Boshlang'ich sinf o'quvchilari tarbiyasida ota-onalar bilan hamkorlikni tashkil etish metodikasi

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №12 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1210 sahifa, 2-dekabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, dekabr, 12-son MUNDARIJA Yangi O‘zbekiston sharoitida ayollar ijtimoiy faolligini oshirishda psixologik motivatsiya va o‘z-o‘zini rivojlantirish strategiyalari ........................................................................................................26 Xuseynova Abira Amanovna Pragmalinguodidactic Principles in Teaching English for Philologist Students and their Application in Intercultural Communication...................................................................................31 Arzieva Bibi-Sanem Aynazarovna Metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan biologiya o‘quv materiallarini loyihalash, joriy etish va samaradorligini baholash........................................................................................................35 Abdurasulova Gulrux Habibullayevna Oligofreniya holatida neyropsixologik tashxislar qo‘llanilishining umumiy masalalari .................................40 Akramov Dostonbek Ikromjon o‘g‘li, Xojialiyeva Sarvinoz Elyorjon qizi Oliy ta’lim muassasalari talabalarida kreativ kompetensiyani rivojlantirish pedagogik muammo sifatida ...44 Asatova Dildora Aslamovna Ingliz tili o‘qish ko‘nikmalarini takomillashtirishda autentik manbalarning roli .............................................. 49 Bekmuratova Nargiza Arislanbayevna Insultdan keyingi nutqni tiklashda logopedik reabilitatsiya va nevrologik muolajalar integratsiyasi ............52 Boltaboyeva Xurshida Sharofiddinovna The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................56 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Buyuk ipak yo‘li xalqlari o‘rtasidagi pedagogik va madaniy aloqalarning vujudga kelishi ............................59 Mirxalilova Nargiza Akbarovna Bo‘lajak tarbiyachilarni bolalarni nutqini o‘stirishga bo‘lgan kasbiy-pedagogik tayyorgarligini o‘stirish .......63 Mitaliboyeva Dildora Koxlear implantli bolalarning eshituv–nutqiy faolligini oshirishda differensial yondashuv asosida korreksion-pedagogik ish ..........................................................................66 Nartayeva Shahnoza Yulchibayevna Fasilitatsion yondashuv asosida kichik maktabgacha yoshdagi bolalarda adaptiv ko‘nikmalarni rivojlantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari ..................................................................................71 Normatova Nilufar Komilovna Boshlang‘ich sinflarda disgrafiyasi bo‘lgan o‘quvchilarda yozish kompetensiyalarini shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari (XIX–XXI asrlarda)........................................................................76 Qaxxorova Saidaxon, Mamarajabova Zulfiya Raqamli texnologiyalar va onlayn platformalar orqali olimpiya ta’limini rivojlantirish: yoshlar orasida axloqiy va jismoniy madaniyatni oshirish ...........................................................................80 Qodirov Jurabek Mamatsimonovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sun’iy intellekt bilim va savodxonligini rivojlantiradigan innovatsion jismoniy-interaktiv o‘yinlar: pedagogik model ...........................................................................83 Quvonova Nodirabegim Shavkat qizi “Sab’ai sayyor” asarida qo‘llangan onomastik birliklar haqida mulohazalar ................................................87 Gadayev Oybek Yaxshiboyevich, Ravshanova Sharbatoy Rahmatilla qizi Ijtimoiy tarmoq shifokorlarining masofaviy konsultatsiyalari shaxs psixikasi va salomatligiga ta’siri ...........91 Askarova Nargiza Abdivaliyevna, Ravshanova Zarnigor Daminovna Talabalar ilmiy dunyoqarashini rivojlantirishda innovatsion ta’lim texnologiyalari va interfaol metodlardan foydalanish................................................................................................................95 Satvoldiyev Faxriddin Akbarali o‘g‘li Innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali pedagoglarning kreativligini rivojlantirish ......................................99 Saydullayeva Gulasal Umidjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalar motorikasini rivojlantirishning standart modeli ...........................................102 Sirojiddinova Xamidaxon Xasanboy qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarning shaxslararo munosabat kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari ..........................................................................................................................106 Turg‘unova Gulnoza Muhammadjonovna, Xodjiyeva Mahliyo AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, dekabr, 12-son Shaxsdagi mehnat motivatsiyasi samaradorligini ta’minlashga xizmat qiluvchi korrelyatsion bog‘liqliklar tahlili ....................................................................................................................109 Xusanov Samariddin Maxmadaminovich Auditoriyadan tashqari musiqiy mashg‘ulotlarni art-terapiya yordamida tashkil etish asoslari ....................112 Yarashev Jo‘rabek To‘rayevich Формирование творческого мышления школьников на уроках музыки ................................................117 Габдульманова Ильнура Минисламовна Теоретико-методологические основы коллаборативного обучения, кооперативных подходов и интерактивных педагогических методов ..................................................................................................119 Жураева Мафтуна Бахтиёр кизи Педагогическое колесо как инструмент формирования цифровой компетентности будущих педагогов дошкольного образования ........................................................................................ 124 Уразова М. Б., Усманова У. Б. Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ..130 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Педагогические условия формирования языковой грамотности у учащихся с тяжелыми нарушениями речи ................................................................................................................... 