Elucidatio in omnes psalmos iuxta veritatem vulgatae et ecclesiae usitatae aeditionis latinae... : subsequuntur denigne annotationes ex Hebraeo atque Chaldaeo...
Full text
y
1
P
:
RN
"
;
"
^
rds
"e
^E
:
t
fati
i
Atben.
cU
RN
QE
7:
pere
it
Cte
^T
NN
XP
vu
LARES
M
t
»
$
X
o
dm
Ls
a
—
ms
E
Mis
p
giUVvclIDATIO
e.
RES
e
in
omnes
l"falmos
iuxta
verita-
E
—
TEM
VFLGATAE
ET
ECCLESIAE
V——
ai
EA
SITATE
E£DITIONIS
LATINA,
CASTIGATIG
OR
Mes
:
EN
*
*
" .
.
/
r/
:
Wt
SUUS
x
v
quàm
vnquá
autcá
fuerit,
Qua
G
ipfaintegra
illibataque
ex
aduerfofap-/
;
Ef"
:
x*
4
b;
x
V
Due
k
.
:
£o
QSSA
ponuur
;
Pfalmts
Jmgalis
Jimgula
argumenta
ante
fe
monfirantibus
JEEP
uS
tam
P/falini
yirtutem
atque
intelligétiam
quaj
per
modum
Je
pe
.
MEET
|
;
e
MC
:
^
SEA
zt
1
To
Lc
T
fummam
complectentia
:
Pofbelucidationem
vero
adiuntda
WW,
e
:j
|
Eo
Saa:
:
e
WOOD
ou
UP
A
j
prolixioribus
A
nnotationibus,que
yice
Commentartorum
NE
ics
TO
)
:
SA.
i
1
f
"4
[
haberi
poffunt.
NS
*
vetdiunétaefteriam
Elucidatio
canticoram,
quam
Eccefasticus
vfus
appellare
folet
Ferialia.
i
Subfequuntur
devique
Annotationes
ex
Hebraeo
atque
Chaldzo,ín
quibus,quicquid
ex
veritate
Hebraica
Ü
occurrit
difficultatis
,tra&arur
&
explicatur
à
Fratre
Francifco
Titelmano
Haffellenfi,ordinis
Fratrum
;
-
Minorunt,
fan&erum
fcriptugarum
apud.
Louanienfes
profeffore.
;
ben
m
x
Fei
SS
c
&j
7
)-/
^UFv
Áo
cs
PARISIIS
|.
Apud
Viduam
Mauricii
ÀPorta
fub
infigni
D.Claudii
-
in
claufo
brunello.
|
o
1552
Let
ae
idtráo,
RE
p
tome
om
uncupatorius
Beato
OP.ATRILVMINVM,
.4
QVOOMNIS
|.
efl
fapientia
C
miellieentia,
quem
cecinit
illi
ferus
operarius,
die
quo
finiebatlaborem
operis
buius
,
e
coram
domino
offerens
ait:
|
3j
Audabili
domino
nunc,Ó
anima
mea
profer
de
corde
canticum:fi
quid
KV
—
habeslaudis
aut
carminis
,
i
inintimisabíconditum,
age,
ne
mo-
ERAN
t
reris,
prodeat
quantayus
ing
oram
beati
patris
luminum,
EN
D
Dilatare
modo
COFr
mcü,&
de
plenitudine
tua
buccas
implens,
difrum-
€
pelabiorum
filentia,
feftina
manus
,
celeriter
arripe
tibi
chartam
&
X
calamum,
&
deícribe
illi
gratiarum
actionis
cáticum.
-
2
ZW
Opus
enim
laboris
grandis
iam
ad
finem
optatum
perduxit
benignus
fauor
eius,opus
quod
dedit
inchoare,dedit
tandem
&
perficere,
Sine
ce
non
poteft
iaci
fundamétum
operis
vel
minimi,
quanto
minus
operi
amplo
dari
pofsit
bona
confummatio?
!
ibi
ergo
,
domine
Deus
pater
vn&tionis
fanctz
,
acceptum
referimus
quicquid
eft
noftro
minifterio
laborat
in
o
pereifto,fundamentum
&
confummationem,initium
&
finem
tibi
aícribimus,tuz
nuncu
pamus
magnificentiz,
Puer
paruulus
Bethleemites
erat
pafcensin
agris
grcgem
patris
Ii
,
poft
foctantes
ibat
,
pedum
tenens
in
manu
fua,
ductor
innocentis
gregis
paucularum
ouium.
FA
Citharam
é
domo
paterna
egrediens
puer
ille
decorus
&
rubicundus
fecü
deferebat
in
loca
pafcue:
grcgibüsque
perductis
ad
pafcua,apprehendebat
illam,
&
exercitabat
fe
in
ca.
P
Ouiculz
carpebant
virentem
herbam
,
&
paftor
dictabat
Diuina
cantica;illz
balabant,
&
hic
cane-
bat
Deo
pfalmos
in
dulcedine
cithara.
|
|
Errabant
ille
per
paícua,
&
ifte
volitabat
in
czlos;
fedens
|
graminibus
adolefcentulus
ifte
,
qui
ortaba
i
gum-
domtr
"5
"u
Dc
I
Dft216,5
contemp
abaturgrand
127^
"
—
cum
Hunc
ipfum
tibi
placuit
altifsime
Deus,fubleuare
in
regnum
tuum,de
gregibus
ouium
culifti
eum,
&
de
poft
foetantes
affumpfifti
cum.
E
Pafcere
lacob
feruum
tuum,&
Ifrael
hereditatem
tuam,
vt
eos
pafceret
in
innocétia
cordis
fui,
&
intelletus
manum
fuarum
deduceret.
——————
:
Pedum
commurtafti
fceptro,&
paftoralem
peram
enfe
regio
:
habitum
rufticü
regio
mutafti
fche-
tnatc.
9
i
:
Citharam
tamen
fuam
non
poterat
obliuifci,
etiam
füblimatus
in
regnum
.
cü
enim
de
pafcuis
euo
caretur
ad
folium,memor
fuit
dulcis
cithare,
&
fecum
eam
detulit
in
aulam
regiam.
Non
in
faftum,illum
extulit
honoris
dignitas,
vt
proiiceret
fuauem
citharam:quin
&
firmatus
in
regno,
vefte
indutus
linea,
ante
arcam
ingrediens
,
percutiebat
iam
in
oculis
omnium
,
coram
domino.
.
Quoties
à
prliis
dominiad
requiem
rediens,enfem
poneret
de
latete
;
difcin&tus
fiatim
artipiebat
itharam
in
manibus,
&
canebat
cantica
domino.
Quid'thim:fpiritus
cuus
bonus
adimpleuerac
illá:vt.
effet
tibi
pfaltes
egregius
&
vates
eximius
pr
omnibus
Qttantecefferant
illum.
j
zu
In
paícuis
adolcícentüliparnulum
&
contemptü
coepit
erudire
fpiritus
tuus;
&
nec
in
regni
fafli-
giis
oblitus
eft
veterem
difipiWNes
;
Eius
perluftratus
fubtili
radio,
videbat
colos
tuos
opera
digitorum
tuorum
:
folem
lunam,
&
ftcl-
las,quz
tu
fundafti.
"EE
cm
cct
c
M
:
Corpore
agebat
in
paícuis,aut
in
defertis
errabat,aut
quictus
refidebatin
domo
,
quam
tandem
z-
dificafti
ei,
fpiritu
vero
perluftrabat
clos,
&
quz
longe
füper
czlos
funt,
miro
cófpiciebat
acu-
minc,in
omnibustibi
quzrens
gloriam,
-
mu
ERE
Incetta
quoque
&
occulta
fapientiz
tuz
manifefla
fecifti
ci
:
reuclafti
illi
metis
oculos,
&
cofidera-
bat
mirabilia,quz
nunquam
hominis
viderat
oculus,
vel
auris
audiit,
EM
In
myftcriaabícondita
eorum
qua
multo
poft
erant
exhibenda;
plenitudine
temporis,
penetra-
bat
tuo
perluftratus
radio:
[piritus
enim
tuus
omnia
fcrutatür,
etiam
profundifsima
tua.
x
Confilia
tuá
omnia
que
decreuifti
ab
«terno
fuper
redesmptionem
gencris
noftri,non
celabas
illü;
.
fingulari
priuilegio
erudifti
illum
tua
vnctione
D
albas
|
i
onillum.latebat
fcelicifsima
nobis
humanatio
cOzterni
verbi
tui:
neque
conceptus
eius
admira-
bilis
de
intacta
virgine
velatuseratanteillum.
-
?
|
-
EC
AA
PSALMVS
"
L
e
cR
T
LN
^
QE
eere
PEE
s
$5
MP
4
cem
Sic
neque
iucunda
in
pace
natiuitas,non
abfoluta
conuerfatio,
fion
doctrina
perfectifsima,nó
pau-
pertas,egeftas,
&
labores
plurimi.
:
E
:
Nihil
inimicorum
contradictiones
&
odia
grauifsima,non
pafsionis
calix
amarus,non
turpifsime
mortis
confummatio.
Non
fcpultura
honorifica,non
patrum
diu
defiderata
vifitatiornon
prepotensà
morte
rcfurrectio,
non
in
cxlos
cum
iubilo
&
voce
tube
gloriofa
afcenfio.
Non
fefsio
ad
patris
dexteram,non
inimicorum
faeda
confufio
:
non
authoritatis
plenitudo
,
non
'oteftas
facere
iudicium.
|
Non
fpiritusà
patre
demifsio
in
corda
fimplicium:
non
qua
per
hos
ille
erát
operaturus
ftupenda
mirabilia,
Non
Euangelii
fanctiin
omnem
terram
difseminatio
:
non
cóucrfio
gentium,non
Ecclefiz
noue
'
edificium,non
Iudeorum
grauis
vltio,&
veteris
(ynagogz
obliuio,
- :
Non
perfequutiones
fufcitandz
fidelibus:non
irz
demonü,non
principum
terrores,&
arguméta
vanaprudentium.
Non
harefuüm
adinuentiones,cum
plurimorum
B
au&tionibus:
n6
ele&orum
ex
munere
fuperno
praferuatio
à
cunctis
periculis.
| |
Non
fzculi
vltima
confummatio,non
tremendum
illud
examen
riouifsimü:
neque
qua
tunc
erüt
largienda
pro
operibus
optima
vel
peísima,
vitz
mortisque
pramia.
:
;
Horum
omnium
nihil
illum
paffus
cft
ignorare
facer
fpiritus
tuus:
thefauros
tuos
omnes
demon-
ftrafti
ei,nec
quicquam
celafti
illum
ex
omnibusarcanis
confiliorum
tuorum.
Omniaifta
nondü
exhibita
ille
cernens
eminus,in
canticis
Píalmoz&-defcripfit
ea:
à
Leuitis
&
can-
toribus
afsidué
cantari
iubebat
illa,in
modulatione
vocis
&
inftrumentis
nrüficis.
Veruntamen
fub
inuolucro
(ermonum
&
obícuritate
verborum
velata
erát
omni2:
nodum
enim
tempus
aduenctat,quo
in
mundum
proferri
debebant
illa
Dei
occulta
confilia.
uftra:
Abíque
claue
ifta,benignifsime
paterluminum
,
nunquam
fuiffet
nobis
aufus
attingendi
librum
i-
ftum,vel
digito
minimo.
fu
E
:
p
Nifi
fuper
benedictus
IE
S
V
S
tuus
filius,nofter
dominus;in
feipfo
adimplés
manifeflata
feciffec
"nobis
omnia:nos
hebetes
ingenio;intellectu
füdes;vecordes
fpiritu
quomodo
tanta
caperemus
myfteriaà
-
5
Ín
huius
autem
clauis
fiducia
tentare
aufus
fum
egó
puer
enarrationem
verborum
iftorum
fortiü:
charitàs
tua,
Deus
iniecit
onus,fides
dedit
aufüm,
fpes
cauit
ne
deficerem.
Bethleemitis
illius
pueri
&
Ifraelitici
regis
carmina
videbam
etiamnum
in
ore
verfari
omniü
:
pe-
culiariter
qui
tibi
fegregati
funt,quos
cleri
comprehendit
titulus
ftatutis
horis
ea
tibi
recitant.
Canuntur
in
templis,lcguntur
in
cubilibus:
oble&antur
in
eis
corda
diligentium
beatum
&
incly-
tum
nomen
tuum,quodiilla
replicant
milies
&
milies.
p
s
Magna
omnino
cófolatio
&
inftrudtio
plurima
miniftratur
in
Ecclefia
fidelibus
in
canticis
ftis
:
ad
—
mé(am
opipard,oipenis
inftructa
ferculis
&
plena
deliciis
accedit
,
o
(quisin:
almos
introierit.
In
agédis
inftruimur,
in
fugiendis
pramonemur:ad
agenda
bom
ameitamur,
deterremurà
noxiis.
5
:
imus
nfolatiórem;in
profperis
falutarem
timorem:in
afflitioni
Inaduerfisabundanteminuenimus
co
bus
docemur
patientiam,in
exultatione
modeftiam.
E.
Firmatur
in
eis
fides,fpes
roboratur,
&
exardeícit
charitas:cor
noftrum
&
caro
noftra
rapiuntur
irí
te,
ó
bonum
optimum
&
lumen
beatifsimum.
|
a
Attamen
fcrmonum
obfcuritas
&
inuolucra
verborum;
áb
hisdeterriti,
quibus
eft
captus
tenuis,
defperantes
abíc
inanes.
E
In
hoc,Deuspiifsime,propofitum
fuit
cóatus
noftri:
miniftratis
nobisite
viribus.
^
Vtfugaretur
obfcuritas,
&
verborum
claritate
pateret
ingenio
pia
attentio
donaret
intelligentiam.
L)
Non
eft
virtutis
mez;creare
in
tefta
nucleum:attamen
quem
confra&ta
cducere,eductum
mundare
à
corticemundatum
propone
abíque
moleftia;
| :
(implicioribus
magnum
exhibét
negotiüi:
edunt
vacui,
aut
faftidioft
dimittuntut
impedimentum
iftud
&
auferremus
pro
fub-
expofita
(ententiarum
veritas,
vt
facile
cuiuis
tu
tibi
recondidifti;poffum
ego
tefta
re'attiiculis,vt
manduceht
[s
GNAMONCVPATORIVS
Faciet
laborifle
meus
,
vt
laborem
illi
non
fentiant
,
oblectationem
magis
accipient
ex
fuauitate
quem
illis
propinauero.
xe
IAM
;
Ita,
Dc?
mague,fenfus
fublimes
de
mco
fenfa
nó
iactat
fc
collocaffe
patuitas
mca
in
opere
ifto
:fed
quz
recondidit
in
Píaltistui
verbis
fpiritus
tuus,tentaui
dc
abífconditis
eruere,
Laborem
ego
[uícepi
prolixum,multum
&
magnum,in
humeris
meis:vt
laborem
auferrem
iis
qui
cum
intelligentia
tibi
optant
pfallere.
'Tadium
multum
intriui
ego
in
lácem
meam,
&
ad
fundum
víque
cxhaufi
vniuerfum
quodintriuc
ram:
vt
molefta
faftidia
auferrem
defiderantibus
intelligenter
tibi
píallere.
Pro
viribus
quas
mihi
fubminiftrauit
benignitas
tua,conatum
adhibui
fuperate
difficultatem
om-
nem,obícura
elucidare,contracta
dilatare,inuoluta
explicarejimplere
hiantia,
Memento
mei,
Dcus
meus,pro
omnilabore
ifto
in
bonum:laborantem
agricolam
fac
primum
de.
fructibus
edere.
o
|
|
Gratiam
tuam
fanctam,quam
tantopere
femper
commendauiin
opere
iflo,non
deneges
mihi:peé
catamea
multa
&
magna,dcleas
plurima
&
maxima
miferjgordiatua.
—
^
r5
|
Fidem
redtam,quam
in
perpetuam
veritatis
prottftationem
defcripfi
in
libro
ifto;nullius
vnquam
l
-
.
rationibus
aut
fuafionibus
patereauferri
mihijautimminui
certitudine.
———
—
Jf
Abitincribus
prauis
prohibe
femper
pedes
meos,in
omne
malum
alioqui
faciles:
cor
mundum
&
fpiritum
rectum
innoua
mihi
in
vifceribus
meis.
E
jd
Prohibe,
pater
meus,
ne
cumalios
ad
pfallendum
fapienter
inuitauero,
ipfe
pfallam
in
infipientia;
IM
ne
cum
aliis
przdicauero;ipíe
apud
te
inueniar
rcprobus.
-
:
Sit
mihi
hec
pro
labore,quem
tuo
confecro
nomini
,remunceratio
fancta:portio
mea
&
mercesma.
X
gna
nimis
efto
mihi,in
terra
beata
viuentium.
——
7
3
Omuibusitem
qui
in
de(iderio
bono
noftris
perfrui
volent
laboribus,
adit
benignus
fauortuus:
'
:
.
dainaenire
illis,vnde
proficiant
animz
quzrentium
te,domine.
|
Gloria
patri
&
filio
&
fpiritui
fancto,
1
Sicut
eratin
principio
&
nunc
&
Íemper:&
in
fzcula
(xculorum,
Amen,
|
C
Bp
RTCOIORIX
"iX
beet
a
ya
£N
M
Por
Dru.
EP
NPAS
Lam
4
m.
--
V
ARUM
RN
"-
*
JPORER.
rer
te
"
INDEX
CENTVM
ETANMPINO
p
GIN.
coon
74
Pfalmoram
S
ERE
Ad
dominum
cí
tribularer.
119
Ad
té
domine
clamabo,
17
Adte
domineleuaui
-
24.
Ad
teleuaui
oculos.
122
Affertedóminofillii
Dei,
—
2g
Attendite
populemeus.
|
77
Auditéhacomnes
gentes.
43
^"-
Beatus
vir
qui
non
abiit.
1
Beatus
qui
intelligit.
40
Beatus
vir
qui
timet,
li
Beati
quorum
remiffz.
3I
Beatiimmaculatiin
via.
.—
18
Beati
omnes
quitiment
do.
127
Benedicam
dominum
in
omni
tempore.
33
Benedixifti
dieterrátuam,
84.
Benedicanimameado.t.
102
Benedicapima
mea
do.2,
103
Benedictus
do.Dceus
meus.
145
Bonuni
eft
cófiteri
domino.
91
x
C
d
Cantate
do.canticü
nouum.1.
95
Cantate
do.cáticü
nouü.2.
97
Cantate
do.canticü
nouü.
3.149
Calienarrantgloriam
Dei,
1:8
Conftebortibidomine.,
$9
Confitebor
tibi
domine.
2.
110
Confitebor
tibi
domine.j,
157
Confitebimur
tibi
Deus,
4
Cófitemini
do.&
inuocate.
104.
Confitemini
domino
quoniam
bonus.1.
10$
Confitemini
domino
quoniam
bonus.2.
106
Confitemini
domino
quonaim
bonus.3.
13
Confitemini
domino
quoniam
bonus.4.
4
Coferua
me
domine
quonia.
1;
Credidi
propter
quod.
I$
Cum
inuocare
exaudiuit
me.
4
D
De
profundis
clamaui.
129
Deus
Deus
meus
refpice.
2I
Deus
Deus
me?
ad
tede
luce.62
Dcus
auribus
noftris.
43
Deusdeorum
dominus,
—
49
Deusinadiutorium
meum.
69
Deusin
nominetuo,
33
Deusiudicium
tuum.
71
Deus
latidem
meam.
108
Deus
mifefeatur
noftri,
66
Deusqui
fimiliserittibi,
—
8»
Deus
repulifti
nos,
$9
Deus
ftetit
in
fynagoga.
81
Deus
veneruntgentcs.
———
78
-
iuxta
ordinem
alpbabeticum.
|
Dcus
nofter
refugium.
45
Deus
vltionum
dominus.
93
Dilexi
quoniam
exaudiet,
Diligam
te
domine.
47
Dixitdominusdo.meo.
^
109
Dixit
iniuftus
vtdelinquat.
.
3
Dixitinfipiens.,
—
1
Dixit
infipiens.».
$2
Dixicuftodiam
vias
meas.
38
Domine
dominus
nofter.
8
Dominusilluminatio
mea.
26
Domihus
regit
fc.
22.
.
Dominus
regnauit
decorem.
92
-Dominüs
regnauit
exultet...
96
-
Dominuszegnauit
iraícátur,
-98
Dne
Deus
meusin
te
Íperaui.
7
Domine
clamaui
ad
te.
I40
Domine
Dcus
falutis
mez.-
87.
Domine
exaudi
Orationem
mea.
g.
IOI
De
exaudiorationem.z..
242
omine
in
veritate
tua.
22,
Domine
ne
in
furore.1.
6
Domine
neinfurore2.
37
Domine
non
eftexaltatum..
10
Domine
probafti
me.
138
Domine
gd
multiplicati
funt,
3
Domine
quis
habitabit
14.
Dominerefugium
fadus.
—
85
Domini
eft
terfà,
223.
E
cce
nunc
benedicite
dáo,
133
Eccequàmbonum.:
134
Eripe
me
deinimicis.
-
$8
Eripe
me
domineab.
139
Eructauit
cor
meum.
44.
Exaltabo
te
Deus
meus
rex.
14.4.
Exaltabo
te
domine
quonia.
26
,
Exaudiatte
dominus.
7)
Exaudi
Dcus
deprecatione,
60
Exaudi
Deus
orationem
meam
cum
deprecor.
65
Exaudi
domine
iuftitià
mei.
r&
Exaudi
Deus
orationem
meam
&
ne
$4-
Expectansexpedtauidüm.
39
Exultate
iuftiin
domino.
32
Exultate
Deo
adiutorinoft,
8o
Exurgat
—
&
difsipentur.
67
Fundamenta
cius
in
motibus.8e
I
Inclina
domine
aurem;
y
In
conuertendo
dominus.
I
In
domino
confido.
IO
In
exitu
Ifrael
de
Egypto.
115
In:i&dominefperauiz,
-—
3o
.
Inte
domine
fperaui.z.
Tubilate
deo
omnis
terra;
L6;
Iubilate
Deo
omnis
terra,
99
Iudicame
Deus
&
difcerne,
24.
Iudica
me
domine
quoniam,
45
Iudica
domine
nocentes,
34.
Lauda
anima
mea
dominum.14$
Lauda
Hierufalem
domin.
147
Laudate
dominum
quoniam
bo
nus.
146
Laudate
dominü
in
fanis,
1$0
Laudate
dominum
de
czlis.r4.8
Laudate
dominü
o£;
gentes.
II6
Laudate
nomen
domini,
;
:
134.
Laudate
pueri
dominum.
nz
Latatus
fum
in
his.
X2Ir-
Leuauioculos
mcos.
I2Q|
Magnus
dominus
&
laudab.
47
Memento
domineDauid.
1:
Miferete
mei
Deus
fecundi.
$o
Miferere
mei
d&e
quoniam...
$5
Miferere
mei
deusmifere
mei-ge
Mifericordiam
&
iudicium.100
Mifericordias
dominiinzter.
88
N
Nifi
dominus
xdificauerit,
12€
Nifi
quia
dominus
erat,
123
Noli
emulariin
malignátibus.36
Nonne
Deo
fubieta,
6I
Notusin
Iudradeus.
^
75
Ó
Omnes
gentes
plaudite,
—
464
p
Paratum
cor
meum
Deus.
107
Quarefremueruntgentes
—
2
QuàmbonuslfraelDeus.
72
Quàm
dile&databernacula.
383
Quemadmodum
defiderat..
4r
S
2
Saluum
me
fac
domine.
dI
Saluum
me
fac
Deus.
68
Sape
expugnauerunt,
T2
Si
vere
vtique,
m
7
Super
Lagsteooy
ionis
139
.
Tedecet
hymnus
Deus.
64.
V
erba
mea
auribus.
$
Venite
exultemus.
94.
Voce
meaaddominum.r.
76
Voce
meaad
dominum.2.
14r
Víquequo
domine
obliuif;—
12.
Vtquid
Deus
repulifti.
73
Finit
index
pfalmorum
fecun--
SAN
duni
ordinem
alphabeticum,
3
P
INDEX
.ALPHABETICES
que
in
fequentibus
tratlantur.
que
cA
Bire
in
confilio
inipiorum
,
quid
fit,
&
quomodo
ab
eo
fibi
cauere
debet
qui
beatus
cíTe
velit:
:
foi.f
-
Abirc
in
cófilio
impiorü
,
ftare
in
yia
peccatorum
,federe
in
cathedra
peftilentiz,fe
habent
vt
malum,
pe*
juspefsimum
—
ibidem
Ablactatus
quó
fe
habet
crga
ma-
trem,ficfideliserga
Deum
|.
277.c
-Abrahz
benedixit
Melchifedec
tanquam
maior
minori,
&c
omnibus
uiinlumbis
crant
Abrahz
145.
h
Abfalonis
pulchritudo
coppee
figura
fuit
fpiritualis
decoris:
'hrifti
-
do
E
ctincs
vendens
ad
órna-
tum
mulietum
(iguificar
participati-
ionem
fideli
de
plenitudine
Chrifti
.bidem
E
3
Abforpti
funt
iuncti
petre
iudices,
quó
debeatinteligi.
^2
91h.z
92.a
AGiones
noftrz
ficut
&
vita
no-
ftra,
ex
Dei
peudét
voluntate
56.£g
Adam
poft
peccatum
quia
excufà--
uit
nó
ftatim
confitendo
pe
atum;
fententiam
codeinnationis
Illico
ac-
Cepi
t
192.e.1
Adam
fingulisanimantibus
impo
cüftodia
nens
nomina
debuit
omnium
habe-
re
fcientiam
in
patria
beati
:crafsior
cft
fubftantia
inii
eledtis
humanitas
,
qua
páfcütur
in
via
electiex
M
3eje
Adiutorium
domini
pro
tribula-2
1.
tis
,
diuerfis
&
nouis
fimilitudinibus
m
|
iitas
Adolcfcens
quid?
Beutae:
quida
4
moribus,
&
quo
adolctcens
debeateüli
no
euolat;
fed
iri
nido
i.
ex
lege
Dci
corrigere
vitam
Aduentus
Chrifti
in
mundum
itribitur
Aduerfa
&
mala
przffentis
vite
minem
debenràbono
retrahere
70
b.&
in
pfal.przcedenti
^
Adueifa
prelentis
vitz
fiueà
d
mone,fiuc
ab
hominc
inferantur,
fcipienda
funt
tanquam
de
manu
d
mini.
75.É
&
pulclire101.a;
|
Aduerfitatis
tépore
laudare
deban
:
tus
Deum
atque
gratias
agere,
ficipoffumus
&
debem
c
X
profperitatis,
ipfius
mifer
-
cordiam
commendare
4La.b.&.&2.ah
4.9.fd
nefcilicet
&
malum
confolatione
zquz
paulul
fuprefentia,v
ata
fü
Aflictio
&
penitus
defolato
ho-
mini
conuenit
pfal
.87,
qui
totus
in
luétu
finit
&
incipit.
—
Allegamus
fübinde
in
oratione
coram
Deo
noftre
carnis
raalitiam,
vt
mifericordiam
£icilius
impetrc-
mus
|
10.a.b
Alliciüt
p
demones
&
impii
blan-
dimenta,
finiplices
ad
peccandü
18.£
Altaria
Dei
in
coelis
qgcupifcit
ter
renafaffidiens
^
—
—
175.h
Alas
&
pedes
habet
fpiritus
ho-
minis,
quibusad
Deum
profcifca-
tür,aut
volet
-
)
Amici
&
pximi
impediméto
funt
'volétibus
conuerti
ad
d
.71.cd.112.a
Amici
Dei
quatum
honorificati
funt,
&
corum
principatus
quomo.
do
eft
confortatus
287.b
Amicorüm
Dei
numerus
eft
ho-
nini
incomprefenfibilis
ibidem
Amicorum
Dei
maxima
multitu
C
&
fütmma
exaltatio
puocare
mc-
1:0
debent
peccatorem
ad
refurpé-
dtm
à
peccatis
exem
plo
filii
prodigi,
qiod
prolixe
declaratur
285.b
-
Ancillz
Deiflium
qui
':ppellat
plurib
18;d.184.c
Angeli
deputati
funtad
hominü
"m
A
ngcl
-—
—
33rdfürredtio
Adeps
frumenti
(quod
eft
Chri-
rum
ftus)ipfus
eft
diuinitas,qua
fatiantur
dicii
qua
erunt
peragenda
in
dic
iu-
Angelorum
de
hominibus
Pss
Dei
Ange
curà
196.9.&
feq.
orum
fcribitur
excelletitia
g.h.2»s.c
Angelorü
in
co
omo
in
carn
fpectu
quó
pfallit
cpofitusdom,
|
28;.d
Anitni
inftabilitas
per
pafferem
éfipnatur
—.
19.g
Anima
fidelis
donec
in
montz
Íe-
in
Deo
16
3.lrequiefcir,
noti
paritur
fagitris
peri-
&culuni:
fine
àd
extremum
iudicium
pulchié
dezo.£g
2io:e.f.c
Anitti
uolauetit,aeitris
patebit
eodiuri
duplex
cf;
bonum
«
2lI.c
Animi
fidelis
1
identur
diffic
àexperiturinfirm
Animánoftrá
&
ücconq;
habe-
us
fidentifsime
Deo
üs-
9
Anima
hominis
cum
Ol
8oin
fe
habet
virib?à
Deaduerfitatibus
fi
plura
velis,
rque
ob
hioc
ómn
quire
Detentationibus
&
malis,
neg
&
intétiones
nos
debeam?
;
hominis
flabilitatem
nullani
ha
EORPM
gnitz
s
.
68
Anim
dcuotz
defider;a
àd
Dei;
«erui
arhelantis
ad
quarum,
pulcherritne
defcri
bitut,pfal.
4r.
in
caius
píal.
tam
eluci-
datione
quàm
anmotationi
.iucunda
inuenies
Animam
noftri
Qüomodo
intra
effundere,
vttoti
tran-
Ícamus
in
Deum
81.H
Anima
diuinis
intetita;plürimum
confolitur:quà
ad
fe
reuerfa,iterum
conturbatur
;j;
dÓbidem
Anima
deuota
,
velex
folareme.
moratiotie
&
certa
expectatione
véz
turorum
czlefhium
bonorum
oblec.
tatur
&
paícitur
ibidem
Aia
fidcligqu:
debear
habere,
&
quibus
oraari
,
vt
fatfponfa
Chrifti,
83.£.&
feq.pulchrius
autem
9rf
Animz
peccatis
foedatz:
quo
paz
&to
&
quo
ordine
fit
peifeéta
fanari-
oatqueemundatio
—
—
9r.d
Anima
hoís
qua
ratióc
debeat
me
rito
fübiici
Dco
fuo
Creatori
121,6
Animz
deuote
i
De
nimam
apprchenderir
Anime
exhortatio
Deo
gratitudinem
pro
fufceptis
à
Deo
innutneris
beneficiis,
cft
pfalns.
102.diguus
qui
Éepiüsattenta
mene
legatur,
:
Animam
Deus
fanat
ab
ominibus
fuis
infirmitatibus
,
quz
funt
vitia
&&
inclinationes
malz
[o
211623xB
-
Ánimapro
hoc
flatü
in
Corpore
:
bet;
fire
quàm
in
222.6.22.4.d
primum
prii-
omnium
ope
.2jLa.28r.h
*
cceperit;
254.b.c
femper
i66.f
bet
fu-
que,atq;
cor-
2ro.h
Opera
X
NAME
ad
exhibédans
vt
veriusipfum
pertran
habitare
dicatur
i
Anima
in
corporc
cipium
eft
,
effedtiuum
tationum
vitaliam
Animam
quaere,
&
ani
h
qairere
multi
differuntir
vfu
Ícrip--
tWHrartttr
e
NDExX.
domino
t
d
-223.h
Araneus
&
aranea
quid
differant
196.c.d
|
Araneorum
ftudio
atque
labori
comparatur
hominum
vita
pulchre
fatis
&
prolixe
Arcus
Dei
&
gladius,
diuiniiudicii:
Aia
poenitentis
de(iderantis
miam
Deieftficutterrafineaqua
—
295.C
Anima
noflra
quomodo
adhzreat
pauimento
26
4.a.b
Anni
hominis
fecundum
medio-
crem
valetudinem
funt
anni
70.vcl
$0.quod
autem
fuper
eft,labor
eft
&
dolort.
.
19
4.6.
&
feq.
vltionem
fignificant
,
&
quomodo
Annorum
vitzhumanz
nontan-
fuum
arcü
tenfüm
abet
Deus,
vt
eccatores
terteat-
TE
tus
nunc
eft
,
quatenus
erat
tem
pole
Dauidisaut
Moyli
1995.
Apoftoli
(an&tiinfantiü
&
lacten-
tium
nomine
intelliguntur
|
13.c.g.h
Apoftoli
irmamentü
&
calü
iufta
ratione
appellantur
36.d.37.€
Apoftolorum
pradicatio
przdi-
citur
42.c.
&
Íeq.
Apoftolos
frequenter
fcriptura
ap-
pellat
Deos
principes
ac
reges
popu-
lorum,vt
pfal.4
4.&
46.
Apoftoli
fandaméta
funt
Ecclefi-
z,[cd
Chriftus
vnicum
cít
fundame-
rum
primarium,fuper
quo
etiam
ip-
fifundantut
-
^7
$84.2.185.d
Apoftolt
flumina
paradifi
cleuauc-
rant
voces
fuas,
quibus
preualuerüt
fuper
eleuationcs
maris,
&
omnem
'
fupbiaim
fzculi.
200.Ég.201.C
Apoftoli
ex
lapidibus
viuis
Ecce-
fiam
defcribuntur
zdificaturi
,
quos
&
vehementer
amabunt
218.c.
bet
&
diabolus,fed
differenter:quo-
niam
arcum
fuum
oftendit
Deusan-
tequam
fegat,vt
fugiant
homines:di
abolus
NS
Y
occultat
ne
pofsint
c£-
fugere
23
20.a.b
Arguit
dominus
quoídam
cor-
reptione
paterna,alios
iudiciaria
-
19.2,220.6.5-
A
(cendere
fiue
euolare
in
mou-
tem
,
aliquando
bonum
;
aliquando
malum
|
20.c.d
Afícéfio
Chrifti
predicitur
.56.a5b
&
iterum
95ef
—
|
:
Afcenfio
Chrifti
poft
refurrectio
nem
iterum
manifefte
przdicitur
|
130.f
Aícenfiones
in
corde
noftro
qu
modo
debeamus
difponere,
vtaci-
piamus
benedictione
Dei:
&
quee
fighanterin
corde
magis
quàm
:n5-
220.€.f
ere
17/-8
A
poftolorum
ícmen
perpetuo
no
Afpe&tus
domini
benign"
fapcie
dclicisssss
n
cc
üpcaep
een
—219.b
nos,&
toruus
nimis
fup
malos
i.t
Apoftolorum
amor
&
ardor
erga
Aísiduitas
in
locis
facris
exemple
Dauid
commendatur
48.L
Aftronomorum
fententia
de
ftel-
larum
firmamenti
magnitudine
falurem
electorum
220.e.fF
Á
póftolica
deícribitur
predicatio
qualia
etiam
&
quanta
per
illa
Deus
fit
operatus,quomodo
potenter
illis
282.h
eec
cooperabatur,
quomodo
píequutio
Aftronomorum
dc
ftellis
fcientia
ottà,
fed
per
Deum
tandem
Íedata,
nullaeft
,
fi
conferatur
cum
fcientia
quomodo
Iudea
derelicta,
&
gétili-
tas
vifitata
Ecclefia
zdificatajfynago
merat
ga
deftrudta
ijeharfeq.
Atría
appellantur
exleftes
manfi-
Aqua
fluüt
fpü
domint
flante:fed
ones
propteramp
differentes
funt
liz
aqua
,
quzdála-
citatem
h
In
atriis
cxleftis
chrymarum,queda
gratiarü
279.
Aquarü
magnitudo
coparatione
ad
terre
qaantitaté
,
quomodo
ab
initio
terram
ambibant,fed
Dei
iufft
one
eam
reliquerint
221.£227.g
Aquarum
fimilitunine
fignifican-
rur
aduerfa
vitz
przlentis,fuein
cor
orc,
(iuein
anima
82.d.c
-
]tem
quomodo
fecundü
aquarum
fimilitudinem
abíq;
damno
falutisad
uera
ferre
debeamus.
ibidem
Aquilo
vétus
frigidus
in
fcripturis
malum
femper
figoificat.
és.h.
Aquilz
in
modum
renouat
Deus
juuentutem
noftram
——
22Lg.22;.d
vbi
prolixe
habes
de
aquile
reiuuene
Ícentia
&
fpirituali
applicatione
hu-
liquaneo
pedes
noftri
fe
illisaut
diu
ftare
non
permittimu
donec
in
hoccorpore
viuimus
.
i69g.f
i
diui
Auarusin
füa
dom
hoc
eft,
quod
araneus
in
texuit
Auguflinu
b
non
intelligant
populi
A
ues
fecundü
Dei
prou
'inditá
fibi
naturá
quedam
altius
dam
humilius
nidificant,
ftiz
quedá
loca
excelía
petu
tutelz
liz
humilia
194.€.196,C.d
.
Arcum
habet
dominus,arcum
ha
o
&
fubftantia,
fuatelaquá
Beatus
non
femper
veram
fignifi-
199.C
at
foelicitatém
s
intelligentiz
gratia
Belli
fpiritualis
forma
pulchre
dc-
offum
dicit
pro
os,
melius
ducensvtribitur.
'reprehendant
grammatici
,
quàm
vt
Adbcellum
Deus
manus.
207g
Dcehe--—
identia
&
Benedictio
domini
fuper
popul&
A
re,necintertahabererequié
175g
pertotum
Auxilium
diuinum
promittitur
ttibulatis
&
pauperibus
14.h
22.b.rurfum.58:a.60.c.f.g
Auxilium
Det
in
tribulationibus
depofcere
,
efl
illi
acceptifsimum
fa-
crificium
TEES
205b
B
1
dade
Abilonyca
captiuitas;
fi
gnüm
B
fuir
captititatis
humani
gene-
A7
ris,&ab
illaliberatiojin
fignü
pracefsit
redemptionis
humang
per
-
Chriftum
319.d
Babylonica
regio
multisirrigatur
fluminibus
,
quorum
funt
przcipua
Tygris
&
Euphrates
284.a
TS
Babyloniorum
pena
propter
cru
delitatem
exercitam
in
líraclem
273.C.28
4..a
|
|
-
Balthafarrex
Babylonis
per
faftü
abufuseft
vafistemplido.
^
284.a.
Baptiftz
Ioannisante
Chriftum
pracurfio
predicitur...
179.f181.c
vbi
eriam
habes,quare
[pecialiter
pre
co
iuftitiz
appelletur.
zn
Baptiftz
loannis
fit
mentio
in
pfal
mo.j5r.
vbi
lucerna
Chrifti
appella-
tut
..
Barbar?
quis
dicatur,
&
quare
/E-
gyptii
dicantur
refpectu
Iudeorum
barbarus
populus
250.d
....
Deatitudinis
caleftis
dulcedo
qua
lis
&
quáta
fic,
&
quomodo
nücab-
Ícondita
mortalibus
$7.6-57.a
Beatitudinis
caleftis
plenitudo
pulchre
defcribitur
per
corporales
Ífimilitudines
6
6.h.67.a.b
Beati
(unt
in
re
ciues
fuperniatta-
men
fpe
beati
funtqui
hic
in
terris
Deo
fperant
auxilium
,
&
afcenfio-
Dci
qui
figillatim
omnes
nouit
&
nuncs
in
corde
difponunt,&c.
176.b
$4-e.f&
prolixius
i
177.g.h
Beati
fideles
qui
fciüc
iubilare
do-
fitudinem
&
capa-mino
,
quoniam
fentiunt
ipfius
ma-
-
e
-176.hgna
beneficia
.o.I
Hierufale
ftanta-
Beatus
quem
de
fua
legc
eruditdo-
d
federe
inminus,
quoniam
beneilli'erit
in
dic-
189.g.h
)us
malis
Ne
*
m
d
;
204.C.2
os.d.e
s:
Beatitudo
&
foclicitas
non
in
tem
voralium
abundantia,
fed
in
Deo
fi-
icít
;
296.g.h
í84.c
34-g.h
noftras
.396.b
jus
comparationis.
m
Auicularü
exemplo
rr
:
:
Aquilis
coparantur
confidentesin
mo
caleftes
manfiones
fibiexquite-
m
velle
3
179.4
ER.
3A.
:
s
-
-
v
]
:
.
-
ua
beneficia
-3orab
.
Benedictionem
impii
nolunt,
&
idcirco
ab
eis
lon
gabiturzmaledicti-
onem
autem
confequentur
quam
di
lexerant
2
9
b.241.d
Benedictio
iuftorum
no
venit
fü-
per
impios.
275.h
*.
Beneficiorum
prius
exhibitorum
cum
gratitudine
commemoratio
li
-
beralem
benefa&ore
excitat
ad
no-
47.b.c
Beneficii
vel
paruuli
recs
exhibi-
tio
gratum
excitat
ad
rememoratio-
nem
maioréantéfufceptorü
|
245.e
Beneficiorum
Dei
confideratio-
excitat
ad
laude
&
gratiarum
actio-
nem:quemadmodü
neglectus
confi
derationis
huiusà
Dco
feparat,
&
a-
lienos
facit
156.d
Beneficia
fpiritualia
maxima
qux
hominibus
Deus
exhibet
propter
fu
am
milericordíam
,
pulcherrime
de-
ícribit
píalmus
102
.
dignus
qui
fre-
quentifsime
relegatur
Bencficiorum
veteri
populo
Iu-
dazorum
oiim
exhibitorü
prolixa
co
memoratio
fit
palmo
104.
Benepatientes
fecundü
grecorum
,
phraim
vocamus
illos
qui
afficiun-
tur
bonis,ficut
per
contrarium
bere
faciétes
appellamus
qui
alios
bonis
afficiunt
202.2
..
Beneplacitum
domino:
eft
fuper
timentes
eum;&
iu
ipfo
fperantes.
Beneplacitü
eft
domino
in
popu-
lo
fuo,
&
quis
fit
populusifte
Dci
in
quo
eft
ipfi
beneplacitü
306.d
.
Benignus
refpectus
Dci
füper
fer-
uosíuos
eftilli
quafi
fcutum
&
cly-
eus
IO.
Benignitas
Dei
maxima
etga
nos
in
hoc
declaratur
,
quód
fuauifsima
&
factu
facilia
precipiens
etiam
auxi-
lium
fidele
nobis
praftetad
implen-
dum
ea
177.h
-
Beniguitas
Dei
facit
terram
cordis
noftri
darefrucdumínum
^
1i8o.h
Benignitatem-Dei.erga
homines
maximam
patétifsime
defcribit
pfal.
102.lectione
&
rclect.dignifsimus;
.
.
Bernardi
deuotiísima
contempla
tio,
decontentionciuftitiz
&
mifc-
ricordiz
Dei
pro
hominis
redemp-
tione
108.£
.
Boni
.&
mali
in
hac
vita
corripiü-
turíed
multüdifferétet
—
10.2.82.
.:
Bonü
qd
opaturin
nobis
Dc*,ma
19.g.
ligni
femp
conatur
deftruere
*-
Boni
in-periculis
nihil
metuunt,
quando
impii
vano
timore
contabe-
fcu
ue
|
24.g.h
Boni
nunquam
fibi
fatis
videntur
feciffe
bàni,
(edad
vlteriora
femper
-
tendunt:mali
veró
ftatim
in
initio
bonz
coucrfationis
magna
fibi
per
INDEX
fuadent
60.C
Bonitas
Dei
vnà
cü
iuflitia
cias,
caufa
eft
quarelegem
dederit
pecca-'
toribus
47.C
Bonornmtriplexgradus
^
48.c
Bonis
&
deuotis
plurima
occur-
runt
aduerfajà
quibus
tamen
femper
liberantur
pec
Deum
62.à
Bonitas
Dci
multiplex
erga
homi-
nes
,
fiue
bonos
fiue
malos,
pulchre
dcícribitur
65.b.c.d
Bonorum
&
in
bonitate
perfite-
tium
multiplicia
bona
tam
pra(entia
quam
futura
pulcherrime
deícribü-
ut
-
67.
0
feq.pefffotum
píal.
Bona
quz
fidelibus
prouenerunt
ex
redemptione
facta
per
Chriftum,
pulchre
defcribuntur
76.d.e
Boni
maxime
infcfláturà
demo-
nibus,cuius
caufam
vide
81.a.b
Bonis
oía
cooperátur
in
bonü,fi-
ue
profpera
fiue
aduerfa
82.b.c
Boni
perfequutionibusadco
nó
deiiciuntur,
vtctiam
firmius
confi-
ftant;ac
intra
fe
amplius
confolentur
22.d.admodum
prolixe.
Boni
viri
maximat
habent
con-
Íolationem
ín
iuftitia
,
quz
ipfos
fa-
citcertosdebono
pramio
^
97.2.
Boni
proficiunt
in
punitione
ma-
lorum
;
I16.C
-
-Bonzyoluntatis
hominibus
pax
erit
apud
dominti
,
etiamfilabantur
-
nonnunquam
177.8
De
bonis
plura
iriuenies
,
fub
ap-
pellatione
iuftorum
atque
fanctorü
aut
fpiritualium
hominum.
Brachium
impiorum
conficit
do
minus
19.C
Brachium
Dei
eft
cum
fumma
po
lbi
——
189.d.192.e.£
Breuitas
vire
humanz
eiáfdém-
que
miferia
pulcherrime
defcribitur
pfal
89.&
deincepsin
annota.
A
daueranimaabfente
,
neq;
E-
oculum,
neq;
aurem
proprie
habere
dicendum
eft
—
24r.b
Calix
in
Ícripturis
retributionem
fignificat
29.9
Calicem
falutaris
quomodo
debe-
mus
accipere
pro
gratiarum
actione
252.h.
Calicem
accipereomnium
eft,fi
d
non
omnium
bibere,
&
quomodo
differant
calicé
accipere,
bibere
&
e-
bibere
|
242.b;&
feq.
Calor
naturalis
perpetuo
confu-
mens
facit
vt
corpus
egeat
cibo:qué
admodü
calor
concupifcentiz
facit
vregeamus
cibo
fpiritus
219.h
-
Canonis
facri
milTe
irrationabilis.
reprehenfto,
calumniéque
cófütatio
cC
(2444.8.
feq
"Cantare
debemus
Deo,nec
folam
V
mifericordiam
,
nec
folá
iudicii,
fed
miam
fimul
&
iudici
216.2.
b
Canticum
dominiin
terra
aliena
recufat
canere
populus
Dei
283.d
Cantare
debent
domino
fidclés
i
viis
cius,
&
de
iis
qui
cantant
nonin
viis
domini
28s.b
Captiuitatis
filii
nunquam
debent
obliuifci
patriam
à
qua
abducti
funt
285.€
Captiuifasanimz
duplex
^
r6.h
Captiuitas
miferada
generis
huma
ni
€x
prauaricatione
proccfsit.
28
4..
h.à
qua
captiuitate
cum
per
fe
li
berari
non
poffent
homines
,
funt
p
Deumliberati
:
ibidem
atque
id
per
verbum
patrisjin
quo
fa
natafunt
ómnia
ibidem
Caput
efferre
fignificat
fuperbire
174.9
Capitis
conquaffatio
fignificat
gra
uifsimam
perfecutionem
&
contriti
onem
244
C.d
Capitis
exaltatio
in
fcripturisma-.
gum
fignificat
eleuationem
,
quod
exemplis
plurib?declaratur.
——
ibid.
Carbonibus
defolatoriis
compa-
rantüt
verba
Dei
268.c
Caro
aliquando
pro
cute
ponitur,
ficut
econtrario
cutis
pro
carne
a6.h.
Carnales
tentationes
fagittisapte
cothparantuf
—
—
199,3.b
Cathedra
peftilentis
die
8
quit
fugienda,tanquá
malü
pefsimü
-.1.e
Caufe
quedam
funt
(ccundü
fieri;
quadam
fecundü
effe
faorum
effe-
étuum.pfal.158.
fo.287.c
Czcitas
defcribitut
hominum
car-
nalium,qui
in
accamulandis
diuitiis
feipfos
cofumunt,nullum
inde
poft
mortem
accepturi
commodum
98.a.&
feq.
Cxcos
Deus
illuminat
299.g
Celetlia
defideranti
&
terrena
fa-
ftidienti
conuenit
pfal.totus
85.
Calefles
máfiones
diuerfis
tatio-
nibus
appellantur
,
interd&
atria
in-
terdum
tabernacula
185.8
Celü
de?
extédit
ficut
pell&
179.6
In
cxlo
quomodo
dicitur
Deus
ref
picere
humilia
:
248.g
Calorum
nomine
fignificantus
fancti
Apoftoli
36.d
Czlos
fecit
Deus
in
intcllledu
&
fapientia
182.b.c.d
*
Cetuicem
cócidere
fignificat
pu-
nitionemrextremam
,
ficut
confrin-
geréaat
conquaffare
caput,
vel
détes
conterere
;
à
276.€
"Charitas
nos
facit
gaudere
de
có-
Verfionepeccatorü
&
profectu
pro-
ximorum
;
EE
:265.h
EN
;
J
s.
-
dau
»
-
Charitas
fraternitatis:
mágnifice
comendatur;afsimilata
vtiguento
fa
E.
cerdotali,
&
foecunditati
roris
im-
pinguantis
230.g
Charitas
vbi
adfuerit,illic
omne
eft
bonum
.
282.d.d.&
feq.
Chrifli
pafsionem
fepulturam
&
refurrectionem
defcribit
pfal.5.
Chriftus
cum
propria:
virtute
re-
(utrexit,tamen
à
patre
dicit
fe
refufci
tatam,cuius
afsignatur
duplex
caufa
$c
Chriftus
quomodo
parauit
thro-
num
fuum
in
iudicio
7e
Chriítas
przceptor
&
legiflator
appellatur
in
fctipturis
18.c
Chriflivaticinium
^
22.b.sg.ab
Chrifli
ad
patrem
oratio;pro
fe
ac
fuis
membris
17.118
—
Chrifli
natiuitas
&
afcenfio
prz-
dicitur
36.d
Chriftus
vt
gigas
fortifsimus
de
cxlo
accurrit
ad
terras,noftri
libera-
digratia
36.d.e
Chriftus
fol
appellatur
in
fcriptu-
ris,&
quomodo
tanquam
fol
in
me-
dia
Ecclefiz
refulfit
:
item
de
ortu
&
occafü
huius
folis,
eiüsq;
effectu
mul
tiplici
|
:
36.d
-
Chriftusin
vtero
virginis
matris
fue
geminascelebrauitnup.
—
38.a
Chriftus
vermis
appellatur
pluri-
bus
rationibus
43.a.b
Chriftus
duplicizatione
eft
om-
nium
dominus
45.g.h
Ghrifli
oratio
pro
fuis
membris,
fimilis
illi
quam:
habuit
poft
coenam.
nouifsimam
SE
vo
Chriftus
in
cap.
libri
vitz
primus
omnium
defcriptus
eft,
ac
per
eum
deindecateriadoptionefilit
—
78.a
Chriftus
fecundum
corporis
Iinia
menta,
coloré
,.&
ceteras
corporalis
pulchritudinis
conditiones
pulcher-
rimus
fuit
89.g
Chriftus
maximam
habuit
linguz
gratiam
pro
hominibus
patri
recon-
ciliandis
ibidem,&
90.a
..
Chriftus
noftrà
caufam
fufcipiens
arduum:
nimis
negocium
aggreffus
sil,
quemadmodum
pulchre
declara
MIC
96;ab.c.d
Chriftus
modis
contrariis
regnum
fuper
genus
humanum
fibi
vendica-
uit
aliter
quàm
diabolus
-
90.€
Chrift.frater
nofter
dicitur
99.e
Chrifti
aduentus
in
carnem
prior,
&
ad
iudicium
pofterior,
manifefte
redicuntut
^.
xor.d.e
Chriftus
qui
primo
aduentu
velut
agnus
coram
todente.
obmutuit
,in
aduentu
fecundo
tanquam
leo
rugi-
ens,teztibllisapparebit
———
ibidem
.
Chiifti
cóceptio
de
virgine
&
de
fpiritu
fanéto
;
in
pfalmis
pracdicitur
179.d.c.191.a
à
Chiftus
deinfcrioriinfernoà
pa-
INDEX
tre
fuit
liberatus
Chriftus
folus
inter
mortuos
liber
quia
potuit
quando
voluit
àmozte
refürgere
187.d
Chriftus
in
laboribus
fuit
à
iuuen
tute:fed
in
etate
virili
magis
/—
ibid.h
Chriftus
Dauidi
promittitur,&
i-
píius
regnum
eternum
fub
typo
$a-
lomonis
:
190.&
feq.
Chrifti
gloriofam
regnum
quod
accepità
patre
deuicta
morte,
pul-
chré
defcribit
pfal.
62.
Chrifti
regnü
&
aduentus
ad
iudi-
cium
defcribuntur
210.e.&
feq
Chriflu&
patre
miffus
orbetm
fa-
nauit
235.d
Chrifti
ad
patrem
oratio
,
contra
Iudam
atque
Iudzos,
&
maledictio
numinillosimprecatio
238.g
pertotum
Chrifti
fcísio
ad
patris
dexteram,
victoria
&
dominiü
fuper
inimicos
natiuitas
xterna
de
patris
fubftantia,
zternum
facerdotium
,
contra
prin-
cipes
mundi
iudicium,&
poft
humi-
liationem
glorificatio
,
defcribuntur
píal.io9.
:
Chrifto
funt
fübiecti
tam
amici,
quàm
inimici,fed
differenter
242.g
Chrifti
hereditas
funt
filii
adop-
tionis
funtque
ipfi
merces
&
premi-
umomnislaboriseius
^
273.g.274.C
Chriftus
de
cuftodia
triplici
orat
—
Chriftum
expcétabant
iufti
donec
refurgens
acciperet
ad
gloria
ibidem
Chriftus
fuos
tangi
vetat
domin?
229.4
:
See
Chriftianorü
afflictio
ad
confola-
tionem
ipfis
effe
debet
193.b.c
Cibo
fuftentáte
homo
indiget
&
quo
ad
corpus
&
quoad
animam,
&
quam
ob
cáufa
duplicihoc
cibo
ho-
mo
indigeat,pulchré
habes
217.d.€.219.&
feq.
Cibum
omnia
viuentia
à
Deo
ex-
pe&tant
&
querunt
,
neq;
nifià
Deo
habere
poffunt
22.6.g.&
feq.
Ciuitates
diaboli
qux
fint,
&
quo
modo
deftru&ta
vcl
expugnata
pre-
dicatione
Apoftolica
17,d.e
.
Ciuitas
vt
fecura
fit,
fortitudinem
moeniorum
portarümquce
requirit.
Etinfuüper
neceffariorum
prouifio-
nem,qua
duo
funtin
Ecclefia
maxi-
metrtiumphant?
|
—
303.d
Clamandum
ex
profundo
cordis.
nonlabiüistantum
^
276.h.&
feq.
,
-—
Goagulata
funt
corda
impiorum;
iniquitatis
frigore
&
corruptione
maltis
259:b
.
Coagulatus:mons
dicitur
fancta-
Ecclefia
-—
130.6.13.d
Coagulatü
bonum
eft
in
Ecclefia
charitas
x
de
ETAT
Eu
18
xf
—
.
ibidem
ZU
:
à
ure
.
Cogitationes
hominum
Deus
co.
gnofcit
c
do
modd
:
Cogitationes
&
affectiones
praue
quz
vel
ex:
diaboli
fraudulentia,
vel
ex
carnis
malitia
fcfe
iunxerunt;pra-
ter
voluntatis
confenfum;non
funt
noftra
peccata
fed
aliena
38.c
In
cogitationibus
nullus
cft
fimi-
lis
Deo:
6-77.
h
Cogitatio
&
confilium
quid
fint
&
quomodo
ifta
Deó
poffunt
attri-
bui
!
68.e
.
Cogitatio
Dei
in
agendis
dirigit
nos
per
viam
iuflitiz
,&
perducit
ad
vitam
eternam
Cognitio
Dei
requirit
müdiciam
cordis
Cogitationes
hominum
Decus
à
longe
cognofcit
286.2.287.h
Cogitatione
cxactiffima
Deus
ho-
minem
&
omnia
quz
intra
vel
circa
ipfum
funt
cognofcit
ibidem
Cognofcit
Deus
omnianoftraan.
tequam
fiant
ibidem
Cognitio
Dci
omnia
&
przterita
&
futura
includit
|
Cogitationes
dei
nimis
profunde
funt
:
|
200.€
—
Commendare
debemus
Deo
no-
ftraomnialiberrime
—
57.a.&
feq.
Commotio
terra
falutaris
per
poe
nitentiam
209.b.h
Commutatio
mirabilis
fit
in
fütue
ro
zculo-
cu
cce
eL
LI9T.D
.
Commuta
io
admirabilis
facta
eft
przdicantibus
Apoftolis,vt
fynago-
ga
derelicta,getium
edificaretur
Ec--
:
236.b.c-
clefia.
!
Có6modare
plura
fignifiz
.,
247.b
Comminatio
terribilis
diuini
iu-
dicii
contra
peccatores
n.f
Cenceptio
Chrifti
in
pfalmis
de-
Ícribitur
facta
de
fpiritu.
fan&to
ex
virgine
matre
.
179.d.
181.3
Confidentia
tribulati
de
diuino
au
xilio
4g
Confiteri
pofitum
inueniturinfi
.
gnificatione
pafsiua
t.
pEyÉAS
Cófeísio
peceatortm
du
plex
eft,
laudis
fcilicet
&
peccati,
quarum
ne-
utrainueniturininferno
^—
.10.a.h
.
Cenfiditin
domino
qui
ipfum
a-
gnofcit
17.£g
Gonfortatio
diuina
ad
duo
homi
nem
facit
robuftum,
videlicet
vt
ma
laomnia
füperet,&
maxima
queque
pofsit
Dem
Ae
UT
Confidédum
Deo
plenifsime,fed
non
homini
quantumlibet
amico
;
6
a.Gíeq.
E
T
-
Gonfidentia
in
Deum
defcribitur
$4.pertotum
pfal.
i
.-.
Confufio
colennium
idola
.
,
..
Confefsio
peccati
mereturte
fionis
veniam
-
c
d
$44.
93b.
ibidem
-
th
iion
imiputetur
peccaturi
|
pfilmo
Confidenter
aliquando
pro
fecu-
re
vfurpatut
19
8.h
Confefsionem
peccati
maxime
a-
mat
Dcus
;
ficut
excufationemi
peffi-
meodit
|
j
291€
Confefsione
Dauid
de
peccato
yneruit
veniam,
ficut
excufationc
5a
ul
irat"
ibidem
Coniuges
fibi
mutuo
obuiam
irc
debent
vtpacem
habeant
—
280.a.b
Confenfus
facit
peccati
,
adeó
vt
abíq;
confenfu,
quantüuis
tentemut
37.C
Coníilia
hominum
funt
in
manü
domini
$9.c.£
Confilia
domini
nullus
impedire
poteft
^
7.7
jbidem
Confciétiain
malo
obítinata,
eft
carcer
infernalis
qua
folus
De?
ho-
minem
liberat
183.b
Confcientiz
bor
habens
proba
tum
teftimonium
non
conturbatur
172€d
——
|
Cófíciétia
fecura
homini
cft
qua-
fi
cubile
in
quo
requiefcit
,
&
in
quo
dulciter
conuiuatur.
107.b
Conífolatorius
pfalmus
pro
omni-
bus
piis,ne
in
adueríis
fuis
&
impio-
rum
profperis
conturbentur
aut
fca-
dalizentut
67.g.per
totü
pfal.
Confolatio,ne
quis
obturbetur,fi
non
femper
fe
idus
eque
ad
Deo
fcruiendumdlacrem
^
364.e
$eeOonfolationum
fpiritualium
dul
cedinem
non
fentit
,
qui
afflictiones
non
aliquando
deguítauerit
145.b.c
Contolationeni
vcram
àífolo
Deo
quztere
oportet
159.a
Confolationes
externas
carnis
ac
mundi
deber
abnegare,qui
voluerit
internis
gaudere
159.b.c
Confolatio
iu
adueríis
vtilifsima
ft
diuinzlceis
meditatio.
—
259.h
o
i66.d
i
-
Cofolatoria
fententia
jp
iis
q
(xpe
labuntur,
(ed
refurgüticafu
—178.a
Conttitoseordc
(anat
Dc?,&
co-
£um
vulnera
alligat
c
-
309.f
Gontétionis
ftudiü
heteticosab-
ducit
in
ddinuétiones
errorü
24
6.h
Contemplari
&
meditari
non
pe-
nitasidem
valent
ih
..
Cenuerfio
peccatoris
ad
Deum
qualis
effe
debeat
,
plenifsime
defcri-
bitur
6.f.
g.h
Couertere
fe
voles
p&tor,afflictio
né
fingularé
patitur
ab
iis
qui
prius
illi
in
p&tís
familiaresfuerant.
217.g
—QConuerfio
vera
hominem
alium
facit
quàm
prius
fuerat
17.c.d
"Couuerfio:
Dci
ad
homines
fic
eft
quo
folisreditusad
tezrà'
-—
220.b.c
Conuerfio
gentiü
ad
Ecclefiamiu
—
tempore
gtatiz
pulchre
deícribicur
36
IN
D
EX.
CoOuerterc
nos
debet
Deus,
vt
con
uertamuradipfum
^
84.g.pertotü
:
Conueríisad
Deum,mox
impedi-
mentü
praebent
amici
,
quibus
quo-
modo
refiftere
debeamus
docet
pro
pherpos
(dox
eda12.c
Coi
dilatatur
in
fpirituali
confola-
tlóne.
999
0963
7.à
Correptio
domini
duplex
:
altera
thitz,altera
iufti
10.3.73.b.&
82
Coronat
nos
Dcus
in
miferatio-
tiibus
fuis
|
axtfg.izsb
Coruorüri
ad
pullos
fuos
natura
IER
94
:
Corripit
domin?
virZh,baculo
&
gladio:funtauterh
corteptiopes
Dei
bonis
vtiles
44
£.82.d
Correprio
domini
fignü
cft
ami-
citiz
39.6.£g.&
82.d.e.
iterum
pul-
chré
^19.d
Corporis
robore
némo
apud
Deu
valet
falute
confequi
60.a.b
Corda
noftra
quomodo
effunde-
re
debeamus
cora
domino;
vide
pul-
chram
annotatiopnem
8r.h
Corporalem
éültü
Dei
ordinare
debemus
ad
interiorem
homine,
dc
quo
eft
principalis
cura
habenda
105.
d;pértotum
ipfum
fo.
Cornu
exaltare,eft
fapbire:cornu
alicuius
exaltarimagni.
247.f
c9
Sorguü
Dauid
in
tempore
gratiz
producédà
Ecclefiz,eft
Chirftus
na
Íciturus
p
falutehominum
—-
279.a
Correptio
iu(li
ex
charitate,fum-
me
expetenda
volétri
pficere.
zsrg
Corpus
diaboli
fe
teducit,ficut
&
corpus
Clirifti
ad
falutem
fe
adiuuat
263.C
S
Cortiotü
pulli
quomodo
ad
tcm-
pus
dereli&ti
à
parentibus,à
Deó
be-
nignecutentur
3o1.g.h
Coruitri(te
quiddam
referunt,
&
conditionibus
aliquot
cum
diabolo
habent
fimilitudinem
ibidem
«gd
fignificat
potentiam
velim
perium,
vnde
procedit
diuerfa
trafla
uo
185.a
Credentes
Chrifto
,
&
de
eo
nüc
in
bonitate
fentientes
quafita
fint
có
fequutüri
bonaàdomino;in
prefen-
ti
&
in
futura
vita
79.e.£
Credentem
oportet
nó
feftinare,
fed
loganiriiter
expectarc
,
exemplo
Abrahz
;
Creatura
nulla
dici
debet
ex
Dei
vtero
genita,
fed
tantum
vnigenirus
filius
.
—
CNET
Creaturarü
omnium
fam
fuper-
narü
quàm
inferiorum
füauifsimam
cóntemplationem
habet
píal.
-
165.
ad
prouocationem
didiuz
laudis.
-
—Cremio
arefa&to
offa
pornirentis
pulehré
comparantur
—
217.d.219,9.
Chryftillus
fignat
peccatores
ob-
24i14b
duratos
in
malitiá
,
qux
Chryftallas
dicitur
à
Deo
proiicienda
ficut
buc-
cella
c
:
302,6.305.h
Chriftallus
aliquando
quanlibet
glacié
generaliter
aliás
fpecialiter
gla
ciemrobduratamfignificat
^^
307g
Crux:
Chrifti
nidus
eft
ánímz,
in
quo
dum
requiefcit,
(agittisimpiorü
non
patebit
20d
In
cubilibus
fuis
lztantür
fancti
tam
Ecclefix
militantis
quàm
triam-
phantis
30744
Cultus
exteriot
fineintériori
van?
eft,
&
nullius
preciiante
dominum
101.g.10
6.h.per
totum
zt
Cupiditas
diuitüm
eft
inexplebi-
lis
LA
GA
Cuftodia
Dei
fuper
electos
eft
co
tinua,diligentifsima,atq;
fidelilsima
269.2
—
e
:De
cuftodia
triplici
Chriftus
pc-
tit
liberari,fcilicet
de
cuftodia
morta
lis
corporis,de
obfidione
inimicotü
,
&
inferno
atque
fepulchro.
254.b.£
De
cuftodia
multiplici
petunt
li-.
berári
homincs
iufli
ibidem.£
D
,
Auidifacta
eft
promifsio
dc
femine
&
regno
perpetuis
principaliter
Chriftum
reí-
iiens
—..—
—
190.2.
&
Íeq.
Dauid
à
domino
fuit
percuffüs
Vir
ga,vteuaderetgladium
—
—
192.
Dauid
Sauli
difsimilis
,
quia
nod
excufabat,fed
accufabat
peceata
fua
216.a.b
Dauid
nonin
omnibus
formam:
tentiit
boni
priocipis.
-216.a.b
Dauidis
deuotio
erga
xdificádam
domum
domini
2j8.b.
Dauidis
meritum
interponüt
o-
rantes
pofteri
dbidem.f
Dauidis
humilitas
,
qua
agno(cit
opulum
fuum
non
nifi
per
Deum
fibieffefübditum
-
.—.297.b
Darmnati
quomódo
dicantur
ic
miferiis
nó
fubfiftere
—
290.h,291-—
Damnati
inzternü
viuent,&
fen;
-
patientur
grauifsima-tormenta'
ibidem.
'Defcctiocorporis
hümanilboc
fit
órdine,vt
primü
decidat
,
deiüde
in-
duretur
,
ac
tandé-arcícat
in
puluere
I94.b.t9g
——
LA
-Defündicorporisvitaqui&
quá-
—
—
obrem
detineantur
inloco
purgato-
tio---
276.h.&
feq.
-
Pro
dcfunáis
qüare
fóleatlégi
pf
imDüS
129
-jbidem
*
Pro
defuritis
ad
quid
orent
viué-
tés
E
ibidem:
Deicctio
&
torpóranimieffperi-
cülofa'etiam
in
viris
iufüis-—^
-
exl
d
I
j
|
Déliciz
&
temporalia
bóna
vani-
tas
funt
atque
mendacium
'
:
«.
7b
Dcliciz
temporales
£xces
habent
in
fundo
fapóris
pefsimi
,
quas
tno-
do
impii
non
gu
ftant
,
fed
in:
futuro-
guftabunt
&
cpotabüt,
velint
nolint
40.d.154.d.155.a
*Deleti
aliqué
de
libro
viuetium,
diuerfis
modis
intelligitur.-
-:.
330.d
Deliciz
funtiufto,quodetiam
no
&e
in
denfifsimis
teriebris
confpicia-
turà
Dco,cum
latere
non
cupiat;
..
288.d
.-
Ü
Mio
o
Dzmonum
&
aliorum
impiorum
ad
feductionem
bonorum
multiplex
conatus-&
vehemens
Rudium.
';
16.c.d.20.f.g.3t.c
Dzmóniüm.
meridianum
quid
fit
199.É
Eus
2.6Bt
-
Dentium
cófradtio
fignificat
gra-
uem
vltionem
hafis
erIee
Defiderium
bonum
adimplendi
legem
Dei
debet
adéffe
volenti
in
ea
falubriter
meditazb--—
^
Pg
Deüiderium
pauperü
exaudit
do-
minug
4
ue
16g
De(üidsrium
efuriétinm
Deus
ad
implet
bonis
221.
£223.C
Deus
vnü
diem
deputauit
vlioni
nouifsime:
propter
quod
do
quoti-
die
itam
exercet.
e
anéf
Dcus
cftiudex
iuftus,
fortis
&
pa-
tiens
^
-
11.c.d
Deus
potius
dicédus
eft
iram;ad-
ducere
quàm
irai
YAe
—peustreshaberdigitos
^
14-b.c
Dei
prouidentia
etiama
hzcin-
feriora
extenditur
16.£.&
proli-
Xius:-—
:
19.h.&
24.c
Deus
multo
anté
cóminatur
quàm
fcriat,vt
peccator
terrore
comouca-
türad
poenitentiam
,
&
gladii
idum
-
cffugiat
:
zo.d
Deus
manifefte
premittit
minas,
vtemendet
:
diabolus
occulte
ponit
infidias
,
&
fagittas
habetin
occulto
paratas,
vt
noceat
:
ibidem
Deus
quomodo
fidelium
pars
eft
atque
tota
bzreditas
,
&
quomodo
pars
her
editatis
eorü
dicitur
28.c
f
Deus
propter
temporalia
nemi-
nem
afpicit.
5514
—
Deus
mirabilis
defcribitur
,
adue
-
miensánauxilium
tribulatorü
. .
5b
Deus
talem
fe
erga.
nos
exhibet,
quales
non
ipfipreftamus
....
34.D
-
Deuscontta
inimicos
(uos
vtitur
frequenter
minifterio
hominum
vel
cuimfliberereatutz
—
—
34-E
Deus
frequenter
punit
ad
cmen-
dationem
-
ibidem.82.£
Deiconfottatio.
homi
net
facit
robuftum
ad
quzuis
mala
füperanda
&
quzvisbona
agenda
-
36a
-
Deidonaomnesaccipimus
35.f
E
m
INDEX
|
Dei
etga
fuos
bonitas.&
fidelitas
47.4486
454b
^
itei
betta
Diuinz
mifericordiz
dulcedo
iu-
ftitiz
rectitudo
caufa
funz,qualegem
Deus
dederit
hominibus
$74
Dc?
fuis
clectis
exhibet
fe
aliquado
prefentem;aliquádo
abfentem:
vtrü-
que
tamen
facit
mifericorditer,
&
no.
bifipfis
vriliter
||...
$3
pertotum
Deiadiutorium
,
&fortifsimu
&
fecarifsmum
...05
...
49.8
bicd
:
Deus
aliquádo
videtur
nobisira-
fci,
fed
non
ex
ipfius
beneplacito
eft
ira
em
$».per
totum
«Deo
nogpíos
&
noftra
omnia
dc
bemus
libero
animo
comittere,
non
vlli
bominum
quantüuis.
amico
vcl
porenti
UAE
x$3dccdeqs
-.
Deus
frequentor
graues
immittit
homini
afilictiones,vt
vel
ficà
malo.
refipiícat.
dc
d
qne
Deuslicet
non
femper
corpora-
liter
liberet
fuos,nunquam
tamen
il-
lis
abeft
aut
deeft
na
Ey
-
Deo
fpecialis
cft
cura
de
homini-
bus.
i
z
$9.h
Deus
nunquam
derclinquit
fuos,
tamctíi
aliquando
temporaliter
vide
aturdeíerere
——
69.b.&
in
palmi
illius
pluribusaliis
verfibus
—
Deus
quia
ficut
cft
potentifsimus,
ita
etiam
iuftifsimus,
idcirco
nihil
a-
git
inique,aut
per
tyran
nidé
97.
Deus
magnum
fibi
honorem
re-
putat,fi
in
omni
occurrente
tribula-
tione
ipfum
inuocauctis
cum
plena
fiducia
105.h.&
feq.
Deus
duabus
caufis
mouetur
ad
ferendam
opem
ttbulatis
^
mng.ef
Deus
fua
nimia
potentia
interdü
inimicos
fuos
cogit
ad
exhibendum
fibi
ficta
obíequia
127.c.d:
Deus
nunquam
obliuifcitut
miíe-
rerineque
potcft
negare
[uam
mife-
ricordiam
pornitentibus
in
mundo
i-
95.b
Dei
noftri
in
hoc
declaratur
fum
ma
benignitas
,
quod
leuifsima
prac
cipit,
&
tamen
ad
eadem
implenda
fi
delifsime
adiuuat
178.b.c
De
eft
fuauis,mitis,
&
multa
mi-
fericordiz.vide
horum
.3.
pulchram
diftinctionem
—
278.h.882.h
Dei
fuper
omnes
precellétia
pul-
chre
deícribitur
—
188.a.&
feq
De?
noftra
omnia
exactifsime
co-
gnofcit,ficut
ca
qua
haber
ante
ocu-
los
:
19
4.C.196.a
'
Deus
vt
rescognoícat
no
eget
ex-
ttinfeco
lumine,
ncque
obfunt
ei
te-
nebre
196.a
-
Deus
vltionum
in
puniendo
im-
pios
agit
libertime,
ncc
poteft
impe-
.
diri,cum
longe
diuerfum
fit
de
iudi-
cibushuinsíecul|
—
^
365.h.205.d.
A
T
feruiam
us
.;
Deum
nó
cognofcere
ca
que
nos
agimus,cft
rationi
cotrariü
1204.2
'.
Dei
auxilio
fuftentantur
iufü
ne
cadát,&
de
inferno
faluantur.
.122.a
ie
Deinoftri
pracellenutsima
Inaic«
ftas
hocà
nobis
exigit,
vt
ipfi
cü
(um-
mo
iudicio
&
maxima
diícretione,
tanquam
omniüm
primo
domino,
24a.
E
feq
Deus
zternus
immutabilis
perma
net,czlis
&terra
mutabilitati
fübiec-
us
—
-—
|
218.h
Deusanimas
nofttas
fanat
abom
nibus
infirmitatibus
peccatorü
,
mi-
(crationibus
coronat,
bonis
replet,
iu
uentutem
renouat,
&
alia
multacon
fert
beneficia
,
quz
pulcherrime
de-
fcribit
pfal.ro2
.
scd
-
Deus
co
quód
fumme
tnagnus
vel
magnanimus,
eft
etiam
fum
me
miíe-
ricors
BC
v
Dei
prouidentia
ctiam
infen(ibilia
ligua
pafcit
in
campis,&
de
animali-
bus
tutandis
loco
naturx
congruo:
curam
gerit
2212.C
"XS
a4:
7.
l
E
*
c
Diigentià
omnes,da
monia
funt
&
vanitas
.
|.
208.d.205.é
Deus
pater
quomodo
filium
fuü
gignit
ex
vtero
ante
luciferum
,cuni
[ecundum
generationem
aternam,;
matretà
non
habeat
148
Dei
cuftodia
atque
protectio
fu-
per
electos
afsidua
eft
&
diligentiffi-
ina
—
16
9.h.
&
fea.
—
Deisàápericulis
grauifiim
PER
berat,
à
quibas
fine
eo
nó
poffemus
liberari
—
—
271.c.d
Deus
Ecclefie
przcipuus
eft
adi-
ficator
&
cuftos,
A
pool
Vero
mi-
niftritantum
—
274.c.£
Deusfolusfacittnirabilia
—
282.2
Deus
omnia
quz
circa
hominem
&
intra
funt,
exactifsime
nouit,
ctia
cogitationes
à
longe
cognofcit
,
&
multo
anté
quàm
res
fiant
prenolcit
286.
b
perhominé
286.c.&
288.biéeid.e
Deus
omnium
eft-caufa
efficiens
fecundum
effe;
nón
fecundum
fieri
tantüm;
propter
quod
fine
eo
nihil
poteft
creari
nec
pmanere
in
effe
ibi,
Dei
prafentiam
nemo
poteft
effu
gere,quocunquefe
verterit.
—
286.d
Dco
nihil
1mpedimenti
praftant
.tenebrz
quo
minus
omnia
videat,e-
tiam
in
nocte:
quomodo
lumen
diei
nihilillumadiuuat
vt
videat
—
287.
c.£.288.£
Deus
no
videt
per
lumen
extrin-
fecum.
p^-299T
A
dextris
effe
quid
fit
30.6
À
dextris
Chrifti
&
fideliumefus
farDeusibidem.——
2404
—K
dextris
impiorum
ftat
cw
Deus
quomodo
manü
ponitfu-
-
Cutimpiorum
139:
0p.4105005)
9t
EET
Ju:
;
A
.
dextris
patris
federe
iubetur
Chriftusdominus.;;:
.
240148
i
A
dextris
effe;aliqtiando
in
bonü,
aliquandoin
malum
fonat
^
240.g
;
Dextera
in
vfu
fcriptürarum
pro
fottitudineponitur,
vel
pro
perfona
flu
Dg
co
oed
3
2$5:€
Dextera
impiorum,eft
dextera
im
|
pietáris:
iüftorum
vero
eft
dextera
c-
quitatisico
ccs
»)1$6:6.197.d
-Diabolus
mire
artifex:
variis
ten
tationümodisoppugnat
hoies.109.a
.
Diabolus
dicitur
afpis
,
bafilifcus;
leo,&
dracojob
veneni
malitiam
58d
nocendi
cüpiditatem
:
à
fidelibus
ta-
men
vincitur
117167.2.200.C
Diabolus
&
Deusadinuicem
pu»
gnant.
9.h.3z;a
-
Diabolüs
quos
viderit
nutantes,
&.
mente:
turbatos
,
validius
oppu-
gnat:
ab
iis
autem
qui
ahimo
cóftan-
tes
fun
t;metuir
!
122.2
Diaboli,venatorcs
dicuntut,quo-
niam
ipfisomn:s
comperunt
venan
cium
conditiones
197.d.e
..—
Diabolus
Chriftum
tentans
per
-
uctíc
ícripturá
citauit,
quain
parte
il-
*:
lum
imitantur
berctici.
2100.C
:
Diabolus
ftat
à
dextris
impiorum
241.3.239.a-
E
-;
Diaboli
tuina
grauis,
fed
futüra
gratios;
o
dnd
;
Dieinomine
fignificántur
37.F
.;.
Dies
nofttanunc
eft,que
noctem
eft
habitura,fed
veniet
poft
hanc
di
cs
domini,cui
nó
fuccedet
nox
|
71.
.
Dies
vitz
humanz
fumo
compa-
rantur
12:217.C€.1Lg
.:
Bies
iuftorum
non
euancfeunr,fi-
ibidem
Dies
iudicii
&
mortis
recte
mala
dicitur
impiis
99.c
-.
Dies
vnain
patria
fuperna
eft
me
lios;quàm
rnillein
pre(cntiin
fzcu-
lo,
176.d
Diei
vnihefteme
quz
tranfiit,co
paranturanni
vite
humang
i
93.h
Dies
virtutis
Chrifti
m
ultipliciter.
intelligitur
Sur
LduC
Dierü
in
feriptura
inuenitur
pleni
tudo
&
dimidium
,
&
qui
dicantur
habere
dierum
plenitudinem,
&
qui
dimidium
229.h
Dies
vitz
humanz
comiparantur
vmbra
declinanri
218.à
;
Dies
vitz
humanz
coparátut
foc-
n9,
vclgramini,
&
flori,
qui
flante
ventoabripitur
—
..
221.g.22
4.c.d
Dies
quam
fecitdomiuus,
eft
tem,
pus
gratiz
&
falutis,
in
qua
nes
opot
tetcxultaré
«9
X
:
-
Dices
Hierufalem
dicitur
dics
vifi--
tationisipfius;ficut
dics
hominis
ap-
INDEX,
pelia.«.
dies
punitioniseius.
/
284;d
^
Digiti
Deitres
funt.
14.b
-
Dign?
qs
fit
máfione
czlefli
41.2
Dile&tio.
Dei
includit
dile&ione
iuftitiz,&
iniquitatis
odiüi,ac
proin-
de
fieri
non
poteft,
vt
diligat
Deum
qui
amat
iniquitatem.
.
-9ng
Difsimulare
peccata,quanuis
par-
ua,no
eftabíq;
grandi
periculo.
78.d
Difpofitiones
omriium
rerum
ex
Dei
pendent
voluntate
y6.£g
Difponere
fermones
in
iudicio
j
quid
fit...
147.
Difponens
in
iudicio
fermones
merito
1nzternum
nonfsommoüe-
bitur
-
ds
——
sdbidem
Difpcrgit
diabolus:
cógregat
De?
quos
ille
difperferit
206.É.301.c
Diuites
&
potentes
deuorant
pau
perem,vt
cibum
36.6
Diuites
huius
fzculi
femper
funt
egentes
62.d.c.96
b
Diuites
qui
per
adueríam
fortu-
namad
paupertatem
dcuenctint
,
fi
ob
humanain
verecundiam,
fimé
fe-
ipíos
perimant,;aut
familiam
,
crude-
les
funt
homicida
71.b
Diuites
&
potentes
huius
fzculi
non
funt
timendià
bonis,quantum-
uis
appareant
gloriofi
98.£
Diuitias;honores
;'&
poteftatem
'
inimpiismon
magnificare:
debemus;
TE
PE
MEE
Me
EA
I
LEE
vtpote
quz
illis
nullam.
litatem,
fed
occafio
funt
damnatio-
ris
grauioris
ibidem
'5Docere
praüa
,
ficque
in
peftilen-
&z
federe
cathedra,
res
perniciofifsi-
ma
eft
1.&
feq.
Dodctinafalutaris,vinum&c
lac
ap
:
pellatur
14.À
;
Dodorá
falforüm
modus
in
do--
cendo
&
decipiendo
44.F.g
Docétes
que
Dei
funt,&
ipfi
ma-
le
viuentes,
durifsime
increpantur
à
domino
DERON
101.g
-
Doletndisvehem£&fime,Deü
blafphemari
ab
infidelibus
,
autim-
pis
|
.ascest.b
,
Domus
&
zdificia
,
quzin
hoc
mundo
homines
zdificant
verius
ip
forum
tabernacula,quàm
domus
di-
cenda
funt,
propter
nimiam
tempo-
ris
breuitatem
quo
illa
inhabitant.
roo.
d
iH
:
-
Dominium
Dei,maximutn
&
la-
tifsimum
:
189.b
Dominium
Dei
duabus
rationi-
bus
eft
pracellentifsimum
-
207.8.
Dominium
Chrifti
in
medio
ini-
micorum
fuórum.
|...
240b.
242.d
-;
Dona
Dei
omnesaccipimus
56.5
Donec
aduerbium
,
non
lemper
»
«exclufjionem
fignificat
,
&
eius
vfus.
cripturis
frequens,
éxemplis
multis
declaratur.
145.b
eránt
vti-.
Dorínitatio
&
exattecio
in
ftis
-.
pturis.nónunquati
refüifsionem
&&.—
reparationem
figoificant
|...
46
Supra
doríum
iuftorum
fabricat
peccatores,
&
quid
fit
füpra
dorfum
fabricare
276.b
Dracones
aüt
cete
ladunitin
ma-
ri
216.g
Draconcs
dicuntür
cete
grandia
Duplicitatem
&
dolü
cótra
pfo-
ximur
odit
dominus
zrh.8.b
-
Duplices
corde,
&
corde
loquü-
tf.
t5
1:
22.g
i;
Dulcedo
diuinz
mifericotdiz,ac
iuflitiz
re&itudo
caüía
funt
quare-
Deuslege
pofuit
hominibus
47.6
!Ducemfe
przftabat
Deus
etíati
in
lege
naturz,iis
qui
ad
ipfum
clama:
rent
AA
4.f
*
|
44
-q
7^
Brietas
&
fatietas
fin&orita
E
pulchre
de(ctibitur
per
com-
parationé
ad
corporale
ebric-
tatem
^.
—
"oem.
D
Ecclefia
tam.
militans
;
quàm
tri-
umphans
moris
dicitur
fanétus,&to
mineSionfíignificatut
—
4.g-5.b-
Ecclefiz
confefsio
jp
humanige
neris
inimici
deiectione
L4.
hg.
Ecclefia
filia
Sion
diciturjid
cft,
fi--
lia
altifsimi
patris
-
DEAE
-:
Ecclefia
eft
tabernaculi
iuc
ten-
torium
hominum
peregrinor
EC
Ecclefia
note
firmameti
fignifica-
tur
nonunquam
in
Ícripturis
37,6
Ecclefia
Chrifti
Íponfa
dicitur,
&£
illi
dcfponfata
fuit
in
vtero
virginiss
confummatum
eft
autem
boc
matti
monium
in
cruce
38.a.D
Ecclefiz
zdificatio
pradicitue
42.C.d.c
Ecclefíias
frequentare,
&
diuinis
intereffe
bonum
eft
-48.b
Eccletias
atque
loca
fancta,
&
alia
ad
diuinum
cultum
pertinentia
orna
1€
,
excolere
,
venerari
,
(anclitatis
&c
pictaus.eft
indicium:
hzc
verb
nom
curare,
animum
fón
rectum
erga:
Deum
fignificat.
..
48.b
..
Ecdeíix
pené
oia
myfteria
mirs
verborum
magnificétia
luculentifsi-
me
deícribuntur
51.g.per
totum
Eccl«íia
fanta
fponfa
Chiifti
cft
pfal.4.4.
per
totum:de
cuius
osnatu
&gloria,&
fublimatione,vide
in
vez.-
bis
&
Sponfus
&
Sponía
|
,
Ecclefia
fancta
in
fui
initio
quanto
fortiusexpugnabatur
exterius,
tan
to
interius
prófcétus
virtutum,
&
fpiri-
tualium
charifinatum
irrigationc
am.
plius
proficiebat
n1j.perrotum.
.
Ecclefia
fancta
6rma
eft,
neque
vI
Iis
vriquam
períecutioribus
penitus
efliti
poterit
gacb.per
conum
&
9$.
—
-Ecclefiz
Chrifti
ste
principum
re&orum
illius
mirabilis
commenda
tio
95.e
per
totum
Ecclefie
Chrifti
quomodo
fubiu-
gand&
erant
vniuerie
gentes
,
cum
principibus
corum
predicitur
pfal.
46.&
75.perrotum
:
-Ecdlefiz
fanéta
fundatio
,
digni-
tas,
ftabilitas,
atque
multiplex
com-
meridatio
egregie
defcribuntur
píal46.&
47.
-
Ecclefia
fancta,domus
Dei
&
ciui
tas
Dei
in
fcripturis
appellatur.
96.a
Ecclefix
Chrifti
dilatatio
&
exal-
tatio
pülchre
füb
metaphora
vines
deftribirur
&
przdicitur
26
9.d
-Eeclefiz
fundamentain
montib*'
funt;
fancti
apoftoli
184.a.g
Ecclefix
fundaméta
multa
,
fed
v-
nicum
primarium
Chriftus.
ibidem
Ecclefie
portas
dominus
plus
dili-
eA
Íynagog&
tabernacula
184.
1854.a
ES
i2
ces
Ecclefia
militans
pulchre
deferibi
tur
184-apertotum
is
Eccle(iz
vox
eft
pfal.r7.Deo
grà-
tias
agentis
magnificas
SEG
Ecclefiz
fandatio
poft
Chrifli
re-
furrectionem
,
ipfo
regnante
in
calis
per
fanctos
apoftofos,pulchre
defcri
bitür,
&
quanta
difficultate
fiue
po-
tentiaid
actum
fuerit
186.b
Ecclefi
decet
f&títas
terna
ibid;
Ecclefiz
&
filiorum
eius
exultatio
de
pradicatione
euangelica
2z1r.b
Ecclefiz
(an&zin
tempore
gratie
zdificatio
per
apoftolos,
eiüfq;
pro--
fe&ns
&
dilatatio
'^266.b.c.d
deinceps.
Eccle(iz
gentium
electio
,
repro-
bata
fynagoga,
&
(umma
illius
foecü-
ditas
|
236.b
Ecclefix
militantis
ad
triumphan
tem
precatio,
&
vicifsim
huius
ad
-
illam
refponfio
270.a.b
Ecclefia:
gratiarum
actio
eft
píal.
113.quód
per
Deum
à
grauifsimis
tri-
bulationibus
fit
liberata.
Ecclefiz
cdificatio
&
cuftodia
no
eft
polsibilis
inc
Deo
,
&
quomodo
.
erapoftolos
xdif&canda
.——
285€
Ecclefia
etiam
milirás
recte
appel-
lari
poteft
Hierufale
&
Sion
|
302.h
Éccleüiz
militátis
quom
odoferz
ottatü
cofortatz,.
quomodo
Deus
&'iis
eius
benedixit,
quomodo
fines
pacem
pofaerit,&
adipe
frumenti
eá
-
fatiet
35:
302.C
Écclefiz
triumphanti
quó
przdi-
&ta
fignificantur
conuenire.
ibidem
Ecclefiafticus
vfus
in
diuinis
offi-
ciis
poteft
fubinde
aliquam
fetiptu-
r$
particulam
in
alium
fenfum
acci-
pere,quàm
fit
primaria
Ícripturz
fen
-
fribitur.
|
INDEUSDEX
tentia;
neque
cogendi
funt
fat
sbpre-
tesex
vfuciuífmodi
;;..—
287g
Effundere
debemus
coram
Dco
animam
noftram,
&
qualiter
id
acci-
piendum
:
am
122.b
JEgypuiquare
dicantur
Iudzis
po
pulus
barbarus
i$0.c
-
Zgyptiorum
plagas
pfalmifta
dc-
[cribit
147.h.&
Ícq.244.g.h.
JEgyptus
Hebrzis
aliquando
fi-
güificatur
nomine
Raab.
18;.
d.ali-
uando
terra
Cham
165.
Electorum
fuorum
Deus
cognof
cit
numerum
-
246.d
Elemens
aqux
magnitudo
tanta
eft,vtterrz
omnes
montes
pofsit
o-
perire
ps
211.C
"Elementorum
vnumquodque
a-
liquam
habet
przdominantem
qua-
litatem
sv.
utar
b
Eleuationi
mentis
in
Deü
forma
commodiísima
46.b
|
Emimus
à
Dco
quz
poftulando
impetratareferimus
———
225.d
Epiicia
virtus
qualisfit,&
quomo
doDeoattribuatur
185.g
Epifcopi
vocabulum
quid
fonet,
&
quàm
recte
nomen
officio
conue
niat
:
216.C
Epifcopatum
Iuda
alter
accepit,
fic
&
facerdotium
ludaicorum
atq;
totius
populi
239.C.14.0.]
Erigit
dominus
allifos
fiue
collap-
Íos:susm
xe
cxes.f
Error
quo
ante
Chrifti
aduentü
hominestenebanturin
mundo,
per
ipfum
ablatus
eft,
clamantbus
ad
ei
23;.d
Efcam
Deus
prebet
omnibusani
E
mantibus
,
vnicuique
iuxta
naturam
fuanr---———
226.g.h
Efürientes
impleri
bonis
,
&
qui
vere
cfurientes
dicantur
IÍ5c
Efurientes
&
fitientes
defieiebat
homincs
abfq;
Deo
,
qui
deinde
per
cum
bonisadimpleti
funt,
clamarn-
tes
ad
ipfum
233.d.
&
fequen.
JEternitas
quid
fit
pulchre
dccla-
ratur,
&
quare
hodie
appelletur
in
fcriptura,
potius
quàm
heri
aut
cras
z.h
si
Jternus
&
immutabilis
femper
permanet
Deus
,
cum
czlum
&
tet-
ra,&
cetera
omnia
fint
aliquando
1m
mutanda
8g
JEternum
permanet
inczlo
Dei
verbum,&
veritas
item
cius
zterpa
permanet
ess
259.h
Euangelium
per
apoftolosin
om
nem
terram
diuulgandü
aperte
de-
18
Euangelicz
legis
cómendatio
mi
rfia
*
-
OE
36.h
Euangelice
do&rinz
efficacia,
&
confirmatio
eius
per
figna
pradici-
tur
$2.129.h.
&
fequent.-
.
De
euágelio
plura
requirein
ver-
bo.
Dei.
Quaecunque
enim
dehoe
dicuntur,
de
illo
certum
eft
eadem
dici
poffe
$a
'Eucharifliz
facrz
vaticiniü
71.g
,
Euchariftia
facra
in
cícam
jpmit-
titur
pauperibus
laudaturis
dominü
42e.
2.
Pet
Euchariflia
facra
in
eéclefia
datur
fidclibus
ad
confortationem
contra
impugnantes.
sob
Eucharifliz
factamentum
in
ec-
clefía
memoriale
eft
omniü
mirabi-
lium,
quz
pro
noftra
falute
Chriftus
exhibuit
2
4
4.
Ti.
&
fequent.
Pro
Euchatiftiz
facraméto
proli-
xam
habesannotationem
in
annota-
tionibus
ex
Hcbrzo
fuper
pfalm.
71.
in
verfum
illum;
Erit
figrmamentutu:
interra
,
&c;
Vide
item
in
annota-
tionibus
ex
Hebreo
pfalmi.
1i6.in
verfum
quartum,
Memoriam
fecit,&cc.
3
:
s
»-
Exaltari
aliquando.
D
eus
petmit-
tit
inimicum
fuper
iuftü
,
ctiam
per-
manente
iuftitia,
ícd
przualete
non
finit
(i46g
Exaltatio
vera
nemini
poteft
nift
à
Dco
procedere.
1$4.a
Exaltationi
maiori
non
rarofuc-
eeditconturbatio,
quod
etiam
Chri
fto
accidit,
quomodo
prius
contige-
rat
Dauidi
185.h
—
Exaltabüntur
iuftorum
cornua,
impierum
econtrario
deprimentur,.
&
quid
fit
exaltaricornu
^7:
3$4.a£
147.F
:
Exaltauit
Deus
cornu
populi
fui,
-
variis
modis
intelligitur
365.h
-Excufatio
it
feccatis
eti
mino-
ribus,
quàm
fit
periculofa,
diligenter
.
notandum
—
$8.d
.
Excuíantes
fe
peécatores
depra-
ceptorü
obferuatione
,
ob
difficulta:
tem,&
obferuandi
impofsibilitatem,
durifsime
increpantur
z;ogbh
-
Excufatio
in
peccatis.
fumme-ca-
uenda,quia
periculofifsima
^
—
291.
ab.cd
—E
:
'*Excufauerunt
fc
in
peccatis
primi
parentes:fic
ité
Gain,
&
Saul.codem
Exempla
mala
&
corrupta
doctri
na
funt
peccatorü
rcliquiz
,
quas
re-
linquunt
fuis
filiis
Le
Exprobrátnobis
vera
exprobra-
tione,qui
iniqua
proponunt,vt
dz-
mon,mundus,caro
223.6
Exprobrantibus
hoc
modo
quo-
modo
debeamus
Chrifti
exemplo
refpondere
verbü,
vt
nó
inimicorü
vincamut
exprobrationibus.
eodem
Éxterna
operatio
iufli
citó
pétc(E
ad
íummum
adduci,
vt
n
jn
pofsit
vltra
progredi
,
fed
igit
cast
x
mai
ERRARE
n
To
ge
demp
ssi
sme
UD
HOLT
Fg
a3
Toe
besin
pfalmo
118.
tis
in
corde
operatio
finem
nefcit.
178.
b.
Eandem
feré
fententiam
ha-
FE
Abricare
fupra
dorfum.
quid
4
fit,
&
quomodo
fabricar
pec-
catores
fupra
dorfum
iufto
-
rum
-
276.2
-
Facies
domini
placida
non
mon-
ftratut,
nifi
conterfis
ad
ipfum
,
&
à
peccatis
aueríis
|
169.a
Facilitas
diuiriz
exauditionis
erga
fideles
nótaturàpropheta
——
r71.b
Facere
caufam,
fignificat
iudicare
caufam,
vel
vindi&tamfacere
—
17a
Foelicitas
przfentis
vitz
meta
va-
nitas
eft,nulla
habens
flabilitaté
77.
g.pettotum.&
iterum
148.c
Foelicitas
temporalis
malorum,
iü
ftos
no
debet
moueread
male
agen-
dum-
8o.£
Foclicitas
prefenti$
vitz,qua
flo-
rent
homincs
mali
in
hoc
mundo,
pulchre
deferibitu£
&
prolixe
14.9.
d.acfequent,
"Fenotedtorum(quod
priufquam
eucllatur
arefcit
,
&
quód
nulli
fer
-
uit
vfui)comparanturimpii
'
275.
g
Foenerati
in
fcriptura,
nó
femper
fonat
vitium
247.b
-
Profeftorum
obferuatióe
debita
exhortatio
:
contra
non
obedientes
-
Orinstio-terribilis
-
r40.4.b
—Fosftiuitas
fermonis
cft
in
eiu(dé
dicti
replicatione
202.a.203.c.&
feq.
Fidei
Chrifliamz
triplices
hoftes
1d
E
Fidelitas,vel
fides
nulla
in
terris
2ih.2z.b
Fidescum
timore
Dei,tetinacu-
lum
funt
peccatorum,quibus
defici
tibus
,
flatim
in
omne
malum
ruunt
pracipites
Sec
Fidelis
Deus
etéa
fetu-fuos.
46.d
-Fideles
Chrifti
prxdicationi
ac-
quie
entes
quantatam
in
prafenti,
quàm
in
fütuto
accipiant
78.e.£
Fideles
om
nes
Teges-
erunt
in
vita
futura,
erit
tamen
vnum
omnium
re
gaum,quodfíufficiet
omüibus
era
Fidepleriáad
Deum
in
ómnibus
neccísitatibus
confugere
,
eft
illi
ac
-
cepüfsimum
:
&
magnum
fibi
hó-
norem
reputat.
Deus,fic
fideliter
in-
uocari
104.C.&
fequent;
Fidesin
ecclefia
eft
quoddam
co-
agulum,
quo
adinuicem
coniungun-
tüt
fideles
,
&
quafi
in
vnam
maffam
€oagulantur
S
autcm,coriimati
--
Fidelium
numerus
in
primordiis
ecclefiz
minimus,temporis
procef-
IN-DEXEX.
Íu
excreuitin
maximü
297.d.
289.c
Fidere
nemo
debet
in
hominibus
quantumuis
potentibus,
fedin
Deo
fidendum,
&
harum
rerum
rátiones
27
9.£.&
fequent.
Figmentum
noftrum
attendens
Deus
&
puluerem
,
promptus
eft
ad
miferendum
nobis
miferis
|
222.c.d.
124.b
Filios
fuos
Dcus
corripit
multipli
Citer
34.ef.g
Per
filiü
patré
cognofcimus
&7.£
Filiitimentes
Deum
comparatur
nouellis
oliuis,
&
qui
finzhi
filii
fpi-
ritualiterexponitur
—
^
274.h
Filiiadoptionisfünt
hzfeditas
&
merces
Chrifti
,
pró
quibus
fctit
&
tulit
omnia
27
4.b
Filii
prodigi
exémplo
debent
pec
catores
à
peccatis
refürgere,
&
ad
Deum
patrem
reuerti
289:d
Filia
Sio
pro
ecclefia
ponitur,filie
Sio
pro
particularib?ecclefiis
|
18,b
Filia
Babylonis
aut
filia
Sio
,
quo-
modo
intelligantur
28
4.c
Filii
Sió,filiz
Iudz,filia
Sio,quo-
modo
intelligantur
306.c
Fines
Hierufalem
tá
fupernz
quá
inferne
Deus
pacem
pofuit
—303.a
Firmamentum
virtutis
Dei
quid
debeat
intelligi
...308.a
ri
mifericordiz,
alterum
iüftitiz-
10
Flere
peccata
proximum
facit
cha
ritas
261.h.277.d
Flentesnunc
dum
feminant,ride-
büntcutiirmetentiniudidio
272.h
273.2
Floriagri
(qui
latu
venti
deiici-
tur)comparatur
hominis
vita.
222.d
224.b
Flumina
dicuntur
apeftoli
202.£
203.b
Flumina
vitz
&
paradifi
apoftoli,
&
flumina
mortis
ac
inferni,
netüpe
principesfzculi
,
adinuice
pugnant:
fed
illa
vincüt,hzc
fuccunbunt
263.c
Fomitis
praui
qui
eft
in
cortüpta
Carme
meminit
paraphraftes
Chald
üj
ee
203.2
Déhoc
vide
prolixiusit
annoct.ex
Hebtzo
in
pflmum
49.
Fontium
amoenitarem
pfalmifta
confiderat,
vnde
procedunt
flumi-
na,&iuxta
quos
dulciter
cantillantes
refident
auicule
262.2
Forfna
abfoluta
boni
principis
,.
vel
pralati
pulchre
defcribitur
233.c
pertotum
m
—
Forutudo
multiplicatur
inuocan
tibusdominuti
*
285.a
.
i
Fortitudinéequi
nó
diligit
Deus,
neque
tibias
virórü
fortium
Í
3oi;a
Frácifcus
breuibus
quatuot
moz
dos
tentationd
dzmoniacaruin
ex-
:
Pages
domini
duplex
eft,
alte-
i
piefit
—
i
i.
224.
Francifcus
pfalmü
proferens
14
:.
emifit
fpiritum
.294.C
Fragilitas
&
imbecillitas
catnis
hu
manz
Deum
inclinat
ad
miftrendüá
noftro
gencri
IG
Fraudem
proximi
&
omnefnín-
iuflitiam
habet
Deüs
exofafn
7.h.&c
feq.22.b
Freznum
oriim
ponere,eft
ftude:
re
filentio
i92.ec
Frigidi
citius
ad
poenitentiam
có-
uertüntur,quàm
tepidi
19.b
Frigus
domini
intolerabile
dici-
tutjid
efl,
ira
cius,
&
quomodo
hzc
per
frigusfignificatur
40
4.
Fructus
ventris
fingularitet
dici-
tur
Chriftus,
quia
de
matre
virginc
finc
patris
operationenatus
274.e
Frumentíi
duo
habet;nerüpe
fur-
furem
&
adipem:fic
Chriftus
veruni
frumentum
habet
humanitatem
&
diuinitatem:
de
hacfatiat
beatos
irt
patria
,
de
illa
fan&os
pafcitin
viz.
303.6
Fulgura
Deus
facitin
pluttiam;qd
diuerfimode
exponitür
28rg
Funiculus
diftributionis
iuftorü
in
preclaram
&
iucundifsimam
for-
tem
cadit
zs.h
Faniculus
vitz
humanz;
cft
cor-
dis
intétio,
qua
recta
aut
curua
pro-
bantüfómnia
—
a8zh
Fumo
comparatur
Hütidna
vice
dutatio.
219.
fpeciali
tarnen
ratióne
impiorum
duratio
*:3o2;b
Furordominiqualisfit
4.
g.10.c
Fündamentum
fpiritualis
zdificii
cftfibiipfi
humiliter
diffidere,totan-
quein
Deo
fpem
conftituere,
fupcr
quo
fundamento,
vt
poffunt
xdifica-
ri
maxima,ita
fine
eo
omnia
collabit
turin
cincrem
178.a
Fundatnenta
ecclefiz
funt
apo
-
ftoli:
vnicum
tamen
fundameritum
primarium
eft
Chriftusdominis
184.a.g.h
:
A
udere
debet
anima
in
bo:
^y
nitate
Dei,
fed
cumtremo-
16.2
x.
:
4G
Gaudia
&
bóha
ecélefi'
pev
Chri
ftumredemptz
notantü?
^
26de
Gaudentangelifüper
coucrfione
peccatoris,
gaudent
&
da
morics
füz
Pet
cafuiufli:
horá
autem
gaudiorü
rationenivide
pülcherrime
^
86.b
.
Gaudii
cxleftis
memoria:
atque
expectatio
pafcit
animani
facítque
contemnere
quacuriq;
háius
mundi
fünt
bona
n
Gaudium
fideliüm'
de
-rédem-
Ptione
humani
geríeris
d
zrionibus
M
inuidentibus,
in
pfal,.
i
IEe
Gaudct
&
proficitiuftusin
puni
tione
malorum
dr.
Gentilitas
ele&a
ad
xdificatione
nouz
ecclefiz
,
reprobatis
Iudzis
&
Ífynagoga
corum
236.a
Genulitatem
diu
fterilem
tandem
Deus
fecit
,
iuxta
prophetica
vati
-
nia,
multorum
filiorum
in
gaudio
matrem
Gentibus
exhibédam
in
ecclefia
mifericordiam
defcribit
pfal.
—
16
Glacies
funt
coram.
Dco
omnes
peccatores.
propter
frigus
malitiz
,
quo
coangulantur
corda
corum
-
393.h.&
fequent.
Glacics
liquefacta
eft
peccator.
có
uerfüs
ad
poenitentiam
304.b
Glacies
obdurata,
&
cryftallus
cft
peccator
nolens
emolliri
,
aut
lique-
fieri
ad
poenitentiam,
ibidem
Gladius
malignus
fuit
Dauid
gla-
dius
Goliz
&
gladius
Saulis
«
25
6.f
Gladiosancipites
habét
fancti
in
manibus
ad
faciendum
vindidtam
&
iudicium
in
malos
.-306.d
Gládius
aliquando
fignificat
iudi-
ciariam
poteftatem
,
aliquando
ver-
bum
Dei
j--
t
4BAb
Gladio
verbi
Dei
quomodo
fan-
i
pugnant
adueríus
diabolu,&
om
ncs
müdipotentesacfapietes
ibide
Gladio
domini
corripiuntur
non
filiifed
reprobi
—
S
Gladium
&
virgam
habet
domi-
pus
,
gladium
pro
reprobis,
virgam
pro
tliis,
vbi
deliquezint
192.
Gladius
diu
vibratur
antequam
fe
riat,íed
virga
ftatim
adeft
filiis
pecca-
tibus:quarc
in
hac
debet
electus
con-
folari,illum
autem
omnes
timere
ibidem.
,
Gloriapeccatorum
peribit
—
2.c
Gloria
Dei
quis
dignus
habeatur
44.h.&fequent.
Gloriz
caleftis
omnimoda
pcrfc-
Qio
&
plenitudo
prolixe
notatur
67.a.&
fequen.
6
9.a
Gloria
preentis
vitz
quàm
breuis
fit,&
quàm
infructuofa
appetétibus
illam
67.a.per
totum
6
9.a.&
fequet.
Gloriam
veram
nullusaffequi
po-
teft,neque
hic,neque
poft
hanc
virá,
nifiàtolo
Deo
I5
4.h
Gloriatur
inftus
,
quód
oppu
»oa-
tus
multoties
,
no
fit
dcuictusab
ho-
ftibus
B
5
7nd
Gratiarum
actionis
forma,
proli-
berationcab
omnibus
inimicis
31.f
&
fequent.
m
"
Gratiam
&
illuminationem
fpiri-
tus
fancti
omnes
accipimus
——
36.£
Gratiarum
actio
pro
regis
victo-
-
fia
39.pertotum
:
—Gratiarü
acto
pro
preciputs
Dei
248.b.h
bencficiis
43.h.pertotum
Gratiz
przfíentia
facit
confortari
fpiritum,
&
reflorere
carnem
,
quafi
.
noua
foititudine,ad
curredam
viam
mandatorum
Dei
$o.€
Gratiarum
actionis
forma
pro
li-
beratione
à
vribulationibus,&
aliis
t€
tationibus
:
I14.h
Gratiam
&
gloriam
folus
donat
Deus-
176.C
Gratiam
reconciliationis
huma
-
nz
per
Chrifti
aduentum
prolixe
&
pulchre
defcribit
pfalmus
84
Guítus
fpiritualis
deuotionis
&
quietis
peRipi
non
poteft,
vbi
non
przceflerit
tribulatio,(iue
tentatio
145
b.&
fequent.
Erbz
prits
augmentum
acci-
H
pienti
poft
veró
fuo
vigore
2
depercuti,
pulchre
cóparatur
ho
fuperterram
viues.
194.b
195.h
Haretici
Ícripturam
peruerfe,
aut
truncate
citantes
,
patrem
fuum
imi-
tantes
diabolum
,
qui
fimiliter
egit
Chriftum
tentando
199.h
Hatrcticorü
prauitate
&
adinuen-
tionib?
in
nouifsimis
teporibus
fedu
cendos
plurimos
predicitur
|
236.9
Haretici
propter
ambitionem
&
contentionis
ftudium
confingüt
hz
refes
ibidem
Cnm
hareticis
non
debent
diípu-
tatione
mifceri,
qui
nop
funtin
fide
multum
fun
dati
VERS
Haretici
miffam
dolent
appellari
facrificiü,&
orthodoxos
patres
ca
ra
tione
calumniantur
236.g
Hareditas
bonorü
qualis
fit
pul-
chre
deferibitur
38.d.29:ef.g
iterümque
15.£75.b
Hzreditaria
portio
fanctorum
eft
i-
Deus,quam
omnibus
praferunt
28...
d.29.e.f
Hiereditate
pofsidebunt
fandti
tex
ram,nop
autem
impli
Hareditas
Chrifti
,
omniümque
laborum
&
pafsionum
cius
merces,
funt
filii
grati
275.h.
27
4
c.d
Hermon
mons
eft
trans
Iordane
vbidominabatur
Og
28o.b
Hieru(alé
fuperba
quomodo
zdi
ficatur
vt
ciuitas
ex
viuis
lapidibus,
&
quomodo
fit
in
cafumma
coniun-
é&io,
atque
cozdificatio
fingulorum
cum
fingulis,
quod
nó
eft
in
corpo-
raibuszdificiüs-
-
26
9.g.h
Hierufalem.
edificator
eft
domi-
nus
300.£.301.€
:
;
Hierufalem
fuperna
feras
porta-
rum
haber
confortatas
,
&
benedi-
ctioné
filietum
fuorum,
fines
quoq;
füosin
pacc
abet,
&
frumenti
adi-
pis
fatietatem
3o2.c.h
Hymnà
effc
fandtis
Dei
variein-
NS
69.e.70.d,e
:
telligitur
306.g
Hypoctitz
mala
fua
nolüt
agnof-
cete
58.d.e
.
Hodiejfignificat
xternitate
,
que
no
cft
nifi
perpecuum
quoddam
ho-
die
:
y
3.4.
Hodie
alicubi
fignificat,
tempus
gratiz
|
.
207.h
Homo,rationalis
creatura,vanita-
tes
&
mendacia
vitz
prlentis
fequi
non
debet
6.d.7.b
Homo
eft
peregrinus
fuper
terra,
cuius
tabernaculü
eft
ecclefia
mili-
tans,fed
patria
ad
quam
tendit,eft
tri
umphans
ecclefia
27.d.c
Homoin
fcriptura;aliquado
pro
carnali
accipitur
;
3i.h
-
Homo
noffirgratus
Deo
pertem
poralia,fed
per
bonam
voluntatem
236
Hominis
mens,
vel
anima,
verius
lucerna
dicitur
diuiniluminis
capax,
quàm
ipfa
lux
dicatur
3j.
h
Homoquiin
vifitatioe
diuina
po
fitus,magna
pollicetur
atque
propo-
nit,
vbi
paululum
derelictus
fucrir,
experitur
fuam
ex
femetipfo
infirmi-
tatem
in
bono
$7.C
Homo
ad
confiderandum
fux
na
ture
dignitatem
admonetur
—
58.b
&
fequent.
:
Homo
multipliciter
etià
propriü
peccatum
fubindeignorat
7
38.d.e
-
Homo
quilibetá
Deo
pofitus
cf
colonus
ECSORS
cordis
fui
terram
:
70.e
Hominis
vanitas
&
inftabilitas
ta
in.natura;
quàm
in
actione
pulchre
deícribitur
per
totum
pfalmum
36
Homo
per
peccatü
fuz
dignitatis
oblitus,
per
omnia
fit
fimilis
irratio-
nalibusanimantibus
98.c
'
Hominiquid
maxime
formidan-
dum
in
dic
mo
rtis
atq;
iudicii,
enig-
inatice
declarat
propheta
97.f
Hominesin
hoc
mundo
laboran-
tes
rc&tifsima
comparationeafsimi-
lantur
araneis
94e
196.b
Hominis
nomine
interdum
dia-
lusincluditur
291.a
—
Honor
regis
noftri,
Dei
iudicium
diligit,
prolixe
&
pulchre
exponitur
214.a.b.c
Humani
generis
reconcilianone
tempore
gratiz
per
Chriftum
facta,
pulcherrime
defcribit
píal.84.
Hurmanz
vitz
nimiam
breuitate
&
magnam
miferiam
pulcherrime
defcribit
pfàl.
89.quem
cum
füis
an»
notadonibus
diligenterlege.
—
-
Humani
generis
falus
per
Chrift
facta
defcribitur
:
21o«e.f
Humani
generis
totus
proCeffus
quo
cgitcü
illo
Deus
ab
jnitio,
&
a-
get
vq
ad
confummationé
fzculi,
:
V
m
——
M
ÉD
I
-
tatis
|
pulcherrime
defcribitur
in
pfalmo
106.per
totum
pfalmum.
Humanz
vitz
tempus
compara-
tur
fumo
217.c.
Ibidem
vidc
annota-
tionem
notatu
digná,
de
eo
quàd
té
pus
bonorum
non
fic
deficit,vt
tem-
pus
malorum
:
|
Humanz
vitz
tempus
compata-
für
vmbra
declinanti
.
212.b
"
Humanz
vitz
tenipus
compara-
-
tur
gramini,
&
floriagri,
qui
vento
flante
decidit
c
-220h
Humilitas
crucis
Chrifli
nidus
eft
fidelis
anime,in
quo
donec
requicue
rit,
fecura
eft
ab
omnibus
periculis
28b
M
/
TUM
GRAINS
:
Humiles
faluat
&
feruat
domintüs
-
Hümiles
&
rites
docet
dominus
vias
fuas
48.c.d
Humilcs
Deus
refpicit,
&
exaltat
ád
gloriam
,
ponítque
cos
cum
prin-
cipibus
3
248.b
Humilitas
maxima
virginis
Marie
ipíam
fuper
omnes
eleuauit
in
gloria
ibidemfg
Humilitas
thaxima
etiam
nunc
in
virgine
Mariain
calo
permanct,
ibidem
Humilitatis
pulchram
formá
tra-
dit
pfalmus
25r.b
Idumzorum
poena
defcribitur
283.g.&
Íequen
t.
Iguis
triplex
przcedet
faciem
iudi
cis
venturi,
ignis
fcilicet
conflagra
-
tidnis
ignis
infernalis,
&
ignis
chari-
210.e,211,e.f.
Me
gquidim
eftin
homine
malz
concupticentiz,
qui
mirum
in
mo-
dum
a
h
nr.
eM
-
i
1
gnis
concupi
(centiz
malus
co
n-
tintio
idiminuens
hominis
vires;
ip—-
fum
tandem
ad
nihilum
redigit,
fi
non
per
cibum
fpiritualem
inter
te-
neatürt
—
217.d.219.h
Iluminar
Deus
tribulatos,
docés
quidagere
debeant.
98.b
Impius
pulueri
1.b
Impiorum
refürrectio
qualis
futu
ra
fit
i
ub
"
Ampiorum
iudicium
7A.
b
Tripii
inimicos
füos
pof
hanc
vi-
tam
non
defpicient,
fed
magis
fufpi-
€ietit.
502,
b,
iufli
autem
econtrario.
Impiorum
contra
bonos
multi«
plex
&
véhemens
nocendi
ftudium
16.C.
19.8.2
2.6.2
4,g.51,.b.63.a
impii
boni
quod
operatur
in
fuis
.
trOnes
potius,
quàm
IN
DE
X.
dominus,
peruertere
&
deftruere
co
nantur
19.C.31.h
Impiorum
magna
cft
multitudo
21.
h.24.g
:
Impiosin
circuiti
ambulare;Ggoi
ficat
velillorum
multitudinem
,
vel
conatum
ad
nocédum,vel
exclufio-
nemá
regno,
vcl
circuitum
per
de-
uium
vitiorum,vellaborum
fuorum
fruftratiotierti
z2f
Impiorum
&pauperum
oppteffo
rum,
atque
potentum
huius
fxculi
mita
peruerfitas
,
illorümque
fubfe-
quens
perpetua
calamitas
ecótrario
vcro
iuftorum
perpetua
fcelicitas
pul
chre
defcribuntur
108
;per
totum
Impii
duplici
ràtionc
dicuntur
nó
dimidiare
dies
fuos,
vt
qui
non
raro
antc
fenium
moriuntur,
vel
vfque
ad
terminnm
quem
fibi
prafigunt
non
perueniunt,
nec
malum
ptopofitum
in
effectum
plehum
deducefe
potue
runt
113.C.116,C.118.a.b
Impiorum
punitio,multiplici
co-
paratione
defcribitur
.
|.
18.a.b.c
..
Impiorum
defiderium
peribit
,
tà
defeipfis,quàm
dealiis
|...
246.f
Ithpii
ad
vtilitáté
precffe
aliis
non
poffunt,
fed
tyranni
funt;fures;&
la-
àm
paftorcs;
aut
re-
cores.
555
288.d-
.
Impiorum
in
hoc
fzculo
flenda
profperitas
pulchre
defcribitur
297a
5.
5
Impii
dicütur
obfiftere
Deo
3:.h
Induratü
effe,
eft
íedercin
cathe-
dra
peftilentize
id
Intelle&tu
folo
verfari
in
lege
Dei,
parum
confert
;
za
Intentio
cordis
humani
funiculus
dicitür
vitz,
vel
viz
ipfius,
fecundum
quam
rectificantur
omnia,
qüz
etiá
oculusappellatur,&nomen
imponit
operi
|
288.h
-
Intelle&us
bonis
iis
qui
faciunt
qua
intelligunt
2áj.c
«,
Innocentiam
fuam
proponit
iu-
ftus
contra
fuos
perfecutores..63.d
e.o.hjo.ef
-
ieu
:
Iniquitatis
ordo
&
proceffüs
|
t.e
&
prolixi.12.
d
Incendipro
tribulari,
fiue
cruciari
ponitur
in
fcriptura,
ignis
vero
pró
tribulatione
:-.
1940
Interrogare
iuftü
&
im
pium
quid
fit
!
-
dm
Interro
gatioties
fadtz
Deoin
fcri
pturis
,
non
refpófionem
poftulant,
led
vel
admirationem;
vel
vehemens
defiderium
proponehtis
,
fiue
inter-
-ogantis
inflgquant
—
—
——
24.c.d
..
Inimicus
hominis
ef
praua
fen-
fualitas....
Fo
gemene
|
Innocétiam
&
1uflitia
fnam
enar«
,
mi
94.97.99.
inc
fequens
gloriofa
exaltatio
orefn
vélardorefn,
nunc
perfuigus
fignificatuf
;
&
quo
duóbi
sm
his
Deum
intelligámus
irafci,
rat
tribulatus,
vt
facilius
exaudiatüf
:47.h.&
fequent.
Interrogare
aliquando
ponitür
id
Ícripturis
pro
obiicere
6
4..li
-Inuocantes
dominum
ex
folo
ii-
more
non
fnerentur
cxaudiri
,
imo
hypocritam
agunt
,
Ij4.C
Infernus
inferior
multi
pliciter
in-
telligitur
,
&
quomodo
ex
eo
nos
Deus
variis
modis
erüit
184.8
Infernus
dicitur
terra
obliaionis,
quiaibi
non-eft
memoría
Dei
,
vel
quia
Deus
non
memorillozutn
eft
186.£187.9
——
:
Inferno
apprópiriquare
dicimus
eos
qui
in
periculis
maximis
agunt;
quafi
mórti
proximi
186.h
Intellectus
diuinus
fic
fe
habet
ir
cogitatione
omnium
reru
iD,
quomo
dooculus
humanus
de
fci
pfo
lutnen.
fundensinquovideatomnia
19s.h
TUE
Induiiuftitiam
vel
decor£,
vel
c6
fufionem,fecundü
modü
Ícripturz;
fignificarabündantiam
|.
-
203.4
:cInuitatio
iucundifsimaad
Deilau
dem
&
obedientiam,eft
palm,
9.4
»
Inuitapsalios,non
débet
fecunda
tantum
perfonaalios
aduocare
,
fcd
prima
fe
debet
etiam
iricludere.
207.cd.
|
i
RET
.
Inuitantadlaud
nd&
Deum
pfal-
97-9
9.
in
quibus
ctiam
creatur
rz
inànimatze
inuitantur
ad
laudem
atqüe
latitiam
:
]
Inimicos
fuos
quomo
iuftus
dum
viuit
debeat
defpicere
,
fic
tamen
vt
timere
nunquatn
omittat
255.2
Inuidia
demonum
&impiorü
ho
minü
de
éxultatione
iuflorü
24
6.£
Inimicos-Dei
,
odio
perfe&o
de-
betodireamicuscius.
287.c.290.a
Ioannis
Baptiftz
przcur(io
antd
9.
Chriftum
in
pfalmisdefcríbitur.
129-Li135a
out
|
Iofeph
indigna
humiliatio:
&
füb
2:3:
9.b
lradominiquzdicatut
.....
3.6
lia
d&i
terribilis
contra
illos
qui
cóuetti
noluerint,
denüciatur-
11.e.£
lraíci
non
ftatim
debemus,
vbi
ho
minum
ingratitüdinem
viderimus;
quibüs
bona
contulimus
,
fed
potius
cxeimplo
Chrifti
orare
.
200.f
Ira
Deicontra
nios
non
eft
ex
vo-
Iuntate
Dei,
fed
eft
ex
indignatione;
quam
nofipfi
peccatis
noftriséon:ra
tjos
protiocamus
|
"
Ira-Dei
non
eft
perpetua,
aut
im-
placabilis
erga.
(aos
,
fed
fupetaturà
mifericordia
....
Wc
A4
e.
22248
Ira
Deiififcriptuta,
nunc
perxa-
l
nnda.
Pe
TTE
m
re
e
A
m
plo
fenüibilifolis
declaratur
—
304.2
Ira
&
indignatio
cotra
peccatum
laudabilis
IO
Iridet
dominus
impios
5.c
&pul
Shi
so
7o.h.&
fequent.
Iter
impiorum
peribit.
1.e.&
2.c
&
24.prolixius
26.b
Iudzorui
peccata
multa,
&
fre-
quenter
nimis
iterata,
commemorat
palmus
105.
:
ben
Iudzi
omnia
fua
faciebant
quodá
impetu
&-celeritate:
propter
quod
nó
erant
en
propofito
ftabiles
|
253.
Iudza
facta
eft
deferta
&infrugife
ra
pptér
malitia
inhabitatorum:gen-
tilitate
electa
cx
Deigratia
|
256.b.c
Iudxzorum
contra
Chriftum
mali
tiam
plene
deícribit
pfalmus
-108.&
maledictiones
continet
feuerifsimas,
quz
illis
fuperuenerunt
propter
in-
terfectionem
(ui
mefsiz
pertorum
E
Iudeam
prater
confuetudiné
pro
tribu,&
füb
tribu
totum
populum
If
racl
ponit
propheta
conia
ludza
quó
facta
eft
fanctificatio
t
238.8
domini
in
exitu
filiorü
I(rael.ibidem:
Iudz
traditoris
cpifcopatum
alter
accepit
cops
'7239.b
ludz
proditio
manifefte
pradici-
turiprophéta
-
78.c.&
fequ.
^fudico
verbum
cum
accufatiuo
,
aliquando
in
bonam
,
aliquando
ve-
roin
malam
partem
fonat.
Fudicat
c-
nim
Deusiuftos
&
impios
fed
nimi-
um
differenter
:
317.a
Iudicarciuftitiam
quidfit
—
17.c
Tudicium
domini
iá
paratum
eft
3x
:
|
ete.
Iudicii
in
illo
magno
die
placare
Deum
fuper
peccatis
noftrisnon
po
terimus,
nec
mutietibus,
nec
preci-
"bus:
nectunc
nobis
vllius
pattoci
-
nium
fuffragabitur
57.h.1ot.h
Tudicium
Chrifli
extremü
nemo
cffugere
aut
declinare
poterit,neque
diucs,
neque
pauper,neg;
viuus,
ne-
-
que
mortüius
—1$$.a
Iadicium
Chtifti
duplex
,
alterum
in
primo
aduentu,
alterum
in
fecun-
do,vtrunqucinzaquitate
—
209
.d
21.
Iudicium
extremum
quàm
fit
fü-
turum
gloriofum,
quamque
tetribi-
leac
plura
alia
de
illo
fcribuntut
|
S0:0o57000
0T
Iudicii
diuini-memoria
facit
ho-
minem
cautum
&
folicitü
in
omni--
bus
-
"eur
6.c.142.€
."Iniudicio
difponere
fermones
&
opera,quid
fir,
&
quàm
beatum
146.0840
05005
ncm
-
Judicibus
omnibus
in
tetra
vicem
Dei
gerentibus,
veri
iudicii
forma
.
przíctibitur
,
quibus
etiam
male
füá
WE
INDEX.
iudicia
ferentibus
,
terribilis
commi-
natio
intentatur
171.
g.
per
tocum
&
pulcherrime
ibidem
in
annotationi-
bus
|
Iudices
quicunque
,
fiue
fpiritua-
les,fiue
fzculares,
vices
Dei
getunt:
propter
quod
in
fcripturis
dirappel-
lantur
E
272.€
Iudicum
peruerfitas
peruertit
om
niaquz
in
mundo
fünt,fiuc
furfum,
(iue
deorfum"
—
qUgexc
Iudiciariz
fedes
apoftolis
cá
Chri
fto
data
funt,vt
cum
co
veniat
ad
iu-
dicium
269.h
Iudicium
exercebunt
fan&i
cum
Chrifto
in
malos
&
reprobos
3066.e
Iudicium
in
nobis
dirigit
honor
Dei
;
quod
pulchre
&
prolixe
expo-
nitur
"
191.d.&
fequent.
Iugum
ducerecum
infidelibus
&
peccatoribus
non
debemus,
&
quid
fitiugum
ducere
3d
Iuméta
faluarià
domino,
quo
in-
tellectu
accipiendum
fit
66.
luramentum
Dauid
fadtum,eft
ip
fa
promiísio
:
&
iurare
Dei
,
cft
pro-
mittere
-
190.h
Iurataliquando
Deus
per
fetmet-
ipfum
expreffe
,
fed
quàm
rarifsime,
vt
ctiam
ipfe
nomen
fuü
fanctificet,
quomodo
przcepitnobis
^
268.d
Iurarc
malum
eft,quáuis
iuramen
tiadimpletiofitobligatoria
^
27.e€
Tuftus,arbori
iuxta
fluenta
aqua-
rum
femper
virentiafsimilatur
zb
-.
Iuftus
detribulatione
quam
fufti-
net
pofcit
auxilium;ac
fimulin
domi
no
fuam
cófidentiam
excitat
4.c15.
€
22.C
!
Iuftum
diuina
volüntas
velut
co-
rona
circüdat,ac
velut
fcutum
prote-
git
|
9.$8.c
-
Iuftitiaeft
via
ad
veram
cordis
pa
cem
:
LS
26.C
Iuftitia
perfecta
eft,declinareà
ma
lo,&
facerebonum
--27.€.61.C€
Iuftitia
integra
includit
veritatem
cordis;
oris,
&
operis,
&
pulchre
ifta
defcribitur
pfalmo
14.&
in
an-
notationibus
dex
Iufti
in
triplici
diflinctione
inuc-
niuntur
—
48.e
-
Iuftitiz
atque
pietatis
eft
indiciü,
loca
fancta
&
alia
quz
ad
diuinü
cul-
tum
pertinent
venerari
4.
b
—
Tuftorumin
diuino
adiutorio
for
titudo,victoria,
&
fecuritas
^
49.a
Iuftum
cadétem
dominus
ftatim
fübleuat
69.d
Tufti
fua
clargiuntur,
&
tamé
nü-
quam
egent
86.d.71.c
Iuftitia
Dei
dupliciter
intelligitur
in
fcripturis
,
&
vtroq;
modo
Chri-
ftus
nobis
annunciaffe
dicitur
iufti
-
tiam
patris.
95.d.
Dc
hac
duplici
iu-
flitia
videetiatii
à18.
h.
&
quomodo
vtranque
annuüntiauit
Chriftus;
Iufti
poft
haic
vitam
dominabü-
cürimpiorum
,à
quibus
in
przfenri
vita
perfecutiones
&
opprefsiones
fuftinuerunt-
3
05.6
Iuftiin
hac
vita
duplicem
habent
moleftiam,
vnam
ex
difficultate
vir.
tutis
quam
operati
volunt:
alteram
ex
opprefsione
obuenientiüm
ma-
lorum,
fiue
ex
corporis
infirmitate,
fiue
ex
inimicorum
perfecutione
149.d.&
fequent.
^
-
Iuftus
continua
examinatione
fe.
ipfum
diiudicare
debet
precipue
ma
tutinali
tempore
,
quádo
pacata
funt
omnia
moe
"sob
luftitias
iudicare
accipitur
in
fcri-
pturis
fecundum
duplicem
intelli-
gentiam
154.€
Iuftitia
Dei
vna
eft
,
quaiuftis
bo.
na
retribuit
fecundum
merita,
malis
autem
fimiliter
mala
fecundum
illo-
rumdemeria
—
—
i$«b
Iuftitia
&
pax,
fiuc
mifericordia
in
humani
generis
per
Chriftum
re-
conciliatione,
quomodo
fe
inuicem
ofculatz
fünt
&
reda&tz
in
concor-
diam,quz
vfque
tuncfuerant
quodá
modo
difsidentes
17
9.b.
&
prolixius
18o.b
|
.
Iuflitiatempore
gratie
quomodo
decalisprofpexit
/.———
179.c.80.g
-
luftitia
tandém
aliquando
cóuer-
tétut
ad
iudicium,
quód
variis
modis
intelligiter
—
—
204.f.&
205.e
Iuftitia
perfecta
exigit,
vr
&in
aliis
-ficutinteipfo
odiasimpietaté
216.e
Iuftus
palmz
florenti,
&
cedro
libani
aperta
ratione
cóparatut
209.
h.20r.g
Iufto
quem
Decus
erudierit
in
fua
lege;beneeritin
diebus
malis,quan-
-
do
impiis
erit
peísime
204.6
luftuserit
in
memoria
zterna,nó
timebit
ab
auditione
mala
,
paratum
cor
habens
ad
fperandum
iadomi-
no,
nec
commoutbitur
donec
defpi
ciat
inimicos:fed
impiis
omnia
in
có
trarium
eucnient.
146.
d
Prolixius
autem
&
plenius
hac
figillatim
expri
muntur
147.c
Videannotationem
lectu
dignam.
e
Iuftus
homo
pracepta
Dei
habz-
re
debet
fuum
confiliü,vel
fuos
con
filiarios
(0257
b.264.c
Iuftiomnes
Chriftü
expectabunt,
donec
accipiant
fuam
gloriá
2
94.g
Iuftorum
vnüquenq;
iufli
oés
ex-
pectantad
retributionem
—
2954.4
Iuftificabitur
nemo
in
conípectu
Dci
quomodo
intelligendum
265.2
lufti
(uum
populum
inzternum
habet
fibià
Deo
fubdium
,
non
au-
temiümpiü
————
297b.
"Tuuentuütem
noftram
Deus
latifi-
cat
«83,8
4.€
.
.Iuuentutem
fuam
habet
anima
ficut
&
fenectutem
|...
84.c.142.d
-
Juuétus
rioftra
renouatur
à
deo
ficut
aquilg
.221.b.225.d.&
fequér.
-
vbi
comparatio
illa
fpiritualiter
ex-
ponitur.
L
ee
fuis
vanus
eft
&
inutilis.
23.€
&
prolixius.
25.
h.
a.b
Labor
hominis
circa
bonorum
temporaliü
immoderatam
conge-
fione
ex
hoc
manifefle
vanus
có-
uincitur
,
quod
animz
non
adferat
verü
commodiü:infuper
&
in
mor-
tc
ca
omnia
cogitur
relinquere
a-
lüs.
Labores
quos
impii
in
hac
vita
ferreincipiüt,
in
perpetuis
tormé-
tis
Cconfummabunt,
crítq;
hac
ra-
tione
illorü
labor
perpetuus.
99.g
h.
&
fequent.
Labores
manutü
fuarum
mandu-
cabit
in
beatitudine
iuftus.
27.4.h
Labor
frequenter
pro
afflidtione
ponitur
-
187.h
In
laboribus
quomodo
fuit
Chri-
ftus
dominus
iuuentute
fua.Ibidé
L
aboi
[Ci
"
(Qoia
E
E:
|
düneuntin
:
untimpiiin
przce-
ptis
Dei,
cum
fint
zquifsima
,
le-
uiáque
,.&
minime
grauia
.
.0
4.h.
£o;.b.
Lac
in
fcriptura
non
femper
do-
&rinam
tátum
infirmorum
fignifi-
cat
,
fed
generaliter
omnem
falutaté
doctrinam
i
ng
.
Ladétes
&
infantes
quare
appel-
lentur
Apoftoli
fandi
1.g
|
Lachrymg
fanáisin
peregrinatio-
mc
pofitis
fünt
panis
ac
cibus
,quo
feconfolantur
&
pafcunt
üng
nlachrymis
feminantes,
metent
cum
cxultatione.2
6
2.h.&
fequent.
Lachrymarum
vallem
homini
po-
fuit.deus
hunc
mundum
ad
vltioné
primi
peccati
,
candémq;
etiam
fibi
homo
pofuit
per
peccati
confenfüm
128.d
:
Languores
noftros
Chriftus
tulit
223.C
—
Lapides
in
zdificio
Ecclefiz
;
funt
fideles
per
minifterium
Apoftolo-
iumincompofitionem
Ecclefie
có-
pacti
.218.
g.
&
quómodo
hi
lapi-
des-Apoftolis
zdificantibus
placue-
nnt
2214.c
.
Lapisreprobatus
Chriftus
domi-
nus
quomodo
factus
e(t
in
eapuran-
guli
72144.d.»
44.b
-
Eaqueus
qui
paratur
aliis
non.
za.
Aborimpiorurm
in
peccatis
98.3.
I.N
DOE
X.
io
parantibus
fit
in
fÍcandalum
&
rui.
nam
Ir.b.15.18.b.65.c.
68;e.£
-
Deladueo
venatorum
in
fe
confi
dentem
liberat
dominus
pfal.
-..
95.
Laqueus
per
Deum
contceritur,
&
hos
liberamur
pfal.
125.
verf.
Latitudo
cordis
fpiritualem
con-
folationem
fignificat:
s
06h
-
Inlatitudine
ambulant
ferui
Dei
fideles
,licet
fecus
iudicent
carnales
homines,
qui
ipfi
magis
ambulant
vias
anguílas
&
difficiles
«—
258,2
265.d
In
latitudine
Deum
exaudire
in-
uocante$
quidíignificet"
^^
2;4;h
Latifsimum
eft
mahdatüm
Dei.
266.c.&
fequent.
Laudare
Deum
non
poteft
laude
accepta
,
qui
eft
immundus
corde,
8.
a.60.d
|
Laudati
verbum
fubinde
vfurpa-
turpro
gloriari
vellztari.
62.6.2353.
b.c.prolixius
Laudari
debemus
in
domino
,
id
eft,lztari
&
gloriari
233.€
Laudare
Deum,ipfümque
in
om-
pibus
tribulationib?
cum
fiducia
in-
uocare,
cft
ci
facrificium
gratifsimá,
quo
&
füme
honoratur
magis
quàm
in
corporalibus
obfequiis
101.h.
&
fe
.quent.1o6.f.
—
Laudant
pleríque
Deuin
fufficien
ter,
quantum
ad
exteriorem
cultum
attinet
,
quia
tamen
ab
co
funt
cor-
de
aduerfi
,
conqueritur
de
cis;
Io1.h
:
Laudate
Dcum
in
fpiritu
&
veri-
tategrauifsimum
eft
ei
facrificia
107.
h
&
fequent.
Laudare
Deüm
monetur
omnis
ercatura
rationalis
&
irrationalis;ani
mata
in
füpernis
&
infimis.pfal.
155.
&
134.
:
Laudare
dominum
monemut
in
omnibusitftrumentis
muficis,ad
in-
dicandum
,
quód
nullis
modis
digné
fatis
pofsit
laudari
-
Pe
-
Laudis
diuinz
materia
dignifsima.
eft
confidcratio
rerum
omnium
qui
bus
cüm
humano
genere
miiabiliter
agit
,
&
fpecialiterqua
Operatur
cit-
ca
ele&dtorum
falutem.
/^306.
e
i
ee
Laudati
Deum
contingit
laudc
fi-
bi
acceptifsima
ab
iis
qui
pfalmos
proferünt
minimé
intelle&os.
-Vi-
deannotationem
confolatóriam
pto
fimplicibus
&
deuotis
Deo-
294.
cd
RS
:
IXHEMROIIO
»
*
-
Leger
déi
ram
in
profperis
quàm
in
aduerfisoppórtet
meditari
^
rh.
-5*
Legis
Dei
multiplex
cominenda-
tio*
p
ynctzma
si
^Eegisnouz
faclieitas
atqüe
fascit-
totum
ipfum.
;
Lcx
Deiinultis
appellatar
tiofüi-
nibus,(cd
rationibus
diuerfis.
256.b
Latificati
volentesà
domino
de-
-
bent
ad
ipfüm
leuare
animas
füas
;
atque
confolationibus
alienis
abftta-
here
|
4975482.
m
Latantur
fáncti
pro
diebüs
quib?
viderunt
mala
,
ficüt
lugent
damnati
po
dicbus
quibus
viderunt.
fzculi
ona
:
165.g
Lztari
monemur
&
itl&titia
fer-
uire
domino
Ea
rad
Leuare
manum
in
Ícriptütis
duo
fignificat,
vel
modum:
iurandi
,
vel
extenfionem
porentiz
ad
vindictam
23;.h
moti
i
Liberamur
à
malo
,
vt
faciainas
bonum
|
18.3
Liberat
dóminüs
pauperes
&
tri.
bulatos
de
Opprimentium
manibus
22.C
e
Libertas
&
fecuritas
falfa
,
quati
fibi
perfuadent
impii
,
deferibüntur.
87.c
Liberati
fi
volumus
malis
pré-
fentibus;primutn
3
nobis
radicem
&
caufam
plagarurm,id
eft,
peccata
no-
ftra
auferamus
ditas
pülchre
defcribirüg
334
£pér
;
7
ee
Liber
inter
mortuos
folas
Chri-
ftus
fuit
187.d;c
-
Libere
agit
déusiti
puititione
ma-
lorum
quantumuis
potentium,cum
longe
diuerfum
fit
de
feculi
iudici«
bus
.
-"£0&haof.d
Liber
vitz
quis
fit;
&
qui
in
co
fcrí
bantur,
&
quomodo
(ctibáturin
ec
798,
53
DES
TE
À
ligao
quomodo
regnauit
Chiii-
ftus
216.4
Ling&am
&
labiaoportet
tuftüm
compefcere
—
-
-6r.d..aóz.c
Linguz
dolofz
mala
fügectent£
opponuntur
verba
dei
póten,
2
&8.b.
Linguofüs
homo
non
dirigitur
velprofperabitüg
-—.—
i9o.h
Lingua
mala,tes
pefsirüa
29;.bid
Liquefacitemiffürá
Verbü
doómi-
hi
corda
peenitentiüri
&
proficien--
uum,fed
differenter:
illos
ad
lachry--
mas
poénitentiz,
hos
ad
aquasmaio-
——
Hsgratiz
eo
3orfjó4d
-
|
-^
Lixiuio
comparatur
Cotreptio
fra
terna
,quie
multo
praftantioreft
o--
leo
adulationis
blandifsimo
,-
qaod
cortümpithomines
291
Loquiímalum
damnabile
eff
ficat
&
malum
operati
sgh
-sEoqui
iniquitatem
in
éxceltuny
quid
fic
D
4
i
Loquax
homo
fimilis
eft
ciliitati
non
habenti
portas;
vcl
domi
ab(;
que
"oftio
;
vbi
ingreditur
quifquis
perfeuctanti
d4s
mh
unco
PEE.
—
*
Maledictiones
aduerfus
populum
NU
rade
o
las
e
RN
m
volueri::
fic
&
ferto
de
ore
loqua-
Cis
292.6
Lucerna
Chrifti
dicitur
Ioannes
Baptifta
rationibus
congtuentifsi-
mis
27
9.b.&
feq.
Lumen
Diuinum
fupernos
fi-
gnarum
dupliciter
intelligitur
.6.
g
"Lumen
rectis
oritur
in
tenebris.
146.C.147.à
iid
Lumen
vultus
Dei
dirigit
iter
fi-
delium
189.£F
Luminaria
duo
magna
appellan-
turfol&luna.
281.d.h
Lunacum
ftellis
facta
eft
in
po-
teítatem
noctis
281.d.h
Luxiuftis
in
hoc
mundo
oritur
fidei,cui
in
futura
vita
fuccedit
per-
fecta
lux
vifionis
21r.
b.c.h
Lux
nunc
feminatur
iuftis
quam
poft
metent
Ibidem
Luciferi
nomine
quid
intelliga-
-tur,cum
dicitur,
Ex
vtero
ante
Luci
ferum
genui
te
I43.6
2c
urges
:
M
E
Alum
quod
aliis
paratur
,
/
|
nonnuuquam
in
caqut
re-
E
ciditparantis
—
6.h.18.b.
6
4.g.68.g
Malitia
peccatorum
contra
Deü
16.a
Malorum
maior
numerus,quam
bonorum
2
hizaid.ag.e
....Mali-fic
agunt
omnia
pro
libi-
to,quafi
omniaáfeip(is
haberét,nec
effeceorum
aliquis
dominus
.21.h.
alba
owe
i
Malorum
cofortium
vitandum
474
Maloruin
obftinata
peruerfitas
contra
Dcum
aptifsime
defcribitur
.8
eee
Malialiquando
noluntintellige-
re
quid
faluti
illorum
conueniat.
65.f.g
Mala
plurima
que
obueniunt
ho
mini
,
etiam
in
corpore,
in
peccato
csnb.g
—
Malihomines.dum
vident
bonis
aduerfi
aliquid
accidere,gaudentin-
fultantque
illis
-
774
Mali
in
Ecclefia
quodammodo
neceffarii
(ant
ad
bonorum
exerci-
tium.
eee
;
sous.
—
Malorum
ftudium
contra
bonos
atque
illorü
fubita
punitio
pulchre
deícribitur
|
—
323g,
pertotum
Mali
eo
ipfo
quod
inhoc
mundo
.aduería
nulla
patiuntur,extra
nume
.ium
filiorum
Dei
effe
probantur
3-3
Ad
€
Y
.Judagorum
nimium
terribiles
habet
fuit
(|
INDEX
píalmust08..
em
Maledi&tionem
qui
diligit
,
acci-
piet
eam
;
&
qui
benedictione
fugit
non
obtinebit
cam.
239.h.245.d
Maledictioné
quomodo
dican-
tur
mali
diligere,
&
benedictionem
nolle,cum
omnes
naturabonumap
perant,
&
malum
fugiant
-
Ibidem
Manens
in
Deo
vtilis
eft
ad
om-
nebonum
.
^
2y.£
Mandata
Dei
fünt
fidelia
,
&
in
(culum
cófirmata
&
in
veritate
dif
ofita
:
245.b
|
Manfugos
exaltat
Deusin
falu-
tem
3
306.d
—
Manfueti
dicuntur
populus
do-
mini
Ibidem.h
Manus
quomodo
variis
modis
dicatur
Deus
ponere
füper
creatu-
ram
quam
fecit
288.b
Manutentionc
dei
omnibus
opus
eft
creaturis
Ibidem
Manü
aggrauare
vel
leuare
fuper
aliquem
fignificat
vlion&
——
ibid.
Manus
noftras
ad
prelium
&
digi
tosad
bellum
docetdeus
—
266.b
Manus
dominiaperta
efcam
com
modam
prebecomnibus
—
226.h
198.g.
-"Manusleuare
debemusad
operá-
dum
que
dei
fünt;non
folum
lingua
de
cis
loqui
258.a.265.d
Et
ibidem
quod
manus
non
folum
extédere
oportet,
fed
eleuare
ad
má
data
dei.
SE
Marc
ingrefsi
funt
Apoftoli
ad
fa-
ciendum
operationé
in
aquis,
quan
do
exicruntad
predicádum
populis
23
-e
Mare
plenum
admirabilibus
na-
tatilibus
paruis
ac
magnis
—
226.h
Maris
ad
mirabiles
elationes
com
primit
in
calis
dominus
,
quod
ram
de
mari
corporali
quàm
myftico
ve
ritatem
habet
202.g&
fcqu-
Maria
virgo
Solis
nomine
figna-
tur
[
38.a.
Marie
vterus;
thalamus
Chrifti
s
Ibidem
Mariam
benedicta
quotnodo
Ec-
clefiafticus
vfus
canitab
initio
&
an
te
montes
creatam
'
I43.F
Maria
benedicta
propter
humili-
tatem
infimam,fammam
meruit
ex-
alationem
—
—
Sox48.
cf
Maria
virgo
terra
eft
benedicta,
dequa
veritas
Chriftus
orta
eft,
&
qua
benignitatem
dante
dco
dedit
fru&um
fuum,de
fpiritu
fan&to
gi-
gnensfilium
—
176.e.£180.f.181.c.£
.
Mariz
virginis
prius
mentem
gra
tia
quàm
ventrem
fructu
impleuit
fpititusfanctus
^.
irr.
£.&
Ibidem
:
Quomodo
Mariaterta
no
ftra
dica-
DS
Mer
Ne
ee
tuf
"
"
^Mariam
matré
fuam
Chriftusin
Pfalmoancillàm
dei
nominat
,
ficut
ipfa
feipfam
appellauit
in
fuo
canti--
CO
—
Palin
183.
Martyribus
conuenit
pf].
is
!
Matrisab
vtero
nos
deus
fufcipit
formando,&
facereexorfüseft
^
'
288.h
In
matutino
interficiendi
pecca-
tores
—
21g.
h.216.g
Meditatio
diuine
legis
finc
bona
voluntate
inutilis
eft
r.h
Mzditari
amplius
eft
quàm
con-
templari
aut
fpeculari,
&quid
fit
me
ditari
x
Medicusanimze
deus
221.c.225.c
In
medio
domusfuz
pater
fami--
lias
debet
perambulare,
&
princeps
in
medio
regni,no
latere
in
angulo,
'
neque
in
ocio
federe,
V
ide
pulcher-
rime
216.c.d
Meditatio
fola
legis
dei
non
fuffi-
cit
Chriftiano
,
fed
adeffe
fimul
de-
betbona
voluntas
&bonum
defide
rium
:
(0
242.26.5.d.e
Melchifedec
quomodo
in
plurib?
typum
gefsit
Chrifti,
&
quare
fecüs
dum
ipfius
ordinem
dicitur
Chrifti
facerdotium
143.g.h
Memoriafrequés
peccatórü
no-
-
ftrorum
vtilis
eft
74.e.&
feq.
Memoria
cxleftüü
bonorum
dele
Gabiliseftanimig
deuote
—
82.c.d
"Memoria
beneficiorá
&operü
at--
que
iudiciorü
dei
multa
bona
facit
in
hominibüs
:
horum
autem
negle
CP,
omnis
remifsionis
&
tepiditatis
origo
eft
155.d.157.c
.
Memoria
dei
delectat
fpiritum
fa-
cítq;
defipere
omnia
inferiora
&
ter
idia
—
1:7.E.&
feq
Memorari
debemus
femper,&
fre
quentius,nobifcü
expendere
prefen
.
tis
vite
&
omnis
temporalis
idtai
tionis
breuitatem,fequentis
veró
té
poris
&
gaudii
czleftis
aeternitatem
157.c.d
EU
s
|
Mendaciü
:
vániitas
pro
quibus
accipiantur
in
fcripturis
^».
b
"Mendaxomnishomo
252b
Mens
humana
non
lumen
eft,(ed
lucerna,
luminis
fcilicet
diuini
capax
5j.h
—
"Meridianum
demoniü
quid
fit
196.f.&
prolixius
199.€
'
Metent
in
gaudio
qui
feminaue-
rintinluctu
$t
gt
Miles
Chrifti
debet
etiam
appetes
resbellum
cum
inimicis
Chrifti,
4.€
Miferorum
adiutor
dominus.
18.h
"d
.
Mifericordiam
negare
,
sfafipen
condudere
———
jg
jzb
i
-—
1
Jj
E
|
l
|
.
tum
noftrum
Pss
FARA.
.Mifericordie
pluraliter
in
fcriptus
ris
pro
miferationibus
ponitur.
47:b
vcn
pERO
T
j
,...Mifericordia
domini
apparet
e-
tiam
in
his
quià
reflamento
Dei
funt
alienifsimi
47.€
Mifericordia
magna
eft,quód
de-
dit
nobis
dominuslegem
2
.c
-
Mifericordia
dominiiuftum
velut
coronacircundat
..
10.h.47.c
-
Mifericordiam
&
iudicium
diligit
dominus
in
fe
&
in
feruis
fuis
$96.
o5:
i
p
Mifericordia
Dei
ad
homines
mi-
rabilis.oftenditur
65.h
Mifericordia
Dei
quomodo
dica
tur
fpccialiter
in
celo
effe
66.f
.
Mifericordia
in
pauperes
,
quàm
fit
Deo
placita,
quam
vtilitatem
etía
afferat
in
prefenti
79.£&
Ícquent.
-T
Mifericordia,Dei
fola
poteft
ex-
haurire
peccatorü
noftrorum
inex-'
hauftam
profunditatem
82.d
Mifericordia
Dei
omnibus
homi-
nibus
zquecít
communis.
97.g.h
:
-
Miferia
vera
que
fitin
hoc
mundo
pulchre
declaratur
píalmó:
48.
-
-Miferationis
&
mifericordie
dif-
ferentia
I
07.
MR
RMEEE
qualib
et
plena
fuper
ter-
ram
I22;C
-Mifericordia
&
veritas
quomodo
fibi
obuiaucrunt
in
humani
generis
per
Chriftum
reconciliatione;
pul-
chre
declaratur
17
9.c.180;b
-
Mifericordia
Dei
fufténtar
pericli-
tantes
delapíu;
&
fecundum
muli-
tudinem
;
dolorum
confolationem
204.li
bis
donat
peccáta;afpiciens
figmen-
c(l,
maximeerga
miferos
hoinines
iz4ibs.
:
—
"Mifericordiam
&
veritatem
dili-
gittDeussd
ds565
sudhpein176.6
:Mifericors&
miferator
duo
hzc
vocabula
quomodo
cóuenienter
fe-
cundum
fignificstioné
diftingui
pof
fint:
ÜEXSden
onvonmcr449g
Mifetricordishominis
&
difponen
üs
omnia
iniudicio
maxima
comen
datio.
24.6::d.
247.
prolixa
&
pul-
ehra
annotatio
:
&
per
contrarium
omnia
de
impiis
&
mifcricordi-
INDEX.
bus.
re
d
Mites
&
humiles
docet
dominus
vias
fuas,
tam
przceptorum
quàm
confiliorum
&
operum
—
.47.c.&
fequent.7.h
|
Miferationes
Dei
effe
fuper
om-
nia
cius
opera,quomódo
intelligen-
dum
2:729.94€
.
Myfticz
interpretationes
füb
bre
uitate
pofitz
paruam
plerunque
ha-
bent
gratiam
217.d.c
Myfterium
conceptionis
Chrifti
de
virgine,ex
operatióe
fpiritus
Ían-
dti;in
pfalmis
przdicitur
17
9.£.180.b
Myflerium
incarnationis
Chrifti
defcribitur
in
pfalmo.86.
Myfterium
corporis
Chrifti
in
Sa-
cramento
altaris
indicatur
pfalmo
.
IIO
|
Idem
pfalmo.
4.21..22.
.Myricein
deferto
afsimilatur
qui
confidit
in
homine
30o.b
-.
Modus
obüciendiin
pfalmis
per
hanclparticulam,
&
dixi,vel
&
dixe-
runt,aut
confimilem
-
.
288.d
.
Monitio
pulchra
&
efficax
fide-
lium
tempore
gratie,
ne
fimiles
fiant
inobedictibus
Iudzis,ne
&
in
poena
fiant
fimiles.
..289.a.206.h
habet
infigniter
exaltatum
,
propter
habet
infigniter
exaltatum
,
propter
quod
magnifica
exaltatio
per
ipfum
nonnunquam:in
fcriptura
exprimi-
tur.
LOL
;.,)Mons
füperbiam
fignificat
in
fcri
puris
..-.
;
130.6
Et
quomodo
prohibetur
anima
af-
cendere
in.mótem;
&
quomodo
ali-
quando
iubetur
volarein
montem
ibidem
»
;Mótes
appellantur
fancti
Apofto
li.184.a.
Sed
mons
vnicusfummus
Chriftus
,
fuper
qué
montes
illi
funt
fundati:
—
ciscubisoso
83e
fSp.a
Montes
fuam
eleuationem
habet
exdifpofitioneDei;ficat
&
vallis
fua
deprelsioné,&
quomodo
montibus
fuus
firà
Deo
definitus
terminis;
vt
terram
non
operiant
22L.f
jns
-
Montes
exultaftis
ficut
arietes,
&
cetera.variis
modis
exponitur.
149:6240/£.
TOI
-
Montes
fignificate
poffunt
angc-
los
&
fan&tos,&
in
motes
iftos
quo-
modo
pofiit
fidelis
leuare
oculos
-
268.h-
cveni
xad
ec-
Morbianimz
funt
peccata
&ma-
le
inclinationcsac
prauz
confuetu-
dines
à
quibusfolus
Deus
fanat.
2xWfoexb.
.
E
Moriendi
ineuitabilis
necefsitas
à
pfalmifta
indicatur
195.8
;,..
.Monoceros
fiue
vnicornis
cornu
Moriendi
necesitas
nó
ex
Dei
bo.
na
volütate,
fed
ex
Dei
ira
&
noftra
culpa
procedit
194.
b.t
95.
h
&
alio
inloco
224.a
Moriédi
falubriter
videtur
cóue-
nientius
tempus
pueritiz
aut
fene
&uris,
quàm
illud
quod
eft
medium
ob
caufas
multas
221.2.b
Mors
peccatorum
tala.
62.b
Mors
omnes
abfumit
fiue
diuites
fiuc
pauperes,fiue
bonos,fiuc
malos
97.Í
pertorum
!
Mors
fan&orum
preciofain
con-
fpectu
domini
252.d.2.43.d
Mortis
&
vite
portz;que
dicatur
18.a
E
y
Morti
proximis
coüucniens
cft
pflmusi4r
—
dem
|
Mortis
diesaufert
omnes
Cogita
tiones
filiorum
hominum...
299.f
.
Mortuos
feculi
variis
modis
dici-
mus
No
PP
d
Morienshomo,
fecüdum
corpus
reuertitur
in
terrà
fuam,
&
quomo-
do
in
terram
fuam
dicitur
redire.
299.f.300.c
i
..
Motsinordinati
gulz,irz,
fiuc
al
terius
peccati
,
quanuis
ex
fuo
gene-
re
mali
fint
noftra
tamen
mala
non
funtfine
voluntatis
confenfu.
—
COCTOSUUTTT
ERA
UE
Munditiam
cordis
dili
git
Dcus,
&
illam.requirit
ab
orante
....8.a.b
Go-d.
rcio
E
tee
.
.Mundiciam
cordis
non
maculanz
tentationum
impetus
5.d
Li
oci
Lecpgp.
—
Eebulam
fpargit
Deus
quafi
INS
"
302.6.303.g
;
Negligitur
Deus
à
peruer-
fis.16.a
E
c
p
eere
HR
Negligentia
&
defidia
prelatorü
fiue
principum
in
Ecclefia
Chuilli
paritdamna
plurima.
-
———
215.C.216.C.
S
UC
Negocium
perambulans
in
tene-
brisquidfüt
—
^
196.É199.a
Nidus
anime
in
quo
tuta
quiéfcat
Chriftuseft
,
extraquem
fi
euolaue-
ritfagittisinimicorum
patebit
^^
20g
2
1
23
Nidum
fibi
debet
querere
rationa
lishomo
,
exemplo
irrationalium
a
uium
,in
quo
tutus
habitet
iuxta
fue
natutz
couenicntiam
.175.h.
&
pro-
lixiusi77.b
a
Nyéticorax
dictio
Greca
quid
fi
gnificet
,
&c
ex
quibus
componattir
-
Niuem
Deus
facit
ficut
lanam,
&
quomodo
per
niuém
fignificantur
electi
2-9
303.h
e
i
nómén
^
Nomina
peccatorum
non
recor-
datur
Deus,
vbi
vere
conuerfi
fuc-
rint
17.c.&
pulchre
29.d
Secundum
nomen
Dei,
laus
eius:
.&
vnicuiq;
fecundum
fuum
nomen
laus
&
honor
competit.
56.h
'"Nominatiuus
cafus
aliquado
in-
pfalmis
propter
emphafim
abfolute
ponitur
— —
:
arb
Nomjnatiuus
pro
vocatiuo
pofitus
,
more
Grzcorum.
"
Noming
firo
rem
nuncupate
aut
nomen
rci
imponere
;
prefupponit
eitifdem
rei
notitiam
3or.d
Noua
vita
donat
homini
nouum
|
E
15.d
Nouellis
tyrunculis
in
Deo
non-
dum
benefirmatis
cauenduni;
ne
cü
hereticis
aut
perueríis
mifíceantur
in
difputationem
sd
Nouge
legis
Foecunditas
atque
foc-
licitas
pulchre
defcribitur
—
152.per
totum
ipfum
folium
,
&
in
aliis
qua
,
plurimis
locis,
Nouellis
olinarum
plantatibni
-
in
fancta,
quod
dupliciter
intelligi-
fut
280.d
^
Noais
nomine
Iudetatque
Gen-
tiles.
Philofophi
intelliguntur
,
&
quoti6do
nox
no&i
indicet
fcienti-
dra
Np
NodZ&urnge
vni
vigiliz
comparatur
totum
tempus
vitz
humanz
,
etiam
ELLOL
i
""Noctutnus
timaE
nihil
rjocebit
ex
nu
c
FETA
TIS
-&onfidentin
dominó.
j497.d
""No&urnus
timor
quid
fit
multi-
plex
expofitio,
0
fud
D
hose
ci5ssp
o^
nunssse,
Nubes
D'eus
ex
extremo
terre
edu
Cit
&các-
data
Je
:
Numerus
fidelium
in
exordio
Ec-
cefie
minimus,
poft
fa&us
eft
ad
mo
289.
Eu
-
Nu
iptias
geminas
in
vtero
virginis
Chiftus
celebrauit
,
alteras
cum
hu-
mana
natura
&
ecclefia
,
quas
ficut
in
vtero
matris
incepit
;
itain
cruce
confummauit,
-
poe
n
—
Nuptiarum
Chrifti
&
Ecclefix
iu
cundiísima
gaudia
propheticé
def-
cribuntur
^^
97.pertotum.
—
—
dumaren
z
maris
plurimus.287
d
TT
Nuptiale
carmen
&
dulce
epitha-
:
lamium
eft
pom
44
|
.
Bedire
Deo
iuftifsimis
ratio
3
nibüs
debet
omnishomo
-
€
ms
E
SRRRI
Dee
—
280.h281.g
2
INDEX.
I2Ig.
Obedientia
preceptorum
Dei
ma
gis
eft
homini
neceffaria,
quàm
obla
tio
facrificiorü
corporalium
^
102.
b.&
fequent.
Obítinati
in
peccatis
fedent
in
ca
thedra
peftilentiz
Lf
Obftinatorum
hominum
terribi-
lispunitio
n.£io
Obftinatio
peccatorum
pulchre
defcribitüt
pet
comparationem
af-
pidis
furdz
&&
obturantis
aures
fuas
ne
fapienter
incantantis
vocem
ex-
audiat
^.
^
it
6.b
Obftinftorum
in
malo
terribilis
poena
deícribitur
.11.
a.&
fequenr.
Erd
Obumbrat
füper
capitnoftrum
Deus
in
die
belli
290.f
Obiurgatione
acerrima
increpan-
tur,qui
alios
docent
quz
ipfi
non
fa
ciunt
——
102.d.&
feq.
—
'Obiurgatione
feuera
feriuntur,
qui
in
cquifsimis
Dei
preceptis
labo
rem
fingunt,
&
ob
difficultatem
fe
excufatit
;
quafi
ea
non
pofsint
im-
pec
—
cuc
re
EOD
-
Obuiauerunt
fibi
mifericordia
&c
veritas
in
reconciliatione
humani
pep
7
—
o
D
TUOUE
Obuiarh
ire
fignificat
interdü
con-
defcendere:quomodo
dicimus
Con
iuges
debere
fibi
mutuó
ire
obuiam
^c
D
DNE
uerfus
proximos,
&
aliorum
multó-
rum
malorum
x
103.€
Oculi
domini
fupertuftos
&
timé
tes
eum
|
60.B.
61
Oculo
de
feillumin
ato
pnonindi
genti
extrinfeco
lurüinépulehre
có-
paratur
intellectus
Diuinus.
'
196.a
288.£
ji
Oculos
tiofttos
furfum
debemus
haberead
domiriumjexemplo
feruo
rumtemporaliumi^:-."
^
397g
:'Oculiftultorü
funtin
finibus
ter-
''Ocálos
,
fideles
Tenant
ín
montes
eR
oOmdbeaeso
Oculi
domini
quomodo
dicantur.
effelucidioresfole—-^-
196a
Oculos
noftros
debemus
vanita
te
auertere
,
fimiliter
&
fenfus
cate-
IOS
-
Per
-
Oculi
domini
quomodo
noftrum.
imperfectü
vel
informe
viderint
&
(übflantiam
noftramin
inferioribus
terra
o
288.h
Oculiomnium
fperantin
domino
298
3X
|
Odio
habere
debemus
inimicos
Dei
perfecto
odio
,
&
quid
dicatur
perfedtumodium
^.
288.629
0.2
-
en
E
ciüm
eft
occafio
d-tráctiois
ad^
-
:468.
bh:
-
Odium
perfe&um
malitie
habuit
Dauid,&
habere
debent
omties;
ma
ximequi
prafünt.
"ibidem
Odit
Deus
omnem
immunditiam
&
omneminiquitatem
—.-
7,
h.8.a.b
Odit
&liworisprogreffus
^—
1f
&
proxiliusi2,
irtiepcos
Odium
anime
duplex
IL.é
Oleum
adulationis
pefsimum,
8e
fumme
execrandum
omnibusiufti-
tiam
tenere
cupientibus,
&
praeli-
gendum
feuere
correptionis
lixiuiü
29Lh.29z.6
unt
Olei
quis
vfüs,
&
quomodo
exhi-
laretfaciem
hominis
^
222.4.241.€
'
Operaiuftorü
nouit
dominus,
ea
approbando
Ld
"
Opera
iuftorum
peribür.r.d.&.2.b
^"Operahominum
peccata
intelli-
gunturin
fcriptutis
:
virtutesautem
operaDeidicuntut
^^"
4zh
Operari
malum,
&
ctiam
loqui
ma
la,prohibitum
cft
742.g.h
-
Opera
exteriora
fcruire
debent
mandatis
Dei,
&
fecundum
illa
regu.
lari
,
vt
fine
quibus
illa
nihil
tm
irpertotum.l03.d.106.a
^
^
Opera
domini
omniain
fapientia
facta
funt
:
ioage.f
Opera
domini
magna
&
exquifita
confefsione
quoque
&
magnificen«
tia
plena
:244.h
VERUS
pauperum
multiplex
IOo;Qq
99e
wESUIGu
Spo)
533
ASI
DEOS
al
rt
3
Oppreffores
innocentü
arguun«
tur
feuerifsime
,
qui
gloriatur
in
diui
tiis
&
malítia
fua:
quorum
etíam
ca-
lamitas
eterna
pulchre
ibidem
defcri
bitur
pfal.51.8&
$2.
iei
Opprobrium
verum
quod
metuit
fpiritaalis
homo,
eft
confentire
pec-
cato,
nonautem
temporalia
oppro«
bria
-26$.c
Opera
Deianima
hominis
fufficié
ter
cognofcere
aut
digue
confidera-
renon
poteft
i9sb
Oratio
peccatoris
poenitentis,
píal.6.8cália
co
nfimilis;2175
pct
to-
uum
pfal.
CU
uiiuidnune
Orans
qua
ratione
pofsit
fuam
in-
firmitatem
ac
fragilitatem
propone
Do
:
:
E:
n
z
^-YO.
Oraturus,müdus
Deo
afsiftere
de-
bet
|
8.3.60:d
Oratio
iufti
tribulati
;fiücà
mali-
gnis
fpiritibus
,
fiue
ab
hominibus
eum
perfequétibus,velad
peccatam
trahere
volentibus
,
pro
fualiberati-
Oflle^
3045
-.10;g.15.6;25.h.
Oratio
non
femper
exauditur,
8C
quare
exauditio
aliquando
differa-
tur
I9.g.haogds
Oratio
hominis.béne.con&den-
tis:
dedomino
Deo,
contraillos
qui
ei
volitin
vía
Dei
nocere,&
ad
ma-
lum
pertrahere
'
Xs
Oratio
Chrifti
pro
fe
&
fuis
me-
bris
bencficia
fibi
&
(uis
exhibita
commemorantis
28;a
&
Íequen
Oratio
innocentis
qua
contrain-
iufte
(ibi
adueríantes
petit
fieri
iudi-
cium,ficque
in
iu(litia
ftabiliri;
30.e.f.per
totum
:
;
Orare
debemus
dotninuri,vt
Co-
fümmatos
nos
faciat
virtutibus,
fe-
cundum
fuam
volüntatem
;
priuf--
quam
hinc
nos
auferat
139.C
Orare
poffumus
proimmunitio-
he
poteftausimpiorum..
32.€
Oratio
pulchra
pro
regibus
&
a-
lüs
pra(identibus
,
(iuein
tempora-
ibus
fiuc
fpiritualibus
38.g
pertotum
.
EMT
Oratio
dulcifsima
pro
cognatio-
neDei&
mandatoiumieius
—46.e
Oratio
iufti.fedulo
ad
perfectio.
474
perrorüum
——
Oratio
efficacifsitna.&
bene
no-
tanda,complectes
omnia
neceffaria
faluti
noftra
E
49.d
Orationis
forma
ex
confideratio-
e
poenarum
&
retbutionum
quae
lugiter
debemus
pro
pec-
perfe&tam
fectari
cupimus
$E
eH
3n
"he
:
Oratio
Cótinua
reddit
hominem
fecurum
,
feruátque
illum
ne
renta-
tioncfuccumbat,
j7.£
Orare
debemus
exemplo:
Chrifti,
quando
malum
nobis
pro
bono
red-
1
videmus
,
dque
duplici
ratione
240.h
|
;;
Oration
es
&
clamores
iuftorum
apud
dominum
exandiuntur.
61.6
ne
$7.€
Oratio
iuflf
tribulati
contra
fuos
inimicosad
Dcum
fuum
vltorem,
dcfenforem
&
faluatorcm
Ss
6i.h
pertotum
Oratio.
iuftorunm
ib.
finum
eorü
reuertitur
:
malorum
veró
oratio
in
Yentum
abit
j
s.a
—
Oratio
deuorahoministentati
&
tribulati,maxime
quando
male
con-
.cupifcentiz
ardoribus
vehementius
vritur
-
7r.e.£.pertortum
-
Orantes
pro
mifericordia
Deiin
tentationibus
&
tribulationibus
ar-
que
alis
malis,
primum
animam
ab
omni
peccato
expurgare
debemus
Af
m
;
—
SEE
:
X
Oratioiufti
contra
omnia
mala
praentis
vitz,
contra
fpirituales
dc-
iectiencs,defolationes,&c.
——
85.b
dirigi
ficutinfenfum
in
c&
IN
DE
X.
Otahtes
introimus
ad
prafentiatii
Diuinz
maieftatis
84,e
Oratio
eccle(iz,
&
fidelium
tem-
pore
generalis
afflictionis
,
defola-
.
tionis,
vel
perfecutionis
ab
harctieis
velaliisinfidelibus
pertotum
Oratio
vocalis
non
ifitellecta
ab
oránte;
quando
&
quomodo
pofsit
effe
Deo
accepta
2-39
4.€
Oratio
poenitentis
deuotifsima&
efficacifsitna.
105.b
pertotum
Oratio
tam
pro
fpiritualipus,quàmi
pro
Gigas
tribulationibus
116,
84.h
Adidemeftoratio
—
mi.F&
feq.
Oratio
populi
fidelis
pro
omni-
um
illuminatione
128.€
Oraré
(empet
debemus
pro
per-
petüa
noftri
in
diuina
feruitute
cu-
ftodia
ne
qui
in
iuuentáte
Deo
adhe
fimus
,
ín
fenectute
Detim
derelin-
quamus
2t
45350:d
Oratio
pulchertima
&
cfficaci(si-
ria
tempore
perfequütionis
Eccle-
fiz
,
iucab
inhidelibus
fiue
abhzre-
ticis
pfàl.73:&
78.
pertotum
-.
Oratio
facilis
&
multum
deuota
eft;píal.8;.
|
Orationeti
noftram
poftulamus
1
cófpectu
do
1
Oratio
iufti
penetrat
nubes;&
re-
Ca
fcandit
furfum
,
cum
oratio
impii
repellatur,nec
permittatur
afcende-
ig:
292.d
Ornamentaanitniz,fides
&
obe-
dientia
9rd
Orphani-&
pupilli
Deo
relinqui
tur
defendendi
&
protegendi
-.
:8.b
Orplianorum
pater
&
iugex
vi-
duarum
eft
Deus
129.€
Ofàanna
quod
vulgo
legitur,
legi
debet
Hofianna.id
eft,
(alua
obfeero
255g
Osloquax
eft
quafi
oftium
abía;
cdaufura
peffulo
.—
292.6
-
Oris
voluntaria
appellantur
lau-
de
[pontanee:
&
quomodo
Dco
ma
gis
quàm
manus
voluntaria
offerre
debemus
266.
Oii
neftro
poftulare
debemus
clauftrum
&
oftium,
291.
Offi
tam.
corporis
quàm
fpiritus
dicit
paenitens
quafi
cremium
aruiffe
217.d.219.g
'
homer
Offa
hominis
quanuis
te&ta pelle
&
carne,Dco
non
funt
oceulta
296.h.
xe
Otl
martyrum
fecus
infernum
di&ipsiquidír
-
ipib
—
—
Offum
meum
dicit
Auguftiaus
proos
meum:melius
dicens
vt
re-
prehendant
grammatici
;quàm
non
intelligant
populi
286.2
"
29Le.f
zu
p
Alma
&
cedro
com
pátatü£
iuftus
.
200.h.201.
Panis
obliuio
facit
corarefce
re,tam
fecundum
corpus,
quàm
fe-
cundum
fpiritum
intelli
gendo
217:6.229.h
Panis
fpiritualis
in
fcripturis
quis
appelletur
220.l
Panis
confirmat
cor
hothinis;vi-
hüm
autem
Ixtificat
222.4
Panem
fuum
fpiritualetn
oblitus
comedere
deficit,
217.6220.
b;&
ibidem
quis
ifte
fit
panisanimz
nc-
celfarius;
Panem
vel
cibum
anitne
fumere
bon
valet
qui
rofirum
habet
adunca
tum.id
eft,
ratic
àfenfualitate
fu
peratam
aime
2223.F.g
Parcere
fübiectis
&
debellare
tu-
perbos
ad
maghanimutn
fpeétat:
216.C
:
Pafcua
in
qua
nos
Dcus
pofuit;
Ec
.
clefiaeft
45.
Paícua
duplicia
quibus
Deus
fidc-
lespafcit
—
207.h
Paffetis
afpera
cantioni
poeniten-
tisclamor
apte
comparanur.,
117.
t
—
Pafferum
&
turturum.exeinplo
fpiritualishorho
monct
fciplum
ce-
leftes
manfiones
qüxrere—
—
175.
h
177.b
Paflctes
in
tetráth
promifsionis
vi
lis
erant
pretii;&
in
multitudine
ma-
xima
2756
Pafferi
folitario
in
tecto.
com
para
tur
poenitens
:
Pafsio
facit
male
iudiéare
etiani
quantum
ad
Deum
$&.g
Pafsio
Chrifti
ciufdémque
réfur-
rectio
manifefto
vaticinro
prxdicá-
tut
E
TDAUET
Depafsione
Chrifti
pfalmus
|
87.
pulchre
exponitur
Pafsionis
Chrift
tenipüs
appelle
tür
dies
virtutis
cogruentifsima
rati
one,
vtpotein
quafecit
magnificam
victoriam
——
uui
e
Patrem
fe
nobis
oftendit
Deus,
figmenti
noftrimifetendo
—.—
z22.c
214.b
EU
'-
-
Patriarcbas
peregrinantes
miira-
biliter
protexit
Deus,ita
vt
pro
eis
reges
corripetet
224.b.229.a
Patientiz
triplex
eradus
4&c
Patientibus
iniuriam
Deus
facit
iudiium
——
cnim
-
^
Paulus
fuit
palria
inuicta
29Lg
I:
5
ue
Pauli
Apoftoli
conuerfio
pr&di-
&afuità
Palmiflapfalmo.
——
67.
Cuius
Prophetie
congruentiam
no-
tà
rd
:
€
ii
i
(217.g..
i8gy.h
-
"299.
—
-
uitibus
—
Paulus
cum
Beniamin
confertur
aptifsimis
comparationibus.
ibidem
Pauimento
ánimam
adherere
quid
fit,
multiplex
expofitio.
:
264.c.d
:
EEg:
E
Pauperibus
qui
fuas
facultates
dif-
perferunt,
horum
iuftitia
fempiter-
na
permanet
ante
Deü,quanuis
cef-
(ecdiftributio
c:
5009
246.c
-
-Pauperis
iudicium
cotra
fuos
op-
preffores
—
mco
mcd
a.h
Pauperes
&
vere
humiles
Deus
femper
adiuuat,
&
ab
hxrcticorum
contentionibus
nc
feducantur,
cu-
ftodit
dd5568
Pauperum
&
mifcrorum
femper
recordatur
domin?,
ctiamfíi
ad
tem-
pus
relinquere
eos
videatur.
-
15.c.d
16.e.E.&
pulchet
1840
bre
Pauperum
equeac
diuitum
de-
betcuram
gerere
princeps
vel
qui-
uis
prepofitussquomodo
Deusom-
nium
ex
equo
eft
creator
216.C
.
Pauperum
&
miferorum
oppref-
fio
abimplis
—
16di24.bh
Pauperum
adiutor
dominus.16.
e.£.&
pulchret4s.g
| |
"Pauperes
quomodo
à
ftercore
&
terra
Dcus
exaltat
ad
gloriam.
2498.a.g
.
Pauper
fpiritus
facit
hominé
di-
tifsimum
:
6i.C
Pauperes
nó
debent
inuidere
di-
-—
s
pe
p
Pauperum
orphanorum
,
atque
viduarum.
cauífas
&
partcs
tueri
quàm
fit
vtile
&
Deo
gratum
,
pul-
chre
docetur
172.g.h
Pauperes
quomodo
Dcusin
Ec-
clefia
panibus
fatutat
178.h
Pax
vera
cft
in
vita
bona
-.26.b
Pacem
amare
debemus
61.f
Pacis
vere
radix
cft
iuflitia
-
146.
Pacem
loquitur
Deus
in
plebem
fuam,
&
füpcer
fanctos
,
&
in
eos
qui
conuertunturad
cor
179.b
Pax
multa
illis
qui
Deum
&
lege
cius
diligunt
261.h.267:h
Pacem
quzrunt
boni
etiam
cum
malis,
fed
non
inuceniunt
apud
eos.
j0p
qe
Ec
-
Peccatores
non
rcfurgent
in
iudi-
do
.
:
a.b
Peccatorum
iter
ad
iteritum
.2.b:
26.a.b.&
pfal.36.multisinlocis.
Cum
peccatoribus
iugum
ducere
nondebemus
*
-3.c.d
Peccatores
irridentur
à
domino.
3c.
8t
6
o.f£
E.
SE
Peccatoris
conuerfio
qualis
eífe
-
debeat
,
plenifsime
defcribitur
6.c;
,7:a.&
fequent.
E
s
-
Peccator
cx
diuine
vltionis
confi-
derationc
merito
turbatur.pfal,
6.&
folJrg
Ue
"NS
[BE
moe
INDEX.
'
Contra
peccatores
in
malosper-
fiftentes
vid
Diuina
terribilis
de-
nüntiatuE
^.
inf.20.b
Peccatiordo
defcribitur
^^
15h
&
Íequent,
ios
Peccatoris
poenitentis
oratio.pfal.
é
etin
Péccatór
conuetfus;
non
eff
qui
anté
fuit:
Warum
1*.b
Pecccatot
fibi
paratmortem
Y4.£
18.be
essendo
!
Peccatores
dum
infirmantur
vel
in
periculo
funt;vano
timore
coritc-
runtur:
qui
dum
fani
füerunt,confiz
lium
bonorum
audire
contempfe-
runt
pfal.r;.
&
pfal.gz;
|
5B
Peccatores
&
quicunque
decli-
nantàdomino,inutiles
fiuntad
om:
nebonum,apti
tamen
combuftioni
&incenfiont—
A$g
Peccatoribus
poft
modicum
fo-
remprztereuntibus
damnatio
eft
z-
terna
,
Deus
in
eternum
permanet;
iooWf.
Epp
e
S
Peccatores
cognofcentaliquando
Deumijquem
modo
.negant;
&
poe-
nam
experientur
,
quam
in
przlenti
nonnictuunt
^
.
26,.d:0.b
Peccatorum
multitudo
fiue
graui
tasnonnunquam
occafionem
adfert
vérz
poenitentix
29.b
Peccatores
implentur
temporali-
busbonis
omnibus
in
hac
vita:
16.c
—
Peccata
parentum
redirein
memo
riam
cora
domino
(quod
de
ludzis
Chrifti
interfectoribus
dicitur)quid
fignificet.
230.É241.C
Peccatorum
reliqui
funt
confufio
&terna
&
dánatio
perpetua
^
40.d
Peccatoresin
prafenti
peccatorü
amaritydinem
&
malitiam
non
per-
cipiüt,vt
omnia
cis
duÍcia
funt:poft
hanc
vitam
tamen
perfcctifsime
hec
omnia
guftabunt
pfal.
AL
pertotum.
—
-
Peccator
frequenter
per
multas
afflictiones
&
tribulationes
peccáta
agnofcit,
&
ad
Deum
conucrtitur
$7-b.71.h-
Peccata
multis
modis
teda
fiue
o-
perta
dicüturinfcripturis
^—
$7.g.h
--
Peccatores
iumenta
nominantur
in
fcripturis
|
$6.b
^
Peccatorum
breuis
foelicitas,
bo-
norum
vero
indeficiés
bonum
,
pul-
cherrime
defcribuntur
67.
pertotum.
:
Peccatordum
in
peccato
manet,
multa
mala
corporis
&
animz
pati-
tur,Diüimacontra
eum
feuiente
iufti
diocl
171.£.&
fequen.
Peccata
diminuunt
fortitudinem
animz,&
extingüntlumen
gratig,&
etiam
mentis
E
:
m
cq
74-8
..:
Petcata
noftra
funt
caufa
flagella
;
mum
habét
negocium
5
donis
&
correptionis
Diui
—s.£
::
Peccatum
infanía
quzdam
eft
8e
perfecta
vanitas
cU
Tef
Peccatores
funt
diabolo
cib?
quo
tidianus,
quibus
proinde
nó
eft
mul-
tüm
infeftus,fed
contra
bonos
füm.
81.d.e
Peccatorum
noftrorufn
tanta
e(t
multitudo
&
profunditas,vtexhau.
riri
n6
pofsint,
nifi
perabyffum
mife
ticordiz
Dei
82:d
"
Peceatórum
miferia
&
vanitas
o-
mnib?
pulcherrime
proponitur
pfal-
inge
48.pertotum
Peccatum
folum
eft
quod
timere
debeamusin
diciudicii;&
vere
illud
timeiredebémus
^"
"^
^"
ibidem
—
Peccatores'otunes
ficuti
pecca-
tis
fuis
ad
illorit
explctionem
mul-
tum
laborant
in
przfenti,
fic
poft
hanc
vitam
laborabunt
multo
am-
pliusin
erueiatibus
xterhi$
^^
99.h
&
fequent
THER
—
'Peccatis
aliorum
confentire,
com
inunicare
,
aut
fauere
,
grauifsimum
malumeft
|
loifg
'
Peccatotesin
prefenti
peccata
fua
poft
tergum
proiiciunt,
noluntque-
éa
cognofcere
&
confiteri
ideo
Do-
minus
illa
ftàtuetin
medio
ante
faci-
em
eorum;ad
illorum
maximam
có:
fuionem)::.
.
i
TON
--Peccarein
Dcum,&
pec
eo
Loc
i
i
—
"Peccatoris
perfecta
fanatio
,
qui.
bus
modis
&
quo
ordinc
fiat.
107.&
-
Peccatores
furgant
poftquam
fe-
derint
fz1ddlii
3
zt
283.8
*
Peccatum
claudit
os
peccatoris,ne
laudare
pofsit
Deum
oc
TOU
Peccata
noftra
per
fuammifericor-
diam
dimittit
nobis
Deus,
agens
no-
bifcum
fuauiter,vt
cum
filiis
pater
22i.b
Pena
damnatorum
in
fcripturis
nomine
calicis
fignificatur
,
pi
multas
rationes
b.
Penz
damnatorum
ztérnz
funt,
finefpealicuidstemi(sionis
^
99.h
&íequent.
—
exei
ms
-
Poenitentia
vera
&
integra
quid
requirat
6.c.f.g
Peenitenti
conueniens
lugubris
plalmus
217.c
;
:
-
Ponitentes
ftatim
confolatur
do
minus
53.c-&
fequent.
Ponitentibus
vitz
prioris
viam
relinquere
quzrentibus
,
plurimum
obfiftüt
amici
&
noti:
quibus
quo-
modo
refiftendum
frt,
pulchre
ka
CIO
C
Ponitentium
dolor
(imilisef
do
lori
patturtentium,
quonia
breuis
eft,
&
gaudium
aternüf
operans:
96d.
.——
Bc
-
»
ÉARGVMENTVM.
in
primum
Pfalmum.
SALMVS
bic
primus
apud
Hebreos
àveniygacpus,
boc
eft,
fime
titulo
legitur
nulliw
ín
d
titulo
autboris
tomen
preferens,
neque
"vllius
infcriptionu
prenotatione
babes,
propter
quod
à
plerifque
veluti
procmiit
fequentu
libri
P
falmorum
eflimari
folet,
ab
eo
qui
P
(al
mos
in
ordinem
redegit,
premifum.V
irum
beaturadef.
cribit,
qui
malum
fugiensque
bona
EC
funt,ty
Deo
placita
fectatur
eumque
apta
cóparatione
arbori
iuxta
fluenta
aquarí
fem-
Go)
per
"virenti
affimilat.Opponit
autem
ex
aduer
fo
impiorii
bominum
miferiam
c7
infeelici-
.
z
COT
EE:
cette
rpm
amirtoeca
emm
e
pbi
ehm
vere
TUMUURADPPUUE
NIU
—
iint:
TOT
ovem
i
diia
p
d
j
DEO
Ups^
E
^ 3
PET
E,
$5275
i
DOR
o
s
IM
ERE
AA
:
e
2)
v
veas
Ped
E 7
,
MI
de
z
Vire
x
FILE
A
E
1
Beatus
vir
qui
non.
abit
in
confilio
impio
-
Yum
*k
eg
in
via
peccatora
non
fletit:
x
e
in
cathedra
fe
E
Sed
in
lege
domini
yoluntas
eius:
3k
ev
inlege
eus
me-
ditabitur
die
ac
nocte.
3
Er
erit
tanquam
l;-
gnum
quod
plantatum
eft
fecus:
decarfus.
a-
-
quarum:
quod
fructum.
fium
dabis
in
tempore.
fu.
NR
D
-
x
:
4
Et
folium.
eiut
non
defluet:
3e
Gromnia
quacuque
faciet;
profperabuntar.
y
ANon
fic
impii,
non
fic
ftd
anquam
puluis,
quem
proucit
yentus
á
facie
terra.
-
1
:
.
4-
.
nonexhibuit,ita
vt
neque
verbo
neq
-quidaut
noxium
(fiue
quantum
ad
dogmata
,
(iue
quantü.
ad
mo--
res)alios
docuerit,quemadmodum
haretici
faciunt,
&
fcandalifato
-
lisgratiz
&
vifitationis
diuinz
feecüdatus:
&
mo
:
——
eftoperádi,fru&tum
dabit
bonarum
operationum,
&in
tempore
re
Rom.
6.
tributionisfru&um.
accipict
fuz
prioris
iuftitiz
,
mercedem
retri-
tatem,
quos
pulueri
^viliflimo
comparans
,
cumiuftw
in
refurrectione
docet
non
premiandos,
fed
in
perdi-
8
tionem
fempiternam
mittendos,
4
PRIMI
PSALMI
ELVCIDATIO.
Ominem
illum
ego
iudico
atque
fentio
beatum,
nunc
quidem
fpe
certa&
expectatione
indubitata,
poft
veró
poffefsione
fecura
&
fruitione
fempiter
najquià
malo
ftudiofe
declinans,
in
prauis
impio-
rum
confiliis
iter
fuum
non
pofüit,eífque
non
co-
^o
00
y
|
fenfit,&
iniquasillorum
fuggeftiones
nó
eft
fe&ta-
tus:
«
&
qui
in
itinetibusbominum
peccatorü
pedem
non
fixit,
Ínque
peccatis
&
impietatibus
illorum
non
quieuit,neque
oblecta-
tus
fuit
in
eiszimó
fi
forte
aliquando
contigerit
eum
in
vllam
impie
tatem
per
humanam
fragilitatém
incidere,
mox
ab
ea
decedere
fata
-gitad
viam
iuftitiz:»
Qui
denique
malum
fe
&
noxium
doctorem
-
ie
exemplo
peftiferum
ali-
res
fratrum
peruerfi.
2.
Qui
deinde
adid
quod
bonum
eft
perfi-
ciendum
anhclans,omnecor
fuum,
defiderium,voluntatem,
&
a£-
fectü
apponit
przcepris
dominicis
,
ex
bona
voluntate
illa
fideliter
cupiés
implere:«Et
vt
hoc
pofsit;in
eis
iugi
fe
meditatióe
exercitat,
aísidua
contemplatione
&
confideratione
ea
verfando
in
animo,
folicitusfemper
quomodo
Deilegem
operibus
valeat
illi
placitis
-
adimplere.
5.
Cuiautem
fimilem
zftimabimus
virum
huiufmodi,
.
&
cui
coparabimus
illum?
Similis
eft
arbori
plantatz
iuxta
tiuulos
atque
fuenta
aquarum,
quibus
inceffanter
ipfa
irtigata
atqne
hume
|
Cata,radicibus
continuum
humorem
attrahentibus,
fic
foecundata
fructum
proferet
opportuno
tempore,poftquam
floruerit,
&
fru-
Ctificadi
tempus
aduenerit.
Similienim
modo
vir
iuftusinlegis
di-
uine
meditatione
iugiter
fe
RC
ede
fpiritua-
——
0
,
dum
tempus
butionis
zternz.
4.
Permanebit
qui
talis
fucrit
,qualemfupra
de-
—
fcripfimus,ad
modum
arboris,cuius
folia
neque
hyeme
neque
afta
te
defuntin
perpetuo
vi
rore
perfiftens
bonarum
operationum,
eque
&
in
profperis
&
in
aduerfis
fuum
femper
virorem
&
intet-
num
ornatum
cuftodiens:«
Et
omnia
quzcunque
operatus
fuerit,
-
Dei
adiuuante
gratia
(quz
nunquam
illum
deftituet)
profpere
illi
cedent,
vt
accepta
Deo,
&
ad
profperitatem
illi
erunt
foelicitatis
»-
ternz
,
eo
quód
diligentibus
Deum
omnia
cooperanturinbonü.
Rom.
8.
—
f.
Impios
verb
&
peruerfos
homines
qui
coníiliis
impiorü
cofen-
tientesjin
itineribus
peccatorü
oblectati
funt,
&
peftiferosfedocto
res
exhibuerunt,
nunquid
cóparabimus
etiamipíos
arboribus
vire
tibusi«Nequaquá:fed
pulueri
ficco
&
fitiéti,qué
prz
ariditate
&
le
*itate
flatus
venti,ifuper&cie
terra
fio
impetu
rapit
atq;
dilpergit
peraéra
.
Sicenim
per
omnem
modumnilli
cxleftis
gratiz
humore
deftituti,
prorfus
lcues
&
aridi,
nullá
habentesftabilitaté,nequecü
cateris
vere
fidelibus
charitatis
copaginationem
ac
foliditaté;omni
—
Vento
circunferuntur,
rapiuntárque
&
agitantur
facillime,
impul--
(A
PSALMVS
!
|
fibus
fuarum
pafsionum
&
flatibus
dzemoniacarum
atque
munda-
E
ES
uS
narum
fuggeftionum,in
omnem
partem,
&
ir
omnia
vitia:ad
qua
Iacobir.&
[deo
non
refurount
ita
folicitantur,inftabiles
exiftentes
in
omnibus
viis
fuis.
6.
Er
quo-
Sup
dini
niam
in
hoc
tempore
vitam
fine
Deo
duxerunt
fteriles,&
fine
ope
P
ribus
bonis,iccirco
in
nouifsimo
magni
iudicii
&
generalis
exami-
nis
die
non
refürgent
ad
gloriofam
o
beatorum
immutationé,
X
ne
que
p
ecCAtores
in
ad
quam
refurgent
electi:
«IN
eq;
in
nientur
aut
recipientur
pecca
ES
torcs
illiin
conceffu
aut
beata
illa
congregatione
iuftorum,
vt
ean-
concilio
tuftorum.
dem
cum
iuftis
gloriá
recipiant
:
fed
refüfcitabuntur
magisà
morte
:
temporali
ad
mortem
zternáa,cü
diabolo
&angelis
eius
fua
portio-
Matt.
2«.
i
jdo.
HBemaccepturi.7.Dominus
enim(qui
iudex
eft
idem
ipfe
&teftis
o-
Hier.29.
7
Q
zoniam
hot
G0.
—
c
ni
humanorum
actuum)
ipfe
confiderat,
attendit,nouit,
&
ap-
Píalm.6.
minus
viam
iusiotHm:
—
pxobat
operaiuftorum,&
boná
corum
conuerfationem
habet
pla-
lacobi.
.
*
ser
impium
cità
&
acceptam:
Impiorum
autem
hominü
actus
&
ftudia
nó
no
EN
Ee.
IET
T
uit
dominus,vt
approbet
aut
remuneratione
iuftorum
remuneret:
peribit.
neq;
permanebuntante
illum,fed
ad.
perditionem
fempiterna
per-
duct
operatorcs
fuos,
marcefcéntq;,
&
peribunt
impiiin
prauis
iti
p
x
.
.
neribus
fuis,per
qux
ambulauerunr
in
carne
viuentes.
"o0
ANNOTATIONES
IN
PRIMVM
PSALMVM.
:
—[Onnullifidelium
expofitorum
Pfalmü
hunc
peculiariter
accómodandum
putít
Chrifto
|
domino,qui
peccatü
nullü
fecit,
&
in
omnibus
patris
voluntatem
impleuit.Nobis
cóue-
-
—
"
niétius
videbatur,
vt
vniuerfaliterad
vnumquenq;
iuftorum
accómodaretur.
Non
tamen
megamus,quin
Chrifto
domino,
vtcapiti
,à
quo
omnis
beatitudo
membror(ü
cfHluit,
peculiari
&c
.
eximio
modo
cóueniat.
Nihilominus
tamen
&
particularibus
hominibus,
vt
Chrifti
mébtris
&
fe-
eatoribus,
Chriftóq;
cóformribus,füo
modo
(licet
non
fecundü
eundé
perfectionis
gradü)redte
accomodatur.
€
Ver.
pri.
Bea.vir
qui
non
abiitin
confi.imp.
Nota
diftinctionem
&
ordinem
co-
ram
quz
dicuntur.
Aliud
enim
eft
abire
in
cófilio
impiorum,
aliud
ftare
in
via
peccatorüaliud
fe-
dere
in
cathedra
peftilentiz.
Et
primum
quidem
inter
tria
hzc
videtur
minimum,
fecundum
ma-
ius,tertium
grauifsimum,
vt
fic
ordo
fiat
ab
inferiori
ad
fümmü
malum.
Abit
enim
in
confilio
im
Co
prerum,qui
fequitur
impiorum
cófilium,
vel
qui
ambulat
in
illo;aut
viuit
fecundum
illud.Stat
au
temin
via
peccatorü,
qui
iam
delectari
in
peccatis
incipit,
&
demorari
velut
cum
oblectatione
&
cófirmatione
propofitt
Sedet
autem
in
peftilentis
cathedra,
quando
nó
iá
folus
ipfe
malum
facit,
-
4d
aliis
infaper
author
eft,
&
exemplum
przbet
malefaciendi,fiue
verbo
,
fiue
exéplo
alios
doces
——
impietatem.
Secundü
hanc
autem
expofitionem,
cathedra
peftilétiz
dicitur
praua
&
peflifera
do
€trina,co
cp
ad
docentem
cathedra
fpectat.Q
uui
ergo
praua
&noxia
docet,rete
in
peftilentiz
ca-
thedra
federe
dicitur
.
Quanquá
poffet
&
aliterifta
peftlentiz
cathedra
intelligi
de
mente
repro-
07—
—
bba&
in
malo
obftinata.
Qui
enim
ii
penitusin
malo
obfirmati
funt
&
oo
naque
dein-
:
:
Aquitatis
cófirmati
&
cóftabiliti
,
recte
non
iàin
confilto
impiorum
tantum
ambulare,
neq;
tantü
|
.
ftatein
via
peccatorum,
fed
in
fede
iniquitatis
&
peftilentix
cofidere
dicuntur.
Quienim
fedet
in
cathedra,quiefcit
in
ea,nec
de
furgendo
cogitat
:
Sic
&
quiin
peccato
obftinatus
eft;quiefcit
iam
in
obflinatione
fua,
neq;
de
reditu
cogitat
ad
bonü.Nemo
autem
dubitat
quin
hoc
nouifsiim&
ma
B
-
—
..
jus
fit
precedentibus.
Q
uapropter
ab
illo
maxime
cauendá
eft
iis
qui
3
beatitudine
Deinó
pror-
fus
Reri
volunt
alieni.
Si(vt
fumus
homincs)cófilium
impiorum
fectari
nos
aliquando
contingat,
WM
fi
cofentire
incipimus
prauis(fiue
dzmonis,fiue
mundi,fiue
hominü
iniquorum
)fugg
eftionibus,
"M
curemus
qua
primum,
vbi
aduerterimus
fraudem,
reuerti
ab
itineribus
prauis,
neq;
in
viis
pecca-
|
|
I.Pettiz.
torum
demoremur;non
oblectemur
in
eis.
Denig;
,
etfi
ad
tempus
aliquantum
ftarenoscontn-
-
:
:
gat
in
eis,folicitiSsime
tamen
cauendum
nobis
eftà
peflilentiz
cathedra,
ab
intirmorü
feductione
a
.
&
fcüdalo,fiueà
mente
defperante
&
obftinata.Cótgit
aliquádo,
vt
Propheta
fanctus
Dauid
ab-
H
il
2.Reg.tt.
üffetin
cofilioimpiorü
dum
prauas
carnis
&
donis
fuggeftiones
fequutus,
confentiens
adul-
^^
Ibidem.
terii
cocupifcentiz,cii
Berfabec
fecit
adulterium:
cü
deinde
in
malo
proficiens,etià
cófilio
ihterfe
2.Reg12
&Gionis
innocentis
Vziz(quodilli
Satan
indubie
miuiftrabat)affenfum&
effcétum
exhibuit:
&for
|
fitá
hac
ratione
in
via
peccatorü
etiam
fubftitit
ad
tempus
aliquátü
d
um
peccatü
difsimulat:
&
de
|
E
-.
primo
cómiffo
non
folitm
nó
poeniret;fed
aliud
etià
crudelius
aditcit.
V
erüm
vfq;
ad
cathedrá
pe-
|
m
x
.
ftilentiz
nó
peruenit:
quia
mox
vbi
per
Prophetam
fuità
domino
admonitus,
pccuitentiá
egit,
&
reuerfus
cft
à
via
iniquitatis,
quá
ambulare
coeperat:neque
obftinata
mente
perfeuerauit
in
impic-
l
;
tate,neque
cxcufationes
quzfiuit;fed
ftatim
peccatum
agnouit,dicens,
Peccaui
domino.ficá;
per
"m
peenitentia
rex
dificauit
quod
per
peccatü
deftruxerat,
vtin
cathedrá
peftilentiz
non
veniret.
A
t-
que
ita
fa&tum
eft,
vtà
beatitudine
hac
non
proríüs
exciderit.
V
erfu
2.
Scd
in
lege
do.volu.eius.
NNotandiü
quód
bono
ordine
praemittit
de
voluntate;ac
deinde
de
meditatione
.
Primü
enim
ne-
cec
ceffc
eft
vt
voluntatem
boná
habeamusin
lege
Dei,bonümq;
affe&tum,
&
pium
defiderium,
fiue.
E
propofitü
implédi
omnia
quecung;
praceperit
lex
Dei,vitandíq;
omnia
id
illa
prohibue-
ER
rit.Dcinde
cófequitur,
vt
cam
quá
voluntasacceptauit
legé
Dei;mensafsidue
meditetür,
vt
fit
yo-
luntati
bone
bona
regula
ad
perficiendü
&néta
defideria.Sunt
enim
quida
homines
qui
intellectu
Uidé
fefe
ftrénue
exercitát
in
diuinis
eloquiis,
meditátur
atq;
cocemplatur
afsiduc
in
iis
quz
Dei
-
"s
t:
&
tamen
huius
propofitz
beatitudinis
expertes
fant;quonià
no
cftinlege
domini
voluntas
PRIMYVY
S.
1
]c&u
fe
exercitant
in
confideratione
przceptorum
Dei
,
nullam
habétes
curam
,
nullam
folicitu-
dinem,quomodo
ea
adimpleant;hós
recte
dixerimus
contemplari
aut
fpecularilegem
Dei:no
fic
autem
in
ca
meditari
.
Hancautem
fignificationis
proprietatem
aliquanto
manifcftius
eft
videre
quitur
die
ac
nocte,
vel
fimpliciter
accipiatur
cófucto
loque;
di
more,
loco
femper,
fiue
iugiter,
aut
afsiduc.
Aut(fecundum
mylfticam
intelligentiam)per
diem
intellige
tempus
profperitatis,
per
noctem
tempus
aduerfitatis.
Legem
enim
domini
meditari
debemus
&in
voluntate
habere,
aque
&
in
profperis
&
in
aduerfis,quemadmodum
in
beatis
viris
Iob,atque
Tobia
exempla
habe
B.
mus
nobilifsima
,
&
imitatione
dignifsima
,
qui
nec
in
aduerfis
,
necin
profperis
diuinz
legis
vn-
quam
fuere
immemores
.
€
V
erí
tertio,
Bt
erit
tanquam
lignum.
Q
uod
hic
dicitur
de
viro
iufto
miam
inuenitur
capité
decimo
feptimo,in
hunc
modum,Benedictus
vir,qui
confidit
in
domino,
&
erit
dominus
fiducia
eius.Et
erit
qun
lignum
quod
tranfplátatur
fuper
aquas,
quod
ad
humo-
lus
Apoftolus
aiebat;Ecce
nunc
tempus
acceptabile
,
ecce
nunc
dies
falutis.
.€
Verfu
fexto,Idco
non
refurgunt
impii
in
iudicio.
Videtur
contrarium
huic
verfui,quod
A
poftolus
habet
decimo-
quinto
capite
Epiftolz
ad
Corinthios,
Omnes
quidem
refürgemus,
fed
nó
omnesimmutabimur.
iNam
hocloco
videtur
pfalmiftaafferere
impios
non
refürre&turos.V
erüm
iuxta
fententiam
nul-
la
eftcontrarietas.Non
enim
fentit
píalmifta,
impios
in
iudicio
omnino
non
refürrecturos
à
mor
tc
corporis.
Foret
enim
hoc
manifefte
etiam
Euarigelicz
veritati
contrarium
,
Ss
impios
docet
C
prodituros
de
monumentis
ad
ztcrna
füpplicia
.
Loquitur
autem
pfalmifta
de
refurredtione
iuto
rum.
Et
neceffe
eft
itelligi
prafens
dictum
de
refürrectione
ad
vitam
eternam,
quz
eft
rcfurrectio
fententiam
itaque
idem
eft
quod
hic
dicitur
,
Non
refurguntimpii
:
&
quod
Apoftolus
dicebat,
ibit.
Iter
impiorum
periturum
intelligi
poteft
dupliciter
Primo
,
iuxta
modum
in
elucidatione
expofitum
,
quiaimpii
per
vias
fuas
malas
ad
perditionem
&
interitum
fempiternum
petuenient:
ctü
Dei.Secundum
alteram
veró
fententiam
intelligimus
ipfum
iter
impiorü
quod
nunc
ambu-
p
hnt;non
perduraturum
in
perpetuum
.
Iam
enim
füper
terram
viuuntin
deliais,&
luxuri&tur
in
concupifcentiis
füisxopprimunt
iuftos,
&
feducunt
innoxios
,
cóuiuantur
,
inebriantur
,
voluptuá
tur,
diuitias
accumulant;honoribus
exaltantur,
&
multa
fe
gloria
ornant
exterius
.
Hec
eftimpio-
rüm
via;hzc
funt
itinera
hominum
qui
füntà
propofita
beatitudine
alieni.
Dominus
autem
peri-
rc
faciet
vias
eorum,
neque
ambulare
eos
finetin
perpetuum
in
itinéribus
huiufmodi
prauitatis
fue:fed
emarcefcet
omnis
corum
gloria,
&peribüt
omnes
corum
cogitationes,ac
ftudia
vniuerfa.
m
d
SECENDI
PS.ALMI
.ARGEMENTYV
M.
deftiterunt
per
fequi,
quemadmodum
Euangelica
omnis
patefacit
biftoria.Q
uem
deinde
in
celos
a[-
wA
(umptum
inque
patris
dextera
regnantem,
7
crudelius
€
numcrofius
gentium
principes,e7-
totius
,
orbis
Prefecti
addiderunt
oppugnare.
non
ita
quidé
in
femetipfo
,
fed
in
nomine
y
mébris
eius
,
ita
vt
Chri
7:
nomen
(7
regnum
de
terra
pror
(us
delere
arbitrarentur
atque
conarentur.Hos
ergo
"vtrofque
Propbeta
in
jptritu
preuidens
quod
futuri
erat,
feuera
obiurgatione
increpat,temeritatifque
ac
vanitatis
arpuit,eo-
rum
dlidacia
dete[ltans
07
Dei
iudici
aduer
fus
eorum
malitiam
vemturum
proponens.
Deinde
fub
per
fona
€
Hriftum
interris
conuerfautem
nobi
fcum;in
(anabili
odio
principes
Tudeorum
ad
mortem
*yÍque
non
fun
del£,de
eterna
ipfius
à
patre
proce[sione,de
accepto
4
patre
dominio
fuper
ones
pétes
,
deque
pote[ta--
te
iudiciaria
qua
iufti
quidem
pafcuntur,
peruerfi
autem
conteruntur
veritatem
omtem
patefecit
.
Poft
que
|
mH
E
E
À
eorum;non
eft
in
diuinis
preczptis
eorum
beneplacitum,
neque
affe&um
bonum
habent
,
neque
ftudium
adimplendi
illa.
Intellectu
enim
contemplantur
in
iis
que
Dei
funt,
tantum
vt
loquan-.
tur
,
vel
doceantalios
,ficque
vel
verbo
vel
fcripto
aucupétur
quaftum
,aut
gloriam:
volütas
au--
tem
eorum
non
eftin
lege
domini,fed
in
defideriis
potius
carnis
aut
animz
fuz
confequendis
aut
erficiendis.
Q
uantum
autem
ad
verbum
meditari(quod
hic
ponitur)notandum
eft,
amplius
a-
:
m
effe
meditari
quàm
contemplari,
aut
fpeculari
.
Nam
meditatio
videtur
curam
quádam
&
folicitudinem
indadere
aos
autem
fpeculatio
&
contemplatio.
Vnde
qui
dicto
modo
folo
intel
in
voce
ARES
asriia
quz
hoc
in
loco
ponitut,&
pene
vbiq;
vertitur
meditari.
Quod
autem
f&-
fub
comparatione
virentis
arboris,
idem
prolixius
&
planius
aliquanto
apud
Prophetam
Hicre-
Iob.
Tobias,
*
Hier
.17.
rem
mittit
radices
fuas,
&
non
timebit
cum
venerit
zftus.E:
erit
folium
eius
viride,
&
in
tempore
«
ficcitatis
non
erit
folicitum
,
necaliquando
definet
facere
fru&um
.
Potéftque
hzc
Hiereniiz
fen
tentia
fic
accipi
,
vt
propofiti
loci
pfalmorü
explanatie
Quod
autem
dicitur
in
tempore
fuo,va-
let,
opportuno
tempore,fiue
dum
tépus
eft
fructificandi.Hoc
autem
eft
tépus
illud
,
de
quo
pau-
2.Cor.6.
1.
Corar.
Ioan.r.
iuftorum.
Hacautem
refurrectione
nequaquam
refurgét
impii,qui
non
ad
vitam,
fed
ad
mortem
eternam
refuícitabumtur.Et
cum
refurgere
fitad
vitam
redire,
vita
autem
damnatorum
mors
po
tiusaterua
fit
quàm
vita,
confequitur
non
male
,
neque
falfo
fecundü
huncintelle&um
dici
pof-
fe,quod
non
refurgant
impii
.
Non
enim
vere
ad
vitam
redibuni
,
fed
potius
denuo
mortificabü-
tur,cü
damnatio
mortis
non
iam
animam
folam,
fed
etiam
corpus
inuadet
refüfcitatum.
Secundü
Nó
omnesimmurtabimur
,
videlicet
immutatiome
ad
gloria.
€
V
eríu
vltimo,
Iter
impiorum
pet-
quemadmodu
per
cótrarium
dicere
poffumus,viam
iuftorum
effugere
perditionem,
&
permane-
re
ante
dominü,
quoniam
iufti
per
viam
fuam
damnationem
euadunt,
&
permanétante
confpe-
Iudas.
Iacobi.r.
Pfaligg.
Cbrifti(quemintroducit
de
feipfo
loquentem)
de
reguo
eius
t7
principatu
fuper
Ecclefiam
t7
omuem
popü-
—
e
LUE
-
QE
*
*
PSALMVS.
Ceo
fubperfona
Chrifti
loquentis
interpofitajipfe
ad
exbortationem
fe
conuertens
motiet
eos
ad
pcenitentiam
fefe
Ces
vonferrec?
Chriftiane
fe
di
fcipline
fubmittereyvt
venturam
"valeant
terribilem
iram
effugere,
SECV
NDI
Y
Qnare
fremuerunt
entes?
3
ev
populi
meditati
fent
inaniat
2
ferunt
reges
teria,
eo
principes
co-
uenerunt
in
ynum:
xkaduerfus
domini
e
aduerfus
Christa
eius.
3
Difrumpamus
yin-
culaeorum:
———
».Cor.6.
3e
proiiciamus
àno-
bis
iugum
ipforum.
4
Qumibabitat
in
ce-
lis,uwridebiteos:
—
——
Prous,
3
€7
dominus
fab[an-
nabit
eos.
5
Tunc
loquetur
ad
eos
inira
fua:
:
*
e
in
furore
fuo
co-
turbabiteos.
|
Sapien.
&
Evo
aute
confüitutus
fom
vex
ab
eo
fuper
S10
montem
[antlum
eius:
OK
—
praedicans
prace-
purum
eus.
pes
7;
Dominus
dixit
ad
me:
filius
meus
es
tu:e-
go
bodie
genui
te.
Rom$.
8
Poffula
a
me,e7
da
bo
tibi
gentes
baredi-
datemtuam:
—
terminos
terra.
ferrea:
Dave
9
Reges
eos
im
virga
e
-
los
gentiüqui
credituri
funt
nomini
meo,
in
hareditaté
meàá
s
er
poffionem
n4
PSALMI
ELVCIDATIO.
EN
)——]1
quid
vos
ó
deplorandz
infideles
nationes
cü
ve-
CO
/F
ftris
regibus
atque
principibus
,
contra
Chriftum
NJ
A
Dei
filium
&
mundi
faluatoré
per
inuidiam
&
ira-
oy
WI
AN
cundiá
fremitis,
infanitis
,
atq;
tumultuamin?
«
Et
QN)
»c
vos
populi
omnes
infideles,
quicüq;
fiue
cx
Iudeis,
——A—"
Jfiue
ex
gétibus
in
Chriftum
non
creditis,quorfum
vane
meditarnini
&
cogitatisea
,
quz
vobis
neque
pofsibilia
funt,
héque
prodeffe
poterunt,
Chrifti
videlicet
gloriam
oppugnare
,
c-
iüfque
nomen
gloriofüm
opprimere?
2
Ecce
enim
imperatores
&
reges
populorum,
qui
dominanturin
terra
,
confurrexerunt
pari-
tcr,&
fe
oppofuerunt
in
fortitudine
fua
nomini
Chrifti,
&
pricipes
populorü
in
poteftate
fua
conuenerunt;ad
tractand(ü
pariter
&
có-
fulendum
iunctis
animis
atque
viribus,
quo
facilius
&
citius
Chrifti
fanctü
nomen
delere
poffent:
*
aduerfus
Dcii
patrem,
&
aduerfus
Chriftü
benedicti
filium
eius.Nam
qui
filium
odit,
odit
&
patré:&
qui
aduerfus
filii
eloriá
agit,
agit
quoq;
aduerfus
patrem
.
3
Nos
ve-
ro
qui
in
deüm
patré,
&
in
Chriftum
verum
filium
eius
fine
hafita-
tione
credimus;
vincula,nexus
,
&
catenas
infidelitatis
incredulorü
illorum(quibus
in
fuis
erroribus
fünt
copediti)rumpamus
atq;
fcin-
LJ
damus:
»
&
iugum
infidelitatis
ipforum
lóge
proiiciamus
ànobis,
-
vtnullo
modo
iugum
ducamus
cü
infidelibus
iftis,
neq;
participe-
mus
cü
eis,aut
fimiles
reddamurin
erroribus
eorum.
4
Veniet
cer-
te,quado
czlorü
habitator
omnipotés
Deus(cuius
nunc
filiu
mife-
-
ri
perfequütur)prolaturus
aduerfum
eos
fentétiam
eterna
damna-
-
tionis,
illufioneatq;
o
PPESUHDUSNAIEHENS
URSI.
x
Etísqui
cft
omnipotés
omniü
dominator,
fübfanatione
arq;
cofufione
mi
ferabili
cofundet
eos,ridebítque
in
interitu
inimicorü
fuorum,
fi
à
fuis
nó
refipuerint
malis
erroribus
.
;
In
die
enimilla
in
forma
iu-
dicis
ad
vItioné
malorü
quafi
iratus
apparés
,
terribilem
illà
damna-
tionis
fententiá
proferetaduerfum
eos:«&
in
illa
fua
implacabiliira
&
irreuocabili
fentétia
,
timore
horribili
coturbabiteos
,
in
profun
dü
inferniin
momento
demergés,quádo
propter
fubitationé
inex-
pectatz
danationis
anguftiabütur
,
&
turbabütur
timore
horribili.
6
Vox
Chrifti:Ego
veró
tametfi
nücab
incredulis
rebellioné
&
per
Íequutionem
füftineá
,
(um
tamen
verus
Dei
filius,
rex
conftitutus,
&
verus
Mefsias,
vnctus
à
Deo
patre
meo
celi
habitatore,fuper
Ec-
clefià
fan&ta,populü
fideli:
»
coftitutus(inquam)&
deputatus
pre-
dicator
ac
do&tor,ad
predicadü
fidelibus
,
&
manifeftandü
voltita-
té
patris
mei;przcepta
eius
que
obferuari
precepit;
&
decreta
atque
cófilia
eius
quz
fuper
humano
genere
implere
propofuit;atque
per
imeá
przdicationé
fieri
manifefta:quoniá
quidé
fpiritus
domini
fu-
per
me,eo
g
vnxit
me
,
euágelizare
pauperibus
mifit
me.
7
Omni-
potés
pater
me
verü
fuum,
ac
cófubftáuialem
&
cocqualé
filiu
agno
-
Ícit,qué
dicédo
vt
verbü
fibi
confubftatiale
gignit,
genuítque
in
z-
-
ternitate,que
in
perpetuü
quoddá
eft
hodie
,
nullá
habens
preteriti
aut
futuri
fuccefsioné
,
fed
cífe
flabile
f£per
habens
atque
cuftodiés,
neque
aliá
téporis
differétiá
admittés.8Difpofuit
quoque
ab
eterno
pater
meus
poftulanti
mihi
fecundü
humanitatis
forma,
dare
Í
pu
empi
terná:
«
&
ex
omnibus
finibus
totius
miundi,in
poffefsioné
dare
mi
izper
fidem
illos
in
Ecclefiá
fan&à
cógregabo
,
in
populi
ele&tü
&
amabilem,in
quo
regné
&
perpetuo
inhabité,
veluti
primogenitus
in
multisftatribus.
9
Dixit
quoque
pater
meus
,
vt
regere
ac
pafce-
rem
populü
hunc
me
ele&ü
,
quafi
rex
&
paftor
bonus
in
fceptro
-
fertco
,
in
poteffate
&
authoritate
zterna,
neg;
vnqua
mihi
aufere-
da,cófumenda,aut
confringéda(poteftas
eni
mea,
poteftas
terna)
—
quomodo
ferrá
nó
facile
cófumi
aut
cofringi
poteft:«In
omnimo-
G
T
RDEBRZCH
TP
DP
em
UT
TOPNIIUA
Ep
rpm
n
emen
-
Jfeiplinam,
3
nequando
2
SEC
NDVS.
ME»
|
—
AA
ÓÀ
á
pe.
tanquam
us
f-
di
quod
equitate
jiufticia,&
iudicio:
quonia
virga
ferrea
flexibilis
: :
nó
eft;neque
curuari
poteft.
Et
quidem
quatà
ad
bonos
&
fidele
guli
conr.
Inges
AE
ita
paícà
dc
rega
illos.
:
n
uid
EL
atq;
des
ice
attinet
,
dixit
pater
vtin
eadem
virga
(quà
tradidit
mihi
jiudiciariz
poteftatis
&
iuftitiz
mee,
confringa
eos
&
cótera
per
ictum
horri-
de
fententie:
quéadmodii
vas
figuli
magno
impetu
&
fonitu
terri-
bili
confrigitur
abíq;vlla
refiftétia.
per
ictum
virge
ferrec,
aduerfus
1o
Ét
nunc
re
ges
intel-.|
qua
terreo
&
fi&tili
vafculo
nulla
eft
virtus
refiftédi.
ro
^
Vox
pro-
RC
:
pheta.V
el
nunc
tandem
6
prícipes
orbis
terrarü,
qui
regnü
de
ma-
ligite:
nu
Deitenetis
in
populis,agnofcite,
&
creditein
eum
qué
Deus
pa
per
v
chcvcmm
ip
iudicem
coftituit;potcflatem
habenté
om
vou)
ng
244.
nium,
&
quein
celo,
&
que
ig
terra.«
Ponite
rudem
iftam
atq;
re-
*
erudimimi
dur
iudi
bellem
dic»
Sifciplin
^
nm
falutaris
fidei
,vos
qui
CENE
catis
terram.
eftis
&
iudices
populorum
inhabitantiü
fuper
térram:ac
fub
potéti
eius
manu
humiliemini,
vt
exaltari
apud
illum
etiain
futuro
merea
mini.rr.Ne
vItra
addatis
perfequi
(ict
Chrifti
nomé,
aut
aducrfus
XI
Seruite
domino
in
cius
gloria
malignari;fed
magis
illius
vos
feruituti
dedite,eum
in
ti-
*
timore.
e7
e
xultate
|
morcfacto
&
rcuerétia
debita
,
vcfupremü
&
vniuer(alé
omnium
:
—
*
dominatorem
adorátesatq;
colentes.
»
Et
gaudeteatq;
lctamini
in
ei
cum
tremore.
eo,quafi
in
vero
domino
ac
faluatore
veftro,falua
femper
debita
il-
: .
—ireuerétia
atq;
honore
congruo.
2
S
ufcipite
difciplina
atq;
doctri
15
VA
PP
ehendite
dic
fancte
fidei
&
iuftitie
cius
viteq;
munditia(quam
vcrbo
docuit
ipfe
&
exéplo
firmauit)aplexamint:
ficd;
puro
cordej&
vita
mun-
*
da
adorate
illum.
x
V
t
hac
ratione
effugere
pofsitis
iram
venturam
"rafc
atut
dominus
,€7'
inti
iudicis,neq;
vos
ira
Dei
coprehendat
in
nouifsimo,
&
amitta-
per
atis
de
yia
iu
ffa.
tisvia
dE
soie
*
€
diues
c
fortem
iuftorum
A
in
tenebras
exteriores.1;
In
dieilla
vitionis
&
vidi&tejcum
apparue
1.
Cum
exatferi
PB
n
implacabilis
illa
iudicis
ira;
poft
paululum
&
qua
cet
renis
s
breui
Wáaeus
vétura,«
beati
inuenitur
&
cognofcétur
oncs
qui
vere
crediderüc
X
beati
omnes
qui
con-
—
ined,
quádo
ceterisomnibusinfdelibus
&
inobedictbus
certa
8
idubitata
veniet
mortis
eterne
dariatio,à
quo
modo
per
peenitétia
€
fiduntin
€0,
donec
tépus
illud
adueniat,
liberari
poteftis
in
dulcedine
eratig
er
ANNOTATIONES
IN-PSALMM
SECVNDYM.
Erfü
primo,Q
uare
fremuerunt
gentes.Signü
quefitiuü;quare;accipi
poteft
vt
querat.cau-
fàm
vel
finalem,
vel
cfficientem,fiue
mouenté.
Iuxta
prioré
acceptioné,erit
fenfus,
O
uor-.
füm,ad
quid,propter
qué
finé
fremuerunt
gentes,
&c.quafi
dicat
Propheta,
Omnino
va-
nc&
fruftra
conaminiquoniam
ad
finem
veftrum
quem
intenditisid
eft
diuine
glorie
opprefsio
nem,&
Chriftiani
nominis
dcletionem,peruenire
nunquáa
poteritis.Tuxta
altera
veró
acceptione
crit
fenfus
talis,
Q
uid
eft
quod
vos
moueeque
vos
caufa
impellit
ad
tantam
infaniam
vt
aduerfus
Deum
&
filiá
eius
ita
cófürgatisquaft
dicat,
Omnino
nulla
eft
vobis
caufa
táte
huius
comotionis,
cüipfe
Chriftus
dominus
verus
fir
De
filius,
&
rex
verus
faper
omnes,cui
non
folü
nemo
pott
obfifterefed
omnes
etiam
reges
terrarü
fe
debeat
fübiicere,quéadmodu
in
profequutione
pfalmi
cuidentius
deducit.
€
V
er(u
tertio,
Difrumpamus
vincula
eorum.
Coplutes
terti
hünc
verfu
ac-
cipiunt
vt
vocem
gentium
infidelium,fe
inuicem
contra
Chriftü
ad
perfequutioné
nominis
Chri
fliani
exhortátium,afsienátes
huiufmodi
fententiam,
Difrumpamus
&
Íícidamus
vincula
&
ferui
tuté
corum,id
eft,Dci
&
Chrifti
eius;aut
corü
qui
deo
&
Chrifto
feruiat:
&
iueü
fcruitutis
,
ac
£-
dei
Chriftiane(cui
fe
ipfi
fubmiferunt)
proiiciamus
à
nobis,
fuftipiamus
illud
neque
fubdamur
illi.Purant
enim
infideles
Iudei
&
Gentiles,
Chrifti
precepta,
&
fanctifsimalegem
effe
vicula
durif.
|
fima
&
iueüi
grauifsimum;cum
fintiugü
fuaue
&
onus
leue,
nequeligét
quequà
nifrin
dulcifsima
libertate:cum
fint
illi
foli
vere
liberi,
qui
his
falubribus
vinculis
fucrint
bene
captiuati-
A
tque
hanc
fententiam
indicat
paraphrafis
Chaldaica,que
huic
verfui
premittit
verbum;dicunr,fubaudiendo
principcs,aut
reges
terre
atque
populi
infideles.Neq;
nos
car
reiicimus,aut
improbamus.
In
Elu-
cidatione
tamé
alteram
fequuti
[umus,fecundà
quà
hec
vox
vt
Prophete
cá
fuis
fidelibus
accipia-
tur,qui
fe
adhortátur
non
ducere
iugum
cum
infidelibus:quafi
dicant:
S
cindamus
à
nobis
vincula
illorum
infidelium,qui
contra
Deum
&
Chriftü
inania
funtmeditati:neque
iugü
duc&mus
cü
in-
credulis
illis.
Cui
confonat
illud
A
poftoli;
N
olite
iugum
ducere
cü
infidelibus
OQ
uid
eni
eft
aliud
proiicereiugum
infidelium
illorum
,
quàm
nolle
cum
illis
iugü
ducere?Quémad
modum
eni
qui
cum
infidelibus
comunicant,&
eiufdem
infidelitatis
funt
participes,
dicuntür
fufcipcre
infidelium
iugum,&
cum
cis
iugum
ducere:fic
per
contrarium
qui
recufant
eidé
fubiici
infidelitati,rétte
hos
dixcrimus
ptoiicere
iugum
infidelium.
Videtur
autem
àboum
fimilitudine
füpta
hec
eloquutio.
Boucs
enim
qui
pariter
iugum
ducunt,
vículis
&
ligamentis
quibufda
folétad
cornua
cobinar:
&
-
qui
fic
colligati
fuerint,
neceffe
eft
illos
pariter
iugum
ducere
.
Q'urautem
vinculaimpetu
difrum
punt;quibus
colligantur,
hiàiugo
facile
fe
liberant
.
Atque
ita
fanein
vnümiugum
colligati
fue-
:
s
OSEE
*
:
,
"
ees
ION
oed
qevIpE
M.
ma
nuo
c
M
erre
im
oe
ME
E
am
s
omes.
Ud
BM
PIE
ERE
|
PSALMVS
rant
ptincipes
facerdotum
&
feniores
populi,
ita
poftmodum
reges
&
pricipes
populorü
in
pet-
fequutione
Chriftiarii
nominis
pariter
colligati
videbátur
,
&
fimul
iugü
ducebant
vniuerfi
pene
fapientes
atq;
potentes.
Nos
autem
fideles
vincula
eorum
diffoluamus
&
confringamus
,
nec
pa-
tiamur
nos
eifdem
innodari:&
fic
iugum
illorum
proiiciamus
,
vt
non
cum
illis
iugum
ducamus,
fed
libertatem
fidei,
vinculis
infidelitatis
(quibus
illi
funtin
impietate
fua
colligat)
praeligamus.
q
Verfu..
4.
Quibhabitatin
calis,
irridebit
eos.
Ei
quo
dicitur
de
irrifione
&
fubfannatione
Dei
Prouer.1
contra
impios,
refpondent
verba
libri
Prouerbiorü,in
cuius
capite
primo
Sapientia
audimus
cla-
mantem
&
conquerenté
in
hzc
verba,
Defpexiftis(inquit)omne
cófilium
,
&
increpationes
meas
neglexiftis.Ego
quoq;
in
interitu
veftro
ridebo
&
fubfannabo
,
cü
vobis
id
quod
timebatis
aduc-
nerit.
Quoniam
auté
non
eft
hoc
ridere,
aut
fübíannare
fecundum
corporalem
afpectum
accipic-
dum,quomodo
homincs
per
oris
certá
difpofitionem
rident,&
nafi
cótractionem,
aut
corruga-
tionem
fübfannant,fed
(cundum
myfticam
proprietatem:iccirco
quid
fibi
ifte
rifus
&
fübfanna-
tio
velintin
confequentibus
edocet
.
Cum
irruetit
(inquit)
repentina
calamitas,&
interitus
quafi
tépeftas
ingruerit,quádo
venerit
füper
vos
tribulatio
&
anguftia,tüc
inuocabunt
me,&
non
exau-
diam:mane
cófürgent,&
nó
inuenient
me,co
quód
exofam
habuerint
difciplinam,
&
timoré
do
mini
non
fuüfceperint,necacquieuerint
confilio
meo
.
Hoc
eni
eft
ridere
,
hoc
fubfannare
Dei,in
nouifsimo
non
parcere
,
non
fle&ti
mifericordia
fecundum
feueritatem
immobils
iuftitiz
vídictá
referreabfque
compafsionis
dolore,eófque
cofüdere,&
in
erubefcétia
mittere:
quomodo
illi
qui
rident,aut
fubfannant,füper
eos
quos
rident
aut
fübfannant,
nulla
afficiütur
copafsione
mifcricor
diz,(cd
abíque
mifericordia
confundüt
eos
&erubefcere
faciunt.
Neq;
multo
aliud
eft
hic
rifus
&
fub(annatio,
quàm
in
verfu
Íequenti
ira
&
furor.Iratus
enim
dicitur
Deus,quatenus
poena
infert:
&
furoré
in
eo
imaginamur,
quatenus
tü
erit
implacabilis
,
nulláfq;
excufationes
vel
recipere
vo-
let,vel
audire.
Tales
enim
fere
videmus
hominesin
ira
&
furore
pofitos.Q
uo
in
loco
illud
diligc-
ter
notandum
eft,
quá
difsimilis
erit
vox
illa,
quá
tunc
contra
impios
proferet
dominus,ab
ca
qua
nunc
peccatores
fuauiter
alloquitur
vocas
eos
ad
poenitentiam.
Modo
ení
in
máfuctudineloqui-
tur
quafi
pater
filiis,
ficut
paftor
bonus
errabumdis
ouibus,
querés
peccatores
ad
paenitentiam,
&
infideles
ad
fidem,
ficut
gallina
fua
voce
pullos
fub
alas
congregare
volés
.
Tüc
veró
inira
loque-
ue
tur
&
in
furore
fententiam
pronunciabit
conturbáté.poteft
tamen
ifta
Dei
irrifio
etiam
aliter
mo
Ioa
.xo
-
rehumano
intelligi.Solent
enim
homines
irridere
&
tubfannare
eos
qui
magna
moliütur
,
qua
i-
Matt.
9.
phis
funt
impofsibilia,
&
quz
ad
effectü
perducere
nó
valent.
Tunc
auté
maximé
irridentur
huiuf-
Matt.
25
modi
&
fübíannantur,cü
res
ipfa
monftrat
eos
non
potuiffe
affequi
quod
funt
moliti:
quemad-
Luce.14.
modum
in
Euangelica
parabola
irridendus
dicitur
&
irrifione
dignus,qui
coepit
zdificare;
&
no
-.
potuit
confummare.Ita
fané
in
nouifsimo
die,
cum
manifefte
patebütirrita
omnia
impiorü
con-
—
tra
Deü
machinamenta,
atq;
confilia
e
orum
omnia
difsipata
quibus
contra
Dei
gloriam
cgerant,
deridebütur
&
fübfannabuntur
miferi
.
Sic
&
alibi
pfalmo
36
.
de
impio
bonis
machinante
mala,
Píal.356.
dicitur,Dominus
autem
irridebit
eum,quoniam
profpicit
quód
veniet
dies
eius:
circa
quem
loc
prafentem
iftam
fententiam
latius
aliquato
inueniet
explanatà
,
cui
libebit
requirere.
€
V
erfu.c.
Ego
auté
conftitutus
füm
rex
ab
eo
fuperSion.per
Sion
(quod
interpretatur
Ípecula)
intelligitur
fancta
Ecclefi$quz
etiam
mons
fanctus
Dei
dicitur.
Mons
enim
altus
eft,firmus
&
ímobilis
.
Sic
Ecclefia
per
fidei
(üblimitatem
alta
eft,
&per
charitatis
radicem
firma
atq;
immobilis,
fpiritu
quoq;
íancto
inhabitatore
eft
fanctificata,vt
fit
domus,
habitatio,
&
templum
Dei.Cur
auté
per
Sion
in-
tclligatur
fan&ta
Ecclefia,caufa
accipi
poteft
,
vel
ex
nominis
fignificatione
,
vel
ex
loci
electione.
Nomen
enim(vt
diximus)fpeculà
fignificat
,
fpecula
veró
in
alto
eft.Sic
&
Ecclefia
ratione
fübli-
mitatis
fidei
quafi
fpecula
eftjin
qua,
&
in
cuius
fide
quifquis
refidet,
contéplatur
&
videt
que
ho
mines
fuper
terram
inhabitantes
extra
Ecclefiam
nequaquam
valét
confpicere,nimirum
fandte
fi-
dei
&
Euágelice
veritatis
myfteria,que
ignorátnec
videre
valent,
quicüque
extra
hác
fpeculà
có-
fiftunt.
Secundum
loci
autem
electionem
dici
poteft
Ecclefia
Sion,
quoniá
in
mote
S16
apud
po
pulum
Iudaicü
templá
erat,in
quo
colebatur
Deus
,
quod
erat
typus
&cfigura
illius
tepli
,
de
quo
Pal.
47
.
inalio
pfalmo
fcribitur,
Sufcepimus
deus
mifericordiam
tu&
in
medio
templi
tui
,
id
eft,
Ecclefie
:
fanctz,
quam
fpiritus
in
templum
Deo
&
Chrifto
confecrauit.€
V
erfu
(cptimo,
Ego
hodie
genui
te:Loquitur
de
generatione
zterna;qua
pater
zternaliter
gignit
filium
,
&
filius
xternaliter
gigni-
tur
à
patrc.Hac
autem
aeternitas
fignificatur
per
aduerbium
temporis,hodie
.In
eternitate
enim
-
neque
prateritum
eft,neque
futurum,cum
partes
non
habeat
fecundum
füccefsionem
,
quarü
al-
tera
alteram
praecedat
aut
fequatur:fed
eft
xternitas
quafi
momentum
vnü
perpetuo
cófiftés.
A
d
imaginandum
nang;
eternitatis
durationem,oportet
intelligere
quafi
nunc
quoddi
fiue
momen-
tum
przfens,
vnum
atque
idé
&
inuariatum,
abíque
fluxu
&
tranfitu
ftabiliter
imperpetuum
con
fiftensfinepraterito
quod
defluat
,
aut
fine
futuro
quod
adueniat
,
ficque
velut
perpetuü
quod-
dam
hodie;nequc
heri,neque
cras,
habens.Heri
autem
&
cras
,
fuccefsionem
manifeftam,
tranfi-
üonem
&
fluxum
indicant:quoniá
heri
iam
non
eft,
&
cras
nondum
aduenit.
propter
quod
per
ipfa
nequaquam
poteft
zternitas
fignificari
,
imo
impofsibile
eft
vt
in
zternitate
intelligatur.Illud
vero
notandum,quód
aduerbio
hodie;nouo
modo
iügit
pfalmifta
,
no
tempus
przfés
(
quod
vi-
deretur
aptius)dicendo,Ego
hodie
gigno
te:fed
preteritum
,
quod
minus
videtur
conuenire;
eo
quód
przteritum
tempus
ex
füz
fignificationis
proprietate
prateritioné
fignet,
qua
in
diuina
ge
neratione
femper
exiftéte
non
habet
locum.
Intelligendum
ergo
eft
iccirco
praeteritum
tempus
cum
aducrbio
prafentis
temporis
coniungià
propheta,
vt
ita
fignificaretur
bodie
illud,
de
quo
TA
)
l
H
TU
ERE
S
S
RM
SECVNDY
S.
4
A
loquitur,non
effe
recés
hodie,neque
iam
incipere
fuam
durationé,fed
pracefsiffe
(
non
dico
pra-
b
C
terüffe)ab
eterno.Eft
enim
inter
boc
hodie
eternum,
&
noftrum
hodie
téporale
,
ifta
diuerfitas:
noftrum
hodie
recens
fit,&
cum
anté
nunquam
fuerit,
ià
primü
aduenit,
mox
abiturü
vbi
cras
aduenerit.
A
tque
iccirco
nos
illi
folum
przfens
accommodamus
cum
ad
totum
hodie
refpicimus
dicentes,
Hodie
viuo;hodie
fum,hodie
gigno:nifi
ad
partes
refpiciamus
eius
diei
praíetis,de
quo
loquitur.Sic
enim
&
przteritum,
&
futurum
his
cófiderationibus
licebit
adiicere
,
vt
ci
dicimus,
Hodie
comedi,
&
hodie
dormia,
fecundum
diuerías
huius
diei
partes.Secundum
refpectum
tamé
ad
totum,non
conuenienter
nifi
przefens
tépus
poffumus
applicare
temporali,
&labili
noftro
ho-
die.Illud
autem
eternum
hodie
(de
quo
hic
fit
mentio)
nequaquam
recens
eft
,
neque
iá
nouü
ad
uenit
quafi
nunquam
przcefferit,neque
iterum
cras
vetus
erit,neque
tü
abibit
ab
vlIo
fugatus
die
craftino,neque
praterito
füccidit,neque
futurum
przcedit,fed
antiquü
hodie
eft
,
quod
(quanti
uis
longam
durationem
méte
cóprehéderis)
femper
erat
ideg
quod
nunc
eft,
hodie,
&
quátüuis
longam
fecund(
futurá
durationé
cóprehéderis,
fimiliter
przftabit
idé,
quod
nüc
eft.
A
tque
ideo
illi
poteft(nulla
etia
ad
partes
diuerías
habita
cofideratione)apte
addi
tépus
preteriti,
vel
futurum.
Vnde
ficut
pater
nunc
dicit
Ego
hodie
genui
te:ita
eade
veritate,
&
cógruitate
poterit
dicere;Ego
hodie
gignà
te.In
hac
enim
aternitate,pater
zternus,&
femper
genuit
filium,
&
féper
gignet
filii,
|
&
femper
gignit
filium.
Propriiffimus
tamé
de
zternitate
loquendi
modus
eft
,
cà
per
tépus
pre-
fensloquimur
.
Ad
fignificandà
nihilominus
noftro
captui
xternitatis
durationem
,
przteritü
eft
conueniétius.
V
nde
&
in
alio
pfalmo
de
eade
hac
generatione
loqués
idem
propheta,dicit
fimili-
ter
praeterito
tempore,
Ex
vtero
ante
luciferü
genui
te.
Significat
enim
ipfam
verbigenerationé
P
fal.109.
fecundum
duratione
non
pratceriiffe,fed
tantü
prafuiffe:id
eft,nó
nouam
effe,fed
ab
terno
prz-
cefsiffe.
V
crüm
hac
forfità
fimplicium
captum
videbuntur
excedere:ad
propofiti
tamé
loci
plena
intelligentiam
videbantur
neceffaria
:
neque
intelle&tu
difficilia
erüt
iis
qui
ex
naturaliü
rerum
tra
Ctatibus,temporis
&
zternitatis
agnoueritdifferentias.4
V
crfü
8.Dabo
tibi
gentes,hzreditatem
tuam.Gentes,&
hzreditatem,nó
pro
vno
accufàtiuo
cóputari
debent,
per
appofitoria
coftructio
nem,fed
tanquam
duo
accufatiui
ab
codé
verbo,
dabo,
fecüdum
vim
vehemétifsimz
tranfitionis
rc&ti.cuiufmodi
regimen
eft
cü
dicimus,
Eligo
te
regem,
confecro
te
facerdoté.Eftque
fenfus,
Da-
bo
tibigétes
in
hereditatem
tuá,vel
pro
hzreditate
tua,
hoc
eft
vt
fint
hereditas
tua:quemadmo-
dum
orationis
illius,
Eligo
te
regé
fenfus
eft;
Eligo
tein
repe,
fiue
vt
fis
rex.
Similiter
&
in
fequen-
ti
parte
dicendum
cft;
Et
poffafsionem
tuam
terminos
terrz.€
V
erfu.
9.
R
eges
cos
in
virga
ferrea.
Per
virgam
iftam
ferream,
prater
inflexibilem
iuftitiam(cuius
Elucidatio
meminit)recte
etiam
in-
-
telligi
poterit
fermo
Dei
viuus,&
efficax,
&
penetrabilior
omni
gladio
&cipiti:
quod
ficutà
Paulo
Hebr.
4.
gladius
vocatur
,
imó
gladio
ancipiti
penctrabilius
afferitur
:
ita
nó
incoueniéter
virga
ferrea
(pro
pter
fuam
fortitudinem,
&
virtutem)appellari
poteft
.
A
pud
Hieremià
veró
etiam
malleus
nuncu
peur
Nunquid
non(inquit)verba
mea
quafi
ignis
&
quafi
malleus
conterens
petra?
Q
uód
fi
mal
Hiere.25,
eus
petra
conterens
appellatur
fermo
Dei,cur
non
etiam
recte
ferrea
virga
nücupari
pofsi
Hzc
autem
virga
eft,qua
Chriftus
regit
ac
pafcit
bonas
oues
fuas:malas
autem
,
vt
vas
figuli
confringit,
quoniam
in
verbis
oris
eius
condénabitur
impius
.
Aut
poteft
etia
hecfecüda
pars
in
boná
parté
interpretari,vt
de
falutari
confractione
intelligatur
qua
videlicet
corda
dura,immitia,
fera
,
&
in-
credula
ipfe
percutit,cófringit,&
interficit
vt
manfuefcant
atque
emollefcat
per
poenitentiam.Hu
iufmodi
enim
corda
funt
petra
quas
cóterit
ille,de
quo
diximus:
Malle*.&
ifta,
de'quá
nücloqui-
mur
fctrea
virga.Forfitan&
eadem
eft
quam
volebat
Efaias,cum
de
Mefsia
loqueretur,
percutiet
-
(inquiens)terra
virga
oris
fui.
Virga
enim
hac
verbi
fui,quz
ex
ore
ipfius
procefsit,
terram
percu£
Efa.11..
cum
fideles
monet
in
metu
&
tremore
füam
falutem
operari:id
eft,cum
magna
folicitudine,atten
fit,
quoniam
impiorum
corda
ictu
przdicationis
fuz
falubriter
feriendo;ad
fidem,
&
virturé
con-
uertit.
Nonnunquá
&
pro
fceptro
ponitur
virga,vt
pfalmo
quadragefimo
quarto,
Virga
directio
nis
virga
regni
tubid
eft
fceptrum
zquitatis
,
fceptrum
regni
tui
.
A
tque
ita
Te
Íceptrü
ferreum
fi-
Pfal.
4
4.
gnificatur
regnum
infrangibile,&
indeficiens
,
nempe
zternum:qua
expofition£
in
Elucidatione
prioriloco
pofitam
cóperies.€
Verfu
vndecimo,Setuite
domino
in
timore.Duo
cóiungit
pfálmi
fta,qua
pariterin
nobis
erga
Deum
debent
adeffe.
Exultare
ent
nos
oportct,
&
gaudere
plurimi
atque
ztari
in
bonitate
Deizneque
morofüus
ipfe
eft
dominus,
vt
feruis
fuis
,phibeat
gaudere.Imó
locis
plus
mille,per
feruos
fuos
prophetas,
&
apoftolos;atque
etiam
per
os
fuum
Iztari
monet,
&
gaudere
femper.Gaudete
(inquit
idem
ipfc)
quia
nominaveftra
fcripta
funt
in
celis.
Debet
tamen
non
effc
inepta
noftra
exultatio,
fed
cü
debita
ex
intimo
cordis
affe&tu
reuerétia
,
omníque
graui
Luc.xo.
tate,maturitate,&
morum
honeftate:quod
eft
cum
tremore
exultare.
Nó
ent
intelligédus
eft
trc-
mo
rifte
fecundum
feruilé
affe&tum.
Tremor
enim
nó
eft
in
charitate
fed
perfecta
charitas
foras
mittit
timoré:
quáto
magis
&
tremorem
eiufmodi
Significat
autem
in
propofito
magnam
totius
-
affcctus
reuerentiam
,&
attentifsimam
mentis
folicitudinem
atque
diligentiam,quá
merito
in
no-
L-Ioan.4,
bis
efficere
debet
confideratio
diuinz
maieftatis.De
hocauté
timore,
&
tremore
Paulus
loquitur
-
-
tione,
&
vigilantia,non
remiffe,
non
trepide,vt
faciunt
quid.
Sed
&
feipfü
apud
Corithios
fuif-
Philip.
2.
fe
teftatur
in
multó
timore
&
tremore.Seruis
quoque
przcipit
ide
,
vt
dominis
carnalibus
feruiat
cum
timore
&
tremore,hoc
eft,cum
fumma
obedientia,
&
reuerétia.Q
uod
(i
dominis
téporali-
-
Cor.
2.
bus
precipiuntur
ferui
cü
tremore
obedire,
quáto
magis
terno
illi
regi
regum
&
domino
omniü
Ephef.
6,
dominantium?Neque
enim
tam
feruus
aut
fübditus
poteft
effe
infimus
quiliber
hominum
fuo
té-
porali
domino;qui
fit
is
qui
füpremus
eft
,
&
gloriofifsimus
inter
filios
hominum
infinito
maiore
C
n
a
i
TM
T
RR
ER
PSALMVS
mo
domino,cum
timore:&exultate
in
eius
bonitate:fic
tamé,vt
cü
ttemore,memores
femper
ve
ftre
erga
illum
humilitatis.
V
erfu
vltimo,
Cu
exarferit
in
breui
ira
cius:
Poffet
principium
huius
verfus
fecundü
fententiam
nó
male
coniungi
cü
fine
praceden
tis,
vt
fit
fenfus,
Apprehendite
di-
fciplinam
modo,
dü
tempus
eft,nequando
experiamini
ir
domini,
&
ne
percatis
de
via
iufta
tüc,
cü
exardefcet
fübitó
ira
eius,
ne
tunc
videlicet
pereatis
de
via
iufta,ne
tüc
feparemini
à
retributio-
|
ne
bonorum,cum
cxardefcet
feq;
manifeftabit
furor
irz
eius.
Ac
deinde
legatur
feparatim,
velut
conclufio
totius
pfalmi,
Beati
funtatq;
erunt
vniuerfi,qui
confidunt
in
illo.
À
terius
autem
cóne-
xionis
fententia
in
Elucidatione
expreffa
eft.
TERTII
P$A4LMI
AMRGEMENTV
M.
X
titulo(qui
tá
apud
Hebreos,
qua
apud
Grecos
átque
Latinos
pfalmo
buic
preponitur,manifeftü
fit
eum
à
Dauid
compofitü
fuiffe
in
ip[a
per
fequutione
quá
à
filio
Abfalo
fuftinuit,
fiue
poft
pera
per
fequutionem;&7-affequutá
liberationem.Propter
quod,
fecundii
biftorialem
fenfum
Dauid
ipfi
ap-
2.
Reg.r.
quutionis,quam
Chriftus
dominus
à
populo
fuo
erat
perlaturus(quemadmodum
ez
in
ceteru
Dauid
geftis,
-
Chrifti
myfteria
figurari
folét
)
iccirco
precipue
eft
referenda
p
falmi
buiw
intelligétia
«d
Cbriftü,in
per
*
e.
E
*
-
.
—-
-"
.
*
* v
ATEM
me
.
LÍ
a
bulantium
acerbitatem
primim
veluti
per
querimonia
proponétis,in
fpe
tamen
diuini
auxilii
feip[(t
cófor
-
fübie&ióne
fubditus
aterno
domino
.
R
e&t
ctiam
reges
&
iudices
populorü
feruite
illi,
vt
füm-
-
fequutionibus
e:
tribulationibus
con[Litutüyvt
fit
eius
ad
patre
fermo
fue
per
fequutionis
grauitaté,eo
tri.
1
Domine
quid
mulii-
plicati
funt
qui
tribu-
Marta,
lant
mex
muli
infar-
TEE
gunt
aduerfum
me.
z
Multi
dicunt
anime
me«,»&
non
e
-3
Tu
aiit
domine
fufce
ptormeuses,3&
gloria
Ioan.
10.
mea
e'7*
exaltás
caput
meum.
;
4
V/oce
mea
ad
domi-
nüclamauieg
exau
diuit
me
de
montefan-
Luc.2.3.
Cfo
fuo.
:
Mata;
5
Bgodormii
e
fo-
|
qoratus
[um:3€
ez
ex-
urrexi,
quia
dominus
—
ofefcepu
me.
6€
INon
timebo
millia
(c
gopuli
ivcundantis
me:
3K
exurge
domine
,
fal-
Heft.
13.
4
Dan.
4.
Ápo.r.
|
7
Quanam
tu
percu[-
Jit
omnes
aduer[an
-
tes
mibi
fine.
caufa,
3«
dentes
peccatorum.
coniriuílt.
000
L[alusip-.
"
€
fac
Deus
WES.
"veAione
mea:
xtu
tantum
domine
pater,
exurge
mihi
in
auxilium:
s
...—
&
fecundum
decretum
cófilii
tui
eterni,à
morte
(in
qua
tua
permit.
-
tantis.
Deinde
mortis
fomnum;€7
fub(equuturá
ex
patris
virtute
re
furre&tionis
gloriá,atque
inimicorüfi-
nalem
confufionem
ey
punitionem
predicentis.
|
;
FERCEII
PSXL
MI
ELVCIDA
TIO.
Ide
pater
mi,qui
meus
es
fecundum
affumpti
ferui
"forma
dominus,
quàm
funt
multiplicati
perfequu-
tores
&
hoftes
met:«multi
admodü
confpirant
at-
que
cófürgüt
adueríus
me
in
malum,
qui
me
que-
runtad
mortem
pertrahere.
2
Multieorum
veluti
-Z'
-exprobrantes
obiiciunt
mihi
dicentes,
«
NO
erit
ti-
bi
falus
in
Deo
tuo
,
in
quo
teais
habere
fiduciam,
neque
tuam
ani-
mam
de
manibus
noftris
ipfe
faluabit:dicentes,
C
ofiditin
Deo,libe
reteum
fi
vult:videamus,fi
liberabiteum
de
manibus
noftris.
5
A
t-
XS
.
tamentu
domine
pater,fufceptor,
defenfor,
protector,&
liberator
meus
esz*
tu
es
qui
me
glorificabis,
&
qui
me
in
regnum
atque
prin
cipatum
exaltabis,liberatum
de
manibus
eorum.
4
In
tribulasio-
nibus
&
perfequutionibus
conftitutus,
vocem
tam
cordis
quà
cor-.
poris
mei
ad
tein
orationeaffe&tu
magno
leuaui:
»
&
tu
exaudifti
me
clamantem
de
füblimi
throno
gloriz
tuz,
in
quo
refides
in
ma-
gnificentia
tua,in
medio
angelorum
tuorum.
5.
Increfcente
&
ope-
rante
aduetfantium
rabie
,
iuxta
propofitum
tuz
voluntatis,ó
pater
&ternz
morti
me
fübdidi
propria
volütate,mortífque
fomnum
ex-
peririin
mea
humanitate
volui,&
tridui
fpacium
in
fomno
illo
per-
durare.ponens
meipío
ad
tempus
animam
meá:
«
Non
permanífi
tamein
morte,vt
ceteri
mortuorum
:
fed
àfomno
illo
mortis
qua-
tocyus
refurrexi
ad
vitam,porteftatem
habens
refümendi
eam
quam
paulo
ante
pofüeram
animam
meà:&
factus
fum
viuus
poft
paulu-
lum,qui
fueram
mortuus,
idá
ex
virtute
diuinitatis
quam
à
teaccc-
H
phquoniam
tu
pater(in
cuius
manus
fpiritum
meum
commendauc-
.
ram
moriens)refufcitandum
füfcepifti
me,&
fuftentafti
atque
cufto
Gift,
vtin
morte
nó
permaneré:fed
poft
criduü
refüfcirafti
me,qua-
tenusate
virtutem
diuinitatis(fecidum
quam
furrexi
i
mortuis
)ac-
€cpi.
6
Etiam
fi
me
millia
hominum
perfequentium
per
circuitum
obfideant,&
in
circuitu
cuftodiam
aut
obfidione
conftituantquo-
modo
ex
Iudeorum
folicitatione
pauci
cuftodes
ad
fepulchrum
mé&
vigilabüt,non
metua,neq;
ob
hoc
impediar
aut
ceffabo
àrefür
fione
ad
tempus
debeo
quiefcere)
me
libera
,
&
ad
vitam
refufcita.
Nulla
eft
enim
poteftas
bumanarum
viriü
qua
tuz
diuine
potétia:
queat
refiftere,
ncq;
eft
qui
tue
pofsit
refiftere
voluntati,
aut
tua
có-
filiafacereitita,
7
Tucs
qui
omnes
aduerfarios
meos
,
qui
mefi-
ne
meo
merito
iniufte
afflixcrunt,
condemnatione
feries
aeterna.
x
Tuictu
graui
iuftirudicii
cui,
&
percufsionefeuera
(ententiz
tu
in
maxilla
feries
eosjita
vt
dentes
eorum
pariter
conterantur
atque
excutiantur,
«
Cóteres
quoque
&
comminucs
inuidiam
&malitio-
plicari
commode
poffet.
V
ertm
quia
per
fequutio
ifta
Dauid
d
fuo
filio,
figura
erat
y
fignü
preuiutm
per
[c-
TERTIV
S.
í
EDT.
—
:-
.fmpoteftaté
eorüm,
qua
me
lacerare
atq;
difcerpere-exiftimabant,
$
Domine
Ju
alu
$,'
S
Adte
pater
domine
folum
fpe&at
faluatio
,
tuü
eft
faluare,&
à
te
f
vno
falus
omnis
vera
eft
expectanda:
«
&
fuper
populü
tibi
fidelem
X
6m
f"
erpopuum
tuífque
mádatis
obediétem
,
crit
benedictio
tua:
in
prafenti
quide
mum
benedié£liotua.
—
alutaris
gratiz
cuz,
in
futuro
autem
fempiterne
glorie
tue
:
quéad-
EC
modum
ex
aduerfo
fuper
populum
infidelem
&
rebellé
venict
ma-
ledictio,
in
przfenti
quidem
fterilitatis
ab
operibus
bonis,in
futuro
damnationis
eterna.
:
ANNOTATIONESIN
PSALMVM
TERTIVM-
Otandum,quód
licet
P&lmum
hunc
totü
Elucidationis
iam
mus
feries
peculiariter
ca-
piti
noftro
Chrifto
accómodaucrit,camque
intelligentiam
folam
exprefferit,poteft
tamé
nihilominus
pulchré
&
comodé
admodu
etiam
cuilibet
Chrifti
mébro,id
eft,cuilibet
vi-
ro
iufto
in
tribulatione
pofito,
vox
pfalmi
huius
aptari,
vix
in
vllo
variata
intelligenga
:
nifi
quod.
in
verfu
quinto
fonus
,&
exurrectio
paulo
aliter
debeát
intelligi.Fit
enim
nónunquá
,
vt
viri
iufti
fiue
prauitate,fiue
prolixitate
perfequutionü
fracti,veluti
torpere
incipiat,
atq;
in
fomnum
pecca
B
tideclinare:quos
Deus
lucis
fuz
vifitatione,
iam
cafüi
propinquos
fuftétat,&
penc
iam
collapfos
benigné
erigit,inimicis
corum
in
fugam
conuerfis
.
Huius
ergo
pfalmi
apparet
ex
predictis
tripli-
cem
inueniri
intelle&tü:primü
quidé
de
perfona
Dauid
in
Abfalonis
perfequutione
,
quéadmo-
dum
indicat
titulus:alterum
de
Chrifto
domino,cuius
typü
gerebat
Dauid:tertiü
vero
,
fecüdum.
quem
cuilibet
Chrifti
membro
accómo
datur
,
de
tribulatione
pofcéti
auxili
,
&
in
domino
fus
cofidentiam
bonam
exercitanti.Neq;
veró
hac
fenfuum
diuerfitas
vllam
inducit
cofufione,
quá-
doquidem
adinuicem
couniti
funt
&
includuntur
alius
in
alio:fecüdus
quidem
in
priore
,
quem-
admodum
id
quod
de
figno
dicitur,fpectat
fimul
&
ad
fignatum:
tertius
auté
in
fecüdo
,
quemad
modum
id
quod
de
capite
dicitur,
pertinet
fimul
&
ad
mébra.4
V
erfu
Tertio,Gloria
mea
&
exal
tans
caput
meum.
Chriftus
fiue
etiam
iuftus
quilibet,
Deum
vocat
fiam
gloriam,id
eft
,
fuum
glo
rificatorem,
à
quo
gloriam
fperat
&
victoriam
atque
coronam.
Exaltare
autem
caput
iufti
quo-
modo
dicatur
Deus,
vide
in
annotationibus
pfàlmi.106.in
pertractatione
verfus
vltimi,De
torré-
tein
via
bibet,
propterea
exaltabit
caput.
€
V
eríu
quarto
,
Exaudiuit
me
de
monte
fancto
fuo.
Mons
fanctus
Dei,
in
pfalmis
atque
item
facris
aliis
fcripturis
interdum
Ecclefiam
fignificat
mili-
:
tantem,quomodo
in
pflmo
pracedenti
in
verbo
Chrifti;
Ego
autem
conftitutus
fum
rex
ab
eo
Palm.».
..
fuper
Sion
montem
fanctum
eius.Et
in
pfalmo.4
6,
Magnus
dominus
&
laudabilis
nimis,
in
ciui-
Pf3.4
6.
C
tate
dei
noftriin
monte
fancto
eius
.
Interdum
veró
Ecclefiam
fignificat
triumphantem
;
&
ma-
fionem
füpernam
beatorum;,
que
propter
altitudinem
altifsime
córemplationis
&
fpeculationis,
fecundum
quam
Deum
fancti
contuentur
facie
ad
faciem
,
rectifsimé
mons
dicitur:fimul
&
pro-
péer
inaccefsibilitatem
&
inexpugnabilitatem
eius.V
nde
dicitur
in
alio
loco
,
Non
accedet
ad
te
1.Cor.13.
malum.
Qui
enim
in
montibus
habitant
,
non
facil
valent
expugnari:&
quo
mons
altior
fucrit,
Pfal.
9o.
co
difficilius.
Mons
autem
Dei
tam
altus
eft
;
vt
nemo
pofsitad
oppugnandum
vel
expugnádum
appropinquare.
Dicitur
autem
mons
ifte
fanctus
,
propter
fingularifsimam
prafentiam
,
&
inha-
:
birationem
firmifsimá
eius
qui
fanctificat
omnia.Sic
in
palmo
decimo
quarto
,
Domine
quis
ha-
PfaLr4.-
bitabit
in
tabernaculo
tuo,
aut
quis
requiefcet
in
monte
fanéto
tuo?
Item
pfalmo
quadragefirao-
Pfal.42.
fecüdo,
Emitte
lucem
tuam
&
veritaté
tuam
,
ipfa
me
deduxerunt
&
adduxerütin
montem
fan-
€um
tuum,
&
in
tabernaculatua
.
€
V
ería
quinto
,
Ego
dormiui
&
foporatus
fum
.
Ex
facris
do-
minilefü
verbis
in
Euangelica
hiftoria,
fimul
&
ex
A
poftolorum
literis
,
difcimus
mortuos
dor-
:
mientes
appellari.
V
nde
d
Lazaro
ait
dominus
,
Lazatus
amicus
nofter
dormit
:intédés
de
mor-
Ioan.ig.
te
corporis.Similiter
&
Paulus,
De
dormientibus,inquit
,
nolo
vos
ignorare
fratres:
ctt
de
mor-
1
-Thef.4
tuis
loqueretur.
Recte
ergo
hocin
loco
per
fomnum
intelligitur
ipa
mortis
dormitio,
&
ex
con-
fcquenti
per
exurrectionem
fiue
euigilationem
à
fomno,ipía
à
morte
ad
vitá
refürrectio
.
Quod
D
auté
Chriftus
ait
ideo
fe
exurrexiffe,
quonia
dominus,pater
videlicet,ipfum
fufcepiffet,
id
non
fie
intelligendü
eft,quafi
non
propria
fua
virtute
refurrexerit
Chriftus
.
R
efurrexit
enim
per
virtute
&
potentiam
diuinitatis,
quz
in
eo
eratjipfi
patríque
communis:
non
quafi
per
alienam
&
extrin
Íecam
virtutem
,
quéadmodum
nos
puri
homines
fuo
tempore
fumus
refuícitadi
à
monumétis:
(Aitenim
de
fe
ipfe
Saluator
dominus,
Poteftatem
habeo
ponendianimam
meam
,
&
poteftaté
habeo
iterum
fümendi
ceam)fed
per
ipfam
propriam
fuam
virtutem,quam
intra
fe
habebat,
&
qua
Ioan.ro.
ipfelicethomo
factus
nunquam
deftituebatur
.
Patri
tamen
affcribit
fuam
refurrectionem
,
&
in
hoc
&
in
aliis
plerifque
locis,quoniam
omnia
quz
habet,
à
patre
habet:zneq;
habet
omnino
quic-
quam
filius,nifi
per
communicationem
patre:
ipfámque
potentiam
omnem
&
virtutem,
quam
habet,
à
patre
habetzatque
ideo
non
immerito
ad
ipfum
refertfüz
refurrectionisgloriam.
Deni-
que
manifeftum
eft
hic
Chriftum
introduci
fecüdum
carnis
difpenfationem
jin
forma
humilita-
tis
loquentem
:propter
quod
ad
defignandum
quód
non
virtute
humana
fürrexiffet
,
fed
diuina,
patri
fuo
affcribit
refurredtionem
.
IN1fi
enim
diuinitas
humanitati
fuifferauxiliata
,
non
potuiffee
ipfc
à
fomno
exurgere.
Si
veró
hunc
pfalmum
totum
per(onz
Dauid
applicare
quis
vellet,
hunc
neceffe
effet
fomnum
iftum
ad
rempus
aduerfitatis
&
triftitiz(in
quo
erat
Dauid,
donec
perdura-
ret
Abfalonis
perfequutio)referre:exurrectionem
autem
fiue
euigilationem,
ad
tempus
liberatio
nis
deanguftia.Si
ver
fecundum
fpiritualem
intelle&ü
viro
cuilibet
iufto
aptetur
pfalmus,
intel-.
-
ligitur
ifta
dormitatio
,
quedam
in
virtutis
propofito
atq;
profectu
remifsio,&
ad
peccatü
aliqua
A
|
AE
PSALMVS
ex
parte
declinatio:exurrectio
autem
,
in
priftinam
diuinz
feruitutis
alacritatem
reparatio
,
ex
be
pignitate
Dci
fufcipiétis
iuftum
,vel
priufquam
cadat
prferuado
,
vel
poftquam
ceciderit
erigen-
Pfl.93.
do,nein
lapíü
permaneat
,
&
in
foueain
quá
cecidit
non
extractus
fuffocetur
&
computrefcar,
Nam
in
alio
pimo
dicitur
,
Nifi
quia
dominus
adiuuit
me
,
paulominus
habitaffet
in
inferno
a-
nima
mea.
.
€
V
erfu
penultimo
,
Détes
peccatorum
contriuifti
.
Süptum
videtur
ex
vulgari
con-
füctudineloquentium,
ad
defignandum
grauitatem
perfecutionis
,
qua
omnipotentia
diuinitatis
Chrifti
bominis
inimicos
&
percufsit,&
percutiet
amplius.
Grauius
enim
ictus
eft
maxille,curm
ex
co
dentes
velinfringuntur
,
vel
excutiuntur.
Átgy
huic
intelligentiz
clare
fatis
atq;
aperte
confo-
nat
beati
Hieronymi
verfio
,
qua
fic
habet,
Quoniam
tu
perculsifti
omnium
inimicorum
meorü
maxillam,dentes
impiorum
confregifti.
Cui
confentit'etiam.
Chaldaica
tranflatio
,
habens
in
hüc
niodum,
Quoniam
tu
percufsifti
omnes
patronos
odii
mei
fuper
genas
eorum,
dentes,impiorum
confregifti.
Eftautem
harum
le&tionum
fententia,tanquam
fi
dicat
propheta
,
In
maxillam
inimi-
cos
meos
percufsifti:
&
quidem
idt
tam
graui
,
vt
etiam
dentes
qui
in
maxillis
erant
,
confiegeris
atque
excufferisid
eftjictu
terribili,nimirum
fententia
damnationis
xternz
.
Aut
per
dentes
con-
fractos,
malitiofam
eorum
poteftatem
,
qua
Chriftum
difcerpere
quarebant,
fimpliciter
intellige.
Vtranque
autemintelligentiam
fuppofita
monftrat
Elucidatio.
|
DE
TITVLO.
HVIVS
PSALMI
-
E
femper
in
datiuo
cafu
ponitur.
Vnde
in
hoc
pfálmo
&
in
cófequentibus
,
cü
audis
,
pfalmus
-
P
Rimum
illudin
gencre
de
titulis
vniuerfis
aduertendá
eft
,
quod
is
cui
pfalmus
affcribitur,
J-
Dau,
vcl
pfálmus
cantici
Dauid,
femper
nomen
Dauid
in
datiuo
caíu
accipi
debet,
vt
fit
fenfus,
pfalmusipfi
Dauid.
Id
quod
tàex
Greco
quàm
Hebrzo
euadit
manifeftü.
V
trobiq;
enim
articulus
datiui
cafus
adiügitur
nomini
Dauid
.In
greco
enim
dicitur
a
A4fid,
id
eft
(vt
ita
ex-
primamus
ipfi
Dauidi.In
Hebrzo
autem
nomini
Dauid
przponitur
litera
Lamech,qua
folet
effe
articulus
datiui
cafüs,quéadmodü
He
genitiui.
Neq;
vero
myfterio
vacare
putamus
,
quód
autho
ris
ipfius
nomen
cafu
datiuo
przpofitü
fit,
cum
tamen
videatur
magis
cafus
genitiuus
ad
autho-
rem
copetere.
Opus
enim
dicimus
illius,
quiauthor
eft
cius.
Preponiturtamen
píalmis
authoris
nomen
cafu
datiuo,
ad
fignificandum(vt
equidé
arbitror)
alium
effe
authoré
prater
canenté
Da-
uid,ipfo
magis
prcipuum;qui
fubticetur
,
&
cui
precipuus
locus
in
genitiuo
cafu
defertur
,
népe
Pal.
44.
[fpiritum
domini
interius
dictantem
&
interius
illuminantem
,
ipft
que
Dauid
pfalmos
reuelatem,
quemadmodü
quodam
in
leo
idem
us
apertum
perhibet
teftimoniü,linguà
fuam
fcribz
velo-
citer
Ícribentis
Sees
appellans
,
videlicet
fpiritus
(an&i
velocem&
efficacem
motionem
defi-
gnàás.
Huicitaque
fcribe
deferens
humilis
&
fimplex
puer
domini
Dauid,
&
táquá
primo
authori
—
primülocum
cocedens
,
fe
quafi
inftrumentü
&
quafi
illuminatum
atq;
edoctü
à
Deo
cafu
datiuo
-
defignat,dicens
,
pfalmus
ipfi
Dauid
.
acfi
diceret
,
pfalmus
ipfi
Dauid
reuelatus
aut
datus
,
qué
vi-
-
delicet
pfalmum
docuit
illum
fummus
artifex
fpiritus
Dei
,
qui
per
Dauid
pfàlmos
canebat.
Atq;
iftud
quidé
hocin
loco
femel
admonitü,
&
aduertédum
eft
&
attédédü
diligéter
per
vniuerfum
Pfal.4
4.
pfalmorum
librum,ne
eadem
opus
fit
fruftra
fepiusiterare
.
€
Domum
ad
hunc
titulum
in
Pal.
28.
fpeciali
attinet)aduertendum
eft
,
quód
frequenter
cotingit
pfalmo
alicui
preponititulü
qui
fpe-
G
Pfal.29.
&tatad
hiftorid,
quemadmodum
hic
dicitur,pfalmus
Dauid
,
cum
fugeretà
facie
Abfalon
filii
fui,
Pfl.
«1.
Alibipfilmus
Dauidin
confümmatione
tabernaculi.
Ité
,
pfalmus
Dauid
in
dedicatione
domus
Pfal.
3;.
Dauid.Itépfalmus
Dauid,cü
venit
Doech
Idumzus
,
&
annütianit
Saul,
&
dixit,
Venit
Dauid
in
domum
Abimelech.Item,pfalmus
Dauid,cum
immutauit
vultü
futt
coram
Abimelech,
&
dimifit
eum,
&
abiit.In
his
tamen
pfalmis
quibus
tales
preponuntur
tituli,non
eft
neceffe;imo
neque
co-
.
ueniens,
vt
huiufmodi
hiftoriale
factà
accipiatur
vniuerfáliter
,
quafi
materia
pfalmi
,
fiue
vt
pfal-
mi
ipfius
intellipctia
ad
hiftoria
talem
accommodetur
.
Nam
in
pfalmo.
55.
(cui
vltimus
ille
titu-
lus
de
vultus
inimutatione
preponitur
etiam
apud
Hebrzos)ne
verbum
quidé
auditur
de
huiuf-
modi
facto
particulari
hiftoriz,
quodin
titulo
premittitur.
Sed
plerunque
titulus
vel
tempus
tà
tum
defignat
,
quo
facta
eft
prophetz
reuelatio
pfalmi
huius
autillius
,
vel
occaftonern
decatandi
",
fiue
defcribédi
eum.
Valde
enim
fteriles
redderet
píalmos
,
qui
femper
ex
titulo
haurite
vellet
fo-
lidam
eorum
intelligentia.
Quemadmodi
t
pfalmo
propofito,
qui
illud
;Ego
dormiui
&
fopora-
tus
fum
&
exurrexi
,
inte
lligerer
de
humiliatione
ac
fublequéti
liberatione
Dauidis
,
vere
fterilem
&
nimis
inamcenum
efficeret
fenfürn.Similiter
pfal.
28.
cui(vt
diximus)przmittitur
titulus;in
có-
fümmatione
tabernaculi
,
fi
ad
litera
illi
dedicationi
materialis
tabernaculi
applicetur
,
fterilem
—
&
ptozíus
ieiuna
habebit
interpretationem
,
cum
fit
Pec
pfalmus
adipe
myfteriorü
noui
tefta
menti
pinguifsimus
&
delicatifsimus.
Q
uód
fi
roges,
quid
ergo
in
titulo
hiftoria
premittitur,fi
ad.
hiftoriam
non
debet
accommodari
interpretatio
pfalmi
qui
fübfequituPTam
diximus
fatis
effe
fi
t&tum
vel
tempus
vel
occafionem
pfalmum
decátandi
titulus
indicet.
pro
cuius
rei
intelligentia
diligenter
attédéda
cft
illa
Pauli
fententia
,
qua
dicit
in
fidelibus
abundare
confolationes;iuxta
tri-
2.
Cor.r.
bulationum
abundantiam.
Sicut(inquit)abundant
pafsiones
Chrifti
in
nobis,
ita
&
per
Chriftum
abundat
confolatio
noftra.
Quod
pfalmifta
nofter
aliis
verbis
,
fecundum
eandem
tamen
fenten
Píal.j3.
tiam
ita
exprefsit,confitens
domino,
&
dicens,
Secundum
multitudinem
dolorum
in
corde
meo,
cófolationes
tuz
lztificauerunt
anima
meam
.
Ex
quo
apparet,
prophetá
in
magnis
tribulationi-
*
bus
&
anguftiis
pofità
,
quáto
magis
affligebatur
exterius,
táto
magis
D
interioréà
Deo
il-
Ru
-
luminationé
,
in
quafeipfü
fecüdü
fpiritü
poffet
abüde
cófolari
,
V
nde
arbitror
fieri
potuiffe,imo
QVARTV
S.
:
é
A
vetifimile
eft
&
pene
clarum
ac
cettü
ita
fuiffe,quod
Dauidi
in
anguftiis
exteriotibus
&
afflictio-
nibus
pofitojin
fpiritu
demonftrata
eft
&reuelatailla
poft
ventura
perfe
quutio
&
afflictio,quam
Chriftus
dominus
prater
omne
meritum
erat
perlaturus
ab
inimicis:vt
fic
in
oftenfa
domini
ven
tura
tribulatione
,
feruus
in
fua
przfenti
afflictione
inueniret
confolationem
:
vt
hoc
ian
Dauidi
.
fpiritus
diceret
,
quod
multo
I
ipfe
dominus
in
carne
fuis
difcipulis
ore
proprio
dicturus
erat:
No
eft
feruus
maior
domino
uo:5i
me
perfequuti
funt,&
vos
perfequétur.Sic
enim
&
fpirit?
di
cebatin
corde
Dauid
,
Ecce
dominü
perfequétur
impii
&
infideles
ferui:tu
ergo
ne
grauáte
feras
fi
teaffligant
iniqui.
Atq;
hoc
pacto
cóuenienter
valde
dici
poteft,
g
cum
à
filio
fuo
Dauid
per-
Ícquutionem
fuftinere
tmdubie
grauiffimam,&
ad
tolerandum
moleftiffimam
(Tanto
enim
gra-
uius
eft
homini
quod
infligitur
malum,quanto
eum
qui
infligit
minus
E
eft
hocagere)ipfe
au
tem
fummam
corá
Deo
humilitatem
exhiberet
,
de
ciuitate
regia
mifera
iliter
cà
vniuetía
domo
pedibus
fuis
egrediens,cliuum
oliuarum
afcédens,nudis
pedius
incedens,cum
fletu
&
operto
ca
pite,rmaledictionem
quoq;
Semci
patienter
ferens,&
vlcifci
volentes
;phibens,
aliáque
his
fimilia
lura
coram
domino
humilitatis
intimz
teftimonia
demonftrans
:
quodi
hac
(inqua)
tárita
humi
loe
illi
reuelatum
fuerit
ad
fuam
cófolationem,quanta
Chriftus
dominusin
mundum
venturus
effetà
populo
fuo
jà
filiis
fuis,fed
malis
filiis
paffurus,&
quomodo
poft
paffionem
foret
Pisihein
B
dus.
Atq;
hacilluminatione,velut
fuorum
malorum
omnium
oblitus,totus
in
contemplationem
perfequutionis
Chrifli
abreptus
quafít
ex
perfona
Chrifti
fic
inimicis
circundati,&
per
refürrecti-
onem
liberandi
in
vocem
Pflmi
prorupit,
ficque
abunde
magnam
in
fua
afflictione
confolario-
neminuenit,intelligens
&
fe
fimiliter
poft
perfequutionem
inuenturum
requiem.
A
tq;
ita
quide
atet
quod
diximus,perfequutionem
A
bfalonis
tempus
fuiffe
,
atque
etiam
occafionem
cómpo--
P
t
q
;P
q
,
nendi
propofiti
Plminon
autem
--
t
-
ipfius
praecipuam
materiam.Forfitan
autem
hzc
&
aliis
pluri-
bus
in
locis,vbi
vfus
veneritadmonebimus,&
plurium
exemplorum
declaratione
faciemus
mani
feftius,fi
nos
magnus
dominus
fua
illuftratione
dignabitur,
&
vita.
Q/ARTI
PSALMI
.ARGEMEÉNTE
M.
ad
increpationem"verba
conuertit,
quod
bomites
rati
|
ac
benigtiffimo
domino
pretermiffo
,
peccatis
(eturpiter
fubdátercaruis
4c
midi
de
[deris
ignominiofe
inbereant.Quibus
deinde
fi
d
"vanitate
conuerti
velint,a
7
leant
comparare:fimul
&7:
modum
quo
ad
illum
cóuerti
d
j
N
boc
Pfalmo
Propheta
vbi
cam
quama
Deo
ipfe
exp
C
bomini
obieclioni
refpodens
,
naturalis
luminis
meminit,atqs
etiam
fpiritualis
illuminationu,
vnde
nobi
boni
eft
iudici
e
letitia
venit
in
cordibus
fideliii.
Deiude
per
fpiritus
illuminationé
que
tempore
gratie
vétu
rabona
eraut
preuidens,e7
precipue
fidelis
populi
futuram
multiplicatione
atq;
profe&tü,e7
(acramétorü
legis
noue
feecunditaté
ea
gaudenter
in
exultatione
fpiritus
futura
quafi
preterita,
iuxta
moré
Propbetarü
prenunciat:c
in
ei
que
preuidebat
nó
befitans
fide,
fe
pariter
cü
venturis
4diungés,
in
pace
fecurus
vult
|
€
gaudens
requie
[cere:credens
"vnd
cum
nouo
illo
populo
par
iter
videre
botia
domini
in
terrá
viuentium;
propter
[pem
cartam
€
fecuram
e
xpe&ationc
eorum
que
fpiritu
illuminante
fibi
fuerant
premouftrata.
QVARTI
1
Cum
inuoccaré
ex-
audiuit
me
deus
iufli-
tie
mea:
*
in
trba-
latione
dilatafi
mibi.
PSALMI
ELVCIDATIO.
Vm
ex
debito
cordis
affe&u
clamarem
in
oratione
ftitiz
mez:«In
ttibulationibus
&
anguftiis
inuoca.
D
Miferere
"ei
,
C7*
pius
benignitatem
expertus
,
iterum
clamare
non
defino
quoties
exaudi
oratione
med.
va
mihi
tribulatio
obuenerir.
Mifericordiar
tuam
demóftra
mihi
domine,&cexaudi
me
tibi
i
fpiritu
humili
fupplicanté.3.
V
os
veró
fi-
3
F
Ji
bominum
yf-
lihominum;ex
hominibus
rationalibus
homines
rationales
proge-.
quequo
graui
corde?
niti,
quos
fic
ad
imaginem
fuam
Deus
nobiles
&
gloriofos
codidit,.
quoutq;
vos
tandem
fecundum
affe&tü
cordis
onerati
permancbi-
me
tis
peccatorum
mole,
atq;
terrenarum
cocupifcentiarum
pondere,
X
Vt
quid
dil
/g1t$
Ya-
femper
in
ima
ifta
refpicientes?«
Et
ppter
quid
(
quzfo)corapponi
nitatem,
e7
quaritis
mendacium?
in
quib?
nihileft
vere
ac
folide
bonitatis,
&
que
fuos
fe&tatores
ini
-
ferc
decipiüt;pro
foclicitate
-
adducétes.Nequaquá
profecto
lioc
decens
aut
iuftá
efljaut
etit
ex--
ROMANS
AUT
Ke
Ar
E
E E
SERE
ion
EAR
n
-
;
E
;
*
i.
:
Pediés,vt
rationalis
creatura
,
qua
Deus
fic
nobilé
creauit,ipfa
fe
va--
4
Et
fitote
quo
-
nitati
atq;
médacio
vItro
fübdat
atq;
in
feruituté
dedat.,
4.
Quód
fi
qui
forte
ex
filiis
hotm
pondera
hac
abiicere
cupiat,
offedà
eis
quis
Nit
mirificauit
do
-
fit
quiillos
poffit
leuare
fuis
onerib?,
Illud
enim
in
primis
fiédá&c
-
-
ertus
fuerat
exauditionis
facilitate
premifit,
mox
.
oiales
creature,
fue
nobilitatis
oblitistam
facillimo
duocatum
monftrat;per
quem
propitiation2
fibi
va
i
debeant(
per
ira
aduerfus
"vitia
preterita,
declinatio
—
nema
malis
e
operatione
iuftitie
t
[ecure
in
eo
Jperare
"valeant,luculenter
manifejtans.V
bi
Ufipiétium
|
mea
ad
dominum,
non
abiecit
otationem
team
-
Deus,author
ipfe,confyderator,&
remuneratoriu
tus,latitudiné
fpiritualis
confolationis
&
gaudiiin-
-
terioris
donauit
mihi
.2.
Atq;
iccirco
caleftem
f-
|
Ioan
.14.
iRegag.
I.
R
e.
16;
Jj
tis
vanitatibus,&
ex
affectu
fectamini
men
aciü?lroc
eff;ea
quz
car
Eccle
.1.
nis
füt
&
müdi
,
que
reuera
nihil
aliud
qua
vanitas
fiit
&
medaciü:
qua
promittunt
ztérnz
mortis
ftipédia
Kam.
€.
|
Iocan.3.
D
fanttum
fu
unm
i
^
1.loan.2.
i"
rome
3
dominus
exaudier
UM
€bDtr.
9.
:
ES
Ioan,
7€
CUR.
clamauero
ad
eum.
Matt
11.
y
Irafc
di
m
|»
Xe
nolite
peccare:
a
*
qua
dicitis
incordi-
l
bus
veftris,
ein
cubi-
libus
vefris
compun-
cium
in[atia,
n"
Roma.8.
Ecde.1.
X
G
Jperates
d
e
un
demini,fed
ab
omnibus
malis
ipfe
vos
faciet
faluos.
Neq;
moucre
—
3k
mul
dicuntquis
o-
———
flendit
nobis
bona
—
7
Signatum
ejt
fuper
E
n0s
lume
vultus
tui
do-
E
mine:
:
3c
dediffi
latinam
m
«corde
meo.
!
.1loan
a.
|
; |
EE
clHoahib
o
co
00
zs
"d
$
A
fracha
frumeni,
|
S
——
yin
C7
olei
fui
multi-
I
cer
plica
fant.
|
2s
9
lnspace
in
idipfam
po
0
dormiá
ey.
requifea.
füui
fl
me.
2.CorL.t.
:
10
oni
tu
domine
|
uu
fingulanitev
in
[pe
con-.
"uw
ANNOTAT
PSALMVS
fideliter
attédendü
cft,quod
pàtetr
omnipotens
Chriftà
dominum
(quemab
initio
conceptus
fui
fanctitatemifericordia,
&
omnibus
gratiis
impleuit,nó
ad
menfuram)mirabilem
fecit
mirifice
exaltauit
in
cófpectu
fuo,&
mirabilé
demon
ftrauit
in
cófpe&tu
omnium
cre
dentiü,tanquá
aduocatum
noftrum
&
propitiatorem,
per
quem
no
bis
datus
eft
ad
patré
acceffus
,
gregatus
imperpetuü
afsiftit
vultui
Dei
pro
nobis.»
Deus
paterom
nipotés
cxaudiet
nos
,
quotiefcunque
ad
illü
clamauerimus:
ita
yt
fi
quid
patrem
petierimus
in
nomine
ei?,hoc
ipfe
faciat
nobis:
ad
qué
E
eee
mirabiliter
à
peccatoribus
fc-
accedétes,ab
omni
onere
&
pódere
liberi(iuxta
promiffum
eius)re
.
ficiemur.s.
Si
vero
modüm
requiritis
quo
ad
illum
à
vanitate
redire
.
oporgat,en
primü
vobis
dolor,ira
&
indignatio
facta
affumi
deber,
per
que
peccatis
prateritis,
imó
vobifipfis(vt
ferui
fuiftis
peccati)in
dignari
debetis,
vtilla
que
prius
turpiter
amaftis,
&
cócupiuiftis
nc-
-
tis
firmo
propofito
ftatuendü,atque
diligenti
obferuationc
eft
caué
dü
ne
ca
quz
femel
defleta
fant
per
poenitétia
,
per
cócupifcétia
ite-
rü
comittatur.«
Czterti
fi
que
occurrat
aut
exoriri
coeperint
per
co
quiter,iam
poenitétes
falubriter
deteftemini:«
deide,
ne
vltrapecce-
gitationes
in
cordibus
veftris
mala
defideria,
vel
ex
fugeeftione
ex-
terioris
demonis,mudi,aut
carnis,vel
ex
memorie
volubilitate
&
af
fectus
inftabilitate,&
fi
que
huiufmodi
intus
in
animos
ve(tros
for
te
fc
ingerat;nolite
oblectari
in
eis,
vt
nó
noccát,fed
cópügimini,
&
fiorfiat
ex
eis
corona
veftra.6.
Neq;
vero
fat
fuerit
ad
pfectà
couer-
fioné,praterita
peccata
plágere,&
ab
eis
caute
declinare:íed
ftudio-
fum
fup
bonü
operari
oportet,&
Deo
offerre
iuftü
facrificii
&
de
bitü
bonarü
actionü,in
operado
ca
que
diuine
funt
volütatis.Nullü
eft
enim
facrificium
tàà
nobis
Deo
debitü,qua
vt
vita
iuxta
cius
vo-.-
lütatem
ducamus.Hec
veró
vbi
adfuerint(népe
de
peccatis
prateri-
-
dolore
vofipfos
affligite
p
illis,vt
fic
d
oblata
refpuitis,
etià
glorio
-
6
S
acrificate.
faciifi-
|
tis
doletejà
malis
actibus
ceffare,
&
operibus
Dco
placitis
infiftere)
*Ípé
habete
in
domino.Sic
eni
vt
oportet
fperátes
in
eo
no
cofun-
quéquà
debét
voces
homini
ftultorü
atq;
carnaliü(quorü
bon?
fe-
per,imo
ifinitus
eft
numerus)dicétiii,
V
nde
fcire
poterimus
qua
vt
bona
fectáda,qüzve
vt
mala
ex
aduetfo
fugiéda,aut
quis
eft
qui
no-
bisin
omnib?
noftris
actionibus(quz
fünt
infinitz)hzc
demoftreo
7.
Ecce
enim
inditü
eft
&
impreffum
nobis
rationalib?
creaturis
na.
turale
lumé
quod
à
facie
Dei.i.ab
illo
increato;jinfinitp,
&inzftima-
bili
lumine
,
veluti
quedá
particula
&
quadà
pticipatio
illiusimmé-
fi
luminisjin
apice
métali&vi
anime
fuprema
defup
immiffum,Dceo
nos
afsimilat,&
Dci
imagine
veluti
cófignat:in
quo
lumine,
natura-
G
H
DWARTVS
-
7
A
abundat
confolatio
noftra:&
fi
fuerimus
focii
paffionum,erimus
&
confolationum.Dii
eni
foris
.
retributio
corpus
premit,
intus
e
gaudium
fpiritus
dilatatar.
Propter
quod
idé
A
poft.hac
latitu
2.
Co.
4
dinem
probe
expertus,In
omnibus(inquiebat
quodá
loco
glorians
in
afllictionibus)
tribulationé
:
patimur,fed
nonanguftiamur.Et
iterum,
Licet
is
qui
foris
eft
nofter
homo
corrumpatur,tamé
is
Ibidem
.
qui
intus
eft
renouatur
de
die
in
diem.Si
veró
malit
quis
accipere
verbum
dilatafti,
íccundum
pro
prietacem
fuae
fignificationis,
vt
fonet
latum
facere,
fubaudiat
accufatiuum
przcordia,vel
cor,
vel
fpiritum,
vel
confolationem,aut
aliud
huiufmodi:vt
fit
éfus,
Dilatafti
mihi
cor,aut
precordia,auc
Ípiritum
meum.In
confolatione
enim
&
gaudio
interiori
fpiritus
intra
fefe
dilatatur,
quéadmodü
rriftitia
cofringitur
&
coanguftatur.
A
ut
dilatafti
confolationem
,
id
eft,
latá
mihi
fecifti
confola-
tioné.Forfitan
autem
hac
latitudo,de
qua
modo
loquitur,cadem
illa
de
qua
&
i
aliis
aliquot
locis
meminimus
fieri
fermonem.V
cluti
Pfalmo.:
7,Eduxit
me
in
laritudinem.Et
pfal.
118.
Et
ambula-
Pfal
.
17.
bam
in
latitudine.Et
iterum,
V
iam
mandatorum
tuorum
cucurri,cü
dilatafti
cor
meü
.
Lectio
au-
Pfal
.I18.
tem
Romana
habet
accufatiuum
pro
datiuo,In
tzibulatione(inquit)dilatafti
me.Et
hacc
lectio
can
Ibidem.
dem
habet
cum
fupradictis
fententiam.
Q
uid
cft
enim
inuocanté
dilatare
nifi
inuocáti
dare
latitu
dinem,ipfümquein
latitudine
conftituere:€
Verfu
tertio,
Vt
quid
diligitis
vanitatem,
&
quatitis
p
mendaciumper
vanitates
&
médacia
recte
in
Elucidatione
intelliguntur
ea
que
müdi
fant
&
car.
-
.
his,id
eft
,
delitiz
&
temporalia
bona
&
malarum
cócupifcentiarum
adimpletio:
que
nihil
füt
nifi
.
vanitas
&
mendacium.V
nde
&
in
pfalmo.59.
fimiliter
de
his
dicitur,
q
beatus
eft
homo
ille,
qui
Pfl.39.
non
refpexitin
vanitates
&
infanias
falfas
.
poffent
nihilominus
idola
hic
intelligi
vanitates
&
m&
dacia,qux
re
vera
vaniffima
funt
cum
dii
habeantur,nihil
tamen
fint
minus,
&
mentiütur
fuis
cul
toribus,eófq;
mifere
decipiunt,
pro
falute
eternam
damnation£
ipfis
fuperinducenes
.
Atqueita
-
comode
fubfequitur
in
fequéti
verfu
demóftratio
cius,
qui
vere
diligi
&
requiri
debet
vt
colatur,
fcilicet
Chrifti
Dei
patris
filii,qui
non
mentitur
fuis
cultoribus,cü
oes
clamantes
exaudiat
:
quem
rclictis
omnibus
vanis
idolis,
iuftum
eft
verum
Deum
requirere
&
colere
.
poteft
auté
hic
verfus
lcgi,
vel
tanquam
increpatoria
Iterrogatio
cü
vehementia
ídignationis
,
vel
quafi
per
querimoait
cum
fuauitate
cópaffionis.
Neq;
omnino
diffonat
vox
ifta
prophete
increpatoria
,
ab
illa
fuauiffi
A
ma
Chrifti
xdg
lecunduta
quain
Euágelio
vniuerfis
clamitat,
dicens,
V
enite
ad
me
ocs
Matt.
ui.
qui
laboratis&
onerati
eftis,&
ego
reficia
vos.Tanquam
fi
dicat,Q
uare
curritis
poft
vanitates,
mendacia
diligitis,quz
nihil
iud
grauiffimum
Onus
adferre poffunt
concientiis
veftris:
A
d
mc
.
potius
accedite,méq;
diligite,
deponentes
omne
mendaci
&
omne
pondus
fecularis
vanitatis
vt
in
me
reficiamini,&
alleuientur
corda
veftra.4
V
erfü.
4
Et
fcitote
quoniam
mirificauit
domin?
fa
étum
fuum.przter
continuationem
huius
verfus
cü
precedeutiilla
qua
in
elucidatione
pofità
eft,
poteft
affignari&
alia
no
incómodior,in
hunc
modum,
Nequaquam
ó
homines
diligatis
vanitat£,
aut
queratis
médacium:Scitote
enim
quoni
ille
qui
eft
veritas,ipfe
fanctus
fainCctorum,
Chrift?
do
minus,potius
toto
eft
corde
diligendus
&
requirendus
atq;
colendusà
vobis:
qué
Deus
pater
mi-
-
rificauit;mirabilémque
fecit,
&
fu
petomnia
exaltauit,vt
ipfe
ab
omnibus
diligatur
&
colatur,
qui
3
folus
potens
eft
exaudire
oés
ad
fe
clamátes.&
przftare
omnibus
quicunque
poftulauerit.Q
uod
-
auté
in
fecunda
parte
dicitur,Dominus
exaudiet
me
cum
clamauero
ad
cü
,
tametfi
fub
prima
per-
Íona
dicatur;intelligitur
tamen
fecundum
generalitaté,ac
fi
diceretur,
Dominus
exaudiet
oém
cü
qui
clamauerit
ad
illum.E(t
enim
hoc
frequens,cum
quis
vniuerfalem
vel
indifferenté
velit
facere
enunciationem,
vt
de
fua
ipfius
perfona
loquatur
fingulariter.
Vt
cum
dico,Si
bene
fecero,reddet
mihi
Deus
mercedé
bonam:fin
male,mali:fub
prima
perfona
loquédo,
indico
quid
oib?
vniuer-
faliter
fit
Deus
bonis
atque
malis
pramiilargiturus
.
€
Verfu
quinto,
Irafcgnini
&
nolite
peccare.
Hunc
paffum
nónulli
E
moderationem
ire
referunt,fic
eti
exponétes,
Si
irafcimini,
vel
fi
irafci
có-
ügerit,cauete
ne
peccatum
fiat
irajid
eft,ne
modá
excedat
,
vt
nó
mora
nimia
aut
excceffus
furoris
D
tranfeat
1n
peccatum
mottis,vt
fere
idé
fit
quod
quodam
t1oco
fcribit
A
poftolus
,
Sol
no
occidat
Ephe.
4.
fupcriracundiam
veftram
.
Verüm
hac
expofitio
non
fatis
videtur
cócordare
cófequentibusatq;
-precedentibus.Pro
pter
quod
longe
aliam
fententia
fequitur
Elucidatio
.
Sccundum
quá
diligen-
ter
attendendus
eft
ordo
qui
in
duobus
his
verfibus,id
eft,hoc
prafenti
atq;
proxime
precedenti,
defcribitur:fecundum
qué
conuerti
debemus
ad
dominü,
&
illum
requirere.Primü
enim
iraíci
o-
pottet
vite
priftine,
deindc
ne
vltra
addamus,
diligéter
attendere,infuper
exurgentesmalos
motus
(fiue
ex
cofuetudine
malz
vitz
priftine,fiue
ex
carnis
prauitate)cóprimere,&
per
compunctioné
extinguere,vt
nó
iterum
excrefcant
per
cofenfum,fi
permittatur
libere
exurgere
,
&
abíq;
repref-
fione
phicere.
Hinc
veró
diligenter
o
perari
oportet
bonitaté
,
vt
vera
&
perfecta
cóprobetur
poc
nitentia.
À
mor
enim
&
defiderium
virtutis,fi
operari
renuit,néq;
verus
amor,neque
verü
defyde
:
rium
eft.
O
perátes
autem
bonum,cauere
debent
ne
in
femetipfis
fidat,aut
propriis
virib?
(
quafi
ia
|
aliquid
coeperint
effe,
cum
nihil
fint)fed
fpem
totà
habeát
in
domino
,
fine
quo
prorfus
nihil
pof-
Galat.
4.
fant
cfficere,&
ex
quo
omnis
eft
corü
in
bonü
füfficientia.V
bi
vero
fie
predicto
&
ordinato
mo-
Ioan.
sg.
do
ad
dominum
fe
couetterint,fperent
in
eo
fidenter,
de
fua
(alute
fecuri:
quoniá
nO
illos
cófüdet
2.Cor.
5.
fpes
fua.Cum
veró
cófequenter
fübiungirur,
Multi
dicát
quis
oftédit
nobis
bona»obiectio
ponit
Rom.
;.
ES
:
ho
minum
carnalium,
ac
deinde
verfu
fequenti
eiufdem
obiectionis
folutio,quemadmodü
in
Elu
-
ho
cidatione
euidenter
exponitur.€
V
erfu.8.A
fructu
frumenti,vini,
&
olei
fui.Nonnulli
hunc
ver-
P
Li
1H
Ts
*
rte
rims
as
Mi
SS
PORURPTRIPEEDEHIET
MTS
ad
:
one
meme
PEre
E
REPRE
—
ORE
VA
LAS:
uA
fum
de
malorum
gpIperitate
exponunt,referentes
fermone
ad
illos
multos,de
quibus
in
verfu
fex-
h
;
2.
3
A
3
Que
;
2
:
:
[t
$
E
mentio
fiebat,qui
increduli
&
murmuratores
dicunt
fidelibus
,
Quis
oitendtesabis
bonaihos
DE
ucüt
multiplicari;id
eft,ditari
in
fructu
frumenti,vini,
&
olcizid
eft
,
per
abundantiam
rerü
tépo-
|
FE
Eme
diee
Rd
id
| :
PSALMVS
MEI
.
falium.In
his
enim
tribus
frumento,
vino,
&
oleo,
omnium
rerum
temporalium
abüdantiam
in
É
|
!
Augufü.
telligunt.Hanc
expofitionem
qui
clarius
volet
ac
plenius
cognofcere,
videat
commentarium
fàn
ut
&i
patris
A
uguftini,qui
eam
late
profequitur.
Noftra
enim
elucidatio
propter
connexionem
có-
modiorem,
nequaquam
iftam
expofitionem
profequitur,
fed
myftica
intelligentia
de
facramétis
Nn
loquitur
nouz
legis,qua
per
fructum
frumenti,
vini,&
olei
intelliguntur,
ratione
qua
inibi
expri
M
mitur.
Iuxta
quam
intelligentiam
illud
etiam
conuenientiffime
videtur
accipi,
quod
populo
mi-
Vid
fcricordiam
confequuto
per
poenitentiam,
pradixit
Ioel
propheta
:
Zelatus
eft
(inquit)
dominus
hel
Iod
.z.
fuper
terram,&
pepercit
populo
fuo.Et
relpódit
dominus,
&
dixit
populo
fuo,Ecce
ego
mittam
vobis
frumentum,
&
vinum,&
oleü,&
replebimini
in
eis,
&
non
dabo
vos
vltrà
opprobrium
in
li
gentibus.Nam
g
hzc
ad
nouz
legis
beneficia
&
gratiz
tempus
pertineant,confequentia
manife-
ftius
demonftrant,
qua
de
diaboligicctione&
codemnatione,de
deferti
gentium
fructificatione,
de
Chrifto
doctore
iuftitiz;eiüíq;
przdicatione,euidenter
ftis
faciunt
mentionem,
ac
deinde
c-
tiam
de
fpiritus
fancti
effufione
prophetia
fübne&titur,
quam
fine
hafitatione
Petrus
Apoftolus
€
:?-
in
Actis
Apoftolorum
populum
Iudeorum
alloquens;ad
tempus
nouz
legis
afferit
pertinere.Iu-
Thomas
sp
hanc
item
noftra
interpretatiomem,
venerabilis Ecclefiz
doctor
Thomas
Aquinas;in
officio
Aquinas
(an&iffimi
Euchariftia
Sacramenti;prefentem
verficulum
accómodat,in
Antiphona
quam
huic.
p
x
f5lmo
przcinendà
przmittit.
Antiphona
autem
huiufmodi
eft,
A
fructu
fruméti
&
vini
multi-
M
plicari
fideles,in
pace
Chrifli
requiefcunt.Q
uód
autem
oleü
omiferit,
nihil
moueat
:
quoniam
ad
in
Euchariftiz
facramentum(quod
ille
laudabat)non
attinet.€
V
erfii
penultimo,In
pace
in
idipfum
dormiam.Nota,g
prifci
illi
Patriarchz
atq;
Prophetz,
qui
longe
ante
Chrifti
aduentü
preceffe-
d
rüt
per
multa
fecula,quibus
non,eft
datum
videre
ea
quz
oculi
noftri
viderüt,
atq;
etiamnum
vi-
Mns
dent
in
tempore
hoc
gratiz
&
nou
legis:
fuerunt
tamen
illuminati
à
Deo
de
venturis
illis
noua
j
legis
myfteriis,per
que
futura
erat
falus
&
redemptio
gencris
humani
,
&
gratia
copiofà
credenti-
b?
conferenda,cum
abundantia
fpiritualium
bonorum
:
ficd;
ea
quz
in
tempore
nouz
legis
futu-
;
ta
erát
perfidem
vclut
alongeafpicientes,t
pace
quieuerunt:quemadmodáü
de
Abraham,Ifaac,&
:
Heor.
H*
Tacob
ait
Paulus,
iuxta
fidem
omnes
defundii
funt.nó
acceptis
repromifsionibus,fed
alonge
eas
alpicientes,&
falutantes.Q
uieuerunt
autem
in
pace
iuncti
per
fidem
&
fpem
pariter
cum
illis
fuis
pofteris
venturis
in
temporc
gratia:id
eftnobifcum;qui
ca
quz
illi
vt
ventura
credebant,nüc
cre
dimus
&
confitemur
impleta.
Et
quemadmodum
nosin
fide
fecuri
quiefcimus
(
domino
vocan-
i
'tcJin
fpe
cius
quz
iam
impleta
eft
redemptionis
humanze:
ita
&
ifti
in
pace
pariter
nobifcum
qui-
cícebant
fecuri,
propter
fidem
&
fpem
eorum
qua
certifsimb
ventura
&
fuo
tempore
implen-
:
da
credebant.
V
nde
Patriarcha
Iacob,cógregatis
in
nouifsimo
filiis,hanc
fuz
fpei
fecuritatem
pro-
-Gen-49-
veftando,dicebat;Preftolabor
falutare
tuum
domine.Et
Tobias
fanctus
morti
proximus,in
fpiritu
99:15?
cernens
decorem
edificandz
Hicrufalem,id
eft;
Ecclefix
fanctz,
fimiliter
dicebat
exultans,
Beatus
ezo,fi
fuerint
reliquiz
feminis
mei
ad
videndam
claritatem
Hierufalem.
Et
iterum
,
Ego
autem
&
anima
mea
gaudebo
in
domino.Imo
&
Balaam
ille
iniquus
auaritiz
feruus
finem
venturum
iufto
rum
non
ignorabat,
cum
diceret,
Moriatur
anima
mea
morte
iuftorum
,
&
fiant
nouiffima
mea.
Num.23-
borum
(imilia.Secundum
hunc
itag;
modum
illuminatus
de
venturis
Propheta
Dauid
fe
dicitin
A
pace
pariter
rcquié
accepturü,eo
c
peculiari
modo
effet
ex
deo
factus
fecurus
de
beata
fua
refürre
:
:
&ione
&
glorificatione,nó
minus
q
fi
omnia
falutis
humana
myfteria
ipfe
oculis
corporeis
fuiffct
Pflmj.
cótéplatus:id
quod
in
alio
palmo
aperti?
cófitetur,dicés,
Credo
videre
bona
dfi
in
terra
viuetiü.
E
—-
|
QVINTI
PSALMI
.ARGVMENTV
M.
p
Salmus
qui
fequitur
;formam
aptá
dat
orandi
iis
qui
in
tribulationibus
aut
tétationibus
pofitis
vt
pa-
tiütur
ab
aduer
fantibus
fiue
vifibilibus
fiue
inuifibilibus
per
fequutoribus.
In
quo
vir
iuftus
primum
|
orationem
fuam
petit
exaudiri,quam
mane
ante
con
fpe&tum
Dei
fe
exbibeus
in
di
fcuffione
vite
[ue
1
B
offert
Deo
.
Et
quia
illii
nouit
fuper
omnia
odiffe
operarios
iniquitatis,ab
eorum
numero
[e
per
con
ciétie
B
bone
teftimouiit
feparans,cofidenter
ante
Dei
pre
fentiam
ingreditur
,celefté
Dei
ducati
atque
directione
ÀE
—
fiducialiter
poftulans;
propter
inimicorum
fuorum
quam
proponit
peruer
[am
malitiam
quorà
optat
&7
orat
ji
cogitationes
decidere
c7
irritas
fieri.
Yuftis
autem
in
domino
fperantibus
letitia
£7
exultation&,
C
diuind
:
erga
feruos
fuos
tutela
atque
cuJtodiá
pronüciás
ita
terminat
voce
orationis
pariter
atque
cófe
fflonis
[ue
"
——
QVINTI
PSALMI
ELVCIDATIO.
t
Erba
orationis
mez
quibus
oro
adtein
tribulatio-
|
nibus
&
tentationibus
conftitutus
,
aícendant
ad
te
domine,
&
ad
aures
tuas
ea
fac
peruenire
,
vt
au-
dias
&
exaudias
orantem
:
«
vocem
orationis
mez
3
lu
ul
E
38
aM
3
Verbamea
auribus
i
i
: .
perape
domine
:
x
in-
|
E
-
tellige
clamore
meum.
Be.
e
M
i.
conbds
E
m
M
Ws
|qua
clamo
ad
te,
tu
domineattende
&
confidera
|
2.
Intende
uc
orato
DNA
Ivtexaudias
2
Nequeauertas
teab
oratione
mea,
115
mez
,Tex
meus
e'7*.—
ed
intentus
efto
ad
vocem
meam
qua
oro
ante
confpectum
tuum,
Deu
mes
tu
qui
es
rex
meus
cui
milito,&
dominus
Deuscreator
atq;
redem-
:
ptor
meuscui
feruio.
;
Ecce
enim
orationem
meam
ad
te
leuabo
3
Q
soniam
ad
te
Of4*
domine,in
te
fj
em
omnem
habens
atque
fiducia,
quies
Deus
vnus
Pe
cux
verus;
(olédse
potens
adiuuare
in
omnibus
necefsitatibus:
i
E
C*
1
7
A
A
bo
domine
:
X
mane
.
z
exaudies
vocem
mea.
^
4
Mane
aflabo
tibi,
£7
videbo:
x
quoniam
non
Deus
volens
iniquitatem
tu
6$.
5
Neque
habitabit
iu-
xtate
malignus:
—
x
neque
permanebunt
inin
[lh
ante
oculos
tuos.
6
Odisli
oés
qui
ope-
rantur
—
iniquitatem
:
skperdes
omnes
qui
lo-
quuntur
mendacium.
7
Vwum
[anguium
e?
dolofum
abomina-
bitur
dominus:
3k
Ero
adt
in
mulitudi
2e
mifericordue
tue.
8
Introibo:in
domum
tuam:
adorabo
ad
t£
plum
[an&tum
tuum
in
UImore
tuo.
-.
$
Domine
deduc
mein
anilitia
tua
propter
ni-
micos
meos:
Dirigez
conkbettu
tuo
via
me4.
10
Ozoniam
no
eft
in
ore
eorum
veritas.
3k
cor
eorum
Yvannest.
1t
Sepulchbrum
patens
|
efteuttureorum.
x
X
nguis
fais
oft.
agebant:
3e
iudicailles
Deus.
14
Decdant
à
cogi-
.«QVINTY
S.
8
&tu
me
exaudics
tibi
fupplicanté
tempore
matutino,tempore
o-
rationi
accómodo
&
opportuno:quádo
nimirü
tranquilla
&
paca
ta
füt
omnia,&
ad
orationem
cft
anima
accómodatior.
Mane
ctia
cum
illufefcere
cceperit
intraanimam
mea
lux
falutaris
gratiz
tue
,
que
me
vt
oportet
orate
doceat.
4
Matutino
tépore
curabo
me
tibi
Roma.8.
prefenté
exhibere,&
ante
cófpectü
tuü
per
mentis
eleuationé
con
ftituerequando
diuinis
rebus
contempladis
atq;
percipiendis
libe-
rius
vacare
poffunt
homines:&
tunc
contéplabor,peruidebo,
&
dili
genter
confyderabo
tam
ca
quz
ad
tuá
veritatem
ípectát
,
d
ea
quz
ad
mez
vitz
munditiam,vt
mundus
tibi
affiftam:
«
Tu
es
eni
Deus
qui
turpitudinem
peccati,
&
omné
iniquitatisimmunditia
nó
t&tü
non
diligis,fed
habes
etià
odio:
propter
quod
cos
qui
fe
ante
cofpe
&um
tui
exhibere
volunt,diligeter
contéplari
oportet'&
peruide-
re
ne
quid
forte
lateat
in
occulto,quod
oculos
tue
maieftatis
offen
dat.
Neq;
quifqua
peruerfus
intromittetur
ad
habitationé
tua
glo
riofam,vt
tua
fruatur
gloria,
neq;
tu
quéquá
corü
qui
operátur
ma-
*
là
fouébis
quafi
domefticü
tuü:
«
neq;
perftabütimpiiiftiante
ocu
los
beneplaciti
tui,fed
à
cofpectu
gloriz
tüz
jpiicientur&
perdétur
in
tenebras
exteriores$,perpetuó
diuifi
à
confpectu
tuo.
6
Tu,ca
fis
Ífüme
bonus
&
perfectifsima
omnino
bonitas,
malitia
contraria
ha
bes
exofam,&
o€s
qui
operatur
ea
(quaten?
iniquitatis
operarii
füt)
abomunaris:«
fépiterna
lsnatióe
perire
facies
omnes
cos
qui
fraude
&
mendacium
loquuntur,vel
agunt
ad
deceptioné
pximorá
fuor.
7
Hominé
fanguinis
appetitorem
qui
oblectatin
fanguinis
effufio-
ne,&
in
nece
hominüi,ité
&
eü
qui
fraudibus
ac
dolis
occupatur
ad
infidiandü
proximis,
&
inferéda
quelibet
nocuméta
per
aftutià
fuz,
huiufmodi
deteftatur
atq;
execrat
Deus
:
qui
ex
fua
natura
cleméüf-
fim?
eft,ctia
inimicorüin
fe
peccatii
morté
nol&s;Gcomnis
equita-
tis
atq;
veritatis
amator,fraude
&
iniuftitià
fuper
ota
habens
exofa.
Ezec.
35.
:
V
,
T
2^
SAAELE
LIC
e
Mora
A
PES
Mm
ot.
*
Ego
veró
ex
dono
gratiz
tue
nullius
horti
mihi
cófcius,&
fecada
&
13-
magnitudine
mifericordie
tugà
mortalibus
hifce
peftibus(teftimo-
niü
mihi
perhibete
diligéter
perquifita
coícietia)imunis,cofidens
in
mifcricordia
tua
que
eft
magna
nimis
:
8.
Audebo
fiducialiter
exhi-
bere
meipíü
cofpectui
tuo
,
&
ingrediarin
domü
fan&á
tua,
fiue
c3
-
quáin
celisinhabitas
fpiritu
mentisin
illàaícédés
fiue
ed
quein
ter
tis
nomini
tuo&
cultui
eft
fpecialius
dicata,
percorporisingreffum:
x
1llícq;
fiue
métis
fiue
corporis
pfentia
conftitutus,adorabo
te
do-
min&ü
cü
timore
&
filiali
reuerétia,i
vera
humilitate
cordis
mei:nüc
quidé
tuá
gloria
collaudado,
nàc
de
beneficiis
gratias
agendo,
nunc
deprecado
jp
peccatorü
remiffionib?,
nüc
pro
ereptioc
clamado
de
periculis,atq;
aliis
neceffitatibus.
9
Efto
mihi
domine
Deus
dux
tti-
neris,&
per
via
iuftitie
tux
in
obferuatione
pteptorü
tuorü
me
diri
ge,
ppter
eos
qui
mihi
in
via
hac
aduerfant,querétes
fuis
prauis
fue
geftionibus
&
affiduis
tentationib?
variis
modis
via
iuftitiz
mein
——
peecatü
pertrahere:«
&
vt
periculü
quod
ex
horü
acerba
malitia
mi
hirimminet,valeà
tuo
auxilio
euadere:
dirige
tu
domine
per
ducatü
celeftis
luminis
tui
viá
vite
mee
in
beneplacito
tuo,
vt
cori
teambu
cópefcere,&
dolos
tua
fapientia
depellere.12
Fac
tuo
iufto
iudicio
PSALMVS
|
tationibus
fnis:
x
fecun
,
Deusorpotens,
vt
fruftrentur
ipfi
in
confiliis
füis
que
cogitauerunt
E
da
muleudinc
3m»
COtra
feruos
tuos,vtin
effectum
fuas
prauas
machinationes
nequedt
-
d
pie-.
perducere:
iuxta
mültitudinem
&
propter
multitudine
iniquitatü
tati
ilorg
expelle
€0$:
Quas
cogitaucrunt,
à
cofpectu
tuo
in
fempiternü
jpiiciés
€os,&c
àco
X
qu
iiam
Dhu
lortio
feruorum
tuorum
quibus
aduerfàti
füt,climinabis
eos
in
eter
4
Sedet
4n
^-
num:
«quoniam
no
aduerfus
homines
folü
fed
&
aducrfus
tui
olo
vant
te
domine:
riá
machinati
funt
&
rebellauerunt:atq;
ad
iracundiam
te
puocaue
c
runt
ex
fua
peruería
malitia
conati
tuam
gloriam
facere
irritam,
13
Et
letentur
omnes
3
Ex
aduerío
vero
qui
crediderunt&
fperauerunt
in
tedomineíer
:
z
:
uitui,ipfi
non
expellenturà
confpe&u
tuo:fed
lxtitia
fempiterna
le
qui
ib
erant
in
te
,18
&-
tabugtur
coram
te;incffabili
gaudio
tripudiabunt
in
przfentia
diui-
ternum
exultabun
-
G-
ne
ree
e
tu
inhabitabis
in
ue
e
futurus
eis
fépi
C
RCRNES
terna
[etitia,&
gaudium
zternü,
&
author
indeficiens
omnis
boni
h
ab
italisi
"
2
:
quafi
domin?
1
uem
fidelium
feruorum
fuorum,imo
quafi
pateci
medio
filiorum
accumbentium
méfe
tuz.r
4.Et
magnifice
atq;
glo-
14
E:
gl
i"
a
buwurm
foie
letabuntut
in
afj
oectu
atq;
fruitione
vultus
tui,
omnes
qui
nüc
E
iced
vero
amore
diligunt
factum
nomen
tuum.
«tesent
Deus
Optim?,
t€
0mnes
qui
diligunt
quibenedictionem
pleniffimá
illà
dabis
omnibusin
iuftitia
nunc
ti-
nomen
tud:
x
qu
oniá
bi
famulantibus,
quéadmodum
in
vita
preti
,gratiz
tuz
benedi-
S
MESON
cionem
eifdem
conferre
voluifti.g
Tu
domine
beneplacito
bona
"u
Lene
dices
iufío.
voluntatis
tuz
nos
tibi
feruire
cupiétes
admodum
,ficut
jptegendo,
I5
Domine,vt
fcuto
bo
::
uc
parte
"eoe
atq;
circuncingis
pe
iu
ne
alicun-
cs
emalum
nobis
valeat,aut
nocumentum
accidere
.
Tua
nang;
erga
d
vol
Bra
DRCCOIO
Ícruos
tuos
bona
volütas,&
tuus
erga
nos
affectus
bonu
beci
nha
Je
0s.
gna
dilectio
eft
nobis
quafi
fcutum
&
tutamentum
quo
ab
omnib?
:
malis
faluamur,&
in
vitam
zternam
illi
atque
falui
perducimur.
ANNOTATIONES
IN
PSALMVM-
QVINTV
M.
Vis
quarto,
Mane
aftabo
tibi,
&videbo,quonia.Secunda
pars
huius
verfus
poteft
vel
diui
fim
legi,vt
quoniam,fit
coiunctio
caufalis,
quomodo
in
Elucidatione
declaratum
eft:vel
e-
tiam
coiunctim
cum
verbo
videbo,vt
(it
fenfus,
Mane
áftabo
tibi,&
tum
videbo,cofydera
|
bo,fpeculabor,&
cotemplabor
c
tu
fis
Deus
nolens
iniquitatem.Cum
enim
in
tranquillitate
mé
G
tis
ponitur
homo
abicctis
&
climinatis
omnibus
paffionibus
perturbantibus;illucefcente
fulgore
fuperni
luminis,
tunc
coremplatur
homo
purius,&
videt
limpidius
qux
de
Deo
in
hac
mortali
vi
ta
cognofci
poflunt.
Et
frequenter
quidem,
dum
in
perturbationibus
funt
hofes,dum
feruct
in
eis
paífionum
impetus,male
iudicant,
velit
iniquitaté
Deus
,
ant
impios
diligat
fiue
foueat;
eo
gp
il-
'losin
malis
fuis
ita
toleret,
vtà
non
intelligentibus
diuina
cófilia
videatur
faucre
illorum
impieta
S
tibus.V
erüm
qui
mane
Deo
aftiterint,videbunt
&
intelligentlongealiter
rem
habere,
Deümq;,
—
vt
ipfe
fanctus
eft,ita
&
in
aliis
diligere
fanctitaté,
&
ea
requirere
,
ac
nequaquaà
fouere
apud
fele
-
peccatores.Prior
tamen
fententia
plenior
videtur,&
magisliterz
acconmoda.
€
V
erfu.7.Virum
-
Áanguinum
&
dolofum
abominabitur
dominus.V
irum
fanguinum
interpretati
fumus
hominem
fanguinis
innoxii
appctitore
&
cffuloré
,
cuiufmodi
funt
homicide
&
tyranni
crudeles
,
vt
Saul
2.Reg.16
&
coplices
cius,qui
innocentis
Dauid
tantopere
cupicbat
&
quxrebant
fanguinem
funderc.Cui
expofitioni
aperte
faucet
Chaldza
Paraphrafisjita
bocloco
habens,
Homine
effuforem
fanguinis
mundi,&
dolofumloge
jppellet
Deus.
Et
fecundü
hanc
intelligentiam,
maledicus
ille
Semzi
ex-
clamabat
aduerfum
Dauid,
vir
fanguinà
effet:hoc
nimirum
illi
ad
cotumeliam
impropetans,gp
H
:zlia
domini
fuiffet
praliatus,&
hoftes
populi
dei
interfeciffet
iuxta
voluntatem
dominia
ore
Pal
.
*
o.
gladii
impiorum,fcilicet
ex
voluntate
domini,
interfc&tionem
homicidia
iudicans
.
Poffettamen
generaliori
acceptione
per
virum
anguium
quide
cator
intelligi:
quoniam
nomine
fangui
num
fignificari
peccata
in
fcripturis,non
eft
ablonum:vt
pal
15.
Libera
me
de
fanguinibus
Deus
Deus
falutis
mez,id
eft
de
peccatis.
Quz,
quanam
ratione
fanguinü
nomine
appellentur,
in
ià
ci-
.
tatoloco
require.4
V
erfu.
