INVESTITSIYA-QURILISH JARAYONI, UNI TASHKIL QILISH VA SAMARADORLIGI

YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 295 INVESTITSIYA-QURILISH JARAYONI, UNI TASHKIL QILISH VA SAMARADORLIGI Rasulova Sharifa G’aybullayevna JizPi Iqtisodiyot va Menejment kafedrasi dotsenti Oblaqulova Marhaboxon Odilxon qizi JizPi “Menejment” yo’nalish talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.18014303 Annotatsiya: Mazkur tezisda investitsiya-qurilish jarayonining iqtisodiy mohiyati, uni tashkil etish bosqichlari hamda samaradorligini oshirish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, qurilish loyihalarida investitsiyalarning samarali boshqarilishi va iqtisodiy natijadorlikka ta’sir etuvchi omillar yoritilgan. Kalit so‘zlar: investitsiya, qurilish jarayoni, loyiha, moliyalashtirish, samaradorlik, risk. Аннотация: В данном тезисе проанализированы экономическая сущность инвестиционно-строительного процесса, этапы его организации, а также пути повышения его эффективности. Кроме того, освещены вопросы эффективного управления инвестициями в строительных проектах и факторы, влияющие на экономическую результативность. Ключевые слова: инвестиции, строительный процесс, проект, финансирование, эффективность, риск. Annotation: This thesis analyzes the economic essence of the investment and construction process, the stages of its organization, as well as ways to improve its efficiency. In addition, the effective management of investments in construction projects and the factors influencing economic performance are examined. Keywords: investment, construction process, project, financing, efficiency, risk. Bugungi kunda investitsiya-qurilish jarayoni mamlakat iqtisodiy rivojlanishining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Qurilish sohasiga yo‘naltirilgan investitsiyalar ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish, infratuzilmani rivojlantirish va aholi bandligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli investitsiya-qurilish jarayonini to‘g‘ri tashkil etish va uning samaradorligini ta’minlash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Investitsiyaqurilish faoliyati - bu qurilish ob'ektlarini yaratish yoki rekonstruksiya qilish maqsadida moliyaviy, moddiy va intellektual resurslarni maqsadli yo'naltirish jarayonidir. Ushbu faoliyat quyidagi asosiy elementlardan tashkil topadi: Investitsiya loyihasini ishlab chiqish va asoslash Moliyalashtirish manbalarini aniqlash va jalb qilish Loyiha-smeta hujjatlarini tayyorlash Qurilish-montaj ishlarini amalga oshirish Ob'ektni foydalanishga topshirish va ishga tushirish Investitsiya-qurilish jarayonining bosqichlari Investitsiya-qurilish jarayoni bir necha ketma-ket bosqichlardan iborat bo'lib, har bir bosqich o'ziga xos vazifalar va natijalarni o'z ichiga oladi. Tayyorgarlik bosqichi. Bu bosqichda investitsiya g'oyasi shakllanadi, dastlabki texnikiqtisodiy asoslash amalga oshiriladi, qurilish maydoni tanlanadi va ruxsatnomalar olinadi. Shuningdek, investorlar bilan shartnomalar tuziladi va loyihalash uchun topshiriq tayyorlanadi. YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 296 Loyihalash bosqichi. Ushbu bosqichda arxitektura-rejalashtirish va muhandislik tadqiqotlari o'tkaziladi, loyiha va ishchi hujjatlari ishlab chiqiladi, qurilish xarajatlari smetasi tuziladi. Loyihalash jarayonida zamonaviy dasturiy ta'minot va 3D modellashtirish texnologiyalaridan foydalaniladi. Qurilish bosqichi. Bu bosqich qurilish-montaj ishlarining bevosita bajarilishi, materiallar va jihozlarning yetkazib berilishi, ishlar sifatini nazorat qilish va texnik tavsiyalarni bajarishni o'z ichiga oladi. Qurilish jarayonida xavfsizlik texnikasi qoidalariga qat'iy rioya qilish talab etiladi. Yakuniy bosqich. Ob'ektni qabul qilish-topshirish, kafolatli ta'mirlash, ekspluatatsiya va texnik xizmat ko'rsatish bu bosqichning asosiy tarkibiy qismlaridir. Ob'ekt barcha texnik va sifat talablariga javob berishi kerak. Malakali kadrlarni tanlash, o'qitish va samarali ish tashkil etish. Qurilish ishchilarining malakasini muntazam oshirish ishlar sifatini va unumdorligini sezilarli darajada yaxshilaydi. Samaradorlikni oshirish uchun quyidagi asosiy yo'nalishlar bo'yicha ishlash tavsiya etiladi: zamonaviy qurilish texnologiyalarini joriy etish, loyiha boshqaruvini takomillashtirish, xarajatlarni optimallashtirish, sifat menejmenti tizimini joriy etish va kadrlar malakasini doimiy ravishda oshirish. O'zbekiston sharoitida investitsiya-qurilish sohasini yanada rivojlantirish uchun xususiy investitsiyalarni jalb qilish mexanizmlarini takomillashtirish, zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish va xalqaro tajribadan foydalanish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, soha mutaxassislarini tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini yaxshilash zarur. Investitsiya-qurilish jarayonini to‘g‘ri tashkil etish investitsiya loyihalarining iqtisodiy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Qurilish jarayonida zamonaviy boshqaruv usullarini qo‘llash, moliyaviy va texnik risklarni kamaytirish hamda samarali nazorat tizimini joriy etish barqaror iqtisodiy rivojlanishni ta’minlaydi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. O‘zbekiston Respublikasi “Investitsiyalar va investitsiya faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni. 2. O‘zbekiston Respublikasi Shaharsozlik kodeksi. 3. Abdukarimov B.A. Investitsiyalarni boshqarish. — Toshkent, 2020. 4. Egamberdiyev R.E. Qurilish iqtisodiyoti. — Toshkent, 2018. 5. Brealey R., Myers S. Principles of Corporate Finance. — McGraw-Hill. 6. Investitsiya va tashqi savdo vazirligi. Investitsiya faoliyati hisoboti. - Toshkent, 2023. www.mift.uz.