135 Юсупова Зулайхо Бахром кизи Valeologik tarbiyada o‘yin texnologiyalarining ahamiyati .............................................................................139 Berkinova Charos Islomovna O‘quvchilarda faol fuqarolik kompetensiyasi tushunchasi, mazmuni va shakllanishi ..................................142 Buvorayeva Gulruh Shoikrom qizi Boshlangʻich ta’limda STEAM yondashuvi asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari ...............................145 Choʻtboyeva Munisxon Eshpoʻlat qizi Tabiatga muhabbat: maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar va o‘yinlar orqali ekologik tarbiya .................150 Ergasheva Umrinisso Komilovna Zamonaviy ta’lim – talabalar ijtimoiy intellektini shakllantirsh omilidir..........................................................153 Ermatova Gulnoz Pirimovna O‘zbekistonning eng yangi tarixi fanini o‘qitishda pedagogik texnologiyaning o‘rni ....................................156 Gazibekova Feruza Hakimovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining raqamli texnologiyalar muhitida tanqidiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi .................................................................................................159 Haydarova Feruza Haydar qizi Talabalarda maʼnaviy-axloqiy fazilatlar va sifatlarni shakllantirish mexanizmi ............................................. 162 Jumanazarova Dilnoza Umurzaqovna Maktabgacha yoshdagi bolalarning kasbga bo‘lgan qiziqishlarini shakllantirishda interfaol metodlarni qo‘llash texnologiyasi ...................................................................................................165 Jumayeva Malika Aliyevna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarda kasbiy-nutq madaniyatini rivojlantirish ........................................ 168 Lutfetdinova Ra’no Xusnetdinovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik rivojlanishga zamonaviy yondashuvlar va jahon tajribalari ..172 Masharipova Barno Erkin qizi, Adilbayeva Dilnoza Adilbay qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida til o‘yinlari texnologiyalarining nazariy asoslari .........................................175 Masharipova Dilfuza Muxammatjon qizi Maktabgacha ta’lim tarbiyachisi pedagogik faoliyatining o‘ziga xosligi .......................................................178 Muhammadiyeva Feruza Turakulovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda aksiologik yondashuvdan foydalanish metodikasi .......................................................................................181 Muhiddinova Munira Xayrullayevna Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................184 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘qituvchining muloqot madaniyatini shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari .......................187 Nizamova Nodira Paxritdinovna Integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarning nutqiy kompetentligini rivojlantirishning mazmuniy izohlanishi ..................................................................................................................................191 Oysha Qurbonova, Nodira Abduraimova Boshlang‘ich ta’limda Finlandiya tajribasi ....................................................................................................195 Nodira Sherboyeva AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, dekabr, 12-son Kutubxonachi kutubxona-axborot xizmati jarayonining yetakchi ishtirokchisi sifatida .................................198 O‘ktam Nosirov Pedagogik ta’lim transformatsiyasida talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyasi ............................................................................................................................ 204 Rustamova Shoxista Omonjonovna Globallashuv sharoitida axborot-psixologik xavfsizlikni shakllantirish masalalari ........................................ 208 Rаxmаtjonov Shoxjаhon Dilshodbek o‘g‘li Talabalarga ingliz tilini o‘qitishning zamonaviy innovatsion texnologiyalari .................................................212 Sa’dullayeva Rushana Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ...........215 Saidova Dilbar Erkinovna Pedagog xodimlarda tolerantlik namoyon bo‘lishining determinantlari ........................................................ 218 Sattorova Maxliyo Dilmurod qizi Kreativ metodlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativ tafakkur va fikrlashni rivojlantirish .........223 Sultonboyeva Baxriniso Ilhomjon qizi Artpedagogika texnologiyalaridan foydalanib maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirish metodikasi .......................................................................................................226 Xolmatova Fotima Baxtiyor qizi Boshlang‘ich ta’limda yashil kompetensiyalarni shakllantirish yo‘nalishlari .................................................229 Yaqubova Shoira Tog‘aymuratovna Emotsional intelektni rivojlantirishning nazariy asoslari ............................................................................... 233 Yarmatov Raxmboy Baxramovich Boshlang‘ich ta’limda o‘quv veb-saytlari orqali til kompetentligini rivojantirish ............................................239 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Muxammadjonova Diyorabonu Muzaffarjon qizi Языковые изменения в русском языке XXI века: исследование новых слов, сленга, интернеткоммуникации, влияния англицизмов и глобализации на современный русский язык .......................242 Марупова Дилфуза Давроновна Oliy ta’limda talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatining maqsad va vazifalari ...............................................247 F. R. Xosilova Boshlang‘ich ta’lim texnologiya darslarida o‘quvchilarni tabiiy materiallar bilan ishlashga o‘rgatish ...........251 Kambarov Nodirjon Sattarovich, Nasirjanova Feruzaxon Alixon qizi Boshlangʻich taʼlimda STEAM yondashuvining qoʻllanilishi va uning samaradorligi .................................... 256 Abdulazizova Yulduz Abdujabbor qizi Tabiiy fanlarni o‘qitishda STEAM yondashuvi asosida kreativlikni rivojlantirish metodikasi ........................259 Abdullayeva Dilrabo Fayzulla qizi Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarda shaxs ma’naviy qiyofasini shakllantirishning zamonaviy pedagogik texnologiyalari .......................................................................................................... 262 Aliyeva Zuxra Tursunboyevna Yosh avlodni madaniy-tarixiy yondashuv asosida tarbiyalashda madaniy-ma’rifiy muassasalarning o‘rni ..265 Aripov Shokirjon Olimovich Ta’limda yangi texnologiya: 4K modeli va uni amalga oshirish yo‘llari.........................................................268 Avliyoqulova Nasiba Choriyevna Badiiy-tarixiy materiallarni ta’lim jarayoniga integratsiyalashning metodologik asoslari ..............................272 Baratov Baxtiyorjon Qodirovich Bolaning maktabgacha ta’lim tashkilotiga moslashishida o‘yinning roli ....................................................... 