Theatrum et examen omnium decisionum Regni Neapolitani : in quo universae praedefinitiones dialectico, & arguto ... : quinimò unicuique definitioni pro ipsius illustratione ... : inde est, quod amplius bis centum, & mille practicabiles articuli ... compr
Full text
i -_>r \
E 7 EXAMEN
omnium decisionum
.Regni Neapolitani
D* LUCI UATTHJEl SURRENTINO
'AVENSIS*
Regni Neapolitani
,
In quo univcTfx pnedeiinitiones diale&ico, 5 e arguto ] cruditoquc lehemafg
legalibus principiis enodatius examinantur , feraciulque probantur *>
magna ex parte accurate conciliantur s
Quinimo unicuique definitioni pro ipfius illuftratione, nonnullae fa&i fpecies infitfi funt
in queis alie difiertancur finitiones ;
amplius fcis c tinum s & mille pradticabiles Articuli
Neapolitano decifi fuere 5 afiatim comprobantur
»
$. T* $c U. J. D* ac in Rcg. Neap. Academia Juris Interprete
Et eruditio Judicis , fjy 1 Patrono pro attexendo feripto^ pro Clientibus defensandis
fuis ? ac Tyronibus Senatus apprime necejfarium *
nova TypograpMa M ichaclis Aloyfi i Mutio Anno San&iifimi Jubilei
ILLUSTRISSIMO DOMINO
D. ANDRE1 GUERRERO
DE TORRES
Hifpano , Equiti Ordinis Alcantarenjis , a Confiliis Catholica
M afflatis , & in Regio Collaterali Regiam
Cancdlariam Regenti .
Irtutis ne ipfius ingenio quodam fieri dicam , an fcrip-
torum confilio , an utroque ( eques illuftrifs. ) ut fta-
tim ac quid quis in lucem edere ftatuit , illud inprimis
diligenter excogitet, cui nam potiffimum fuas infcribat
lucubrationes \ ncc fua in publicum prodire iludia pa-
tiatur, nifi alicujus prsclari viri nomine infignita : five
ut fuus ne definit literis mecamas , quo uno marones
inveniri pofie dixit argutus ille inprimis vates j five ut ea oificiofi ani-
mi pignora tamquam vota ausdam jamdiii prsconcepta , honoris templo
facretj eadem opera, Se fus conlulturus fams , Sc novis femper antiqua:
amicitia debitis fiatisfafturus j five demum ut invidis obtre&atione ; im-
peritorumq; fannis impetentibus , ad quam confugiat aram habeat $ quafi
vero vulgo fe credere pallas reformidet , nifi Jovem aliquem nad:a , cujus
fulmina fua: pugnent fecuritati . quidquid illud fit fapientiflime fa&um
,
a 3 op-
SYLLABUS AUCTORUM
,
QJJI HOC IN THEATRO VIRITIM COMMENTANTUR .
Antonius Capicius
.
Matthams de Affli&is
.
Thomas Minadoi
.
Thomas Grammaticus.
Vincentiusde Franchis
.
Thomas Salernitanus
Joannes Francifcusde Ponte.
CarolusTapia.
Nicolaus Antonius Gizzarelli
.
Scipio Rovitus
.
He£tor Capicii Latro :
Joannes Fraudibus Sanfelice
.
D. MATTH^I
SURRENTINO
THEATRUM’
examen
Omnium Decifionum Regni Neapolitani
.
IN ANTONIUM CAPICIUM.
DECISIO I.
NCaufa Domini Comitis Triventi cum Domino Andrea de Ebulo
fuper executione cujufdam Decreti, lati in Magna Cur. Vic. contra
profatum Dom. Andream • Primo videndum dt, an executio aflerti
Decreti impediri pofHt ob ejufdem Decreti injuftitiam , cum in eo
contineatur fententia, olim lata in eadem Magna Cur. contra quondam d. Ca-
rolum de Ebulo, ejus patrem, fuper turbationepofleflionis cujufdam territorii
,
Sc fic fuper interd. retin. elle exequendam contra ipfum d. Andream* Haec An-
tonius Capi cius. authoris examen.
Facit Species.
S Ententia in interdiclo , uti poJJJJetis , contra
defunctum lata , qua; in rem tranfifle perhi-
betur judicatam, numquid adversus ejus here-
dem extemplo exequenda fit s ac per confe-
quens nulla repofcenda fit heredis citatio ad
edifierendum , Caufam quare , ( uti Nofirates
eloqui aflolent ) fententia hujufcemodi execu-
tioni demandanda non fit.
S U M M JE .
A’ cum. i. ufqj ad f. Thefis praedefinitio.
A’ num. f. ufqj ad num. 2 3. ejufdem Thefis
probationes.
A’ num. 2?.ufque ad fin.obiecfiones,earum-
demque folutiones.
A i Ex
Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
T X incontinenti hanc exequendam fore
fententiam,five adversus reum, in fo-
ro juridice, riteq;damnatum; five,eo^
dem extinclo, cotra ejus ha?redem,nulla prius
heredis citatione habita, explorati juris eiTe_j
x&or.Eji Reg.de F r ach.dec. 19 $.??.?. 6. dr 7.me-
3 - moratis fic per S.R.C.prsedefinitum fuifle, ibi:
& fic S.CjudicaJJe in hac caufia. Afflielus decif.
5 34 1 ,n. 3 . idcjue genus, contra Antonium Capi-
cium hic n. 15. fecus fuifle fancitum per S. C,
4 referentem ibi ,fuit in S' C. bis judicatum'. Ca-
ravi tam Rit.iz%.n.%. aliofque-. quorum agmen
claudit T.horus tom. 1. compend. decif. §,
fentetia lata in inter ditio, uti pojfidetis-fTanetCx
falso laudantur ejufdem fori decif. 145". & de-?
cif. 545-. liqui dem in alia exftantfadi fpecie.
Ut infra liquebit.
"f Probatur 1. dignioris namque conditionis
haud eft ducendus defundi fucceifor , ac ejus
iprincbpalisj. alienatio ,jf.de acquir.pojfij.in omi-
nibus, %.no’a debet, jf.de rei vindicat. cum fubrq-
gatus naturam ejus , in cujus locum eft fuffe-
cfus, ampiecf a tarfi.fi eum f .qui iniuriarum,jp.
6 Ji quis caut. Propterea quod fucceffor,ad inftar
acceiTorii refpectu principalis, feu teftatoris,fs
habere videtur, adebque, ceu accelforium,prin-
^ cipalis naturam fectari debet ,l.etiam,C .de jure
dot. Regul.accejforium de regul. jur.Qnemd.d-
modu, dato prmcipalfietiamnum acceiTorium.
permifsu elle fupponitur, line quo extare im-
polii bile autumatur,/. z.ff. de jurifdiBione om -
5 niur/i judic. adversus porro defunctum , li fu-*
perftes foret,profedb in incontinenti fefitentia
executioni demandaretur : igitur etiamnunx*
contra ejus haeredem efficienda eft ; flquideistx*
utrobique par urget ratio , adebq; eadem juris
9 pizedefinitioj.illud.ff.ad l. aquili am,l.fi pojlula
s
verim , §.2.ff. ad legem aquiliam de adulteriis ,
l. quidam nummularios , jf.de edendoj.nautaf .
j fin.ff.nauta caupona, La Titio, ff.de furtis, l. il-
lud, C.de Sacrof
anSis Ecclefisf.fi igitur, infli-
tutionibus,qucd cum eo,Donellus de jure civi-
10 UJibvi.c.iq.n.jO. pag.^y.hmc Cicero inTu-
fculan.ibi : nihil potefl ejfie aequabile, quod non e
certa ratione proficif
catur, & paradoxo 1. ibi:
plus apud nos vera ratio valeat , quhm vulgi
epinio.
Si Probatur 2 .Rogitandum ab Antonio Capi-*
O i
cio,Caravit.idque genus:Quare hoc in thema-!
te horedis citatio repofcenda lit: Siquidem no-,
vum fore hereditatis polfelTorem heredem re-
fponderent , profedb plura faterentur perab-
furda. Terent, in adel.^.^.22. ibi: ejlHercle .
12 inepta,ne dicam dolo, atque abfiurda-, que cun-
ctis in dilpofitionibus funt effugienda,/, ita fi
^
39. in fine.ff.de operib. liber t.l. nam abfui' dum,
ff.de bonis liberior, cap.in Genefi , de eleEt. Ho-
thomanus tom.z.conf. f 3 .n. 1 o.pag.2qq.
1 3 Primum: Siquidem rei minus extantis, neti
in fua, neu in extindi ditione , nullam haberi
poffe poiTeflionem par eft : quandoquidem res
de facio in foro evida; ac per colequens teila-
tor rei dominium deperdidide ducitur.cum se-.
'14 tentia in rem tranfilTe fupponatur judicatam *
que paratam obtinet executionem, adeoque_j
juremeritb executoriales expediatur li tere, ac
mSdatum de parendo, l. minor 2f.ff.ds minori-
bus, l fi cum aliquibus, ff. de re judicata : quod
v fuum vedicat in S.R.C. locum, tametfi ab ipfa,
vel fit reclamatum. Afflidus decif.^^i.n.^. &*
decif. 3f8.Rovitus Fragm.f.n.^.de ojfic. S.ffC.
de Marinis 2.quotidian.cap.2y%.n .3. Pratus 2.
for. cap.in .n. 41. vel appellatum. Maftrillus de-
cif. 1 5- 8. igitur etiam heres: etenim defudi bo-
na,fecus vero aliena, adioifci fas eft;aIioquin_,
Juftitie obverfaretur , que eft cunelarum do-,
mina virtutum, ac Regina,Tull.//£.3. de ojfic.
1 p Secundum To.ad differendum,Crf#/ 4 »z qua -
re,&’c.de fui conceptu fupponit heredem fore
refponfurum: Rursus ab jifdem petedum quid
refpondiflet ? ut heres ne ? an ut extraneus *
aiioqui alio in cafu foret; igitur ut heresjfi ut
demortui perfonamreprffentans ; ergo eodem
utendum erit jure,refponfoque , ac defundas,
fi fuperftes foret , uteretur . Verum enimverb
demortuus, utpote convidus, damnatufq; rei,
dominium deperdidiife fupponitur; igitur ina-
ne foret heredis refpofum.utpote defundi per-
fonam reprefen tantis .
16 Probatur 3. ex ejufdem Capicii do£lrina_a
in dec.21.infn. differetis fententiam,adversus
fingularem polfelTorem latam, in incontinenti
elfe exequendam ; igitur etiamnum adversus
univerfalem:liquidem utrobique par urgere_»
ducitur ratio . Quandoquidem, tametfi titulo,
idq; genus inter fe diferiminantur; Verumta-
men, haud hoc in cafu diffident . Propterea_^
quod no magis a particulari, quam ab univer-
falx poifeffore evicta fupponitur res; ac per co-
fequens utriufq; rei extindum elfe dominium
exiftimatur,
1 7 Probatur 4. Cunela namque interdi&a i rui
rem feripta funt, Lif.penultff.de inter Aid. ac
per cofequens ipforum jura quoslibet ample-
cluntur, live teftator, live h$res fit.
18 Probatur f.Poilelfio namque una cum cau-
fa, vitiis,qualitatibui’que tranfilire perhibetur
fuis, /. an vitium, i. cum hares.ff. de Aiverfi. &'
trmp.prdficript. 1. vitia, C.de acquirenda pojfiejfi.
Igitur,fi jam in foro evicla elfe fupponatur res
ifthrec, ut nullum in illa hsredi copetere prse-
dicetur jus,utpote aliena, inanis ducitur haere-
dis citatio
,
19 Probatur 6 , Hreres,h^reditatem adiens, ex-
20 tincli perfonam r eprsefenta tj.har editas 2%.ff.
de regulis juris , ac per confequens a clive , Sc
21 paffive jura trajicere prodicantur, /. bares in
omne , ff.de acquirend.bar edit .fecu-s,fi hor editas
fe ipsa reprofentaret defunelum , /. non minus
3. in fin.ff.de haredib.infituend.Lh are ditas 34.
ff.de acquiredo rerum dominio, l. legatum 116.
§ fermo.ff.de legat. 1 .1. mortuo 22. ff. de fidei uffi
l. haeres 22.ff.de ufurp.dr ufucap.l.cum b are di-
tas q.C.de pojfejf, %.bares infiit.de obligationib.
qua ex quafi contraBu .Verum enimverb de-
funclus fi fuperfes foret , faneex incontinenti
22 adversus ipfum exequeda foret fententia,
paratam habere fupponitur executionem. Cu-
jacius
In Ant. Capic. Dec. I. 3
jzciusjn lib. 1 5 . Pauli ad edtBum ad /.19. de .
confiit.pecun.&‘ 4, de recept .arbitrditera B.col.
1. Igitur etiam contra ejus haeredem , qui
defuncti volutarem exequi debet,cum nil aliud
iit, quod magis hominibus debeatur, quam u£
fuprema eorum voluntas, poftquam jam aliud
velle nequeunt , exitum , & effectum habeat,
l.vel negare % . ff.quorum tefiameta aperiantur
,
l.i.C.de Sacrof
anctis Ecclef. Plinius lib.z.epifi.
16. Eufebius lib. 4. de vita Confiant. Quintilia-
nus declamat. 518. Tacitus lib.z.annal.ibbnon
hoc praecipuum amicorum munus efi profequi
defunctum ignavo quafiujfed qua. voluerit ,me-
minijfe,qua mandaverit, exequi. Cailiodor Jib.
f. var.epifiola zi.ibv.Vivat tibi perpetuis facu-
lis decedentium voluntas , tranfeant in pofieros
judici a p arent wm a n fp i ci to Textum in l. qui-
dam, §. penultd.fi a pluribus , ff.de legatis l.l.fi
quis a Titio iyff.de legat. 2. 1 . alumna 9. l.alio
harede, ff.de adimendis legatis J. divus, ff. fi cui
plus novella 1 5 1 .Juftin.nove/la 68. Leonis no-
vella. Majorani de tefiam.Cujzcinm tra&.y.ad,
Africanum in l. 10y ff.de legatis 1. Spinum in
fpecul.tejl am.i.part. rubric. fecus,(i foret ine-
ptum defuncti velle, l. fervo 1 1 7
,.%. inepta sff.de
legatis i.Donellus lih.%.commentar.cap. 12.
25
Probatur 7.fncceflor,feu univerfaiis,feu par-
ticularis,antecefloris fui pofleffione uti poteft,
dummodo defuncti pofleffio in mala haud ex-
tare cenfeatur fide,/. Pomponius i%.§.cum quis
utitur adminiculo.ff.de acquir%d,& amittenda
pojfejf.l.id tempus 4.$. in re legat a, ff.de ufucap .
§. diutina infiit.eod.tit.cap.i .de folut.cap.jin ali 5
7
ie pr alati vices fu as l. meminiffe ,ff. de officio
proconfuli sfi.iff.de offcio prafeBi Augufi.l.edi-
&um,ff. de judiciis. Gonzalez decreial.in cap.
cum omnes 6. de conflit. nu.%.pag.^ 2. In noftra
porro fadti fpecie anteceflbr in mala extare^»
ducitur fidejSiquidem res in juredicedo evicta
fuit , ac per confequens malus , injufiufve fa-
ctus efi fidei pofleflor 5 igitur defuncti re illa »
amplius uti haud fas efi: igitur inanis efi here-
dis citatio.
24 Probatur 8. ex Capicii abfurdo, hic n . if.
aliorumqj ediflerentium,pro interefle paflo ex
defuncti turbatione extincti,heredem per fen-
tentiam,antea latam,rite obfiringi pofie .Rogi-
tandum ab his: Quare pro interefle paflo exe-
cutio confefiim efficienda fit, fecus circa ejuf-
demrei pofleffionis refiitutionem? Quis igitur
ignoras efi Capidum autumare interefle paf-
fum fore refiituendumj fecus vero ejufdem rei
pofleffionem , ut perpendenti liquido patet.
2j Probatur q.ex abfurdo:per iftiufmodi namq;
heredis citatione, quippe judicium frufira ul-
terius protrahi prodiretur ; ac per confequens
modqs litibus fero imponeretur , quod a juri-
bus alienum foret , cum nil pejus Reipublica®
evenire pofiit, quam lites differri propter innu-
jnsra mala, que ex his eveniunt, l.ft fervus de
ebi.& aB.l.aquijfimum iy.de ufufruEU.4ff.de
ali enat .j ubtic .QEmlEiXis lib. 1 7 .comment ,c ap .1
.
quare juremerito utroque litium finis com-
mendatur jxLtzfi. properandum jCod.de judic.lji-
nalz,ff.pro fuo cap. fi nem de dolo,GT Contumaci
a
9
/.5.5.1 ff.de receptis ,1 . 1 .ff.de jure jurandoj. I . §
.
Unde quariturfff.de novi operis nunciat. I. qui~
dam 21. in fine.ff.de rebus creditis, cap. 2. de rei
vindica tenimper lites fovetur inimicitia?, ac-
cufationes,& odia. Plinius lib. 2. cpifiola 5. ibi:
Pios, qui in foro, &’ veris litibus terimus multtt
malitia,quantumvis nolimus, addifcimus
.
Di-
vus Ambrofius lib. 5. de Virg. Chrifius efi pax ,
inforo lites . Chrifius fides efi, in foro fraus, at-
que perfidia. Seneca de ira cap. 71.ir.de St, quod
haud efi ferendus reus , qui litem procaftinat.
ac Judicis aleam fubire renuit . Quintilianus
declam. 509. ibi ‘.nihil impius hominibus dila-
tionis, extrahendi judicii cupiditate: cum_»
is,qui judicium fugit, de jufiida litis,adversus
fe motae , defperare prefumatur , hinc omni
laude digni cenfendi funt illi,qui amicabiliter,
ob ancipitem judiciorum aleam , magnafque
moieftias , a lite receflere 5 ideoque debitores
prius amicabiliter interpellandos efle potius,
quam in jus rapiendos Supponitur, in /. qui-
dam 1 5 ff.de fervit. rufiic. Cujacius lib. I 8. ob-
fervat.cap. 5 8 .Merillus lib. 5 .obfervat.cap . 8.
<
5 *
in l. debitores 10. C.de pignor. Ofualdus lib.i 7.
Doneil. c ap. 1. Iit. B. cum fructuofius fit liti ce-
dere, quam litigare, l. etenim, ff.de minor. I. il-
lud f. %.i.ff. de tributor. & commendanda efi
verecundia lites execrantium,/.4.§. 1 .ff.de alie-
nat. j udi c.Si quidem pax efi tranquilla libeftas.
Cic.Philippic. 2. & dulce nomen
,
€ 5 * res ipfa^j
cum jucunda , thm falutaris. Idem Philip.. 1 5.
26 Ne quefo edifleras i.alia namque efi defun-
di, alia haeredis pofleffio : Propterea quod hae-
redis pofleffio nova difleritur , L cum haredes ,
ff. de acquir. poffefs. aliudque efi extincti , ac
aliud heredis geftum : quandoquidem evenire
poflet,ut haeres poffidens, nec clam , nec pre-
cario poflidere dicatur ; igitur defuncti he-
res in ifthac facti fpecie faltem citandus efi.
27 Primevam antecedentis partem difiingue-
dam fore duco : alia namque efi defuncti pof-
feffio, alia heredis, quoad modum, vera duci-
tur antecedentis pars 5 quoad rem vero, infir-
ma : Siquidem illa eadem numero res, que in
extincti ditione extare Supponebatur , heredi
acquiritur , cum demortui jura ad heredem_,
tranfeant ex fupra laudata, l.cum haredes, ibi:
Omnia quidem jura ad nos tranfeunt , Donel-
28 lus de jure civililib.y. cnp.lo. n.*;o. pdg. 148.
Quare fupra laud. textus minus obftatj Quan-
doquidem de poffidendi modo eloquitur $ cui
ex ipfiufmet verbis liquido patet, ibi: Poffeffo
tamen , nifi naturaliter comprehenfa , ad nos
non pertinet . Idque nil mirum, cum pofleffio
quid facti fit, l. deni que, ff. ex quibus caufis ma-
jor. I. in bello 12 j facti, ff.de captivis, l.i. $.Sce-
volaff.fi is, qui t efi amento, l.fiipulatio 5 8. §. hi,
qui funt, 1.^2. jf.de verbor. obligat. Duarenus ad
l. iff.de acquir .pojfe.pag.6 16 .Hothomanus ob-
fervat.lib 9. cap. 1. liter a A. Donelius lib. 12.
cap.iC.n.4<2.pag.^4. Bibet, conjecturarum, lib.
7 ,cap.i2.colum.2.ex tex. in l.fiipulatio ifia,ff.
de verb. obligat. Cujaciu s,obfervat. lib. 9. cap,
A 2- 33 -
rn
4 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
33. Luatur aliter , ff.de acquirend. pojfejf. irsfpi-
cito Donellumj/zA p. commentar . cap. 6. ubi
Ofualdus lit ,H. Antonium Fabrum, in ratio -
nal. ad diStam leg. denique 19. Cujacium lib.
17 .obfervat.cap .24.D .Jofeph de Retes in repe-
tit. -prdtleB-.de acquirenda pojfejf. cap.G. confeB.
i . his Aconimum.dc. Oroz .lib. 4. de apicibus su-
ris cap.14.num. 7. Valentiam lib.\.illufiriuni_j
tr act.z .c qp.z .num.41 .& traci. 3 .cap. 5 .num. f
.
Mereadam lib. 2. controverf. cap. 19. n. 51. ac
per confequens naturalem repofeit mcdum_,.
fecus de rei emptore ediflerendum: Propterea
quod, & novam rem , & rei novum poffiden-
di modum complectitur : Etenim fuam, fecus
vero extincti perfonam, reprasfentat * quod de
iuerede minus praedicatur , cum Sc defuncti
perfonam, & rem reprrefentet, l.bdtres in omne ,
jj.de acquir.hAred.it. I. h Are dii as 28. ds regulis
juris. Dolidius, de jure civili, lib. 1 q.cap.G.num,
fc.pag.231.