9.Dom;ded.me
in
iuftitia
tua
jppter
inimicos
meos.
particula
propter
-
inimicos
meos,in
medio
pofita,
poteft
cum
praecedentibus
cóiügi:qua
connexionem
habet
Elu
"
Cidatio
ad
hunc
modum,
Domine
deduc
mein
iuftitia
tua
propter
inimicos
meos:ac
deinde;
Di-
"
rige
in
cofpecutuo
viam
meam.Potcft
&
ad
fequétia
cónectijhoc
modo
,
ppter
inimicos
meos
E
dirige
in.cofpectu
tuo
viam
meam.V
traq;
autem
cónexio
eandé
habet
fentétiam.Neq;
altera
alte
d
ri
vllaratione
przferenda
videtur,
nifi
qp
prior
vulgatior
&
vfitatior
eft,quam
&
beatus
Auguft.
|
Matt
.12.
fequitur.
€
Verfu
ro.
Quoniam
non
cft
in
ore
eorum
veritas.
Recta
eft
in
hoc
verfu
partiü
cófe-
Lucz.
6.
quutio.N&
fecunda,
prioris
rationem
reddit.
Quód
enim
nó
fitin
ore
impiorum
veritas
manife-
Mazt.
12.
ftum
eft
hocex
cordis
defectu
procedere.
Nam(vetitate
tefte)
ex
abundantia
cordis
os
loquitur.
Etficut
bonushomo
de
bono
thefauro
pfert
bona,
ita
malus
de
thefauro
fuo
pfert
mala
.
Et
ite
Ioan.8.
rum
ait
quibufdam
mendacibus
veritas,
Progenies
viperarü
quomodo
poteftis
bona
loqui,
cü
fi-
tis
malieItaq;nó
eft
in
ore
impiorum
veritas,quoniam
nec
eft
in
corde:fed
quomodo
corcorü
va
num
eft,ita
&
os
nó
aliud
q
vanitaté
poteft
eloqui.R'ecteauté
huic
cofonant
&
alia
veritatis
ver-
ba,
quibus
diabolum
afferit
mendacem
effe,
&
patrem
mendacii,
ac
tum
demá
ex
propriisloqui,
|
SEX
EVS,
0$
|
£
-
À
cum
mendacium
loquitur.Et
quomodo
ipfe
mendax
eft;
patérque
meédacii,fic
&
vniuerfos
quos
|
offederit,vanos
&
mendaces
facit.Poteft
auté
hocloco
veritas
accipi,
vel
ea
qua
ad
intelleétum
1
|
Ípectat
oppofita
falfitati:vel
ea
qug
ad
effc&um
feu
morcs
pertinet,que
cum
iuftitia
eadem
oppo.
1
nitut
vanitati
fiue
iniuftitiz.
Nam
&
veritas
&
vanitas
vtroq;
horum
modoríü
reperiuntur
in
vfu
/
|
fcripturarü
pofica.Et
quidé
in
prefenti
loco
vtraq,
fententia
veritatem
ex
xquo
habet.
Nam
falfa
1
loquuntur
mendaces
demones
in
cordibus
hominum,quoties
de
proprio
loquütur
:
loquuntur
l
etia
ac
fuggerunt
impia,
que
contra
Deum
exiftunt.
Quemadmodum(exempli
gratia)
ci
primo
ene
E
homini
fub
ferpentis
fpecie
loqueretur
ille
inuétor
peccati,mendacium
non
fim
plex
muitiplicéds
s
falfitatem
eloquebatur,
dicens
nequaq
ipfos
morituros,fi
de
vetito
ligno
ederét,fed
futuros
quaft
ET
deos.Vanitatem
auté
&
impietatem
loquebatur,
quoniam
ad
inobedientiam
creatoris
fui
iniqua
fuggeftione
creaturam
excitauit.Ex
Hebrzo
tame
magis
videtar
de
vanitate
iniuftitiz
fieri
(ermo
&
de
falfitate.
V
nde
Felicis
verfio
habet,
NO
cft
inore
eorum
rectitudo,intima
corum
pfauitates:
quod
manifefte
refpondet
intelligenti
predicta,
quam
etiafolá
exprimit
Elucidatio.€
V
erfu.r,
P5Lc
tudica
illos
Deus.Sciendum
eft,verbum
iudico,cum
accufatiuo
pofitum,aliquádo
in
bonam
par
p
ái
ELA
tem
fonare,quemadmodü
pfalmo
7.Iudica
me
domine
íccundum
iuffitiam
meam.&
alibijJudica
^^^
4?
—5
medomine,quoniam
ego
t
innocentia
mea
ingreffus
fum.Acrurfum,
Iudica
me
De?
&
difeerne
-
caufam
meam;hoceft,pro
me
fac
iudicium,cauíam
mcam
diiudica.A
liquando
vero
i
malam
par-
1
tem
fonat:vtin
propofito
loco;Fodica
illos
De*.&
alibi[udica
domine
nocentes
me,expugnaim
|
[
pugnantes:&
aliis
pleriifa
in
locis.hoc
eft,fac
iudicium
aduerfum
illos,ac
illorü
condemnatione;
i
fiue
fecundum
tuum
iuftum
iudicium
redde
illis
mercedem
dignam.Iuftos
ergo
&
bonos
iudicat
|
"
Deus;fed
nimium
differenter:nimirum
pro
bonisin
falutem,aduerfum
malos
autem
in
pditioné.
qVer(u
vltimo,
Domine
vtfcuto
bone
voluntatis
tux
coronafti
nos.
Clarior
foret
oratio,fi
ita
er
Eom
diceretur,
Domine
bona
voluntate
tüa,
vt
fcuto,coronafti
eum.
Atq;
in
bunc
modum
habet
ver-
:
L
vows
fio
Felicis
ex
Hebrzo:Sicut
fcuto
diledtione
coronabis
eum.
A
ut
ficut
fcuto
placabili
&
bencuo
1
:
la
voluntate
circundabis
eum.Cui
&
paraphrafis
Chaldaica
cófentit:
V
eluti
clypeo
voluntate
bo
|
na
coronabis
cum.Atq;
in
hanc
fententiam
accipi
oportet
fermoné
lectionis
noftrz
.
Dcient
be
E
.
neplacitum;fiue
placabilis
voluntas,
&
benignus
refpe&tus
fuper
feruos
ipfius,
quafi
fcutum
eft,
cly
E-
peus,&
munimentum,quo
portegitur
homo
&
defenditur
in
vità
eterna
.
Videtur
aut
corona
m
|
Píalm.*.'
Pfalm.zr*
LReg.ij
re
hocin
loco
idem
valere
quod
circundare,fiue
circuncingere,
in
modü
videlicet
coronz,
qui
:
|
ambit
&
circundat
caput:quemadmodumin
hiftoria
libri
Regü
legitur
de
Saul
&
viris
eius,g
cir
!
|
cuncingebant
Dauid
in
modum
coronz.
Á
tq;
huic
intelligente
cofonat
quod
Felix
pro
corona
i1
rc
putat
verti
poffe
circundarc.Q
ui
tamen
voluerit
intelligere
de
przmio
corone
&
gloriz
eter-
nz,dicet
bona
voluntate
Dei
iuftum
vt
fcuto
fiue
clypeo
coronati.Q
uoniam
D
eii
electis
fuis
be
1
neplacitum
eft,quo
velut
clypeo
ac
fcuto
ab
omnibus
malis
ipfos
protegéte,
ad
percipiendà
pro-
s
pofitam
bonis
operibus
coronam
perueniunt.Prior
tamen
expofitio
minus
coacta
videtur.
SEXTI
PSALMI
.ARGVMENTVFM.-
|.
Salmus
ifte(qui
inter
poenitentiales
P
falmos
iuxta
Ecclefiafticá
cofuetudiné,
primus
pouitur)apti
fi
|
má
dat
forná
poenitentibus,ad
Deum
fe
poft
peccata
comer
tere
"volentibus.Con|ydérans
nang;
pec
|
cator
turpitudin?
peccati
fui
timere
tcipit
iram
Diuini
iudicii,
pro
cuius
amotióe
primtü
Deo
fuppli
Mit
:
«at,ne
cum
damnatis
iu
furore
(7
ira
puniatur:
(uamd;
infirmitatem
pponens
e:
multiplicé
peccati
miJeria
-
medelá
fibi
pofcit
atq;
auxilii
impendi
priufquá
anima
peccatis
grauata
de
fcédat
t
inferni,
vbi
Diuinita-
tis
ni&eft
cofe(lio.
Atq;
vt
exaudibilior
fiat
oratio,
fuce
penitentie
lud
t7
afl
ioué
commemorat,metác;
Diuite
"vltionis,quo
fe
afferit
cóturbari.
Verum
quia
ex
diuina
pollicitatione
lugentibus
promittitur
[ubfe
D
quutura
cófolatio;poft
vocem
fletus,
[pe
venie
couceptajin
D
eum
re
fumpta
fiducia
inimicos
omnes
à
fe
abi-
Ce
-
git:troperariis
iniquitatis
quibus
ante
feruierat,
aut
certe
cofen[erat
i
malü pror
fus
renunciat,
eifq;
con
-
fufionem
de
macbinato
fibi
malo
optat,
atque
prenunciat
in
fua
[alute
quam
exauditus
[perat
——
—
-
SEXTI
PSALMI
ELVCIDATIO:
eed
ue
n
1
Domine
nein
faro-
£1
Ominene
qna
fuibüdus
"puces
ius
me
p
|
:
d
arguas,aut
cófundas
in
nouiffimo
die:neq;
quafi
ira-
-
Te
tuo
ATEHÁS
me
x
Hee
j|
C
iudex
in
fcueritate
iuftitie
tue
me
puniass:fed
fi
quá
que
1m
ira
tu4
CofTipta
$
|
do
exioétibus
iniquitatibus
corripere
autarguere
vo
VE.
m
qs
s£
lucri:
f;ruum
tuü,quafo
id
facias
correptione
pater-
o.
nain
amabili
mifericordia
tua,quomodo
filios
tuos
corripere
es
fo
;
|
0
lius,non
item
in
iudicio
feuerz
vltionis
tuz:quemadmodum
ilis
.-
x
dl
facies,quosin
nouiffimo
in
ira
&
furoretuo;aternz
damnationis-
gladio
es
percuffurus.
2
Et
quanquam
culpis
meis
exigentibus,
fe-
-
o
v.
^
e۟dum
diflridioné
iuflitix
tux
duriora
comerui:tu
támé
piffime
|
2
M.
ifereve
mei
domi-
Deus
mecü
age
fuauiter
&
mifcricorditer,
attendens
infirmitatem
nequo
ain
f
IP
fi
&
fragilitatem
meá,quam
&ego
humiliteragnofco,&
tuquivides
—
:
omnia,noignoras.
x
à
quainfirmitate
&
-debiliratete
precor(qui
.
-
:
olus
medicus
es
&
curator
animarum
)vti
faneslanguentem
anima.
|
eis
*
fa
la.
mc
BÉ
meam,per
medicinalem
gratiam
tuàm,&
peccatorum
languoresac
M
d
E
MSN
»
vulneraauferendo,&
ad
operanda
qua
fecta
fenis
ue
cofto-
—
3
HI
Ne
ND
NS
Peng
eto
ppm
Í
*
3
Et
anima
mea
turba
ta
efl
valde
s
fed
tu
domine
V/quequo*
4
Conuertere
domine,
*k
Geripe
anima
mea:
3€
faluüi
me
fac
propter
mifericordiam
tuam.
5
Quoniam
non
e[l
in
morte
qui
memor
fit
tui:
skin
inferno
auté
quis
confitebitur
tibi
aj
€
Laborauiin
gemitu
meo
,
lanabo
per
fimgu-
las
noctes
le£fum
mei:
x
lachrymis
meis
flratum
qÓeum
rigabo.
7
Turbatus
està
fu-
vore
oculus
meus:
X
mueterani
inter
om-
nes
inimicos
meos.
8
Difcedite
à.
me
o&s
-qui
operamini
?iqui-
Ezec.18.
Sur
PS)
RE
tatem:
X
quonia
exau
diuit
dominus.
vocem
fletus
mer.
9
Exanudiuit
dominus.
deprecationem
meam:
x
dominus
orationem
|
meam
fafcepit.
:
1o
Erabefcant
e7
con
tWtbentur
vehementer
omhes
inimici
mei:con-
V
e
ME
A
ad
uertantur
ea
erubefcat
"valde
velociter.
2
ptione
mifericordiz
aliquádo
correptióe
iuftitiz.
Cotreptioe
mi
t
arguit
iu
:
gellat
nonnung
etiáinnocentes,
tantü
ob
probatione
&
meriti
accumulationé:
Eod
vero
pppter
vltioné
cómiffze
iniquitatis,À
qua
p
correctione
eiufmodi
quzrit
eit
qui
peccauit,fe
*
quoniam
conturba-
ta
funt
o[Ja
mea.
-
parcens,
turbat
à
-
PSALMVS
borando.
Quantocyus(inquam)adhibe
medelam,
quoniam
iam
-
debilitatus
fum
valde;etià
vfque
ad
offa,
&
omnem
virtutem
ita
vt
vix
quicquam
in
me
remanferit
virium.3.
À
nima
quoque
virtutes
debilitate
funt
valde,neque
quantum
ex
me
vlla
videtur
fupereffe
visad
beneagendum
,
vt
penitus
mihimetipfi
diffidés,omné
fpem
in
me
cogar
proticere:«Tu
veró
domine,quoufq;
tádem
differes
au
xilium
tuum?
cut
tandiu
miferum
relinquis
viribus
&
cofolatione
priuatum:4.
Obfecro
domine,ne
vltra
differas,ne
tardes
amplius,
fed
ad
meiam
poenitentem
conuerte
benignum
afpectü
tuü,quéà
me
peccante
iufte
auerteras
;
«
&
animam
mei
libera
de
peccatorü
vindilis,de
iugo
mortis,
&
captiuitate
diaboli,in
quo
per
peccatum
meipfüm
nequiter
conieceram:*
atq;
ab
his
per
peccatorum
remis-
fionem,&
gratiz
tuz
largitionem
liberü
me
facias
ac
faluü,nó
pro-
pter
mea
Deus
merita,fed
propter
magná
&
infinitam
mifericordia
tuam.
j.Ecce
enim
inter
eos,quos
mors
zeterna
poffidet,nemo
me-
mor
eft
nominis
tui;ad
te
honorandum,
adorandum,
vel
laudandá:
*
&
in
profunda
inferni
fouea
nó
inuenitur
qui
voluntariam
laudis
cófeffionem,aut
gratiarum
actioné
det
gloriz
tuz,vbiblafphemiis,
fictibus,&
dentium
ftridoribus
plena
funtomnia,
&
omnis
vox
laa
-
disaudiri
nÓ,poteft.
A
rq;
ob
hoc
quz
vilitas
erit
tibi
Ípirituum
pa-
triex
vita
mea,fi
nunc
in
peccatis
perfiftens,
in
infernü
tandé
cum
illis
demergar;praftat
profecto
,
vt
de
morte
ad
vitá
transfcras
ani-
mam
mea,quo
fic
in
ea
&
nüc
&
in
perpetuum
glorificetur
nomen
tuum.ó
Et
vt
facilius
fle&taturad
parcendum
mifecricordia
tua
,
vi-
-
de
domine
afflictionem
poenitentiz
mez,quéadmodü
gemitib?
at-
que
fufpiriis
propter
peccata
mca
fatigor,neq;
adhuc
ceffàre
volo,
fed
per
noctes
fingulas
in
amara
recogitatione
peccatorum
fletib?
abüdanter
madefaciam
lectü
meü,&
lachrymis
copiofis
humecta
bo
locum
quietis
mez;etiá
nocte(que
tamen
quietis
eft
temptus)Ia-
s
chrbmis
no
abftinés,
&
neq;
lectulo(qui
eft
requici
locus)à
flerib?
5.7-Oculus
quoq;
interior
mentis
mez
debilitatus
eft&
con.
(c
cófideratione
irz
tux,
&
vindictz
quz
jppter
culpa
mez
meritum
fecundum
diftrictionem
iuftitiz
tu
e,fuper
me
venturae-
rat:«
nimium
perfeucraui
ac
veluti
confenui
in
cófortio
peruerfo
rum
dzmonum
atq;
prauorumhominü
omniu
m
inimicorü
meo-
-
-
rumxatq;
ab
eis
velut
ad
finem
deductus
fum,&
ad
vitimum
víq;
vi
tium
cofumptus.Cito
enim
ad
finem
perducetur
&
cófüptus
inue
nietur,qui
inter
tarn
edaciffimosvoratoresvel
paululü
permanferit.
Voxeius
qui
poft
luctü,fpe
veniz
&
diuini
auxilii
per
Deum
reddi
ta
fidenter
pellitaduerfarios.8.
Tandem
veró
luctu
finito
r
efumpta
in
Deo
meo
fiducia;procul
abireiubco,&
d
longilfimeà
me
recede
re
omnes
operarios
iniquitatiscum
quibus
amodo
prorfus
nihil
vo
lo
haberc
cómercii,quibus
vltra
affimilari
nolo,quibus
amplius
có
fenfum
in
malo
nullü
dare
decreui
ac
ftatui:«
iam
enim,teftimoniü
mihi
perhibente
conífcientia,confido
effe
exauditum
à
domino
fle
tum
meum,
&
lachrymas
peenitétie
mea:atq;
ob
hocindignü
fue
Iit,
vt
ad
ea
quz
mihi
iam
mifericorditer
funt
dimiffa
peccata,iterü
H
turpiter
conuertar.9.Exaudiuit
benignus
dominus,
qui
morténon
E
ESL
oe
18eam,qua
illum
pro
peccatorum
di
miffione,&languotum
curatione
fum
deprecatus:«bepigniffimus
-
dominus(vt
iterum
repetam
ad
gaudiü
,
quod
ferocl
dixilfe
animo
letanti
parum
videtur)
otationem
meá
non
repulit,
fed
acceptauit
&
exaudiuit
eam.ro
Confundantur
proinde
&
conturbentur
&ta
befiant
prz
confufione,odio
&
inuidia,omnes
inimici
mei,qui
p-
dere
quaerebant
animam
meam
:
conuertantur(inquam)retrorfü
Eo
tocyus
,
&
celeriter
ad
prefentiam
czleftis
auxilii
impediatur
-ab
effectu
operisfui,vt
no
potentes
przualerein
eo
quod
coepetàt,
turpiter
confufi
erubefcant:càm
me,qué
mortis
ditioni
deftinaue
rant;diüina
gratia
confpexcrint
ad
vitam
rediiffe.
-—
..
ANNOTATIONES
IN
PSALMYM.SEXTVM.
V
ss
primo,Domine
nc
in
furore
tuo
atguas
me.
Corripit
de.
e*aliquádo
corre
ericordix
argüit
fiue
fla
^^^
Nue
MUPWPIEPTE
SE
TT
EP
ELLA
TENE
ENT
RS
A
T
TAA
PA
TUE
RENE.
JO
Br
9,
oo
3.
tre
|j
3
E
.
i5)
t
t
i
i
:
|
.
|
|
2o
SEXTYS.
10
A
pradeftinatus
eft
à
prauitate
retrahere.
V
trunque
autem
hoc
flagellum,
mifericordig
eft
&
paterne
difcipling.Pater
enim
nonüquam
feuerius
agit
cum
filio,folüm
vt
probum
animum
ejus,
&
bonü
faciat
meliorem,
vel
certe
in
virtute
cuftodiar.Iuxta
illud
Sapientis,Filii
tibi
funt,erudi
illos,&
cur
Eccle.
7.
ua
illosà
pucritia
eorum.
Filie
tibi
funt,ferua
corpus
illarum,&
nó
oftendas
hilarem
faciem
tuam
adillas.Nónunquam
vero,
vt
peccatum
filii
puniat
&
caftigatum
emendet.C
orreprione
autem
iu
ftiue
arguet
Deusin
futuro
iudicio
,
&
flagellabit
impios
vniüerfos:nónullos
VC€rO
ex
eis
ctiam
in
prafent
tempore,quemadmodum
obduratum
Pharaonem;
pium
À
ntiochu
m,&fupbum
Hero
Exod.14
dem.
Atq;
hoc
eft
argui
in
ira
&
furore
.
Prius
autem
in
mifericordia
&
dulcedine
paterna.Nó
er-
2.Mac.9
po
fimpliciter
orat
vir
iuftus
omnino
non
argui,omnino
nó
corripi.(Quisenim
filius,vt
ait
Á
:
Aco.12.
ftolus,quem
nó
corripit
pater?Et
fi
extra
difciplinam
cftis,ergo
adulteri,&
non
fiii
eftis)fcd
tantü
Heb.1
2.
non
argui
inira
&
furore.
Argui
autem
in
mife
ricordia,ctiam
optare
debemus:iuxta
quod
in
alio
Pfalmo
dicitur,
Corripiet
meiuftus
in
mifericordia,
&
faluabit
me.€
V
erfu
fecüdo.
,
Miferere
mei
Pfàl.14
0
domine,quoniam
infirmus
fum.S
olent
qui
mifericordia
petüt,
i
fua
p
oftulatione
adducere
quic-
quid
offenfüm
potcft
placabiliorem
efficere
,&
ad
citius
dimittenda
comiffa
facilius
tRecterc.
Ha-
betautem
hofno
quafi
przcipuum
quod
ita
adducat,fragilitatem
&
ibecillitaté
carnisfuz:
quonid
|
videlicet
caro
eftjad
omne
malum
prodliuis
ab
adolefcentia
fua;
habens
quidem
ad
male
faciendá
Ge
nc.8.
ex
fc
poteftatem,
&
occafioncsatq;
adiutoria
plurima:ad
bonum
vero
piger
exiftens,
&
nimia
dif
ficultate
boni
quicqua
operás.Iuxta
ies
apud
Efaiá
dicitur,
V
vobis
qui
potentes
eftis
ad
bibé-
Efáiz
.
s.
dum
vinum,&
viti
fortes
ad
mifcendam
ebrietatem.Item,Sapientes
funt
vt
faciant
mala,
bene
au.
Hicre.4.
tem
facere
nefcierunt.
Hac
certe
infirmitas,fragilitas,&
debilitas
magna,cft
toti
generi
mortalium
ex
füz
conceptionis
vitiata
origine
infita,&
ita
medullitus
impreffa,vt
vix
vnquam
hominé
relin
quat,imo
vix
poft
multos,eóíq;
diuturnos
nimium
labores;fuperare
illam
reed
quos
Dei
gratia
in
bono
iam
cófirmatos,ab
ca
fecit
liberos.Hanc
autem
ifirmitatem
füpplicantes
Domino.
-
proponimus,nó
quidem
ad
excufandas
excufationes
in
peccatis
noftris(Nequaquá
eni
id
Dei
mi
fericordiam
erga
nos
Hecteret,quin
potius
cótra
nos
Deriuftitiam
ptouocaret)fed
tantum
in
hoc
vt
noftraimbecillitate
confiderata
ad
miferendum
efficiatur
pronior,
acfacilius
impetremus
vc-
nià.Nam
vbi
ille&amenta
ad
peccatum
minora
fuerint
inuenta,
peccatü
ipfü(vtmagis
voláütariü)
maioris
folet
aftimari
,
&
remitti
difficilius
:
vbi
veró
maiora
incitamenta,
minus
folet
ponderari
offenfa,&
facilius
dimitti.P
ropter
quam
Sapiens
tria
malapropo
n
it
maxime
execrabilia
,
aduer-
fum
quz
peculiari
odio
animam
fuam
afferit
comoueri.
Tres(inquit)fpecies
odiuit
anima
mea
,&
-
aggrauor
valde
anime
illorum:Pauperem
fuperbum,diuitem
mendacem,
&
fenem
infenfatü.Pau
Eccle.2v.
pe
enim,quonia
minus
habet
caufe
ad
fcfe
cfferédum,cum
vel
fola
paupertas
merito
fuadere
de-
cat
humilitatem,idcirco
ipfius
fuperbia
magis
eft
deteftabilis,
quàm
fi
diues
fup
erbiat:qui
ex.diui
üis
nonnullam
videtur
occafionem
habere
fcfe
efferendi.
Sic
econtrario
,
diues
fi
métiatur,no
ha
betexcufationem,cüm
mendacio
nó
egeat
qui
fat
habet.pauper
veró,vt
ditefcat,&
ré
faciat,
fi
mé
dacium
aliquod
proferat,caufam
aliquam
videtur
fuo
médacio
pratexete
,
egeftatem
&
penuriá.
Nam
(iuxta
Sapientis
fententiam)multis
peccandi
occafio
eft
egeftas.Sic
adolefcens
indifciplina-
Prou.5o.
tus
&
non
intelligens,ob
defectum
experientiz
&
temporis
breuitaté,fimálque
complexionis
&
.
€6cupifcentiz
ardorem,
videtur
nonnullam
habere
excuftionem,
&
toleratur
in
ifipiétia
fpe
me
lioris
profectus:
puer
autem
centum
annorü;nulla
habet
honeftá
excufation£,
neq;
vllo
modo
va
let
vltra
toleratipropter
quodà
Domino
affcritur
maledictus.
Et
fecundum
hücfere
modi
qué-
admodum
pauper
mendax
ad
fui
mendacii
facilioré
dimifiioné
allegare
poteft
quodámodo
fiiam
Efaic.c*.
penuriam,nó
tamen
inhoneftam
excufationem(nemini
enim
ad
peccádü
vlla
poteft
effc
honefta
excufatio)
fic
&
peccator
homo
veniá
poftulàs
,
Deo
recte
pote&
proponere
fuam
infitmitaté
&
fragilitatem.
V
nde
Pfalmo
103..vbi
de
mifericordiis
Domini
maximis
erga
genus
humanum
fit
fer
,mo,
quafi
in
caufam
fübiungitir
humana
infirmitas:
Non
(inquit
Prophera)fecundum
peccata
no
Píal.102.
Itra
fecit
nobis,neq;
fecundum
iniquitates
noftras
retribuit
nobis
.
Quoniam
fecundum
altitudi-
nem
cali
à
terra
corroborauit
mifericordia
fua
fuper
timétes
fe.
Quantü
diftat
ortus
ab
occidete
loge
fecità
nobis
iniquitates
noftras.
Quomodo
miferetur
pater
filiotü,mifertus
eft
dominus
ti-
métibusfe:quonià
iple
cognouit
figmétü
noftrü
.
R
ecordatus
eft
quonia
puluis
fumus,homo
fi-
cut
fenum,
dies
eius
tanquá
flos
agrific
eflorebit.Q
uonia
fpiritus
pertráfibit
in
illo,
&
no
fubfi-
ftet,&
non
cognofcet
amplius
locum
fuü.Et
iterü
inalio
pfalmo,Ipfe
aut&
eft
mifericors,&
gqppi-
tius
fict
peccatis
corum,
&nó
difperdet
eos.Et
abüdauit
vt
auerteret
iram
fua,&
no
accedit
omne
Pfal.
77.
,
3ram
fuam.&
recordatus
eft
quia
caro
funt,fpiritusvadés
&
nó
rediens.Q
uod
aliqui
ad
corporale
morte
abíq;
reditu
alii
veroójfecundum
myflicam
intelligentiàad
hominis
in
malü
poteftatem,no
autem
ex
fcin
bonum,pertinere
dicunt.
V
trung;
autem
Dei
miféricordià
inclinatad.
Sppitiandum
infirmo
noftro
generi
,
In
parte
autem
fequenti
füuum
láguoré
aperit
medico
dicés
coturbata
cffe
offa
füa
&animam
fuam,propter
quod.medelá
poftulat
dicens,
Sana
me
domine
jp
quo
vertit
Fe-
lix,
Medere
mihi
domine.€
V
eríu
tertio
cü
dicit,
Sed
tu
domine
víquequo?
fententia
ficincom-
pleta
per
eclypfim,aliquid
fubaudiendü
poftulat;ad
hunc
modum:Vfquequo
fic
me
cóturbatü&
miferum
relinquesivfquequo
nó
refpiciesjvíquequo
differes
adhibere
C
RR
nor
ita
di
citur,
quafi
poftulet
ipfe
diem
fibi
aut
tempus
miferationis
perrefpófionem
determinari
fed
tátü.
-
Vtfit
iudicium
affe&us
magni,
acceleration
petentis
diuinz
mifericordiz:quemadmodüinalio
—
peenitentiali
palmo
dicit
apertius,In
quacung;
dieinuocauero
te,
velociter
exaudi
me.
Magnam
pfal1or.
—
autem
emphafim
habent,
&
miram
explicant
effe&tus-
vehementia
huiufmodi
breues
&c
celeres
in
:
DA
—
—
cWC-S
A-E:M
VS.
la&entes,
&
aduerfus
veritatem
quam
deo
infpirante
predicabant.Q
uod
autem
antecedit,ex
óre.
p,
infantium
&
la&entium
Deum
perfeciffe
fibi
laudem
fiue(vt
in
Hebra'o
habetur
)füdaffz
(uà
foz-
titudinem,id
diligenter
admodum
cófiderandum
eft.Si
enim
p
homincs
potentes;nobiles,aut
eru
ditos
D
eus
Euangelicz
fidei
myfteria
induxiffet
müdo,poterant
dicere
inimici
fidei,
quód
nó
ipfa
per
fe
viciflet
ventas,
fed
vi
potétie,aut
fapienticaut
elo
quentie
fecularis
introducta
fuiffet,
qua
per
violentiam
in
mundum:quemadmodum
de
impülsima
illa
fe&a
quiabauthore
Mahumetict
vocamus,
Chrifti
fidelibus
ico
verifsime
dicitur.Nunc
verb,dü
per
hominum
fimpliciü
&
impotentum
atq;
ignobilium
ora,
veritatem
fidei
per
vniuerfum
orbem
fecit
Deus
füperuincere,
mirum
1
modum
laudem
fuam
pfecit,&
fortitudinem
fuam
ftabiliuit
atq;
comédauit.
À
tq;
hoccft
quod
Paulus
A
poftolus
copluribus
in
locis
teftatur
,
veluti
capite
primo
Epiftolz
priorisad
Co-
1.Cor
.1.
xinthios,vbi
fideles
fuos
alloquens;ait:
Videte
vocationé
veftrá
fratres,quia
non
multi
fapientes
fe
cüdum
carnem,non
multi
potentesfhon
multi
nobiles:fed
que
ftulta
funt
müdi
elegit
Deus,vt
co
fundat
fapientes:&
infirma
müdi
elegit
Deus,vt
confundat
fortia:
&
ignobilia
mundi
&
cótempti
bilia
elegit
Deus,vt
ea
quz
non
funt
deftrueret,vt
nó
glorietur
omnis
cato
in
confpectu
eius.
A
tq;
iterum
capite
fecundo:Et
ego
fratres(inquit)cü
veniflem
ad
vos,
veni
nó
in
füblimitate
fermonis
?*
aut
fapientiz,annunciás
vobis
teftimonium
Chrifti:
&
fermo
meus
&
przdicatio
meanon
in
per-
fuafibilibus
humanz
fapientiz
verbis,fed
in
oftenfione
fpiritus
&
virtutis
;
vt
fides
veftra
no
i
in
fapientia
hominum
,
fcd
in
virtute
Dei.Et
iterumalio
in
loco;
loquens
de
commiffa
fibi
eloria
Eu-
angelica
adminift
rationis
:
Habemus(inquit)thefaurum
iftum
in
vafis
fidilibus
,
vt
fublimitas
fit
2.Cor-4-
virtutis
Dei
,
&
non
exnobis.
Dum
vero
ità
hxc
ndis
A
poftolis
atq;
difcipulis
domini
aptamus
nemo
nos
exiftimet
iniurià
facereauvcótradicere
verbis
domini,qui
pharifzis
refpódens
pro
He-
brzorum
pueris
pium
fibi
ofanna
in
templo
acclam3tibus
,
verfum
hunc
pfalmi
paruulis
iftis
Hc-
Matt.
21.
brzorum
applicabat
dicens,
Nunquam
legiftis,quia
ex
ore
infantium
&
lactentium
Deus
perfeci-
ftilaudem
tuam
Nequaquam
enim
huic
Saluatoris
aduer(amur
fententiz
.
Nà
&
de
illis
paruulis
loquitur
Elucidatio
.
Arbitror
tamen
puerulos
iftos
in
Hierufalem
clamantes
figuram
fuiffe
par-
uulorum
illorum,per
quos
erat
proclamandum
O
fanna(id
eft,
Diuina
laus
&
vera
lus
annüntiá
da)non
intra
folius
Hierufalem
angufta
mcenia,
fed
per
latifsima
terrarum
[patia:de
quibus
paruu-
*
.
lis
Chriftus
dominus
patrifuo
cofitetur
in
euanoclio
dicens
:
Confiteor
tibi
pater
domine
cxli
&
lait.
II.
1.
Cor.
am
fic
fuit
placitum
ante
te.Et
de
iis
paruulis
puto
principaliter
intelligi
pfalmum
prafentem,
ma
gis
quàm
de
puetis
illis
ad
horam
clamantibus
.
Neq;
enim
valde
funt
deftruái
inimici,
fcribz
&
Phazifei,perillorum
hozarium
clamorem,
qui
filentio
mox
finicbatur
ad
increpationem
pharifai-
ca.Imo
iftorum
clamorem
à
Domino
maxime
permiffü
arbitror
,
vt
figura
fubfequuturt
clamoris
.
tprzdicationis
aliorum
noftrorum
parüulorum
;
per
quos
fibi
laude
perfe&tà
facere
decreuerat,
Vnde
&
illud
quod
poftaddu&tum
verfum
przfentem
adiiciebat
Saluator
:
Dico
auté
vobis,quo-
niam
fi
hi
icuttns
Hide
clamabuntforfitan
Euangelicam
predicationem
refpicit:vt
hoc
fermo
Luce.
19.
ne
fignificare
voluerit
dominus,6i
Iudzorü
paruuli
clamare
noluerint
,
gentiles
annütiaturos
pro
cis,&
in
eorum
locum
fübrogandos,vt
clament,
vt
Euangelicam
veritatem
predicent:id
quodia
diu
impletü
cernimus
.
Ceffant
enim
illi,
&
vltra
clamare
nolunt:arq;
ideo
lapides
leuauerunt
vo-
cem,neque
definunt
clamare.
Gentiles
enim
per
lapides
recte
nouimus
fignificari,
propter
cordis
Matth.
5.
olimin
idololatria;aliísque
vitiis
obftinati
,
duriciem
.
Vnde
&
Ioannes
dicebát,
Potens
eft
Deus
de
lapidibus
his
füfcitare
filios
Abrahz:nihil
dubium
quin
fignificare
volés,fi
Iudzi,quibus
przdi-
cabat;nollent
poenitentiam
agere,
füfcitandos
effe
ex
gentibus,qui
verü
fiant
Abraha
femen,
&ve-
riíecundum
fidem
Patriatcharum
filii
.
€
Veríu
codem:
Ex
oreinfantium
&
la&entium
perfecifti
laudem.
R
oget
fotfitan
aliquis
,
quur
fan&os
A
poftolos
infantes
dicamus
;
quibus
tale
os
datum
Luczx.zr.
eftà
Domino
fuo,
cui
non
poffent
rcfiftere
omnes
eorü
aduerfarii:
ita
vt
vniuerfa
facerdotum
fy-
nagoga
nihil
inueniret;quo
vel
vnius
illorum
poffet
refellere
fermonem
-
An
veró
ita
fari
,
infan-
tiü
cfe
Rurfum,quomodo
laétentes
dici
poffunt
,
quibus
non
vtimperfetis
lac
eratin
pabulum,
Hebre.s.
fed
potius
vt
perfectis
folidus
cibueperfectorum
enim
(cuiufinodi
ipfi
fuerunt)
eft
cibus
folidus.
—
Cum
enim
adueríus
inimicos
&
vltores
perficere
debebant
illi
laudem
,
nóiam
de
illorü
numero
—
"effe
poterant
,
de
qualibus
dicit
A
poftolus
:
Tanquam
paruulisin
Chrifto
lac,
vobis
potum
dedi:
1.
Cor.
5.
non
efcam.
V
erm
huic
quafftioni
dupliciter
refponderi
poteft.Primüm
quidem,
vt
illos
confide-
.
—
remus
fecundum
eum
gradum,in
quo
ante
fpiritus
aduentum
prafucrant,
vere
infantes,
vere
par-
uuli,
vere
la&entes,&
lacte
opus
habentes.O
uàm
enim
tunc
fuctint(vt
ità
dicam)
infantes,Petrus
móftrauit,cum
terti
interrogatus
ne
femel
quidem
fari
potuit,
quod
fari
debuit,vt
ule
au
Matt.26.
dacter.
Q
uàm
autem
paruuli
,
quàm
lacte
opus
habentes
;
quàm
non
capaces
cibi
folidioris
,
do-
Ibidem
.
cet
toties
increpata
corum
ruditas
&
tarditas
.
Q
uare
(inquit
praceptor
lefus)
non
intelligitis?
Matt
.
15.
Necdum
intelligitis?
Adhuc
&
vos
finc
intellectu
eftis?
Q
uarc
dubitatis
modice
fidei?
Q
uid
cft
Marc.8
.
quod
conquiritis
inter
vos?Item
quod
in
fine
iam
abfcedens
,
dicebat:
Iam
non
multa
loquar
vo-
Marc.
9.
Dico
Aib
multa
habeo
vobis
dicere,fed
no
poteftis
portare
modo.
Q
uid
enim
hoc
eft
aliud,
Ioan.
r4.
quàm
tanquam
paruulis
tantum
lac
in
potum
do,non
efcam?Non
enim
capere
poteftis.
Et
tamen
Mart.
14.
ex
ore
borum
infantium,
horum
lactentium
ipfe
Deus
fiam
laudem
perfecit,
&
ftabiliuit
per
vn
-
uerfam
cerram.Dedit
enim
infantib?
iftis
linguas
ferreas
&
infatigabiles,
&
infantium
linguas
fecit
terrz,
qui
abícondifti
hzc
à
fapientibus
&
prudentibus
,
&
reuelafti
ca
paruulis
:Ita
pater,
quoni-
EE
TIFPIODPIWR
E
gegen
i
AMA
tne
OCTAVVS,
14
Tnfans
enim
hocloco
nó
amplius
quàm
paruulum
fignificat
vel
iuuené.Na
Grace
eft
virisp
,quod
fiequé'er
in
facris
Euangeliis
paruulus
vertitur,vt
illic,
R
euelafti
ca
paruulis.&,Sinite
paruulos
vc-
Matt
.
11
niread
me.Similiter
&quodin
Hebreo
habetur
holalim,proprie
no
fignificat
impotété
ad
loqué
Matt.1
9.
dum
fed
rantü
iuuenem
fiue
paruulü
:
propter
quod
fecundá
fimilitudinem
etiam
virgulta
fic
nó-
;
nunquá
appellatur,refte
Ioanne
R
euchlino
in
rudimentis
Hebraicis.
Q
uód
autem
paruuli
fuerint
Apoltoli
non
eftambiguü,quádoquidem
à
preceptore
audierunt
cóftituto
paruulo
in
medio,
Nifi
Matt.
18.
couerfi
fueritis,
&
efficiamini
velut
paruulus
ifte,no
intrabitisin
regnü
czlorum
.
Vnde
ex
his
par-
uulis
vnus,etia
cum
iam
gétium
doctor
effet,dicebar,
Facti
fumus
tanqua
paruuli
in
medio
veftrü.
Et
alibi,
In
facie
humilis
fü
iter
vos.Ité,In
multo
timore
&
tremore
fui
apud
vos
.
De
lactentibus
1.
Thef».
auté
non
magna
qucftio
eft.No
enim
lac
femper
pro
infirmiori
doctrina
&
imperfecctorum
cibo,
2.Co.10.
vt
inloco
Pauli
fuprà
allegato
,
accipitur
fed
1nterdü
generaliter
doctrina
omné
falutarem
fignifi-
1.Cor.
2.
cat,quz
tü
propter
candoré
veritatis,tum
propter
dulcediné
po
ris
recte
lac
dici
poteft.
V
nde
cá
Petrus
fuos
monet,depofita
omni
malitia,fine
dolo
lac
cócupiftere,vt
in
eo
crefcant
in
falut£
ma
1.Petri.2.
nifeftü
eft
nó
imperfectam
in
illo
do&riná
tantüm
figuificeri.
Similiter
&
de
eo
dici
poteft
quod
Efaie
$$:
apud
Efaiam
Dominus
clamat,
dicens,
V
enite,emite
abíq;
argento,
&
abfque
vlla
cómutatione
vi-
Iudic.
9.
num
&
lac.Eadem
enim
fapientia
falutis,&
vinum
&
lac
recte
dicitur:vinü,quia
fortificás
&
lztifi
Pfal.
105.
cans
cor
hominis:lac
veró,quia
dulcis,fuauis,&
enutriens
corda
potantium.Q
uifquis
veró
hecno
ftra
de
paruulis
legés,prolixiora
forfiran
iufto
cftimaueris(
obfecram?)banc
noflram
prolixitatem
zqui
boníq;
confulas.Non
enim
potuimus
pertranfire
filétio
quicqua
eorü
que
fuper
hifce
rebus
Ícribéda
fefe
offerebant.
V
alde
enim
nos
oblectàt
ifti
paruuli;per
quos
in
virospfec&tos
inftruimur,
Ephef.
4.
atq;
in
menfüra
etatis
plenitudinis
Chrifti
proucbimur.
Atq;
ctiam
nunc
ab
il'orum
confideratio
ne
agre
diuellimur.Q
V
erfü
quarto:
Videbo
celos
tuos,opera
digitorum
tuorü.Q
uod
dicütur
ce—
Ji,opera
digitorü
Dei;poteft
fimpliciter
intelligi,fecundü
metaphoricü
loquendi
modü,
quomo-
do
alibi
Jicitur,
Opera
manuum
tuarü
funt
czli.Et
iterü,
Manus
tuz
fecerunt
me,
&
plafmauerüt
Pfal
11.
me:c
üm
tamen
nullas
manus
habeat
Deus.Sed
familiare
cft
fcripturis
fic
de
Deo
vt
de
homine
lo-
Pfal
.
13.
qui.
Vnde
hocin
loco,&
in
aliis
fimilibus,quoties
de
operib?
creationis
Dei
tractatur,
vel
deDeo
Iob.:o.
vt
deartifice
inter
homincs
opus
aliquod
fuis
manibus
&
digitis
plafmáte
,
vel
de
materia
qualibet
infüaforma
pro
fuo
placito
coftituente,fit
fermo.
A
tq;
ita
non
opus
eft
afsignare,quos
digitos
ha-
bear
Deus,aut
qui
ifti
fint
digiti:quemadmodum
neq;
quot
manus
habeat,
aut
quz
fit
manus
cius.
Secüdum
tamen
füblimiorem
cofiderationem
intelligim?
digitos
iftos,quib?
Deus
calos
fecit,tres
C
effe
numero,fcilicet
potentiam
fapiétia,
&
bonitatem.Tuxta
quam
fententiam
prefétem
locü
acce-
-
piffe
videtur
Ioannes
Pechanus,vir
in
Diuinarum
rerum
fciétia
illuminatifsimus,in
infigni
illo
offi
'
cio
quod
de
fancta
&
fuperbenedicta
Trinitate
copofuit:
quod
etiafecüdum
Ecclefiaftica
inflitu-
tionem
ab
iis
qui
in
horis
canonicis
perfoluédis
víü
fequütur
Roman
Ecclefiz,in
ciufdé
foléni-
tate
legitur
&
canitur.Sic
enim
in
Antiphona
quada
quz
huic
Pfalmo
pracinitur,
legimus
,
Czlü
terráQ,
digitis
qui
tribus
appéditti,prepofuifti
códitis
humanitatem
Chrifli.
Vbi
d
digitos
tres
nu-
mcrat,manifefté
indicat
myfticum
aliqué
fenfum,
vidclicet
qué
iam
füpra
expofuim?
.
Quódauté
nonulli
finctorü
doctorum
cxlos
hocloco,item
&lunam
&
ftellas,
fecüdum
myfticam
intelligé-
tiam
interpretátur:per
cxlos(vt
aliis
aliquotin
locis)
factos
A
poftolos,
vel
etiam
fcriptura
facram
digito
Dei
fcri
pta
accipietes:per
lunam
Ecclefiam:per
ftellasveró
Ecclefias
particulares,
aut
alios
vi
ros
fide
illuminatos,nos
ficut
in
Elucidatione
nó
fequimur,
magis
inherentes
literali
fenfui;ita
ne-
quaquá
damnamus
aut
abiicimus,
Similiter
&
de
co
dicimus,
in
cófequentibus
diftinguüt
inter
-
oues,boues,pecora
cápi,
volucres
czli,&
pifces
maris:per
oues,
intelligetes
humiles
fübditos:
per
boues,laboriofos
rectores
&
prepofitos:aut
p
oues
&
boucs,fimul
fideles
homines
&
factos,
qui
laborátin
preceptis
Domini,&
pafcütur
in
paícuis
cius
tiquam
oues
&
boues:per
cápi
pecora,
ho
mines
carnales
&
in
cocupifcentiis
vagabundos:per
volucres
celi,
fuperbos:per
pifces
autem
ta-
ris,curiofos
.
Cui
ifta
libebit
plenius
cognofcere,
requirat
in
expofitione
fancti
patris
À
uguftini,
;
it€
&
apud
Ludolphü
Carthufienfem
nequaqua
fpernendüimó
dignifsimü,optiméq;
meritü
pfal
morü
commentatorem,
qui
hec
pro
fue
deuotionis
dulcedine
fuauiter
atque
diffufius
pertractar.
€
Veríu
fexto:
Minuifti
eum
paulominus
ab
angelis
.
Si
iuxta
Pauli
fententia
Chrifto
Domino
pc-
culiariter
ifta
aptentur
videtur
in
relatiuo,cüfieri
tranfitus
à
fpecie
ad
perfonam,
fiue(vt
logicis
eft
cotuetudo
loquédi)à
fuppofitionc
fiue
acceptióe
fimplici
ad
perfonalem:videtürq;
relatio
effe
nó
fccundü
idé
genus
fuppofitionis.Siquidem
in
verfu
quinto
przcedente,
fecüdü
fpecié
fimpliciter
fermo
fit
de
vniuerfitate
generis
humani:id
eft,de
homine
in
fpecie,
non
de
vlla
fingulari
perfona.
In
bocautem
verfa
priore
mox
fübfequente(iuxta
hanc
Peuli
intelligentiam)de
perfona
hominis
Chrifti
fit
perfonaliter
fermo
Nifi
forte
etiam
fecüda
pars
verfus
prioris
de
Chrifto
pfonaliter
di
|
-
Caaccipiatur,càm
dicitur,
Q
uid
eft
filius
hominis
,
quoniá
vifitas
eum.V
erdm
iuxta
hanc
fenten-
Uamyn
priori
parte
verfus
accipi
deberet
fermo
de
humana
fpecic,
in
pofteriori
vero
fecundü
per
fonádeipfo
Chrifto
homine:quod
nó
vfqueadeóvidet
veri
fimile.
A
pparet
eni
(quátü
cft
ex
ipfo
loquendi
modo)fimilem
effe
vtriüfa;
partis
loquutionem
,
&
vtránq;
partem
fecundum
rem
idé
valere;alterámqp
altera
explicari,
&
propter
vehementiam
fignificandam
factam
effe
repetitionem
eiufdem
fententie:quéadmodum
feri
folet,cü
rem
exaggetare
volumus.R
ur(üm,
vttotus
verfus
quintus
fecüdü
fpeciem
intelligatur,&
non
fecunda
pars
ad
perfonám
Chrifti
peculiariter,
fuadet.—
-
etiam
fenfus
cómoditas.Nam
quo
modo
Chriftum
filium
hominis
dicatur
Deus
vifitare,
nóvíg
^
: :
»:
Dd
H
El
*
.
t
e
CAT
.
adeo
facile
cft
intelligere.Exponunt
eni
de
vnione
Diuinitatis
cum
humanitate.
Atquiiftud
pot"
ter
/
PSALMVS
eft
human
in
Chrifto
ndfuram
vifitari,
quàm
Chriftum
filii
hominis
vifitati.
Quomodo
autem
E
vifitauerit
Deus
hominem(id
eft,humanum
genus)per
demifsionem
filii
fui,
&
perfectam
p
eü
re-
demptionem,
omnib?
clarifstmum
eft.
Congruentius
itaq;
videt',
vt
totusifte
verus
dido
modo
de
fpecie
humana
intelligatur
,
fiátq;
fequenti
verfu
in
relatiuo
tráfitus
de
fuppofitione
fimplici
ad
pertonalem.Cazterüm
fecundum
alteram
intelligentiam
in
Elucidatione
móitratá,
qua
totü
pfal-
mum
ad
vniuerfum
genus
humanü
refert
,
hac
ex
parte
nulla
occurrit
difficultas
.
Totus
enim
fcr-
mo
de
homine
fecundum
fpeciem
generaliter
procedit.
|
NONI
PSALMI
.ARGV
MENTEM.
Salnü
iftü(qui
apud
Hebreos
in
duos
diuiditur)
Pfalmifta
ceciniffe
videtur
in
perfona
poft
véture
B
Ecclefice:atg;
buic;fiue
quátit
ad
fe;fiue
quanti
ad
[ua
mébrastotus
ip
fe
P
falmi
proceffus
rete
dpteq;
céuenit.
Primum
enim
cófitetur
Ryomino
liberatori
fuo,de
iudicio
illoquo
generis
bumani
inimici
pri
cipem
buius
müdi,cond&natii
foras
proiecitregnod;
priuauit;gentibus
idololatris,
quibus
ille
dominabatur,
4d
Apojtolice
predicationis
fonum
falubriter
increpatis
atque
cóuerfis:"vnde
illi
ciuitates
jit
quibus
oli
in-
babitauerat,ablate
fütiufto
Dei
iudicio
,cui
afflidionis
e7-
tyránidis(qua
auté
premebatur
pauper
bumanti
genus)tandé
cóplacuit
mifereri.Propter
quod
filios
fuos
"veros
fideles
Ecclefia
ad
fperandiüi
in
domino
c7-
lau
dem
illi
dandam
inuitat,
qui
pauperüi
clamore
non
defpicit:id
quod
in
feipfa
teftatur
,
quam
grauiflimis
licet
periculis
7
perfequutionibus
intolerabilibus
in
fue
natiuitatis
primordiw
afflict
am
t7
penc
obrutam,
féper
tamen
ipfe
ad
fui
nominis
laudem
fuftentauit,
nec
penitus
'vnqua
deficere
permifit,
quéeadmodum
ueque
patie.
tur
"v
[que
in
cófuwmationem
(eciii:
(emper
fibi
fuos
elc&tos
feruaturus,
impios
vero
qui
eá
perfequuti
(unt
in
mortis
laqueos
cojtrinxit,
fuo
iudicio
in
inferni
demergendos
:"vt
ne
exiftimétur
buniliii
ac
fideliü-voces
Deo
cure
uoefe,aut
eorum
patientiam
permá
furd
irremuneratá
.
Vnde
ver
[u*vige[imojid
quod
quafi
pre
teritum
in
fpiritu
iam
predixerat;Propbeta
poJtulare
videtur,oraus
domin
vt
exurgat
quátocyus
ad
iplen
dum
pro
gentibus
iudicium,eo-
vt
Cbriftum
dominii
preceptorem
atque
lepiflatoré
(per
quem^vetturaerát
illaomnia)geutibus
mittat
qui
eos
vtoportet
erudiat.
Poft
bec
"veró
d
veru
22.
("vbi
feciidii
Hebreos
P
fal-
mi
decimi
et
initiii)
lamétatto
effe
"videtur
ipfius
Ecclefie
in
fpiritu
pro
fuis
mébris,que
in
oppreffione
poté
tum
atque
malorum
in
boc
tempore
quafi
relicti
videntur
potiflimum
auté
pro
*véturiis
illis
nouiflimis
tépo-
Matt.»
4
.
ribus
regni
Anticbriftiquádo"veri
fideles,refrigefcéte
charitate
€7
fuper
excrefcente
iniquitate,
graui[si-
mam
[uftinebunt
per
[equutioné
ab
Anticbrifti
poteftate.Cuius
t7:
adberentium
ei
peruerfitas
t7:
cótra
(4-
&os
Dei
acerbiffima(tüi
per
"violeutiam;tii
per
infidias
ac
bládiméta)perfequutio
multis
cófequéter
"verfibus
prolixe
ey
grapbice
admodi
depigitur.Q
ue
omnia,licet
pro
illis
vltimis
"véturis
téporibus
potiflimum
pre
dicta
fint,tücque
perfectiffime
fint
implendamagua
tamen
ex
parte
videmus
etid
nunc
in
bonoril
bomini
op
prefloribus
eadem
euenire
;quatenus
etid
nic
Anticbrifti
multi
funt.
Tuxta
quá
general£
fententia
fubfequés
A
1.Ioan.z,
procedetPfalmi
Elucidatio.
Neque
difficile
erit
"volentibus,ea
que
in
peneralitate
de
impiis
dicitur
ad
ipf
:
impiorii
caput
c7
dominii
peculiarirer
aptare.Poft
bec^veró,d
*ver
fu
2 s.
propofitaper
fequutione
grauifima
fideliti,dominü
"vt
exurgat
ad
iudiciii,
pro
fuis
mebris
folicita
deprecatur
Ecclefia:
t»
"vt
Cbriftiauti
populü
paupere
e7
orpbanun;protectore
alii
nefciété(diaboli
Anticbrifti
dtq;
adberentiüi
virtute
contritayeorüq;
prauis
machinationibus
ad
uibilü
dedu&is)
[alui
faciat
iudicio
fuo.Pojt
quee
omnia,
tribus
"verfibus
vltimis
domiui
eternum
repuum,
miram
quoque
c7
in«ftimabilem
Dei
erga
pauperes
exauditionem,
t7
próptüpro
|
ilis
iudicium,
ac
prauorum
repreflionem
denuntians
,
ita
terminat
canticum
laudis
atque.
cotfeffionis
fue.
|
NONI
PSALMI
ELVCIDATIO,.,
1
Confitebor
tibi
domi
|
73]
Onfefsione
laudis
celebrabo
te
Domine
De*,&
ex
:
ONE
toto
corde
meo,
mentis
diligentis
attentione
&
af
nein
toto
corde
me
0;
iJ
Sg
1227.
fe&us
pura
deuotione
pronunciabo
ad
tui
nomi-
A
le
CON
nis
gloriam
omnia
quacunque
cognoui
mirabilia
s
UN
ttia:neque
quicquam
eorum(quod
in me
erit)occul
ES
4
«7
J|
tum
efle
patiar,
quod
non
ad
tuam
laudem
pariter
2
Letabor
e
exulta-
—
&
aliorum
eruditionem
annuntiabo.
2.
Gaudebo
quoque
fancto
bointe
p
fà
llam
somini
2cfpirituali
gaudio,
&
pre
lxtitiaimmodica
veluti
tripudians,
exul-
S
Red
a
tabo
in
memotia.,
atque
amore
tui
laudem
canam
tuo
nomini,
tuo
alt
sme.
—
quemadmodum
digaus
es,0
rex
regum
fuper
omnes
excelfe.;.Pro-
a
Incóuertendo
inimi-
—
pterea
quód
expugnaueris
pro
me
inimicos
meos
,
damones
mali-
S
D
C...
gnostq;
infideles
miniftros
eorum,eofq;
1
fugam
verteris
,
&
à
me
CAT
E
rettorfum
UE
abegeris:«
infirmati,dcuicti,atq;
cófufi
funt,
&
prorfus
condemnati
n
fitmabuntur
€7
peri
ceciderunt
à
terrore
prefentiz
tuz:
quoniam
te
refpiciente
Ecclefia
zt
—
5o.
fanétam
tuam
,
princeps
huius
müdi
iudicatus
atq;
foras
eiectus
eft,
narrabo
omnia
mirabi.
lia
tua.
Ioan.
4
Q
zoniam
fec
ifa
I//-
—niam
£ccifti
tu
quidem
pro
me
iudicium,
&
iudicafti
caufam
meam
dicium
meum.
£7
cau-
-
contraadueríàrios
meos,contra
principes
tenebrarum,
qui
me
iniu-
cut
Xm
.5.
ftefuatyrannide
opprimebant,&
feculi
poteftates
qui
me
perfque-
"
m
meam
fe
din
bantur
in
poteftate
&
infidelitate
fua.
s.
A
fcendifti
quafi
iudex
fü-
fe
per
thronum
qui
ju-
perthronum
tuum
iudiciarium
(vt
humano
moreita
balbutienslo
me
quar)&
füp
tribunalad
iudicadüi
caufa
meam
fedifti
tu,
cui
ppriti
eft
—
.
zudicare
iuflitia,
hoc
eft,
iuftü
iudicium,
fiuc
jp
iuflitia
atq;
iniuftitia
Í
I6.
PEST
e
3
ps
E
bunt
à
facie
Iude
:&
omnis
ad
przfentiam
tuam
defecit
virtus
malignantium.4.Quo
—
*
y
m
e
TRITT
m
oC
HE
Wl
meg
rotor
eme
om:
o
npn
:
À
dicas
iu
litium.
y
Increpa[h
gentes
7
perütimpius:
x
nomen
eorum
dele-
pin
«ternum
c7
in
-
feculum
feculi.
-6
Inmic
defecerunt
frameain
finem:
3€
e
ciuitates
eorum
deflrux
ft.
7
Perüt
memortaco-
"Lm
Cum
foutu:
3k
e7:
dominusin
«ter-
num
permanet...
C
ex
-
8
Parauit
in
iudicio
thronum
[uum:
x
em
ipfe
iudicabit
orbé
terra
in
equitate,
3udicabir
populos
in
in-
ftia.
s
9
E:
fatus
ejl
dominus
refugium.
pauper:
3k
adiutor
1n
opportu-
mitatibusin
tribulatio.
10
Er[berentin
te
qui
nouerunt
nomen
tuum:
zK
quoniam
non
dereli-
quif
querentes
te
do-
mine.
|
1t
Pfallite
domino
qui
babitatin
Sion:
3X
annunctateinter
gen
tes
fináta
eias.
NONV
S.
m
j
In
tempote
gratiz
(quo
placuit
tibi
facere
pro
me
iudicium)mififti
filium
tuum,ac
deinde
factos
A
poftolos
tuos,
atq;
pradicatores
ve-
ritatis,qui
idololatriz;ali(fque
viciis
deditas
gentes
increparentzatq;
ita
deftructa
eft
impietas,
defierütq;
infideles
effe
&
peccatores,
facti
iufti
&
fideles:x
nominaillorum
quibus
ante
veritatis
manifeflatio-
nem
vocabátur,
non
eruntin
perpetuum
vltra
in
memoria
cora
tc,
neq;
vt
talium,quales
anté
fuerant,
vltra
recordaberis
illorü;fed
no-
.
mine
nouo
donabis,&
vocabis
eos.Gétes
eni
quz
prius
idololatre,
infidelesjimpiz,atq;
à
Deo
adultere
vocabátur;atq,
huiufmodi
ante
Deum
reputabantur
,
poftquam
ad
veritatem
fe
cóuerterüt
Euáge-
lii,vetera
hzc
nomina
proríus
perdiderüt:appellationes
vero
bonas
pradictis
contrarias
pro
illis
accgperüt,
vtiam
cultores
&
ferui
Dei
veri
dicátur,Deo
creduli,iufti,fponfa
Dei
fideliss&
tales
iam
cos
ha
betatq,;
agnofcit
Deus;6.Poteftas
diaboli,ví(que
nocendi
cius,
tan
dem
in
fine
téporum,quantü
ad
fideles
veritati
acquiefcere
voletes,
deuicta
eft,conculcata,atq;
ablata
per
veritatis
Euangelicz
manife-
Apo.2.
flationem
:
&
in
fempiternum
vltra
nen
poteritille
refümere
plena.
fuam
illam,qua
prius
dominabatur,tyrannidem.«S
ynagogas
quoq;
.
fatanz,cógregationes
infidelium
populorum,
in
quibus
ipfe
inbabi
tabat
inimicus,
tu
Deus
ad
nihilum
redegifti,dà
gentium
idololatra
rum
populos
vanitatibus
ad
veritatem
tua
gratia
peruenire
fecifti.
7
Quod
fuerant
effc
defierunt
&
ceffant;ac
periit
apud
Deum
eorü
prior
memoria,ad
fonitum
predicationis
Euangelicz,qui
p
omncm
terrá
percutrés
,
ab
infidelitate
vbi;
terrarum
electos
ad
veritatem
adduxit,
fici;
nomine
nouo
donauit.«
À
ut
cá
fonitu
,
id
eft,fubito,
À
poc.
2.
&
veluti
cum
impetu
&
cófufione
periit
memoria
demonum,qui
1
&ibus
colebantur:quoniam
adueniéte
predicatione
Euagelicaypfi
expulfi
funt,&
adorari
ceffauerunt
in
terris:
«
Dominus
auté
in
fua
effentia
(emper
ftabilis,permanet
in
fempiternum
idem
ipfe
&
imu
tabilis:&
ipfe;participatione
ftabilitatis
fuz;ad
fé
couerfos,in
verita
te
ftabiles
bd.
permanere:«eiüfq;
memoria
ad
confummationé
vf
q;
feculi
apud
fideles
&
ele&tos
permanebir.
8.Ipfe
tribufial
füü
atq;
iudiciariam
fedem
parauit,
difpofuit
,
atque
conftituit
in
iudicio
&
zquitate,non
potés
nifi
quod
zquü
femper
&
iuftü
eft
iudicare:
&
ipfe
iudicabit
vniuerfos
inhabitatores
orbis
terrarü
in
iuftitia,
&
populos
omnes
in
rectitudine
&
zquitate
iudicabit:
n&c
quidé
iudi
Co
difcretionis,malos
à
bonis
fegregans,bonis
gratia
mifericordi:er
largiés,impiis
eam
iufte
denegas:poft
veró;iudicio
&inalis
retributio
nis
redditurus
vnicuiq;
fecundum
opera
fua.»
Peculiariter
quoque
in
hoc
tempore
gratiz,rex
eternus
cóftituit
tribunal
füum,ad
facic-
dum
iudicii
pro
electis
fuis:&
ipfe
iudicauitin
fira
iuftitia
pro
orbe
Pfal.18.
Matt.16.
terrarum,
&
pro
vniuerfis
populis
in
eo
inbabitatibus,cótra
princi-
-
pem
tenebrarum,qui
per
tyranidem
dominabatur,agebatd
;
princi
pemiá
mundo:quem
iufte
atq;
zquifsime
Íuo
regno
pritauit,foráf
que
proiecit,
vt
jn
electos
&
fideles
nihil
vltraiuris
referuatct.
6
Et
Ioan.
t2;
exhibuit
fe
iudex
dominus
,
atq;
demonftrauit
pauper
auxiliatore,
patronumy,fiue
deféfor&,&
contra
iniquorum
tiurias
tutü
refuciü,
liberádo
eos
de
manibus
inimicorü
fuorum:*
adiutor
factus
H:
eis
in
opportuno
tépore,nempe
in
tribulationibus
&
afilictionib?
co-
rum.
