Full text
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №12 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1484 sahifa, 2-dekabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
“Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5)
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, dekabr, 12-son MUNDARIJA Yangi O‘zbekiston sharoitida ayollar ijtimoiy faolligini oshirishda psixologik motivatsiya va o‘z-o‘zini rivojlantirish strategiyalari ........................................................................................................26 Xuseynova Abira Amanovna Pragmalinguodidactic Principles in Teaching English for Philologist Students and their Application in Intercultural Communication...................................................................................31 Arzieva Bibi-Sanem Aynazarovna Metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan biologiya o‘quv materiallarini loyihalash, joriy etish va samaradorligini baholash........................................................................................................35 Abdurasulova Gulrux Habibullayevna Oligofreniya holatida neyropsixologik tashxislar qo‘llanilishining umumiy masalalari .................................40 Akramov Dostonbek Ikromjon o‘g‘li, Xojialiyeva Sarvinoz Elyorjon qizi Oliy ta’lim muassasalari talabalarida kreativ kompetensiyani rivojlantirish pedagogik muammo sifatida ...44 Asatova Dildora Aslamovna Ingliz tili o‘qish ko‘nikmalarini takomillashtirishda autentik manbalarning roli .............................................. 49 Bekmuratova Nargiza Arislanbayevna Insultdan keyingi nutqni tiklashda logopedik reabilitatsiya va nevrologik muolajalar integratsiyasi ............52 Boltaboyeva Xurshida Sharofiddinovna The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................56 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Buyuk ipak yo‘li xalqlari o‘rtasidagi pedagogik va madaniy aloqalarning vujudga kelishi ............................59 Mirxalilova Nargiza Akbarovna Bo‘lajak tarbiyachilarni bolalarni nutqini o‘stirishga bo‘lgan kasbiy-pedagogik tayyorgarligini o‘stirish .......63 Mitaliboyeva Dildora Koxlear implantli bolalarning eshituv–nutqiy faolligini oshirishda differensial yondashuv asosida korreksion-pedagogik ish ..........................................................................66 Nartayeva Shahnoza Yulchibayevna Fasilitatsion yondashuv asosida kichik maktabgacha yoshdagi bolalarda adaptiv ko‘nikmalarni rivojlantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari ..................................................................................71 Normatova Nilufar Komilovna Boshlang‘ich sinflarda disgrafiyasi bo‘lgan o‘quvchilarda yozish kompetensiyalarini shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari (XIX–XXI asrlarda)........................................................................76 Qaxxorova Saidaxon, Mamarajabova Zulfiya Raqamli texnologiyalar va onlayn platformalar orqali olimpiya ta’limini rivojlantirish: yoshlar orasida axloqiy va jismoniy madaniyatni oshirish ...........................................................................80 Qodirov Jurabek Mamatsimonovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sun’iy intellekt bilim va savodxonligini rivojlantiradigan innovatsion jismoniy-interaktiv o‘yinlar: pedagogik model ...........................................................................83 Quvonova Nodirabegim Shavkat qizi “Sab’ai sayyor” asarida qo‘llangan onomastik birliklar haqida mulohazalar ................................................87 Gadayev Oybek Yaxshiboyevich, Ravshanova Sharbatoy Rahmatilla qizi Ijtimoiy tarmoq shifokorlarining masofaviy konsultatsiyalari shaxs psixikasi va salomatligiga ta’siri ...........91 Askarova Nargiza Abdivaliyevna, Ravshanova Zarnigor Daminovna Talabalar ilmiy dunyoqarashini rivojlantirishda innovatsion ta’lim texnologiyalari va interfaol metodlardan foydalanish................................................................................................................95 Satvoldiyev Faxriddin Akbarali o‘g‘li Innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali pedagoglarning kreativligini rivojlantirish ......................................99 Saydullayeva Gulasal Umidjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalar motorikasini rivojlantirishning standart modeli ...........................................102 Sirojiddinova Xamidaxon Xasanboy qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarning shaxslararo munosabat kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari ..........................................................................................................................106 Turg‘unova Gulnoza Muhammadjonovna, Xodjiyeva Mahliyo
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, dekabr, 12-son Shaxsdagi mehnat motivatsiyasi samaradorligini ta’minlashga xizmat qiluvchi korrelyatsion bog‘liqliklar tahlili ....................................................................................................................109 Xusanov Samariddin Maxmadaminovich Auditoriyadan tashqari musiqiy mashg‘ulotlarni art-terapiya yordamida tashkil etish asoslari ....................112 Yarashev Jo‘rabek To‘rayevich Формирование творческого мышления школьников на уроках музыки ................................................117 Габдульманова Ильнура Минисламовна Теоретико-методологические основы коллаборативного обучения, кооперативных подходов и интерактивных педагогических методов ..................................................................................................119 Жураева Мафтуна Бахтиёр кизи Педагогическое колесо как инструмент формирования цифровой компетентности будущих педагогов дошкольного образования ........................................................................................ 124 Уразова М. Б., Усманова У. Б. Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ..130 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Педагогические условия формирования языковой грамотности у учащихся с тяжелыми нарушениями речи ................................................................................................................... 135 Юсупова Зулайхо Бахром кизи Valeologik tarbiyada o‘yin texnologiyalarining ahamiyati .............................................................................139 Berkinova Charos Islomovna O‘quvchilarda faol fuqarolik kompetensiyasi tushunchasi, mazmuni va shakllanishi ..................................142 Buvorayeva Gulruh Shoikrom qizi Boshlangʻich ta’limda STEAM yondashuvi asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari ...............................145 Choʻtboyeva Munisxon Eshpoʻlat qizi Tabiatga muhabbat: maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar va o‘yinlar orqali ekologik tarbiya .................150 Ergasheva Umrinisso Komilovna Zamonaviy ta’lim – talabalar ijtimoiy intellektini shakllantirsh omilidir..........................................................153 Ermatova Gulnoz Pirimovna O‘zbekistonning eng yangi tarixi fanini o‘qitishda pedagogik texnologiyaning o‘rni ....................................156 Gazibekova Feruza Hakimovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining raqamli texnologiyalar muhitida tanqidiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi .................................................................................................159 Haydarova Feruza Haydar qizi Talabalarda maʼnaviy-axloqiy fazilatlar va sifatlarni shakllantirish mexanizmi ............................................. 162 Jumanazarova Dilnoza Umurzaqovna Maktabgacha yoshdagi bolalarning kasbga bo‘lgan qiziqishlarini shakllantirishda interfaol metodlarni qo‘llash texnologiyasi ...................................................................................................165 Jumayeva Malika Aliyevna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarda kasbiy-nutq madaniyatini rivojlantirish ........................................ 168 Lutfetdinova Ra’no Xusnetdinovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik rivojlanishga zamonaviy yondashuvlar va jahon tajribalari ..172 Masharipova Barno Erkin qizi, Adilbayeva Dilnoza Adilbay qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida til o‘yinlari texnologiyalarining nazariy asoslari .........................................175 Masharipova Dilfuza Muxammatjon qizi Maktabgacha ta’lim tarbiyachisi pedagogik faoliyatining o‘ziga xosligi .......................................................178 Muhammadiyeva Feruza Turakulovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda aksiologik yondashuvdan foydalanish metodikasi .......................................................................................181 Muhiddinova Munira Xayrullayevna Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................184 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘qituvchining muloqot madaniyatini shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari .......................187 Nizamova Nodira Paxritdinovna Integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarning nutqiy kompetentligini rivojlantirishning mazmuniy izohlanishi ..................................................................................................................................191 Oysha Qurbonova, Nodira Abduraimova Boshlang‘ich ta’limda Finlandiya tajribasi ....................................................................................................195 Nodira Sherboyeva