29 Nec alicujus ducitur momenti adverfario-
rum dicteriv.m illud , fcilicet ha?redem pofii-
dere pofte, nec clam, nec precario : Siquidem
go ifthsec abs re prodita funt:(Quod enim abs re
prolatum elfe diiferitur, pro nihilo ducedum:}
Nam ex commoflratis,res hujufcemodi in Se-
natu evicta efie fupponitur , ac per confe-
51 quens fententiam in rem tranfiuTe judica-
tam, adeoque minus defuncti eft , aft Victoris:
Ha?res namque extincti bona , fecus alterius,
2 poffidere poteft, d.l.hdtres in omne : Propterea
quod bona minime dicuntur , nifi alieno de-
ducto are, l. mulier bona,ff. de jure dotium , /,
fubfi gnatum, %.bona, ff.de verborum jignif.Dc -
ne'ilus,de jure civili, lib. %. cap. 2 f . num.fo.pag
.
309. Ofualdus ad Donellum lib.%.cap.2%.iru .
>
prine ip .pag. 207.
33 Ne edideras 2. ex continenti , ac haeres ci-
taretur, profecto fub Judice efie pofiet,refpon-
dens, poft teftatoris extinctionem pacifice il-
lam poffidere rem , ac per confequens novam
adiiife pofleffionem, laudata i. cum huredes
Autkor eJl.A&ilQt.decif.i 4f . n.\.
3 4 Infirmum ducitur antecedpmo ipfius dene-'
gandum. reor fuppofitum. Afflibtus namque_j
fupponit hceredem poffidere , quod eft falfiffi-
mum . petendum ab eodem Authore : num-
quid civiliter , riteque poffidere rem dicatur
ille , fi in Senatu evicta effe fupponatur , ac
in rem tranfiifle judicatam fententiam_, ?
Numquid in haredis ditione fit,qua hares eft,
rem poffidere illam, a qua teftator in foro de-
fpoliatus fuit ? Qua, cum chimerica fint, jure
35- merito Afflicti argumetum nullum eft: quan-
doquidem quicquid alienum eft, civiliter, rite-
que poffideri ab alio impoffibile eft , cap. uit.
de prAfcript.cap.fi virgo 34. quttfl.^.fi id quod
nojlrum 11. ff. de regulis juris. In noftra porro
facti fpecie res,utpote in jure dicendo per fen-
tentiam evicta , victori acquifita efie fupponi-
tur 5 fi igitur hac res in defuncti manu mini-
me extabat, quare pacifice illam rem poffi-
dere refponaere poteft hares? Igitur fruftjra.
citaretur.
3 6 Ne edifleras 3. Diverfum profecto- ducitur
geftum, de quo haud eft actum, l.de ea, %fin.ff.
ad exhibendum, l. rem alienam, ff.de pignerat.
aSt. Verum enimvero de haredis gefto,noftro
in cafu,nil factitatum efie fupponitur 5 igitur
citandus eft hares.Authores funt fupra lauda-
ti ad ver far ii.
37 Argumentum iftud nil profecto prebac-per-
inde enim fe habet, ac fi quis argueret:ccelum
moveturjergb afinus currit:fiquidem in noftra
facti fpecie impertinenter haredis geftum f e .
habere exiftimaturjcu res in foro' evicta fitj ac
per cofequens victori acquifitaj geftum namq,
haredis de teftatoris bonis,fecus de aiienis,ve-
rificari debere aquumeft.
38 Ne edifleras 4. De facto hares ex defundti
crimine pcenam minime luere debetj alioquin
nullus in terrarum orbe reperiretur hares,qui
defundi hareditatem adire vellet, fupradictus
Afflictus Author eft.igitur,&c.
Antecedetis fuppofitum efie denegandum pu-
to. Quadoquidem hoc in themate extincti cri-
men fore fupponit adverfarius , quod eft fal-
fiflimum : fiquidem res dutaxat in foro evifta
eiTe fupponiturjnec defucti crimen,fcilicet ho-
micidii, furti, idque genus in fuum haredem_>
tranfire queunt, cum pcena fuum co-ecfari de-
beat authorem ffancimus 2 2.C.de pten.Labfen-
39 iemff. eodem , quare fic efformandu cefeo prin-
cipium: univerfa defuncti pcena, haredis cor-
pus attingentes , ad haredem minime tranfire
ppflunt, nempe triremis,fuftigationis,&c.pecu»
niaria verb,ejufdemque generis,ad hareciem_j>
tranfire aquum eft .
40 Ne edifleras f. Elogium illud: actione in fa-
ctum ex re judicata in haredem dari hac pati
cemmetationern, fcilicet in haredem dari de-
fu ct i turbationem, adversus quem lata. fuit se-
tentiaj fecus. ex haredis perturbatione:pr opte-
rea quod evenire poflet,ut hares minus detur-
bet, illam polii ciendo rem, nec vi, nec clam_»,
nec pracarib. author eft ide fupralaudatus Af-
flict.igitur,&c.
41
Ridiculum profecto ducitur Afflicti argume-
tum j qu a d o qu idem actio in factum ifthec,fi ad-
versus defunctum, deturbarem damnatum, re-
funderetur,^ fortiori adversus ejus haredem_>.
extincti perfonam represetantem,danda foret
:
nec aliquid fufFragatur differere, qubd evenire
poflet,ut baces,neu vi,neu clam, neu prscarib
ppffideat: quandoquidem id falfiihmu reputa-
tur, cum res evicta fit,& per confequens victo-
ri acquifita effe fupponitur: quare vi,clam,rem.
poffidere proditur haeres illam, ceu inals fidei
pofleflbr,prredove .
42
Ne edifleras 6.Sxpe numero juxta Innocetii
placitum in S.R.C. prsedifinitum fuifle teftatur
Capic.dec.14f.dr dec.q4f . igitur fic hodie hoc
in themate etiamnurp eft praedefiniendum.
Tametfi decifiones hujufcemodi prifete fint,
3C per cofeques in defuetudinem abierej quin,-
imo hoc in cafu per idem forum revocata fue-
re, ac per confequens juxta Joannis Fabri pla-
citum decernendum effe teftatur.de Frach .dec*
In A.nt.'Capic.
199. nu.6. ibi: Pro Jo anne fuerit judicatum in
S.ff-C.& Cardin-Parif.apud de Frach.ha;fitabi-
les vocitat decifiones hafce:verumtamen in no-
flra faci! fpecie haud militat: fiquidem decifio
14^. loquitur de tempeftate, qua inventarium
per hteredem erit celehrandum,ut intra iftiuf-
modi tempus per creditores, legatariofvefidqj
genus , minime fit moleftia afficiendus Iteres;
quod ex illo liquet verbo apud Aiftict.dec. 145%
nu.2. ex facio haeredis, quod inventarii confe-
ctionem commonftrat. & decif.34f.de tempe-
ftatis diuturnitate eloquitur , ut profpici valet
apud eumdem fuprMaudat.Afflicb.dec.g.if.
43 Ne dicas 7.0bftat tex.in cap.quia 1 i.deju -
dic.uhl Ccelefiinus fanxit haeredis citationem_,
hoc in themate fore repofcendam . author eft
Capicius hic, qui seper ftylo,rudi, & agrefti,fi-
ne nitore,& paleftra eloquitur, igitur,&c.
44 Ex fupra laudato textu fecus eruiturfimmo
noftrum potius comprobare videtur placitum:
in fupracitato namque textu cie heredis cita-
tione nullum profert Pontifex verfau ;quinim-
mb contra heredem eodem prorsus pacto pro-
cedendum foret, perinde ac fi extinctus fuper-
iles eftet.ibi:Si viveret , negotium terminaretur
.
igitur fi defunctus vitam ageret, nulla poftula-
jetur citati opgitur etiam in haeredis perfona ;
cum utrobique eadem prorsus urgere videatur
xztio.diBa l. illud jf.ad leg.aquil. idque genus.
4f Ne inquas 8.Reg.de Fr3ch.^ec.i99.in exor-
dio fieri ex cotingenti adversus hjeyedem exe?»
cutionem denegat; igitur, &c.
46 De Francfc. in laudate decifionis primordio
minime affer tive id edifterere videtur ; dumta-
xat vero recita tive,fcilicet referendo quicquid
alii decrevere; quod ex ipfiufmet verbis haud,
obfcure patetfibi : Ita infpecie tenet Innocen-
tius , alioqui in pradmitionis calce fecus haud
tradidifiet
.
4? Nec poftmodum obftat; idem fiupralaudat .
Reg.de Franch. dec.4 of. nu. 8. hoc in cafu fore
citandum heredem , edocens , igitur fibimet
ipfi oppugnans effe videtur.
48 Infirmum eft antecedens : fiquidem fupra
laudat. Regens in noftra fadti fpecie minime
locutus fuiffe videtur: quandoquidem edifferit
quod, ubi executio adversus non damnatum_,
efficienda fit , tametfi fit hasres , ejufdem ci-
tatio tunc repofcenda fit , ibi : Ex cujus di&o
fumitur conclufo quod quando eji facienda, &
ficuti contra non condemnatum , etiam quod fit
hares , requiritur citatio . qute profecto de_»
Franch. verba extra fadti fpeciem ext3t,fiqui-
dem de non damnato loquitur,quod alienum_,
eft a thefi noftra ; quandoquidem thefis ifthec
de damnato haerede effe fuppoiiitur.
Pro prsedefinitionis hujufcemodi
iiluftratione.
CAPUT PRIMUM.
S Ententia in interdicto : uti poffidetis , qua; in
rem tfgjififfe perhibetur -judicatam>nuaiquid
Dec. I. Cap. I- 5
adversus heredem, inventarium conficientem,
confeftim -cxequenaa fit. ad commentationem
decifionis Afficti iff.
S U M M JE .
Num.r.Prima Thefis pars .
Num.2. Secunda Thefis pars,ejufdemq ;prse-
definitio.
A’n.3.ufq;ad fi.ejuuiem Thefis probationes.
A’num.6.ufque ad fin. & objectiones, & fo-
lutiones .
Ametfi ex incontinenti non fore exe-
quendam ptefinitum fuiffe per S. C.
commonftrat Atfti6t.dsc.14f .n,2. ibi:
Fuit vocatum in ConfiUo per omnes, qubdfen-
tentia, icta interdiiio uti poffidetis contra de-
funStum , non mandetur executioni contra ejus
karedem ex fiiBo bteredis.Eftque a fortiori Au-
2 ctorum fupra laudatorum adversus noftrain_>
primaevam thefim: verumtamen in juris pun-
cto publicis in thefibus poffet quifpiam fecus
tutari, eft authorum nonnullorum apud fupra
laudatum Atftidt.nu.idnjin.
3 Probatur 1. Sententia ejufcemodi,confeftim
exequenda,haud impedimento eft, quo minus
Iteres deturbetunfiquidem iniqua agentis per-
turbatio non,nifi calumniae vitiumfinvolvit
:
quod fummopere ab hominibus explodendum
effe reor : quare juremeritb Demoftenes, ora -
4 tione , de coronatione : perturbatores, caium-
niatorefqtie malas nuncupat res, cum ipforum
natura fit in crimen vocitare cuncta : probare
Vero nihil : quandoquidem hic de re, qua te-
ftator rite in foro defpoiiatus fuiffe fapponitur,
neu inventarii (rigorose loquendo ) confectio
de alienis , aft de defuncti bonis celebrandum
erit : igitur cum res in foro evicta fit , ac fen-
tentia in rem judicatam tranfierit ; confe-
quens fit, ut pro ipfius executione inventarii
confectio mimis expectanda eft .
f Probatur a.Diverfa namque eft ratio in in-
.
terdicto uti poffidetis , ac eft de aliis creditori-
bus,legatariis,& his fimilibus,ut infra liquebit:
igitur idem minus efformandum fore judicium
duco:quandoquidem,ubi eadem urgere praedi-
dicatur legis ratio, ibi eadem , ejufdem ftabi-
Wtio.l.illud jf.ad leg. aquil. i fi pojiulavsrit §.2.
jf.ad leg.juliam, de adult.6 .1, quidam nummula-
rios ff.de edendo,l.laut.%finff.naut.caup.l.a Ti-
tio ff.de furtis,/. illud. C.de facrof.Ecclef.^.fi igi-
tur infiit.quod cum eo, cum legis ratio idenn»
fit, ac legis mens , animaque. l.cum mulier ff.
folut. matrim. igitur e converfo,ubi diverfa__,
habetur ratio,diverfa legis ftatuitio effe debet.
l.fi ita,ff. de manumif. tefiam. l.fsrvus ff.de fla-,
tu lib.
6 Nec obftat text Jn Luit. %. donec C.de jur, deli-
berandi, ibi : Donec tamen inventarium con-
fcribitur , nulla erit licentia , neque creditori-
bus, neque legatariis, vel fidei commiffariis,eos
,
vel inquietare , vel ad judicium revocare , vel
res hareditarias,quafi ex bipotecaturum aucto-
6 Tfieatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap
r itate vindicare- fed fit hoc fpatium ipfo jure^j,
pro deliberatione heredibus conceffum . Authojr
eft Andreas Facckin.6.controv.c.27.&-c. Igitur.
7 Textus hujufcemcdi alio in cafu extat : fi-
quidem in interdico , uti pqfi detis , haud lo-
quitur ; aft aliis in facti fpeciebus , utpote ex-
tant legata , fideicommiila , res hipothecatas,
ldque genus . ibi : Neque legatariis , vel fidei -
commiffariis, idque genus ; fecus vera in re in
foro evicta per fententiam latam , quas in rem
tranfiffe fbpponitur judicatam.
S Nec ediflerere fas eft : Eadem prorsds urget
ratio de interdicto,?/// pojjidetis, ac de aliis fa-
cti fpeciebusfigitur idem in cunctis iftis ftabi-
liendum erit judicium ; quandoquidem Text.
in I.fancimus , §. donec fi. ds jure deliberandi .
minus diftinguere videtur ; igitur r.ec nobis
diflinguere fas erit, juxta dicterium illud, ubi
lex non diftinguit, neu nos diftjnguere par eft,
/. non difii nguimus, fide de receptis arbitris, l.
Prafes, ff.de officio Prafidis, 1.2. %.convenire,ff.
ds judiciis J.pios prohibet, jf.de poftulando, idque
genus.
9 Diftinguendum eft anteced.Propterea quod
ex fupra commonftratis , atque adeo ex infra
probandis, diverfa prorsus militat ratio , ac
per confequens dlfparitas: quandoquidem dif-
paritatis ratio eft ; quatenus in interdicto , uti
pojfidetis, nuilarp patiatur hasres,inventarmm
conficiens , perturbationem : propterea quod
judicium completum ; ac per confequens evi^
cta fupponitur res , cum fententia in renu
tranfiifie judicatam perhibeatur ; adeoque_»
defpoiiatus a dominio fupponitur defunctus;
nec in extincti amplius facultate extans fit res
in foro evicta; fecus de legatis,fideieemmiflis,
idque genus, prasdefiniendum erit: fiquide?rt_»
ifthsec in demortui haeredfcate jneffe repu-
tantur o
CAPUT 1
1
.-
I Ntra tempeftatem , qua per heredem confici-
citur inventarium, numquid per creditores,
legatarios , hipotLecarios , fideicommiiTarios^
idque genus, deturbandus fit ?
S il M M jff,
Num. 1. Thefis prasdefinitio»
Num. 2. & 3. Ejufdem probationes.
j Inus fore deturbandum haeredem ex**
MI plorati juris efTe duco . eft Andreoli
contrcverf. 1 1 .Canceri fvariar.re-
fot.par.^.cap.z.de inysntar.n.ij^.&i 6i.Reg.
Sanfelic.<&c.2 1 i.num.^.Facchin.6.controverft.
cap.27.de Franch. decif.2y6.n.f. & decif.^2.
w.?.Reg.Revert.i/ec//i549.«5/ Reg. de Marinis
rnum. 6.
3 Probatur r. ex l.fcimtts 22. §. donec, C. de
j ur. deliber an di, ibi: Nulla erit licentia, neque
erit creditoribus , neque legatariis, vel fideico -
ffdjjdriis eos , vel inquietare , vel ad judicium
vocare, vel res hareditarias , quafi ex hipotheca
rei vindicare, i g i tu r , & c
.
3 Probatur 2. Inventarium conficiens privi-
legio aliquo frui debere aequum ducitur , ac
per cpnfequens,n£ a creditoribus,idque genus,
.aliqua afficiatur moleftia hxres ; qua? enim_»
molefta funt,rite per pactum explodi adfolet,
l.fi quis fub hoc, ff.de contrah. empt. quare jure
merito Plutarc. de animi tranquilli f. col.i. in
med. pag. 240. In ifthsec defcriptum reliquit
verba,ibi: Non minus pulchrorum vmiJfio,qu&
atrio turpium, moleftia eft, fic Tuli, de amicit .
75". Molefiia veritas eft : fiquidem ex ea nanci -
ficimur odium ,&* 4.T ufculan.M olcjiia eft agri-
tudo permanens ; &poftmodum Terent./» Eu-
nuc. 1. 1. 32. Virginem, quam amabat) e anu*
confeci fine moleftia ,
CAPUT III.
I Ntra inventarii confectionis tempus , num-
quid interea per creditores, idque genus, has-
reditatis fructus fequeftrandi fint?
S U M M JE,
Num. 1. Thefis decifio.
A’ n. 2. ufque ad n. f. ejufdem probatio.
A’ num. f. ufque ad fin. obiectiones , ea-
rpmdemque folutiones,
I Equeftrandos fore hasreditads fru&us
prasdefinitum fuiffe per Sac.Conf. lice—
ris prodit Rsg.Sanfelic. decif.21 r. ».3,
ihi-.Sub die 1 ^.Octobris 1622 .ju &is aulis, &c,
ibi: &" interea fequeftrantur fruBus heredita-
tis, nb dilapidentur , Eft adversus Pratum oh-
fervat.<;^.per tot.
2 Probatur. Tamefi jure cautum fupponitur,
hseredem , inventarium conficientem , minus
gfie deturbandum ; Verumtamen,id germano
fub intelle6tu,interpetrandum efle reor , fcili-
cet quoad defuncti bonorum proprietatem^.;
Vei quoad fructus, fequeftro fubjiciendos : fi-
3 quidem creditorum jus fecurum efTe debere_*
par eft , cum oporteat, bona pcenes fuos afler-
vari dominos.Cod.Thepdof. tomo i.lib.2. tit.
1 3 Jn comm.col. 1 . pag. 1 $4. nec profe&b ipfo-
rum deperditio caufat defperationem.Quare_*
4 jure merito . S.Th.2.2.^.21. art. 2. edocet de-
fperationem lethalem efTe macu!am,utpote hi-
florias de Caino, ac de 1 udalftcariote, idque ge-
nus, enarrant, quod impoffibile ducitur , niii
fructus illi fequeftretur; alioqui anteriora has-
redi refunderentur , ut frudtus illos pro libita
erogaret; quibus confumptis,in hxredis bonis
nil extare poftet , ut creditoribus reftitutio
fieret.
f Nec obftat 1. differere:fi fruftus hoc in the-
mate fequeftro fubjicerentur , profedtb here-
dis perturbatio fuboriretur , quod evitari fas
eft.eftque(jut inguit}Cicero//£.4. Tufcul. ibi
'
averfa a re&a ratione contra naturam anirak
commotio
,
igitur, &c.
€ Ne-
In Ant. Capic. Dec
4 Nego antec. Siquidem fructuum fequeftra-
rio eft creditorum fecuritas, quo cuneis haud
diflentanea effe fuppomtur juribus: quod juri-
bus confonum eft , id pro jufto , licitoque_,
habendum, infpicito Cujae, tomo 2. de jufii-
tia, &’ jure lit.B. pag.164. quandoquidem per
hanc hores a fua minus defpoiiatur poflefiio-
ne, quae principalem involveret perturbatio-
nem.
7 Nec 2. obdat: a pefleflionis commodo ne-
mo eft defpoliandus, cap.i. ut lite pendente,
cap.i. de fequsjir anda pojfefs. & fruB.cap. ve -
limus 16. q. 4. fiquidem commoditas magnum
reputatur utile, §. commodum, inftit.Je inter -
di Textus ,in Ift hac menfura 21. tit.10.de
petitionibus ,<&* cap. 10.C od.T heodof, £^£.446.
Author eft fupralaudat.Pratus n. 8. igitur, &c.
8 Diftinguendum eft anteced. irrationabiliter
conceditur anteced. rationabiliter denegatur:
Jiquidem frudtuum dilapidatio in ifthac facti
fpecie verificari poliet.
9 Prodefinitio Sac.Conf.per lupralaudat.Reg,
Sanfelic. reiata , hanc patitur interpretatio-
nem,fcilicet,fi hores inventarium minus con-
ficere acceperit : fiquidem tunc , uti fufpectus
dilapidationis fructuum,fructus fequeftro fub-
dendi funt j fecus vero fi inventarii confectio
per horedem incepta fit.
10 Gratis profedtb procul a fundamento id af-
fumere, fecus vero probare,ducitur,fupra lau-
dat. Prat. fiquidem rogitandum ab ipfo eft»
quare dilapidationis fructuum periculum an-
te inventarii confectionem j fecus vero ejuf-
dem confectionis tempus extare difleritur
:
quandoquidem, nec major ratio eft,ut perpen-
denti liquet, de una, ac de tempeftate altera__4
quare Pratus potius fomnialfe hic mihi vide-
tur , quam prudenter examinalfe , autumans»
procifam inventarii confectionem creditores
fecuros reddere ; quod perabfiirdum eft j quo
omnia profecto loco carent fuo, ubi hereditas
opulenta fit nec dilapidationis fructuum inu*
fiorede periculum extare nofeitur»
CAPUT IV,
H i£res ; qua ha?res,infra tempus confectionis
inventarii,a jure permalTum,numquid nec
reali , nec perfonali actione in foro per credi-
tores, idque genus,conveniendus fit?