275 Barno Masharipova Erkin qizi, Zuhrobova Mahliyo Abdulatif qizi Boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida integrativ yondoshuvdan foydalanish texnologiyasi ........278 Ernazarova Laylo Abdusaitovna, Saidahmadova Gulrux Farrux qizi Bo‘lajak tarbiyachilarda metarefleksiv fikrlashni rivojlantirishning psixologik-pedagogik asoslari ...............284 Ismailova Nilufar Isroildjanovna Semantic and Cross-Cultural Features of Food-Based Idioms in Karakalpak and English Languages ......289 Jiemuratova Gulistan Koshkinbaevna Filolog talabalarida mustaqil fikrlash va qaror qabul qilishni rivojlantirishda metakognitiv yondashuvlarning didaktik mexanizmlari ................................................................................ 292 Jo‘rayeva Dilnoza Ro‘zimat qizi Rivojlantiruvchi sohalar kompetensiyalariga integratsion yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash texnologiyasini rivojlantirish .............................................296 Jo‘rayeva Zilola Sayfiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, dekabr, 12-son Psixologlar kasbiy komponentlarini rivojlantirishda matematik usullardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari ................................................................................................................................ 302 Kuziyeva Dilnura Dilmurotovna O‘zbekiston metodik maktabida sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili ..................................................................................................................................306 Madaminova Gulzira Gulamkadirovna Maxsus pedagogika fanlarini o‘qitishning nazariy-metodik asoslari ............................................................313 Maqsudova Nodira Alijonovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishda ertakterapiya texnologiyalaridan foydalanish metodikasi ............................................................................317 Muxiddinova Dilfuza Sherdor qizi Nutq madaniyatini shakllantirishda o‘qituvchi nutqining roli.........................................................................320 N. Q. Olimova Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................323 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘quvchilarda ekologik madaniyatni shakllantirish metodikasi ....................................................................326 Normirzayeva Maftunaxon Ilyosjon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tadqiqot faoliyatini rivojlantirishda intensiv ta’lim texnologiyalarining metodik asoslari ............................................................................................................ 329 Olloqulova Farzona Umedillayevna Maktabgacha ta’lim yoshidagi giperaktiv bolalar bilan ishlashda pedagogik kompetentligini oshirish metodikasi ......................................................................................................................................332 Raimqulova Sojida Abdusaid qizi Talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy asoslari ....................................335 Rustamova Shoxista Omonjonovna Inklyuziv ta’limni tashkil etishning xorijiy pedagogik amaliyotdagi modellari ...............................................339 Sultonova Zarina Uchqun qizi Xalq pedagogikasida ertaklarning tarbiyaviy va ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati: ma’naviy begonalashuvga qarshi tarbiyaviy omil sifatida ............................................................................343 To‘xtasinova Farida Davlatali qizi B1 darajadagi talabalar uchun xorijiy tilni o‘qitishda audiovizual texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirishning metodik asoslari .............................................................................................347 Toshpulatova Shaxsanam Xolmurodovna Kontekstli ta’lim va uning boshlang‘ich ta’lim matematikasidagi ahamiyati haqida .....................................350 Umarova Nigora Alisherovna Oiladagi psixologik muhitning o‘spirinlarda to‘liqsizlik kompleksi shakllanishiga ta’siri ...............................353 Xalmuratova Dilorom Abdikarimovna Ta’limda faktcheking: misinformatsiya va dizinformatsiyaga qarshi kurashishning pedagogik asoslari ......356 Xidirova Maftuna Ilhom qizi Maktab o‘quvchilarini falsafiy va dunyoqarashga tayyorlash omillari ..........................................................362 Xo‘shboqova Farida Komiljon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari .............................370 Xusanova Gulruxsor To‘lqin qizi, Aliyeva Muhlisa Baxodir qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetensiyasini oshirish ...........................................................374 Zokirova Sohibaxon Muxtaraliyevna, Erkinova Nazokatxon Anvarjon qizi Эффективность занятий кроссфитом в повышении уровня общей физической подготовленности слушателей института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан ................................377 Албеков Шокир Адилбекович Роль торговых и кочевых маршрутов в формировании лингвокультурных заимствований между Хорезмом и Южной Сибирью ........................................................................................................381 Сатымова Светлана Сатымовна Использование искусственного интеллекта в обучении русскому языку как иностранному: проблемы и решения ................................................................................................................................. 385 Ташева Дилором Салимовна Проблемы использования коммуникативного метода в преподавании русского языка студентам ....389 Тоджибоева Наргиза Джумабоевна AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, dekabr, 12-son Maktab–oila–mahalla hamkorligining qizlar ijtimoiy faolligini oshirishga ta’siri ............................................393 Abdurazoqova Marg‘uba Muxammad qizi Ta’lim tizimida musiqiy madaniyatni takomillashtirshning metodologik imkoniyatlari...................................397 Asqarova Xurshida A’zamjon qizi Maktab biologiya kursini o‘qitishda dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarning o‘zaro bog‘liqligi asosida metodologik savodxonlikni shakllantirish ............................................................. 