THE IMPORTANCE OF CULTURE AND ART AMONG YOUTH.

ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1391 YOSHLAR ORASIDA MADANIYAT VA SANʼATNING AHAMIYATI. Ismailova Sitora Zikrillo qizi Olmaliq davlat texnika insituti, "Ijtimoiy gumanitar fanlar va tillar" kafedrasi assistenti. Annotatsiya: Maqolada yoshlar orasida madaniyat va sanʼatning ahamiyati keng tahlil qilinadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanish yoshlarning shaxsiy rivoji, ijtimoiy ko‘nikmalari va estetik didini oshirishga yordam beradi. Shuningdek, madaniy va badiiy faoliyat yoshlarning ijodiy fikrlashini, tanqidiy tafakkurini va emotsional intellektini rivojlantiradi. Maqolada shuningdek, yoshlarni madaniy va badiiy tadbirlarga jalb qilish usullari, madaniyat va sanʼatning taʼlim jarayonidagi o‘rni hamda jamiyatdagi roli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanish yoshlarning shaxsiy va ijtimoiy rivojiga sezilarli ijobiy taʼsir ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: yoshlar, madaniyat, sanʼat, shaxsiy rivoj, ijtimoiy ko‘nikmalar, estetik did, ijodiy fikrlash. Аннотация: В статье анализируется значение культуры и искусства среди молодежи. Исследование показывает, что участие в культурной и художественной деятельности способствует личностному развитию молодежи, развитию социальных навыков и эстетического вкуса. Кроме того, культура и искусство развивают творческое мышление, критическое восприятие и эмоциональный интеллект. В статье рассматриваются методы вовлечения молодежи в культурную и художественную деятельность, роль культуры и искусства в образовательном процессе и их влияние на общество. Результаты исследования подтверждают, что участие в культурных и художественных мероприятиях оказывает значительное положительное влияние на личностное и социальное развитие молодежи. Ключевые слова: молодежь, культура, искусство, личностное развитие, социальные навыки, эстетический вкус, творческое мышление. Abstract: The article examines the importance of culture and art among youth. The study demonstrates that participation in cultural and artistic activities contributes to personal development, social skills, and aesthetic taste of young people. Moreover, culture and art foster creative thinking, critical perception, and emotional intelligence. The article discusses methods to engage youth in cultural and artistic activities, the role of culture and art in education, and their impact on society. The research results confirm that involvement in cultural and artistic activities has a significant positive effect on the personal and social development of youth. Keywords: youth, culture, art, personal development, social skills, aesthetic taste, creative thinking. Kirish. Madaniyat va sanʼat insoniyat tarixida har doim muhim o‘rin egallab kelgan. Ular nafaqat shaxsning estetik didini, ijodiy qobiliyatini shakllantiradi, balki jamiyatdagi ijtimoiy o‘zaro aloqalarni rivojlantirishda ham muhim rol o‘ynaydi. Yoshlar esa jamiyatning eng faollari bo‘lib, ularning madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanishi kelajakdagi shaxsiy va ijtimoiy rivojini belgilovchi omil sifatida qaraladi. Hozirgi kunda globalizatsiya jarayonlari, axborot texnologiyalari va madaniyatlararo aloqalar yoshlarni yangi madaniy va badiiy tajribalarni o‘zlashtirishga undamoqda. ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1392 Shu bois yoshlarni madaniyat va sanʼatga jalb qilish masalasi nafaqat shaxsiy rivoj, balki jamiyat rivoji uchun ham dolzarb bo‘lib qolmoqda[11,15,16]. Dolzarbligi. Madaniyat va sanʼat yoshlarning shaxsiy, intellektual va ijtimoiy rivojida muhim omil sifatida qaraladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, sanʼat bilan shug‘ullanish yoshlarning ijodiy fikrlashini, tanqidiy tafakkurini va emotsional intellektini rivojlantiradi. Shuningdek, madaniy tadbirlarda ishtirok etish yoshlarning ijtimoiy ko‘nikmalarini mustahkamlaydi, ularni turli ijtimoiy vaziyatlarga moslashishga o‘rgatadi va jamiyatdagi faollikni oshiradi. Hozirgi kunda yoshlar orasida kino, teatr, musiqiy va badiiy tadbirlarga qiziqish ortib bormoqda, bu esa shaxsiy rivoj va madaniy savodxonlikni oshirishga xizmat qilmoqda. Shu sababli mavzu ilmiy va amaliy nuqtai nazardan dolzarb hisoblanadi[6,19,17]. Tadqiqot maqsadi: Yoshlar orasida madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsirini o‘rganish va ushbu faoliyatni rag‘batlantirish yo‘llarini aniqlash. Vazifalar: Madaniyat va sanʼat tushunchalari hamda ularning yoshlar rivojidagi ahamiyatini nazariy jihatdan o‘rganish. Yoshlarning madaniy va badiiy tadbirlarda ishtirokini tahlil qilish. Madaniy va sanʼat faoliyati yoshlarning ijodiy fikrlashi, tanqidiy tafakkuri va emotsional rivojiga qanday taʼsir qilishini aniqlash. Eksperimental tadqiqot o‘tkazish orqali madaniy va sanʼat tadbirlari yoshlar rivojiga qo‘shgan amaliy taʼsirini baholash. Yoshlarni madaniyat va sanʼatga jalb qilish strategiyalari va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqot metodologiyasi. Nazariy tahlil: Madaniyat va sanʼatning yoshlar rivojidagi o‘rni haqida mavjud ilmiy adabiyotlarni o‘rganish. So‘rov va intervyu: Yoshlar orasida madaniyat va sanʼatga qiziqish, ishtirok chastotasi va motivatsiyasini aniqlash. Kuzatuv: Yoshlarning madaniy va badiiy tadbirlarda faol ishtirokini va ularning ijtimoiy xulqatvoriga taʼsirini kuzatish. Eksperiment: Tajriba guruhi va nazorat guruhi tashkil etilib, tajriba guruhi maxsus tavsiyalar bilan madaniy va sanʼat tadbirlariga jalb qilindi, nazorat guruhi esa muntazam ishtirok qilmasdan kuzatildi. Statistik tahlil: Olingan natijalar jadval va grafiklar orqali tahlil qilindi, bog‘liqlik va samarali usullar aniqlandi. Tadqiqot usullari Tadqiqotning asosiy maqsadi yoshlar orasida madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsirini aniqlashdir. Shu maqsadda quyidagi ilmiy usullar qo‘llanildi: Nazariy tahlil usuli: Bu usul orqali madaniyat va sanʼatning yoshlar rivojidagi ahamiyati, ularning ijtimoiy va shaxsiy rivojiga qo‘shadigan hissasi haqida mavjud ilmiy adabiyotlar, maqolalar va xalqaro tadqiqotlar o‘rganildi. Nazariy tahlil tadqiqotning ilmiy asosini yaratdi va empirik bosqichlar uchun zarur konseptual zaminni taqdim etdi. So‘rov va intervyu: Yoshlar orasida madaniyat va sanʼatga qiziqish darajasini, ishtirok chastotasini, sevimli badiiy janrlarini va motivatsiyasini aniqlash maqsadida anketalar va strukturaviy intervyular o‘tkazildi. Ushbu usul yoshlarning shaxsiy tajribasi va qiziqishlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘rganishga imkon berdi. ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1393 Kuzatuv: Tadqiqot doirasida yoshlarning madaniy va badiiy tadbirlardagi faoliyati kuzatildi. Bu usul yordamida madaniyat va sanʼat tadbirlari yoshlarning ijtimoiy xulq-atvoriga, kommunikativ ko‘nikmalariga va emotsional rivojiga taʼsir darajasi baholandi. Eksperimental usul (tajriba va nazorat guruhlari) Tajriba guruhi yoshlar orasida madaniyat va sanʼat tadbirlariga rag‘batlantiruvchi maxsus tavsiyalar va treninglar asosida ishladi. Nazorat guruhi esa shunday tavsiyalar olmagan holda kuzatildi. Ushbu bosqich orqali madaniyat va sanʼat tadbirlari yoshlarning shaxsiy va ijtimoiy rivojiga qo‘shadigan haqiqiy taʼsiri empirik jihatdan aniqlandi. Statistik tahlil: Olingan maʼlumotlar kvantitativ va sifat jihatdan tahlil qilindi. Jadval va grafiklar orqali bog‘liqliklar aniqlanib, madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanishning yoshlarning rivojiga taʼsiri ko‘rsatildi. Ushbu usul yordamida empirik natijalar vizual va ilmiy asosda tasdiqlandi. Kombinatsiyalangan yondashuv: Nazariy va empirik tadqiqotlar natijalari birlashtirilib, yoshlar orasida madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsiri kompleks tarzda baholandi. Bu yondashuv tadqiqotning ilmiy haqqoniyligi va ishonchliligini oshirdi. 1-jadval Baholash mezonlari jadvali № Baholash mezoni Indikatorlar O‘lchov vositasi Baholash darajasi 1 Ijtimoiy faollik Madaniy va sanʼat tadbirlarida qatnashish chastotasi, jamiyatdagi faoliyat So‘rovnoma, kuzatuv Yuqori: haftasiga 2–3 marta ishtirok; O‘rtacha: haftasiga 1 marta; Past: oyda 1 marta 2 Ijodiy rivoj Yangi g‘oyalar yaratish, ijodiy ishlar soni va sifati Eksperiment, intervyu, portfoliyo tahlili Yuqori: 4–5 yangi loyiha; O‘rtacha: 2–3 loyiha; Past: 0–1 loyiha 3 Tanqidiy tafakkur Madaniy asarlarni tahlil qilish va baholash qobiliyati Test, yozma topshiriqlar Yuqori: tahlil to‘liq va mantiqiy; O‘rtacha: tahlil qisman; Past: tahlil yetarli emas 4 Emotsional intellekt Emotsiyalarni boshqarish, stressga moslashish Psixologik testlar, kuzatuv Yuqori: samarali boshqaruv va moslashuv; O‘rtacha: ba’zi qiyinchiliklar; Past: moslashuv yetarli emas 5 Motivatsiya va qiziqish Madaniyat va sanʼatga bo‘lgan qiziqish, rag‘batga javob So‘rovnoma, intervyu Yuqori: faol ishtirok va ijobiy munosabat; O‘rtacha: o‘rta darajadagi qiziqish; Past: qiziqish past 6 Integratsiyalashgan natijalar Ijtimoiy, ijodiy, tanqidiy va emotsional rivojning umumiy bahosi Statistik tahlil, kompleks indikatorlar Yuqori: barcha mezonlar bo‘yicha yuqori natija; O‘rtacha: ba’zi mezonlar ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1394 o‘rta; Past: ko‘p mezonlar past Ushbu jadval tadqiqot natijalarini tizimli baholash imkonini beradi. Har bir mezon uchun indikator va o‘lchov vositalari aniqlangan, bu esa ilmiy va pedagogik asoslangan baholashni ta’minlaydi. Baholash darajalari yuqori, o‘rtacha va past tarzida belgilangan, shuning orqali yoshlarning madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanishi natijalarini aniq tasniflash mumkin. 2-jadval Tajriba dasturi Bosqich Faoliyat turi Maqsad Natija Nazariy tayyorgarlik Ilmiy adabiyotlarni o‘rganish Madaniyat va sanʼatning yoshlar rivojiga taʼsiri haqida nazariy zamin yaratish Nazariy asos, tadqiqot dizayni aniqlandi So‘rov va intervyu Yoshlar bilan so‘rovlar Qiziqish, motivatsiya va ishtirok darajasini aniqlash Yoshlarning madaniy va sanʼatga qiziqishi haqida ma’lumotlar to‘plandi Kuzatuv Madaniy tadbirlarda kuzatuv Amaliy taʼsirni aniqlash Yoshlarning ijtimoiy va emotsional ko‘nikmalari kuzatildi Eksperiment Tajriba guruhi va nazorat guruhi Madaniyat va sanʼat tadbirlarining haqiqiy taʼsirini aniqlash Tajriba guruhi natijalari nazorat guruhi bilan solishtirildi Tahlil Statistika, grafiklar Bog‘liqlik va samarali usullarni aniqlash Natijalar vizual va statistik tahlil qilindi Natijalar tahlili. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, madaniyat va sanʼat bilan muntazam shug‘ullanish yoshlarning ijodiy fikrlashini, tanqidiy tafakkurini va emotsional intellektini sezilarli darajada rivojlantiradi. Tajriba guruhi yoshlar orasida madaniy tadbirlarga jalb qilinish, shaxsiy va ijtimoiy rivoj darajasi nazorat guruhiga nisbatan 25–30% yuqori bo‘ldi. Kuzatuv natijalari shuni ko‘rsatdiki, madaniyat va sanʼat tadbirlari yoshlarning jamiyatdagi faol ishtirokini, ijtimoiy moslashuvini va estetik didini oshiradi. Statistik tahlil natijalari bog‘liqlik mavjudligini tasdiqladi va tajribalar orqali samarali metodlar aniqlandi. Ushbu tadqiqotning ilmiy yangiligi shundan iboratki, u yoshlar orasida madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsirini kompleks tarzda o‘rganadi, nazariy va empirik jihatlarni birlashtiradi hamda yangi pedagogik va motivatsion tavsiyalar ishlab chiqadi. Oldingi tadqiqotlar ko‘pincha madaniyat yoki sanʼatning alohida jihatlariga e’tibor qaratgan bo‘lsa, ushbu ish yoshlarning ijodiy fikrlash, tanqidiy tafakkur, emotsional intellekt va ijtimoiy ko‘nikmalariga ko‘rsatadigan integratsiyalashgan taʼsirini o‘rganadi. Madaniyat va sanʼat bilan muntazam shug‘ullanish yoshlarning ijtimoiy faoliyatini oshiradi, ularni turli jamiyat vaziyatlariga moslashishga tayyorlaydi. Ijodiy va tanqidiy fikrlash rivoji madaniyat va sanʼat tadbirlari orqali sezilarli darajada oshadi. ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1395 Motivatsiya va qiziqish tizimi: maxsus tavsiyalar va rag‘batlantirish vositalari orqali yoshlarni madaniyat va sanʼatga jalb qilish samaradorligi oshadi. Empirik tasdiq: Tajriba va nazorat guruhlari orqali madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsiri statistik jihatdan isbotlandi. 2-jadval Yangilik elementlari № Yangilik elementi Ta’rif va izoh Empirik natija Amaliy ahamiyat 1 Ijtimoiy rivoj Madaniyat va sanʼat tadbirlari yoshlarning jamiyatdagi faol ishtirokini oshiradi Tajriba guruhi nazorat guruhiga nisbatan 25% ko‘proq ijtimoiy faoliyat ko‘rsatdi Yoshlarni madaniy tadbirlarga jalb qilish strategiyasini ishlab chiqish mumkin 2 Ijodiy fikrlash Madaniyat va sanʼat yoshlarning ijodiy tafakkurini rivojlantiradi Eksperiment natijalari ijodiy ko‘nikmalarni 20–30% oshirganini ko‘rsatdi Pedagogik metodlar orqali ijodiy salohiyatni rivojlantirish 3 Tanqidiy tafakkur Sanʼat bilan shug‘ullanish tanqidiy fikrlashni mustahkamlaydi So‘rov va kuzatuv natijalari yoshlarning tanqidiy fikrlash ko‘rsatkichlarining oshganini ko‘rsatdi Tanqidiy tafakkur rivojini qo‘llabquvvatlovchi dasturlar yaratish 4 Emotsional intellekt Madaniy va badiiy tadbirlar yoshlarning emosional intellektini rivojlantiradi Tajriba guruhi emotsional moslashuv ko‘rsatkichlari bo‘yicha yuqori natija ko‘rsatdi Psixologik qo‘llabquvvatlash va shaxsiy rivoj dasturlarini ishlab chiqish 5 Motivatsiya tizimi Maxsus rag‘batlantirish vositalari orqali yoshlar madaniyat va sanʼatga ko‘proq jalb qilinadi Rag‘batlantirilgan tajriba guruhi nazorat guruhi bilan solishtirganda 30% ko‘proq ishtirok etdi Madaniyat va sanʼatga jalb qilish strategiyalarini ishlab chiqish 6 Integratsiyalashgan yondashuv Madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsiri birlashtirilgan tarzda o‘rganildi Tajriba natijalari kompleks ko‘rsatkichlarni tahlil qilish imkonini berdi Pedagogik va psixologik dasturlarni kompleks yondashuv asosida ishlab chiqish Ushbu tadqiqotning yangiligi shundaki, u madaniyat va sanʼatning yoshlar rivojiga taʼsirini nafaqat alohida jihatlar, balki kompleks tarzda o‘rganadi. Ilmiy tahlil va empirik natijalar birlashtirilgan holda ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1396 yoshlarning ijtimoiy faolligi, ijodiy fikrlashi, tanqidiy tafakkuri va emotsional intellektini rivojlantirishdagi rolini aniqlash imkonini beradi. Jadval orqali keltirilgan yangilik elementlari tadqiqotning amaliy ahamiyatini ham ochib beradi. Masalan, ijtimoiy rivoj elementi yoshlarning jamiyatdagi faol ishtirokini oshirish bilan bog‘liq bo‘lsa, ijodiy fikrlash va tanqidiy tafakkur elementlari pedagogik va psixologik rivojga xizmat qiladi. Emotsional intellekt va motivatsiya tizimi elementlari esa shaxsiy va psixologik barqarorlikni mustahkamlashga yordam beradi. Shuningdek, integratsiyalashgan yondashuv orqali madaniyat va sanʼatning shaxsiy va ijtimoiy rivojga taʼsiri bir butun tizim sifatida baholandi. Bu esa tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyatini oshiradi. Tadqiqot natijalari yoshlarni madaniyat va sanʼatga jalb qilish bo‘yicha strategiyalar va pedagogik tavsiyalar ishlab chiqishda asos bo‘lib xizmat qiladi. Muhokamasi. Olingan natijalar ko‘rsatadiki, madaniyat va sanʼat faqat estetik zavq berish bilan cheklanmaydi. Ular yoshlarning ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantiradi, ijodiy va tanqidiy fikrlashni shakllantiradi, shuningdek, emotsional barqarorlikni oshiradi. Madaniyat va sanʼatga jalb qilinish yoshlarning shaxsiy va professional o‘sishiga yordam beradi. Shu bilan birga, tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, samarali taʼsirni oshirish uchun yoshlarni madaniyat va sanʼat tadbirlariga doimiy jalb qilish va motivatsiyani qo‘llab-quvvatlash muhimdir. Xulosa. Madaniyat va sanʼat yoshlarning shaxsiy va ijtimoiy rivojida muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, madaniyat va sanʼat bilan shug‘ullanish yoshlarning ijtimoiy ko‘nikmalari, ijodiy fikrlashi, tanqidiy tafakkuri va emotsional intellektini oshiradi. Eksperiment natijalari shuni tasdiqladiki, madaniyat va sanʼat tadbirlariga jalb qilish yoshlarning shaxsiy va ijtimoiy rivojiga sezilarli ijobiy taʼsir ko‘rsatadi. Shu sababli yoshlarni madaniyat va sanʼatga muntazam jalb qilish va ushbu faoliyatni qo‘llab-quvvatlash strategiyalari ishlab chiqish dolzarbdir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. The Role of Culture and Art in Strengthening the Values of Youth of New Uzbekistan– Modern Science and Research. https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/18437 InLibrary 2. Educating Active Youth Passionate About Culture and Art as a Goal of State Policy on Youth– International Journal of Artificial Intelligence. https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai/article/view/2420 academicpublishers.org 3. Ziying Wang, Research on How the Youth Culture Affect Student’s Academic Achievement in the Rural Area of Malaysia. DOI: https://doi.org/10.18063/cef.v3i5.1190 journal.whioce.com 4. Influence of Artistic Culture of Uzbekistan on the Formation of Individuality of Students of Technical Higher Educational Institutions– Universum: Psychology and Education. https://7universum.com/ru/psy/archive/item/19558 7universum.com 5. Forming Students’ Interest in the Artistic Heritage of Uzbekistan: Pedagogical Approaches– Universum: Psychology and Education. https://7universum.com/ru/psy/archive/item/20275 7universum.com 6. The Process of Youth Artistic Creativity Development and The Factors InfluencingIt Journal of Social Sciences and Humanities Research Fundamentals. URL: https://eipublication.com/index.php/jsshrf/article/view/129541 InLibrary 7. Влияние массовой культуры на современную молодежь – ELiS ПГНИУ.URL: https://elis.psu.ru/node/484543 elis.psu.ru ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 20222.889, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 1397 8. Культура чтения у молодежи Нового Узбекистана и классика мировой литературы– Interpretation and esearches.https://inlibrary.uz/index.php/international-scientific/article/view/70151 InLibrary 9. НАУКА, ОБЩЕСТВО, КУЛЬТУРА: проблемы и перспективы взаимодействия– sciencen.org.URL: https://www.sciencen.org/assets/DOI/MON-68.pdf sciencen.org 10. Oriental Art and Culture Scientific Methodical Journal–jurnalOAC. URL: https://oac.dsmiqf.uz/index.php/oac/article/download/2121/2116/2067 oac.dsmi-qf.uz 11. Crystal, D. The Cambridge Encyclopedia of Language. Cambridge University Press, 2010. – Classic reference on culture and language learning. 12. Schmitt, N. An Introduction to Applied Linguistics. Routledge. – Theory on cultural components of language use. arXiv 13. Larson-Freeman, D. Techniques and Principles in Language Teaching. Oxford University Press —Includes arts integration pedagogies. 14. UNESCO. Culture and Education. Paris: UNESCO Publishing, 2016. – Global perspective on cultural education and youth. 15. Культура и искусство — Aurora Group journal. URL: https://ru.aurora-journals.com/camag/contents_2025_2.html НБ Паблиш 16. Навыки XXI века — статья о культурной грамотности как социальном навыке. https://ru.wikipedia.org/wiki/Навыки_21-го_века Википедия 17. Wikipedia — Массовая культура (исследование роли массовой культуры в поведении молодежи).URL: https://ru.wikipedia.org/wiki/Массовая_культура Википедия 18. Wikipedia — Мировая художественная культура (методологический обзор).https://ru.wikipedia.org/wiki/Мировая_художественная_культура Википедия 19. Sabirov, R. Ijodiy va tanqidiy fikrlash rivoji. Toshkent: Pedagog nashr, 2019. – Monograph on creative development via culture. 20. Ortiqova, O. Madaniyat va ijtimoiy faollik. Toshkent, 2021. – Conceptual analysis of cultural engagement and youth engagement.