S u M M &
,
Num. i .Thefis prodefinitio.
Nurn.2.ejufdem probatio.
A’ num. 5. ufque ad finem, oppofitio,ejuf~
demque folutio,
Ec reali , nec perfonali actione, in Se-
natu per creditores,idque genus, efie
conveniedum audacter reor. eft Reg.
de Franc .decif. 2%6.n.f. & dec. ?f2.«. f. in fn.
diflerentis,fic per Sac.Conf.prodefinitum fuif-
fe , ibi : Fuit decifum , quod ditia exceptio oh -
I. Cap. IV. & V. ; 7
Jlabat. Reg.Revert.^r/fi 549 * fl ^ '
1
tin.n.f .GizzarelLdec. 76.tr. 7. Cancer, rejol.liu.
^.cap.2.a n.i f 8 . ufque ad n.160. Caravit. rit.
500. n f .ali orum que, contra nonnullos.
2 Probatur.cadem prorsus de perfonali, ac de
reali hypotheca urget ratio : fiquidem finis
Text.in fupralaud. I. [cimus fuit, ut hores, in-
ventarii confedtionis tempore,minime detur-
betur . infpicito Fabrum, ratio de jujl. cF* ju-
re , adi. 1. coi. 2. I. non dijlinguemus , ff. de
receptis arbitris , idque genus: (quicquid enim
abs re fit, irrationabiliter facium effe fupponi-
tur;)qui profecto perturbaretur, fi reali ter,ve!
perfonaliter in foro conveniretur;nec in iftiuf-
modi lege aliqua fit diftinctio j igitur nec no-
bis procul a recta ratione diftinguere fas eft.
5 Ne edifleras:realis ifthoc adtio fuam confe-
clatur rem , ac per confequens adversus que-
cumque datur pofleiTorem , adebque contrll
horedem, uti pofleflbrem ; argumento Text.
in l.fi de eo, $ fn.ff.de exhihend. quod etiam_*
fififle prodefinitum per Sac.Conf. ac per Reg.
Cam.Summ. commonftrat de Franchis, decif.
o$2.num.2. quare profequendum erit judiciu
pro rogatione, ab horede expoftulata , de tri-
mcftri privilegio mir.us obftante.
4 Irritum prorsus ducitur antecedens : fiqui-
dem , tametfi realis actio rem confectari pro-
dicatur , ac per confequens quemcumque am-
plectitur pofleiTorem : verumtamen hoc in_>
themate,nec hujufcemodi doctrina, nec fupra-
laud.Text. locum habere pollent: quandoqui-
dem hores venit,uti haeres;ac per confequens,
ut talis pofleflpr,non quomodocumque^ aft u6
privilegiatus , privilegio fruens , ut intra tri—
meftre coveniri nequeat: quare elogium illud:
Realis adtio rem comitari,&c. in genere fit in-
Ipiciendu luo,ut puta in tempore illo a lege_*
permiflo j nec prodefinitiones fupralaudato
obftant t propterea quod per idem Sac. ConC
adempto fupponuntur , ceu delcriptum reli-
quit.Prof.de Franch.in ead. fuprcilaudat. decif.
infin. ibi : Fuit decifum , quod di&a exceptio
cbjlabat ,
CAPUT V.
H iEres intra inventarii confectionis tempus,
a jure permiifum, num quid reali , utpote
pofleflor, actione conveniendus fit ? five judi-
cium cum defuncto fit occoptum,five non.
SUMMI,,
Num.i. Thefis prodefinitio.
A’ ti.2. ufq; ad 12. probationes.
A’ n. 12. ufque ad fin._& objectiones, & fo-
lutiones,
x Ec ut pofsefsorem,nec ut horederrm,
rea ^ a ^ one conveniendum- fore, fi-
judicium inceptum fuifse dicatur
Cum defuncto , five non prodefiniendum efse
duco, eft Facchin.6. controverf cap.17. Prati
S Theatr»& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
cbfervat. P er ict ‘ aliorumq^ adversus non-
sullos,apud de Franch. decif.^^z. varias refe-
sentem decifiones , diftinctionefque pro utra-
que thefis pzxte.Giz-zarell. decif.'/ 6. n.7. Can-
cer. 5. variar.cap.z.de inventar.n.x 5-8.Reg.Sa-
Iernitan.//£’c. f4.Reg.Reverter.^r. 349. ubi dc^,
Marin.?z#.2.fummam parturientes confufione,
itaut,nec aliquid certi erui pofiit: quare,mi le?*
ctcr, infpice Reg. de Franch.|fupralaudatum_»
nu.f.ibi : Quando igitur alio tempore cafus ac-
ciderit fttper omnibus pr adi Bis , ejl bene cogi-
tandum .
3- Probatur igitur r. gratis namque affu-
munt, fecus vero probant adverfarii,differen-
tes , haeredem, utpote pofleflorem» hoc in the-
mate, fecus vero,ut haeredem, fore conveniens
dum : fiquidem ab illis petendum eft : quare
ut pofleffor, fecus vero ut haeres,conveniendus
fit? fi pofleffor, non, nifi haereditatis titulo , ac
per cofequens,uti haeres poffidet. Hothomanus
tom.i.obfcova.i 1. quandoquidem poffi-
dendi ti tulus, hereditas eft,& pofieiTor hic idem
aequipollens eft, ac haeres:- atqui haeredi, in vem*
tarium conficienti, ex fupr ^laudat-tex. in Lfu -?
mus, indiftin&e trimeftre permifllim fupponi-
tur tempus, igitur, &c.
1 Probatur 2. Ex Adverfariorum abfurdo: fi
jisfes hoc in cafii, non ut haeres, fed ut poffef-
for conveniendus foret, profecto id aliis in fa-
cti fpeciebus fiium vendicat locum,ac per co-s
fequens, in hipotecaria actione , idque genus ,
Verum cum iftnaec prorsus aliena fint a Cupra-,
laud. l.fcimus %.domc fure: merito haeres nullo
pacto intra iftiufmedi tempus deturbandus eft.
4 Probatur 3. Petendum ab adverfariis quare,
fi judicium cum extinfto inceptum fit, haeres
intr^ trimeftre- tempus haud conveniendus
fit? l.Jin.%. 2.C.de jur. delib.&' conflit.
1
. hoc iit.
Cs.ncer.var.refl.par.^.eap.z.de invent.num.i f,
quare minus conveniendus eft , ut pofleffor ?
Cum igitur perabfurda forentifth^c: quando-
quidem vel judiciu efle cum defuncto inchoa-
tum , vel non, id mere materialiter fe habet s
quod enim materiale eft,pro nihilo reputatur,
cum femper veniat , ut ha?res,alienam , fecus
vero fuam repr^fentando perfonam,jure meri-
to,five judicium cum extincto incaeptum fit ,
five non,eodem frui debere privilegio haerede
5 aequum efle fas eft,juraque finunt; quod enim_,
aequum eft , id rectum eft, /. in omnibus 90. de
regulis juris, Antonius Faber, in jur.pruden.de
juflit .<& ' jure , princip. z.ill. I
.
6 Probatur 4. Efle conveniendum haeredem.»,
ceu pofleflorem , haud eft for tattis, inquis , fore
conveniendum quomodocumque , feu fimpli-
cem pofleflorem, id perabfurdum eft : fed rp .»
vera, ut talem pofleflorem, fcilicet privilegia-
tum, ac per confequens, utpote hereditatis ti-
tulo, pofleflorem, quod aequipollens eft, ut he-
redem: igitnr,five ut talis pofleflor,five ut he-
res, eodem frui debet privilegio-
y Probatur f. Ly conveniri ut pofleflorem^,,
huc in cafu, vel eft venire, ut quid diftinchim
ab herede , vel non . fi primum ; igitur aliud
eft efleiheredem, aliudque efle pofleflorem , ac
per confequens,uti pofleffor, feu ut heres, fo-
ret conveniendus : fi igitur ut poflefibr , fecus
ut heres , profecto pofleflionis fue titulum_«
commonftrare debet; pofleflionis vero titulus
non eft, nifi hereditasjigitur conveniendus eft:
ut haeres poflidens,ac in confequentia,utprivi-
legiatustfin autem fecundu,intentu haberetur:
quandoquidem,uti heres,conveniendus foret ,
ac per cofequens juris privilegio frui deberet.
8 Probatur h.Tametfi rei vindicatio, feu realis
adtio rem confectatur, l.^.C.de fervit. &’ aqua
l. x.Cod.de alien.mut. jud.cauflfaB.l. 1 . Cod.ubi
in rem aBio.Francifcus Hothomanus confl. 2$.
nuX.pag.12%. (ut adverfarii dicere adfolent
)
differatur , & per confequens a quocumque—»
peti valeat detentore . verumtamen id hanc
germana patitur commetationem, fcilicet ro-
gatio a quolibet fieri debeat detentore , juxta
tempus a jure prmdefinitum , fervando condi-
tionem perfon;e, ut puta fi pofleffor fit fur,vel
malae fidei pofleffor , confeftim in foro conve-
niendus fit , fi in noftro themate , lapfo tunc
trimeftre,a jure haeredi permiffo.
9 Probgtur 7. Paritate a Iegatariis,aliifque_>
creditoribus ducta*, fi igitur a creditoribus le-
gatariis, idque genii 3 ,ha?res, nec ut haeres, nec
ut poffeflorfintra trimeftre minus convenien-
dus fit , cur ab aliis uti pofleffor ? fiquidem_»
utrobique eadem extat ratio,ac per confeques
eadem juris praedefinitio,/.///#^ jp.ad leg.aquil.
l.fi poftulaverit 2p.Jp.ad leg.ult.de adiilt.
10 Probatur 8 . Inventarii confectionis tempo-
re haeredem habendum efle certum ducitur.fi-
quidem per ipfum erit conficiendum inventa-
rium; alioqui rei pofleffor haud foret , cum il-
lam hameditatis titulo poflidere fupponatur *
Igitur fi inventarii confectionis tempore , qui
Hereditatem adiit fit conveniendus , fequitur
ut tunc,uti hseres, hereditaria bona pofiidens s
conveniendus fit ; adeoque tamquam privile-
giatus poffeffor;qubd enim a jure permittitur,
id licitum reputatur, infpicito Fabrum in rat.
de juft.& jur.ad l.i.colum.2.
1 1 Probatur uitimb:ha;redem quemlibet, con-
ventum five reali,five hipothecaria actione—,,
quippe fe tutari poffe haud dubie cenfeo , ac
per confequens defuncti rationes edoctus
efle debet , alioquin indefenfus damnaretur ,
quod naturali oppugnatur juri . Caramuel. in
theolog.moral.qu.%.caflu 57. pag.124. aft iftiuf-
jnodi rationes minime inftructus efle poteft, fi
ex templo conveniatur , igitur tempeftate , a
jure fibi promiffa,frui debere par eft .
12 Ne primo dicasth^res, non ut haeres, fed ut
poffeflor, conveniendus eft , cum de rei vindi-
cationis eoceptus fit, rem a quolibet quaeritari
poffe detentore, Latii onum.jp.de oblig. &' aBio
.
Donellus comm.de jure civili lib.i i.cap.io.n.
%0.pag.5%% J.qui aBionemiff.de regul.jur . idem
zudtov.tom. ? .pag. 1 .ater . ac per confequens ab
ha?rede,non qua hsres eft, aft qua pofleffor, fi-
quidem per accidens haeres reperitur .
s 5 Infirmum ducitur antecedens, quando qui-»
dem.
In Ant Capic. Dec. II. Cap. VI. 9
dem , tamedi reaEs adtio rem confectatur , acr
per confequens quilibet in foro conveniendus
erit detentor Codex The©dofianus,rt?»z. i . de
fruit.& J litis exped.ad leg.i. interpret. verum-
tamen generalis ifttec regula noftro in calu
hanc patitur reftrictionem, videlicet, poffeffor
privilegiatus non fit conveniendus, inter invej-
Carii confectionis tempeftatem ».
14 Ne fecundo dicas , haud pecudum more^j.
Keg.de Marinis, Cancer. idque genus,confecta-
tos Reg. Revertar, & Prtef.de Franc.diftinctio-
nem fuifle , utputa , fi cum defuncto judicium
in foro inchoatum fit>ha;redem intra trimeftrer
tempus reali minime conveniedum.efle a£tio.-~
nej fecus,fi minus incceqtum ede praedicetur.
3 <; Difparitatis ratio, eft : propterea quod , ubi
inemptum cum defuncto judicium non fit, tQ-
ties haeres , qua poflelfor conveniendus eft, ad
inftar realis actionis , per quam quilibet con°>
veniendus eft detetor, dicta l.a&ionem,& l.qui
aBionem : fiquidem. auctor cum defundo nul-
lum celebra.Sc fupponitur contractum jiecus,
vero,fi judicium cum dtfundto oecoeptum fit:-
proptered quodtiim quafi cum defuncto con--
traxifte videtur actor , ac per confequens age-
re impofllbile eft adversus heredem pofseflb-*
rem , aft ut heredem , adeoque privilegio uti
debere fuo.
16 Ne g.dicastcum in S.R.C.turn in Reg,Gam.
Summaria» ex fupra commonftratis fic fuifte__,
praedefinitum.
17 Tametfi praedefinftiones iftiufmodi de. rea-
li commentanda funt actione : verumtamem*.
quoad' eftedtum.per idem Tribunal revocata;
fuere, utpote patet in acftis 2 ii. Regens Sanfe--
lic.uu.j.qvix etfi de perfonali eloquitur actio-
nej attamen,quoad effectum,etiam de reali in-
terpetrandam efte exiftimo; cum Sac.Reg.Cof.
finis in iftac dccifione fuerit, ut creditores fe-
curi fiant.infpicito textum,/» 1.2.& y.C.Tbeo*.-
dof.L%o. Cod.de ufnr. Cujae Mb. 30.obferorat.capi
39.Amayam,/» Li.Cod.de exactor, Tribut Jib,
io.baronium,tom.s .anno q? . num. 2 4 , iEneam
'KobertumJib.z.rer.judic.cap'6. Jaeob.Gotho-
fred. in 4. fontibus tabui.
3
. Aulum Gellium,//^*
zo.noBium,cap.i .TertuIL/» apolog.c.4. Quin-
tiliam lib. 3 . cap. 6. Divum. Hieronymum inu,.
D2nielem,c^p.4. Hothomanunrn//Ai %.antiqu.
adJinem.CoT\tLumJib.2.fuccef.'cap.i%. Baldui-
nnm, adleg, rom.lib.z.cap.4. idque genus, ac per
confequensy ut fructuum inventarii confectio-
nis tempore dumtaxat fequeftro fubiiciant,ac
interea haeres , five veniens ut haeres , five ut
pofteftbr, five judicium cum defuncto incoha-
tum fit, five non, confectionis inventarii tem-
peftate conveniri' haud par efie ducatur .
18 Urgebis. Regentis Sanfelic.praedefinitio de
perfonali eloquitur actione, igitur fed realein_,
mmus extendenda fit actionem.
jp Etfi de perfonali praedefinitio ifthaet expli-
cite eloqui videatur , verumcamen implicite
etiamnum de reali , idque genus, interpetran-
da eft : fiquidem utrobique par urget ratio, ac
cer confequens eadem legis difpofitio , /. illud
ff <td legem aquili am , /. Ji pofulaverit , §• --
ff. ad legem iuliam, de adulteriis , &'C.
ideo explicite de perfonali edifferit actione-,
quia ita facti fpecies evenit 5 cum ti de reali
eveniflet actione , fane idem efformafiee judi-
cium , curnipfius mens fit , ut haeres intra in-
ventarii confectionis tempus quodcumque__»
actione,five perfonali, five reali, idque genus-,
minime fit conveniendus , etfi interea frufhis
pro creditorum fecuritate fequeftro fiibdendi
fint
.
50 Ne dicas 4. Obftare videtur text. in /. 2. §;
fn.ff.de Crater, fiipidat. ubi eft defer iptum_,..,
quod fi defuncti res ad unum. ex pluribus he-
redibus tota pervenit, tunc ipfe folus. he-
res illam reftituere obftringendus eft,fi per rex
vindicationem agere differatur.
Hic textus in ajia extat facti fpede ; prop-
terea qubd,tametfi heredem defuncti rem pof-
fidentem,per actionem rei vindicationis fore.»
concedendum decernit 5 ac per confequens il-
lam reftituere obftringendum efte : attamen-,
reftitutionis tempus minus fancire videtur,
e A P U T V I; .
T Ametfi h^res, intra trime.ftre tempus.con-
fectionis inventarii conveniri nequeat: nu-
quid alios interea debitores,idque genus, con-
venire queat? quidve pr^definiendum de re_. s
defuncto commodata , vel pcenes eundem de-
pofitata, vel de ejufdem funere, aliifve necefli-
tatibus, pro ipfius infirma valetudinis tempe-
flate confectis ...
S ll M M 'JEr;.
Num. 1. Priirce Thefis partis prsedefinitio,.
Num. 2. EjufHem probatio.
Num. 3. & 4.& objectio, & ejufdem folutio..
Num.f. Secundae Thefis partis prsdefinitio.
Num. 6 . Ejufdem probatio .
Num. 7. Idem de impenfis ncceftariis de-
cernendum eft ^
J E prim^va thefis parte loquendo,
alios profecto interea convenire—?
|jyjgj|g pode hxredem haud dubie puto. efii.
cundtorum authorum .
2. Probatur.privilegium. namque hoc in cafii
dumtaxat h£eredi,feciis vero debitoribus per-
miffum effe fupponitur : quandoquidem legis
finis eft,n e haeres inventarii confectionis tem-
pore deturbetur , neu extenfif» de themate—?,
uno, ad aliud fieri irrationaliter permittenda—,
eft. Antonius Faber,<& error. prag.tom.z.decad.
26 .err .g.p ag.i 7 .Hbthoman.oBfer .lib .6 .cap.zi .
quare jure merito ha?res alios perturbare po-
teft dhbftores,ne hereditaria deteriorentur bo-
na , vehpr.orsus ne deperdantur, quod juribus
obnoxium effe reputatur
.
3 Inftabis : coraeftirrr ac haeres alios convenit:
debitores , extemplo ( inquam ) ifti heredem
recon venire poffantfigitur confectionis inven-
B ta-
1 6 Thcatr.&i Exam.omnDec.Regn.Neap.
13 Si primogeni tus Francorum jure folummo-
efo in feudo fuccedat , fi,ipfo extinclo, patruo
adipiicatpr 4 tunc ex furis vigore legitimae de-
tractionem permitti minus pofle haud dubie
reor 2. ceu praefinitum fuifle per S. C. hic An-
tonius Capicius,
,
ibi : me cum amnes
Domini concu^rerunt^mm praedefimtionem
fectati fuere Re*, de Marinis refol. lib. I . cap.
250. num. 2. &• g. <& allegat. iog. Anna fin-
gtilari 197. & in repet. 2fg. Afflictus decif.
1 1 9. a num. 1 . ufque ad 4. Vivius decif. $26,
num. 2 .Facchineus controyerfifttrisjib. 7. cap.
46. in fine, aliique: Author eft Thorus, part. r.
compend. juris- decif. verbo , legitima, contra
Guidonem Papam decif. 47 6. ver
fi dico tamen,
&’ decif. 487. num. 2. Fabium de Anna , con -
filio 27. num. 27. <&" 28. allofve .
3 g Probatur 1. Vel feudum Francorum jure .
crivifibile efle fupponitur , vel indivifibile j fi
indivifibile, germana thefis iftha?c,ac per con-
fequens feudo nihil fore detrahendum plufquS
manifeftum eft . Sin divifibiie , rursus ab iif-
dem repoftendum adverfariis : quoad corpus
ne , an vero , quoad ejus vafo rem , frucfufve ?
fi primum j igitur feudi natura Francorum ritu
14 prsdefinita deftrneretur j quandoquidem feu-
dum hujufcemodide fui natura nullam pati-
tur divi (tonem : fin fecundum, nec etiamnum
id dici fas e A; fiq-uidem purus,fimplexque du-
3 f catus perhibetur, qui non,ni(i a ducendo mi-
litum copias denominationem fumpflt : fic
Virgilius*.
FraEH belli ,fiitifiqm repulfi au&bres dcinaTi-,
\6 Hoc Francorum ritu feudum hoc diflerere-
tur.etenim quoad frucfus dividbih foret,quod
per ab fur dum eflet, l. fi ita gq. in fine , de oper .
lib er t. I. nam abfiurdum,ff: de bonis lib er t .cap.
in Genef. de ele&iom. Terent, in a dei. gg. 22,
ibi eft hsrcle inepta , ne dicam dolo , atque ab~
fiurda.Gic.de fenecbibi. Poteft enim q-ui equam
effe abfurdi&s, quam, quo via refiat minus , eo
plus viatici qu&rere ? propterea quod France-
S f - rum juri oppugnaretur, juresaerifcb ab hoc
feudo legitima iftiufmodi haud detrahenda efe
quandoquidem in feudis Sc ipforum natupam ,
& inveftituram profpiciendam femper autu--
mo .
j§ Probatur 2. gratis a /Tumere , fecus vero
comprobare proditur Fabius de Anna fupri-
lauclatus Capieii praedefinitionem quoad feu-
di corpus , fecus vero- quoad ejufdem valorem,
fruclufve interpretandam fore edocensj quan-
doquidem fammum eonfecfari videtur perab-
furdum : fiquidem feucfum Francorum ritu,&
satura deftrueretur,peflundareturque, 6c juri-
bus obnoxium foret , immb feudum, primo-
genitune competens , amplius permitteretur
. indivifibile $ propterea quod in vaiore, ejuf-
demque frudibus & mafculi , & fceminx, live'
quoad legitimam, five quoad dotem detrahe^
19 dam admitteretur , qaae-cum decrepita fint
abfurda,utpote Principis ditionem reitringen-
tiajuremerito thefis noftra firma reflat
,
30 Probatur 5. Feudalia namque bona iflhsec
alio praedefiniuntur jure , quam haeredi tari a__»
allodiabaqj idque genus, bona : fiquidem irm,
hifce pro 1i bito fuo decernere poteft teflator ,
21 l.fcimus , §. repletionem, Cod. de incfficiofo te~
filamento , inde fit quod lueres ab eodem cau-
fam poilidendi habet , l. Pomponius 15. §. 1.
ff.de acquirenda poffejf. ad inftar venditoris re-
fpeclu emptoris, qui Author dicitur,/. 4. §. ul-
timo, ff. de aliion. empti. BriiTonius de verbor.
fignificat. verbo, Au&or
,
quare cum noftro in
themate, Francorum ritu inlpeclo , feudum ut
legitima primogenito folummodo tribui fup-
ponatur , juremerito ex ipfo nihil detrahen-
dum e(Te aequum ducitur : fiquidem juftitias
hauddiflonum eft. fic Tullius lib. 5. reth.