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, dekabr, 12-son Kutubxonachi kutubxona-axborot xizmati jarayonining yetakchi ishtirokchisi sifatida .................................198 O‘ktam Nosirov Pedagogik ta’lim transformatsiyasida talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyasi ............................................................................................................................ 204 Rustamova Shoxista Omonjonovna Globallashuv sharoitida axborot-psixologik xavfsizlikni shakllantirish masalalari ........................................ 208 Rаxmаtjonov Shoxjаhon Dilshodbek o‘g‘li Talabalarga ingliz tilini o‘qitishning zamonaviy innovatsion texnologiyalari .................................................212 Sa’dullayeva Rushana Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ...........215 Saidova Dilbar Erkinovna Pedagog xodimlarda tolerantlik namoyon bo‘lishining determinantlari ........................................................ 218 Sattorova Maxliyo Dilmurod qizi Kreativ metodlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativ tafakkur va fikrlashni rivojlantirish .........223 Sultonboyeva Baxriniso Ilhomjon qizi Artpedagogika texnologiyalaridan foydalanib maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirish metodikasi .......................................................................................................226 Xolmatova Fotima Baxtiyor qizi Boshlang‘ich ta’limda yashil kompetensiyalarni shakllantirish yo‘nalishlari .................................................229 Yaqubova Shoira Tog‘aymuratovna Emotsional intelektni rivojlantirishning nazariy asoslari ............................................................................... 233 Yarmatov Raxmboy Baxramovich Boshlang‘ich ta’limda o‘quv veb-saytlari orqali til kompetentligini rivojantirish ............................................239 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Muxammadjonova Diyorabonu Muzaffarjon qizi Языковые изменения в русском языке XXI века: исследование новых слов, сленга, интернеткоммуникации, влияния англицизмов и глобализации на современный русский язык .......................242 Марупова Дилфуза Давроновна Oliy ta’limda talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatining maqsad va vazifalari ...............................................247 F. R. Xosilova Boshlang‘ich ta’lim texnologiya darslarida o‘quvchilarni tabiiy materiallar bilan ishlashga o‘rgatish ...........251 Kambarov Nodirjon Sattarovich, Nasirjanova Feruzaxon Alixon qizi Boshlangʻich taʼlimda STEAM yondashuvining qoʻllanilishi va uning samaradorligi .................................... 256 Abdulazizova Yulduz Abdujabbor qizi Tabiiy fanlarni o‘qitishda STEAM yondashuvi asosida kreativlikni rivojlantirish metodikasi ........................259 Abdullayeva Dilrabo Fayzulla qizi Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarda shaxs ma’naviy qiyofasini shakllantirishning zamonaviy pedagogik texnologiyalari .......................................................................................................... 262 Aliyeva Zuxra Tursunboyevna Yosh avlodni madaniy-tarixiy yondashuv asosida tarbiyalashda madaniy-ma’rifiy muassasalarning o‘rni ..265 Aripov Shokirjon Olimovich Ta’limda yangi texnologiya: 4K modeli va uni amalga oshirish yo‘llari.........................................................268 Avliyoqulova Nasiba Choriyevna Badiiy-tarixiy materiallarni ta’lim jarayoniga integratsiyalashning metodologik asoslari ..............................272 Baratov Baxtiyorjon Qodirovich Bolaning maktabgacha ta’lim tashkilotiga moslashishida o‘yinning roli ....................................................... 275 Barno Masharipova Erkin qizi, Zuhrobova Mahliyo Abdulatif qizi Boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida integrativ yondoshuvdan foydalanish texnologiyasi ........278 Ernazarova Laylo Abdusaitovna, Saidahmadova Gulrux Farrux qizi Bo‘lajak tarbiyachilarda metarefleksiv fikrlashni rivojlantirishning psixologik-pedagogik asoslari ...............284 Ismailova Nilufar Isroildjanovna Semantic and Cross-Cultural Features of Food-Based Idioms in Karakalpak and English Languages ......289 Jiemuratova Gulistan Koshkinbaevna Filolog talabalarida mustaqil fikrlash va qaror qabul qilishni rivojlantirishda metakognitiv yondashuvlarning didaktik mexanizmlari ................................................................................ 292 Jo‘rayeva Dilnoza Ro‘zimat qizi Rivojlantiruvchi sohalar kompetensiyalariga integratsion yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash texnologiyasini rivojlantirish .............................................296 Jo‘rayeva Zilola Sayfiddin qizi
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, dekabr, 12-son Psixologlar kasbiy komponentlarini rivojlantirishda matematik usullardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari ................................................................................................................................ 302 Kuziyeva Dilnura Dilmurotovna O‘zbekiston metodik maktabida sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili ..................................................................................................................................306 Madaminova Gulzira Gulamkadirovna Maxsus pedagogika fanlarini o‘qitishning nazariy-metodik asoslari ............................................................313 Maqsudova Nodira Alijonovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishda ertakterapiya texnologiyalaridan foydalanish metodikasi ............................................................................317 Muxiddinova Dilfuza Sherdor qizi Nutq madaniyatini shakllantirishda o‘qituvchi nutqining roli.........................................................................320 N. Q. Olimova Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................323 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘quvchilarda ekologik madaniyatni shakllantirish metodikasi ....................................................................326 Normirzayeva Maftunaxon Ilyosjon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tadqiqot faoliyatini rivojlantirishda intensiv ta’lim texnologiyalarining metodik asoslari ............................................................................................................ 329 Olloqulova Farzona Umedillayevna Maktabgacha ta’lim yoshidagi giperaktiv bolalar bilan ishlashda pedagogik kompetentligini oshirish metodikasi ......................................................................................................................................332 Raimqulova Sojida Abdusaid qizi Talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy asoslari ....................................335 Rustamova Shoxista Omonjonovna Inklyuziv ta’limni tashkil etishning xorijiy pedagogik amaliyotdagi modellari ...............................................339 Sultonova Zarina Uchqun qizi Xalq pedagogikasida ertaklarning tarbiyaviy va ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati: ma’naviy begonalashuvga qarshi tarbiyaviy omil sifatida ............................................................................343 To‘xtasinova Farida Davlatali qizi B1 darajadagi talabalar uchun xorijiy tilni o‘qitishda audiovizual texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirishning metodik asoslari .............................................................................................347 Toshpulatova Shaxsanam Xolmurodovna Kontekstli ta’lim va uning boshlang‘ich ta’lim matematikasidagi ahamiyati haqida .....................................350 Umarova Nigora Alisherovna Oiladagi psixologik muhitning o‘spirinlarda to‘liqsizlik kompleksi shakllanishiga ta’siri ...............................353 Xalmuratova Dilorom Abdikarimovna Ta’limda faktcheking: misinformatsiya va dizinformatsiyaga qarshi kurashishning pedagogik asoslari ......356 Xidirova Maftuna Ilhom qizi Maktab o‘quvchilarini falsafiy va dunyoqarashga tayyorlash omillari ..........................................................362 Xo‘shboqova Farida Komiljon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari .............................370 Xusanova Gulruxsor To‘lqin qizi, Aliyeva Muhlisa Baxodir qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetensiyasini oshirish ...........................................................374 Zokirova Sohibaxon Muxtaraliyevna, Erkinova Nazokatxon Anvarjon qizi Эффективность занятий кроссфитом в повышении уровня общей физической подготовленности слушателей института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан ................................377 Албеков Шокир Адилбекович Роль торговых и кочевых маршрутов в формировании лингвокультурных заимствований между Хорезмом и Южной Сибирью ........................................................................................................381 Сатымова Светлана Сатымовна Использование искусственного интеллекта в обучении русскому языку как иностранному: проблемы и решения ................................................................................................................................. 385 Ташева Дилором Салимовна Проблемы использования коммуникативного метода в преподавании русского языка студентам ....389 Тоджибоева Наргиза Джумабоевна