404 Azimov Bekjon Ibrohimjon o‘g‘li Oliy ta’lim tizimida iqtidorli talabalar bilan ishlash samaradorligini ta’minlash usullari ................................. 407 Delov To‘lqin Erkinovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarni badiiy asarlarni janriy xususiyatlariga ko‘ra izohli o‘qishga o‘rgatish .......... 410 Gulmira Abdullayeva Oʻzbekiston bokschilarining dunyo reytingida yetakchi o‘rinlarni egallashining asosiy omillari ................... 413 Insapov Ismoil Tuychialiyevich Improving Learners’ Engagement Through Game-Based Techniques in Language Education .................. 416 Ismailova Ma’rifat Bakhrambek kizi STEAM yondashuvi boshlang‘ich ta’limda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning zamonaviy kaliti sifatida ........ 421 Jo‘rayeva Nasiba Komil qizi O‘quvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning ijtimoiylashuvi ....................................................... 426 Jo‘rayeva Sayyora Vahobjon qizi O‘smirlarda xarakter aksentuatsiyasining o‘ziga bo‘lgan ishonch rivojlanishiga ta’sirining psixologik xususiyatlari ................................................................................................................................429 Jurayev Xaydarjon Odilboyevich O‘spirinlarda agressiv xulqga ta’sir qiluvchi omillar .....................................................................................433 Konratbayeva Ayjamal Bazarbayevna Rus va o‘zbek tillarida chorvachilik terminlarining qiyosiy tahlili .................................................................. 436 Kurbanova Guzal Abduraximovna Texnologiya darslarida murakkab mexanizmlarni o‘qitishning zamonaviy usullari ...................................... 441 Mamadaliyev Furqat Xolmamatovich Umumta’lim maktab o‘qituvchilarining sun’iy intelekt texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini shakllantirish usullari .............................................................................................................. 446 Mamatova Fazilat Ixtiyorovna, Xolmirzayeva Zebo Ravshan qizi Nutqda badiiy tasviriy vositalardan foydalanish yo‘llari................................................................................ 450 Murodova Farangis G‘anisherovna Kichik yoshdagi o‘quvchilarning yozma savodxonligini oshirish yo‘llari ....................................................... 454 N. Abduvaliyeva, M. Odinajonova Kichik maktab yoshidagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxslararo munosabatini korreksiyalashda ertak terapiyasidan foydalanish ....................................................................................... 458 Nig‘matova Nodirabegim Lutfillo qizi Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ........... 463 O‘rinova Ro‘zigul Jumanazar qizi Voleybol o‘yinida blok qo‘yish texnikasini o‘rgatishda yangi pedagogik yondashuvlar ................................ 467 Qambarov Kozimjon Texnik yo‘nalishda tahsil olayotgan talabalarga ingliz tilini o‘qitishning yangi texnologiyalari ..................... 472 Babayeva Gulnozaxon Latibjonovna Maktabgacha ta’lim sifatini oshirishda pedagog malakasining roli .............................................................. 481 Davlatova Dildora Nuriddinovna Talabalarda sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishning pedagogik tamoyillari .............................................. 485 Davronov Nurzod Ismoilovich Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar: toifalari va tasniflash mezonlari .......................................................... 490 Djurayeva Sohiba Barat qizi Blum taksonomiyasiga asoslanib boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish usullari .............................................................................................................. 495 Husenova Aziza Sharipovna Tabiiy fan darslari jarayonida o‘quvchilarda loyihaviy ishlarni tashkil etish ko‘nikmasini shakllantirish ....... 498 Matniyazova Diyora Jumanazarovna Boshlangʻich taʼlimni modernizatsiya qilishning asosiy yoʻnalishlari: innovatsion taraqqiyot, metodik yangiliklar va istiqbollari ................................................................................................................. 501 Nazarova Mohigul Akmalovna, Asatova Mashhura Asomiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, dekabr, 12-son Kasbiy pedagogikani shakllantirish va rivojlantirish masalalari ................................................................... 506 Sanaqulov Xamroqul Rizaqulovich O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va suggestiv kompetentligining o‘zaro bog‘liqligi ..................................... 513 Shermatova Manzura Ikromjanovna Tez qalamchizgilarda innovatsion texnologiyalarni qo‘llash tajribasi ........................................................... 518 Suyunov Navro‘z Alisher o‘g‘li Kognitiv tilshunoslik asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish ................................... 523 Teshabiyev Dilmurod Raxmadjonovich, Madazimova Muxlisa Abdurashid qizi Kombinatorik masalalar asosida ijodiy topshiriqlarni tuzish va ularning o‘quvchilarga ta’siri ...................... 526 Toshboyeva Saida Rahmonberdiyevna, Yusupova Latofat Abduqodir qizi Linguodidactic Foundations for Enhancing Professional Competence in Practice-Oriented Language Education ................................................................................................... 530 Uktamova Navruza Botir qizi Audiovizual usul qo‘llanilganda o‘quvchilarning til ko‘nikmalaridagi o‘zgarishlarni baholash ...................... 535 Umarov Aziz Avazovich Ona tili – ART texnologiya va kreativlik fanida so‘z san’atining omili sifatida .............................................. 540 X. Sanaqulov, Sh. Nurmatova Etnopedagogik yondashuvning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiylashuv jarayoniga ta’siri ............... 543 Xamroqulova Xilola Qosimjon qizi Ajdodlarimiz o‘gitlari asosida o‘quvchi-yoshlarda axloqiy sifatlarni shakllantirish texnologiyasi .................. 547 Xatamova Nilufar Xaydarovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ o‘qish madaniyatini rivojlantirishda generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari ............................................................................. 550 Xayitova Firuza Abdullayevna Rivojlangan mamlakatlarda maktabgacha ta’limning mazmuni va tarixiy taraqqiyoti .................................. 554 Yoziyeva Umida Lutfullayevna O‘quv vaziyatlarini loyihalash orqali talabalar o‘quv faolligini oshirish ......................................................... 