22 Probatur 4<ex textu, in cap. Imperialem, §.
protere a de prohibita feudi alienatione , ubi
faneitum eft Comitatus, Marchionatus, idque
genus dignitates dividi haud po fle, cap.fi quis
ebii ceret i.qu.^.cap.Simmacus 16. qu. i.D.D,
Anton.Grananito g. decret . ut Ecclef. benefic.
fine dfic.tit.iz.in cap. ut nojlrum unie, num.%.
verum enim vero divifio fieret, fi legitima ift-
hxc ex hujufcemodi detrahi differatur feudo ,
igitur, &c.
Hinc explodendam efle eapicianam ratio-
nem in fine hujufce pratdefinitionis , edocente
vitam, militiamque ex demortui perfona mi-
nus fore tradendam , qute de fui conceptu ex
34 obitu perimitur, fiquidem de legitima ex fra-
tris extinefi perfona forori pradlanda , fecus
vero de vita, militiaque,apud authores diflen-
tio eft,ut perpendenti liquido conflat
.
35- Ne edideras: inter alia annumerandum feu-
dum bona neceflinn ducitur, ut ex cuncfis le-
gitima filiis detrahi queat bonis : quandoqui-
dem haeredit-arium feudum bonorum naturam
3 6 aflervat
,
ac per confequens in fidei commifi,
reftitutione includitur, utpote edocent autho-
res apud Capidum hic nu.4.& f.atquireshoc
in cafa fic fe habet, igitur,&c.
37 Vera ducitur major, fi de francorum jure_^
haud eloquatur : fiquidem feudum francorum
38 ritu ftabilitum extraneam,eterogeneamque_j<
eonfecrari praedicatur naturam , quod aliis de
rebus,five feudalibus, five alterius generis ve-
rificar i impofiibile autumatur: denegata igi-
tur minori, inanis reflat ejus illatio.
39 Neque 3. edifleras: tametfi feudum filiae pro
legitima haud dandum fit: verumtamen,fi ejus
valor,frucfufve pro legitima,filia? pr«flanda_j,
darentur , profe616 feudi francorum ritu pr®~
definiri natura , eflentiaque , ac per coftfe-
quens indivifibilitas,rite falvaretur,igitur,&c.
go Infirmum eft antecedens,ac per confequens
inanis ejus illatio:fiquidem ejus eflentia,natu-
raque ex legitimae detraftione deftrueretur .
3 1 Nec g. dicas diclerium illud : feudum fran-
corum jure fore indivifibile, ac per confeques
primogenito dumtaxat acquiri hanc patitur
commentationem , fcilieet quoad titulum-»
marchionatus, idque genus, & quoad proprie-
tatemjfocus vero quoad fru&us, ejufdemque_»
valorem:fiquidem hac pa^o divifibiie efl.Ho-
' g3 th<3-
In A.nt. Capic. Dec. IV. Cap- 1. I 1
%Z thomanus confil.] i .num .2 3 pag-. 1 4 5- .gratis id 1 Lendam fore per patruufororepa hanc
aflumere uti ex commonftratis liquido liquet, 1fjQjE& haud dubie exiftimo . eft Afflick
fecus vero probare ferantur adverfarii
.
5’ Ne 4.inquas;obftare videtur textus in h.cTt
queritur 6.&‘auth.7ioviJJima,eed&nd tit.in que-
2s fancitum eft , legitimam, non hereditatem ,
aft bonorum partem fore: atque feudum fran-
54 eorum ritu prsdefinitum inter bonorum»,
partem annumerari piufquam manjfeftum eft:
igitur ex hoc forori,,ceu paternorum pars bo-
norum,ex fratris perfona extincla, refundenda
fit legitima
.
3? Supralaudati textus alio in themate exftare
ducuntur.quandbquidem illis de bonis eloqui
videntur, qua; privilegio minus fruuntur 5.
2& adeoque nil mirum, fi, & mafeuii , & forores
in ipfis quilibet fuo in genere fuccedere valeat,
utpote eft commentandus TiraquellUs. de. ju^
re pr i mage ni turee, qu<ejl.^ f .ver f. ego autem,nu.
3 7.quare data majori, diftinguenda eft minor:
bonorum pars privilegiata, reputatur feudum
ifancor-um more flabili tum,dum taxat primo,
genito competens, concedo minoremjalio pa-
5S. clojima cum ejus illatione denegatur : quan-
doquidem feudum francorum,ritu efformatu^
pars nuncupatur , quatenus inter defuncti bo-
na annumerari neceflum eft j tametfi uti pri-
vilegiata, atque extranea ipforum naturam_»-
haud fectatur
.
39 Ne p o ft m 0 d u m d i fle r a s : data hypothefi,qubct
foror ifthsec,nec hujufcemodi francorum jure,,
ftabilito feudo , nec ex allodiaiibus , vel alte-
rius generis ( propterea quod non exftare fup-
ponunturj haud alenda fit.bonis^repofcendum
ab adv er far iis, ex quibufnam? relponfom fane
foret ex nullis , ac per confequens cum de de-
core mendicare obftringeretur j quod perab-
furdum eflet, igitur, &c.
40 Irritum eft antecedens , una cum ejus illa-
tione: fiquidero,tametfi nil ex hoc feudo pete-
re quiret , quandoquidem fratris feudi fruitio^
temporalis exftabat , ac per confequens libere,
ad patruum translatumyvefumtamen alio ex
capite in patruo illam alendi obligatio lubna»
fcitur, utputa fanguinis vi ..
Fro Prjcdifinitionis hujufce ilks»
ftratione
(CAPUT T.
P Rimogenlti foror a legitima? petitione circa
feudum Francorum, jure flabili tum, ex fidei—
commiffo ex fratris perfona demortua ad pa-
truum translatum, explofa: numquid faltem^.
a patruo alenda fit j fi neptis iftha?c nii.in bo?
nis pofiideat , ex quibus vitx fuccurrere va-
leat fixe .
S U M M
Num. 1. thefis prsdefinitio.
A Num. 2. ufque ad 8. ejufdem thefis pro-
bationes .
A’ Num. 8. ufque ad fijiem ? Qb]ec&§ieiufdeiii-
que folutio ,-
3 7 i. nup. aliorum que, quoru author,
feci atorq^eft Surdus de alim2n.qu.20.
fer totam, adverfus nonnullos apud eundem.
2. Probatur i.ipfummet jus natura?, ejufdern-
que inftinclum, ac- fanguinis jus,id de facie, re-
pofcere pluiquam manifeftu. eft, utputa, quod-
libet arbitrium creatum fanguinem debere_a
fuftentare fuam , ac per confequens in patrui
obligatione exftare fupponitur,nepotes, fuos
neptefve inopes alere debere, juxta textum in
cap. cum quidam.de j ure j ur an do. Lar rea de ei
fi
47 .granat . quare jur-e merito Plato edocet, pro-
prium praetermittere alere fafiguinem- , nec.
3 Deus, nec homo fanae mentis. cuiquam ceniu-
luit,imo brevem illis portendit sstztem Home-
4 r u$. nonne Ciconia parentes Tepes alere , ac
humeris in volatu illos geftare nobis memo-
ria; proditum liquit ? nec praetermittendum eft
f illud puella?, qua; patrem in apem, in vincujis
iniechim , proprio ale bat lacie . Cor&fius
in de origine juris author ell:
.
6 Probatur 2.ropitadum ab adverlariis fi ne-
ptis: iflha?c in boais aliquid pofiideat ac ah
inteftato decefiifle fupponatur,nec ullus exfta-
ret, qui haereditatem adire poflet, nifi patruus:
numquid ifte haereditatem adipifei differ-
ret ? profecto negativum ex unanimi cuncto-
rum placito authorum-fpret dandum refpon-
fum : igitur fi ad fucceflionem , ac per confe-
quens ad utile devocatur patruus , cur igitur
haud ad alimenta?juxta,illud fentiens utile,&.c.
l.nil tam naturale, ff.de regulis Terentius
comedia 4.att.<; fcena 3. in fine
.
7 Probatur 3, ex textu in Lfi inftituta 27.ff.de>
inojficiofo teft amento. xdrn fancitum eftjlite pen-
dente , nepti a patruo fore proflanda alimen-
taj igitur &c.
§ Probatur 4,. exemplari conjun6toru2n_> ,
qui naturali attento jure ad 1 invicem fe_*
alere debent , utputa pater refpe&u fuorum_»
fili orum, Lfi quis a li heris, ff.de liberis agnofeen-
dis, Lfi competenti, Lpenult.df jinal. C.de alen-
dis liberis, l.unic a, %. taceat , C. de rei uxor. cap.
fi quis dereliquerit 1 4.30. dijl. Joannes<G,arfias
in traff.de expenfis-, cap.i. quo delinente actus
paternus adftringitur, I. dotem dedi, ff.de colla ti.
bonor.Sc poftea mater, di&a l. fi quis d liberis ,
etiam primogenitus , feu pofTeflor majoratus
fratres alere tenetur , etiam fi divites forent .
Molina lib.z.de primegen. cap.. 1 f. Salgado 1 .p.
labir i ntb.capi2 4. quemadmodum pater. Surdus
de alimentis , tit.i. quejl. 201. Hothomanus.
cvnf.6i.& 80.©“ 84. Aeacius de privi l. pare nt ;
.
privil.^.Fragrofo, de reg.cbrifi. reipublica par.
3. lib.i.difp.z.per totam, ffve filius fit emacipa-
tus,five non ,ditlk lfi quis ct liberis,$fi ut7Um^
five adoptivus, l.onera, ff.de adoptionSive na-
turalis, authen.Licet, C.de naturalibus liber. in-
fpe&a femper qualitate perfona; , ac patrimo-
nii fubftant! a, ditia lfi quis a Uberis, Sfisd fi fi-
lius, l.fed etfi quid fufficient er, ff.de V .S .l.qu<z-
ra 6o.ff.de, jure dotium . Molina lib.2.de primo
^
C geni-
i 8 : Theatr.& Exam.ornn.Dec.Regn.Neap.
geniti , eap.tf' num ' 19 ' inde fit, quod perfonas
iftiufmodi fupra laudatae fi deficiant in pra*fta-
dis alimentis gravius peccant , cum necare__,
foret, l. necare 4. ff.de liberis agnofcendis ? fuc-
ceffionis jura deperdentes, 1.2. C.de infantibus
expofitis. Cujacius lib. 10. 0bJerv.cap.1S. infpi-
cito Valentiam tom.i. i llujlr.de fuor.hared.fuc~
cejf.tzu.y. Cujacium lib. iq.obfer. cap. 40.2X10^
quae cum ita fint,quis haud eft ignorans, etiam
patruum neptem alere debere fuam . Larrea_»
dec.47. granat. cum utrobique par urgeat ra-
tio, adeoque eadem legis praedefinitio , l. illud
jf.ad leg.aquil.l.fi pojiulaverit, %.2ff.ad leg.Juli*
de adulter. l.quidam nummularios, ff.de edend.
I. nauta, % finali, ff. nauta caup. l.h Titio, ff.de,
furtis , l. illud, C.de fdcrofi Ecclefi ^fi igitur, in-
fkit.quod cum eo.
9 Ne dicas ; patruum fore obftringendum_»
hpc in themate fuam alere neptem explorati
juris haud efle , aft dum procul a jure differa-
mus, erubefcere eft, l.illamf .de collationibus ?
igitur &c.
10 Irritum ducitur antecedens: Equidem id cu
naturali liqueat ratione,quam pro jure femper
habendam effe plufquam apertum eft . hinc
Tullius 4. tufculan. ibi : Bene adhibita ratio ,
cernit quod optimum fit', n egisti a multis impii-
1 1 -catur erroribus-, quandoquidem ex philofopho
legem quaerere , ubi naturalis urgere proditur
ratio, perabfurdum eft,tum ex fupralaudata /.
infiituta,
CAPUT II.
A Liment a five per matrem filio , five per
aviam , idque genus, nepti praeftita : nnm-
quid dono data effe perhibeantur .
S U M M m .
Num.i.Thefis prsedefinitio.
A’num.^.ufque ad S.ejufdem probatio.
A’num.8.ufque ad finem, objectio » & folu-
tio
»
Ametfi hofitabile vocitat , exftin£to
patre , difiidium hoc inter authores
Jofeph.de Rofa confult.44.t1u. 28. fe-
cus vero eo fuperftite : verumta-
2 men mea fententia in juris puncto, five fuper-
ftite , five demortuo patre, alimenta iftiufmo-
di proflita peti poffe, five per matrem , five^,
per aviam, haud dubie exiftimo .
3 Probatur, quicquid enim nullo deberi per-
hibetur jure, id quippe donatum haud eft pro-
4 fumcndum, argumento legis , cum de indebito
verf. qui enim folvit, ff.de probat. l.in bello. §f a-
Eia, ff.de captivis, pqjiliminii reverfl.fi ema-
cipati cq.C.de collat. 1.2. C.de probat, l.quacunq $
§ fiu.ff.de public an.l .ajficuratio ,C .de non nume-
rat. pecun. cap. cu Joannes,%.veru , defid.ijirum,
cap. lickt de conjtit. /z^.f.Ariftot. lib. 4. Ethic.
cap. 1. 0“ 1 1. Pich. in infiit. lib. 2. in rub. de
fervi t.n.if .nemo enim fua deperdere velle bo-
f na praefumendus eft, cum pones fuos aflervari
debeantDominos.Codex Theodofianus,^?». 1
.
lib.2itit.il.in coment .colum. 1 .pag.i 5- 4. quan-
doquidem in dominii traslatione domini veiie
£ repofcitur . Petrus Faber de diverfs reg „
ju.ad l.io.lit.D.pag.67. Ant. Fab. in jurifpru -
dentia,de ingenuis, tit. 4, princip .
6
.il/at.S.fioffi-
dem dominii pofieflio in domini facultate ex-
ftare fupponitur, adufque fecus per contractus,
idque genus,relucere prodicetur : quae enim_.
facti funt, probatione indigent, l.in bello, %.fa-
Elaff.de captivis, &• p oJilim.reverfl.fi emanci-
pati , C.de C oli at. 1 , 1 . C.de probationib. l.qudcu-
que, Sfin.ff.de public an.l. ajficuratio, C.de notu*
num.pecun. cap. cum Jodnes,%.ver um.de Jide in -
Jlrum. cap. licet de conjlit.lib. 6 . verumenimve-
7 ro alimenta ifthoc per hujufcemodi perfonas
proftita, illa refundere nullo adftringuntur ju-
re, igitur &c.
8 Ne quofo differas : extemplo, ac procul ab
aliqua neceflitudine praeftita fuifte alimenta^
ifthaec dicantur 5 evidens quippe fimbolum eft
lubenter illadono data voluiffe, igitur &c.
9 Nam contra eft 5 id profecto portendere fo-
ret: evenire namque quiviffet alia ex caufa_> *
fcilicet, ne filii, vel nepotis bona pro ipforum
fuftentatione vili venditarentur pretio, vel id
genus .
DECISIO III.
I N Cauft Celii Caraccioli, Commen datarii Ecciefia? Sand# Mariae de Matina ,
contra filios , & heredes Antonii Pettenati > & Antonias Larzes {\ix uxoris, (ii-
per redditione computi adminifirationis Ecclefi^ Sandi Angeli ad Frongilium
Graneis didse Commendas : fuit dubitatum an Commendatarius pofEt agere
pro f udibus p^sedecefloris tempore exadis > ncc pr^decdfori ipfi confignatis
.
Httc Antonius Capi cius .
auctoris examen,
Tatii fpecies .
F Ructus prodecefforis extincti Commendata® quibufnam acquiri perhibentur ejus harredi
rii exa<^i j fecus vero per eumdem percepti? ne ? an Ecclefio? vel ejus fucceffori ? SUM-
In Ant. Capic. Dcc. III. 1 9
S 11 M AI i £
.
perceptos repetere quiverat ejus pr®4eceffor $
igitur etiamnum ejus fucceftbr : litrobiquC—
»
Num. I. thefis prsdefinitio. enim par urgere perhibetur ratiojuti rite fpe-
A’ num. 4. ufque ad I4.ejufdem probatio . culanti liquet $ igitur eadem iegis ftabilitio, /.
A’ cum. 14. ufque ad nnem,objectiones , Sc illud, fi. ad leg. aquiliam, l. fi pojlulaverit
,
§.
folutiones . 2. fi. ad leg. juliam, de adulter d. quidam num-
Ametfi fucceffori Commedatario ac-
quiri pr^definitum fuifie per S. C.
memorat Capicius hic num. ic. ibi:
in ditia caufk fuit conclufium , & in fine_»,
ibi ‘fui t votat um pro Commendatur io , quam_»
prsedebnitionem feclantur Riccius celleBanea
decif. 927. Gabriei aliique. Thorus Author efi
tomo 1. compend. decif. verbo , Commendata -
2 rius : verumtamen in juris puncto fecus tuta-
ri poffe haud dubie exiftimo. infpicito Augu-
ftinum Barbofam tomo 2. de jure ecclefiaftico ,
lib. % . de commendis beneficiorum fecularium ,
cap. 9. a num. 1. ufque ad finem , five coitu*
3 menda ad tempus , five perpetua fit
.
4 Probatur . Tametfi commendatarius per-
petua infignitus commenda , de fructibus fta-
biliendi ditionem habere fupponatur: verum-
5- tamen, ipfo extinclo, quoad fruclus exftetos ,
fed non perceptos, extinebum etiam ducitur
6 ejus dominium , ac per confequens , nec ad
ejus haeredem translatum autumatur : quan-
*j doquidem perfonale fupponitur jus , quod de
fui coceptu extinguitur deftructo fuhjedto.Bal-
d u i rmsfinjlit .lib. 1 .de jure naturali, gentili ci
-
vili, p ag. 3 1. Gellius lib. 10, noBium, cap. 20. ad
3 indar accidentis,quod peffundatur perepta fub-
ftant v&j. 4 Jin jfin.fi.de a&ion. empti .inde fit.qubd
Commenda non eft titillus perpetuus , fed ad
tempus: quare beneficia , ita commendata—.
,
commendationes vocitantur, /. 2. iit. 44. lib.
11. legum Longobard. infpicito Cironium in
cap. I. de eo, qui mittitur , in f . compilatione ,
adeoque nil mirum , fi de ipfis teftari impof-
9 fibile ducatur : extant namque fruclus huju-
fcemodi Ecclefla; patrimonium, ac per confe-
10 quens eidem incorporati: propterea quod ta-
metfi priedecefforis extincli fedem tenere edif-
1 1 feratur h rures , ac per confequens idem jus
,
eamdemque ditio, l.hareditas 2%. jp.de regulis
juris, L hares in emns de acauirenda . ha-
reditate : verumtamen germanam hanc pati-
tur interpretationem , fcilicet , quoad fructus
percipiendos, fecus vero quoad perceptos : fi-
12 quidem ifti jam Ecclefla; incorporati,ac cum
ipfa confoiidati proprietate effe reputantur ,
perinde , ac fi Ecclefla foret Commendatrix ;
3? quod idem de fructibus , vacationis tempe-
ftate le£tis,ftabiliendum effe reor: utrobique_,
enim par urgere differitur ratio , ceu perpen-
denti liquido liquetj igitur eadem legis praede-
finitio, /. illud, fi. ad legem aquili am , l.fi po-
fi ul au er it , §. 2. fi. ad legem juliam, de adulte-
riis, l. quidam nummularios', jp. de edendo , id-
qW.e genus .
£4 Ne dicas : Commendatarius pra?decefToris
demortui fuccefTor locum tenere fupponitur :
verum enim vero fruclus exaclos, fed nqn_,
mularios, jp. de edendo , L nauta , %. finali , jp,
nauta caup.l.a Titio, fi. de furtis, 1 . illud Cod,
de Jacrof.Ecclefiis ,$.fi igitur, mftit.quod cum eo.
ip Diftinguenda eft major quoad fruclus
percipiendos , idque genus 5 vera ducitur $
x6 quoad fruclus exaclos fecus vero perceptos ,
deneganda eft minor, adufque fuperlies foret
permittenda efl major , fecus ipfo extinclo, ac
1 7 inanis redditur ejus illatio : fiquidem praide-
ceffor, fucceiforque in aliquibus inter fehaud
diffident , ut fpeculanti liquet
.
18 Ne dicas 2. Commendatarius fuo in gene-
re verus utilifve fructuum ex commenda le-
dorum dominus effe fupponitur , ac per con-
feqoens, & fibi , & hreredihus acquirere fuis
fruclus hujufeemodi plufquam manifeftunx_»
19 fore : quare fruclus illi maturi a tertio exa-
cti, aft Commendatario haud traditi, jam_»
Commendatario acquifiti funt , ac per confe-
quens in ejus translatum dominium , adeoque
in ejus heredem .
20 Diftinguendum efl antecedens; de fructibus
eloquendo,jam perceptis,fuperftite Commen-
datario, verum eft antecedens; lectis vero, fed
Commendatario haud traditis , infirmum ex
eommonftratis reputatur antecedens,una cum
21 ejus illatione : fiquidem fruclus collecli , aft
Commendatario demortuo minus traditi. Eo
clefise acquiruntur ,
22 Ne dicas f . Fruclus maturi, ac per tertium
lecti, hoc in cafu, ita fe habeant, perinde, ac fi
ab eodem Commendatario collecli fuiflentj
igitur in Commendatarium translatum efle
fupponitur dominium, ac per confequens , in
ejus heredem .
