Mavsumga qarab kiyim tanlashning gigiyenik , estetik va amaliy jihatlari

PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) Mavsumga qarab kiyim tanlashning gigiyenik , estetik va amaliy jihatlari Andijon davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar kafedrasi Texnologik ta’lim yo’nalishi talabasi Zokirjonova Shirinoy Dilshodbek qizi Ilhomova Hayotxon Baxtiyorjon qizi Tulanova Muhayyo Baxtiyorjon qizi Ilmiy rahbar : Mamajonova Guluzro Abdurashitovna [email protected] [email protected] [email protected] Annotatsiya Mazkur maqolada mavsumga qarab kiyim tanlashning gigiyenik, estetik va amaliy jihatlari atroflicha yoritilgan. Kiyimning inson salomatligi, tashqi ko‘rinishi, mehnat faoliyati va kundalik hayotdagi qulaylikka ta’siri tahlil qilinadi. Har bir faslga mos kiyim matolari, ranglar, fasonlar va poyabzal tanlashning ahamiyati ilmiy-nazariy va amaliy misollar asosida ochib berilgan. Kalit so‘zlar: kiyim, mavsum, gigiyena, estetika, qulaylik, sog‘liq, iqlim, mato, dizayn, kundalik kiyim, poyabzal. Annotation This article comprehensively examines the hygienic, aesthetic, and practical aspects of seasonal clothing selection. The impact of clothing on human health, appearance, work activity, and daily comfort is analyzed. The importance of PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) choosing appropriate fabrics, colors, styles, and footwear for each season is discussed based on theoretical and practical considerations. Keywords: clothing, season, hygiene, aesthetics, comfort, health, climate, fabric, design, everyday wear, footwear. Аннотация В статье всесторонне рассматриваются гигиенические, эстетические и практические аспекты выбора одежды в зависимости от сезона. Анализируется влияние одежды на здоровье человека, внешний вид, трудовую деятельность и повседневный комфорт. Обоснована важность подбора соответствующих тканей, цветов, фасонов и обуви для каждого времени года. Ключевые слова: одежда, сезон, гигиена, эстетика, удобство, здоровье, климат, ткань, дизайн, повседневная одежда, обувь. KIRISH Kiyim inson hayotida muhim ijtimoiy va biologik ahamiyatga ega bo‘lgan vositalardan biridir. U inson tanasini tashqi muhitning salbiy ta’sirlaridan himoya qilish bilan birga, jamiyatdagi madaniy daraja, did va estetik qarashlarni ham ifodalaydi. Iqlim sharoiti va fasllarning almashib turishi kiyim tanlashga alohida e’tibor berishni talab etadi. Mavsumga mos bo‘lmagan kiyim inson salomatligiga zarar yetkazishi, ish faoliyatida noqulaylik tug‘dirishi va tashqi ko‘rinishda estetik kamchiliklarga olib kelishi mumkin. Shu sababli kiyim tanlashda uning gigiyenik talablarga mosligi, estetik jihatdan chiroyliligi va amaliy qulayligi asosiy mezon sifatida PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) qaralishi lozim. Ushbu maqolada aynan shu jihatlar batafsil tahlil qilinadi. ASOSIY QISM 1. Kiyim va mavsum tushunchasining o‘zaro bog‘liqligi Mavsum — bu yil davomida iqlim sharoitining o‘zgarib turish davridir. Har bir mavsum (bahor, yoz, kuz, qish) o‘ziga xos harorat, namlik va ob-havo sharoitiga ega. Kiyim esa ana shu sharoitlarga moslashish vositasi hisoblanadi. Mavsumiy kiyimlar organizmning issiqlik almashinuvi jarayonini me’yorida ushlab turishga yordam beradi. To‘g‘ri tanlangan kiyim tanani sovuq urishdan yoki ortiqcha qizib ketishdan himoya qiladi. 