ज्ञानेश्वरीतील नीतीमूल्ये
Abstract
संतसाहित्य हे भारतीय समाजाच्या नैतिक, आध्यात्मिक व सामाजिक जडणघडणीचे प्रभावी माध्यम राहिले आहे. संत ज्ञानेश्वर विरचित ज्ञानेश्वरी हा मराठी संतसाहित्यातील एक अत्यंत महत्त्वाचा ग्रंथ असून तो केवळ भगवद्गीतेचा मराठी भावानुवाद नसून जीवनमूल्यांचा व्यापक तत्त्वज्ञानात्मक ग्रंथ आहे. प्रस्तुत शोधलेखात ज्ञानेश्वरीतील नीतीमूल्यांचा सखोल अभ्यास करण्यात आला आहे. ज्ञानेश्वरीत गुरुभक्ती, दोषांचा अस्वीकार, कर्मप्राधान्य, अंतःशुद्धी, मानसिक साम्यावस्था, समता, विश्वबंधुता व मानवी कल्याण यांसारखी उच्च नीतीमूल्ये प्रभावीपणे मांडलेली आहेत. संत ज्ञानेश्वरांनी कर्मयोगाच्या माध्यमातून निष्काम कर्माची शिकवण देत जीवनातील कर्तव्यभाव अधोरेखित केला आहे. तसेच मानवी स्वभावातील दुर्गुणांचे सामाजिक व वैयक्तिक दुष्परिणाम स्पष्ट करून सद्गुणांचा अंगीकार करण्याचा संदेश दिला आहे. आजच्या भौतिकतावादी व मूल्यसंक्रमणाच्या काळात ज्ञानेश्वरीतील नीतीमूल्ये समाजजीवनासाठी अत्यंत उपयुक्त व मार्गदर्शक ठरतात. त्यामुळे ज्ञानेश्वरी हा ग्रंथ केवळ आध्यात्मिक नव्हे तर सामाजिक, नैतिक आणि मानवी जीवनमूल्यांचा शाश्वत आधार असल्याचे स्पष्ट होते.
Full text
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 62 1, . . 2 1, , . . 2 , . , . . Manuscript ID: JRD -2025-170916 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 9(VII) Pp. 62-66 September 2025 Submitted: 12 Aug. 2025 Revised: 25 Aug. 2025 Accepted: 14 Sept.2025 Published: 30 Sept. 2025 ( Abstract): , . . . , , , , , , . . . . , . ( Keywords ): , , , , , , , , , . :- . , , . . . | : |||| , . . , , , , . . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI:10.5281/zenodo.17112901 Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: , , , . . How to cite this article: , (2025). Journal of Research & Development, 17(9(VII)), 62-66. Original Article
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 63 . , . . . . . . . . . . . . . . . , , , , , , , . . . . . , / / //// / / //// / / //// / / //// / / ////, - . . . . , “’’ . . . . . . . . ] . . . , . “ / / //// / / ////”
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 64 . . . : . : . ] . , . , . . . . / / //// . . . : . , . . / / //// . . “, , , . - . , . . ”. . : , . : . / / . . , . , “ , . , . . ”. . . | : | ] . . ‘ ’. . .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 65 / $ //// . “ ‘ ’ ‘ ’ ‘ ’ ‘ ’ . ‘ / ’ ”. . . . . , , , , , , , , / / / //// . . . . / / //// , . : | $ |||| . . . ] . . . . . . , . . “ , , , . ”. . . / / //// . . . . . :- 1. , , , 2. , , 3. , , .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 66 :- 1. , , . , 2. , , . 3. , , . 4. . . ‘ ’, , . . . , . . 5. . , . 6. . . ‘ ’, , , . . , . . 7. , , 8. , , 9. . . , . . 10. , , 11. , , 12. , 13. . . ‘ ’, , , . . , . . 14. , ,