish eng muhim masalalardan biri bo‘lib bormoqda. 1. O‘quv muhitining mohiyati O‘quv muhiti - bu o‘quvchining bilim olishi, amaliy ko‘nikma hosil qilishi, muloqot qilishi va intellektual rivojlanishi uchun yaratilgan psixologik, pedagogik va texnik sharoitlar majmuidir. Boshlang‘ich sinflarda bu muhit qulay, xavfsiz, rang-barang va qiziqarli bo‘lishi lozim 2. Zamonaviy ta’lim tamoyillari Zamonaviy ta’limda o‘quvchi jarayonning markazida turadi. Har bir o‘quvchining qiziqishi, imkoniyati va yosh xususiyatlari inobatga olinadi.Darslarda o‘quvchining faolligini oshiruvchi metodlar qo‘llanadi: savol-javoblar, muammoli vaziyatlar, kichik guruhlar bilan ish, amaliy mashg‘ulotlarO‘qituvchi-o‘quvchi va o‘quvchi-o‘quvchi o‘rtasida hamkorlik kuchayadi. Bu jarayon bolalarda muloqot, bir-birini tinglash va fikr almashish madaniyatini shakllantiradi. 3. Raqamli texnologiyalarni qo‘llash Boshlang‘ich ta’lim jarayoniga kompyuter, planshet, interaktiv doska, elektron resurslar, o‘yin texnologiyalarini joriy etish ta’lim samaradorligini oshiradi.Raqamli vositalar o‘quvchilarning motivatsiyasini va darsga qiziqishini kuchaytiradi 143 4. Psixologik-pedagogik sharoitlarBoshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun:qulay o‘tirish joylari,rang-barang ko‘rgazmalar,o‘yin burchaklari,shaxsiy rivojlanishga yo‘naltirilgan topshiriqlar nihoyatda muhim. Bu sharoitlar o‘quvchining o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshiradi, muloqotini rivojlantiradi va ta’lim jarayonini yanada samarali qiladi. 5. Interfaol metodlarning o‘rniBoshlang ‘ich ta’limda quyidagi interfaol metodlar keng qo‘llanadi :“Aqliy hujum”,“Blits so‘rov”,“Juftlikda ish”,“Kichik guruhlarda muhokama”,“Insert”Ta’limiy o‘yinlar:Bu metodlar orqali o‘quvchilar faolligi oshadi, o‘z fikrini erkin bayon qilishga o‘rganadi va mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.Ular boshlang‘ich ta’limning sifatini sezilarli darajada oshiradi.Boshlang’ich ta’lim bosqichi -shaxsning ta’limga bo’lgan munosabati, qiziqishi va kelajakdagi bilim salohiyati shakllanadigan muhim davrdir. Shu sababli o’quv muhiti nafaqat qulay, balki o’quvchilarni faollikka, mustaqil fikrlashga, ijodkorlikka undaydigan shaklda tashkil etilishi zarur. Zamonaviy ta’lim talablari pedagoglardan o’quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan xolda, ilg’or pedagogik texnologiyalarni qo’llagan holda o’quv jarayonini tashkil etishni talab qiladi. Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy o‘quv muhitini shakllantirish -bu o‘quvchilarni faol, mustaqil va kreativ fikrlashga undaydigan ta’lim makonini yaratish demakdir. Bunday muhit o‘quvchining shaxsiy ehtiyojlari, qiziqishlari va yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda tashkil etiladi. Zamonaviy yondashuvda o‘quvchi markazga qo‘yiladi, o‘qituvchi esa yo‘naltiruvchi, yordamchi va motivator sifatida faoliyat yuritadi.O‘quv muhiti o‘quvchilarning dars jarayonida faolligini oshirishga xizmat qilishi uchun interfaol metodlar, ijodiy topshiriqlar, guruhda ishlash, bahs-munozara kabi faol o‘rgatish usullari qo‘llaniladi. Bu jarayon o‘quvchining mustaqil izlanishiga, o‘z fikrini erkin bayon qilishga va muloqot ko‘nikmalarining rivojlanishiga yordam beradi.Zamonaviy o‘quv muhiti axborotkommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni ham talab etadi. Elektron darsliklar, interaktiv doskalar, ta’limiy platformalar va multimediyalar darslarning samaradorligini oshiradi, o‘quvchilarning qiziqishini kuchaytiradi. Texnologiyalardan maqsadli foydalanish o‘quvchilarda raqamli kompetensiyalarni shakllantiradi.Shuningdek, boshlang‘ich ta’limda qulay psixologik muhit yaratish juda muhim. O‘quvchi o‘zini erkin, qo‘llab-quvvatlangan va qadrlangan deb his qilganida bilimni o‘zlashtirish darajasi oshadi. Qulay muhit o‘quvchining ichki motivatsiyasini kuchaytiradi, o‘qish jarayoniga ijobiy munosabat shakllantiradi. Shu bilan birga, zamonaviy o‘quv muhiti hamkorlikka asoslanadi. O‘quvchilar bir-biri bilan fikr almashadi, jamoada ishlaydi va ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Hamkorlik o‘quvchilar orasida hurmat, mas’uliyat va o‘zaro yordam kabi fazilatlarni shakllantiradi.Umuman olganda, boshlang‘ich ta’limdagi zamonaviy o‘quv muhiti - bu o‘quvchini har tomonlama rivojlantirishga xizmat qiladigan, texnologiyalar bilan boyitilgan, psixologik jihatdan qulay va faol o‘rgatishga asoslangan ta’lim makonidir. Xulosa Boshlang‘ich ta’limda o‘quv muhitini shakllantirishning zamonaviy tamoyillari - o‘quvchining intellektual, ruhiy va ijtimoiy rivojlanishi uchun muhim omildir. Qulay, innovatsion va interfaol o‘quv muhiti o‘quvchilarning ta’limga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, mustaqil fikrlash ko‘nikmasini shakllantiradi va zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantiradi. Shuning uchun o‘qituvchilar o‘z faoliyatida ilg‘or metodlar, raqamli texnologiyalar va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvlardan faol foydalanishlari zarur. 144 Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Karimova V. “Pedagogika asoslari”, Toshkent. 2. Yo‘ldosheva D., Xoliqova L. “Boshlang‘ich ta’lim metodikasi”. 3. Zunnunov A. “Zamonaviy ta’lim texnologiyalari”. 4. O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim to‘g‘risidagi Qonuni 5. UNESCO. “Modern approaches to primary education”, 2021. 6. Pedagogika va psixologiya bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami.