BRENDGA SODIQLIKNING YARATILISHI VA OʻLCHOVLARINING DOLZARBLIGI

YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 485 BRENDGA SODIQLIKNING YARATILISHI VA OʻLCHOVLARINING DOLZARBLIGI Usmanova Sohiba Sokibayevna Jizzax Politexnika Instituti Iqtisodiyot va menejment kafedrasi o'qituvchisi Ortiqboyeva Dinara Jizzax politexnika instituti Sanoat texnologiyalari fakulteti III bosqich talabasi [email protected] +99897 328 20 60 https://doi.org/10.5281/zenodo.18055554 Annotatsiya: Ushbu maqolada brend sodiqligi tushunchasi, uning zamonaviy marketingdagi o‘rni, shakllanish jarayoni hamda baholash usullari dolzarbligi haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, iste’molchilarda brendga nisbatan ishonch va sodiqlikni oshirish omillari yoritilgan. Maqola muallif nuqtai nazaridan yozilgan bo‘lib, nazariy bilimlar va amaliy misollar bilan boyitilgan. Kalit so‘zlar. brend, sodiqlik, iste’molchi xulq-atvori, marketing strategiyasi, brend qiymati. Abstract. This article discusses the concept of brand loyalty, its role in modern marketing, the process of its formation, and the relevance of assessment methods. It also discusses factors that increase consumer trust and loyalty to a brand. The article is written from the author's perspective and is enriched with theoretical knowledge and practical examples. Keywords. brand, loyalty, consumer behavior, marketing strategy, brand value. Аннотация. В данной статье рассматривается концепция лояльности к бренду, ее роль в современном маркетинге, процесс ее формирования и актуальность методов оценки. Также обсуждаются факторы, повышающие доверие и лояльность потребителей к бренду. Статья написана с точки зрения автора и обогащена теоретическими знаниями и практическими примерами. Ключевые слова. бренд, лояльность, поведение потребителей, маркетинговая стратегия, ценность бренда. Hozirgi kunda bozor sharoitida raqobat keskinlashib borayotgan bir paytda korxonalar uchun nafaqat yangi mijozlarni jalb qilish, balki mavjud mijozlarni saqlab qolish ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Aynan shu jarayonda brend sodiqligi tushunchasi alohida ahamiyatga ega. Chunki sodiq mijozlar kompaniya mahsulotini muntazam xarid qiladi, boshqalarga tavsiya etadi va brend imijini mustahkamlashga xizmat qiladi. Talaba sifatida marketing fanini o‘rganar ekanmiz, brend sodiqligi faqat reklama yoki chegirmalar bilan emas, balki uzoq muddatli strategiya orqali shakllanishini tushunamiz. Ushbu maqolada brend sodiqligining mohiyati, uni yaratish bosqichlari va o‘lchash usullari batafsil yoritiladi. Brend sodiqligi buiste’molchining ma’lum bir brendni boshqalarga nisbatan doimiy ravishda afzal ko‘rishi va unga bog‘lanib qolishidir. Sodiq mijozlar narx oshishiga yoki raqobatchilarning jozibador takliflariga qaramay, o‘z tanlovini o‘zgartirmaydi. Mijoz brend haqida ijobiy histuyg’ularga ega bo’lganda va natijada ular har doim bir xil mahsulot yoki xizmatni sotib olishga sodiq bo‘lganda, brendga sodiq bo‘ladi. Brendga sodiqlik kuchli. Raqobatchi deyarli bir xil mahsulotni yarim narxda taklif qilishi mumkin. Ular mijozga har tomonlama murojaat qiladigan YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 486 kuchli marketing kampaniyasini yaratishi mumkin. Ammo agar mijoz ma’lum bir brendga sodiq bo‘lsa, hech narsa uni boshqa brendga o‘tishga ko‘ndira olmaydi. Marketing nazariyasiga ko‘ra, brend sodiqligi uch asosiy elementdan iborat: Ishonch – brend va’da qilgan sifatni doimiy ta’minlashi. Qoniqish – mahsulot yoki xizmatdan olingan ijobiy tajriba. Hissiy bog‘liqlik – iste’molchining brend bilan ruhiy aloqasi. Brend sodiqligi korxonaga bir qator ustunliklar beradi. Avvalo, sodiq mijozlarni saqlab qolish yangi mijozlarni jalb qilishga qaraganda arzonroqdir. Shuningdek, bunday mijozlar sotuv hajmini barqarorlashtiradi, marketing xarajatlarini kamaytiradi, brend obro‘sini oshiradi, og‘zaki reklama orqali yangi xaridorlarni jalb qiladi. Kompaniya nuqtayi nazaridan qaraganda, mashhur brendlarning bozorda uzoq muddat saqlanib qolishining asosiy sababi ham aynan brend sodiqligidir. Brend sodiqligini yaratish omillari nimalar? Brend sodiqligi bir kunda shakllanmaydi. U iste’molchi va brend o‘rtasidagi uzoq muddatli munosabatlar natijasida yuzaga keladi. Bunda bir nechta muhim omillar mavjud. Birinchi omil - mahsulot yoki xizmat sifati. Agar mahsulot iste’molchining kutgan natijasini bersa yoki undan ham yuqori bo‘lsa, unda ishonch paydo bo‘ladi. Sifat barqaror bo‘lsa, iste’molchi boshqa variantlarni izlashga ehtiyoj sezmaydi. Ikkinchi omil -mijozlar bilan muloqot. Brend mijozlar murojaatlariga tez va to‘g‘ri javob bersa, muammolarni hal qilishga harakat qilsa, mijoz o‘zini qadrlangan his qiladi. Ayniqsa, sotuvdan keyingi xizmatlar brend sodiqligini mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi. Uchinchi omil - brend imiji va qadriyatlari. Agar brend iste’molchining dunyoqarashi, ehtiyojlari yoki hayot tarziga mos kelsa, hissiy bog‘lanish shakllanadi. Masalan, ekologiyaga e’tibor qaratadigan yoki ijtimoiy mas’uliyatli brendlar ko‘pincha kuchli sodiqlikka ega bo‘ladi. To‘rtinchi omil - rag‘batlantirish tizimi. Bonuslar, chegirmalar, sodiqlik kartalari va maxsus takliflar mijozni brend bilan uzoq muddatli hamkorlikka undaydi. Biroq bu usul sifat va ishonch bilan birga olib borilgandagina samarali bo‘ladi. Brend sodiqligi birdaniga paydo bo‘lmaydi. U quyidagi bosqichlar orqali shakllanadi: 1. Brendni tanib olish, bu bosqichda iste’molchi brend haqida dastlabki ma’lumotga ega bo‘ladi. Reklama, ijtimoiy tarmoqlar va tavsiyalar bu jarayonda muhim rol o‘ynaydi. Mahsulot yoki xizmatdan birinchi foydalanish iste’molchi fikrining shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Agar tajriba ijobiy bo‘lsa, brendga nisbatan ishonch paydo bo‘ladi. 2. Qoniqish va ishonch, mahsulot sifati barqaror bo‘lsa, mijozda brendga nisbatan ishonch mustahkamlanadi. 3. Sodiqlik, bu bosqichda iste’molchi brendni ongli ravishda tanlaydi va boshqalarga ham tavsiya qiladi. Xulosa. Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlash lozimki, brend sodiqligiga ayrim omillar kuchli ta’sir ko‘rsatadi: mahsulot sifati, narx va qiymat uyg‘unligi, mijozlarga xizmat ko‘rsatish darajasi, brend imiji va obro‘si, kommunikatsiya va reklama strategiyasi. Ayniqsa, raqamli marketing rivojlangan hozirgi davrda ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyat ham sodiqlikni oshirishda muhim ahamiyatga ega. Brend sodiqligi har qanday kompaniya uchun muhim strategik ustunlik hisoblanadi. Uni yaratish uzoq vaqt va izchil yondashuvni talab qiladi. Sodiq mijozlar brendning barqaror rivojlanishini ta’minlaydi va raqobatbardoshligini oshiradi. Talaba sifatida shuni aytish mumkinki, marketingda muvaffaqiyatga erishish uchun brend sodiqligini chuqur tushunish va to‘g‘ri boshqarishni tavsiya qilamiz. YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 487 Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Kotler P. Marketing asoslari. — Toshkent: Iqtisodiyot, 2020. 2. Keller K. L. Strategic Brand Management. — Pearson Education, 2019. 3. Aaker D. Building Strong Brands. — Free Press, 2018. 4. Solomon M. Consumer Behavior. — Pearson, 2021