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, dekabr, 12-son Maktab–oila–mahalla hamkorligining qizlar ijtimoiy faolligini oshirishga ta’siri ............................................393 Abdurazoqova Marg‘uba Muxammad qizi Ta’lim tizimida musiqiy madaniyatni takomillashtirshning metodologik imkoniyatlari...................................397 Asqarova Xurshida A’zamjon qizi Maktab biologiya kursini o‘qitishda dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarning o‘zaro bog‘liqligi asosida metodologik savodxonlikni shakllantirish ............................................................. 404 Azimov Bekjon Ibrohimjon o‘g‘li Oliy ta’lim tizimida iqtidorli talabalar bilan ishlash samaradorligini ta’minlash usullari ................................. 407 Delov To‘lqin Erkinovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarni badiiy asarlarni janriy xususiyatlariga ko‘ra izohli o‘qishga o‘rgatish .......... 410 Gulmira Abdullayeva Oʻzbekiston bokschilarining dunyo reytingida yetakchi o‘rinlarni egallashining asosiy omillari ................... 413 Insapov Ismoil Tuychialiyevich Improving Learners’ Engagement Through Game-Based Techniques in Language Education .................. 416 Ismailova Ma’rifat Bakhrambek kizi STEAM yondashuvi boshlang‘ich ta’limda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning zamonaviy kaliti sifatida ........ 421 Jo‘rayeva Nasiba Komil qizi O‘quvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning ijtimoiylashuvi ....................................................... 426 Jo‘rayeva Sayyora Vahobjon qizi O‘smirlarda xarakter aksentuatsiyasining o‘ziga bo‘lgan ishonch rivojlanishiga ta’sirining psixologik xususiyatlari ................................................................................................................................429 Jurayev Xaydarjon Odilboyevich O‘spirinlarda agressiv xulqga ta’sir qiluvchi omillar .....................................................................................433 Konratbayeva Ayjamal Bazarbayevna Rus va o‘zbek tillarida chorvachilik terminlarining qiyosiy tahlili .................................................................. 436 Kurbanova Guzal Abduraximovna Texnologiya darslarida murakkab mexanizmlarni o‘qitishning zamonaviy usullari ...................................... 441 Mamadaliyev Furqat Xolmamatovich Umumta’lim maktab o‘qituvchilarining sun’iy intelekt texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini shakllantirish usullari .............................................................................................................. 446 Mamatova Fazilat Ixtiyorovna, Xolmirzayeva Zebo Ravshan qizi Nutqda badiiy tasviriy vositalardan foydalanish yo‘llari................................................................................ 450 Murodova Farangis G‘anisherovna Kichik yoshdagi o‘quvchilarning yozma savodxonligini oshirish yo‘llari ....................................................... 454 N. Abduvaliyeva, M. Odinajonova Kichik maktab yoshidagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxslararo munosabatini korreksiyalashda ertak terapiyasidan foydalanish ....................................................................................... 458 Nig‘matova Nodirabegim Lutfillo qizi Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ........... 463 O‘rinova Ro‘zigul Jumanazar qizi Voleybol o‘yinida blok qo‘yish texnikasini o‘rgatishda yangi pedagogik yondashuvlar ................................ 467 Qambarov Kozimjon Texnik yo‘nalishda tahsil olayotgan talabalarga ingliz tilini o‘qitishning yangi texnologiyalari ..................... 472 Babayeva Gulnozaxon Latibjonovna Maktabgacha ta’lim sifatini oshirishda pedagog malakasining roli .............................................................. 481 Davlatova Dildora Nuriddinovna Talabalarda sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishning pedagogik tamoyillari .............................................. 485 Davronov Nurzod Ismoilovich Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar: toifalari va tasniflash mezonlari .......................................................... 490 Djurayeva Sohiba Barat qizi Blum taksonomiyasiga asoslanib boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish usullari .............................................................................................................. 495 Husenova Aziza Sharipovna Tabiiy fan darslari jarayonida o‘quvchilarda loyihaviy ishlarni tashkil etish ko‘nikmasini shakllantirish ....... 498 Matniyazova Diyora Jumanazarovna Boshlangʻich taʼlimni modernizatsiya qilishning asosiy yoʻnalishlari: innovatsion taraqqiyot, metodik yangiliklar va istiqbollari ................................................................................................................. 501 Nazarova Mohigul Akmalovna, Asatova Mashhura Asomiddin qizi
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, dekabr, 12-son Kasbiy pedagogikani shakllantirish va rivojlantirish masalalari ................................................................... 506 Sanaqulov Xamroqul Rizaqulovich O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va suggestiv kompetentligining o‘zaro bog‘liqligi ..................................... 513 Shermatova Manzura Ikromjanovna Tez qalamchizgilarda innovatsion texnologiyalarni qo‘llash tajribasi ........................................................... 518 Suyunov Navro‘z Alisher o‘g‘li Kognitiv tilshunoslik asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish ................................... 523 Teshabiyev Dilmurod Raxmadjonovich, Madazimova Muxlisa Abdurashid qizi Kombinatorik masalalar asosida ijodiy topshiriqlarni tuzish va ularning o‘quvchilarga ta’siri ...................... 526 Toshboyeva Saida Rahmonberdiyevna, Yusupova Latofat Abduqodir qizi Linguodidactic Foundations for Enhancing Professional Competence in Practice-Oriented Language Education ................................................................................................... 530 Uktamova Navruza Botir qizi Audiovizual usul qo‘llanilganda o‘quvchilarning til ko‘nikmalaridagi o‘zgarishlarni baholash ...................... 535 Umarov Aziz Avazovich Ona tili – ART texnologiya va kreativlik fanida so‘z san’atining omili sifatida .............................................. 540 X. Sanaqulov, Sh. Nurmatova Etnopedagogik yondashuvning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiylashuv jarayoniga ta’siri ............... 543 Xamroqulova Xilola Qosimjon qizi Ajdodlarimiz o‘gitlari asosida o‘quvchi-yoshlarda axloqiy sifatlarni shakllantirish texnologiyasi .................. 547 Xatamova Nilufar Xaydarovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ o‘qish madaniyatini rivojlantirishda generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari ............................................................................. 550 Xayitova Firuza Abdullayevna Rivojlangan mamlakatlarda maktabgacha ta’limning mazmuni va tarixiy taraqqiyoti .................................. 554 Yoziyeva Umida Lutfullayevna O‘quv vaziyatlarini loyihalash orqali talabalar o‘quv faolligini oshirish ......................................................... 558 Zakirova Dilfuza Sayidolimovna O‘quvchilar orasida jismoniy faollikni oshirish uchun yangi ilmiy yondashuvlar .......................................... 561 Zaynobidinov Dilshodbek Qobilovich Активные методы обучения как коммуникационная основа современного урока ............................... 566 Ахмедова Мукаддас Ходиматовна Инклюзия как путь к равным возможностям: развитие системы образования Узбекистана ............... 570 Баротова Шохсанам Бахтиёр кизи, Мауш Ребия Джамшедовна, Мурадова Дилфуза Махмудовна “Qurilish konstruksiyalari” fanini o‘qitishda kasbiy-amaliy kompеtеntlikni rivojlantirish................................ 576 No‘manova Soxiba Ergashboyevna Креативный педагогический подход в музыкально-теоретических и практических занятиях по искусству макома ........................................................................................... 582 Нурматова Фируза Муминовна Система упражнений по методике обучения средствам речевой выразительности узбекского языка ........................................................................................................................................ 587 Фаттахова Д. А. Oliy ta’limda kompеtеnsiyaga asoslangan o‘qitish modеllari....................................................................... 592 Ernazarov Alisher Ergashevich, Chinqulova Gulmehra The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................ 598 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Raqamli o‘yinlarga (mobile games) qaramlikning kognitiv samaradorlikka salbiy ta’siri .............................. 601 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li OTM talabalarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash asosida ilmiy tadqiqot ishlariga yo‘naltirishning zamonaviy metodlari ........................................................................................................... 605 Sobirov Zahriddin Sadriddinovich Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarda kiryativlikni rivojlantirish ..................................................................... 609 Qo‘chqarov Mirzavali Qo‘zibayevich Maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilarining axloqiy tarbiyasini shakllantirish ....................... 613 Yаqubovа Dinorа Bаhodirovnа Zamonaviy ta’lim tizimida AR (Augmented Reality) texnologiyalarining qo‘llanilishi.................................... 617 Abdumo‘minov Burxonjon Sunnatillo o‘g‘li
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 2025-yil, dekabr, 12-son Ta’lim jarayonida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarni mantiqiy fikrlashga o‘rgatish ............................................ 1226 Adizova Nigora Baxtiyorovna, Bahodirova Mohinur Azamat qizi Buxoro xonlariga pir bo‘lgan Dahbediylar .................................................................................................... 1231 Kandaxarov Anvarjon Xasanovich Formativ baholash natijalaridan ta’lim sifatini yaxshilashda foydalanish ..................................................... 1236 Mamatova Fazilat Ixtiyorovna, Jabborova Dilshoda Xolmamat qizi Современные тенденции развития в подготовке юных волейболистов с использованием инновационных технологий....................................................................................................................... 1239 Имомов Сирожиддин Илхомович Современное развитие гандбола, основы технико-тактической подготовки и методика обучения в кружках ................................................................................................................1244 Оринов Облақул Жумаевич Теоретико-методические основы баскетбола и современные тенденции его развития ...................... 1248 Ачилов Ойбек Хакимович O‘zbekistonda ekoturizmni rivojlantirishda sun’iy intellekt texnologiyalarining qo‘llanishi: holat, muammolar va rivojlanish istiqbollari ................................................................................................. 1252 Berdiyorov Baxtiyor Sodiqovich, Raximjonova Maxliyoxon Zokirjon qizi Sun’iy intellekt asosida talabalarning dasturlash kompetensiyalarini rivojlantirish ...................................... 1257 Saidov Usmon Bahron o‘g‘li Современные методы устранения заикания у подростков .................................................................... 1260 Абдухалимова Муниса Абдурашид кизи O‘quvchilarda innovatsion yondashuv orqali ma’naviy-axloqiy tarbiya berishning o‘ziga xos xususiyatlari ................................................................................................................................1264 Xamidova Shaxnoza Nuraliyevna Iqtidorli futbolchilarni tanlab olishning nazariy asoslari ................................................................................ 1268 Salayev Taxirbek Kamiljanovich, Atajanov Adilbek Yuldashevich Sun’iy intellektning talabalarda analitik fikrlashga ta’siri .............................................................................. 1274 Abduhakimova Muslima Bahodir qizi Raqamli interpretatsiya: vizual tahlil kompetensiyasini rivojlantirishda immersiv texnologiya va kognitiv yuklanishni optimallashtirish ...................................................................................................... 1277 Anvarxo‘jayeva Dilinur Otabek qizi Bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarining sun’iy intellektdan foydalanish kompetensiyasini shakllantirish ................................................................................................................... 1282 Artikova Nargiz Shuxratovna Ekologik turizmning tabiatga ma’naviy-estetik munosabatni rivojlantirish imkoniyatlari .............................. 1286 Aymatov A. Q., Turayeva Dildora Shuhratovna O‘quvchilarda milliy tuyg‘ularni shakllantirishning ilmiy-pedagogik asoslari ................................................ 1289 Begmatova Nasiba Safarbayevna Katta maktabgacha yoshdagi bolalarda duduqlanishni korreksiyalashning pedagogik texnologiyasi ......... 1293 Boxodirova Gulasalxon Ibroximovna Jismoniy tarbiya va sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlarida lotin va yunon terminlarining o‘rni.......................... 1296 Burxonova Guyoxon Gulomovna Ta’lim jarayonlarida sinergetik kompetensiyalash orqali integrativ yondashuvni amalga oshirish ............... 1300 Haqberdiyev Baxtiyor Rustamovich Montessori metodikasining tarixi, tamoyillari va ingliz tilini ikkinchi til sifatida oʻqitishdagi oʻziga xos usullari ..................................................................................................................... 1304 Jo‘raqulova Gulruh Murot qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarning ijtimoiy-pedagogik kompetentligini rivojlantirish holati va muammolari ............... 1307 Karimov Ravshanbek Rizomatovich Methodology for the Integrative Development of Students’ Educational and Creative Activities in Teaching Fine Arts ...................................................................................................... 1312 Kurbanova Shohsanam Bakhodirjon kizi Kurash sport turining jismoniy tarbiya tizimida tutgan o‘rni va uning rivojlanish omiillari ............................. 1315 Mamadova Feruzaxon Mirzaaxmad qizi, Akbarova Nasibaxon Abdumalik qizi Kurash sport turining texnik-taktik rivojlanishi va uning jismoniy tarbiyadagi pedagogik ahamiyati ............ 1319 Mamadova Feruzaxon Mirzaaxmad qizi, Eminjonova Zahro Dilmurodjon qizi Bo‘lajak tarbiyachilarning intellektual qobiliyatini falsafiy bilimlar asosida rivojlantirish shakllari ................. 1323 Mamatqulova Shaxnoza O‘ktam qizi
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 17 2025-yil, dekabr, 12-son Using Debate, Role-Play, and Drama as Tools for Developing Oral Skills in English ................................. 1326 Menglibekov Reypnazar Mukhammetkarim-uli Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarida supervayzerlik qobiliyatlarini rivojlantirishning psixologik determinantlari ............................................................................................................................1329 Mirzayeva Muhayyo Ruziyevna Methodology for Developing Patriotic Education in Students Through Ideas of National Heroism ............. 1334 Nomanova Ma’rifat Abdillayevna Shaxsda kasbiy tafakkur namoyon bo‘lishining psixologik mexanizmlari .................................................... 1337 Olimova Fotima Botirovna Interaktiv taʼlim muhitida talabalarning badiiy-kompozitsion didini shakllantirish pedagogik mexanizmlari (rangtasvir fani misolida)...................................................................................... 1341 Omonqulova Dildora Xusniddin qizi Triz va kreativ pedagogika: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy muammolarni hal qilish qobiliyatini rivojlantirish ................................................................................................................. 1348 Ortiqova Zulfiya Nurmaxamatovna, Fayzullayeva Nazokat Uchqunovna O‘quvchilarni o‘zbek xalq og‘zaki ijodi namunalari vositasida vatanparvarlik ruhida tarbiyalash jarayonlarini takomillashtirish .................................................................................................... 1351 Qodirqulov Nodirbek Hamroqul o‘g‘li Bo‘lajak muhandislarning loyihalash-konstruktorlik ko‘nikmasini rivojlantirishning muhim yo‘nalishlari (muhandislik ta’lim yo‘nalishlari misolida) .................................................................... 1355 Salomov Ilhom Salimovich Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS tizimi asosida baholashga o‘rgatish ................................ 1359 Samidjonova Muxabbat Xoliqjonovna “Nurli maskan” ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida aniq va tabiiy fanlarni integrativ o‘qitishning ijtimoiy-pedagogik zaruriyat sifatida .......................................................................... 1362 Sobirova Mashxura Ubaydullayevna Sun’iy intellekt va simulyatsion o‘yinlardan foydalanib iqtisodiy tafakkurni shakllantirish metodikasi ......... 1365 Sodiqova Nigora Turayevna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida virtual texnologiyalar vositasida axborot kompetentligini rivojlantirish tizimi .................................................................................................. 1368 Suvonqulova Aziza Abdurazzoq qizi Rahbarlarning psixologik farovonligi: oila–kasb muvozanati, oilaviy munosabat va kasbiy qoniqishning o‘zaro ta’sir mexanizmlari ............................................................................................1371 Teshayev Sobit Sodik o‘g‘li Tibbiy ta’limda refleksiv ko‘nikmalar: O‘zbekiston va dunyo tajribasi .......................................................... 1374 Toshmatova Moxizatxon Inomidin qizi Boshlang‘ich tayyorganlik bosqichidagi yosh voleybolchilarning mashg‘ulot jarayonini texnik va taktik nazorat qilish metodikasi.....................................................................................................1377 Xakimov Saydullo Tulanboyevich Kadrlarni boshqarishda strategik va tezkor qarorlar uygʻunligini taʼminlashning tashkiliy-boshqaruv asoslari ........................................................................................................................1380 D. A. Xodjimatova Jismoniy imkoniyatlari cheklangan yoshlar uchun sport va jismoniy faollikning ahamiyati ......................... 1385 Zafar Xudaykulov Raqamli texnologiyalar va innovatsion metodlar asosida ta’lim samaradorligini oshirish ........................... 1388 Yusupova Munisa Texnologik ta’lim jarayonida ixtirochilik va loyihalashtirish kompetensiyalarini rivojlantirishning pedagogik asoslari ............................................................................................................ 1391 Zokirova Nargiza Akbarjonovna Til kompetentligining kognitiv tilshunoslik bilan aloqasi boshlang‘ich sinflar misolida ................................. 1395 Zokirova Sohiba Muhtoraliyevna, Madazimova Muxlisa Abdurashid qizi Структура и основные характеристики креативности личности студентов педагогических вузов ...... 1398 Уразова Марина Батыровна, Соибова Толифа Дилмуродовна Emotsional intelektni rivojlantirishning nazariy asoslari .............................................................................. 1403 Yarmatov Raxmboy Baxramovich Maktabgacha ta’limda STEAM texnologiyasini joriy qilish orqali samaradorlikka erishish ......................... 1409 Bolibekov Alisher Abdusalomovich
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 18 2025-yil, dekabr, 12-son Muloqot madaniyati asosida liderlik fazilatlarini shakllantirishning samarali usullari .................................. 1412 Djumаyevа Dildоrа Isrоilоvnа Kompetentlik tushunchasi: o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligiga qo‘yiladigan zamonaviy talablar. O‘qituvchining shaxsiy va kasbiy sifatlari.................................................................................................... 1416 Hayitboyeva Nilufar G‘anijonovna Tilshunoslikda lingvopoetikaning o‘rganilishi .............................................................................................. 1421 Maxammatova Feruza Olimovna O‘zbekistonda virtual muzeylar va ularning tarbiyaviy imkoniyatlari ........................................................... 1424 Voxidova Norposhshaxon Xabibullayevna, Yusupova Mohinur Ulug‘bekovna Xalqaro ta’lim tajribasi asosida o‘quvchilarda tafakkur erkinligini shakllantirishning zamonaviy yondashuvlari ............................................................................................................................1434 Maxammatova Ma’muraxon Jalilovna Tarbiya fanini o‘qitish jarayonida talabalarda pedagogik taksonomiya ko‘nikmalarini shakllantirish metodikasi..............................................................................................................................1438 Turdiyeva Shoxidaxon Anvardjanovna Tibbiyot texnikumi talabalari klinik tafakkurini shakllantirishning nazariy asoslari: konseptual yondashuvlar va ilmiy talqinlar .................................................................................................. 1443 Axmedov Marifxan Mamatxanovich Valeologik tamoyillarning maktabgacha ta’lim tizimidagi ahamiyati ............................................................. 1448 Begmatova M. T. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida jonli va jonsiz tabiat haqidagi bilimlarni shakllantirish ............................... 1452 Umbarova Nasiba Xolboy qizi Yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda fuqarolik kompetensiyasi dolzarb pedagogik muammo sifatida ........................................................................................................... 1456 Djumaqulov Shuxrat Baxodirovich Oilada ota-ona va bola munosabatlaridagi pedagogik-psixologik omillar .................................................... 1460 Exsonova Feruza Turdixo‘jayevna Педагогико-психологические аспекты формирования социокультурной компетентности будущих учителей средствами музейной педагогики ............................................................................. 1464 Marayimova Kibriyoxon Islomjon qizi Serebral falaj(bsf)tashxisli bolalarda respirator-nutq mexanizmlarining buzilishi va korreksion yondashuvlar..............................................................................................................................1469 Mehmonova Nodiraxon Yusufxon qizi Milliy harakatli o‘yinlar talaba yoshlar tarbiyasida rivojlanishining zamonaviy roli va ahamiyati .................. 1473 Mirzayev Dilshod Khamidovich O‘smir qizlarda deviant xulqni profilaktika qilish .......................................................................................... 1477 Mo‘minova Dilrabo Murodillayevna Arab tilshunosligida ma’no, tuzilma va bayon nazariyasining shakllanishi Sakkokiy qarashlari asosida tahlil................................................................................................................1481 Abdullayev Olimjon Maktabgacha ta’lim tashkilotlari rahbar kadrlarining moliyaviy savodxonligini rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari.................................................................................................. 1487 Yuldasheva Munisa Ibrohimovna Xorijiy tillarni o‘qitishda ijtimoiy-madaniy kompetensiya .............................................................................. 1492 Yormatova Gulnoz Qayumovna Developing Imagination and Narrative Thinking in Young Learners Through English Storytelling Activities......................................................................................................... 1497 Madjitova Oyshakhon Mukhammadganiyevna, Anvarova Muslima Effectiveness of Online Resources in Teaching Professional Vocabulary to Philology Students ................ 1508 Yusupova Zarrina Modern Automotive Lexicon: Formation Processes, Semantic Fields, and Functional Usage ................... 1511 Yuldasheva Mastona Muxubillayevna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida ta’lim-tarbiya jarayonini shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv asosida tashkil etishda “Atrof va men” metodikasidan foydalanish ............................................................. 1514 Uralova Nurxon Maxadovna Chet tili bo‘yicha A1, A2, B1 daraja bitiruvchilari tayyorgarligi darajasiga qo‘yiladigan talablar (lingvistik kompetensiya) tahlili ....................................................................................................................1519 Tojiyeva Anora Baxtiyorovna
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 19 2025-yil, dekabr, 12-son Гендерных различия прокрастинации ......................................................................................................1526 Рахмонова Гузал Жамшидовна A System of Software that Develops the Intellectual Potential of Students in Teaching Mathematics ........ 1529 Toxirova Malika Muzaffar qizi O‘rta maxsus o‘quv yurtlari talabalarida muomala madaniyatini tarbiyalash ijtimoiy-pedagogik muammo sifatida ........................................................................................................... 1535 Maxkamova Muborak Yusupovna Maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbar kadrlar zaxirasini shakllantirish mexanizmlarini takomillashtirish ...... 1543 Raximova Zilola Alimbayevna Ona tili darsliklari ta’limi mazmunini lingvistik ekspertiza qilish metodikasi ................................................. 1547 Majidova Aziza Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikni rivojlantirish istiqbollari.................................................................................................................................1551 Sharipova Gulruxsor Nurkabilovna Oliy texnika ta’limida mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi qoidalarini o‘qitishning innovatsion metodik asoslari .......................................................................................................................1554 Numonjonov Shoxzodbek Dilshodjon o‘g‘li STEAM tamoyillari asosida rivojlantiruvchi muhit yaratish .......................................................................... 1558 Umarova Muqaddasxon Autistik spektr buzilishi: DSM-5 va ICD-11 tasniflari, tadqiqotlar va jamiyatdagi ahamiyati ......................... 1562 Tuxtayeva Maxfirat STEAM texnologiyasi asosida xorijiy til (ingliz tili) o‘rgatish......................................................................... 1566 Teshaboyeva Zumradxon Cultivating Social-Emotional Learning (SEL) in Classrooms ....................................................................... 1569 Choriyev Ilxom Kenjayevich Kutubxona-axborot muassasalarida kadrlar siyosatini amalga oshirishning huquqiy asoslari .................... 1573 Mamatkabilov A. X. Sun‘iy intellekt – speechace dasturi yordamida o‘quvchilarning ingliz tilida talaffuz malakasini oshirish .... 1578 Nabiyeva Shahnoza Alijon qizi Tarixiy obidalar asosida tasviriy san’at talabalari ijodiy kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasi .......... 1583 Qurvanboyeva Diyora Muzaffar qizi STEAM ta’limining O‘zbekistondagi rivojlanish istiqbollari........................................................................... 1588 Abdukarimova E’zoza Fazliddin qizi, Bayjigitova Dilorom Baxtiyarovna Oliy ta’lim tizimida jarayonlarning boshqarishning innavatsion texnologiyalari ........................................... 1592 Uzaqov Nomozali Hamdamovich Kimyoni o‘qitish jarayonida virtual laborotoriyadan foydalanish .................................................................. 1596 Murodova Sitorabonu Bahodir qizi Raqamli platformalardan foydalanish asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning media ko‘nikmalarini shakllantirish .........................................................................................................................1599 Safarov Feruz Saminjon o‘g‘li Qoraqalpoq xalq an’analari vositasida maktab o‘quvchilarini an’anaviy tarbiyalash (Bo‘zatov tumani maktablari misolida) ......................................................................................................... 1603 Dosjonova Nilufar Rustam qizi Modern Requirements for a Teacher’s Pedagogical Skills in the Context of Digital Transformation in Education ............................................................................................................. 1607 Abira Bakhramova Kichik maktab yoshdagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxslararo munosabatini korreksiyalashda ertak terapiyasidan foydalanish ....................................................................................... 1613 Nig‘matova Nodirabegim Lutfillo qizi Talabalarni tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash jarayonlarida bir qator tarkibiy komponentlarning uyg‘un rivoji........................................................................................................1617 Mirzaxo‘jayeva Dilrabo To‘lqin qizi O‘quv mashg‘ulot guruhida musoboqa oldi mashg‘ulotlar tuzilishi (badminton misolida) ............................ 1621 Ismoilova Fotima Ismoil qizi Alohida ajratilgan o‘quvchilarga ta’lim-tarbiya berish davomida ularning ijtimoiy-emotsional kompetentligini rivojlantirish zaruriy omil ekanligi to‘g‘risida ........................................................................ 1626 Qozoqboyeva Xanifaxon Shavkatjon qizi
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 20 2025-yil, dekabr, 12-son Methodological Foundations for Shaping the Creative Activity of Younger Pupils in Solving Mathematical Problems ..................................................................................................................1630 Dzhurakulova Adolat Khalmuratovna Jadidlar merosi asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning ma’naviy dunyoqarashini faollashtirish metodini takomillashtirish ............................................................................................................................1638 Bekchanova Ozoda Otajon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mustaqil ta’lim ko‘nikmalarini shakllantirish orqali o‘quv motivatsiyasini rivojlantirish................................................................................................................1641 Alibayeva Dildora Raxmatilla qizi Maktabgacha ta’limda steam texnologiyasini joriy qilish orqali samaradorlikka erishish ............................. 1644 Bolibekov Alisher Abdusalomovich Muloqot madaniyati asosida liderlik fazilatlarini shakllantirishning samarali usullari ................................... 1647 Djumаyevа Dildоrа Isrоilоvnа Kompetentlik tushunchasi: o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligiga qo‘yiladigan zamonaviy talablar. O‘qituvchining shaxsiy va kasbiy sifatlari.....................................................................................................1650 Hayitboyeva Nilufar G‘anijonovna Emotional Burnout of Teachers as a Factor Influencing Professional Activities .......................................... 1655 Kamilova Nadira Gayratovna, Abdullaeva Nelufar Karimjanovna Методика развития профессионально-речевых компетенций будущих специалистов ....................... 1663 Комилова Мукаррам Кобилжоновна Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ fikrlashni shakllantirishning pedagogik asoslari va samarali metodlari ..................................................................................................................................1666 Koziyeva Fazilat Tilshunoslikda lingvopoetikaning o‘rganilishi ............................................................................................... 1671 Maxammatova Feruza Olimovna Deviant xulq-atvor shakllanishining nazariy va eksperimental tadqiqotlar tahlili ......................................... 1674 Xolmurotova Shoxista Mirzaliyevna IJF yangi qoidalarining dzyudochilar texnik arsenaliga ta’siri: 2020 va 2024-yilgi olimpiadalar qiyosiy tahlili .............................................................................................. 1677 А. T. Sаydullаyev Системный подход к внедрению мультилингвальных методов: разработка структурно-функциональной модели в педагогическом вузе ............................................. 1681 Жумамуратова Юлдуз Бахтияровна
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1655 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son EMOTIONAL BURNOUT OF TEACHERS AS A FACTOR INFLUENCING PROFESSIONAL ACTIVITIES Abdullaeva Nelufar Karimjanovna 2nd-year Master’s Student in Psychology Buchon University in Tashkent, Uzbekistan Kamilova Nadira Gayratovna Doctor of Psychological Sciences (DSc), Professor Buchon University in Tashkent, Uzbekistan Abstract: The article presents the results of a theoretical and empirical study of teachers’ emotional burnout as a significant socio-psychological factor influencing the effectiveness of their professional activity. Emotional burnout manifests itself in the form of chronic fatigue, decreased motivation, emotional exhaustion, and loss of interest in work, which negatively affects the quality of the educational process. The study also analyzes the main theoretical approaches to understanding the phenomenon of burnout and identifies its key psychological determinants. The empirical part of the research included the assessment of the level of emotional burnout among teachers and the evaluation of the influence of stress-related and interpersonal factors. The results confirmed that a high level of professional stress and a lack of social support contribute to the development of burnout syndrome. In conclusion, the article discusses possible prevention strategies, including the development of stress resistance, the formation of self-regulation skills, and the creation of a favorable socio-psychological climate in educational institutions. Key words: emotional burnout, teachers, professional activity, stress, psychological well-being, prevention. Annotatsiya: Maqolada o’qituvchilarning hissiy charchashini ularning kasbiy faoliyati samaradorligiga ta’sir qiluvchi muhim ijtimoiy-psixologik omil sifatida nazariy va empirik o’rganish natijalari keltirilgan. Hissiy charchash surunkali charchoq, motivatsiyaning pasayishi, hissiy charchash, mehnatga qiziqishning yo’qolishi shaklida namoyon bo’ladi, bu esa ta’lim jarayonining sifatiga salbiy ta’sir qiladi. Tadqiqot shuningdek, charchash fenomenini tushunishning asosiy nazariy yondashuvlarini tahlil qiladi va uning asosiy psixologik determinantlarini aniqlaydi. Tadqiqotning empirik qismi o’qituvchilarning hissiy charchash darajasini baholash va stress bilan bog’liq va shaxslararo omillarning ta’sirini baholashni o’z ichiga oladi. Natijalar yuqori darajadagi professional stress va ijtimoiy yordamning etishmasligi charchash sindromining rivojlanishiga yordam berishini tasdiqladi. Xulosa qilib aytganda, maqolada stressga chidamlilikni rivojlantirish, o’z-o’zini boshqarish ko’nikmalarini shakllantirish va ta’lim muassasalarida qulay ijtimoiy-psixologik muhitni yaratishni o’z ichiga olgan mumkin bo’lgan oldini olish strategiyalari muhokama qilinadi. Kalit so‘zlar: hissiy charchash, o’qituvchilar, kasbiy faoliyat, stress, psixologik farovonlik, oldini olish.