25 Nullum efl antecedens : quandoquidem, eft
longe difparitas, ex eommonftratis , de frudi-
bus, per Commendatarium perceptis , ac per
tertium, ipfo extinclo , lectis : fiquidem , ifti
cum proprietate confoiidati efle pr-ffumuntur
24 ac per confequens in illis nullum habet
dominium commendatarius: eft enim aliquod
fuperfluurn , quod poft Commendatam obi-
tum remanfit , ac per confequens, ceu Eccle-
fbe patrimonium eidem etiam acquiri debe-
re nar eft
.
2 f I)e fructibus vero, per Commendatarium-,
perceptis , qui poft ejus mortem , in ejus he-
reditatem reperiri differuntur : numquid eius
heredi acquirantur ? haud dubie acquiri cen-
feo : fiquidem, cum Commendatarii proprie-
tate confoiidati effe fupponantur .
2 6 Si Commenda; fructus , femel in anno, legi
ferantur 5 atque adeo Commendatarius , pro
ipforum cura, culturaque,nonnullos exercuif-
fe fupponatur labores , impenfafve ; tunc Ec-
clefia, cum alterius jactura , locupletari debe-
re haud par ducatur •, ac per confequens cun-
C 2 cta
x o Thcatr.dc Ex3m.0mn.Dec.Regn.Neap
cia per EccJefiam cum ipfo cornpenfanda_.
funt,fcilicet, & induftris, & laboris,idque ge-
nus impenfe : fi primasvo anno obtenfs com-
27 mendafCommendatarii extinchio verificaturj
fecus aliis fabiliendum erit annis : difparita-
28 cis ratio eife pofeft: fiquidem , ubi multos per
annos commenda? fruclus perceperit Com-
mendatarius , uberrime lucrum ex commen-
da reportafie fupponitur , fecus fi anno uno ,
quod prudentis Judicis, arbitrio iinquenduni_>
efle duco .
CAPUT I.
P Erpetuam concedendi Commendam num-
quid fit in Epifcopi ditione ?
.Pro ipfius firmitate qurenam repofcuntur ?
Quodnam dilcordiculurn inter Commen-
dam ad tempus , & perpetuam extare perhi-
beatur , ad commentationem textus in cap.
nemo deinceps 1 f . de eleBione , & elsBi pote -
jiats in 6.
S U M M B\
Num. 1. prim* thefis partis pra?definitio.
A’ num. 3. ufque ad 1 1. ejufdem probatio .
Num.i 1. fecunda? thefis partis prasdefinitio.
A’ num. 12. ufque ad 20. probatur .
A’ num. 20. ufque ad finem tertias thefis
pra?definitio,ejufdemque probatio .
? RO quibus prasdefiniendis : tametfi in
N|pi& Epifcopi ditione fit,commendam, ani-
m se curamJhabentem,ad fex permittere
menfes: verumtamen fecus vulterius explora-
ti juris efle. eft Auguftini Barbofie in cap. nemo
deinceps I s. de eleBione , &• ele&i potsjlate in
2 6. num . 4. dummodo Ecclefia? necelixtas , vel
utilitas aliud non reppfcat .
3 Probatur 1. ex dicto cap. deinceps , ibi : ul-
tra fem e (Iris temporis fp actum non durat
.
fe-
cus vero eft differendum, fi Ecclefia necellitas
4 vel utilitas aliud repofcat: fiquidem, iftiufmo-
di tempus prorogare poteft: tametfi Rebufius,
f fecus opinatur apud fupralaudstum Earbo-
fam propterea quod Epifcopo ex ta-
cita Pontificis permiffione id concefium effe
ducitur ,
6 Frobatur 2. Quemadmodum enim Epifcopo
fex ad conferendam promittuntur menfes ,
cap. nulla extra, de concejf. prabend. fic ad fi-
militudinem collationis fex alii ad commen-
7 cam concedi fas eft: tametfi providere necef-
fum fit, prinfquam vacationis tempus feme-
ftre labitur: fiquidem, eo extincto , in ditione
fua haud eft amplius de commenda eonfulere,
remota neceiljtate,vel utilitate .
8
Probatur 3 Jus namque commune,de facio,
jubet, ut qualibet Ecclefia proprium obtineat
Prarlatu, cap. quia in tantum, cap. refer ente,
<
3 *
cap. de multa de praebendis , & dignitatibus .
cap. ad haec, cap. praeterea , eodem Canone ,fin-
gula, di
fi. 89. Tr \d.fejf. 7. de reform. cap. 3.
Cironius, in paratitl. de proh, & digni t. tit.f.
pag. 184. cap. dudum,ilJ'econdo,de pleFllnn? 7 ,
cap. eam te, de aetate , qualitate.TTD. Anto-
nius Grannanieto,3. decreial.ad textu , in cap,
de reBoribus 3. de Clerico aegroto, vel debilitato,
&c. num. s. pag. 332. exemplo extat de Ca-
lixto III.Pontifice,qui priufquam Pontificatus
apice attigiifet, cum non pollet plura accipere
beneficia* renueret, refpondiffe fertur , unicam
Virginem in uxrrem peto * fecus vero com-
mendatum Prafiatum , cap. cum non ignores ,
extra de praebendis , cap.ficut 7. quaft. I. &
9 ubi fecus fieri edilferatur , id nonnifi dilpenfa-
tione,quas de fui natura jufta repofcit caufam ,
cap. tali, quatfi. 7. &- cap. expofiuifiti extra , de
10 prehendis, cap. difipenfdtiones, 1 . quaefl. 7.quas,
vel eft caufa utilitatis, vel necefiitatis , cap.fr.
ne, 12. quaefi. 2. cap, expofiuifii , extra de prae-
bendis .
Requifita vero, quas pro Commenda obti*
nenda repofcuntur , funt legitima astas , ordo
legitimus , & alia carere Commenda . idem_.
Auguftinus Barbofa, fupralaudatus Authoreft,
d num. 1. ufque ad 4. nonnullos laudans Au-
thqres
,
12 Probatur r. ex fupralaudato/ex/^ , in cap .
nemo deinceps 1$ . de eleBione , & ele&i potefia-
te, in 6. ibi: nemo deinceps parochi alem Eccle -
fam , alicui non conftituto in aetate 'legitima ,
&' Sacerdotio, commendare praefumat'. nec tali
etiam, nifi unam, & evidenti necefftategvel u-
tilitate ipfus Ecclefia fuadente,&'c. igitur, &c,
13 Probatur 2. Tametfi Commendatarius mi-
nime praslatus efle proditur,aft potius Procu-
i4rator , cui Ecclefise cuftodia comrnifta efle
fupponitur: verumtamen legitimam admini-
ftrationem illam petitur , ac per confequens
ex illius fruelibus , &ipfe, & ejus Miniftri
providendi funt
,
juxta dicierium illud Divi
Pauli, qui alteri infervit
,
&o. idque non nifi ,
ut ipfi E ccleffse infervire valeant j ficut fe ge-
i f reret proprius Prolatus : quandoquidem fub-
rogatus fubrogati naturam fapere videtur.cvrp.
Ecclefia extra,ut lite pendente, l.fi eum, §. qui
injurarum, ff.fi quis caut.l. I. §. hxc a&io ,
fi fi quis tefiam. liber. I. filia, §. Titia, jf. dt_j
condici. 3 " demonfirat. I. unica,%.i.Cod. ds rei
uxor. a&io. §. fuerqt, in&. de a&io. cap. Eccle
*
fia , ut Ut? pendente $ igitur astas illa , qua? in
Pra?lato, feu in Parocho, ut poflet Ecclefiajtn_»
adminiftrare,requiritur, ita in Commendata-
rio , cum utrobique par urgeat ratio , /./ 7 -
lud , jf; ad l. aquili am , L fi pofiulave-
rit , §.2 . fi. ad leg. jul. de adulter. I.
quidam nummularios, fi. de edendo , l. nauta ,
%. fin.fi. nautat caup.l. a Titio ,fi. de furtis, l.
illud,C. de fiacrof. Eccl. §.fi igitur , indit. quod
cum eo .
16 Probatur 3. EcclefialHcus namque ordo per-
vertitur , ubi , unus plurium munia prasoccu-
pare lupponitur , cap. ad haec extra , de pra-
17 bendis ; nec ftio rite fatisfacere queat muneri,
juxta illud vulgare brocardicum . delinens bi-
1 8 »/V,&c.inde fit , quod ftatim vacant fienefacia
Epifcopi , poft ejuldem confecrationem ? &
aeeP-
In Ant. Capic. Dec. III. Cap. II. a i
adeptam poflefiionem, cap. cum in cun£iis,j.$.
eum vero, de eleci. & eleili potejiate, cap.ji quis
2l. quoji. 2. cap. ne pro cuiuslibet 16. q. I. cap.
cum noftrisj^.caf.poj l eleBionem,de cocejf.prob.
cap.eam te.j.de refcript. cap.ex qre,de bis, qua
jiat a Prolatis, cap. cii in Ecclefia,2f .de proben-
dis, lib M.cap, licet Epifcopus, de concejf.prob.eod .
lib .extrav agant .ad regimen, de probendis.Ger-
monius, ds induitis, Sfi vero, nu.ro. Sanchez ,
de matrim.lib .% .difp ut. i , nti.24. \ r alenzuela_»,
tom.i.conf.f i.nu.iq. Balboa, in cap .3. de pro-
bat.nu. 2. Barbofa, voto 2%. per totum.Botellus,
de proflantia Regis Cathol.cap.^o.hartQa,alleg.
67. igitur piures committere alicui commen-
das perabfurdum- foret, alioqui fraus commit-
19 teretur ,c ap.de multa extra.de probendis,qood
juribus obnoxium foret, l. itaque fullo, jf. de„.
furtis, cap. diBum 50. quoji. 1. c .intelle ximus,
de J udi
c
.cap .tuo 12.de cleric. non refid. c.
fed.es,
cap.ex tenore, de refcript. cap. 2. de dolo, cap. z.de
cognat fpirii .c ap .1 .de colluf.deteg. cap. tuus, de
ufuris, l.in fundo, jf.de rei vendic. l.cum ii, Sfi
cum Hs, ff.de tranfaB. Lquifuh protextu, C .de
Sacrof.Ecclef.cap porro, de divort. Clem.i. de__,
ufur.Clem. I . §1 fitn. de concef. proh, quare jure-
meritb,ficuti nonnifi parochialem unam obtir
neri fas eft commendam . Tzid.fejf.24.cap. 17
.
iiplcito Vivianum in fupralaudato cap. nemo.
20 Differentia demum, qus inter commenda-
tarium temporaneum, & perpetuum eft, qua-
tenus temporaneus fructus haud facit fuos ,
nifi ad congruam fuftentationem , & fibi ,
& fuis miniftris reliquum , quod reftat ,
21 non nifi in. Ecclefia; utile converti de-
bet , fecus vero de perpetuo eloquendo com-
mendatario. infpicito Gcnfalez ad reg.Cancel,
§ <%.nu.^7.&’ S^.author eft Aguftinus Barbofa
fupralaudatus, in c ap. nemo, nu. 7 .tit.de eUBJf*
ele&i potejiate
.
P
CAPUT I L
Oteft ne quis duas obtinere Ecclefias , unam
perpetuam in titulumjalteram ver*> in com^
mendam ?
S U M M JE .
A'num. 1 .ufque ad ^.thefis prasdefinitio.
Ahmm^.ulque ad finem ejufdem thefis pro**
bationes.
X fuppofitione,qubd relidentia huma**
no enata fit jure , eft longe namque_>
majus inter authores diffidium: num«,
quid fit de jure divino ? quod luculen-
ter, diferteque refert,Gonfalez 3. decretalium
,
titulo f .de probendis,& dignitatibus, in cap.de
multa 28 .a nu.7. ufque tfJ^fh.fiquidem omnes
fere antiquiores cogefti ab Hurtado, & Valenfi
3 docuere, efle de jure humano , fecus vero me-
lius fatentur piures ex Theologis, tam fchola-
fhicis, quam moraliftis, docentes, pluralitatem
4 beneficiorum curatorum repugnare juri natu--
rali , Sc divino , inter quos extant Cajetanus
Vafquez,Sotus, idque genus, apud fupraiauda-
tum Gonfalez ( quam difputationem omitto ,
ne videar actum agere ) in Romani Pontifi-
y cis ditione exftare , Ecclefiam unam curatam
perpetuum in titulum 5 alteram vero etianum
in perpetuam commendamjEpifcopi vero,non
nifi , dumtaxat temporaneam commendare
pofie explorati juris fore exiftimo. eft Gonfaiez
6 decretal.titM.de eleB.&U ele<Bi,fotejiate , in no-
tis, ad, cap.dudum Ecclefia,nu.7. quod placitum
eft ex mente omnium authorum , facta fuppo-
fitione ,
7 Probatur 1. beneficiorum namque curatoru
impolfibilium pluralitas, ex fuppoiitione,qub(f
humano dumtaxat inhibita fit relidentia jure,
quippe in hoc difpenfare poteft Romanus Pon-
8 tifex: quandoquidem in cujuslibet Legislatoris
9 manu fit, juri pofie derogare fuo ; per eafdem
enim caufas res defruitur, per quas gignitur ,
1.
nil tam naturale 2, 7. jf.de regulis suris, cap. i .
de regulis juris in 6. fecus vero fi relidenti a_j
lodivino dimanata feret jure: fiquidem tunc in_.
Romani Pontificis facultate haud foret, ut Epi-
fcopus unus binis Epifcopatibus inter fe lon-
ginquis; ac per confequens incompoifibilibus
procul a jufta caufa prasefie quiret . exemplo
1 1 extat , de uxorum pluralitate , quorum inhf-
bitio divino reputatur jure , cap. gaudemus, de
12 divortiis : quare jurermerito Tullius, i.de ojfic.
ibi : Nulla vita pars , neque publicis , neque
privatis , neque forenfibus , neque domejlicis in
rebus 3 neque fi tecum agas quid , neque jl cum
altero contrahas vacare ojfieio potejl^c,
1 3 Probatur 2. & cap. qui piures 3. z.qnofi. 1,
ibi : Qui piures Ecclejias retinet , unam quidem
titulatam 5 alteram vero fub commendatione.
retinere debet : quandoquidem commenda ti«*
tulo caret proprio. uti perbelle edocet Gojifa -
lez fupralaudatus, nu.7. alioquin inter Pontifi-
cem, & Epifcopum nullum foret difcrimen_,
,
quod perabfurdum efiet ; quare beneficia fic
commendata commendationes nuncupantur
per textam in L2.tit.44. lib.i 1 . legum logobar -
14 darum . inde fit, quod Epifcopus, qui, proprio
authoramento de una, in aliam fe trasfert Ec-
clefiam, tunc privatur utraque, cap.quanto 3.
de translatione Epifcopi,cap.non oportet iq.cap
,
Epifcopus 2 f, cap. propter 26. cap. fient, cap. mu-
tationes,cap.eos,capfi quis Epifcopus, cap. remo-
to, cap fiuas, cap. Epifcopum, cap.Epifcopus 3 7.7.
quoji. 1 .cap fi translatus j.pen ultimo, 2 1 .quoji.
2.
cap. petimus 1 1. quoji. I. cap.i.de clerico non
refidente. Concilium Toletan .2. canone 2. Car
-
tbag. 3 .canone 37.Parifienf. fub Ludovico , ca-
none rq.calcedonenfe q.can.f. &' 10. Leo Ma-
gnus ,epijlola %4.f{i\afms,epijlola i.ad tarraco-
E d I fc op . D am a fu s , / « confejfione fidei, rela-
tus a Theodorato, lib.<p .hijlor.cap.21. Julius 1.
in epijlola,ad Eujebianosjxdofe genus, Antonius
Aguftinus , in epitome juris, lib. 4. tit. 77. &
lib.7.tit. 1 1.& l ib .8 .tit .31 .novella q.jujlinian.
Aguftinus Barbofa ,de jure Ecclefiajl. lib.i. cap.
de potejiate Epifcopi, 2. p arte, alie-
2f& Theatr.& Examiomn.Dec.Regn.Neap.
jgpr/.i 19 .Petrus Gsegonusfiib .16 fyntagm.c ap
.
12. Duarenus de fa eris Ecclefiajlicis, lib.^.c.^.
Cujaci us, cap.i.Ae clerico non refidente. Solor
-
zanus,!ib.i'Ae jure indiarum,cap.i^.num.ioq,
Robertus, lih. 1 serum judicat, cap.q. Michael
Rouflellius ,lib .1 .hijlor .pontifj urifd. dtp. 4. nu»
15" 6 . fiquidem Epifcopus matrimonium cum fua
contrahit Ecclefia;cum per electionem matri-
monium fperatur ; per confirmationem vero
fit ratum ; per confecrationem demum confii-
matur , capficut g. 'j.quafi.i. cap.inter z.d&^t
16 transi at. &. quemadmodum maritus,propn'a_ J
authoritate, ab uxore recedere nequit, aliam-
que ducere, canone $ .apojlol. cap. conjugatus, c.
f ane, de converf '.conjugor
.
quod etiam avaritia,
ambitionemque argueret. Concilium Nicenu ,
canone 1 g. Leo, relatus aGratiano,zV cap.fi quis
Epifcopus 2 i.^.qUiefi.i.Autherus Papa,epifiola
fua unica.Gregovius Magnus.// A g .regijiri,epi~
Jiola ao.D.Ifidorus, lib.de fummo bono,cap , 54,
fuminaque inyplueret incommoda.
DECISIO IV.
I N caufa Monafteru Sandi Martin! NeapoL Carthufien.contra Univcrfiraren^
Terrae Lanciani*fuper petitione ursciar. 200 . vigore cujufdam inftrumenti^ce-
lebrad in anno 138 . H<cc Antonius Capi cius»
AUCTORIS EXAMEN.
C ilm igitur in capiciana ifthac praedefinitiq-
ne nonnulla? exftant facti fpecies, quas Ca-
picius hic defefibk ; juremeritb de his fingil-
latim ,
Prima FatH Species .
ilicquid per majorem dqpptatorum partem
gefium fui ife perhibetunnumquid firmum
habendum fit ?
SUMMI
A’num.i.ufq;ad 4„thefis prime prf definitio.
A’num.4.ufq;a<I B.prima? thefis probationes.
A’num.8.ufque ad 11. objectiones , & folu-
tiones.
Nam. 12. thefis fecunda? pra?definitio .
A’num.1 g . ufque ad 18. fecunda? thefis pro*
bationes.
A ! nurn» 18. ufque ac! 20. objectio ,
&
folutio,
Num.21. thefis g. praedefinitio.
Num. 32 .ejufdem probatio.
A’num.24.ufque ad 44. objectiones, 8c folu-
tiones.
Num.4f.thefis 4. pra?definitio.
A’num.46. ufque ad yg. ejufdem thefis pro-?
bationes .
Num.rg.A f4.requifita alienationis , infpe-
cto Regni jure.
x
3
Irmum habendum effe, fi a duobus de-
putatorum partibus geftu fit exiftimo.
eft Capicii hzc.nu. 1. Reg.de Marin. ob~
fervat.ad dec . Reg.Revert.g88. uum. y.
aliorumque , dummodo cuncti citati fint,nec
aliqua habeatur confuetudo .
4 Probatur i.tx 1. novationum, Cod. de decu-
rionibfiS,lib.ioJfinali,C .de praediis cur. l.quod
major, fi. ad municipalem, l.\ fi.de decur . ab or-
dine facie. anthor eft Capicius h\c, igitur <src.
f Probatura, quicquid enim per jnajoremu.
deputatorum univerfitatis partem geftutti_»
fuifte proditur, per totam factum efie ducitur,
l,quod major, ff.ad municipalem. Petrus Faber
de diverf. regulis juris, ad tit.de decretis, ac de-
curionum ordine faciendum , litter.C.pag.fpZ,
quandoquidem per binas univerfitatis partes
6 omnis represetatur univerfitasjfecus vero fta-
biliendum efie arbitror; fi per majorem depu-
tatorum univerfitatis partem id celebratum..»
fuerit; fiquidem id hiefitabile foret, ut perpen-
denti liquet
,
*j Ne differas. quicquid enim per majorem,
deputatorum univerfitatis partem fit.per cun-
ctam univerfitatem geri ducimus; igitur bina?
deputatorum partes, hoc in themate, haud ne-
ceffaria? reputanda? funt
.
8 Nullum eft antecedens: fiquidem, quicquid
enim per deputatos , decurionefque gerendum
fit; id non nifi maturo, perfectoque faciendum
erit judicio, quod fieri impofiibile eft, nifi fal-
tem dua? deputatorum partes inter fe conve-*
nire dicantur ,
p Ne dicas 2. evenire pofiet, quod major Illa «
deputatorum pars dignior foret , utputa fenu ,
juris confultorum, proborum virorum, idque
genus, fecus vero reliqui alii deputati ; igitur
major iftha?c deputatorum pars firmior effe_>
debet
«
10 Denegatur antecedens: fiquidem, id porten-
dere foret: quandoquidem univerfitatem Haud
indignos creafie deputatos fupponendum eft ,
ac per confequens capaces fuo fungi munere .
Secunda F aBi Species f
I Nftrumetum, fiveper deputatos alienjus uni-
verfitatis, five per Syndicum , eledlofve ejuf-
dem confechim, in quo bis centum uncias ve-
nerabili alicui cenobio perfolvere le obftrin-
xere: numquid, preeeise per hoc, firmum cen-
fendum fit , fi tabellio ipforum nomina haud
fingillatim defer ip ferit ; dumtaxat vero in ip-^
InAnt.Capic.Dec.IV. a 3
fo binas tantummodo deputatorum partes,vel
Svndicum, five una cum electis •, five infimul
cum deputatis, ibi interfuifie.
