QISHLOQ VA SHAHAR EKOLOGIYASI HAMDA ATROF-MUHITNI TOZA SAQLASH YO'LLARI

YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 18 QISHLOQ VA SHAHAR EKOLOGIYASI HAMDA ATROF-MUHITNI TOZA SAQLASH YO‘LLARI Anazbekova Dilnoza Shamshutdinova Mubina Ilmiy rahbar: G’aniyeva Tohira https://doi.org/10.5281/zenodo.17986158 ANNOTATSIYA: Annotatsiya: Bugungi kunda ekologiya masalasi insoniyat oldidagi eng dolzarb muammolardan biridir. Aholi sonining ko‘payishi, sanoatning rivojlanishi va tabiiy resurslardan noto‘g‘ri foydalanish natijasida atrof-muhitga jiddiy zarar yetmoqda. Qishloq va shahar hududlarida ekologik holat turlicha bo‘lsa-da, har ikkisi ham inson salomatligi va tabiat muvozanatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Kalit so’zlar: Qishloq ekologiyasi, Qishloq hududlarining ekologik xususiyatlari, ta’sir Qishloq ekologiyasi Qishloq hududlarining ekologik xususiyatlari Qishloq joylarda tabiatga yaqinlik kuchli bo‘lib, havoning tozaligi va yashil hududlarning ko‘pligi bilan ajralib turadi. Biroq, so‘nggi yillarda qishloq ekologiyasiga ham salbiy ta’sirlar kuchaymoqda. Asosiy ekologik muammolar: • Kimyoviy o‘g‘it va pestitsidlarning ortiqcha qo‘llanilishi • Suv resurslarining ifloslanishi (kanal va ariqlar) • Maishiy chiqindilarni noto‘g‘ri tashlash • Chorvachilik chiqindilarining nazoratsizligi • O‘rmon va daraxtlarning kamayishi Qishloq ekologiyasining ijobiy jihatlari: • Havoning nisbatan tozaligi • Tabiiy resurslarning yaqinligi • Bioxilma-xillikning saqlanib qolishi ⸻ Shahar ekologiyasi Shahar muhitining ekologik holati Shaharlar sanoat, transport va aholining zichligi sababli ekologik bosim yuqori bo‘lgan hududlar hisoblanadi. Asosiy ekologik muammolar: • Avtomobillar chiqargan zaharli gazlar • Zavod va fabrikalardan chiqayotgan tutun • Shovqin va elektromagnit ifloslanish • Chiqindilarning ko‘pligi • Yashil hududlarning kamayishi Shahar ekologiyasiga salbiy ta’sirlar: • Nafas yo‘llari kasalliklarining ko‘payishi • Stress va ruhiy charchoq • Ichimlik suvining ifloslanishi Atrof-muhitni toza saqlash uchun yechimlar 1. Chiqindilarni saralash va qayta ishlash YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 19 • Plastik, shisha va qog‘ozni alohida yig‘ish • Qayta ishlash zavodlarini rivojlantirish 2. Yashil hududlarni ko‘paytirish • Daraxt ekish aksiyalari • Park va bog‘larni saqlash 3. Ekologik ta’lim va targ‘ibot • Maktab va oilada ekologik madaniyatni shakllantirish • Ommaviy axborot vositalarida targ‘ibot 4. Transport muammosini kamaytirish • Jamoat transportidan foydalanish • Velosiped va piyoda yurishni targ‘ib qilish 5. Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish • Suv va elektr energiyasini tejash • Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish Xulosa Qishloq va shahar ekologiyasi bir-biri bilan chambarchas bog‘liq. Atrof-muhitni muhofaza qilish har bir insonning burchidir. Agar bugun ekologiyaga e’tibor bermasak, kelajak avlod sog‘lom muhitda yashay olmaydi. Shuning uchun har bir fuqaro o‘z hissasini qo‘shishi, tabiatga mas’uliyat bilan munosabatda bo‘lishi lozim. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. M.J. (1973). Boundary Condition Calculation Proceedures for Inviscid Supersonic Flow Fields. – Proc. AIAA Computational Fluid Dynamics Conference, Palm Springs, California, p. 153172. 2. [3]. Evans, Lawrence C. Partial Differential Equations. AMS, Graduate Studies in Mathematics, 2010. — ISBN: 9780821849743.