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1656 2025-yil, dekabr, 12-son Аннотация: В статье представлены результаты теоретико-эмпирического исследования эмоционального выгорания учителей как значимого социально-психологического фактора, влияющего на эффективность их профессиональной деятельности. Эмоциональное выгорание проявляется в виде хронической усталости, снижения мотивации, эмоционального истощения и потери интереса к работе, что негативно сказывается на качестве образовательного процесса. В исследовании также анализируются основные теоретические подходы к пониманию феномена выгорания и определяются его ключевые психологические детерминанты. Эмпирическая часть исследования включала оценку уровня эмоционального выгорания среди учителей и оценку влияния стрессовых и межличностных факторов. Результаты подтвердили, что высокий уровень профессионального стресса и недостаток социальной поддержки способствуют развитию синдрома выгорания. В заключение в статье обсуждаются возможные стратегии профилактики, включая развитие стрессоустойчивости, формирование навыков саморегуляции и создание благоприятного социально-психологического климата в образовательных учреждениях. Ключевые слова: эмоциональное выгорание, учителя, профессиональная деятельность, стресс, психологическое благополучие, профилактика. INTRODUCTION The professional activity of a teacher is recognized as one of the most complex, demanding, and emotionally charged types of labor. Teaching requires a high level of responsibility, constant cognitive engagement, well-developed communicative competencies, and a high degree of emotional stability. Educators must continuously interact with students, maintain classroom discipline, comply with educational standards, design and implement instruction, and communicate effectively with parents, colleagues, and administrators. Such a multifaceted and dynamic work environment creates an intense psychological load that can gradually exhaust emotional resources and lead to professional burnout. Contemporary psychological research consistently demonstrates that teaching is among the professions most susceptible to chronic stress. Persistent psycho-emotional overload, the pressure to meet institutional expectations, accountability for students’ academic outcomes, and limited time and material resources collectively contribute to heightened stress levels. Over long periods, these stressors may accumulate, resulting in emotional burnout–an adverse psychological condition characterized by emotional and physical exhaustion, declining motivation, reduced enthusiasm toward work, a sense of inefficacy, and emotional distancing from students and colleagues. The consequences of burnout extend far beyond the individual well-being of teachers. Emotional burnout can significantly reduce professional performance, impair decision-making, increase irritability and conflict within the educational team, and weaken the teacher–student relationship, ultimately affecting the quality of the entire educational process. In severe cases, burnout becomes a barrier to personal development, professional growth, and long-term career sustainability in education. The urgency of addressing this issue stems from the high prevalence of burnout among educators at all levels–from preschool and primary school teachers to those in secondary and higher education. Numerous studies emphasize that emotional burnout is not merely the result of temporary stress; rather, it is a complex psychophysiological and socio-psychological process shaped by systemic organizational factors, interpersonal dynamics, and individual personality characteristics. This position is supported by the works of both international and national researchers, including C. Maslach and S. Jackson, who introduced the classical model of burnout, as well as V.V. Boyko, N.E. Vodopyanova, and others, who made substantial contributions to the diagnostics and analysis of burnout in professional settings. Given its multifactorial nature and significant consequences, the study of emotional burnout among teachers represents a priority direction in modern psychological science. A deeper understanding of its mechanisms, determinants, and manifestations enables the development of effective preventative measures, targeted interventions, and psychological support programs. Ultimately, such efforts contribute not only to strengthening teachers’ professional resilience and mental well-being but also to improving the overall quality and sustainability of educational systems. In Uzbekistan today, special attention is being paid to the development of education. The main goal of this process is to improve the quality and effectiveness of education. This task is being accomplished primarily through the wide introduction of modern innovative technologies into the pedagogical process. Under the conditions of ongoing changes in society, teachers are required not only to have high professional competence but also a strong level of personal self-development and psychological stability. Therefore, in recent years, a number of effective measures have been implemented in various educational institutions of our Republic to ensure the mental well-being of teaching staff, train specialists in the field of occupational psychology, create the necessary conditions for teachers’ professional development, and improve the material and technical base.
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1657 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son In particular, as our President Sh.M. Mirziyoyev stated, “...we can see that the reforms aimed at transforming social life have begun, first of all, with the education system. The foundation of education and upbringing is the school. And the force that makes a school truly a school is the teachers.” Assigning such responsible duties to teachers also requires ensuring the psychosocial health of pedagogical and academic staff, preventing professional burnout, creating a healthy socio-psychological environment within pedagogical teams, and increasing their resilience to stress through various psychological mechanisms. Furthermore, in his speeches, President Shavkat Mirziyoyev has emphasized the importance of valuing teachers’ work and providing them with material and moral support, saying: “We consider our esteemed teachers, dedicated school principals, and honored members of the profession to be the support and reliance of our people.” These words reflect the high appreciation of teachers’ role in society and their work. The President’s reforms in the field of education are aimed at recognizing teachers’ efforts, encouraging them, and strengthening their social status, which in turn is an important factor in preventing emotional exhaustion. LITERATURE REVIEW The term “burnout” was introduced by the American psychiatrist H. J. Freudenberger in 1974 to describe a specific psychological state observed in healthy individuals engaged in intensive, emotionally demanding professional interactions with clients or patients. Initially, this phenomenon was understood as a condition of exhaustion and depletion, accompanied by a sense of reduced personal effectiveness, feelings of uselessness, and a noticeable decline in motivation to perform work duties. In contemporary psychology, emotional burnout is defined as a complex state of mental, emotional, and physical exhaustion that develops as a result of prolonged exposure to psycho-emotional stress. This condition manifests itself through persistent fatigue, decreased energy levels, emotional detachment, and depressive reactions, as well as a diminished ability to perceive positive outcomes of one’s own professional efforts. Burnout is considered a distinct psychological state that emerges under the influence of chronic professional stressors and has a destructive impact both on an individual’s mental health and on the effectiveness of his or her professional performance [12]. A significant contribution to the development of the burnout concept was made by C. Maslach and S. Jackson [8], who identified three core components of the syndrome: emotional exhaustion, depersonalization (or cynicism), and reduced personal accomplishment. 1. Emotional exhaustion refers to the feeling of emotional depletion and overwhelming fatigue caused by occupational demands. 2. Depersonalization is expressed in a cynical, detached, and impersonal attitude toward work, clients, patients, or students. On a social level, this manifests as cold, mechanical, and emotionally distant interactions. Over time, these negative attitudes may remain hidden internally but eventually surface through irritation and interpersonal conflicts. 3. Reduced personal accomplishment reflects a decline in one’s self-evaluation, decreased confidence in professional competence, and a growing sense of inefficacy and underachievement. 4. Together, these components describe the multidimensional nature of burnout as a severe psychological risk factor affecting professionals working in emotionally intense environments. A significant contribution to the study of stress factors and the psychological mechanisms of burnout was made by E.P. Ilyin, A.A. Rean, A.B. Leonova, L.M. Mitina, and other researchers. In Russian psychology, interest in the problem of emotional burnout became especially active in the 1990s. V.V. Boyko proposed an original diagnostic method that makes it possible to identify the stages and symptoms of burnout. His method is based on the understanding of burnout as a gradual process that includes the dynamics of psycho-emotional changes in an individual’s professional activity [4]. N.E. Vodopyanova adapted the C. Maslach burnout inventory for Russian samples and conducted a number of studies among helping professionals, including teachers [2]. E.P. Ilyin examined in detail the problem of occupational stress and its impact on the psychophysiological state of a person. In his works, it is emphasized that emotional burnout results from prolonged exposure to stressors as well as insufficient adaptation of the individual to the professional environment [5]. A.A. Rean studied issues of motivation, emotional tension, and stress resilience. He noted that burnout is associated not only with external working conditions but also with personality traits of the teacher, such as the level of responsibility, self-esteem, and communication style [11].