558 Zakirova Dilfuza Sayidolimovna O‘quvchilar orasida jismoniy faollikni oshirish uchun yangi ilmiy yondashuvlar .......................................... 561 Zaynobidinov Dilshodbek Qobilovich Активные методы обучения как коммуникационная основа современного урока ............................... 566 Ахмедова Мукаддас Ходиматовна Инклюзия как путь к равным возможностям: развитие системы образования Узбекистана ............... 570 Баротова Шохсанам Бахтиёр кизи, Мауш Ребия Джамшедовна, Мурадова Дилфуза Махмудовна “Qurilish konstruksiyalari” fanini o‘qitishda kasbiy-amaliy kompеtеntlikni rivojlantirish................................ 576 No‘manova Soxiba Ergashboyevna Креативный педагогический подход в музыкально-теоретических и практических занятиях по искусству макома ........................................................................................... 582 Нурматова Фируза Муминовна Система упражнений по методике обучения средствам речевой выразительности узбекского языка ........................................................................................................................................ 587 Фаттахова Д. А. Oliy ta’limda kompеtеnsiyaga asoslangan o‘qitish modеllari....................................................................... 592 Ernazarov Alisher Ergashevich, Chinqulova Gulmehra The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................ 598 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Raqamli o‘yinlarga (mobile games) qaramlikning kognitiv samaradorlikka salbiy ta’siri .............................. 601 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li OTM talabalarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash asosida ilmiy tadqiqot ishlariga yo‘naltirishning zamonaviy metodlari ........................................................................................................... 605 Sobirov Zahriddin Sadriddinovich Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarda kiryativlikni rivojlantirish ..................................................................... 609 Qo‘chqarov Mirzavali Qo‘zibayevich Maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilarining axloqiy tarbiyasini shakllantirish ....................... 613 Yаqubovа Dinorа Bаhodirovnа Zamonaviy ta’lim tizimida AR (Augmented Reality) texnologiyalarining qo‘llanilishi.................................... 617 Abdumo‘minov Burxonjon Sunnatillo o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1064 2025-yil, dekabr, 12-son BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARI TARBIYASIDA OTA-ONALAR BILAN HAMKORLIKNI TASHKIL ETISH METODIKASI Fayziyeva Madinabonu Sohibjon qizi 2-kurs magistranti ORCID: 0009-0000-7955-3668 Ilmiy rahbar: Tilavova Matlab Muhamadovna PhD, Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi yo‘nalishi Annotatsiya: Boshlang‘ich ta’lim bosqichi shaxsning dastlabki tarbiyaviy, axloqiy hamda ijtimoiy-psixologik poydevori shakllanadigan muhim davr hisoblanadi. Shu bois ushbu bosqichda maktab va oila o‘rtasidagi samarali hamkorlik o‘quvchi shaxsining har tomonlama rivojlanishida muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Pedagogik va psixologik nuqtai nazardan yondashilganda, bola shaxs sifatida oilaviy muhit, ta’lim muassasasi hamda ijtimoiy atrof-muhit o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlar orqali kamol topadi. Boshlang‘ich ta’lim tizimida ota-onalar bilan o‘zaro muloqot va hamkorlikning ijtimoiy-psixologik jihatlari dolzarb va ko‘p qirrali masala bo‘lib, ushbu jarayon o‘quvchilarning o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatlari, kommunikativ ko‘nikmalari va emotsional barqarorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Oila va maktab o‘rtasidagi muntazam aloqalar – o‘qituvchi va otaonalar o‘rtasidagi ochiq muloqot, uchrashuvlar, maslahatlar hamda elektron platformalar orqali axborot almashuvi – ta’lim sifati va tarbiyaviy natijalarning yaxshilanishiga xizmat qiladi. Shuningdek, ijtimoiy-axloqiy qadriyatlarning shakllanishida ota-onalar va pedagoglarning hamkorligi alohida ahamiyat kasb etadi. Bolada hurmat, mas’uliyat, madaniyat singari fazilatlarni rivojlantirishda oila va maktabning uyg‘un faoliyati uning sinf jamoasidagi xulq-atvori hamda tengdoshlari bilan munosabatlarini ijobiy yo‘nalishda shakllantiradi. Kalit so‘zlar: boshlang‘ich ta’lim, oila-maktab hamkorligi, ijtimoiy-psixologik omillar, pedagogik muloqot, ota-onalar ishtiroki, axloqiy tarbiya, kommunikativ ko‘nikmalar, emotsional barqarorlik, ta’lim sifati, shaxs rivoji. Abstract: Primary education represents a critical stage during which the initial moral, educational, and socio-psychological foundations of a child’s personality are formed. Therefore, effective cooperation between family and school at this stage plays a significant role in the comprehensive development of learners. From pedagogical and psychological perspectives, a child’s personality develops through continuous interaction among the family environment, educational institutions, and the broader social context. The socio-psychological aspects of parental cooperation in primary education constitute a relevant and multifaceted area, as this interaction directly affects students’ academic achievement, communication skills, and emotional stability. Regular collaboration between teachers and parents – including open dialogue, meetings, consultations, and information exchange through digital platforms – contributes to improving the quality of education and educational outcomes. Furthermore, coordinated efforts between educators and parents are essential in fostering social and moral values. Jointly nurturing qualities such as respect, responsibility, and cultural awareness positively influences children’s behavior in the classroom and their relationships with peers. Key words: primary education, family–school cooperation, socio-psychological factors, pedagogical communication, parental involvement, moral education, communication skills, emotional stability, quality of education, personality development. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1065 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son Аннотация: Начальный этап образования является важнейшим периодом, в ходе которого формируются первичные воспитательные, нравственные и социально-психологические основы личности. В связи с этим эффективное взаимодействие семьи и школы на данном этапе играет значимую роль в всестороннем развитии учащегося. С педагогической и психологической точек зрения личность ребёнка формируется в процессе взаимодействия семейной среды, образовательного учреждения и социального окружения. Социально-психологические аспекты сотрудничества с родителями в системе начального образования представляют собой актуальную и многогранную проблему, поскольку данный процесс непосредственно влияет на успешность учебной деятельности, коммуникативные навыки и эмоциональную устойчивость учащихся. Регулярное взаимодействие семьи и школы – открытый диалог между учителем и родителями, встречи, консультации, а также обмен информацией посредством электронных платформ – способствует повышению качества обучения и воспитательных результатов. Кроме того, согласованная деятельность педагогов и родителей играет важную роль в формировании социальных и нравственных ценностей. Совместное воспитание таких качеств, как уважение, ответственность и культура, положительно отражается на поведении ребёнка в классном коллективе и его взаимоотношениях со сверстниками. Ключевые слова: начальное образование, сотрудничество семьи и школы, социально-психологические факторы, педагогическое взаимодействие, участие родителей, нравственное воспитание, коммуникативные навыки, эмоциональная устойчивость, качество образования, развитие личности. KIRISH Boshlang‘ich ta’lim davri – o‘quvchining shaxsiy rivoji, o‘quv faoliyatini o‘zlashtirish malakalari hamda jamiyatga moslashuv jarayonining asosiy poydevorini tashkil etadi. Ushbu bosqichda pedagog va ota-onalar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik nafaqat bolaning tarbiyaviy yo‘nalishiga, balki ta’lim jarayonining izchil va sifatli tashkil etilishiga ham sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy ta’lim sohasida olib borilayotgan yangilanishlarning markazida inson kapitalini rivojlantirish, ya’ni puxta bilimga ega, ma’naviy barkamol hamda ijtimoiy faol shaxsni voyaga yetkazish masalasi turadi. Ushbu maqsadga erishishda maktab, oila va jamiyat o‘rtasidagi uch tomonlama hamkorlik muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan, ota-onalar bilan muntazam, samarali va tizimli muloqotning yo‘lga qo‘yilishi o‘quvchi tarbiyasi hamda ta’lim natijalarining yuksalishida hal qiluvchi omil hisoblanadi. Pedagogik hamkorlik jarayonida yuzaga keladigan masalalarni samarali bartaraf etishda ota-onalarni qo‘llab-quvvatlash, ularni ta’lim-tarbiya jarayoniga faol jalb etish muhim ahamiyatga ega. Turli motivatsion usullar, tanlovlar, rag‘batlantiruvchi mukofotlar, ijodiy loyihalar hamda madaniy-ma’rifiy tadbirlar orqali otaonalarning ishtiroki faollashadi, ularning pedagogik bilim va tarbiyaviy ko‘nikmalari rivojlanadi. Natijada farzandning ijtimoiy, axloqiy hamda o‘quv yutuqlariga sezilarli darajada ijobiy ta’sir ko‘rsatiladi. Shuningdek, ota-onalar o‘rtasida yuzaga keladigan pedagogik kelishmovchiliklarni bartaraf etish ham dolzarb vazifalardan biridir. Bu jarayonda o‘qituvchi turli seminarlar, kichik guruhlarda tashkil etilgan mashg‘ulotlar hamda interaktiv maslahatlashuvlar orqali ota-onalarni o‘zaro kelishuv va yagona pedagogik yondashuvga erishishga yo‘naltiradi. Natijada ota-onalar bir-birining pozitsiyasini anglay boshlaydi, tarbiyaviy masalalar bo‘yicha qarorlarni hamkorlikda qabul qiladi va ta’lim-tarbiya jarayonida yuzaga keladigan ziddiyatlar sezilarli darajada kamayadi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tarbiyalash jarayonida oila va maktab hamkorligi masalasi pedagogik adabiyotlarda muhim ilmiy mavzu sifatida yoritib kelinmoqda. Jumladan, B. Karimovning “Pedagogika asoslari” asarida tarbiya jarayoni uzluksiz va tizimli jarayon sifatida talqin qilinib, unda oila muhitining shaxs shakllanishidagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Muallif ta’lim sifati va tarbiyaviy natijalarning barqarorligi ko‘p jihatdan otaonalarning pedagogik jarayonga ongli ishtirokiga bog‘liqligini ilmiy asoslaydi. Shuningdek, J. Yo‘ldoshev va O. To‘rayevlarning “Boshlang‘ich ta’lim metodikasi” nomli tadqiqotida boshlang‘ich ta’lim bosqichida pedagog va ota-onalar o‘rtasidagi hamkorlik o‘quv faoliyatining samaradorligini oshiruvchi muhim pedagogik omil sifatida baholanadi. Mualliflar ota-onalar bilan muloqot, maslahatlar va hamkorlikka asoslangan tarbiyaviy faoliyat bolalarning axloqiy sifatlari hamda ijtimoiy moslashuvini rivojlantirishda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi. D. Rasulovaning 2022-yilda chop etilgan “Ota-ona va maktab hamkorligining psixologik jihatlari” asarida esa hamkorlikning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari tahlil qilinib, o‘qituvchi–ota-ona– bola uchligi o‘rtasidagi ijobiy munosabat emotsional barqarorlik va tarbiyaviy muhitga kuchli ta’sir ko‘rsatishi asoslab beriladi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1066 2025-yil, dekabr, 12-son Zamonaviy pedagogik izlanishlarda esa oila–maktab hamkorligini yangi yondashuvlar asosida rivojlantirish masalasiga alohida e’tibor qaratilmoqda. A. Hasanovning “Ta’lim sifatini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari” asarida ta’lim sifatini oshirishda ijtimoiy sheriklik va ota-onalar bilan samarali hamkorlik boshqaruvning muhim elementi sifatida talqin etiladi. N. Xodjayeva tomonidan 2023-yilda e’lon qilingan ilmiy maqolada esa boshlang‘ich ta’limda raqamli texnologiyalar orqali ota-onalar bilan muloqotni kuchaytirish imkoniyatlari tahlil qilinib, elektron platformalar hamkorlikning uzluksizligini ta’minlovchi samarali vosita ekani ta’kidlanadi. Ushbu tadqiqotlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilari tarbiyasida ota-onalar bilan hamkorlikni tizimli va zamonaviy yondashuv asosida tashkil etish muhimligini ilmiy jihatdan asoslaydi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Ushbu tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tarbiyalashda ota-onalar bilan hamkorlikni tashkil etish metodikasini o‘rganish maqsadida kompleks tadqiqot usullaridan foydalanildi. Ma’lumotlar pedagogik kuzatuv, so‘rovnoma va suhbat usullari orqali to‘plandi. Kuzatuv jarayonida o‘qituvchi va ota-onalar o‘rtasidagi muloqot shakllari, hamkorlikning mazmuni hamda uning o‘quvchi xulq-atvoriga ta’siri tahlil qilindi. Ota-onalar va o‘qituvchilar o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnomalar orqali ularning hamkorlikka munosabati, pedagogik savodxonlik darajasi hamda muammoli holatlar aniqlandi. Suhbat usuli esa tarbiyaviy jarayonda yuzaga keladigan real vaziyatlarni chuqurroq anglash imkonini berdi. Olingan ma’lumotlar sifat va miqdoriy tahlil asosida umumlashtirildi, taqqoslash va tizimlashtirish