2. Kiyim tanlashning gigiyenik jihatlari Gigiyena nuqtayi nazaridan kiyim tanlash inson sog‘lig‘ini saqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Kiyimning matosi, zichligi, havo va namlik o‘tkazuvchanligi asosiy gigiyenik talablar sirasiga kiradi. Yozgi kiyimlarning gigiyenik xususiyatlari Yoz faslida havo harorati yuqori bo‘lgani sababli terlash kuchayadi. Shu bois: < paxta va zig‘ir matolar, < keng va yengil fasonlar, < och rangli kiyimlar tavsiya etiladi. Bunday kiyimlar terining nafas olishini ta’minlab, issiqlik almashinuvini me’yorlashtiradi. Qishki kiyimlarning gigiyenik ahamiyatiQishda organizmni sovuqdan himoya qilish muhim: < jun, paxta, flis matolar, PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) < ko‘p qatlamli kiyinish, shamol va namlik o‘tkazmaydigan ustki kiyimlar gigiyenik jihatdan samaralidir. Bahor va kuz fasllari uchun kiyimlar Bu mavsumlarda ob-havo o‘zgaruvchan bo‘lgani sababli: < o‘rtacha qalinlikdagi, < suv o‘tkazmaydigan, shamoldan himoyalovchi kiyimlar tanlanadi. 3. Kiyim tanlashning estetik jihatlari Estetika — bu go‘zallik va did tushunchasi bilan bog‘liq bo‘lib, kiyim orqali insonning ichki dunyosi va madaniyati namoyon bo‘ladi. Yozgi kiyimlarda och va yorqin ranglar quvnoqlik bag‘ishlaydi. Qishki kiyimlarda to‘q ranglar jiddiylik va sokinlikni ifodalaydi. Kiyim fasonining gavdaga mosligi tashqi ko‘rinishni yanada chiroyli qiladi. Estetik jihatdan to‘g‘ri tanlangan kiyim insonning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshiradi va ijtimoiy muhitda ijobiy taassurot uyg‘otadi. 4. Kiyim tanlashning amaliy jihatlari Amaliy jihatdan kiyim kundalik faoliyatga mos bo‘lishi lozim. Bunda quyidagi omillar muhim: < qulaylik, < mustahkamlik, < harakatni cheklamaslik, < parvarishning osonligi. PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) Shuningdek, poyabzal tanlash ham mavsumga mos bo‘lishi kerak. Qishda sirpanmaydigan, yozda esa havo o‘tkazuvchi poyabzal amaliy jihatdan qulay hisoblanadi. 5. Kiyim tanlashda milliy va zamonaviylik uyg‘unligi Zamonaviy kiyimlar bilan birga milliy kiyim elementlarini mavsumga mos holda qo‘llash estetik jihatdan muhim. Milliy matolar va bezaklar insonning milliy o‘zligini aks ettiradi va madaniy merosni asrashga xizmat qiladi. XULOSA Xulosa qilib aytganda, mavsumga qarab kiyim tanlash inson salomatligi, tashqi ko‘rinishi va hayot sifati bilan chambarchas bog‘liqdir. Gigiyenik jihatdan to‘g‘ri tanlangan kiyim sog‘liqni saqlasa, estetik jihatdan chiroyli kiyim insonning ijtimoiy qiyofasini yuksaltiradi, amaliy jihatdan qulay kiyim esa kundalik faoliyatni yengillashtiradi. Har bir inson kiyim tanlashda mavsum, iqlim sharoiti va shaxsiy ehtiyojlarni inobatga olishi lozim. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1.Ahmedov S. Inson gigiyenasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2018. 2.Xolmatova M. Kiyim dizayni va estetikasi. – Toshkent: Fan, 2020. 3.Islomov B. Sog‘lom turmush tarzi asoslari. – Toshkent, 2019. PEDAGOGY JOURNAL http://bestarticle.fast-page.org/ ISSN: 7675-6548 (E) 4.Umumta’lim maktablari uchun Texnologiya darsligi. – Toshkent, 2022. 5.Qodirova N. Milliy kiyimlar va zamonaviy moda. – Toshkent, 2021.