Tuncenim
opportunü
folet&gratum
effe
liberatis
adiutoriür,
&
iucundum
effe
potentis
refugium.1o
Et
eft
profecto
cur
merito
abíque
vlla
hafitatione
fiug
diffidentiainte
debeant
fiducis
&
fpé
fuam
ponere;atq;
in
neccfsitatibus
inuocare,
Omnes
qui
per
f.dem
verecognouerüt,quàm
videlicet
fis
iuftus;bonus,mifericors;atq;
f
delis:
x
propterea
quód
nüquam
tuétus
es
deteliquere
penitus
eos
quite
ex
animo
quafierunt,tibíq;
femper
ftudueruncfed
aísiftis
eis
prefentia
tua,nónunquá
quidem
temporali
adiutorio,
vbi,
quado,
&
quantum
volueris:féper
vero
fpirituali
auxilio,&
gratie
tuz
iter
na
confolatione.ri
Proide
fideles
vos
omnes
veri
Ecclefia
filii
qui
cius
bonitaté
&
auxilium
experti
cftis,pfalium
&
laudé
canite
ipfi
qui
eft
inhabirator
Ecclefia
fuz
(anctz
,
que
per
fidem
illà
fpecula
tur,qua
ipfe
vt
pater
ad
benefaciédü,
vt
iudex
atque
patronus
ad
de
fendendum,vt
fponfus
ad
decorandü,vt
paftor
ad
pafcendü,rhabi-
-
tat,
opera
quoq;
eius
quz
fecit,
&
confilia
qua
cogitauit
pro
ho-
minum
pauperum
redéptione,proclamate
in
omnes
loge
latéq;
na
|
c
ij
O
f
DL
Ag
TCR
Ran
NS
re
d
a
o
RA
SY
r,
Quuoniá
requirens
fanguiné.
eor
recorda-
tus
eft
,
X
non
eft
obli-
tus
clamorem
pauperá.
1;
7Miferere
mei
domi
nee
vide
bumilitatem
meam
deinimicis
meis.
14.
Qui
exalias
me
de
poris
mortis
:3€
vtan-
npcie
omnes
landatioes
tuas
in
poris
filie
Sion.
15.
Exultabo?
falutari
i;
9
S :
140:
€
2fixe
funt
gentes
Mee
AE
Mem
z
interitu
quem
fecerát.
16
[nlaqueoiflo
quem
ab[conderant
,
compre-
henfus
efl
pes
eorum.
17
Cognofcetur
domi-
nus
iudicia.
faciens
:3€
in
operibus.
snanuum.
füarum
|
comprebenfas
Sapi£.
i.
efl
peccator.
18.
Conuertantur
pec-
catores
in
infernum
X
omnes
gentes
qua
obli-
atfeuntur
Deum.
19
Ogonia
nó
in
finem
obliuio
erit
pauperis:
X
patientia
pauperum
non
perubit
n
finem.
20
Exurge
domine
,
nb
confortetur
bomo:
X
in-
dicentur
gentes
in
con-
[fetta
tuo.
Iacobi.r.
Heb.1:2.
Luca.zr.
Exodi.4.
2t
Elie.
s$-Teeiflatorem
fnpereos:-
niam
bowimes
[unt.
22
Vt
quid
domine
re-
ceftfla
longet5&
e:
de-
[picis
in
opportunitari-
bust
tribulatione.
——
at.
Conflitue
domine
-
3€
fciantgentes
quo-
PSALMVS
tiones,vt
laus
eius
crefcat
in
vniuerfa
terra,&
allecti
qui
auditüri
füt
etiam
infideles
ad
illius
cultum
&
fidem
confugiant,
12.
Nam
etii
fi
contingat
nonnunquá
confidentes
in
Domino
té
poraliter
relinqui
in
manibus
perfequentiü,non
eft
tamen
exiftimandü
Deum
pror-
fus
oblitum
effe
eorum:fed
recordabitur
eorü,
requirédo
fanguiné
ipforum
de
manibus
opprimentium:&
nequaqua
obliuifceturaut
non
attendet
ad
orationes
pauperum
fe
inuocantiü,fed
memor
erit
patientiz
ipforum,
dando
eis
pro
perfeuerantia
vitam
zterná,eorü
vcró
perfequutoribus
fempiternz
mortis
punitioné,.
13.
Ob
hoc
in
omnibus
obueniétibus
mihi
necefsitatib?
meis
fidéter
ad
te
clama-
bo'dices:*
Miferere
mei
dfe,
&
benigno
oculo
mifericordizx
tue
có
Íyddta
afflictioné
meam
nimiam,qua
füftineo
ab
aduerlantibus
mi-
hi.r4.Tu(inquam)Domine,qui
me
gloriofe
eripuifti
,
&
magnifice
faluaíti
de
periculis
maximis,que
humana
via
videbar
nó
potle
eua-
dere,
&
à
quibus
nifi
Diuino
tuo
auxilio
non
poterà
liberari,cü
ad-
E
uerfum
me
preter
omnes
aereas
poteflates,etia
vniuerfi
mundi
pi-
-
cipes
atrocifsime
defzuirent:à
quibus
tamen
requiem
tádé
donafti
mihi,&
in
fecuritate
coftituifti:idq;
fecifti
ad
gloriam
tui
nominis,
F
vtannunciarentur
per
membra
mea,
per
fideles
tuos
laudes
tux
om
ncs,&
laudabilia
opera
tua
przdicarentur
pala
&
in
propatulo,corá
omni
populo
fidelium;qui
eft
in
ecclefia
fancta.15
.
Exultabo
in
fpi-
ritu
meo,in
fáluatione
tua
quafecifti
mihi,atque
in
faluatore
Chri-
fto,per
qué
falutem
mififti
müdo.«Inuolute
funt
&
illaqueata
pra-
ux
hoftiü
meorum
nationesjin
perditione
quam
parauerát
mihi:
&
pro
morte
ad
quam
me
cupiebant
pertrahere,mortis
xternz
nexib?.
funt
obuolutz.16
In
laqueis,foucis.atq;
infidiis
mortis,
quas
in
aftu
tiaatq;
malitia
fua
parauerát
fidelibus,in
iifdem
ipfi
pedibus
fuis
in-
heferunt/funtQ;
irretiti
&inuoluti,ita
vt
in
perpetuü
nequeant
fefe
extricare:
dá
ego
faluor
tuo
munere,
&
illiincreduli
qui
ad
morté
me
perfequebantur,in
morte
permanét
fempiterna.17.
À
gnofcetur
"Dominus
quàm
pius,quàm
iuftus,quàm
formidabilis,quá
verax,cü
innocentes
faluádo,noxios
perdédo,
fecerit
iudicium.Sic
ení
&
mi-
-
fericordia
patebit
&
iuftitia
eius,
que
ante
iudicii
exequutioné
pluri
mos
laterc
videtur.
«
Peccatores
ex
operibus
fuis
prauis
qua
opera-
tifunt,damnationis
inuenientur
obftricti
vinculis,&feiplos
in
ater
nz
mortis
laqueum
precipitauerüt.Neq;
enim
morté
fua
voluntate
creauit
altifsimus,
fed
impii
operibus
manuirfuarü
accerfierunt
il-
lam
fibi
aftrinxerántq;
fe
illi.18
.
Dzmonces
in
fua
malitia
obftinati
defcédent
iuxta
decretum
diuinz
iuftitiz
,cadéntquein
profundum
inferni:«
apriter
&
infideles
omnes
qui
funt
in
nationibus,que
Deü
non
agnofcunt
creatorem
füum
,
emque
ita
vt
oportet
perfidé
&c
-
T.
*
A
1
mádatorü
eius
obferuationem
non
habent
ante
oculos,
neque
cul-
tu
aut
famulatu
debito
venerantur.19
.
Nequaquam
eni(vt
illi
falfo
cxiftimat)pauperes
ante
Deji
prorfus
in
obliuione
crüt,vt
vel
à
fuis
afflictionibus
nüquam
fint
liberandi,vel
nunquam
fit
de
corum
op
prefsione
futura
vindicta:«loganimis
humilium
in
Deo
Íperantium
expectatio
atque
fuftinétia
non
erit
vana
in
fempiternum,ned;
fina
liter
fruftrabitur:fed
fructum
fuo
tépore
proferet
pacatifsimü
,atg;
fluberrimá
vite
zterne,
quá
accipietà
iufto
iudice
omnes
qui
nüc
in
patientia
pofsederunt
animas
fuas.
20.
Ne
vltra
diísimiles
Domi
ne,neq;
differas
fed
exurge
ad
iudicium
tuü:
neq;
permittas
inuale
fcereatque
dominari
bominis
cuiufqui
malitiam
aut
poteftatem:
fiatiudicinm
oppreffarum
gétium
atque
pauperum
populorum
an
te
te;per
fententiam
iuftitiz
atque
volütatis
tuz.21.M
itte
domine
quem
miffurus
es
legiflatorem,doctoré,atque
praeceptore
populo
rum
Chrift
tuum
benedictum
filium,qui
gentibus
tuam
volunta-
tem
annunciet,omnéq;
edoceat
veritatem:
fac
per
hunc
gétes
co-
gnofcant
&
intelligat
fe
homines
effe:zid
eft,nature
non
incorrufti-
3
nu
»
1Y5.
vg
om
n
-
*
-
bilis,fed
mortalis:&
humiliati
difcát,eümque
agnofcere,
cuius
poft
ThOrtem
neceffe
cft
ipfos
iudicio
mox
praíentari.
22
Sed
quorfum
piifsime
domine,nunc
in
hoc
tépore
frequenter
clongare
videris
te
ipfü
à
fcruis
tuis
,'eofque
relinquere
&
cóténere
videris,
neg;
clama
tes
exaudirepotifsimü
quádo
opportunitas
maxima
videt;&
ne-
Cefsitas
exaudi&di,
vtpote
dà
in
afflictionibus
cóftituti
funt
atq,
per
fcquutionibus
premütur
homini
impiori.
Sic
enim
fübt
ndcadté-
d
H
,
A
a3
Dum
faperbit
in-
pits
,
incédumr
pauper:
x
comprebendunturin
confilis
quibus
co
gitát.
24.
Quonia
laudatur
peccator
in.
defideris
anima
fue:
*e
e
ini-
quus
benedicunr.
p
25
Exaterbauit
domi-
num
peccator.
X
fecun-
dum
mulitudinem
wa
fte
non
quaret.
—
26
INo
eft
Deus
in
con
fhefhueius
De
inquina
te
funt
vie
iliius
in
om
ni
tempore.
27
JAuferuntur
iudi-
cia
tua
à
facie
eius
:
X
omnid
inimicorum
fuo
x
rum
dominabitur.
-28
Dixit
enim
incor-
de
fio
,
non
moueborá
generatione
in
genera-
donem,
[me
malo.
29
Cus
maledictioe
os
plena
efl,
e'a*
amari
tudine,
e7*
dolo:
fub
lingua
eius
labor
gy
dot
—
—
p
3o
Sedettinfidus
cum
diuitibus
:
A
tn
occultis
"ytinterficiat
innocetes.
31
Oculz
euis
in
paupe-
vem
ve[piciunt:
xe
2fidia
tur
inab[condito
quafi
Leoin
spelunca
faa.
32
Infidiatur
v
t
rapiat
paupere:
3«
rapere
pau
perem.
dum.
attrabir
eum.
C
33
In
laqueo
fuo
bu-
miliabit
eum
:
xcincli-
nabit
fe,
c7
cadet
cum
NONY
S.
16
pus
pauperutn
clamoré
te
difsimulare
quotidiana
docet
experiétia,
23.Ecce
dum
in
hoc
máüdo
florentes
impii
intumefcunt
atq;
cleua
tur
,
&
poteftaté
acquirunt
atq;
authoritatem
huius
feculi
,
vruntug
atq;
affliguntur
qui
pauperes
funt
&
abie&iin
mundo,dum
à
poten
tibus
opprimütur
atq;
variis
modis
fpoliantur
miferi:«
vernntamen
iufto
tuo
iudicio
comprehendentur
llaqueabuntur,atq;
irretientur
quafi
vinculis
quibuídá
damnationis
fuz
in
fceleratis
cogitationi-
bus
fuis
atq;
confiliis,
quibus
cogitauerunt
de
pauperü
oppreffione,
24
Ecceenim
gloti&tur
peccatoresin
petueríis
de(ideris
cordis
fut,
í&q;
ipfos
palpant,&
fibiipfis
placét
in
aftutis
confiliis
fuis,quafi
rem
bene
gefferint.
«infuper
&
adulatores
habétà
quibus
per
adu'atio-
nem,
laudem
gloriam
&
hono
accipiuntquíq;
eis
affentantur
in
cunctis
peruerfts
qux
conceperint
atq;
propofuerint:«
&
homines
impiià
fuis
fimilibus
predicatur,elorificantur,
&
benedictione
lau
dis
atq;
adulationis
accipiunt.
2;
Cum
exacerbauerintittitaucrint,
atq;
multis
modis
per
adinuentiones
fuas
ad
fumtn&
iracundia
pro-
uocauerint
dominum
Deum
peccatorcs:*
tamen
Td
feuitiá
&
magnitudiné
obdurati
furoris
fui,obftinati
&
cófummati
in
fua
ma
litia,non
curabunt
ad
placandum,
neq;
requirentin
gratiam
redire
eius
quem
fic
multifaria
exacerbare
non
formidarunt.2
6
Deum
nó
habét
ante
métis
oculos,
&
quafi
nó
fit
Deus
qui
de
rebus
humanis
Pfal.
14.
Iob
2d.
vel
curam
gerat,vel
iudicium
habeart,;ita
viuüt
fine
freno
,
abía;
vllo
gerat,
Z
b
metu,libere
obfequentesomnibus
defideriis
animz
fuz:
*opera
ac-
que
ftudia
cor
á
praua
funt,
malicízq;
fordibus
inquinatà,
in
omni.
tempore,dum
aliud
nihil
d
iniquitatem
omni
tépore
meditati
affie
uerunt
.
27
Elongata
funt
iudicia
tuaà
confpedtu
eorü,dum
mente
nóattendunt
ad
przcepta
iuftitiz
tue,neq;
confiderant
ea
quz
funt
füper
impios
ventura
iudicia
:
que
fi
haberent
ante
métis
oculos,nó
ita
finefreno
in
omné
proruerentiniquitatem.
»
Et
quia
Deum
nó
habét
ante
oculos:vidétur
fibi
fuper
omncs
qui
eis
aduerfari
pofünt
gerere
principatum,neminé
reuerentur,neg;
quenquam
hominum
fibi
poffe
obfiftere
confidunt
jppter
fxuitiam
poteftatis
fuze.28
Di-
cunt
enim
in
cordibus
fuisjnon
priuabimur
in
Íempiternü,neq;
ex-
cutiemurà
poteftate
noftra
abfq;
vllo
malo
permanfuri
in
fore
no
ftro.Exiftimát
enim
in
corde
fuo,&
fibi
perfuadét
,
quafi
fépiterriá
fc
habere,
&
imperpetuum
perduranté
poteftaté
fuam,&
fine
malo
fore
fe
imperpetuü
quafi
eos
non
maneat
vindicta:
atq;
ob
hanc
fal
fam
fuam
perfuafione
neque
Deum
metuunt,neq;
hominem
reue-
rentur.
2
9
Os
habent
fnaledictis
&
amarulentia
plenum
ad
Deum
blafphemandü,proximis
veró
conuitiandum
atque
detrahédü
fem-
per
parati:
füb
linguacorü
latetafflictio
&
dolor,
dum
per
linguà
fui
illain
pauperes
loqui
meditátur
,
quibus
eos
affligat
&
crucient:
hoceftblafphemias,conuitiajimproperia,
aliág;
huiufmodi.5o.
Ad
infidias
refident
vnà
cá
ceteris
feculi
potentibus
fuis,
fuis
coplicibus,
&
in
malo
coníciis;«
vt
occultis
&
quafi
latenter
1nterficiat
fide-
les,voréntq;
innoxios:quod
fàne
nó
raro
faciunt,cum
per
fuafrau-
dulenta
cófilia
innocentes
ad
perditioné
&
mortem
trahüt.31.Ocu
los
fuos
habent
defixos
in
humiles
atq;
fim
plices:nó
quidéad
beni
gne
miferendü
fed
quafi
raptores
ad
preda;ad
crudeliter
perdédu:
x
&
infidias
tédunt
per
occultafua
frauduléta
cófilia
ad
modülco-
nisin
fpelunca
fua
latentis
intenti
ad
rapinam.32
Infidias
ponunt
ad
pradá
pauperum,opportunitatem
&
media
cómoda
ad
cam
ré
me
ditantes
,
peraftutiam
fuam
:
*
ad
rapiendum(inquam)pauperes,ad
fpoliandum,difcerpendum,atq;
deuorádum,
cá
eos
adinuentioni-
bus
füis
ad
feattraxerint,
cocperíntq;
in
aliquo
eis
preualere
ad
cum
modum
quo
leo
folet
vnguibus
ad
fe
attrahere
innoxia
animalcula,
quz
eft
voraturus.
3.In
laqueo
&
in
reti
adinuentionü
fuarü,
quas
ad
pauperü
deceptionem
adinuenerunt,
&
quas
veluti
pedicas
fiue
laqueos
tetenderunt
pet
infidias
fi
mplicibus,ita
poteftate
acquifie-
runt
fuper
eos,eífq;
przualuerunt:
«
&
vt
exillorum
poteftate
non
facile
euadant
quibus
femel
fraudulenter
preualuerint
hitpitincli-
-
nabuntfe,&
penitus
,pcumbent
fuperillos,cum
coeperint
domina-
tc
,
;
-
à
.
I
riillorum:ad
eum
modum
quo
lucta
fieri
folet,
quando
is
qui
ali
proftrauit
in
terram,
mox
fefe
indlinat,ac
corpore
toto
omnibüfeg
viribus
incumbit
fuper
proftratum,vt
nequeat
proftratus
exutgere.
c
iii)
Iob.
22.
dominatus
fuerit
pau-
perum.
34
Dixitenim
in
cor-
de
fao
,
oblituseft
De-
usX
—
auernr
faciem
^
füa,ne
videarin
finem
..35
Exurge
domie
De-
ms,G
exultetur
manus
tua»
ne
obliuifcaris
pauperum.
|
36
Propter
quid
irrita
uit
impius
Destx
di-
xit
enim
in
corde
fuo,
non
fequitet.
-
37
Vdes,quoniam
tu
laborem
C
dolore
con-.
fideras
:
3k
vttradas
e-
osin
Tanustuas.
—.
38
Tili
derelictus
eit
pauper:
c
orpbano
tu
eris
adiutor.
39
Contere
brachium
peris
ez
maligni
3€
|
quaeretur
peccatum
illi
Danie.7.
A
poc.z1
us,
X
G
nb
muenietur.
40
Dominus
regnabit
in
«ternum
e.
im
fe-
culum
feculi:
5e
peribi-
tis
gentes
de
terra
illrus.
41.
Defideri
paupe-
rüexaudinit
dominus:
3
praeparatione
cordis
eora
audiuit
auris
tua.
42
Indicare
pupillo
e
Dumili
:3&
vt
non
appo
nat
vlrra
magnificare
-fe
bomo
fuperterram.
-
pueAIMVYS
34
Hacautem
omnia
ita
licenter
ita
audaster
audent
peruerfi
pau-
E,
perutn
oppreffores,eo
c
fibi
male
perfuafum
habeant
in
cogitatio-
nibus
fuis
Deum
non
afpicere
res
humanas,neque
pauperum
fuorü
vllam
gerere
cura:
x
puténtq;
Deum
à
rebus
humanis
auertifle
ocu-
los
prouidentie
füz,vt
non
attendat
ca
que
hic
aguntur,quafi
de
eis
"nunquam
in
iudicio
fit
facturus
mentione,
dicentes,
Circa
czli
cardi
ncs
perambulat;neque
noftra
confiderat.3;
Tu
vero
domine,
tanta
impioftum
prauitate,
&
tam
miícranda
pauperü
tuorii
oppreffione
veluti
excitatus
atq;
permotus,
exurge
&
claritica,
atq;
notá
fac
de-
xteram
omnipotentia
tuz
per
oftenfioné
iuftitiz:«
&
reipfà
demo
ftra
nó
effe
pauperes
corá
te
f
obliuione:
ipfos
quidé
ab
iniuftis
op-
preffiribus
eripiédo,hos
vero
iufta
vindicta
puniédo,
fecüdü
i
nem
iuftitiz
tuz.36.
Vt
quid
enim
fua
temeritate
aufi
fuerunt
impii
te
Deum
irritare
atq;
prouocare,
in
fuam
punitionem
?x
cum
dice-
rétin
cordibus
fuis,g
non
effet
Deus
expoftulaturus,neq;
iudicium
fa&urus
de
malefactis
eorü.
Nam
hoc
ipfo
vifi
funttuü
cotrafe
p-
uocare
iudicium:yt
fic
puniti,
in
feipfis
dicant
falfam
fuiffe
pfuafio-
F
nem
fui.37
Nequaquá
vetó
ita
eft
vt
ifti
falo
fibi
perfuadent
,
im
econtrario
vides
tu
&
afpicis
diligenter
que
agunt
homines:quonia
tu
confideras
afflictionem
&
doloré
quibus
affligunt
atq;
cruciant
impiiinnocentes:«
&
confideras(inquam)vt
eos
qui
laborem
hunc
átq;
dolorem
fimplicibus
inferunt,
tradas
ad
vltioné
in
manus
iudi-
ciatiz
poteflatis
tue,in
manus
potentiz
atq;
iuftitiz
tuc
,
illis
qui
in-
iufteafflieuntur
de
vltricibus
manibus
tuis
per
eandem
iuftitia
libe-
ratis.38.
Tibi
enim
pauper
&
humilis
fidelium
populus
ad
defenfto-
nem
relinquitur:
&
tu
populo
fidelium
alium
prater
te
adiutorem
non
habenti,eris
defenfor.«
Et
vniuerfaliter
,
tibi
quafi
vnico
patro
n6,
quafi
iudici
iufto,
relinquütur
caufe
pauperü
,
&
tibiferuantur;
pupillis
quoq;
ac
viduis,&
iis
qui
humano
funt
deftituti
auxilio
atq;
folatio,tu
te
exhibes
defenforé
füpplens
tuo
Diuino
auxilio,quod
il
lis
ex
hümano
decft.
39.Cofringe
dominé
poteftatem,
&
aufer
tyrà
nidem
impiorum
atq;
malignorum
hominum
,
qui
nüc
poteftatem
habent,&
tyrannidé
exercent
fuperferuos
tuos,
«
Tu
vero
fi
cofre-
getis
poteffatem
illorü,non
poterunt
perficere
iniquas
machinatio-
ncs
fuas:ita
vtfi
requiratur
malitia
quà
animo
meditati
fuerat,inue-
niri
nó
poffit
in
operis
impletione,vtpote
ab
effectu
per
tuam
Diui-
nam
potentiam
przpedita.
40
.
Dominus
autem
Deus
nofter
in
fua
maieftate
atq;
poteftate
ftabilisregnum
tenebit
fempiternum,cuius
poteftas
atq;
imperium
nunquam
deficiet:
eliminabuntur
o€s
ido-
lolatriz
,
caterílq;
vitiis
dedita
nationes
,
neq;
habitabuntin
hzre-
ditate
cius
in
terra
viuentium:hoc
cft,neq;
in
numero
fidelium
eius,
neq;
in
ciuitate
fupcrna.Nihil
enim
cotquinatum
introibit
in
ilam.
41
Erga
veró
pauperes
&
vere
humiles
atq;
manfuetos
tata
eft
eius
clementia,
vt
n6
foli
clamoris
vocem,
fed
ipfà
quoq;
corum
defide
ria
ocyus
exaudiat:
x
imó
priufquàm
plene
expreflerint
fuum
defi-
derium,vbi
primüm
parare
coeperint
corda
fua
ad
defiderandü
atq;
poftulandum,iam
nunc
adeft
benignitas
Diuinz
exauditionis.
Tata
eft
Dei
erga
fuos
pauperesad
exaudiendü
pró
P
:
42
Exaudiuit(inquam)D
ominus
orationé
&
defideria
pauperum,
ad
faciendum
iudiciü
pro
pupillis
atq;
humilibus,qui
humano
funt
deftituti
patrocinio,
aut
certe
illi
nequaqua
fidunt.
«
Ob
hocveró
Dominus
fe
pauperum
fic
exhibet
iudice,
vt
nemo
hominü
qui
fu-
per
terrá
&
ex
terra
füt,viles&
humiles;
&
ignobiles
ex
fua
origine,
quantüuis
diuitiis
potés,
aut
poteftate
precellés
,
vltra
fe
audeat
ex-.
tollere
amplius
q
oportet,
pauperes
opprimendo
,
aut
humiles
pro
:
(uo
libito
tratando:fed
attédant
omnes
&reuercantut
iuftum
Det
(quod
fine
perfonarü
acceptione
veniet)iudiciü
,
&
velcius
timore
-
Apauperum
oppreffionibus
atq;
iniuftis
vexationibus
defiftant.
A'NNOTATIONESIN
PSALMVM
NONV
M.
PS
Ne
-
epu
PE
Ts
d
-
NES
Ped
-
Er(u
tertio;In
coucrtendo
inimicü
mcum
retrorfü.
More
Greco
dicitur
in
conuertédo
:
M
isisickmens
quod
fecüdum
Latinam
phrafim
apertius
diceret,iuxta
fétentia
in
Elucida
tione
pppofità,Q
uonia
couerfus
eft
retrorfum.Q
uanquá
poteft
&
fecundü
téporalem
fi-
.
gnificationem
exponi,ad
hunc
modá:Cum
cóuerteretur,v
el
cum
cóuerfus
fuerit
inimicus
meus
retrbrfum,
Atq;
ita
clarius
vertit
ex
Hebreo
Hieronymus,
Cum
ceciderint
inimici
mei
retrorfi
ü
M
titudo
atq;
facilitas,
H
M
€—ÓÓ—
VIERTEEHE
pni
€
NONY
S.
17
A
Gracaenim
lectio
ipa
regain
Sy
x89
uw,
hoc
eft
(ad
verbum
reddendo)
in
conuerti
inimi-
cum
meü
retrorfum,vtrunq;
fenfum
recte
admittit.Poffunt
enim
huiufmodi
loquutiones
fecun-
dum
cómoditatem
fententiz
exponi,
vel
temporaliter,
vcl
caufàliter,vel
etiam
coditionaliter.R
e-
txorfum
auté
conuerti,
notü
eft
fignificare
deie&tionem,
humiliationé
,
expulfionem
,aut
effuga-
tionem,foráíq;
ciectioné:quemadmodum
iam
gratia
Dei
principi
contigit
tenebrarum.
Infirma-
:
buntur
auté
&
peribunt,manifeftum
eft
ad
poteftatem
referri,non
ad
fubftantiam.
Neque
eni
fe-
Iob
.
41.
cundum
naturam
impotens
factus
eft
T
Ls
periit,neque
aliquádo
eft
periturus:fed
pote-
flatisimminutio,&
prolapfusà
poteftate
&
tyránide
priore,quaante
Chrifti
aduentum
iudà
do
minabatur,
ipfius
infirmatio
(vt
ita
loquar)
atque
perditio
funt.
Vnde
pro
infirmabuntur
,
beatus
Hieronymus
ac
ceteri
ex
Hebrzo
interpretes
vertunt,corruent.
€
Verfu
quarto,
Q
uoniam
fecifti
iudicium
meum
&
caufam
meam.Improprie
dictum
videtur
4Fecifti
caufam,pro
iudicafti
caufám
fiueabfoluifti
caufam
meam
.
NO
dicimus
enim
fecundü
proprictatem
Latini
fermonis
facere
cau
fam,pro
iudicare.
Nifi
forte
caufam
quis
hic
accipiat
pro
vindicta,
vt
facere
caufam
meam,accipia-
tur
pro
facere
vindictam
meam,fiue
pro
me.
Grzca
enim
dictio
4i«$
(quz
hocloco
ponitur)
am-
bigua
eft,&
vtrunque
fignificat)nempe
&
caufam
&
vindictam.
Prior
tamen
fétentia
apparet
me-
p
lior:tamerfi
cloquutio
fermonis
videatur
minus
propria.Secüdam
autem
parté
verfus,
Sedifti
fii-
perthronum
qui
iudicas
iuftitiam,
exponit
Elucidatio
fecundum
cófuetudiném
humanam,quem-
admodum
&
illud
quod
fupra
przcetfit
pfalmo.7.In
altum
regredere,fere
fecundum
eandem
fen-
Pfilm
7.
tentiam
expofuimus.
Alii
verb
thronum
iftum
vel
fedem,
animas
fan&orum
exponüt:iuxta
illud,
Anima
iufti
fedes
eft
fipientiz.
Alii
totam
Ecclefiam,
fiue
militantem
fiue
triüphantem.
Vtraque
enim
fedes
Dei
eft:&
fuper
vtran
q;
tefidet
gloriofus
dominus.
Priori
tamen
fententiz
magis
faue
re
videtur,
de
iudicio
Bit
mentio:quam
etiam
folam
vt
magis
propofito
accommodam,
fequitur
Elucidatio.
V
nde
beatus
Hieronymus
ex
Hebrzo
vertit,
Sedifti
fuper
folium
iudex
iuftitiz.
No
fo
lemus
autem
dicere
fic
Deum
in
animabus
fin&orü
refidere,vt
iudicem
in
folio.Q
uantü
vero
ad
illud,
iudicare
iuflitiam,
aduertendum
eft
,
quód
fecüdum
fcripturarü
confuetudinem
dicitur
iu-
dicare
iuftitiam,pro
iudicare
iufteaur
in
iuftitia,aut
fecundum
iuftitiam
.
Secundum
qué
modum
.'
loquédiautin
fcripturisinuenitur
facere
iuftitiam
aut
bo
nitatem,pro
facere
iufte
aut
bene,
vt
illic,
Spera
in
domino;&
fac
bonitaté.Et
rurfu
m,Bonitaté
fecifti:pro
bona
age;aut
fecifti
bene,fiuc
bo
-
na
age
,aut
bona
fecifti.
Ita
facere
iniquitatem
&
impietatem
paffim
inueniütur
pofita
loco
faccre
inique
&
impie.&
V
erfu
quinto;Increpafti
gétes,&
periicimpius.
Quod
hicimpius
diciur
ad
in-
Prou.1z.
C
crepationem
domini
periiffe,de
bona
perditione
intelli
gimus:fecüdum
quod
alio
in
loco
dicitur,
—
Verteimpios,&
non
erunt:hoc
eft;ad
iuftitià
eos
conuerte,
&
nonvltra
erunt
im
pii
quod
fuerant,
2E
aut
fant.
Tunc
enim
perit
impius
,
quando
(iuxta
Efaiz
confilium)derclinquit
viam
priftinam
,8&c
Elaiz.
5r.
iniquas
cogitationes
fuas
.
Et
fecüdum
idem
intelligitur
quod
de
nominc
eorá
dicitur
de
delédo
feculum.
Cui
etiam
cófonat
quod
in
pfalmo.15.fübiungitur:Nec
memor
ero
nominum
corü
per
Pfalm.s.
labia
mea.Nominum
fcilicet
veterum
non
erit
Deus
memor,quz
hicad
eundem
fenfum
dicütur
deletain
feculum.
Quomodo
auters
nomina
deleta
fint
per
Chrifti
aduétum,
nec
vltra
memore.
tur
ea
per
labia
fuajipíe
per
prophetam
Ofee
declarat,dicens:
V
ocabo
non
plebem
meam,plebem
Ofee.2.
meam:&
non
diledtam,dile&tam:&
non
mifericordiam
cofequutam,mifericordiam
coníequutà.
Kom.
9,
Eteritinloco
vbi
dictum
eft
eis:
N6
filii
mei
vos,
ibi
vocabuntur
filii
Dei
viui.
Hinc
Petrus
A
po-
ftolus
fideles
in
Chriftum
credentes
honortficentiffimis
titulis
appellat,dicens:
Vosautem
genus
!
Petri
2.
electum,
regale
facerdotium,gens
fancta,
populus
acquifitionis.
Et
per
propheta
przdictum
erat,
Efaig.62.
.
(p
nouo
nomine
fuos
effet
nuncupaturus
dominus
Deus
nofter.
Poffent
quoq;
&
aliaex
diuerfis
fcripturarum
locisad
eandé
rem
afferri
teftimonia:fed
breuitati
confülentes
,
ca
prztermittimus,
D
Quantumtamen
ad
ud
partem
de
perditione
impii,alii
eam
referunt
ad
diabolum,qui
Chri
fü
pr
edicatione
perditus
eft
&
condemnatus:
nominum
auté
deletionem
nobifcü
predicto
mo-
do
intelligunt,
veleti3
de
diabolo,cuius
nomen
poft
Chrifli
aduentum
illiciam
abominabile
eft;
vbtante
adorari
&
venerari
folebat.€
V
erfu
fexto,
Inimici
defecerunt
framez
in
finem.
In
finem,
teferri
poteft
ad
fine
temporis:fecundum
quam
acceptionem
ptioriloco
in
Elucidatione
pars
ifla
exponitur:vel
vt
zternitatem
fignificetquomodo
aliàs
frequenter
foletaccipizatque
hancfenten-
uam
fecu
n
do
loco
explicat
Elucidatio,cáq;
magis
Hebrzz
lectioni
epdhdec
Cine
autcm
I-
pioru
dicütur
Synago
g&
Satanz,
con
gregationesidoloJatrarum,&
conciliabula
impiorum,
quee
propter
vnitatem
&
participationem
1n
malo
ciuitates
dicuntur
diaboli:quomodo
congregatio-
ncs
fan
corum,&
Ecclefiz
fidelium
dicuntur
ciuitates
Dci.Etquomodo
confiderantes
totam
iu-
ftor
um
vniuerfitatem
,
vnam
dicimus
Dei
ciuitatem
:
confidetàantes
vero
congregationes
plures,
in
locis
diuerfis
concorditer
Deo
fam
ulátes,
Ecclefias
particulares
dicimus.ciuitates,
numcro
plu-
rali:fic
malorum
conciliabula,
licet
in
vna
malitia
conueniant;ficQue
vnà
fint
ciuitas
:
dicimus
ta-
men
etiam
plurali
numero
diaboli
ciuitates.
A
ut
pet
ciuitates
intelligantur
praftantiffimi
quique
huius
feculi
(cuiusmodi
erant
principes
atq;
potentes,
fimiliter
&
fapientes
feculi)
quos
vclut
pro
fuis
munitionibus
&
ciuitatibus
habebant
demones.Nà
&
horum
non
pauci,per
Chriftiaduen-
-
tum
&
À
poftolicam
ptzdicationé;ab
illo
deficientes
,
Chriftum
in
fefereceperunt.
&Verfüocta-
——
—
uo,Parauit
iniudicio
thronü
fuit.O
uomodo
füprà
diximus
verfa
quarto,
per
fedé
Dei
quofdam
3
intelligere
Ecclefiam:ita
&
hocloco
intellieunt,
dicentes
quód
in
iuffitia
fua
fundauerit
atque
fta--
bilieritD
ominus
Ecclefiam.A
lit
per
thronum
intelligunt
quidem
iudiciatiam
poteftatem:fed
ob
lioc
in
iudicio
dicunt
paratum,
qp
per
humi
'itatem
qua
fe
paffus
eft
à
Pilato
iudicari
,
ficque
morte
zoXsodi
PSALMVS
|
interfici
,
peruenerit
meruftque
exaltati
ad
gloriam
iudiciarii
folii
,
vtiudicium
intelligas
paffiue,
quo
ipfe
iudicatus
eft,ficq;
intelligatur
paralle
fibi
thronü
in
iudicio,
quia
iniufte
iudicatus
&
pat-
fus
ad
thronü
iftum
meruità
patre
exaltari
Nos
tamen
in
Elucidatione
aliter
fümus
interpretati,
iudicium
fcilicet
accipientes(vt
frequéter
folet
vfurpari)pro
xquitate
fiue
rectitudine
iu
ftitiz:ficq;
dicimus
ob
hoc
paralle
Deum
in
iudicio
thronum
fuum
quonia
in
iuftitia
ipfum
coftabiliuit
,
fir-
Matt16.
mifs
mo
fcilicet
decreto
&
immutabili
propofito
conftituens
fibi
iuftitie
rectitudinem
,fecundü
Matt.
25.
quam
omnes
eft
iudicaturus,vnicuiq;
reddendo
fecundum
opera
fua.
Quemadmodü
ex
aduerfo
Pía.
61.
deiudicibus
impiis
dicere
iurc
poflumus,g
throni
corum
in
curuitate
&
iniufliuia
parati
fint,quo
Roma.2.
niam
iuflitiam
nó
iudicant.Secundum
hanc
autem
noftram
expofitionem
particula
ifla
prima
per
duas
fequentes
exponitur:
quéadmodum
frequenter
in
Ícripturis
fieri
folet.
Nam
paratle
Chriftü
.
thronum
fuum
in
iudicio,
non
aliud
eft
,
d
iudicaturum
effe
orbeni
terrazum
in
«quitate,
&
po-
-
pulos
in
iuftitia.
Valde
antem
nouufh
eft
illud,quód
iam
paraffe
dicitur
fedem
fuam
Deus,cum
ad-
huc
procul
videatur
abeffe
iudicium.
Sienificatur
autem
hoc
modo
loquendi,
Chriftum
itéacce-
piffe,
iàmg;
habere
iudiciariam
poteftatem,
tametfi
nondum
aduenerit
tempus
genzralis
exequu-
A
tu.1o.
tionis.Iam
enim
cóftitutus
eft
iudex
viuorum
&
mortuorü,&
fcdet
ad
dexterá
patris:
veluti
tem-
1.Cor.i.
pus
expectans
iudicii,paratus
ad
iudicandum,
&
(quomodo
A
poftolus
ait)de
cietero
expectans,vt
tubiiciantur
omaia
füb
pedibus
eius.Et
licet
nondá
videatur
füper
hanc
fedé
iudiciariam
refidens,
:
illud
tamen
eft
attendendum,
fedem
effe
paratam,
&
paratum
el^
iudicem,
tantü
expe&atur
defi-
Efiiz.35.
nitü
iudicii
tem
pus,
vt
in
fede
fuaiudex
appareat.
Etfecundum
hoc
itelligi
poteft
illud
Efaie,
Do-
minus
ftat
ad
iudicandum
populos
.
Modo
enim
quafi
ftat
paratus.
Cüm
autem
venerit
,
tunc(vt
ipiemet
teftatur
in
Euangelio
)fedebitin
fede
maicitatis
fux;
Poteft
quoq,
illud
,
in
iudicio;accipi,
Mat..
25.
vt
valeat
in
iudicium
fiue
ad
iudicandum.Iam
enim
fedes
ad
iudicandum
parata
eft
.
Cui
fententie
confonat
Hieronymi
verfio
ex
Hebrxo
,
quz
fic
habet
,
Stabiliuit
ad
iudicandum
folium
fuum.
€
V
erfu
decimo,
Etfperent
in
te
qui
nouerunt
te
domine.
Merito
Íperentin
te
Domine,qui
te
no
uerunt.Q
ui
enim
te
nefciunt,
vel
nolentes,vel
non
audentes
in
te
fperare,
certiffimó
conftat
illos
non
cogaouiffe
nomen
tuum,id
eff;no
te
talem
cognofcere,qualis
reuera
exiftis,
&
qualis
in
fcri-
ptutis
lacriseffe
doceris.Si
enim
te
fcirent,fi
te
vere
cognofcerent,fi
de
te
vt
oportet
in
bonitate
fe
titent:fi
tuam
mifericordia,tuam
benignitatem,tuam
longanimitatem
crederent,
vtiq;
fecuriffimà
fimul
&libentifsimé
toto
cordein
teconfiderent.Hinc
audimus
illos
qui
te
nouerunt,de
té
fiden-
tifsimé
loqui.Cognouit
te,qui
exaltans
in
fortitudine
vocem
fü&,ad
vniuerfos
exclamabat,
Acce-
ditc
ad
Dominü,&
illuminamini,&
fades
veftre
non
confüdentur.Guftate
&
videte,
quonia
fua-
Píal.
61.
uiscft
Dominus.Ecalibi,Sperate
in
eo
omnis
congregatio
populi,&
effundite
corá
illo
corda
ve-
Pial.54..
ftra.
Acrurfum,
acta
fuper
Dominum
curam
tuam,
&ipfe
te
enutriet,&
non
dabit
inzternum
flu
Pflm.5;
&uationem
iufto
.
Subditus
efto
Domino,
&
oracum;&
ipfe
faciet.
Cognouit
te
ille
quem
Petrá
(...
efiefecifti,
&
nominari
voluift
caput
fidelium
tuorum:
&
ideo
ad
vniuerfos
quos
ci
comififtifo-
licita
exhorcatione,paftoris
voce
clamitat,
dicens:
Humiliamini
füb
potenti
manu
Dei
,
omné
ve-
ftram
folicitudinem
proiicientesin
eum:
quoniam
ipfi
cura
eft
de
vobis.
Huiufmodi
fentétiis
ple-
na
funt
vniuerfa
illorum
fcripta
qui
te
cognouerunt
:
atq;
ob
hocin
te
fperare
non
ipfi
foli
&iden-
teraudent,verüm
ad
idem
vniueríos
etiam
inuitare
cotendunt.
Denique
&
ex
tua
voce
audimus,
P51.09.
Quoniam
in
me
Ípcrauit,liberabo
eum:
protegam
cum,quoniá
cognouit
nomen
meum.
Q
ui
a
Iob.
21.
rem
dicunt
tibijR
ecedeà
nobis,non
eft
falusin
Domino:caci
funt,
&
ignorantte
ó
lumen
beatif
fimünoménquefan&tum
tuum
n6
cft
manifcftatum
o
culis
corum.q
V
erfu
vndecimo
,
Annun-
ciate
inter
gentcs
ftudia
eius.In
Pfalterio
R
oma.mirabilia
pro
ftudiis
inuenimus,
Sic
enim
habet,
Annunciatc
inter
gentes
mirabilia
eius.
Graece
autem
eft
tartara
,
quod
non
mirabilia
figaifi-
cat
proprie,(ed
excogitationcs,veladinuentiones,id
eft,
exquifita
confilia,qua
folemus
adinuen-
tiones
nuncupare.
Neq;
omnino
male
hic
dicuntur
ftudia.Studiü
eni
animi
intenta
veheméníg;
ap
plicatio
eft,
qualem
folent
adhibere
homines
cum
infolita
&
magna
confilia
excogitant
,
aut
periicere
querunt.
Beatus
Hieronymus
vertit
cogitationes
pro
ftudiis
:
c
uod
noftrz
lectioni
fatis
accedit.O
uidam
vertunt
opera,
nonnulli
difpenfationes.
Harum
autem
lectionum,
'vix
vlla
eft
in
fenfu
druerfitas..Hoc
entm
funt
Dei
adinuentiones,
quod
ftudia
atq;
difpenfationes:
&
hoc
ftudia
fiuc
adinuentiones,quod
mirabilia
opera.
€
Verfü
duodecimo,Q
uoniam
requirésfanguinem
co-
xam
recordatus
eft.Pronomé
eorum,in
medio
pofitum,nó
facile
a
pparet,an
à
nomine
fanguiné
rcgi
debcat;anà
verbo
recordatus
eft:an
videlicet
fententia
fit;
Deus
requirens
fan
pun
e,
recorda-
tus
eft
requirens
fanguine
eorum.
Mihi
videtur
co
ngruentius,
vt,quanquam
feme
dne
ad
vtrunq;
tamen
referatur,
&
tanquam
bis
pofitum
repetatur
fecundum
fenten
tiam,
fits;
enfus,
Deusrecordatusjeft
corum(fcilicet
pauperum)requirendo
c
Rem
corum;id
eft,
vindi&t&
ex-
potcendo
de
illis,
quiinnocenté
anguiné
corum
crudeliter
effuderunt
:
fub
quo
etiam
aliz
que-
Tibet
eibulationcs
intelliguntur
,
quz
bonisà
malis
infliguntur
.
Neque
enim
pro
illis
folis
faciet
iudicium;qui
&neuincm
fuum
pro
co
effuderunt,fed
quicunque
vll
pro
eius
nomin
e,vdl
inno
centia
perféquatiouc
aut
tribulationem
fuftinucrunt
.
Obliuifceretur
auté
Deus
fanguinem
pau-
perum
,
fi
non
aliquando
vindictam
expofceret
,
&
vltionem
faceret
de
illorum
opprefforibus..
€
Verfun.Videhumilitatem
meam
de
inimicis
meis.Clarior
&
aptior
videretur
effe
oratio,
f
lo-
Co
prepofitionis
de;poneretur
ex,
velab;hoc
modo
,
Vide
humilitate
meá
ab,vel
ex
in
imicis
meis,
.
ideft
affli&ionem,
quam
ex
illis,vel
ab
illis
fuftineo
.
Etad
hanc
fententiam
accipere
og
ortet
vul-
gatam
ledioné
noftram
,
Grace
enim
babetur,
tra
ix
eBp
id
cft,
ex
inimicissquomodo
ctiam
ex
LPeES.
E
4
—
REC
ER
Jmm
SCR
OA
TroOI
PRENDE
"
SN
ON.
V.
S.
18
VK
-Hebtzo
vertit
Hieronymus.€
V
erfu
14.Qui
exaltas
me
de
portis
mortis,
Nota
modum
Ícriptura
rum,quo
dicitur
effe
in
portis
ORE
UE
eft
in
maximis
periculis,&
quafi
morti
pximus.Q
uem-
Eee
cue
qui
grauiffimis
tentationibus
folicitatur
ad
malü,
ita
vt
pene
confentiat,
&
fc
in
pec-
catum
mittat
,
dicitur
víq;
ad
portas
mortis
atq;
etiam
inferni
deueniffe.
Cuiufmodi
erat
ille
qui
dicebat,
Et
vita
mea
inferno
appropinquauit.Et
iterü,
Nifi
quia
dominus
adiuuit
me,
paulominus
Pfàl.87.
-.
habitaffet
in
inferno
anima
mea
.
Similiter
&
qui
in
periculis
agit
mortis
corporalis
que
vixfpe-
Píalm.8
3
rat
pofic
euadere,
fi
faluetur,?
portis
vel
faucib?
mortis
dicitur
erutus:quoniam
quafi
mortuus
de
utatus
fuit,
&
liberatus
quafi
rediit
ad
vita.
V
trunq;
enim
eft
principium
&
ingreffus;népe
&
por
ta
&
fauces.Et
nota
pulchram
partium
iuxta
pofitarum
refpondentiam,cü
dicitur,
Q
ui
cxaltas
me
de
portis
mo.
tis,
vtannuncié
omncs
laudationes
tuas
in
portis
filie
Sion
.
De
illis
me
liberati
,
vt
in
his
me
conftitueres
ad
laudes
tibi
decantanidas.Poffet
&
fimpliciter
intelligi
exaltatio
iftaà
por-
tis
mortis,faluatio
&
liberatio
ab
ingreffu
mortis
&
inferni:
Wit
fenfus,Liberafti
mene
ingredc-
rer
in
mortem,eo
quód
per
portas
fit
ingreffussquemadmodum
ecótrario,ad
portas
vitz
exaltané
fideles,quoniá
ingreffus
cis
conceditur
&aperitur
ad
vitam.€
V
erfu
codem,
Vt
annunciem
omnes
laudationes
tuas
in
portis
filie
Sion.Quz
in
porta
fiuntjin
publico
fiunt.
quemadmodiü
antiquit?
iudicia
in
portis
fieri
folebant.
Et
fecundum
hoc
dicitur
,
Vt
annüciem
omnes
laudationes
tuas
in
portis
filie
Sion.
Filiam
autem
Sion
vocat
Ecclefiam
.
Nam
per
Sió
Ecclefiam
fignificari
fuprà
di-
"urn
eft
in
annotationibus
pfalmi
fecundi.Filia
autem
dicitur
indubie
altifsimi
pes
celefüis:qué
admodum
&
in
alio
pfalmo
dicitur,
Audi
filia,
&
vide
.
Item
apud
prophetam
alium
,
Dicite
filie
Pl.
4
4.
Sion.
tque
ita
plerunque
folet
filia
Sion
fignificare
Ecclefiam
&
populum
vere
credentiiiycü
in
Efaiz.c2
bonam
partem
accipitur.
Cum
veró
in
numero
plurali
ponitur,
vel
ipfas
particulares
Ecclefias
fi-
Zacha.9.
gnificat,vel
fingula
Ecclefie
membra.V
t
cum
dicitur,
Viderunt
eam
filicSion,
&beatifsimam
prz
dicauerunt
cam.Item,Filie
Sion
exultent
in
rege
fuo,id
eft;particulares
Ecclefix
vnius
matris
Sio
Canti.c.
filiz,vcl
anime
fideles&
deuotz,que
omncs
funt
Sion
filie.
Cofirmat
auté
expofitioné
fuprà
po-
Píal.
49.
fità
Chal.Para.habens
in
hunc
modum
,
Narrabo
omnibus
miracula
tua
in
ingrefsibus
portarum
.
Ecdefiz
Sion.
q
V
erfu
15.Infixz
funtgentesin
interitu
quem
fecerunt.
Impii
infiguntur
in
interi-
tu
quem
fecerunt,quoniam
mortem
quam
aliis
pérsuersptupa
perfentiunt:&
pro
malis
quacon
tra
proximos
meditati
funt
,
recipiunt
damnationem
,
quafi
in
malo
infixi
quod
aliis
parauerunt.
Átq;
hunc
fenfüm
explanat
Elucidatio.Poffct
tamen
intelligi
fecundà
hoc
quod
per
Sapienté
di-
Sapien.1.
citur,
Deus
mortem
n
fecit,
neclatatur
in
perditione
viuorum
.
Impii
autem
manibus
&
verbis
C
accerfierunt
illam.Mortis
enim
qua
damnátur;ipfi
fibi
funt
authores.
priori
tamen
fententiz
ma-
is
fauct,quod
Hebraice
fouea
pro
interitu
habetur,
quemadmodà
vertit
Felix.
propter
quod
vi-
el
P
)
pterq
detur
eadem
effe
fententia,quz
fupràpofita
eft
paimo
fcptimo;Incidit
in
foueam
quam
fecit.Cui
'
etiam
confentit
quod
in
prz-fenti
loco
ftatim
fu
|
ditur:In
laqueoifto
quem
abíconderunt,
compre
henfus
eft
péseorum.Idem
enim
videtur
demergi
in
foueam
quam
fecit
Si.
in
rete
compre
.
I
e.
^
.
E
z
L
.
-
L
^
hendi
quodabíconderat.4
V
eru
vigefimo
primo,Conftitue
domine
legiflatore
füper
eos.Legit-
latorem
iftum
aliqui
intelligunt
Antichriftum:quem
fecundum
iuftitiz
diuinz
ordinationem,
vel
optat
vel
przdicit
mittendum
incredulis,&
peruerfis
gentibus,
vt
per
eum
feducti,&
in
damnatio
mem
cum
illo
indu&ti,experiantur
in
die
vltionis
fe
infirmos
&
mortales
homines
fuiffe;ac
proin
-
devane
Dco
fefe
ex
aduetío
o
ppofuiffe.Erit
autem
hic
peffimz
legis
contra
Deü
lator,przcipiens
Íc
adorari
&
coli
tanquam
verum
Deum,legiflator
malus
contra
legiferum
noftrum
bonü,&
pro
,
pheta
mendacii
aduerfus
noftrum
iuftitiz
doctorem:
nimirum
aducrfus
Chriftum,
A
ntichriftus.
Nos
hanc
expofitioné
ficut
omnino
no
refellimus,
ita
tenuiter
valdeapprobamus:g
legiflator
jp-
-
prie
hocinloco
fignificare
videatur
doctorem
&
preceptorem,quz
fan?
Antichrifto
puto
nó
ni
fiadmodum
improptie
poffe
attribui.
Chrifto
vero
domino
à
prophetis
apertiffime
aflcribuntur,
Efaiz.s5.
p
quemadmodum
Efaiz
33.Dominus
legifer
nofter,&c.Et
Iacobi4.V
nus
eftlegiflator
&
iudex,qui
Iacobi.
4
poteft
perdere
&
liberare.De
doctore
autem
iuftiti.e
dicitur
Ioclis
2;Latamini
gentes
in
domino
Ioclis
.2.
.
Deo
veftro,quoniam
dedit
vobis
doctorem
iuftitiz.Et
apud
Efaiam,Non
faciet
vltrá
auolare
do
Efaiz.3o
orem
tuum.q
V
erf
codem
Sciant
gentes
quoniam
homincs
fünt.Sciendá
eft
Hebraica
haberi
vocabulum
enos,quod
bominem
quidem
fignificat,
fed(vt
Felix
ait)
vilem
&
miferü
,
laboribüfa;
&miferiis
fubiectum:propter
quod
cómodior
videtur
intelligétia,
que
in
Elucidatione
pofita
cft,
vilitatem
hominis
exprimens
&
humilitaté.
Alioqui
potuifftt
zque
ad
dignitatem
códitionis
hu-
manzaccómodati
intelligentiahoc
modo,
Sciant
&
cognofcant
rationales
creaturas
effe
fe,non
equos
&
mulos,
nó
irrationales
beluas:
vt
vel
hac
cófideratione
natiuz
dignitatis
fuz
crubefcant
|
foedifsimz
idololatriz
atque
vitiis
aliis
fcfe
indigne
fübdere,
(
Verfu
23.
Dum
fuperbir
impius;in-
z
cenditur
pauper.Incendi
fiue
ardere(vt
vertit
Hicronymus)accipit
pro
affligi
,
cruciari
,
fiue
per-
fequutionem
pati.
Atq;
ita
habet
Felicis
verfio
,
In
fuperbiaimpii
perfequutioné
patietur
pauper.
Neq;
veró
omnino
nouum
aut
inauditum
videbitur,fi
incédi
aut
vri
ponatur
pro
perfequutioné
Pfal.
16.
patiSiquidem
inuenitur
nonnunquamin
fcripturis
perignem
tribulatio
U-
nA
eluti
pfal.16
Sapien.
5
Igne
meexaminafti,&
non
eftinuentain
me
iniquitas.Sapiens
quog;
igni
comparat
tribulatione
Deut.
4.
cicensrTanquáaurü
in
fornace
probauit
electos
fuos
Deus.Neq;
femcl
de
fornace
ferrea
Aegy-
ptiliberati
dicuntur
in
ícriptutis
filii
Ifrael,
pro
eo
quod
eft:de
grauiffima
&
crudeliffima
illa
per-
pe
fequutione
atq;
afflictione,quam
füftinuerunt
in
A
cgypto.Nouifsime
occurrit&
illud
Apoftoli,
1.Cor.
!
Q
uis
fcandalizatur
,
&
cgo
non
vror?
Quo
inloco
(iuxta
confonam
doctorum
interpretatione)
vii
pofitum
cft
pro
affligi
&
cordis
dolorem
füftincre,Caterum,
in
fecunda
parte
cóprehendun-
ansa
EUphpeAq
IT
PSALMVS
tur,di&um
eff
pro
coprehendentur
vel
cóprehendantur.
In
confiliis
cutem
quibus
cogitant
,
cla-
E
rius
effet,fi
dicéretuk,In
confiliis
qua
cogitant:
quemadmodum
habet
Pialtezium
Roman,
In
co
1
gitationibus,quas
cogitant.In
his
tamen
vfum
Graci
fermonis
feruarunt
interpretes
.
€
Verfir
27,
Omnium
inimicorum
fuorum
dominabitur.
Omnium
inimicorum
fuorum
dicuntur
dominarií
piiiuxta
mo
dum
in
Elucidatione
exp
ofitum:qu
onià
omnibus
fe
fuperiores,
potentiores,ac
fortio
rcs
putant,neq;
metuunt
quenquam.Sic
enim
vulgo
dicere
folemus,cos
qui
fuperiores
euaferunt
&
extra
metum
funt,iam
dominari
illorum
quibus
facti
funt(vel
caufa,
vel
poteritia,
vel
fapientia)
füperiores.
A
tq;
hunc
fenfum
manifefte
indicat
verfio
beati
Hiero
Lore
um
habet,
Omnes
inimi
cos
fuos
deficit.
Felix
in
eandem
fententiam
legit:
Omnes
inimicos
fuos
flatu
profternetjaut
velut
atum
venti
iudicabitiid
efl;pro
nihilo
pendet,tanquam
nemo
illi
quicquam
valeat
nocere
corum
qiios
ipfe
afflisit.
Verti
ctiam
poteft.In
omnes
hoftes
fuos
fufflabit,quod
eandem
fonat
intelligen-.
tiam.In
fignum
enim
vilipenfionis
Rare
(olemus
in
illos
quos
indicamus
nos
contemnere
.
€
V
er-
fu
28.Non
mouebor
à
generatione
in
generationem,fine
malo.In
fine
verfüs
cum
legis,fine
malo,
memento
vt
diuifim
id
legasà
przcedentibus:verbóq;
fübftantiuo
intellecto;perficias
fententiam
hoc
modo,N6
moueborà
generatione
in
generationem,
ab
hac
vidclicet
poteftate
mea:abíq;
ma
lo
ero,vel
fine
malo
perfiftam:hoc
eft,nó
veniet
mihi
malum
aut
nocumentum.
Putant
enim
im-
|
pit
perpetuam
fibi
fore
fuam
felicitatem
,
cum
breuis
nimium
fit,&
vix
amplius
quàm
momenta-
E
nea.
Atc;
ad
hunc
modü
legit
beatus
Hieronymus,Ero
fine
malo.
In
Hebraeo
autem
eft,
afer
lobe
ra:quod
ad
verbü
fonat,qui
non
in
malo,fupplendo
ero,
id
eft
(iuxta
Hieronymi
verfionem)
qui
finc
malo
ero:
vel
qui
non
in
malum
fupplendo
veniam:hoc
eft,
malum
non
continget.
Non-
:
nulli
autem
hanc
particülam
tentant
coniungere
cum
precedentibus,&
fenfum
nihilominus
con-
gruum
inuenire:quod
nobis
fane
nec
facile
nec
conueniens
videtur.
€
Verfu
29.
Sub
lingua
eius
labor
&
dolor.
Sicut
homines
ex
corde
pleno
immüditia
femper
faciles
atq;
affuetos
ad
fermones
impudicos
proferendos
dicimus
in
ore
femper
habere
eiufmodi,
vel
fub
lingua
iuxta
comunélo-
quendi
confuetudinem:ita
hoc
in
loco
dicitur
fub
lingua
impii
effe
laborem
&
doloré,
&
os
eius
amaritudine
&
maledictione
plenü:quoniam
illa
femper
meditantur
,
quomodo
fcilicetlaborem
pauperibus
inferant,
atq;
aduerfus
ipíos
perficiant
iniquitatem
,
quomodo
fcilicet
illos
perfequan
cur,crucient,&
opprimant.De
abundantia
enim
cordis
loquuntur
per
osfuum.
€
Verf
3o.
Sedet
in
infidiis
cum
diuitib?
in
occultis
.
Vulgo
iungere
folent
particulam,in
occultis,
cum
przcedenti-
bus;hoc
modo
diftinguétes:Sedet
in
infidiis
cum
diuitibus
in
occultis,
ac
deinde,vt
interficiatin-
nocentem.
Videtur
tamen
magis
pertinere
ad
fequentia,
hoc
ordine
,
In
occultis
vt
interficiat
in-
nocentem:quomodo
&
B.A
uguftinus
diftinguit,
&
Beatus
Hieronymus
ex
Hebrzo
vertit,can-
G
démq;
diftinctionem
habeant
exemplaria
Grzca.V
erfü
32.
Rapere
pauperem
dum
attrahit
eum;
Attractio
ifta
de
qua
bic
dicitur,
accipi
poteft
per
blandiméta:maxime
fi
ad
fpititualem
occifioné
&
feductionem
referatur
intelligentia
.
Attrahunt
enim
tam
demones
q
alii
peruerfi,
&
alliciunt
quibufdam
blandimentis,&
oftentationeboni
fecundü
fpeciem,animos
fimplicium:
ac
demdein
mortem
rápiunt
alleQas
&
inefcatas
animas
.
Sic
A
ntichriftus
alliciet
attrahétq;
ad
fefe
plurimos:
partim
quidé
rerum
temporalium
abundantia,
partim
apparenti
fapientia,partim
fignorum
falfo-
rum
euidentia.
A
ttractos
veró
rapiet
&
morte
zterna
interficiet.Sic
&
nunchzretici,demonü
mi
niftri,
&
przcurforcs
Antichrifti
faciunt
iis
quos
decipiunt.
A
tq;
ita
confequenter
in
fequenti
ver
fuper
laqueum
intellioitur
ifta
illaqueatio
in
errorem
&
E
.
€
Veríu
36.
Propterquid
ir-
ritauitimpius
DcumiETuius
verfus
cum
pracedentibus
talis
eft
cóbinatio:Exurge
domine,
&
vin-
dictam
faciés
contra
perueríos,magnifica
dexterá
tuam
in
pauperum
defenfione
.
Q
uur
enim
aufi
funtimpii
te
irritare,
dicentes
in
cordibus
fuis,quafi
tu
non
effes
poenas
fumpturus
de
oppreffione
pauperum?Q
uafi
dicat;iufte
quidem
exurges
contraillos,&
cleuabis
manum
tua:quoniam
te
irri-
tauerunt,
dicentes
cp
non
effet
tibi
cura
tuorum
pauperum:videlicet
vt
aperte
cognofcant
,
quan-
tum
aberrauerint
hoc
exiftimantes.Q
uafi
autem
prouocaturjirritatur
,
&
excitatur
ad
vindictam
-
Deus,cum
dicitur
non
requifiturus
fanguinem
pauperum.
In
hoceni
eius
fuauifsimz
bonitati
ni-
H^
mium
derogatur.d
V
erfu
37.
Vides
quoniam
tu
laborem
&
dolorem
confideras.Secundum
itelli-
gentiam
in
Elucidatione
expofitam
poft
vides,fübfequi
debet
diftindtio,
&
legendum
eft
cum
fir
ma
affertione,quafi
iu
cótrarium
eius
quod
éxiftimant
impii.Illi
enim
dicunt:
N6
videt
dominus,
.
BOrequiret
malefacta
noftra.Hic
vero
contraloquitur:Imo
vides
tu
domine,
&
attendis
omnem
-
eorum
malitiam:
quonii
tu
confideras
laborem
&
afflictionem
quá
inferunt
pauperibus
tuis:vn-
Hebr.ro
defit,
vt
peruentant
aliquando
in
vltrices
manus
viridictz
tuz,
in
quas(vt
Paulus
ait)horrendum
eft
inciderc.