usullari yordamida xulosalar chiqarildi, natijada ota-ona va maktab hamkorligining samaradorligini oshirishga oid metodik tavsiyalar ishlab chiqildi. TAHLIL VA NATIJALAR Pedagogik hamkorlik jarayonida uchraydigan dolzarb masalalardan biri – ota-onalar va pedagog o‘rtasida tarbiyaviy yondashuvlarni uyg‘unlashtirishdagi murakkabliklardir. Ba’zi ota-onalar farzand tarbiyasida qat’iy nazoratni ma’qul ko‘rgan bo‘lsa, boshqalar erkinroq, moslashuvchan metodlarni afzal biladi. Bunday qarashlar o‘rtasidagi tafovut ta’lim jarayonida muayyan kelishmovchiliklar va tushunmovchiliklarning yuzaga kelishiga sabab bo‘lishi mumkin. Bunday holatlarda o‘qituvchi ota-onalar bilan samarali muloqot olib boradi, metodik tavsiyalar beradi hamda farzand tarbiyasiga oid yagona pedagogik yo‘nalishlarni birgalikda shakllantirishga yordam beradi. Shuningdek, interaktiv darslar, treninglar, seminarlar va amaliy mashg‘ulotlar ushbu jarayonni qo‘llab-quvvatlovchi asosiy pedagogik vositalar sifatida xizmat qiladi. Natijada tarbiyaviy qarashlar o‘rtasidagi kelishmovchiliklar kamayadi va hamkorlikning samaradorligi oshadi. Pedagogik hamkorlikdagi dolzarb muammolardan yana biri – ota-onalarning pedagogik bilim darajasining yetarli emasligidir. Ba’zi ota-onalar ta’lim-tarbiya metodlarini noto‘g‘ri qo‘llashi, farzand tarbiyasida xatoliklarga yo‘l qo‘yishi yoki pedagogik tavsiyalarni qabul qilmasligi mumkin. Shu bois o‘qituvchi muntazam ravishda tre ninglar, seminarlar va master-klasslar orqali ota-onalarning pedagogik savodxonligini oshirishi lozim. Amaliy mashg‘ulotlar esa ota-onalarga farzand tarbiyasida yuzaga keladigan murakkab vaziyatlarni tahlil qilish, ularni hal etish strategiyalarini o‘rganish hamda pedagogik ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini yaratadi. Raqamli texnologiyalardan foydalanish pedagogik hamkorlikdagi muammolarni bartaraf etishda qo‘shimcha imkoniyatlarni taqdim etadi. Elektron kundaliklar, mobil dasturlar, onlayn forumlar va video-darslar orqali otaonalar ta’lim-tarbiya jarayonida doimiy ishtirok etadi, farzandning rivojlanish holatini kuzatadi va metodik tavsiyalar oladi. Shu yo‘l bilan pedagogik jarayon uzluksiz davom etadi hamda maktab va oila o‘rtasidagi hamkorlik mustahkamlanadi. Hamkorlikning ta’lim sifatiga ta’siri Bilimning rivojlanishi Ota-onaning farzandining o‘quv jarayoniga befarq bo‘lmasligi, darsga tayyorgarligini nazorat qilishi va darsdan tashqari savollar bilan shug‘ullanishi bolaning bilim darajasini oshiradi. Shu tarzda o‘quvchi savol berishga va yangi bilimlarni egallashga intiladi, natijada ta’lim sifati yaxshilanadi. Tarbiyaviy yondashuv Boshlang‘ich sinf o‘quvchisining axloqiy qoidalarni o‘zlashtirishida ota-onalar va o‘qituvchi o‘rtasida uyg‘un yondashuv mavjud bo‘lsa, bola turli muhitlarda ziddiyatli talablar bilan duch kelmaydi. Bu esa uning shaxsida barqaror ijtimoiy va axloqiy qadriyatlarning shakllanishini ta’minlaydi. Rivojlanish muvozanati Ota-onaning pedagogik bilim va tajribasi yuqori bo‘lsa, u farzandning o‘qishga bo‘lgan qiziqishi va munosabatini shakllantira oladi. Uy sharoitida kitoblar, qo‘shimcha mashg‘ulotlar va darslar tashkil etilishi bolaning intellektual rivojiga xizmat qiladi. Natijada o‘quvchi sinfda faol ishtirok etadi, kreativ fikrlash va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1067 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son Emotsional xavfsizlik Ota-onasi maktab bilan yaqindan hamkorlik qiladigan bola o‘zini himoyalangan va qulay muhitda his qiladi. U maktab muhitini ijobiy qabul qiladi, bu esa ruhiy barqarorlikni ta’minlab, ta’lim sifatini yaxshilashda muhim psixologik omil hisoblanadi. Pedagogik hamkorlikda ota-onalarni faol jalb etish Asosiy g‘oya Ota-onalarni pedagogik jarayonga jalb qilishning eng muhim omillaridan biri – ularni tarbiyaviy jarayonda mas’uliyatni chuqur his qilishga o‘rgatishdir. Uy vazifalarini nazorat qilish Ota-ona farzandning uy vazifalarini muntazam kuzatib, bilimni mustahkamlash jarayonini qo‘llab-quvvatlaydi. O‘quv jarayonini mustahkamlash Darsdan tashqari mashg‘ulotlar, savol-javoblar va qo‘shimcha topshiriqlar orqali ota-ona o‘quv jarayoniga faol hissa qo‘shadi. Ijodiy faoliyatni rag‘batlantirish Bolaning kreativ qobiliyatini rivojlantirish va yangi g‘oyalarni amalda qo‘llashda ota-ona muhim ko‘mak beradi. Natijalar Ota-onalar farzandining rivojlanishini yaqindan kuzatadi, o‘z pedagogik malakasi va tarbiyaviy qobiliyatini oshiradi hamda ta’lim jarayoni va tarbiyaviy muhitning samaradorligi sezilarli darajada yaxshilanadi. Shu tarzda ota-onalarni pedagogik jarayonga faol jalb etish nafaqat bolaning bilim va ijtimoiy rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, balki ota-onalarning o‘z pedagogik qobiliyatlarini rivojlantirishiga ham xizmat qiladi. Loyiha asosida pedagogik hamkorlik Markaziy g‘oya Loyiha yondashuvi pedagogik hamkorlikning samarali vositasi bo‘lib, ota-onalarni faol ishtirok etishga undaydi. Ota-ona va farzandlar faoliyati Birgalikda ekologik, madaniy, ijtimoiy yoki ijodiy loyihalarni rejalashtirish va amalga oshirish, bolalarning tashabbuskorligini hamda ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish pedagogik jarayonda ota-onaning amaliy tajriba orttirishi va o‘qituvchi bilan hamkorligini kuchaytiradi. Bolalar rivoji Ijtimoiy mas’uliyatni his qilish, qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish, muammolarni mustaqil hal qilish hamda jamoada samarali ishlash qobiliyatlari shakllanadi. Loyiha asosidagi yondashuv ota-onalar va bolalar o‘rtasidagi pedagogik hamkorlikni mustahkamlab, ta’lim jarayonining samaradorligini oshiradi, ijodiy va ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantiradi hamda amaliy pedagogik tajriba orttirishga imkon yaratadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1068 2025-yil, dekabr, 12-son Asosiy yo‘nalish | Mazmuni Hamkorlik mohiyati Pedagogik hamkorlik to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilganda, bola–ota-ona–o‘qituvchi o‘rtasida ishonchli, barqaror va natijaga yo‘naltirilgan ta’lim muhiti shakllanadi. Zamonaviy yondashuvlar Yangi avlod texnologiyalari, interaktiv metodlar va ijodiy loyihalar hamkorlikni uzluksiz, qiziqarli va samarali jarayonga aylantiradi. Ota-onaning roli Ta’lim jarayoniga faol jalb etilgan ota-ona o‘zining pedagogik rolini mustahkamlaydi, bolaga mehr va qo‘llab-quvvatlash orqali ijtimoiy mas’uliyatni oshiradi. Bolalar rivoji Hamkorlikning kuchli bo‘lishi bola shaxsida ijtimoiy, axloqiy va akademik rivojlanishni ta’minlaydi, uning motivatsiyasi hamda o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. Natija Uslubli, tizimli va o‘zaro hurmatga asoslangan hamkorlik umumiy ta’lim sifatini oshiradi va barcha ishtirokchilar manfaatini uyg‘unlashtiradi. Pedagogik hamkorlikni yanada mustahkamlash hamda oila–maktab o‘rtasida izchil va samarali hamkorlik muhitini shakllantirish uchun quyidagi takliflarni amalga oshirish tavsiya etiladi. 