12 Si tabellio, teftefve fide digni fint , firmum
fore inftrumentum reor. eft Capicii, hic, nu.4.
ilrfill.ad Affiictum,*/ec.24y .##. 1 o. Mafcard.^e
frobat.concluf.ii7j.nu.li. Riccii CoWedt.dec.
? 8i .Author eft Thorus,tomo i.cempend. decif.
neap. verf. univerfitas, mediante injlr umento
,
obligata rf//c«/&c.quare,inftrumetum a cceno-
bio divi Martin! Neapolitani Carthufienfium
adverfus Lanciani univerfitatem firmum eft *
X 1 Probatur five deputatorum , five Syndici
nominum defcriptio , hoc in themate , mere
materialiter fe habet 5 propterea quod pro in-
ftrumenti robore, & tabellionis, & teftiuni_, 9 .
inibi defcriptorum,fides Tat eft,quaz quam ma-
14 ximam gignunt probationemtquandoquidem
inftrumenti falfitas , vel quod illi deeft per te-
ftes probari poteft, c ap. cum jo annes 10. de fide
infir umentor um , cap.tertio loco , cap.pofl c effio-*
nem 7 .de probat. cap. cum precibus, Cod.eodem
tit.l.optimarn % C.de contrahenda flipulatione^,,
cap.cum d nubis, de te
Jl i bus.C uj a c ius Altefierra
in diBo cap.cum Jo annes. Ofualdus, lib. 1 y . co~=
mentar. Donell.cap. 16. litt.K.tametfi fecus in_j,
iy re propria, textus in /. nullus ,10. ff.de tefiibus,
t.omnibusfi.eod. Pich. lib. 2. infiit. tit.lo.dz^,
tefiam.ordin.%fed 'neque. hatres ,6. nu.2pag.126.
hinc Cicero in oratione pro Rofcio Amerino 5«
ibi vmore majorum comparatum e
fi, ut in mini -
mis rebus homines amplijfimi tefiimoniu de fua
16 re non dicerent, idem in oratione pro Fonteo*
ibi : Noluerunt majores nofiri hanc patere ini-
micitiis viam , ut quem quifque odijfiet , eum
tefiimonio pojfet tollere 5 ementiuntur enim fie-
pe in eos, quos oderunt : quandoquidem tabel-
lio, teftefve fide digni fupponunturjalioqui in-
ftrumentum illud falfificari pollet cum tabel-
17 lio,& Syndici, & teftium nomina , & facti Ipe-
ciem pro libito variare quiret, quod poft Ion-
gevam comprobare tempeftatem impoffibile
autumatur j eft enim tabellionum ufus fub Im-
peratoribus chriftianis, in utroque Imperio,ad
conficienda follemniter inftrumenta introdu-
ctus, l.moris 9.%. 4_ff.de poenis. Cujacius, in no-
vella 44.0“ in l.univerfos, C: de decurionib.lib.
io.TreutI.vc/.2. difip.f. thefi 2. quare fub chri-
ftianis Imperatoribus,publici negotioru, & te-
ftamentoru fcriptores vocitabantur, /. contrct-
Bus lj.C.de fide infir umd. 2. Cod.de eunuchis, l.
ambiguitates 24.C_.de tefiam.l.i. C.ut nemo ad:
fuum patrocinium, lib. 1 1, ac inftrumenta , ab
ipfis confecta publica acciri occepere */. jube-
mus 1 4,%.his tabellionibus , C.de facmf. Eccl. /«
comparationes 20X.de fide infir /hinde fit, quod
fubfcribunt teftes, & partes , /. mutua 14. C.fi
certum petatrrr, L fi non fubfcripfifii 1 y. .
infir umentis, I.2X. de rebus alienis , l.fi pater 6.
C. de fidejuffor
.
idque genus, infpicito textuin_,
ini. repetit a 4 1 d.orphanotrophos 42. C.de Epifc*.
& Clsr.l.donationes %.Cod. Theodo .de denat.L
tefiajnenta 1 %J.confulta 2
1
. C.de tefiam.G otho-
fred. & Pancirol. in notitia, imper, cap. 14
•
Juftum Lipfium ad Tacitum , lib. annot. 6*
aliofque .
18
Ne dicas:Syndici,EIectorum,Deputatorum-
que nominum defcriptio- quammaxima pratr
ftant fidem : quandoquidem fi quicquid eft in
15 inftrumento, geftum fuiiTe, comprobandum
erit? quippe per hos,fecus per tabellionem, te-
ftefve commoftrandum eritj igitur &c.
20
Verum ducitur argumentum, fi Syndicus ,
Lleifi , vel Deputati fuperftites forent j fi fe-
cus, tunc nonnifi tabellionis , teftiumque fidei
itandum fit...
Tertia FaBi Species
.
S I majorem deputatorum parte m inftrumen-
. to interfuilfe fateatur,tabellio:numquid prae-
cise per hce firmum ducendum fit inftrumen-
tum
.
21
Infirmum fore docent Capicius, hic, nu-. 6.
Anna allegat. yg.eb* allegat. 57. aliique aufho-
xes ad Franeum, dec.z.nu.2 9.
22
Thefis iftha?c ex lupra commonft ratis li-
quet.: fiquidem pro adtus robore duje depu-
tatorum repofcuntar partes : , Major porro
2 ;i deputatorum pars haud binis asquipollens ef-
fe ducitur j igitur, &c.
24 Nec diiTerere fas eft : quicquid enim per
majorem deputatorum -
, decurionumque par-
tem fit , quippe per totam univerfitatem fieri
ducitur, L. quod major , ff. ad municipalem , /.
nominationem , Cod. de decurionibus , lib. 10.
cap. cum omnes, extra, de conflit . igitur , &c,
2f Diftinguendum eft antecedens j in favora-
bilibus , ac per confequens in iis , quse ipfi
univer litati . utilia funt conceditur antece-
26 dens : favores etenim funt ampliandi, /. cum
quidam, ff. de liberis, & pofihumis , cap . odia,
de regulis juris in 6.1. cum quidam, ff. de libe-
ris,&- pofihumis, cap. odia de regulis juris in 6.
appen.fentent.ex apopht.pag.ay.num. 28. ibi:
27 benc benefaBis addendaffunt. Svet. in Nerone
cap. y.7. Siquidem tunc univerfitas,ceu pupil-
la, minor, ac per confequens , uti privilegia-
ta, in iis, qua; libi utilia extant , eundis per
2.8 hujufmodi majorem deputatorum partemu»
affentiri videatur -: in odiofis vero irritum re-
29 reputatur antecedens : • quandoquidem in hi-
fce, vel tota univerlitas, vel faltem duas , ejuf-
dem interelfe debent partes, uti interceflere_»
in contractu, cum Ccenobio Divi Martini
Neapolitani Carthufienfium , cum Lanciani
llniverfitafe confecto, in quo bis centum per-
folvere uncias fe cbftrinxere.
io Neque obftat S» R. C. prsdefinitio,. quam_,
memorat de Franchis decif. \2. num. 1. ubi
fancitum.extitit, electionem per majorem, fi-
ve Collegii, five fedilis partem, a cunctis elTe
fa£tam autumari j. ac per confequens elTe fir-
mam, tametfi minor oppugnafle feratur pars.
51 Eft longe namque dilparitas : fiquidem no-
ftro in cafu de rigorofa eloquitur univerfita-
te, in qua regenda , quam maximum repofci-
tur judicium? quinimb fi necelfum erit demo^
^2 ri:
Tlieatn& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
32. r i : quafe juremerito in iftha?c defcriplit ver-
b 2,2. de legibus , Cicero, ibi: quamori
,
dr*
«« »0/ /oror , 0“ m una omnia nojlra po-
nere ,<tfi quaji confiecrare debemus . Et in Ora-
33 tione pro Planco, ibi* qui pro PgpubliccL-»
vitam, reddiderunt , nufquam me hercle eos
mortem potius , quam immortalitatem ajfiecu-
34 tus putavi 5 dr j Philip. 9. ibis his, majores no -
Jlri , ob pempubticam mortem objerant,pro
brevi vita diuturnam memoriam reddiderunt $
& ad Quirites poft redditum , ibi : Patria nil
3 y dulcius, nihil charius in vita ejfe debet 5 & ad
Atticum 8. ibi : pro Patria , €?" in Patria mo-<
3 6 ri pr aciarum , &"c. quandoquidem cunelos
37 attingqre fupponitur, fecus vero de flabilium
3 8 uni ver litate, qua? nonnifi large nuncupanda
eft univerfitas 5 tum quia mobilium potius
coetus, quam univerfitas devocandus fit
.
39 Urgebis» igitur contradictio : fiquidem per
te Syndicus cum duobus elecUs,relat® ad alios
duos diffidentes, prsevalere fupponitur 1 idque
nonnifi,quod per maiorem fieri proditur par-
tem, a tota univerfitate fieri neceilum duca-
tur, d. I. quod major .
40 Dilparitatis ratio eft : Siquidem Syndicus ,
idque genus. Electi venire , differuntur fingu-
41 Ii, ut finguli , ac per confequens uniufcujufq;
numeratur votum : propterea quod ab uni-»
verfitate creati fuere , ut quilibet juxta fuum
42. prudens judicium adminiftr aret : quare nil
mirum , fi major praevaleat numerus ; fecus
43 vero in deputatorum repofcuntur partes , ut-
pote fupra commonftratum fuit,& ob rationes
44 fupra allatas : quandoquidem deputati funt
jpfamet univerfitas j ac per confequens non_»
funt illecti ab eadem, utpote ex tau t Syndicus,
Electiquej idque genus .
Quarta facti fipecies ,
U Niverfitas , ut pra?}udicialibus in contra-»
ctibus, ea?terifve aliis alienationibus , rite
fe obftr ingat : numquid verus Regius repo-
fcendus fit affenfus .
4 f Regium repofcendum fore affenfum, ac per
confequens veram caufa? expolitionem , ger-
manam fidem, probationemque haud perple-
xe exiftimo: alioqui contraclum, ceuinfirmu
habendum effe plufquam manifeflum eft . eft
Regentis Roviti, Confilio 64. unum. i. de^»
Marinis, tomo 3. refol. lib. 1. cap. 77.
Probatur 1. Collateralis namque Regii
Con filii decretum, juxta poftulata a Dominis
Regentibus , divulgatum fuiffe fupponitur *
igitur fi ipfa expolita erronea fint, infirmum
47 eft decretum : fiquidem Senatus Confultum
hujufcemodi, ultra permittentium velle,fuum
haud producere queat effectum, /. non omnes ,
l. in agris , ff. de acquirendo rerum dominio ,
1.2. Jf.de his, qua in tejtam. delentur , l. legata
inutiliter, ff. de legatis I ./. cum tale , §. ulti-
mo ,ff. de cdndit. cfi dsmonftr. I. age cum ge-
rniniano , Cod. de tranfaB. Connanus , comm.
juris civilis, lib. 7. cap. x. num. 13. ver unu
enimverb Dominorum Regentium affenfus
efl circa hanc numero,per univerfitatem ex-
politam rem 5 igitur circa iftiufmodi , fecus
48 verb aliam verificari debeat affenfus: propte-
rea quod expolita; res involuntaria? effe cen-
fentur .
49 Probatur 2. Quemadmodum minoris bo-
na , procul a vero Judicis decreto, alienari
impollibiie eft. toto tit. Cod. de prafidiis mi
-
xorum, l. 2. Cod. de pred. minorum , /. 3. & y.
eodem, l. y. %.penult. I. quamvis 9 .ff. eodem ,
/. 16. Cod. de auBor. tutor , l. cum plures , §.
non litet, Jf. Wewz.Hothomanus, confilio 1 3 .n.
20. pag. 77. Antonius Faber, in juris pruden-
tia, tit. ii.de tutel. princip. 8. illat.63.Llex ,
qua tutores, Cod. de admi. tut. I. 1. ff. de re-
bus eorum , qui Jub tutela funt. Balduinus, in-
fiit. lib. 2. tit. 8. quibus alienare licet, vel non ,
pag. 249. infpicito quafo Pichardum , infiit.
lib. 2. tit. 8. quibus alienare licet , in §. nunc
admonendi , num. 1. fic etiamnum Uni-
yo verlitatis bona : quandoquidem univerfi-
tas pupillis a?quipollens effe fupponitur,/.c«^j
Ppmpublicam, Cod. de jure Rei public a, lib. 1 1,
y 1 igitur fi in minoris bonorum alienatione ve-
ritas haud rite divulgetur, tunc decretum in-
firmum ducendum fit , igitur fic noftro in_,
themate eft di fferendum, /. I. Cod. deferv.Rei-
publica manumittendis
'
y cum utrobique par
urgeat ratio , ac per confequens eadem juris
prcedefinitio, /, illud, ff. ad legem aquili
1.
fi pojlulaverit, §. 2. ff. ad l.jul. de adulter. L
quidam nummularios, ff. de edendo , L nauta ,
%.fin.ff. nauta caup. L a Titio,ff. de furtis , /.
illud, C. de facrof. Eccl. %.fi igitur , initit. quod
eum eo.
y2 Probatur 3. ex cap. bona memoria 3. de^*
confirmatione utili, vel inntili 5 ubi eft pra?de-
finitum per CffiJeftinum III. quod refcripturn,
obtentum per obreptionem infirmum eftfibi:
adverf
artus autem ipfium caute praveniens,
confirmationis promulgata fententia reficrip
-
iumfiuerat ajfiecutus, in quo nulla de fiaBa ap-
pellatione mentio habebatur , &c. propterea__»
quod ideo eft infirmum hoc refcriptum,quia_*
Ecclefia in refcripto, obtento per obreptione
,
tacuit veritatem , quatenus non dixit , quod
adverfarius ad Sedem appellavit Apoftolicam,
eap. praceptis 12. difi. cap. pofiquam 3. cap.
cum in cun&is 7. cap. tranfmijjam 1 y. cap.
qualiter 1 7. cap. nihil efi 44. de ele&icne, cap
.
ex parte, de conjlitutionibus , cap. 2. de refi-
eriptis, cap. quoniam Abbas , cap. pafioralis, §.
pr ater e a, de efficio delegati, cap. ex literis 3.
cap. accepimus 4. c. inter deliBos 6. de fide
ivftr ument orum, cap. cum jamdudum,de pra -
bendis, cap.fiuper eo, cap. licet, de crimine fialfi,
c. olim,c. ex parte, de verborum fignificatione
,
c. avaritia, cap.fin. de eleBione , lib. 6. 1 . Au-
relius, §. tejiamento, de liberali caufa, l. fi quis
priore, ff.ad Trebelli anum, l. 3. §. mififum . ff.
de Carboni ano ediBo: exornant Cuiac. in cap.
2. ne feds vacante. Covar. in praBicis , cap. 1 y
.
Ir Ant. Capic. Dec.V. Cap.I. & II- a 5
$ft. 6. Menoeti, de arbitrarii? , cajis 202. es* I- fimpfices Syndici Confifiarii funt;ac per con-
tonfil. jy.n um. %2. 191. 45. & conf. feqtrens confultivum, /ecus vero decifivultL-»-
5 f I. 19. (S* conjil. 378. 39. Moli- obtinent votum »
na, de primogen. lib. 2-. 7. ,1 5 Irritum eft antecedens t prop terra quod, &
oenus •, lgitur,&c. Syndicus , & Electi formafiter comprehendi
Reqtrifita autem, quae in pr a? judicialibus prodicantur; ac per confequensjquemlibet ip-
contracHbus , aliifque univerfi tatis alienatio- forum decifivum obtinere votum plufquam
nibus , noftri Resm jure infpectcr , repofcun- 14 manifeftum eft: fiquidem,& per Syndicum, &
tur, funt ; ut folemniter Iit citata univerfi- per Eledos fornraiiter repr^setari fupponitur
tas, & difcutfa res,fdque genus . infpicito tex~ Jf umverfitas; tametfi Electorum Princeps Syu-
tum. in l. finali , Cod.de verret, rebur civit. UK dicus fit, quod idem teqaipollens eft, ac admi-
1 1. Authores funt Staibanus refol. 20. a num
.
niftratorum primaevus «.
Reg. Capycius hztto de cif. 194. lib. 2. num ^ 1 6 Ne dicas 2. Syndicus umverfitatfs procura-
qy. de Marinis, tont. 2. refol. jurir, lib. 2. cap* tor acciri afiblet, uti edocent authores apud
yq. a num. 4. & tomo 1. Hb. f . cap. 77. a nu» Amendolam ad det.&e Franchis 2 io.nu . 8 5 . ac
9. Antonius Capicius hic, num.q. Thorus vo- per confequens liberam adminiftrandi obtine-
to 70. a num. 2. ufque ad 10. Rovitus confio re fupponitur adxniniftrationem , ad inftar pa-
lio 14. num. i. &* 2, 17 tris refpectu familia? fuse ; igitur nullum fpe-
ciafe repofeit mandatum, ut aliquid efficere^,
CAPUT I. pofiit
.
18 Verum fuo- in genere ducitur antecedens
S Tndici obligatio independenter ab Eledtis , quatenus una cum ele£tis univerfitatem admi-
& ab- univerfitate gefta : numquid firma dn- niftrare debet; quare irrita reputatur ejufdem
cenda fit. 19 illatio : fiqurdemr, qua? fpecialem poftulant
mandatum, in his, & Syndici, & EleCti velle__,
S U M M JE
d
20 repofcitnr ; neu rigorose loquendo , ad inftas
Patris fe habere fertur ; cum pager privata^
Num. 1 thefis pra?definitio . fupponitur perfbna , tametfi ejufdem jus in lx-
A’ num. 2. ufque ad 9. ejufdem proBatio 1 ® beros , proprium eft civium Romanorum , ac
A’num. 9. ufque ad fin. & oppugnationes ^ proinde juris civilis eft, ut Juftinianus Icribit
& folutiones in § .tus autem hoc.jnfiit.de patria potefiate, poft
Cajum, in l. ?. jf.de hir, qui funt fui, vel alieni
X r 5 p? Nfirmam fore exfftimo'. eft Decii confli® turrr
,
cum notx aliqua Romanorum lege in-
^|p 297. Roviti inprag. y. de adminijlra - ductum fit , aft moribus populi receptam , ut
jBL tione univerf tatis . Thori , parte 2. voto Ulpianus loquitur in l.
patre furiofo 8. in priu -
70. num. 2. quod placitum , infpecto ju- ei pio ,Jf. de patria potefiate
.
hinc Tullius poft
re Regni , apud cundtos commune efle debetr reditum ad S-enat. ibi: Furenter charijjimos ba~
Authores . infpicito qu$fo Reg. de Franchis , bsre debemus, quod ab his vita , patrimonium*
dccif 2yr. num. 8. 4 liber tas, Civit as tradita eft. Syndicus Ve/6 pu-
2
Probatur Syndicus, qua Syndicus , inter blica tametfi aliquo fub conceptu haud dif-
Eleitos Civitatis , ac adminiftratores facile fentanei exftant.
3
Princeps efte autumatur: ftquidem Electi unu 21 Ne dicas 5 .in Syndici drtione defaclo eft, ut
mifti cum eum Syndico conflSt corpus: quan- pro fiia ftipulari poffit univerfitate. authores
4
doquidem a deputatis Civitatis, & ut i p forum funt apud fupra laudatum Amendola ad Fran~
bona, idque genus jura , &rutperfonas difen- Cum di&a dec.nu.ioo.igituv &rc.
y farent,creati fuere: quare imlverfum ipforum 22 Drftinguendum eft antecedes; una cum fuis
jus, ditlonemque in Syndicum, Electofve ele( 51 is,permitti£ur antecedens; feorfim ab his*
6 tranftnlere; quod haud diftributive, aft copu- infimul cu' ejus illatione denegatur antecedens,
latim, fcilicet per modum unius adminiftrare
7 necefsu ducitur;igitur Syndicus,independeter CAPUT II.
ab his, nihil agere poteft , ceu caput procul a
membris, ac per confequens inutiliter ; alio Eftum per Syndicum cum duobus Eleclis 5
8 qui fruftra eledi per univerfitatem editi fuere, \JT oppugnantibus vero aliis binis : numquid
cum univerfltas per folum Syndicum reprse- firmum habendum fit.
fentaretur; quod perabfurdum foret
.
9
Ne dicas 1. Univerfitas tota per Syndicum S II M M M .
dumtaxat reprsfentatur. confule Cujacium ,
ad §. ultim. &• ad /. 2. Iit. E. columna 2. in Num.i.thefis pra?definitio.
S de acquirenda, vel amittenda pojfejf. pag. NurrU. ufque ad finem, ejufdem probatio.
1-76. tomo 2. Reg. Revert. decif. 177. ubi
io Reg. de Marinis, pag. 56 1. quandoquidem-, i Irmum fore feor .
univerfitatis Princeps reputatur , ac per con- 2 ProbaturtSyndicus namq;duobus cum
Z 1 fequens ipfe folummodo formaliter ; Elecli electis major ceterorum aliorum Ele-
vero meje materialiter accipiuntur: fiauidem ctorum fupponitur pars, ac per confe-
D quens
Theatr.& Exam.omn DecRegn,Neap.
grttm refiit-nu.il. coi. 2. pag.Qi i. ac per confe-
14 q a ens in odiofis minime intrufa eft, nifl de ip-
fa exprefse per legislatorem msntionetur.
jy Obdat textus in lpenult.%.ad crimen, fi.de^j?
publicis judiciis, Iper omnes in fine, Cod.de de -
f enf. civit atis,l. reos,Cod,de accufiat.l.cum fervit,
Spublice, fi.de procurator. pragm. nihil efi 4. de
pojjejjionihus non turbandis, ritu 269. in quibus
fecus praedefinitum eft.Thorus tomo i.copend .
de cifi.% procurator etiam cum fipeciali mandato .
16 tametfi hodie jufta ex caufa, utput£,fi princi-
palis extra civitatem infirmus commoretur »
tunc per novellam pragmaticam,editam anno
i6o8,fpeciali cum mSdato admitti poteft pro-
curator. Capycius Latro author eft dec. 45 v».
