कृत्रिम जीवशास्त्राचा जनजीवनावर सामाजिक व कायदेशीर प्रभाव
Abstract
कृत्रिम जीवशास्त्र (Synthetic Biology) हे जैवशास्त्र, अभियांत्रिकी आणि माहिती तंत्रज्ञान यांच्या समन्वयातून विकसित झालेले आधुनिक शास्त्र असून त्याचा मानवी जीवन, समाज, पर्यावरण आणि कायदेशीर व्यवस्थेवर व्यापक प्रभाव पडत आहे. प्रस्तुत अभ्यासामध्ये कृत्रिम जीवशास्त्राचे सामाजिक, पर्यावरणीय आणि कायदेशीर परिणाम विश्लेषणात्मक पद्धतीने अभ्यासले आहेत. आरोग्य क्षेत्रात आधुनिक औषधनिर्मिती, लसीकरण, कर्करोगासारख्या आजारांवरील उपचार, शेती उत्पादनवाढ, अन्नसुरक्षा आणि पर्यावरण संरक्षण यासाठी कृत्रिम जीवशास्त्र उपयुक्त ठरत असल्याचे या अभ्यासातून स्पष्ट होते. त्याचबरोबर जनुकांतील फेरफार, जैविक शस्त्रनिर्मितीचा धोका, नैतिक मूल्यांचा ऱ्हास आणि आर्थिक विषमतेत वाढ यांसारखे गंभीर दुष्परिणामही समोर येतात. या पार्श्वभूमीवर औषध व सौंदर्य प्रसाधन कायदा १९४०, जैवविविधता कायदा २००२ आणि अनुवंशिक अभियांत्रिकी मूल्यांकन समिती यांसारख्या कायदेशीर तरतुदींचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. कृत्रिम जीवशास्त्राचा वापर सामाजिक जबाबदारी, नैतिकता आणि प्रभावी कायदेशीर चौकटीत राहून केल्यास ते मानवी विकास व शाश्वत पर्यावरणासाठी उपयुक्त ठरू शकते, असा निष्कर्ष या अभ्यासातून मांडण्यात आला आहे.
Full text
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 109 1, . 2 1 , . . . , . . 2 , ( ) ., . Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-170928 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 9(VII) Pp. 109-112 September 2025 Submitted: 22 Aug. 2025 Revised: 5 Sept. 2025 Accepted: 20 Sept.2025 Published: 30 Sept. 2025 : ( Synthetic Biology ) , , , . , . , , , , . , , . , . , , . : , , , , . . . . . , . . , , . . . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI:10.5281/zenodo.17112901 Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: , , . . , . , . . How to cite this article: , (2025). . Journal of Research & Development, 17(9(VII)), 109-112. Original Article
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 110 :- . . . :- . . . :- . :- . Biotechnology me be defined, in simple terms, as generation of useful products or service by employing biological agents, viz... Microorganism, cells and tissues of plants or animals or sub cellular components thereof. , , , . . . . - . . 1. - . . . 2. - . . 3. - - . . . . . - . 1. - . .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 111 2. - . . 3. - - . . . - . . . 1. (drugs and cosmetics act):- . . 2. (GEAC):- . , , . 3. (biological diversity act 2002):- . . . . :- . . . . . . . . . CO² . . . . . . . . . :- , . , , , . , . . , .
Journal of Research and Development A Multidisciplinary International Level Referred and Double Blind Peer Reviewed, Open Access ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(VII)| September2025 112 . . :- 1. . 2. . 3. . :- 1. Singh B.D., ‘Plant Biotechnology’ Kalyani publishers, Noida, New Delhi, 3rd revised edition, 2015. 2. , ‘ ’ , , , 2012 -94 3. , ‘ 1940’ - 72 4. , , , 2021 5. , ‘ ... ’, , 2023. 6. , ‘’ , , 2018.