1. Ota-onalar bilan muntazam muloqot tizimini yo‘lga qo‘yish. Elektron kundaliklar, raqamli platformalar, mobil ilovalar va onlayn aloqa kanallari orqali o‘quvchining kundalik rivojlanishi, bilimni o‘zlashtirish darajasi hamda psixologik holatini doimiy kuzatib borish, axborot almashinuvini tez va aniq tashkil etish maqsadga muvofiq. 2. Ota-onalarning pedagogik savodxonligini oshirish. Ma’rifiy treninglar, seminarlar, mahorat darslari, uchrashuvlar va psixologik konsultatsiyalar orqali otaonalarga farzand tarbiyasi, yosh xususiyatlari, zamonaviy metodikalar hamda kommunikativ yondashuvlar bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar berish zarur. 3. Interaktiv metodlar orqali ota-onalarni fikrlash jarayoniga jalb qilish. Guruh ishlari, munozaralar, muammoli vaziyatlar, rolli o‘yinlar va hamkorlikka asoslangan mashg‘ulotlar ota-onalarning pedagogik tafakkurini rivojlantiradi hamda ularda ta’lim jarayoniga mas’uliyatli munosabatni kuchaytiradi. 4. Ijodiy loyihalar va oilaviy topshiriqlarni tashkil etish. Turli loyiha ishlari, ijodiy faoliyat, tanlovlar, oilaviy tadbirlar va qiziqarli ko‘rgazmalar orqali ota-onalarni farzandi bilan birgalikda faol ishtirok etishga undash ularning hamkorlikdagi rolini yanada boyitadi. 5. Pedagogik hamkorlik samaradorligini baholash tizimini joriy etish. Muntazam monitoring, tahliliy hisobotlar, so‘rovnomalar, kuzatuvlar va diagnostika vositalari yordamida oila–maktab hamkorligining natijalari o‘lchanadi, mavjud kamchiliklar aniqlanadi hamda jarayonni takomillashtirish yo‘llari belgilanadi. 6. Motivatsion tizimlar orqali ota-onalar faolligini oshirish. Rag‘batlantiruvchi tashabbuslar, faol ota-onalarni e’tirof etish, taqdirlash tizimlari, ijobiy fikr-mulohazalar va ochiq muloqot muhiti ota-onalarning pedagogik jarayonda faol va ongli ishtirokini kuchaytiradi. Tizimli, uzluksiz va natijaga yo‘naltirilgan pedagogik hamkorlik oila va maktab o‘rtasida ishonch, hamjihatlik hamda o‘zaro mas’uliyatni mustahkamlaydi. Bunday hamkorlik bolalarning ma’naviy yuksalishi, ijtimoiy moslashuvi, axloqiy ongining shakllanishi va akademik rivoji uchun zarur bo‘lgan sog‘lom tarbiyaviy muhitni ta’minlaydi. Natijada o‘quvchi shaxs sifatida yetuk shakllanadi, oila esa ta’lim jarayonining faol hamkoriga aylanadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1069 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son XULOSA VA TAKLIFLAR Boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘qituvchi va ota-ona o‘rtasidagi muntazam hamkorlik nafaqat o‘quvchi shaxsining shakllanishida, balki ta’lim sifatini barqaror rivojlantirishda ham strategik ahamiyat kasb etadi. Maktab va oila o‘rtasidagi pedagogik aloqalar mustahkam bo‘lganda, bola ikki muhit o‘rtasida qarama-qarshi talablar girdobida qolmaydi; aksincha, tarbiya va ta’lim jarayoni yagona maqsad sari yo‘naltiriladi. Ota-onaning farzand ta’limiga befarq bo‘lmasligi, uy sharoitida zarur rivojlantiruvchi muhitni tashkil etishi hamda o‘qituvchi tavsiyalariga amal qilishi o‘quvchining bilishga bo‘lgan qiziqishini kuchaytiradi, mas’uliyat tuyg‘usini shakllantiradi va darslardagi faolligini oshiradi. Pedagogik hamkorlikning uzluksiz yo‘lga qo‘yilishi, ayniqsa, axloqiy qadriyatlarni singdirishda muhim o‘rin tutadi. Uyg‘un pedagogik yondashuv mavjud bo‘lgan oilada bola o‘zini ishonchli, xavfsiz va qo‘llab-quvvatlangan holda his qiladi. Bu holat o‘quvchining ruhiy barqarorligiga, ijtimoiy moslashuviga va o‘quv faoliyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuningdek, ota-onalarning pedagogik savodxonligini oshirishga qaratilgan seminarlar, treninglar va amaliy mashg‘ulotlar ularning farzand rivojini chuqurroq anglashiga xizmat qiladi. Mazkur jarayon nafaqat tarbiyaviy xatolarning oldini oladi, balki ota-ona va o‘qituvchi o‘rtasida o‘zaro ishonch asosida shakllangan samarali muloqotni ham mustahkamlaydi. Raqamli texnologiyalardan foydalanish esa hamkorlik mexanizmlarini yanada takomillashtiradi. Elektron kundaliklar, mobil ilovalar, onlayn maslahatlar va videodarslar orqali ota-onalar ta’lim jarayonidan doimo xabardor bo‘lib turadi. Bu esa ta’lim jarayonining ochiqligi, shaffofligi va qulayligini oshiradi. Umuman olganda, maktab va oila o‘rtasidagi hamkorlik tizimli tarzda yo‘lga qo‘yilgan taqdirda, o‘quvchining intellektual rivoji, axloqiy qarashlari, ijtimoiy faolligi va o‘quv motivatsiyasi yuksaladi. Demak, boshlang‘ich ta’limda sifatni oshirishning eng muhim omillaridan biri o‘qituvchi va ota-ona o‘rtasidagi mazmunli, doimiy hamda o‘zaro mas’uliyatga asoslangan samarali hamkorlik hisoblanadi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Karimov B. Pedagogika asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2021. – 240 b. 2. Yo‘ldoshev J., To‘rayev O. Boshlang‘ich ta’lim metodikasi. – Toshkent: Ma’naviyat, 2020. – 198 b. 3. Rasulova D. Ota-ona va maktab hamkorligining psixologik jihatlari. – Toshkent: Innovatsion ta’lim, 2022. – 176 b. 4. Hasanov A. Ta’lim sifatini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari. – Toshkent: Sharq, 2019. – 212 b. 5. Xodjayeva N. Boshlang‘ich ta’limda raqamli texnologiyalar: imkoniyat va muammolar // Pedagogika va psixologiya jurnali. – 2023. – №2. – B. 45–52. 6. https://uzedu.uz – O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi rasmiy sayti 7. https://ziyonet.uz – Ziyonet ta’lim portali 8. https://eduportal.uz – Elektron ta’lim platformasi 9. https://kutubxona.uz – Elektron kutubxona 10. https://researchgate.net – Ilmiy maqolalar platformasi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 564 2025-yil, dekabr, 12-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 565 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son 2025. №12 Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov Ingliz tili muharriri: Murod Xoliyorov Musahhih: Alibek Zokirov Sahifalovchi va dizayner: Iskandar Islomov © Materiallar ko‘chirib bosilganda “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali manba sifatida ko‘rsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Manzilimiz: Toshkent shahar, Yunusobod tumani 19-mavze, 17-uy. “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №C–5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: № 136361.