49- verum enimvero noftro in cafu fupponi-
tur expreflum procuratoris mandatum} igitur
&c.
38 Textus namque fupralaudatus,pragmatica ,
ac M.C.V.ritus alio in cafu funt} ac per con-
feques noftrje obftare haud perhibentur thefi :
19 quandoquidem longe aliena iftha;c cenfenda_»
funt , utputa, criminalem agere per fe in pri-
mordio caufam , & per accidens criminali-
tatis articulum civili in caufa fubnafcens per-
20 tradtare: proptereaquod fupralaudata jura—.,
pragmatica , & ritus magna; Curia; Vicaria; de
primaeva facti ipecie , fecus verb de fecunda_»
21 commentantur } quod etiam liquet:fiquidem
hic de univerfitatis procuratore fermo eft, qui
univerfitatem abfentem repra;fentat . neu jura
22 ifthsec, idque genus,de accufatione , aft de ex-
cufatione eloquuntur, quod eft extra facti fpe-
ciem .
Pro Pi^definltionis hujufce il-
luilratione
.
CAPUT I.
P Rocurator.nunquid a certa oppidorum civi-
tatis parte , oppugnante civitate^, defignari
. pofiit
.
summa:.
Num. 1, Thefis decido.
A’ num. 2. ufque ad finem , ejufdem thefis
probationes .
I Oncurrente una oppidorum civitatis
gESga parte,binis aliis civium partibus op-
pugnantibus,haud in ipfius ditione^
fore, procuratorem creare poiTe,exi-
ftimo.eft adverfus Baldum,Angelum, Annam_»
fiugulari 7<$.Thorum parte 1 .copend.dec. Nea-
pol. ver [procurator an confli tui pojfit.
2
Probatur 1. ut univerfitatis procurator rite
defignetur necefsu ducitur, ut ab ipfa creetur
3 univerfitate,velaSyndico, eleftifve ejufae:veru
enimvero univerfitatis nomine una Oppido-
rum Civitatis pars haud comprehendi duci-
4 tur : pars etenim , qua pars, numquam effor-
mare poteft totum , ut edocent Philofophii,
quod pluribus ex partibus componitur , (“ceu
fomniarunt adverfarii ) aft faltem bina; uni-
y verfitatis partes repofcuritur > igitur, &c. qua-
re juremerito potius privatorum , qustm uni-
verfitatis vocitandus fit procurator .
6 Probatur 2. paritate, ducfta a Syndici , Ele=*
ctorumque defignatione,in qua ex fupra com-
monftratis faltem bina;deputatorum,decurio-
numque repofcuntur partes , nifi confuetuda
fecus poftularet } igitur etiam in univerfitatis
7 procuratore defignando : quandoquidem^,
utrobique par urgere praedicatur ratio , adeo-
que eadem legis pr^definitio » /. illud ,.f. ad
leg. Aquil. l.fl poflulaverit , §. 2. fi. ad 1 . jul.
de adult. L quidam nummularios , ff.de edendo s
1 . nauta , §. fin.fi. nauta caup. I. a Titio, fi de
furtis, l. illud , Cod. de facrof. Ecclef, §.fi igim
tnr
,
inftit. quod cum eo .
8 Probatur 3. ex abfurdo: evenire namque
poftet , ut procurator ifte in caufa foret 5 cur
aliquid univerfitati pra;judicii inferatur, ut-
puta , vel ob inftitutionem , vel alia ex cau-
fa , ouod a recta alienum roret ratione
.
CAPUT II.
P Rocurator in cuncti s,in foro excitis , venti-
landis,futurifque } idque genus,palfiveque_j»
defignatus caufis : numquid feudales etiam-
num defenfitare valeat caudas .
S 11 M M JE .
Num. 1. Thefis praxiefinitio .
Num. 2. ejufdem Thefis probatio .
Anum. 3. ufque ad finem, objectio,ejufdem-
que folutio .
1 Tiam feudales tutari pofte caufas do-
cent Afflictus , in cap. in gener ali,nu.
<p.fi de f eu di fuerit controverfia inter
Dominum , &• agnatum. Fabius de_^
Anna, in repet.cap.i.de vajfiallo defcripta a ta-
tis, num 42. 43. commemorans fic fuifle_*
pra;definitum , topt. 1. compend. decifi. verfi.
procurator, confli tutus in omnibus caufis, motis,
&• movendis
.
2 Probatur 1. cunctis in caufis,excit’s, venti-
landifveidem squipollens eife ducitur,perin-
de ac fi diflereret quis, quacumque caufa itL_»
foro excitatur cujfcumque generis fit , five_»
feudalis , five non, in qua , fi ve actor , five_j
reus fim, defenfi tabis me, ac per confequens
procurator eft} igitur, &c.
3
Ne difleras 2. cunctis ia ca'ufis,excitis, five
Ventilandis, Vel futuris} five id genus } de re-
liquis alterius generis, quam de feudalibus in-
terpretari poilit caufis , cum feudales di-
verfam fectantur naturam , ac reliqua; alia;
canfa; } quare de ipfa exprefse repofcenda fit
mentio } igitur, &c.
T • ° i 1
4
Irritum oucitur anteceaens : quanaoquice
ftabilientis, hoc in cafu, mens eft,quibufcum-
In Ant Capic. Dcc. V. Gap.HL & IV- 5 5
que in caufis , cujufcumque generis fint , five eftinguantur. Gellius, lib. io. cap. 2. Balduin.
feudales > live non, procuratorem defignare . infiit . lib. i. de rure naturali, gentium , &" Cl ~
velle fuum» alioqui quammaximum refunde- vili.argum. legis 4. in fine, ff.de adi onibus er-
retur principali incommodum* utperpenden- pti, /. finali, ff. de collat. bonor. I. nullam, §.fi
j ti liquet : quare juremeritb tacite feudalibus abfentis,ff. de fetzt. hareditatisj. Pomponius,
in caufis etiamnum defignatus ille autumatur- $. finali, ff. de acquirenda pojfejf. §. ideo, indit.
procurator , de fervit, rufiic. pr odior, prine, infiit. de ufk-
firudu . quandoquidem, & eadem numero, re-
C h P II T III * ftare fupponitur univerfitas, idemque in Syn-
dico, Ele< 5 tifve,de novo creatis,velle, ac exta-
P Rocurator,per univerfitatis Syndicum» Ble~
ctofve defignatus : numquid ejus extinctum
extemplo perhibeatur munus, finito Syndici *
Electorumque officio .
s u H m m-
‘ Kum.. 1. Thefis. decifiov.
, A’ nam. 2. ufque ad 3. ejufdem probatio .
A’ num. 3. ufque ad fidem objectio , ejuf--
demque folutio,-
I l^yf Aud efie extm&um hujufmodi pro-
Jjra*j| curatoris munus exiftimat Reg. de
Marinis fuper rubrica , de procura
-
toribus .
2 Probatur:adufque per $yndicum,& Electos
fuccefTores,procuratoriu,five exprefse,five ta-
cite,revocatiu non fitjtunc ex profumpta ipfo-
rum mente in robore perfiftit fuo : quando-
quidem fi adimere voluifient procuratorem-,,
profecto revocafient * igitur evidens fymbolu
eft, quod cum prifei Syndici s Electorumque
voluntate fe uniformare voluifieht
.
9 Nec obftat textus, in Clementina finali dc^a
procuratoribus-^ ubi per Pontificem prodefini-
tum fuit. Prolati procuratorium ob ejufdem-»
praefecti extinctionem perimi, tafoietfi lis con-
4 teftata fit * igitur k pari hoe in caffirfiqmdem
utrobique par urget ratio } igitur eadem legis
difpofitio, di&a l. illud, l.fi pojhilaverit , §. 2.
ff. ad leg. tuitam, de a dult.l. quidam
larios,ff. de edendo,'!, nauta , S.fin.ffnkutA
caup. I. a Titio, ff. de furtis, l. illud,Cod. fftfis
facrof. Ecclefl %. fi igitur. Tnffit. quod cum eo.
proptereaquod quemadmodum enim extinctl
Prolati jurifdictro in capitulum remafitr/^.e/f
mfeitur, de iis, qua fiunt a Pralatifiy %~ cap,
requif.de tefiam. Chronius, in paratlffk q. lib.
decretal.de concejf. trt. 8. 8z ideni, tit. 9. ne .
fide vacante aliquid innovetur, p ag
.
192, capi
ficubi 12. quafi. <$.& cap. ultl fic etiamnum_.
Syndici, Electorum , prifcorSmque jurifilictio*
in pofteros tranfiiire fertur foccefFores v
S Eft longe namque difparitas de primova, ac
de fecunda fatfi fpeciejdifparitatrs- ratio eftVff*
quidem in Cathedrafi Capitulo,extincto Epi-
fcopo, haud arguitur velle , ut pf ocnfatbnaB
Epifcopo demortuo defignatus,fuo in munere
reftet j nec perfuncti EpifcopfiP jura tutari
pofliti cum defuncto extin&a fint* & per con-
fequens perfonam extinctam reprofentantv
6 qua; noftro in themate non verificantur
,
eum perfonaiia juxa , extin&a perfbm-* ,
bant in proteritis» adufque per fucceflores re-
vocetur •
CAPUT m
1
P Rocurator ad fingulas, cundafve defignatus
caufas: numquid ad futuras etiam fiahilitus
effe ducendus fit »
S il M'M M .
Num. Thefis decifio .
A’ rium. 2. ufque ad f. ejufdem- probatio -i
A’ num» y. ufque ad finemjObjectio,& fo lui-
tio .
I tiamnum ad futuras efie creatum cau-
fas reor. efi Thefauri, decifi 5-9. edo-
centis fic per Senatum Pedemonta-
num fancitum fuifie in novillima de
-
cif. 415. Verall, decifi. 393 . parte 2.verbo,pro -
curator, aliorumque adverfus Eartolum, in /I
damni, $.fi bis, qui vicinas, num, 2. ff.de dam*
no infiBo , aliofve .
2 Probatur : To namque ad eundas caufas de
fui concepta ex ftabiiientis mente eft , & pro-
dentes , & futuras, comprehendere velle cau-
5 fas : quare procuratorium- creantis mens eft ,
ut qualibet in catifa, five actuali, five futura ,
4 fua turatur juraj quod etiam patet ex textu in
li finali in fine , Cod. qua res pignori obligari
pojfit . fopralaudatus Thefaurus Author eft 5
igitur, &c.
f ? N’e dicas: ly ad eundas caufas de • fui conce-
ptu profentes dumtaxat amplectitur caufas
igitur ad futuras inanis fit' extentio-.
6 Gratis aflumitur , fecus vero probatur ab
adverfariis antecedens : quandoquidem in_»
Kujufcemodi fafti fpecie procuratorium-»
•defignatis mentem efie inteiprotandam duco»
7 quo & ad profentes,&: ad futuras extare autu-
matur : quandoquidem unumquemque tutari
jura velle fua quomodolibet profiimendum_*
eft, cum hic fit procuratorii finis,/, f . in prin-
cipio , /. 9. 1. filii, 8. l.fi quis 41. §. unius , /.
qui proprior 47 . in principio , l. Paulus 69.ff.de
procurat. I. rede 39. ff. de judiciis. Treutle-
rus, lib. 2. filed. tbef difput. 9. ubi Bacho-
vius. Vultejus , de judiciis . Duarenus ,
ad tit. de procurat, cap. 2. argum. legis ,
fi diligenti 4. §. ultimo , ff. mandati , /. li-
cet 42. S- k» qviiff. de procurat. Symmachus ,
lib. ro. epifiola 72. I. minorem yi. I. is, cujus
64. Titius, ff.de procur at. L liber fo 3 i.%.item,
E J.d
*
3 4 TJieacr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap
JT. de negotiis geftis , /. Tutori , CW. tit.
I. nam pojle
a
9. §. 6. fi jusjurandum 34. §./ro-
curator, idque genus ,
CAPUT V,
P Rocurator, per univerfitatem defignatus :
numquid in fingulorum caulis idoneus efle
ducendus fit
.
SUM M JB ,
Num. 1. Thefis praedefinitio .
A’ num. 2, ufque ad finem ejufdem proba-
tio .
Enfendum efle idoneum dubiopro-
cul reor. efl nonnuliorum apud Ca-
Cerium, parte 2. cap. 14. de procur .
num. 2.
2 Probatur : procurator, fic per univerfitate
defignatus,haud fingulorum , aft univerlitatis
3 efle difleritur : quare fingulos, ut fingulos non
reprafentat univerfitasj igitur caufe hujufce-
4 modi univerlitatis, fecus fingulorum funt.nec
quod univerfitati debetur, lingulis , uti lingu-
lis refundendum erit.Hothomanus,co^/.i 07.
num. 5 •$>*£. f 1 1.
DECISIO VI,
I N Caufa mota per Reverendum Abbatern>ieu Commendatar/um San&as Ma-
ri^ de Avantio, contra Magnificum Mociam de Mocia fuper frudibus anno-
rum praeteritorum, ex di&a Abbatia perceptorum , ac bonis exinde emptis per
patrem didi Mociie. cum pro parte ipfius conventi fit ad impediendum litis
ingrefsum oppofita exceptio defedus tituli, videndum efi: quid juris . Haec
Antonim Capicius ,
AUCTORIS
Fa&i Species ,
P RaJatus in praslatura? pofleflione , live de_^
recenti , live per longe vam tem peftateirL,
efflans : numquid , & praelaturae titulum , &
actualem pradatura? legitimam poflefiionem_*
commonftrare adftringendus fit, fi contra de-
bitores pro fructibus, ex pra?fata pradatura_.
jam perceptis,agere voluerit , fi ipfi excipient
veram haud fore pradaturatn .
S 11 M M JE .
Num. 1. Tliefis pra?definitio . ,f
A’ num. 2. ufque ad _ 22. ejufdem Thefis
probationes .
A’ num. 22. ufque ad finem,& objectio s Sc
relponfio . -
S ive per iongevam tempefiatem , live de
recenti poflidet Pradatus , tunc nec
pradatura; titulum , nec actualem ejuf-
dem legitimam poflellionem (' dum-
modo ejus pofleflioni clare non liqueat efle_i
violentam ) commonftrare adftringendum ef-
fe exiftimo.eft adverfus Capicium,£)c, a num
.
1. ufque ad 10.. Rotam , decif. 3 31. & de cifi
264. Riccium in colle&anea decif. 61, &• 889.
Boerium, decif. 124. num. 14. Mafcardmn_»
,
de probationibus , concluf 1. num. 6. &" 8. &f
concluf 504. num. 4. concluf. 623. num.f.
fibi cotitTad\centzm,concluf.’72%.num.4.Tho~
rum, tomo 1. Compend. decif Neapol. §. Titu-
lus, an offendi debeat per actorem, inffante reO~,
aliofque,concedentes in prifca, fecus vero in_.
recenti pofleilione
.
EXAMEN.
2 Probatur I, ex textu in 1 . 2. C. qui accufa-
re non pofiunt, l. fi multi ,jf. de pubi, l.tres tu-
tores, jf.de adminijlratioue tutorumfm quibus
pnedefiniturtfcfuit, quod pro Pradatis , legi ti-
mifque adminiftratoribus pradumendum fit
adufque fecus per adverfarios eommonftra-
-tur. auyhor eft Mafcardus , de probationibus :t
3 concluf '72%. num. 4. igitur quoufque per de-
bitores lioc i».cafu , fecus commonftratum_,
fuit, verus, legitimufve erit arguendus Prada-
4 tus., ac per confequens, nec titulum, nec pof-
feilionem comprobare adftringendus eft .
f probatur '2. eadem prorfus.de prifco urgere
6
pra^dicaturyatio, ac de recenti poflelfore $ igi-
tur eadem juris prsedefinitio, l. illud, jf. ad leg.
Aquil.lji p oftula veri t,$.2 .Jf. ad leg. fui. de adul-
terjaquidqm nummularios
,
ff.de edendo , l.nau -
ta,%fin.jf.nauta caup. l.a Tifzo.jf.de fur tisj.il -
lua, C.ffe SgLcroffccl ef. § fi igitur^ •mdit.quod cti
de^ri.lino porro nulla habetur hsefitatio ,
utpote fatentur adverfarii, argumento textus ,
in 4 3 <ff.ad MaceJonianumJ. barbarius, ff.de of-
ficio ,?r atoris fif.ff. uti pojf. Donell.de jur.civil.
lib.^.cap.$.n.fofag.426.Cod.TheodoCii.tit.
qq.de fi de tejl.ium, inflrum. in comment. ad
leg. 1 .coi. I .pag. 3 1 qj.2.ff‘.uti pojjidstisj.i f.ult*
& l.g.in princ.eod.tit.Tjetrvs Fabet ad tit.de^y
di ver, reg-J uris, ad leg.aB furti 154. pag. foq.
igit-pr etiampum de recenti poiTeiTore faten-
dum eft . -
pj Probatur major : quemadmodum enim an-
tiquus pofielfor, Sc tituium,& poflellionem fuo
in genere arguit, ac per confequens adverfarii
8 rationes dirimit,fic etiam in recenti fatendum
9 erit pofleflbre5 proptereaquod fuo etiamnunv
10
in
4 -
In Ant. Capic. Dec. VI. Cap.I. & II- 3 5
10 in genere pofiidere diflerltur $ cum in utrifq; emptore, Cod.de evici. l.fed fi debitor 16. de doli
facti Ipeciebus eadem Tuo in genere urgeat ra- except. Lex di-uerfo 17. §.iff. foluto matrim . I .
tio, ceu perpendenti Iiquetj etfi regulariter Io- finali,%.cum mihiff.de verbor.clligatlDoneWus
quedo pofiefiionis fua? caufara,feu titulu edere Ub .ii.cap.i. inde fit, quod verbum , defietfio ,
nequeatj immb interrogatus,cur poilideat? fat fimpliciter prolatum,pro exceptione fumitur,
eft refponderej poflideo,quiapoindeo, l.iu fpe- l.fiquidem,l.defenfionis,l.cum nondum,C od
A d<L->
ciali 6 1 ._f.de rei vindicatione, l.ult. C.eod.tit.L exception.Li.Cod.de r. v.l. diffamari, Cod.de itz-
extat alias decretum.ff.de jure Fifci, l.cogi 1 1. geit.manumiJf.Liff.de juris. & fa&i ignor. l.fed
C. de petitione h&reditatis,l.i.C. de probationib. et fi fi ff.de judic.l. dolia 76.§,i. de contra, em.-
1 1 Probatur 3. ly prifcus,ve.l tb recens pofisefsor ptione,l.is,qui f.l.nemo %ff.daexcept. cap.cum
11 mere materialiter fe habet : fiquidenvfat eft, inter,ca.p.dile£ti %.cap.fignificaverunt ii.de ex-
fi a&u poffideat 3 Iegifcimamq^ apparenter adep- cept. Sc fi vera exceptio eft ilia , qua; evacuat
,
1 % tus fuerit poffleflionem ? ex quo illegitimus feu.injuftam reddit. a&ionem, five quoad rem,
14 haud arguedus fit titulus,inde fit quod melior five quoad modum, Lzff.de exceptiond.fi filius
fit pofildentis conditio, l.fi debit9rff.de pignor. Ia i.§. ultimo, ffje interrogat. Paulus in l.verbj
Lis, qui dcfiinavitff.de rei vmdicat.l.fin.C .eod. %ff.de verbor.fignific.l. minor 3 9.$ finali ffJe^.,
tit.l.qui accufare,€.de edendo, %.reiinend&,ver . jure jurando', proptereaquod pro veri tituli tu-
c omodum, infiit.de interdici, c.poffisfiore. de reg. tamine fat ducitur
,
.fi recens po deflor violan-
jurisJib.G. igitur juremerito in iftiufmodi fa- ter haud poilideat».
<51i fpecie pro Praelato esftare fupponitnr pof-
feffio, adufque per adverfarios fecus proba- p fQ DecifioillS hujufce rlklftrafiofle»
tur . *
1 f Probatur 4.repofe.encmm ab adverfariis: tb
recens pojfejfor vel veram, vel fiCiam .inva-
luit poffleflionem ; fi veram,. tunc nullus- qua?-
16 ftionis flatus eft: fi fecundum, igitur id potius
per adverfarium comprobandum , quampr*-
ftimendum effle ducitur, cum quid facli fit.,. L
in bello, % finita, ff.de c aptivis,&' pofilimc/everfj.
fi emancipati 9. Cod.de ccllat.Li.Cod.de probat.
l.quczcun?que,% finali, ff.de publicanis, l.ajfiecu -
ratio, Cod.de non num. pecunia, cap.cum Joan-
9 es,%. verum, de fide infirum.cap. licet de conflit -
1 7 in 6. quandoquidem melioris conditionis prje-
fumitur recentis tituli aclualis pofTefiio,quam
18 adverfarioru exceptio, qua? potius calumnia,
19 quam exceptio ducenda eft: quare juremerito
pro recenti pofflefflore exftare fupponitur pofe
20 feilio : proptereaquod pofiefiionis recentis vi-
tium quid facti eft , ac per confequens proba- t
21 tione indiget, juxta illud, quse facti exftare dife
feruntur,probatione indigent, ditia L in bello,
§ fatta,
jfide captivis, pofilim.reverf* Lfi emli-
ci pati 9.C „ de collat.l.i.C.de probat, l.quacunq ;
Sfinff. de public. l.affecuratio , C.de non num,
pecun. cap.cum Jo annes, §.• ver Tt de fidei infirum.-
cap. licet de confiit. in 6\ quod non nifi per ad-
verfarios faciendum eft .
22 Neque dicas: longe difparitas de primueva,
ac de fecunda facti fpecie exftare.videatur : fi-
25 quidem longaeva poffefiio verum , fecus vero
recentem arguit titulum igitur nil miru,fi de
fecirndo,fecus vero de primo hsefitatia habea-
tur cafu .
24 Irritum eft antecedens t qnandbquidemtb
log ava,ve\ ly recens pofsejfio hic mere materia-
liter ex fupra commonftratis fe habet: fiquide
2f ly prifca , tb recens pofsejfio de ipforum con-
ceptu poffleflionem involuit
.