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1658 2025-yil, dekabr, 12-son A.B. Leonova devoted considerable attention to the study of psychological self-regulation mechanisms and coping strategies that can reduce the risk of burnout. Her research demonstrated that a high level of self-control and behavioral flexibility contribute to maintaining professional health [7]. L.M. Mitina worked on the problems of teachers’ professional development, studied the dynamics of teachers’ emotional states, and identified factors that increase the risk of burnout: high emotional involvement, overload, lack of recognition, and lack of support [9]. Thus, the studies of these authors have made it possible to view the syndrome of emotional burnout as a complex, multifactorial process that includes a combination of external (working conditions, social factors) and internal (personal qualities, style of self-regulation, motivation) causes. Analysis of the literature shows that contemporary psychological research identifies three main approaches to studying emotional burnout. These approaches explain the emergence of the phenomenon at different levels – individual, interpersonal, and organizational – each of which exists independently while also interacting with the others. Our review indicates that in Uzbekistan, very few scientific studies have been conducted specifically on the issue of emotional burnout among teachers. However, although the socio-psychological characteristics of emotional burnout itself have not been widely studied, there are scientific works dedicated to the teacher’s personality, professional development, professional self-awareness, personality traits typical of teachers, as well as stress and occupational stress. In particular, the doctoral dissertation by Uzbek scholar D.S. Qarshiyeva titled “Psychological Determinants Influencing the Manifestation of Professional Stress in the Teacher’s Personality” examines the psychological factors affecting the emergence of occupational stress in pedagogical staff and their influence on the process of professional burnout. The researcher provides analytical conclusions about the factors contributing to occupational stress among teachers – the socio-psychological environment of the pedagogical team, the teacher’s readiness for professional activity, and dynamic aspects associated with years of work experience. She also proposes useful recommendations for overcoming stress and reducing negative emotional experiences [10]. In M. Kaplanova’s dissertation “Psychological Characteristics of Teachers in Uzbek Schools,” the role of ethnopsychological and social factors influencing the formation of teachers’ professional personal qualities is analyzed. The researcher examines the teacher’s self-attitude from three perspectives: global self-attitude (the integral “I”), self-respect and autosympathy, and self-evaluation manifested in specific actions toward one’s “self,” studying their relationship with personality traits from an ethnopsychological standpoint [6]. A.A. Beknazarov analyzed the system of emotional-value relations between teachers and students. A comparative analysis of the emotional-value approach demonstrates its role in ensuring the emotional stability and cognitive coherence of interpersonal interactions between teachers and students [3]. Yu.M. Asadov examined the psychological characteristics that determine the direction of professional and personal growth of general education school teachers within the system of professional development. At this stage, strengthening professional skills and the effectiveness of professional renewal largely depend on personal psychological characteristics [2]. In her dissertation “Psychological Characteristics of Emotional Stability of General Education School Teachers,” Sh.X. Abdullayeva investigated teachers’ personality, individual psychological and emotional characteristics; the influence of teachers’ interpersonal relations with students on the development of emotional instability; teachers’ communicative competence; and certain issues related to preventing emotional burnout among teachers in general education schools [1]. RESEARCH METHODOLOGY The experimental model of the study was designed in such a way that it made it possible to identify, assess, and compare the level of emotional burnout. The empirical data collected during the research were analyzed both quantitatively (statistical analysis) and qualitatively (content analysis). Thus, through the integration of methodological approaches, the emotional burnout of teachers was examined comprehensively, differences between groups were identified, and the study enabled the formulation of practical conclusions. A total of 60 teachers participated in this study. They were divided into two main groups: 1. 30 preschool education teachers, 2. 30 general education school teachers. The participants varied in age and work experience; their selection was not random but carried out purposefully in order to cover two main levels of the educational system. This created a solid foundation for comparative analysis.
AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1659 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son At this stage, a special diagnostic method was used: V.V. Boyko’s “Emotional Burnout Syndrome Diagnostic Technique.” The questionnaire consists of 84 statements, and the analysis of results is conducted in three stages. Tension Phase At this stage, the process of professional burnout begins to form. Tension has a dynamic nature and gradually leads to persistent fatigue and increased psychological vulnerability. Key components of this phase include: 1. Experiencing psychologically traumatic situations: awareness of harmful psychological factors increases, their impact intensifies over time, leading to feelings of hopelessness, anxiety, and loss of control. 2, Dissatisfaction with oneself: a growing sense of inadequacy and reduced satisfaction with one’s work and social role, which contributes to early burnout. 3. Feeling trapped (“being in a cage”): the person feels pressured, unable to find solutions, which weakens psychological defense mechanisms. 4. Anxiety and depression: emotional tension connected to professional difficulties leads to chronic worry, hopelessness, and depressive reactions. Resistance Phase This phase reflects the individual’s psychological defenses against stress. These defenses become noticeable to others, especially students, and may negatively affect relationships. 1. Inadequacy of emotional responses: emotional instability and disproportionate reactions; the individual may ignore or overreact to situations depending on mood. 2. Emotional and moral disorientation: the person justifies inappropriate behavior, becomes more critical, insensitive, or cynical toward others. 3. Expansion of emotional restraint: emotional suppression spreads to personal relationships outside the workplace. 4. Reduction of professional responsibility: a decline in motivation and commitment, especially in professions requiring frequent interpersonal interaction. Exhaustion Phase This stage is marked by significant deterioration in health and professional values. The person avoids colleagues and students, and symptoms of professional illness intensify. 1. Emotional deficit: the individual feels unable to provide emotional support or empathy, showing mainly negative reactions. 2. Emotional detachment: emotional withdrawal from professional activity, resulting in indifference and mechanical performance of duties. 3. Depersonalization: loss of interest in others, negative attitudes, and viewing work as meaningless or burdensome. 4. Psychosomatic and psycho-vegetative disorders: emotional stress manifests physically through poor mood, fear, insomnia, unpleasant sensations, or chronic health issues; protective mechanisms weaken and the body becomes more vulnerable. ANALYSIS AND RESULTS In our study, we conducted a comparative analysis between the selected groups using the “Emotional Burnout Level Diagnostics” method developed by the psychologist V.V. Boyko. The results obtained through this diagnostic tool served as an important scientific basis for comparing the levels and stages of emotional burnout between the samples, identifying existing differences, and drawing general conclusions.