PSIXOLOGIK TADQIQOTLAR

307 PSIXOLOGIK TADQIQOTLAR Boymurodova Dilnur Muso qizi Chirchiq davlat pedagogika universiteti Aniq fanlar fakulteti Amaliy matematika yo’nalishi 1-bosqich talabasi [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17971978 Annotatsiya: Ushbu tezis psixologik tadqiqotlarning mohiyati, ularning metodologik asoslari, amaliy qo‘llanilishi hamda ilmiy psixologiya taraqqiyotidagi o‘rni haqida batafsil ma’lumot beradi. Tadqiqotlar jarayonida qo‘llaniladigan kuzatish, test, eksperiment, suhbat va anketa kabi metodlarning mazmuni, afzalliklari hamda kamchiliklari izohlanadi. Shuningdek, psixologik tadqiqotlarda etik me’yorlarga amal qilish, ilmiy xulosalar chiqarishning metodik tamoyillari yoritilgan. Kalit so‘zlar: psixologik tadqiqot, metod, eksperiment, kuzatish, psixodiagnostika, tahlil, ilmiy izlanish. Abstract: This thesis presents detailed information about psychological research, its methodological foundations, practical applications, and its role in the development of scientific psychology. The main research methods such as observation, testing, experiment, interview, and questionnaire are explained along with their advantages and limitations. Ethical principles, data analysis, and the requirements for drawing scientific conclusions are also addressed. Keywords: psychological research, method, experiment, observation, psychodiagnostics, analysis, scientific study. KIRISH Psixologiya inson psixikasini, xulq-atvorini, uning namoyon bo‘lish qonuniyatlarini o‘rganadigan fan sifatida ilmiy tadqiqotlarga tayanadi. Psixologik tadqiqotlar psixik jarayonlar, holatlar va shaxs xususiyatlarini chuqur tahlil qilish, ular o‘rtasidagi sababiy bog‘lanishlarni aniqlash imkonini beradi. Zamonaviy psixologiyada tadqiqot metodlarining ilmiyligi, ishonchliligi va amaliy ahamiyati muhim o‘rin tutadi.Psixologik tadqiqotlar nafaqat nazariy bilimlarni boyitadi,balki ta’lim,tibbiyot,menejment,sport psixologiyasi, pedagogika va kundalik hayotda amaliy ahamiyat kasb etadi.Shu bois tadqiqot metodlarining ilmiy asoslarda qo’llanilishi psixologiya fani sifatini belgilovchi asosiy omillardandir.Bularning barchasi psixologik tadqiqotlarni mohiyati hisoblanadi .Psixologik tadqiqot hodisalarni ilmiy asosda umumlashtirish faoliyatlarini uz ichiga oladi. Tadqiqotning maqsadi psixik jarayonlarning qonuniyatlarini ochish va ilmiy asoslangan xulosalar chiqarishidir. Kuzatish - psixik jarayon va xatti-harakatlarni tabiiy vaziyatda o‘rganish usuli. Afzalliklari: tabiiylik, real muhitda ma’lumot olish. Kamchiliklari: subyektivlik, boshqarib bo‘lmaslik. Eksperiment - sharoitlarni boshqarilgan holda o‘zgartirib, psixik reaksiyalarni o‘rganish metodi. Afzalliklari: aniq natija, qayta takrorlanish. Kamchiliklari: sun’iy sharoit. Suhbat shaxsning fikri, hissiyotlari va motivlarini aniqlashga yordam beradi. Afzalliklari: chuqur ma’lumot. Kamchiliklari: javoblarning ishonchliligi har doim kafolatlanmaydi. Ko‘p kishidan bir vaqtning o‘zida ma’lumot olish imkonini beradi. Afzalliklari: tezkorlik, ommaviylik. Kamchiliklari: yuzaki javoblar ehtimoli. Psixodiagnostika testlari shaxs xususiyatlari, qobiliyat, xotira, tafakkur va emotsiyalarni o‘lchashga yordam beradi. IQ testlar, MMPI, projektiv testlar keng qo‘llaniladi. 308 Psixologik tadqiqotlarning tamoyillari Ilmiylik, Ob’ektivlik Tekshirish mumkinligi (verifikatsiya) Qayta tiklanish, statistik ishonchlilik, etik me’yorlarga rioya qilish. Tadqiqot bosqichlari: Muammoni aniqlash, Gipoteza ishlab chiqish, Metodlarni tanlash, Tadqiqotni o‘tkazish, Ma’lumotlarni statistik tahlil qilish, Xulosalar chiqarish. XULOSA Psixologik tadqiqotlar inson psixikasining murakkab tuzilishini chuqur anglash, shaxs rivojlanishi, xulq-atvori va emotsional holatlarini ilmiy asosda o‘rganishda muhim o‘rin egallaydi. To‘g‘ri tanlangan metodlar, ilmiy yondashuv, aniq ma’lumotlar tahlili psixologik xulosalarning ishonchliligini oshiradi. Psixologiya fanida olingan ilmiy natijalar ta’lim, tibbiyot, boshqaruv, sport va kundalik hayotda keng qo‘llanilib, inson faoliyatini yanada samarali tashkil qilishga xizmat qiladi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Ananev B.G. “Psixologiya asoslari”. 2. Rubinshteyn S.L. “Inson va uning psixik faoliyati”. 3. Vygotskiy L.S. “Psixologiya va ta’lim”. 4. Leontyev A.N. “Faoliyat, ong va shaxs”. 5. O‘G‘Li, O. O. B. (2024). Vatanparvarlik ruhini talаbalarda rivojlantirish pedagogik muammo sifatida. Central Asian Journal of Academic Research, 2(10-2), 37-41. 6. Bahodir o'g'li, O. O. (2024). RAHBAR VA XODIM MUNOSABATLARINING BOSHQARUV JARAYONIDAGI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 110-113. 7. Bahodir o'g'li, O. O. (2024). Samadova Laylo Alisher qizi 2024. FANLAR TIZIMIDA PEDAGOGIKA FANINING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQADORLIGI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 103-106. 8. Ozodqulov, O. B. O. G. L. (2020). O’RTA OSIYODA CHO’L MINTAQASINING EKOLOGIK OQIBATLARI. Academic research in educational sciences, (2), 196-200.