Poteft
&
altera
dari
huius
verfus
intelligentia
talis,
Tu
nunc
vides
&
attendis
,
vt
tra-
dasillos
in
manustuas:id
eft,quomodo
illos
in
iudicium
adducas,&
vltioné
in
eos
perficias,vbi
té
pus
vitionis
aduenerit:
quoniam
tu
confideras
nunclaborem
&
dolorem
quem
c
RES
infe-
runt.Iuxta
vtranq;
auté
fententiam
videtur
illud,quoniam
tu
laborem
&
doloré
có
ideras
,
quafi
per
modum
parenthefis
effe
interie&um.D
eum
autem
tradere
impios
in
manus
fuas,nó
aliud
cft,
quàm
illos
iti
iudicium
adducere,
&
fio
tribunali
exhibere
iudicandos.€
V
eri
38.
Tibi
derelictus
eft
pauper.
Notain
Elucidatione
duplicem
indicatam
intelligenti&:priorem
detoto
humano
ge--
P
3l.
4
4.
nere,fiue
fpecialiter
de
populo
fidelium:qui,quoniam
(iuxta
Dominiin
palmo
preceptü)oblitus
Gen.26
.
cí
populum
fuum
&
domum
patris
fui:
&
(iuxta
Abrahae
patris
fui
exemplum
)vocante
domino,
exiit
de
terra
fira,
&
cognatione
fua,recteiam
quafi
orphanus
dicitur,id
eft;alit
no
habens
patrem
Pl.
26.
preter
Deum.Alterá
vero
nota
de
iis
qui
fecundum
feculum
in
hoc
mundo
téporaliter
funt
pau-
vm
comam
eg
NONYV
S.
:
19
A
peres,orphani,&
pupilli.Solent
enim
ifti
ab
hominibus
derelinqui;ac
pindeà
Deo
affumi
.Q
u&-
admodum
dicebat
dereli&us
à
cognatione
fua
Dauid
,
Pater
meus
&
mater
mea
dereliquerüt
me,
Pal.
2
o.
Dominus
auté
affumpfit
me.Hinc
nonnulli
traduntinalio
Pfalmo
di&tü
Ípecialiter
de
pullis
cor-
uorum
Deü
inuocantibus,quos
ipfe
pafcit
,
Q
ui
dat
iumentis(inquit
de
Deo
Pfalmifta)efcam
ip-
Pfal.x46
forü,&
pullis
cor
uorii
inuocantibus
cü.Aiunt
enim,
quibus
hac
In
re
fides
debetur,
naturaliü
rerá
defcriptores,pullos
coruorum
plumis
primü
effe
à
parentibus
difsimiles,
id
eft;no
nigros:propter
quoda
parentibus
relinquuntur,
deftituuntárg;
cura
paftus,quafi
mener
donec
plumis
nigre-
Ícentibus
illos
agnofcant
vt
germana
fobolem
.
Interea
veró
donec
fic
relinquuntur,rtore
cli
pa-
fcitillos
Deus.
Atq;
ita
fané,
quibus
parentü
deeft
auxiliü,
copioftusadeft
diuinü
.
Quod
fi
requi-
ras
quur
pauperes
&
orphani
dicantur
derelicti
Deo.
Refpondemus,ita
hoc
effe
accipiendü
,quo-
modo
de
b.
Martino
fcribit
Sulpitius,g»
pauperem
illum,quengomnes
auerfis
oculis
defpexerant,
fibi
intellexit
referuatü
&
fibi
derelictum:
vt
videlicetipfe
quod
omnes
neglexerant,
adimpleret.
N6
aliter
pauperes
&
orphani
derelinquuntur
Deo,vt
ipfe
eis
fit
adiutor.
Quonia
enim
ab
omni-.
bus
pretereuntur
&
negliguntur
pauperes,
víxque
inueniatur
inter
homines
qui
pauperü,pupillo-
rum,viduarum,atque
huiufmodi
velit
caufam
tueri;aut
pro
illis
vel
loqui
vel
agere
,
eo
q»
non
ha-
B
bent
quid
retribuant,aut
que
donent
auaris
munera
fit
vt
horum
iudicium,cura,atq;
deféfio
Deo
|
(qui
perfonarum
acceptor
non
eft,neq;
munera
fpectat,aut
vllam
retributioné,quádoquidem
bo-
Rom.2a.
norum
noftrorum
non
indiget)relinquatur,&
vclut
deuoluto(quod
dicere
folent)iure
ad
ipfum
recidat
,
qui
illic
maxime
fuum
folet
pue
auxilium,
vbi
deeft
humanü
,
quíq;
ea
quz
apud
ho-
Pfalm.rg.
mines
funt
abominatio,folet
magnificare:
quéadmodum
econtrario
abominatio
funt
apud
illum,
quz
al:a
funt
hominibus.Illud
tamen
vidédum,
vt
vere
pupilli
fint
&
vere
orphani,qui
diuiná
ex-
Lucz.16.
pofcunt
protectioné
&
curam.Sunt
enim
nonnulli
orphani
temporaliter
&
rebus
pauperes,qui
ta
men
fpiritu
minime
orphani
funt
&
pauperes:qui
patres
fibi
alios
querunt
fuper
terra
,
in
quibus
confidunt,
&
fpem
conftituunt,filios
fcilicet
hominum,in
quibus
nó
eft
falus.Hi
nimirü
orphani
Pfal.145.
&
pauperes
illi
no
funt,de
quibus
pfalmifta
nuncloquitur.V
nde
&
Paulus
loqués
de
viduis
ab
Ec-
1.
Tim.
5.
clefia
fuftentandis,ait:
Vidua
auté
qua:
vere
vidua
eft
&
defolata,
fperetin
Deum,&
inftet
obfecra
tionibus
dicac
nocte.Dum
inquit,quz
vere
vidua
eft
&
defolatajindicat
quid
fit
effe
vere
vidua:
nimirum
ab
omni
humana
fpe
derclictam,&
nó
nifi
in
domino
fpem
habenté.Et
qui
fic
vere
pau
peres
funt
&
vere
orphani
diuinü
fentient
«diutorium,iudicabírquelpro
illis
domin?.
V
nde
&
alio
P
fal.
67.
in
loco
pater
orphanorü,&
iudex
viduarum,dicitur.O
uanquam
autem
nunc
in
hoc
tempore
frc-
C
quenter
Deus
diffimulat,finítq;
pupillos,
viduas
&
pauperesà
potentioribus
opprimi:veniet
tame
retributionis
tempus,
quando
aperte
patebit
magná
curam
fuiffe
Dco
pro
füis
pauperibus
:
quan-
do
pro
illis
bonü
faciet
ac
manifeftum
iudicium
,
quod
nonnunquá
ad
declaranonem
prouidétiz
&
bonitatis
fuz
ctiam
facit
in
hoc
tempore
:
quéadmodum
exemplum
manifeftum
&
clariffimü
habemus
in
paupere
Dauid,quantum
ad
potentem
Saulem:nec
defunt
ad
id&
quotidiana
exépla,
quz
cernimusante
oculos.€
V
erfu
59.Contere
brachium
peccatoris
&
maligni.
N6
poteftimpio-
rum
brachiü,nifi
quátum
permittit
Deus.Ceterüm,
v
bé
voluerit
eorü
brachiü
cofrigere,
eoríi
po-
tentiz
obfiftere,&
illorum
malignos
cogitatus
atq;
confilia
diffipare,nó
inuenietur
peccatü
quod
propofuerant,qod
animo
cóceperant,nó
inuenietur
impletum.
Q
uéadmodum(exempli
gratia)
infideles
imperatores
cogitauerunt
Chriftianos
delere
penitus
,
&
Chrifti
nomen
auferte.
Hanc
veró
iniquitatem
fiquis
requirat,
nequaqua
perfectam
inueniet:quonia
diuina
potétia
malignorü
brachia
contrita
fuerunt;atq;
à
propofita
malitia
fic
ptohibita.
Sic
Aman
illius
concepta
contra
Hefter.7
nocentes
Iudxos
malitiaanequaquam
perfecta
inuenitur,fed
contritione
brachii
eiusádomino
—
1mpedita.Similiter
&
de
prauitate
Saul
erga
innocentem
Dauid
eft
manifeftü.Sic
&
in
perfequu--
D
tione
Anuchrifti,donec
permittet
dominus
forte
erit
brachium
eius
&
validum
nimis,no
folüm
in
potentiaarmonum,
verumetiam
in
poteftate
fignorum
atq;
prodigiorum.
Át
vero,
vbi
dio
pla
Matt.?
4.
ccbit
propter
electos
brachium
illius
coterere
,
&
dics
potentiz
fiue
tyrannidis
eius
abbreuiare,ir-
ritus
inuenietur
omnis
conatus
illius.
Neq;
inuenietur
perfecta
iniquitás
,
quam
meditatusfuerat,
de
nominis
fcilicet
Chriftiani
deletione
,
&
fui
nominis
fuper
omnia
glorificatione
.
€
Veríu
pe-
nultimo,
Defiderium
pauperum
exaudiuit
dominus
,
Obiiciat
forfitan
aliquis:
Si
tanta
eft
Dei
ad
exaudiendum
fuos
promptitudo,vt
etiam
preparationem
cordiscorum
ftatim
exaudiat:quid
ergo
in
Euangelio
monemur
femper
orare,
&
non
deficereiquid
fibi
vult,
quod
de
importunitate
poftu
Luca.
lantis
dicitur
,
tam
in
parabola
de
iudice
iniquitatis
,
d
in
alterailla
de
amico
petente
fibi
commo
Ibidem.
dari
tres
panesin
nocte?
Rutfüm
fi
tanta
eft
promptitudo
&
facilitas
diuinz
cxauditionis
,
quid
Luca.
11.
ergo
plerunq;
in
longü
differt
Deus
impletionem
eius
quod
poftulatüV
erm
cft
aduertendum
€
dominus,tametfi
ab
initio
ex
quo
fe
prz
parant
pauperes
vt
clament
'attentas
habeátaures,
&
au
ditum
accómodcet
ad
preces
eorum:non
tamen
ftatim
femper
primo
mométo
prebet
quod
poftu
lantfed
differt
nonnunquam
in
longum
tépus,
quoniam
ita
expedire
nouitilloràm
exercitationi
atq;
profectui
,
vel
vtex
clamore
continuato
ac
perfeueranti
augmentct
in
illis
&
crefcere
faciat
munera
fuz
gratiz
.
Nihil
enim
pauperi
falubrius
,
q
vt
clamet
ad
dominum
:
multó
q;
hoc
illi
vti-
.
lius
cft
fic
clamare
,
quà
ftatim
quod
poftulat
accipere.
Denique,ftatim
etiam
adeft
oranti
pauperi
&
iam
cor
przparanti:quoniam
in
preparatione
fua
illum
adiuuat
,
&
vt
perfeueranter
dignéque
vtoportet
poftulare
ciat,
efficit.Poffet
tamen
prefenslocus
&aliter
intelliei
,
hoc
modo,Eos
qui
corde
preparato
ad
dominum
orauctint,
qui
prz'parant
corda
fua(iuxta
Sapientis
verbum)vt
di-
gne
&
munde
orent
dominum,
hos
exaudiet
auris
Dei
,
Atque
ita
przparationem
cordis
paupe-
Eccle.
2.
«
q
:
1
E
-
*
vf
Matt.
1.
PSALMVS
rum
dicitur
Deus
audire,
quoniam
eos
qui
cor
fuum
praxparant
vt
digni
otent,exaudit.Q
ui
autem
impreparato
corde
fohis
labiis
clamat,exauditionem
nó
promerctur.V
nde
apud
Sapienté
dicitur,
Eccle.18.
Ante
orationem
prapara
animam
tua:
&
noli
effe
quafi
homo
qui
tentat
Deum.Etiterum,
S
uiti
Eccle.
1.
ment
dominum,
ptzparabunt
corda
fua,&
in
confpectu
illius
fanctificabunt
animas
fuas.
€V
eru
vltimo,
Vt
non
apponat
vltra
magtiificare
fc
homo
fuper
tetram
,
In
Hebrzo
idem
hic
vocabuli
ponitur
enos,quod
füprà
verfü.21.Sciant
gentes
quoniam
homines
funt
.
Significat
auté
(vt
dixi-
mus)hominé
vilem
&
abiectü:quod
recte
quadrat
propofito
:
quoniá
de
fuperbie
repreffione
fit
mentio
,que
certe
nó
mclius,
confideratione
propriz
vilitatis
acquiritur.
Atq;
ad
candem
fenten
tiam
accipi
etiam
poffet
quod
additur,
füper
terram:quod
B
.
Hieronymus
vertit,ex
terrajad
hunc
Ícnfum,
Vt
nó
apponat
homo
vilis
&
contéptus
ex
terra,
fcilicet
fa&us,
vel
qui
de
terra
eft,
vel
qui
fuper
terrà
&
terrenus
eft,vltra
fe
gaagnificare.
Q
uà
fententiam
clarius
exprimit
verfio
Hieron.in
hunc
habens
modum:
V
t
nequaqua
vltra
fuperbiat
homo
deterra.Q
uod
enim
in
Hebrzo
habet,
min
haaretz
fignificat
ex
vel
deterra.Hic
aute
coformius
eft,
vt
ditio
fuper
terram,in
noftra
yul-
E
gata
lectione
iungatur
cum
homine,dicendo:
Vt
homo
fuper
terrá
non
apponat
vltra
fe
magnifi-
carey
cum
verbo
magnificare,
dicendo:
Vt
homo
non
apponat
fe
vltra
füper
terram
magnificare,
DECIMI
PS.ALMI
.ARGV
MENTEM.
3
Salmus
bic
viro
iufto
competit,a
fe
malignorum
demonum
atq;
peruer
forum
noxias
fueeeftices(qui-
p
bus
ipfum
à
Deo
in
quo
fpem
fixit,
querunt
abftrabere
)reiicieuti,
7:
nequaquam
cou
fen
fum
prebere
..
*volenti:tentatorum
infidias
per
fimilitudiuem
fagittantium
demon[trans,eorumque
peruer
fum
ftudiii,
quo
dd
demolienda
c7
infringenda
que
à
Deo
fidelibus
bona
ftabilita
funt,
fedulo
conautur:proponés
dein-
de
prouidam
curam
Dei
erga
res
bumatas;qui
licet
in
celo
inbabitet,que
cunque
tamen
in
terris
agimus
opti
me
mouitiuftum
facillime
ab
iniu[to
difcernens:que
eft
iuftorum
in
boc
müdo
precipua
cófolatio.
Poftremo
"vero
loco
punitionem
impiorum
demoftrat
in
igne,
fulpbure
,
€
borrore
eterne
tépeftatis,quam
is
quiiu-
ftitias
diligit,illis
in
nouifimo
eft
inflicturus,qui
odio
babentes
animas
fuas
dilexerunt
iniquitatem.
DECIMIPSALMIETtEVCIDATIG:
!Cce
fpem
meam
totam
omnéque
fiduciam
conieci
1
[n
domino
confido:
Cce
fpe:
iconiec
:
indominum
Deum
creatorem
&fàluatorem
met.
cuo
o
NM
MA»
illo
fpe
fixus
hereo,cui
me
femel
addixi
,atq;
to-
-
Y,
tum
deuoui,
abnegato
diabolo
ac
mundo
vnà
cum
omnibus
fugeeftionibus
atq;
pompis
eorum:
x
Et
cQ
:
vos
nunc
tentatores
mei
fiueblandiétes
amici,
fi-
)3K
quomod
0dicitisdni
ue
iruenre
reich
quomodo
adhuc
mihi
sm
xm
qua
fe-
s
:
mel
abdicautdicetes
animz
mez
per
iniquas
fuafiones
veftras;vt
re-
ice
DE
tranf;
mTATS
Voip
feruitute(quz
arcta
is)
iifuolet
,
éque
conferat
ad
JMHontem,
—
cam
quam
reliquit
gloriam
feculi,
quz
eft
veluti
mons
altus
,
latus,
amoenus,
&
fpatiofus,vtd;
ad
müdi
celfitudinem,
pompam,
delitias,
-
&
voluptates
denuo
reuertatur:
x
ad
eum
modum
quo
auis
inftabi-
X
f
cut
E4lfe
r:
lis,&
paffer
libidinofus,
per
inftabilitatem
concupifcentiz
'fuum
Io-
*
cum
facile
deferit,
&
in
alium
tranfuolat,
vbi
id
quod
fenfui
gratum
|
eft
forte
cofpexerit.Fruftra
enim
omnino
ifta
fuggeritisantme
mee,
um
—.
quz
vt
cafla
turtur
in
domino
fibi
nidum
fixit
,
manfionem
ftabile
2
Q
zoniam
ecce
pecca
clegit,nó
emigratura
imperpetuum.
2.Neq;
vero
me
latent
peruer-
tores
untenderant
arci:
for
im
infidie
:neq;
me
clam
cft,quemadmodum
maligni
demones
Veeee
|
eorüque
minittrijhomines
peruerfi,
parati
exiftant
ad
perimendas
fimplici
animas;ad
modu
eius
quiarcíü
téfum
manu
tenet
,
ad
aues
fagittis
perfodiendas:«
occultauerunt
füb
boni
qualibet
fpecie
pefti
feras
&
noxias
füafioncs
fuas
,
vt
ficin
occulto
ac
velutlatenter
per
C
a
3
parauerant
fagittas
.
infidiasint:rficiantanimas
innocentü
corum
qui
bona
&
recta
funt
977
In
ph
AYEtTA,
Yt
fà-
voluntatequéadmodum
qui
ad
aues
perimendas
exeunt,fagittas
in
S
orn
dg
pharetris
abfcóditas
geftant,vt
in
promptu
habeát
cüm
opportuni-
ELA
enr
480
jf
ATO
YCCY0S
/
tatem
viderint
nocendi.3.Et
quidem
illa
qua
tu
veluti
ad
perfectum
Corae.
—
adduxifti,
per
benignum
fauorem
tuum
&
falutarem
tuam
B
atiam.
C»
sonosb,
(quibus
adiumentum
prebes
feruis
tuis)ipfis
füis
prauis
machinatio
-
Quoniam
quep
erfe
:
Sibn:
perinuidiam
ad
mblim
ccce
fedipe
laboran
cit.
(A
deffruxerunt:
—
tes
quz
pergratiam
tuá
in
hominibus
plantantur
atq;
xdificantut,
oo
-
fuis
prauis
fugoeftionib?
inficere,aut
eradicare,aut
deftruere,
próq
bono
feminato
tritico,
mala
füperfeminare
zizania:
fcruus
autem
MN
i
uftus
autem
quid
tuus
qui
ex
bona
volütate&
defiderio
cupit
iniuftitia
perftare,quid
f
CH?
|
^
.
-
€gi&quid
cómeruit
aduer(um
illos,vt
tanto
defiderio
ei
nocere
cu-
piane
V
elapud
te
nunquid
aliquid
fecit
aut
promeruit
,
vt
propter
:
.—
.
àmpias
quas
illi
obtrudunt
függeftiones,
tu
offenfum
te
exhibeas
ci
—
G
H
D
À
4.
Dominus
in
templo
fantto
fuo:
-3k
dominus
in
calo
fe-
des
eius.
s.
Oculi
eius
in
paupe-
vemrelfpiciunt:
x
palpebre
eius
iuter-
rogant
filios
bominum.
6
Dominusinterrogat
iuflum
e
impium:
ui
aut
diligit
iniqui
X
qui
ait
diligi
iniqu
tatem
,odit
anima
[n4.
7
Pluetfuper
peccato-
fes
laqueos:
E:
ignis
e:
fulphur
ez
€
ffmus
procellarum
,
pats
calicis
eorom
.
8
OQ
soniam
iuffus
do-
minus,e7:
iuffitias
di-
lexit:
X
&quitatem
yi-
dit
yultus
eius.
DECIMY
S.
29
4
Et
quanquam
machinantur
illis
iuftis
malui,
fpero
tamé
nó
affc-
quuturos
quod
intenderunt:quonià
eftin
füperna
Hierufalem
quá
ipfe
in
templü
fibi
fanctificauit,&
vbi
tanquá
in
témplo
inbabitat
&
adoratur
Deus
omnipotens:s&
in
calo
in
medio
angelorü
fan&o-
rum
fedem
maieftatis,atq;
manfioné
ftabilem
habitationis
fue
cófti-
tuitomnipotens
omnium
dominator
.$
Hic
licet
in
alto
habitet,be-
nigno
tamen
afpetu
fuo
ad
eos
quiin
hoc
feculo
humiles
füt
&
fpi-
ritu
pauperes
attendit,corü
afflictionem
quá
ab
iniquis
füftinent
di
ligenter
confiderans,vt
eos
in
przfenti
à
periculis
eripiat,
in
futuro
autem
códemnatis
eorü
perfequutorib?,
coronet
pro
fua
patientia:
x
tam
Vero
res
o&s
humanas
wb
us
nouit
ac
perfpicit,
vtnó
dico
o-
culis,fed(modo
quodà
humanc'per
exceffüm
loquédo)ipíis
etiá
pal
pebris
pfpicere
valeat
qua
funt
in
filus
hoim
,
eófq;
fecundü
iuftitiá
&iniuftinia
difcernere,ita
vt
hocci
pro
minimo
fit&orno
faciliimü,
tametfi
incredulis
videatur
ita
non
habere;aut
effe
prorfus
impofsi-
bile,
vtincorpórcus
&
in
calis
habitans
Deus
res
humanas
quz
ge-
runtur
fuper
terra,pernofcere
valeat.
6.
Dominus
Deus
examinat
ac
*
probat(hoc
eft,quafi
interrogatos,
probatos,
&
examinaros
optime
nouit)oés
filios
hominum
,
iuflíne
fint
an
iniufli
,
difcernens
inter
bonos
ac
malos:*
illud
auté
certiffimum
eft
quoniá
iuxta
veritatem.
ofor
eft
animz
fuz,eiüfq;
perditor
&
homicida,
quicüáque
adhzrec
iniquitati,cámq;
ex
cordis
affectu
fectatur.
7
Quemadmodum
folet
defuper
cadere
pluuia
fübito
fuper
homines:
ita
in
tempore
venturi
iudicii,fuper
peccatores
iftos
qui
iniquitatem
diligunt
,
fubito
&
cü
impetuac
terrore
magno
defuper,à
fententia
diuinz
iuftitiz
,
quafi
pluuia
copiofa
füpet
eos
cadentlaquei
mortis
&
damnationis
zter-
nz,quibus
obruentur,
obuoluentur,
atq;irretientur
penitus,
ita
ve
in
perpetuü
fefe
non
valeantextricare:quz
quidé
damnatio,eorum
penetrabit
intima,quéadmodum
pluuia
copiofa
per
veftimenta
fo-
letad
carné
trapfire:
«ignis
eterni
&
inextinguibilis
cruciatus
,
foc-
tor
&
ardor
fulphuris
intolerabilis,
&
flatus
turbinis
horridiffimorá
illorü(inter
quos
eis
erit
focietas)fpirituii,&
fépiterna
ac
nunquam
ceffatura
tépeftas,eorü
plena
merces
erunt
&
tota
retributio,totáq;
corü
pSrtio,quam(velint
nolint,geftabunt,cpotabunt
,
&
abfq;
re-
demptione
perfentient;ac
feret
inziternum.9.Deus
eni
tametfi
mi-
fericors
eft,per
fua
mifericordiam
vindicta
differens,
eft
tam
fimul
edaiuftus,neque
minusiuftus,d
mifericors:
&quonià
ipfe
iuftus
eft,
iuflitia
etiam
1n
feruis
fuis
diligit
atq;
requirit,
diligíco;
iuftitiam
ope
rantes:
x
zquitaté
fiue
rectitudine
approbat
benignus,
placidüfque
afpectus
eius:
&
eos
quiin
xquitate
viuunt
,
feruos
acceptos
habet.
ANNOTATIONESINPSALMVMDECIMVM.
M.
hacoratio,fecundum
modü/aliqué
fimilis
illi,
qua
alio
in
loco
dicit,
Dominus
illuminatio
Vis
primo,In
domino
confido.Cófidentis
hominis
&
optime
ftabilitiin
Dei
fiducia,cft
.
mea,&
falus
mea,qué
timebo?Sicutenim
hic
intelligitur:nullü
timebo
,
quia
dominus
fal?
P&.
2
6.
mea
eft:
ita
in
przfenti
(ermone
indicatur
,
€
nequag
fit
euolatura
anima
aut
emigratura
à
domi-
no,in
quo
femel
per
plená
confidentiam
veluti
nidü
conftituit
.
R
cfpóder
ctiá
huic
fententie
illud
*
quod
Pflmo.16.fimiliternffectus
erga
dominü
idem
pflmiftaait,
V
eruntamen
Deo
fubiecta
efto
anima
mea,quonia
ab
ipfo
patientia
mea.Q
uia
ipfe
Deus
meus;&
faluator
meusadiutor
meus,nó
Pal.
c1.
Ne
UE
paulo
ante,Ipfe
Deus
meus,&
falutaris
meus,(üfceptor
meus,nó
mouebor
amplius.
Multü
autem
vehementiz
addit
orationi,
quód
non
fimpliciter
dicit:
Quomodo
tiáfmigrabit
ani-
ma
mea
in
mótem,ficut
paffer
?
fed
ad
maioré
rei
deteftationé
ait
:
Quomodo
dicitis
anima
mez,
tranfmigrain
monté,
&c
fignificansrem
deteftabiliffimam
effe
quam
proponunt,adeó
vt
vel
ppo
nere
tantü
fit
prorfus
abfurdum.Tand
fi
dicat:
Vana
&
prorfus
abfürdiffima
funt
,
que
pponitis:
que
[et
digniffima
funt.
Nolite
vltra
mihi
huiufmodi
fuggerere.
Habeo
enim
obfirreatü
adueríus
huiufmodi
animü,neq;
proficietis,
quicquid
tandé
egeritis.M
ons
aut€
ifle
eft,
in
qué
có-
fcendit
lucifer,
m6s
aquilonis,mons
ille
dep
apud
prophetá
cóminat
dominus,
dicens:
Ec-
Efaic.14.
ce
ego
adte
mons
peftifer
qui
corrüpis
vniuer(m
terrà
,
Superbia
fcilicct
vita:
eff,
&
altitudo
fa-
Hier.
1s.
ftáfq;
feculi
in
qué
etiam
Saluatorem
noflrum
tranfimigrare
cupicbat,
fimulatq;
monebat
diabo-
lus,cum
oftenfa
illa
lotia
omniü
müdi
regnorum,diceret:
Hxc
omnia
tibi
dabo,
fi
procidés
ado-
à
RARI
ADR
TEEE
cd
ess
Did
XE
i 4
:
E
ts
ze
V
pe
edqe,
raucris
me.
Verum
ille
iuxtá
forma
huius
Pfalmi;In
domino
(inquit)
cófidorquomodo
dicis
Sata-
Matt.
4.
naanimz
mez,vt
tranfmigret
in
monté?Hoc
eft,
Vade
Satana.
Scri
ptü
eft,
Dominü
Deü
tuü
ado
Ibidem.
rabis,&
illi
foli
fceruies
.
«Nonnulli
verb
hüc
Pfalmum
in
perfona
Chrifli
intelligunt,
iuxta
hifto-
Dcute.6
riam
illam
quz
defcribitur
Luc.1
f.cap.cum
illi
quidam
dicerét;
Abi
hinc,quia
Herodes
vult
te
oc-
.
adere:vidclicet
vt
refponfio
fit
Chrifti
domini
fuga
recufantis,proptér
fpem
quaráin
patrehabe-
Luez.15;
c
As
teal
corset
PSALMYS.
bat:quemadmodum
&
in
illo
loco
refpódensfugam
fuadentibus,(übiungit;Ite,dicite
vulpiill
ce
ciicio
daemonia,
&
fahitates
perficio
hodie
&
cras,&
tertio
die
cófumntor.
V
eruntaméoportet
|
me
hodie
&
cras
&
fequéti
die
ambulare,
quia
nó
capit
Prophetá
perire
extra
Hierufalé.
A
lir
pecu-
.
liariter
cótra
hereticos
prefenté
Pfalmum
dirigunt.Nos
tamen
generali
expofitione
dirigere
eum
maluimus
cóntra
vniueríos
qui
iuflis
in
via
Dei
querunt
nocere
,
&
ad
mala
quomodocunqg;
fuis
fraudulentis
cófiliis
eos
adducere:potiffimum
cótra
daemones
malignos
,
qui
nobis
fuum
mon,
in
qué
ipfi
male
cofcenderunt,&
vnde
infoelicius
defcenderunt,imó
miférrime
deiecti
fiue
detur-
bacfunt
femper
commoftrant:nimirum
vt
in
fimile
nosadducant
pracipitiá.Ca(um
eni'noftrum
-
quaruntdum
altitudinem
commoftrát.€V
erfu
»
.
Quoniam
ecce
peccatores
intenderüt
arcum.
Coniü&io
quoniam,non
videtur
hocloco
vllam
caufalitatem
indicare
,
fed
effe
tantum
partinla
cotinuationis.Enarrat
auté
lioc
-
fuorü
&
aduerfariorü
&
malorum
tentatorum
infidias;qui-
Pálm.
7.
businfidiantur
bonis:ídq;
fub
fimilitudine
tenentisarcü
;
&
lagittas
habentis
in
pharetra.
V
bi
no-
tandum
diligenter
quomodo
per
eandem
fimilitudiné
diuerfa
nonnunqui
figurari
atq,
fignifica-
Ezec
.18.
ri
cótingitin
fcripturis.Nam
fuprà
pfalmo.7.de
Deo
legimus,g
habeat
etiam
ipfe
paratum
arcum
-
Sapien.r.
fuum
&
renfum;ínqy
eo
aptata
mortis
iacula,
&
fagittas
ignitas.
V
erüm
id
lon
ge
alia
ratione
acci-
piendum
eft,3
hic
de
peccatoribus
fit
dictum,
Hi
enim
arcum
fuü
tendunt
cupiditate
nocendi,&c
defiderio
mortiftcandi.Ille
vero
no
vult
morté
peccatoris,neq;
in
perditione
delectatue
hominü.
iEc
p
Tamé
zquitas
&
rigor
iuftitiz
illi
arcum
tendit
,
vt
eos
qui
fua
voluntate
morté
quafierunt
dum:
*-
viucrent,camq;
verbis
&
manibus
fibi:
accerfierunt;mortis
eterna
fagittis
cofodiar.Illud
quoque
diligéter
notandum
eft,»
cum
Deus
arcum
tenens
defcribitur,
fagitte
minime
occultantur.
Non
enim
dicitur,quód
in
pharetra
fagittas
habeat
fed
in
arcu
dicit
propheta
effe
parata
vafa
mortis
8c
fagittas
ip
nitas
aptatas
in
co.Impii
autem
cum
arcum
tenfum
geftent,tamé
agittas
in
pharetraabf-
códitas,
&
nihilominus
ad
fapittádum
paratas
habent.
Scilicet
dominus(cuius
nó
cft
voluntas
vt
Ezec.18.
moriaturimpius
(ed
magis
vécóuertatur
&
viuat)multo
anteg
feriat,füum
arcum
paratur
often:
tauvt
vel
terrore
impios
definere
ab
impietate
compellat,ficd;
lagittis
parcat,
nc
in.illos
iacületur.-
Ob
hocarcum
fuum
quafi
in
propatulo
gerit,
fàpittas
oftétat,carümq;
terroré
denunciat,dum
per
c
Ícripturas
ficras,per
przdicatores
veritatis
,
fuz
vtionis
terribilem
fententia
praenunciat
peccato
Pf3l.
59.
ribus,ad
cautelà.De
qua
rein
alio
pfalmo
dicitur,
Dedifti
metuentib?
te
fienificationem,
vt
fugiant
à
facie
arcus,vt
liberent
dilecti
tui.Impii
veró,qui
nó
nifi
morte
quxruntafficere
,
quorum
omne
ftudium
cft
interficere
innoxias
animas:hi
nimirü
arcum
tenfum
habent;ad
nocendum
vt
cupidi,
ita
parati:fagittas
auté
non
oftentant
inarcu,fed
in
pharetra
geftant:ita
tamen
geftantin
pharetra,
loe
Mes
ees
Edd
b
,
vt
paratas
habeátad
emittendum,vbicunq;
viderint
occa(ioné.Ité
enim
frequenter
ad
nos
diabol
*.
.
es
i
-
xs
-
qw.
Ce
ek
. .
.
.
.
t-
^ 3
ei
:
Matt.
7.
accedit,quafiinermis,quafi
fagittas
no
habés.Sic
&
miniftri
eius,
in
veftimentis
ouiü,
quaft
abfq;
fapittisjacceduntaliquado
ad
dominicas
oues.Verü
in
phar&ris
iacula
mortis
geftant
abfcondita:
&
vbi
vcl
minima
fefe
occafio
obtulerit,educta
quantocyus
iacula
,pferent
ad
interficiendum
ani-
mas.q
Verfu
eodé,
Vt
fagittét
in
obícur
o
rectos
corde.
Quemadmodum
paffer,donec
in
nido
ma
.
netpericulum
non
patiturà
fagittante:fed
vbi
in
fublime
auolauerit
,
patet
illius
fagittis
:
Ita
fide-
Pf4l.
61.
lisanima
donecin
eo
in
quo
nidum
fuum
fixit
permáfcrit,donec
dicit;£n
Deo
fperaui,
nó
emigra
Pí2m.853.
bojno
mouebor
amplius.donec
pafferin
domo
qu&inuenit
permanet,donec
turtur
nidum
quem
Canti.2.
inuenit
noh
deferit:donec
columba
in
foraminibus
petrzjin
cauerna'
maceriz,vbi
nidificaui
sper
feuerauctityno
patebit
fagittisinimicorum.Non
enim
poteft
illuc
malum
accedere,neq;
flagellum
aut
nocumétum
vllum
huic
nido
valet
appropinquare.
Atq;
hoc
fciétes
demoncs,;primüm
fugge-
-
runt,&
operofe
fuadent,vt
emigremus
in
motem,
&
nido
domóg;
derelictis,
in
alta
auolemus:ita
demü
fperantes
fuis
fagittis
efficere,
quod
cocupifcuntjid
eft,morte
vulnerare
animas
noftras.
Si-
milis
fere
&
pifcatorüm
ars
inuenit,qui
quü
pifcibus
infidiant,
illis
maxime
quiad
ripas
in
cauer-
nis
autin
profundiori
coeno
inhabitat;primiüm
baculo
cos
perturbant
,
vt
6
fuis
locis
egrediantur:
cgreffi
veró
mox
in
expanfa
incidant
retia
fid;
venundentur
morti.
Nos
proide
huiufmodi
arti
cóícii
fi
fagittatorum
iftorü
peffimorum
mortiferas
fagittas
volumus
e
EI
EERUS
(quantü-
uis
inuitemur)ab
emigratione,vt
nidum
qué
clegimus
diligenter
cuftodiamus,id
cft;
huniilitatem
crucis
Chrifti:
vt
fimus
pafferes(de
quibus
dioitiéto
bibens
partem
dicitur
folitarii
in
te&to,
Pfal.
90.
nó
vagiin
montibus.
A
móte
verb
modis
omnibus
caucamus:quoniá
nequit
in
móte
boc
falus
in-
ueniri,
quemadmodum
&
dilectus
domini
difcipulus
»fagittas
huiufmodi
fpiritu
illuminato
cofpi-
ciens,folicite
fuos
przmonebat,dicens:
Nolite
diligere
müdum,neq;
ea
quzinmüdo
funt.Omne
Pal
101.
enim
quod
eftin
mundo,aut
eft
cócupifcentia
carnis,aut
concupifcentia
oculorum,
aut
fuperbia
T.
Ioan:2
vitz.Q
rod
eft
tanquá
fi
iuxta
prefentem
loquutionem
dicat,
Nolite
tranfmigrarein
motem:quo-
nia
omne
quodin
monte
eft,
noxii
eft.
Ad
quem
fenfü,fecundum
myfticà
intelligentiam,poffu
mus
non
inconuenienter
accipere,quod
dicebat
qui
iam
icendia
Sodoma
&
Gomorrz
euaferat,
.
Gene.r9
Quzfojinquiens,
Domine
mi;no
poffum
in
monte
faluari,rie
forte
apprchédat
me
malum,&
mo-
riar.In
ciuitate
tamen
quz
adiacebat(licet
parua)fperabat
falutem
.
Atq;
hic
rurfum,quum
relicta
Ibidem.
iam
ciuitatulajin
qua
falus
ei
fueratà
Domino
coftituta,in
monté
emigraffet
,
timore
perterritus
rim
in
turpem
fceditatem
cccidit.Illic
enim
&
inebriarum
legimus
duabus
vicibus,
&
fecundo
cum
p-
pris
Blisbus
cócubuiffe.O
uamobrem
cauendum
cft
nc
in
mótem
emigrem*:
fed
in
ciuitatula
po--
tius
permanendum
iis
qui
falutém
defiderant.€
Super
hzc
&
illud
confiderandum
eft,non
omné
ES
emiegrationé
in
fcriptura
vituperari.Legimus
enim
Prophetá
alio
quodi
inloco,in
deuotione
fpi-
Pfal.
$4
.
ritus
dicentem;Ecce
elongaui
fugiens,
&
manfun
folitudinc.Item,Q
uis
dabit
mihi
pénas
ficut
co
S:
r
b
Lo
OR
*
DECIMY
S.
2
2l
"-
—
A
lumbz,&
volabo,&
requieícam?
Verum
hac
emigratio
nó
ad
montem
erat
qui
fupra
pofituseft,
[
ü
fed
in
defertum,in
mentis
&
cordis
vnitatéin
defiderium
ciuitatis
fupernz.N
eq;
eft
hzc
emigra-
33
tio
3
Domino,
in
quo
crat
habitatio
iufti
.
Nequaquam
enim
qui
fic
migrat
,
qui
fic
fe
clon
gat
fu-
Y
iens,à
Domino
emigrat
aut
fugitimo
in
ipfum
migrat
profundius
,inumiüsq;
intra
illum
pene-
|
zrat,&
fecurius
collocat
in
eo
nidum
fuum.
A
monteautem
ifto
fugit,elongatur,
&
emigrat
lon-
ius.
Neq;
hic
nunc
dicunt
inimici,Elonga
fugiens,
&
mane
in
folitudine,
vt
ficut
columba
requie-
Ícas:fcd
rranfmigra
in
montem
fient
pafler,
vt
noftris
pateas
fagittis,
vt
nobis
venias
in
prada.
Fac
pie
Iefujin
te
fcmper
hzreat
noftra
fiducia
ficd;
nos
intra
tete
coclude,vt
in
montem
iftum
nüquá
finas
quátumuis
folicitatos
tranfinigrare.€
V
erfu.3.OQuoniam
qux
perfecifti
deftruxerunt.
Intelli-
gunt
nonnulli
hocloco
Dei
leges
&
pracepta,que
perfecit
Deus,
cóftituitfüdauit,fiuc
ftabiliuit:
quz
fané
impii
deftruunt,
dum
velipfi
cotra
faciunt,
vel
o
ad
prauaricandum
,
fuis
confiliis
&
(uafionibus
inducunt.Q
ui
vero
contra
hareticos
Pfalmü
di'lgunt,
fcripturam
facram
intelligunt,
quá
condidit
per
fpiritum
fuum
Deus:
illiautem
deftruüt,dü
cam
prauis
fuis
&&
commétitiis
inter
i
x
pretationibus
dilacerat
,
atq;
prauo
abufu
per
malignum
fpiritum
ad
errores
trahunt
.
Nos
tamen
E
in
Elucidationealiá
fequuti
fumus
intelligentiam
.€
V
crfu.
4.Dominusin
calo
fedes.V
idetur
elo-
quutio
effe
nó
fatis
cómoda.Sufficeret
enim
dicere:
Domini
in
calo
eft
fedes:aut,In
calo
eft
fedes
eius,quoniam
przcedit
antecedens
Dominus
in
parte
altera.
Sequitur
tamé
hac
in
parte
Latina
in
terpretatio
Hebrzam
atq;
Graecam
confuetudinem,qua
pronomina
huiufmodi
frequenter
abfq;
B
ncceffitateadiungit.
Quoties
auté
huiufmodi
modus
loquendi
occurrit
,
videtur
nominatiuus
re-
linqui,
vclut
abfolute
&
abíq;
rectore
pofitus.Neq;
enim
vllum
verbum
poteft
inueniri,cuilegiti-
meíupponatur:quemadmodü
in
propofito
fedes,eft
verbi
fubftandiui
fubintelle&i
fuppofitü:ni-
hilauté
repetiri
poteft
cuilegitime
fupponatur
nominatiuus
ifte
dominus.
Ita
fit
etiam
nonnund
in
eodem
cafü
propter
relatiui
replicationé.V
eluti
cum
dicitur,;Scitote
,
quoniá
dominus
ipfe
cft
Deus.Pronomé
enim
ipfe
adueniésféq;
füpponens
verbo,
cogit
nominatiuü
carere
verbo
regc-
tc.€
Verfu.s.&c.
6
pee
eius
interrogant
filios
hominum.
Videtur
fecundum
vulgati
loquen-
Pal.
9
5.
diconfüctudinem
hoc
accipiendum,qua
dicere
folemus
vel
medio
oculo
nos
videre,
interdum
e-
tiam
oculis
claufis
quod
ad
cognofcendü
non
eft
difficile.Cüm
auté
hoc
quinto
verfu;atq;
ctia
fc-
:
quenti,
Deus
interrogare
dicitur
iuftum
&
impium,de
Deo
fitfermo
iuxta
humanam
cofuctudi-
:
nem.Hominés
enim(qui
non
nifi
ea
vident
que
foris
patét,
&
qui
per
Íc
occulta
cordiü
videre
nó
1.Reg.a16
poffunt)neceffe
habent
ea
que
in
homine
funt
per
interrogationé
&
examinationem
cognofcere:
quemadmodum
&
feculi
iudices
quaftionibus
atq;
tormétisjà
reis
iudicadis
folent
exquirere
ve-
E
ritatem,
V
nde
ctiá
dictum
eft
quaeftionem
facere,tormentis
veritatem
perquirere,eo
c
vic
ifft
tor
1
mentis
interrogationes
fubiungantquo
facilius
poenarum
acerbitate
veritatem
exculpent
.
Deus
»
[o
autem,quia
per
fe
omnia
nouit
zqueatq;
homo
perinterrogationem,
ino
multo
etiam
atq;
infini
e
.
to
perfe&tiusjiccirco
fecundum
humana
loquendi
confuetudinem
,
interrogare
dicitur
iuftum
&
,
.
impium.Q
uomodo
enim
in
ceteris
appellationibus
quz
comuniter
Deo
&
hominibusattribuü
i
rurimperfectum
omne
fecludi
debet,cü
eas
Deo
attribuimus,
fic
&
in
hoc
vocabulo
dicendü
eft.
€
V
erfu.6.Q
ui
autem
diligit
iniquitatem,odit
animam
fuam
.
Circa
fecundum
parteim
huius
ver-
fusaduerte
odiü
animz
dupliciter
accipi.Primum
quidem,in
bonum:vt
cum
Saluator
ait
in
Euan-
-gelio,Qui
oditanimá
fuam
in
hoc
mundo,in
vitam
eternam
cuftodit
eam.
À
c
rurfum,
Siquis
nó
Ioann.
r2
Odit
patrem
&
matré
&
filios,
&c.
adhuc
autem
&
aninam
fuam,non
poteft
meus
effe
difcipulus,
Lucz.14.
Similiter
&
perdere
animà
in
bonam
partem
accipitur
,
cum
dicitur
,
Qui
perdiderit
animà
fuam
Matt.
10.
propter
mejinueniet
cam.Secundü
hanc
autem
acceptionem
nequaquam
hoc
in
loco
intelligédü
:
eft
quod
dicitur,
Q
ui
diligit
iniquitatem,odit
animam
fuam.Q
uin
potius
animàá
fua
hoc
modo
di-
ligit,qui
fequitur
iniquitate.
Dicitur
enim
hoc
modo
animá
fuam
diligere,qui
affectui
animali
fiue
concupifcentiz
carnis
fuz
obfequitur
,
&
induleenter
fatisfacit,
quiilli
habenas
laxat,
&
in
omne
'ad
quod
folicitat
affectus
carnalisfiue
animalis
confentit:quemadmodum
male
diligere
pe
fuas
TN
ONMIN
TINO
VIS
UPSM
NIE
SENS
GU
Ie
t
PORA
Mx
NN
SICONIGZR
NOSE
dicuntur
parétes
nimiü
indulgétes,qui
pueris
permittüt
quicquid
fuerit
collibitum
qui
ulces
füos
D
natos
nefciunt
aut
nolunt
vnquá
contriftarineq;
puniunt
delinquétes,
neque
coercerit
mala
facie
tes.
Odiunt
veró
fecundum
hunc
modí
fuas
animas,
qui
affectui
fuo
animali
nequaquá
indulgét,
neq;
permittuntin
fefe
quicqua
quod
re&um
non
fit
:
fed
ad
regula
re&tz
rationis
cuncta
exami-
c
nant
ipfámq;
velut
freno
&
falutari
retinaculo
coercent,
&
prohibét
ab
omni
eo
quod
iudicat
fe-
zi:
cundü
rationem
effc
fugiendum:
impellunt
vero
&
veluti
coguntad
omne
illud
quod
fecundü
cà
iudicant
effe
faciendum.Secundo
accipitur
odiü
propriz
animz
in
malum,quemadmodiü
in
loco
jppofito:Qui
diligit
iniquitatem,odit
animam
füam.Sicautem
odire
dicitur
animá
fuam
quifquis
nocet,malefacit,&
damnum
infert
anime
fux:
quod
facit
indubie
quifquis
fefe
peccato
fubdit.
A-
Dimam
enim
fuá
zternz
dánationis
vinculis
im
plicat,
perpetuffq;
cruciatibus
inuoluit,
quo
maius
nocumentü
aliud
cogitari
nó
poteft.
Hoc
auté
reuera
odire
eft
:
illud
vero
alerum,pot?
fecundá
apparentiam,
d
fecundum
veritaté.Hoc
peftiferü
eft
&
crudele
odiumilludjbonum,
vtile,&cfalu-
———
berrimü.Huic
autem
malo
animz
odio
cótraria
eft
bona
dilectio,
qua
videlicet
animabus
noftris
Eecle.o-
'
miferemur,cáfq;
Deo
commendamus
in
benefatis,
vt
faluz
fiant
in
vitá
seterná.
Atq;
hzc
vera
&
1.Petr.4.
3
falutaris
animarum
dilectio
eft:illa
autem
fuperior
mala
priori
odio
bono
oppofita,falfaeft
cabo
-—
minabilis.De
hac
poftcriori
vera
dilectione
Sapiens
loquitur,
dicens:Q
ui
dili
filium,affiduat
il-
Eccle.5o.
n
flagella.
Et
in
Apocalypfi
dominus
ait,Ego
quos
amo;arguo
&
caftigo.
De
malo
auté
odio,
huic
Apoc.
3.
bonz
dilectioni
cótrario;alio
in
loco
dicitur
Q
ui
patcit
virge;odit
filium.Licebicauté
nobis
,
fe-
iij
en
E
RRINIBE
nonno
tpe
rn
yop
repere
rm
cei
m
mamme
m
/
TUER
TRU
T
PSAIMVSS
Prou,
25.
cundum
hüc
Sapientis
modum,
de
anima
propria
dicere,Q
ui
vere
diligit
anima
fuam,
affiduatilli
E
fagellajid
eft;iuei
obferuationeà
malis
refrnabit
eà.Q
ui
auté
parcit
virgz,id
eft,indulgentia
ma
lz
laxat
habenas,
vere
odit
animá
fuam.
Ex
praedictis
itaq;
facile
diffoluitur
paraloeifinus
qui
ad-
uerfus
przfenté
Pfalmi
propofitionem
contexi
poffet,hoc
modo,Q
ui
oditanimá
fuam(iuxta
Su
uatoris
verbum)in
vitam
zternà
cuftodit
eam:qui
auté
diligit
iniquitatem(iuxta
prafétem
fermo-
nem)odit
animá
fuam:igitur
qui
diligit
iniquitaté,in
vitam
zternà
cuftodit
animam
fuam.
JE
qui-
uocatio
nang;
paralogi(mü
facit
:
quonia
odire
animam
,
non
fimiliter
in
prima
atq;
in
fecunda
poti
tione
accipitur
,
&
ob
hoc
ratiocinatio
fic
cótexta
plané
fophiftica
eft
.
€
V
erfu
penultimo,
Ignis
fulphur
fpiritus
procellarum,
pars
calicis
eorum.Igné,fulphur,
&
fpiritum
procellarum
effe
parté
calicis
impiorum
quidà
fic
intelligunt,quoniam
hzc
funt
tantum
particula
quzdam
retribu-
tionis
eorum.V
idetur
tamé
ex
víu
:
pe
alia
effe
fententia
huiusloci.
Modus
enim
eft
Ícriptu-
rari
parte
calicis,fiue
portione
calicis,
aut
calice
fignificare
nonnunquá
totá
hereditatem
fiue
he-
Pfalm.rs.
reditaria
ipfam
portionem.V
nde
in
Pfal.r;.
dicitur,Dominus
parshareditatis
mez
&
calicis
mei
id
eft,tota
mea
portio,
&
pars
mea
hereditaria,quà
quero
qua
expecto.No
ergo
accipit
hic
pars
ci
licis,quafi
quedà
particula
hereditatis
vel
mercedis.Eft
ent
fentenua,
hec
torméta(in
quibus
czte-
ra
oia
intelliguntur)totà
fore
impiorü
mercedé
nec
alia
cos
ftipédia
debere
expectare
:
iuxta
illud
Roma.6
Apoftoli,
Supédia
peccati,mors.Iuxta
qué
modum
iterü
in
alio
Pfalmo
dici?
,
Dixi
domino,tu
es
Pfal.
141.
fpes
mea;portio
mea
in
terra
viuentiü.
Neq;
enim
in
his
fignificat
dominü
fe
habere
quafi
finr
ha:
reditatis
aut
mercedis
particulà,fed
totam
forté
totam
hareditatem,totàmq;
mercedem
dicit
effe
Deut.
3;,
dominü.Sic
ecótrario
in
cático
Moyli
dicit
pars
domini
effc
popu?
cius,id
eft;
hereditas
domini.
VNDECIMI
PS.ALMI
.ARGVMENTV
M.
773
Onfiderans
fpiritualis
bomo,ac
tacitus
fecum
reputans
bonorü
paucitate,
t7
uimi&
peruer
[ori
mul-
f
titudinem,in
exclamationem
prorumpit
veluti
fibi
de
tanta
iniquitatis
abüdantia
metués
,
ne
c7
ipfe
abforbeatur
atque
inuoluatur
in
ea,DeumQue
ab
ea
pofcens
faluatore:quá
fimul
ci
poena
iudicio
,
ei
delitayv
(que
ad
ver
fum
quintü
defcribit
.
V
er
fu
autem
quinto
c7:
fexto
diuina
erga
fidelium
clamorem
ex-
pollicitatio
(«luatoris
Cbrifti
atq;
auxilii
fempiterni
inter
ponitur
tanquam
ox
ore
domini.
Ac
deinde
commé
datis
diuinis
eloquiisytáquá
mundiflimis
veri
ffimis
,e7
ab
omni
mendacio
alienis,
(ecurus
redditur
qui
prius
clamauerat
timidus:
e
[pem
ponit
in
diuina
cuftodia;cuius
firmitate
etiam
in
medio
impiorum
circumeuntiti
fperat
poffe
in
veritate
confiflere:
quemadmodum
fecundum
altitudinem
diuini
conflit
femper
perft
alát
ele-
&i,quos
ab
impietate
peruer
orum
Deus
feruabit
immuues,
YNDECIMI
PSALMI
ELYCIDATIO.
S
EESd
Vmipfe
mecü
reputo
,
quàm
arcta
fit
via
que
ducit
(t
(3)
ad
vitam,&
quàm
pauci
ingrediantur
perillam
:
ex
E
($5
»
aduerfo
veró
,
Q
fpatiofà
via
quz
ducit
ad
mortem,
(
s
&
quàm
multi
ingrediantur
per
illa,
timens
ne
&
c-
à
2)
goin
numero
illorü
inueniar
qui
viam
latam
ambu
t7
nt,
ad
te
clamare
cogor
Deus
Saluator
meus,vttu
éas:
meà
i
p.
atq;
damnationis
tua
gratia
faluare
digneris:
x
Pené
;
t
enim
defecit
fanctitas
de
terra:
&
vix
inueniunt(nifi
forte
electi
qui
*
D
ee
uem
dimi
ul
dam,fed
coparatione
ad
maximum
impiorum
e
paucis)
fent
yeritátes
4
f
lii;
quivirtutibus
ftudeant,&
fancitati
ac
puritati
vitz
:
*
modica
val-
bominum.
t
eft
in
filiis
hominum
veritas
fiue
fidelitas
:
&
qui
veritati
tam
vi-
Tom
Tt
:
tz,quàm
dodrina
ftudeant,
perpauci
admodum
füt
:
&
ii
ipfi
fiqui
:
2
Vana
0quut:
fant
forte
reperiantur,nimium
tenuiter
id
faciunt
,
fed
füt
vanitate
om-
yn
ufa
"i
fqu
e
ad
prox
j-
nia
plena,&
eft
ftultorum
infinitus
numerus
.
2
.
Loquütur
adinui-
:
.
;-
cemfilii
hominum
quz
vanitatis
funt,non
quz
veritatis:
mendacia
mum
f
uml
ab
1a
do
videlicet
fraudes,
feductiones,&
perfuafiones
malas,ftuc
ad
fe
tuicé
1
lo
fa
in
corde
e
corde
fraudandum
atque
decipiendum,fiue
ad
male
fuadédum,
&
in
pec-
]
:
| .
catapertrahendum
:
*
perdolofa
labia
fua
,
fiue
labiis
dolofis
inui-
0qu
-
t
!
fa
nt
:
.
.
«cemloquuti
funt
corde
&
corde,id
cft;corde
duplicijnon
re&o,no
a-
Di
erdat
dominus
fyncero,non
Hp
EHUm
aliud
Eee
E.
oris,
aliud
geftant
xs
21
.
jinanimiintentione.
3
.
Tuautem
domine
(qui
amator
es
veritatis
yniner/a
labia
dolofa
ze
eese
,
&
fecundum
ordinem
diftrictz
iu-
dX
eo
linguam
W4ghi
fütix
tuzin
perditionem
mittes
omnes
eos,qui
dolofis
labiis
vtun-
lo
qu
Am.
turad
deceptionem
&
feductionem
proximorum
fuorum:«&
om
:
E
nesitem
qui
perlinguas
fuas
magna
&
fuperba
iactitát,
blafphemias
4
Qui
dixe
Tunt
,
lin-
atq;
couitia
,
aut
alia
qualibet
mala,fiue
in
Deum
fiue
in
proximos.
am
noftram
m
agni-
*
Qui
feipfos
atque
fe
Lee
in
iE
comin
E
folét,
:
c
ue
agnificemus
atq;
corroboremus
linguas
noftras,
&loquamur
au-
Á
cabin
uu
x
lab
EEo0-
daher
atq;
E
cnn
nobis
is
fuerit:
pA
-
firad
nolis
fant:
ES
quicquam
afferre
per
os
noftrum,
nec
reprimamus
invllo
fermone:
;
7
—
7.
-
x
labia
enim
noftra
(aiunt
ipfi)
in
noftra
funt
poteftate,
&
noftra
-
funtatqueà
nobis
à
natiuitate;naturali
dono
pofsidemus
ca:
atque
Matt.
7.
1Saluuim
me
fac
domi-
|
ne,
*
quonia
defecit
fan-
|
|
hr
|
E
t
É:
E
i
r
!
A
se
quis
nofler
dominus
qi
s
Propter
miferiam
in-.
'epum
e'y
gemirum
pau
|
perum
nunc
exumga
di-
cit
dominus.
€
Ponam
in
falutari:
xfiduaalitet
aga
in
eo.
P
:
|
7
Eloquia
domini
elo-
quia
cafla:
€
x
argentum
igne
exa-
minatum
,
probath
ter-
ve
purgatum
feptuplu.
8
Lu
domine
fernabis
$205:
*
e
cuflodies
nos
à
generatione
bac
in
«ter.
D
num.
etg
oe
9
In
circuitu
impri
am-
bulant:
5k
fecundum
altitudinem
tuum
mul
tplicashifilios
bominis.
VNDEÉCIM
Y
$.
2i
obíd,quur
non
liceat
nobis
pro
noftro
libito
loqui;aut
dicere
que-
cq;
nobis
placita
fuerint?
«
aut
quis
nobis
hac
in
parte
domin?
eft,
cui
in
hoc
debeamus
fübiici,
vt
no
libere
pofsim?
mébris
que
noftra
funt
vtixg.
Audiát
veró
pauperes,
quid
ad
ipforü
cofolationem,con-
tra
impios
iftos
dicat
dominus:attendát
,
quid
per
fpiritü
fuum
fan-
;
&à
loquatur
fidelib?.
Propter
orationes(inquit)
&
fufpitia
pauperü
Galat.
4.
atq;
humiliü
de
afflictione
ad
me
clamantiü
cxurgam
nuncin
auxi-
2.Cor.6.
lium
eorum:femel
quidem
filium
miffurus
in
plenitudine
téporis,in
tépore
acceptabili;in
die
falutis,
per
qué
genus
humanum
vniuetíü
de
tyránide
illa
grauifsima
principis
tenebrarti
illo
foras
eiecto
libe-
Ioan.
12.
rabo:&
ité
femper
quoties
oppgrtunü
fuent
in
omnibus
necefiita-
tibus
inuocatus
mox
exurgam
adcróq;
in
auxiliü
feruis
meis
fidcli-
bus.6.
Auxilium&
faluationem
meam
ponam
in
Chrifto
filio
meo,
Luc
.
2.
quem
ego
falutare
&
faluatorem
prz
paraui
ante
facié
omniü
popu-
lorum:
&
in
€o;
atq;
per
eum,
vt
per
cófuübft&tialem
&
coequalem
Ibidem
.
mihi
filii
fidenteratq;
fortiter
agam,
fa&turus
in
co
potentiá
magna,
Ioan.
12.
vt
in
brachio
virtutis
mez:
per
qué
iudicium
illud
mundi
exerccbo
-
&
principis
tenebrarum
co
ndemnationcm,&
omnia
quecunq;
cir-
ca
humani
generis
redemptionem
voluero
operari.
Dabo
infuper
quotiefcüq;
inuocatus
fuero,in
opportunitatibus
intribulationep
—
-
falutarem
fpiritü
meü,auxilium
inuocatibus,per
quem
prope
exifto
Pfali44
omnibus
inuocantibus
me
in
veritate:
&
per
eum
fortiter
agam
pro
illis,ita
vt
nihil
debeant
velà
prauitate
vel
à
multitudine
iniquorum
metuere:quoniá
quidem
nihil
codénationis
eft
his
qui
funtin
Chri
fto
qui
fecundü
fpiritum
ambulant,non
fecundü
carnem.7.À
udiat
Rom.
8.
hzc
pauperes
&
lxtentur,quonià
ipfe
qui
loquitur
hzc,
&
pollice-
z
tur
fidelibus,dominus
cft.Dei
autem
fermones(promifsiones
vidcli
cet,
atq;
etiam
przcepta
&
doctrina
omnis,&
quaciq;
per
fliü
no-
-
bisloquutus
eft
,
velper
fpiritum
adhucloquitur
in
cordibus
clccto
rum)mundifsimi
funtatq;
purifsimi,nihil
continentes
médacii,
va-
nitatis,iniquiratis,
aut
cuiuflibet
impuritatis
,
que
folent
effe
in
vcr-
bis
humanis
:
«
fimiles
funt
fermones
Deiargéto
quod
igne
cft
dili-
géter
examinatum,atq;
per
ignis
probationem
à
terra(id
eft,ab
om-
ni
terreftreitate
,
&
alia
qualibet
commixtionis
impuritate)
fcpara
tum
atq;
depuratum
:
quod
probatum
eft
víq;
ad
(cptem
vices,
quà
fieri
potuit
diligentifsime
,
ita
vt
nihil
amplius
contincat
alienz
fpe-
ciei
cómixtum,fed
argentum
fit
tot
probationibus
purifsimü.Sic
c-
nim
fermones
Dei
omnes
quos
loquitur,
puriísimi
füt
pbatiimz-
que
&
indubitate
veritatis
:
in
quibus
nihil
eft
aut
vanitatis
,
aut
in-
iuftitic,aut
médacii
commixtum.8.
Propter
hoc,
in
te
domine
fpe-
ramus
&
cófidimus,quód
nunquá
fis
relicturus
electos
tuostfed
per
gratiam
tuam
benigne
feruabis
nos
,
&
modo
ab
iniquitate
praíez-
1oan..
uando,qua
plenus
eft
mundus,&
in
futuro,ad
vite
pramia
perducé
do:x
proteges
quoque
nos
àgeneratione
hac
praua
&
peruerfa
1m-
piorü
hominum,quam
fuprà
timebam,
&
ab
ea
nos
facies
effe
fecu-
IOS,neq;
quicquam
veri
nocumenti
ab
ea
perpctiin
fempiternum.
9
Q
uáquam
enim
pafsim
vbiq;
occurrit
magnus
ftaltorü
arg;
impio-
rum
numerus,vt
quafi
per
circuitum,
quaquauerft
refpexerit
quis,
omnia
plena
videantur
imptis:«
&
hi
ipfi
quantis
per
circuitum
bo-
Ecde.t.
nos
obambulent,eófq;
circumeat
ex
omni
parte
,
&
fuafionib?
ma-
lis,
&prauis
exemplis
cos
ad
fuam
focietatem
pertrahere
conantes:«
tu
tamen
fecundum
altitudinem
incóprehenfibilis
fapictie
tue,
atq;
profunditatem
occulti
confiliitui,ex
filiis
hominum
fideles
tibi
ali-
quot
femper
pro
tuo
beneplacito
elegifti,&
electos
éx
impi
orü
nu
mero
fcgregaíti
quos
in
fingulis
generationib?
tibi
&
merito
&
nu-
mcro
multiplicas:eósq;,
quanquam
non
in
tanto
fiürftero
,
in
quato
.
funt
impii,
tibi
pro
tua
bona
voluntate
femper
euftodiítizatque
ita
quoq;
amodo
futurum
cófidimus,téq,
i
electistuis
&
cü
cis
perma-
furum
omnibus
diebus
vfque
in
confummationem
feculiquatum-
Matt.28.
uis
etiam
abundauerit
iniquitas
impiorum.
ANNOTATIONESIN
PSALMVM
VNDECIMV
M.
vitz
atq;
doctrinz
(vt
in
Elucidatione
exponitur)
quam
prophetaconqueritur
imminü-
—
^
ES
primo,
Diminutz
fünt
veritates
à
filiis
hominü
.
V
eritates
accipi
poffunt
pro
veritate
tam
:
&
magna
ex
parte
collapfam
in
filiis
hominum
,
Aut
veritates
intellige
,
fidelitates,
4
*
.
. .
EE
tam
quo
ad
Deum,quàm
quo
ad
proximos
homines.Eft
enim
hoc
magna
gemitus
materia,quod
jj
[Document text truncated for crawler view.]