2 6 Numquid autem vera necne fit recens pof-
feffio , excipientis munus effle debere par eft ;
cum ad ipfum fpectet fle defendere, ac excipe-
2.7 re: omnis etenim exceptio defenfio eft , l.fed
et
fi fiff.de judi c . 1 . defisnfiones, Cod.de except. I.
CAPUT I.
P Raelatus in beneficio diu fubditum tolerans r
numquid illum adftringere queat, ut fuum_j>
comprobet titulum <*
S U M M B.
Num.i.Thefis praedefinitio.
Num.2.& 5,ejufdem Thefis probatio.
Ogere poffe , ut titulum common—
ftret fuum, reor . eft adverfus non-
nullos authores apud Mafcardurru>
de probati onib.conclufi. 1577. n.11 7x
2 Probatur: eft longe namque difparitatis ra-
tio,de fuperioredubditum adftringente fuum ^
ut titulum commonftret, ac de inferiori refpe-
q. clu fuperioris : in fobdito namque , fuperiorfs
refpes^u, fubjecfio habetur, ac per confequens
Jubere poteft Pr«latus,ut quiiibet fua in Dice-
cefi beneficia poffidens , cujufcumque condi-
tionis , longseve tempeftatis fit, titulum- , pofe
feflionemque comprobet fuam j idque non nifi
ob ipfius finem, fecus vero inferioris, refpeclu
fuperioris».
caput r r.
i lla? per pfeudomagiftratum , utputa, per
barbarium PrKtorem,Magiftratus nomine,
gefta fuere: numquid firma,rataque efle
debeant, fi deinde fervus effle reperiatur \ an_»
vero quafi a non Prxtore gefta pro nihilo ha-
benda fint. ad commentationem, tertus in L.
barbarius- ^ ff.de officio Tratoris.
S U M M JE .
Ahmnrr.i.ufque ad 6-theTis prssdefinido.
A’num.6.ufque ad 19.eiufde.rn thefis proba-
tiones . E- z Num.
\
3 6 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
Num. 19- germanus thefis fenfus.
A’num. 20 .ufque ad 7 i.obje< 5 liones, & folu-
tiones .
A’num.7 1 .ufque ad 7 y. fecunda; thefis pra;-
definitio .
Anum. 7 y. ufque ad finem , objedUo, & fo-
lutio .
Ametfi rata,firmaque habenda eflV_»
acia hujufcemodi edocet Ulpianus in
diBa l.barbarius ; ibi : Et verunu»
f>uto nihil eorum reprobari ; quod Ulpiani pla-
citum communiter fatentur Cujacius obfervat.
lib. 1%. cap. a. Francifcus Hothomanus quajl.
illujlr. 17. Antonius Faber injuris prudentia
/it. I .de jufiitia, & jure , principio 1 . confut.2
.
effi in rationali de officio Pratorum, in l.barba-
rius Philippus 3. Antonius Goveanus 1. var.c
.
fi.Francifcus Duarenus de officio Pratoris-, Dio-
nyfiusGothofredus in lauda f.l.harbarius,lit.S.
Henricus Hahnius obfervat. ad Vvefembecium
tn d.officio Prator. verf. omnis autem Pratoris
2 patefias-, Pichardus,Oroz,aliique:verumtamen,
mea fententia, pace tantorum authorum haud
fimpliciter , aft aliqua cum diftinclione efle_*
commentandum hunc textum exiftimo,
3 Vel acia , qua; per pfeudomagiftratum,Pra»-
toremque , idque genus gefta de ipforum na-
tura amplius revocari impofiibile autuman-
tur, utpote extant definitiva; fententia;, confef-
fiones auditse ; idque genus . tunc iftiufmodi
firma efle ducenda reor: quare Ulpiani refpon-
4 fum hoc in fenfu interpretandum eftj fecus fi
fint ifihec , que de ipforum natura haud dif-
ficulter adimi queunt, tunc infirma efie huju-
fcemodi acia per pfeudomagiftratum gefta du-
y bioprocul funt } quare Ulpiani relponfum_»
hoc in fenfu minus commentandum eft .
6 Prima thefis pars fic communiter probari
affolet . primo, ex l. barbarius Philippus ; ibi
:
C5” verum puto nihil eorum reprobari , hoc
enim humanius efi,<&-c. I. 2. Cod. de fententiis ,
interlocutionibus y l. 1. Cod. de teft amentis ,
l.ji quis patrem %.ffi. ad Marcellum fi. fed cum
aliquis inftit. de tejlamentis .author ejl Amaya,
10. Cod.fi fervus , aut libertus , num. 9. tit.
52. /. debitor f 9. ffi. ad Senatus Confultunt
Trebellia num , /.3. in principio , ffi. ad
Senatus Confultum Macedonianum . Anto-
nius Faber Author e£F in laudata confutatione
1. igitur, &c.
7 Probatur a.Decreta ifthec non nifi propter
publicam utilitatem , ac commune Civium_,
8 bonum affervanda funt: proptereaquod Cives
iftiufmodi bona fide apud eum egifie fuppo-
nuntur, ac per confequens, qui Populi Roma-
ni fidem, gefiumque confedlati fuere,eos deci-
9 pi inhumanum eraf.dolus namque nemini pa-
trocinari debet, /. nec ex dolo, ffi. de dolo , /. 3.
ffi. de tranfaB. Lis, qui dolo, ffi.de rei vindicat.l.
pen. in fine, ffi. de jure dotium. L fi ex dolo , ffi.
de re judicata, l. etiam, §. i.ffi.foluto matr.cap.
audivimus, de collufi. deteg. Hothomanus , ob-
fervat. lib. 4. cap. 4. liter a B .coi. 2. pag. 108.
l.ex contraBib. ffi. de obligat. aii. I. item, ffi,
de dolo. Donellus, de Jure Civili, lib. 1 y. num,
20. pag. 5-28. fiquidem dolus, deceptio que-
libet,calliditas, fallacia, ac machinatio ad cir-
cumveniendum,fallendum, & decipiendum al-
terum adhibite,/, i.ffi. de dolo,mortahbus ob-
10 noxie cenfende funt : quandoquidem prifca
infpecla tempeftate Romanus Populus Preto-
11 res in comitiis creabat fuos; utpote barbarius
Philippus , qui fervus erat defignatus , fuifle_,
Pretor perhibetur; & Lucius Equitius, qui cu
fervus eflet,plebis Tribunus contra leges defi-
gnatus fuit, mentitus,fe elfe filium Titii Grac-
chii.defcribit Valerius Maximus, lib. 9. cap. 7,
& 16. idque genus.infpicito Hothomanum-,
,
quajl. illujlr, quajl. 27.
12 Probatur 3. Humanum namque,benignum-
que ducitur, ita interpretari a&um, ut potius
firmetur , quam infirmetur, /. 1 8. ffi.de legibus :
1 3 verum enimvero id humanarum principiis
actionum convenit : quandoquidem homines
in hujufcemodi finem operari differuntur ; ut
quicquid per eos acftum fit effectum gignat
fuum; igitur, &c.
14 Probatur 4. In Populi Romani ditione de-
facto exftare fupponebatur, fi haud ignoralfet,
barbarium Philippum fuiffe fervum ; profecto
illi libertatem dare potuifiet, argumento Codi-
cis, pro quibus cauf. fervus pro libert.pro em.
lib. accip. & ex noftro textu hic; ibi: cum Po-
pulus Bomauus etiam fervo quiviffiet decernere
effie potefiatem,fied etfi haud ignorajfet fervum
1 y effie libertum, effieciffiet-, igitur etiam firma illa
facere quiviffet Romanus Populus,que barba-
rius Philippus effecit : quod a fortiori per Cse-
faream Majeftatem. utpote edocet Ulpianus
,
hic , in textu in fine ; ibi : quod jus in Impe*
r at orem multo magis fupponendum ejl ; igitur ,
&c.
16 Probatur y. Ex Cicerone Philippica 1. ibi
:
primum igitur acia C afaris fervanda cenfeo no
quo probem : quis enim id quidem poteft ; fed
quia rationem habendam pacis,&- ocii. Author
eft Hothomanus,hic in diBa l. barbarius.id.em
16. ad Atticum ; igitur, &c.
17 Probatur 6. Per geftum per publicum Cor.
Scipionem Africanum , qui cum sedilitatem_.
peteret, tribuni autem plebis obfiftebant , ne-
gantes, rationem ejus habendam efle , quippe
18 qui nondum ad rogitandum legitima setas ei
erat;_/z me (inquit} omnes Quirites adilem face-
re volunt, fatis retat em annorum habeo. Livius
Author eft, lib. 3 y. igitur fic etiamnum Ro-
manus quivit Populus Senatus confulta iftiuf-
modi per Barbarium Praetorem gefta robora-
re .
19 Ex quo liquido conftat, conclufionem hanc
haud commentandam fore,qui iftiufmodi Pra;-
toris munus fibi ipfi aflumpfifle traditur : fi-
quidem in hoc fecus erit difterendu, cum pra;-
definitum fit in l. non idcirco , §. 1. ff.de ju-
diciis, L 1. Cod. ne de fiat u defunBi , l. fi con-
fiet, de appellat.
20 Ne dicas 1. Nil profe^b tam rationi diffo -*
num.
In Ant. Capic. Dec. VI. 3 7
iium , adverfumque autumatur , quam error-, 36 torum de jure /eaturalizverum enimVero nullo
/. quod non ratione 39. fi. de legibus : fiquidem irradiatus fuit honore Barbarius ; nam non_»
*i error eft animi vitium * quo aliud pro alio fuifle fupponitur Pra?torem ; igitur quicquid
quis putat, autfalfumpro vero : hinc apud geftum per illum fuit , ceu infirmum haben-
Virgilium dum erit
.
Aut aliquis latet error-,equo ne credite tbeu~ 37 Hoc argumentum totum verum ducitur ;
cri . aft noftra? haud obdat thefi : propteraquod
22 Quare juremerito Scipio Affricanus turpe efle quicquid per pfeudopra?torem Barbarium in-
prxdicabat, in re militari diflerere non puta- firmiter geftum fuit, id roho/ari per Romanum
ram. Valerius Maximus,//£.7.crfp.2.author eft: Populum poteft; idque non nili publicam ob
quod quammaxime alienu eft a juftitia-.fiquide 58 utilitatem: quandoquidem cuncli utilitatem.»
fi juftitia eft conftans, perennifve vocitatur vo- expetimus, ad eamque rapimur, neu aliter pe-
luntas,jus fuum cuique tribuedi,/. jufiitiayff.de 59 ragere pofiimus : nam quis eft , qui utilia fu-
23 juftitia, & jure, cSfequens fit,ut haud obfcure giat ? aut quis potius, qui ea non.ftudiofiffime
liquet, errantis nullum efTe velle , nullumque 40 perfequatur ? Cicero 5. de offic. & ibidem :
aflenfum, l. fi per errorem q.fi. de jurifdi cum aliqua fpecies utilitatis obje&a fit, nos
tur cunela ifthsec, per Barbarium Philippum., commoveri necejfie eft .
pfeudoprsetorem gefta, uti infirma habenda_* 41 Ne dicas f. Haud magis Imperatoris, quUm
funt . Populi, vel alterius errantis , nullu ducitur vel-
24 Irrita ducitur illatio ifth$c: fiquidem tamet- le, /. fi per errorem l$.fi. de jurtfidi&ione ; igi-
fi irrita erant gefta per pfeudopr^torem Bar- tur, &c.
barium ; verumtamen per Romanum Popa- 42 Inanis eruitur illatio ifthaec : fiquidem neu
ium roborata fuere . Imperatoris , neu Populi ulla fuit voluntasjaft
2<j Ne dicas 2. Communem errorem jus facere, excitus popuius,non nifi publicam ob utilita-
perabfurdum eft : fiquidem in fpecie dicta? le- tem .
gis Barbarius, per pfeudopra^arem Barbarium 43 Hinc explodendum Henricum Hahnium ,
gefta, non nifi ratione publica? utilitatis firma fupralau datum efle reor, edocentem , qubd ta-
26 cenfenda funt ; neque in fpecie legis 3. §. «/- metfi barbarii perlbna incapax eraf.verumta-
tim.fi. de fiupple. legi ,fed teftatoris voluntas, men in ipfo fubftantiale habebatur,fcilicet pu-
collecla ex ipfius eloquendi confuetudine, ta- blica, follemnifve electio, quje hoc in cafu in-
metfi erronea fit; igitur, &c. fpicienda eft , pra?fertim in Pra?tura? eledtione;
27 Tranfmiflo antecedenti,nulla ducitur ipfius 44 nec in etedlionis aflenfu populus curafle pra-
illatio: fiquidem hic per pfeudoprstorem Bar- 4.5-ditur : quare a&ushujufcemodi etiam volun-
barium gefta,non nifi utilitatis ftudio, per Ro- 46 tarii fuere^ & tametfi ratione perfona? inca-
28 manum roborata ducitur populurmquare. di- pax efle ducitur fervus : verumtamen non eft
cterinm illud, communis error legem gignit, talis propter facftam electionem, & fubfequutS'
fub hoc intellectu commentandum eft; quate- adminiftrationem , ac per eonfequens titulum
nus in Populi Romani ditione erat roborare_» habere legitimum,Ccilicet electum efle fuppo-
pofleilla, qua? commun:ter,ut firma habeban- 47 nitur: quandoquidem cuncta ifth a?c, qua? tra-
tur, tametfi infirma exftabant . dit Hahanius mere materialiter in hujufcemo-
29 Ne dicas 3. qua? de Ca?fareo funt jure,horum 48 di fa£li fpecie fe habere autumantur : fiquide
incapacem efle fer vum explorati juris efle. : fi- pfeudopratorem barbarium Philippum fuifle
quidem pro nihilo autumatur , /. quod attinet fwpponiturjac per eonfequens. follemnia hujuf-
30 32.fi.de regulis juris : quare optimo jure_» modi formaliter involuntaria , voluntaria_,
quadrupedibus aiiimilari fervum par eft, /. 2. 49 vero materialiter erant; cum errantis nullum
31 fi. ad leg . aquil. atqneadeo Cicero pbilippica fit velle , nullaque folennitas , /. quod non ra -
10. edocet , quod omnis fervitus mifera fit, & tione 39. fi. de leg. quod tamen eft alie-
fhilipp.i I .ibi: nihil eft f a dius fiervitute ; ad de~ num a juftitia;: fiquidem fi juftitia fiteon-
cus,fi libertatem nati fumus ; igitur Barbarius ftts, & perpetua voluntas jus fuum cuique tri-
ifte Praetoria fungi nequivit dignitate . buendi, l. juftitia 10 fide juftitia ,fi jure ,con-
32 Argumentum hoc nil noftra? obfiftit thefi:- flat,errantis nullam efle voluntatem, nullum-
fiquidem hic verus non fuit Pra?tor , imb que conknfumjfiper errorem f.fi.de jurifiditt.
pfeudoprastor ; tametfi pratoria fungi potuif- idque genus . Antonius Faber , Inftit. de juftit.
fe ditione refpondet Faber, in. rationali , in fi. jure.princip.i.confut.i. pag.3.
de officio Fr tutoris, in dicta l. 3, Barbarius Phi- po Ne dicas 6. infirmum ducitur judicium il-
3 3 lippus ; quatenus fungi Pratura fadli eft ; Pra- lud, quod quis five per fe, five per procuraio-
34 toris vero munus juris ducitur:eorum porro, rem inftituit fuum , fi deinde fervus efle repe-
qua facli fiant , capaces autumantur fervi , /. fi riatur, L44.fi.de judiciis-, quemadmodum nui-
qui haredi 44.fi de condit. & demonftrat, ve- Ia libertas competit ilii , fi manumittens fer-
rum de hoc, quo paclo res fe habeat, infra lo- vus pronunciatus fit fidis nulia.fi. qui, fi a qui -
cufenter dilfer tabi tur . f2 bus manum, fiquidem Peregrinus manumit-
Ne dicas 4. Quicquid per Pratorem. pra- tens , nec Civem Romanum, neu Latinum fa-
" } definitur , vim habere ducitur. fuam , non nifi fj ck : quandoquidem juxta legem jjuniam, qu*
Maaiftratus jurifificlioW, ditionsqus , §. Pra,- iatinorum genus induisfle memoria proditum
0 ‘ eft ,
3 8 Theatr.& Exam.ornn.Dec.Regn.Neap.
eft, minus fpectat ad peregrinos, aft peregrina
^4 faceiTit: fic Plinius ad Trajanum; ibi : Manu-
ff mijffus a Peregrino , peregrina conditionis ejt ;
nec etiamnum firmum ducendum fit teftame-
tum illud, quod is, qui deinde fervus repertus
fit,obfignafie fupponicur, /. i. Cod.de tejl amen-
tis .
y6 Dato antecedenti, infirma ducitur ejus illa-
tio: quadoquidem per barbarium pfeudopra;-
'torem gefta,non nifi ex Populi Romani velle_>
f 7 rata fu i fle refpondit Ulpianus hic r quare eft
longe dilparitas inter iftha?c, qua? quis proprio
authoramento fuo, utpote liber facere fertur $
yS utputa, vel fi manumiferit, vel fi teftamenta-
rias obfignaverit tabulas, vel fi litigaverit,qu»
rata minime funt, fi deinde in fer vi tutem re-
y9 digatur; fecus vero, fi principali, vel Princi-
pis authoritate munus aliquod publicum , ut-
puta Praetoris, geflerit: fiquidem cuncta illa fic
per Imperatorem rata efle pratdicantur.confu-
le fupralaudatum Cnjacium .
flo Ne dicas 7.quicquid ad civile jus pertinet
,
fervo convenire impofiibile ducitur:quare ju-
fli remerito nec ei deberi quicquam pofiit, ne-
que debere, nec convenire, nec conveniri,ne-
que procuratorem conflituere,neque tutorem
efle , neque pofiulare , neu teftari , neu ju-
dicare, nec ullum civile munus obire , l.in his
officiis I7f. I. ultima, ff. de regulis juris, l.cum
Pr ator I2._ff.de judiciis, ceu arguit fupralauda-
6z tus Goveanus in L7.jff.de fa/fis:quandoquidem
fervorum flatus,arreptis mendacio dignitati-*
bus,non immutatur, l.non mutant 1 5. l.non id -
circo 58. Cod.de liberali cauja , l.ajfumfftio i.jff.
ad municipalem', proptereaquod honores, dhr
gnitatefque haud mendacio,fraudeque , aftTes-
gitimis capiuntur modis, /, herennius lo.ffJe
decurionibus. Kothomanus fupralaudatus au‘-
thor eft .
64 Dato antecedentfinulla eft ejus illatiotfiqui-
dem relponfio ex fupradicfis liquet.
Ne dicas 8.barbario Philippo tacite data_.
per Populum Romanum' libertas efle duci-
66 turrfiquidem uti arguit Hothomanus hic lite—
ra , C, ubi conceditur aliquid, toties, & fine_»
quibus illud efle nequit, permifla intelligun-
tur, L2ff.de jurifdi&ione: quandoquidem, dato
67 homine, neceflum eft, ut materia , & forma__«
68 permittantur : quare juremerito fervus haud
ignoranter,» domino liberis teftameto fuis da-
tus, & libertatem, & tutelam obtinet, l.qu&ro
02.jff.de tejlamentaria tutela-^ igitur &c.
69 Irritum eft antecedens : fiquidem Poputus
Romanus non potuit Philippo barbario Magi-
ftratum mandare : proptereaquod fi fervum_*
haud fciebat,confequens fit, ut nulla fit volun-
tas, Lfi per errorem 10 f -jff.de jurij, 'diclione:exe-
70 pio extat de domino, qui Sticum , queitL»»
fervum efle ignorabat , tutorem liquit fuis,ni-
hilque legafle intelligitui j Sticus enim nec tu-
ter, nec liber eft, lfi quis 22. ff. de tejtamenta -
ria tutela, L generaliter 24.$ fi quis,jff. ds fidei—
commi ffari a Ubertate .
71 Vel acta, qua? per pfeudomagiftratum,Pra?-
toremque, idque genus , gefta fuifle perhiben-
tur, de ipforum natura revocari queunt , pro-
cul a populi concel!ione,uti exftanc beneficio-
rum collationes,idque genus, tunc,hoc in the-
mate, rite adimi pofle haud dubie exiftimo :
72 quandoquidem in prima?va facti fpecie quam-
maxima gigneretur orbis perturbatio , qu^
nonnumquam adeo mortales vexat , ut illo»
75 ad exftinctionem perducatrexemplo exftat de
illo,qui,audita hercuiis fama,in Ipecum quem-
dam fe abdidifle fertur. Erafmus in adagiis , fe-
74 cus in fecundo cafu,ut Ipeculanti liquet;quod
prudentis Judicis judicio linquendum efle au-
tumo, nofcentis ubinam orbis perturbatio fu-
boriretur,ubi vero non.
7f Ne dicas: eft vulgare elogium illud: ubi lex
haud diftinguit , nec nobis disjicere fas eft :
l.non dijlinguemus, jff.de recept.arbitr. l.Prajes
.
Jff. de ojfic. Prafidis, l. 2. §. convenire, ff. de in-
dic. I. quos prohibet, fi. de pofiulando, l. 1. $. ge-
neraliter, ff. de legat, pr aft. I. quamvis , ff. de
in jus vocando, l. fi fervum, §. non dixit ,ff. de
acquirend. hared.L 1. §. quod autem ,ff. dz_,
eleBor. I. unica, C. qui pro fu a Jurifid. L illam,
C. de collationibus , cap. Romanus q.difi.cap
.
confiuluit 2. quajl. f. cap.foluta de major. &
ebed. cap. quia circa 22 .de privileg. Clem.ult.
76 de rejeript. verum enimvero in laudata l.Bar-
barius nulla exftare videtur diftin£tio 3 ibi: &
*
verum puto nihil eorum reprobari, quos de ipfo-
rum conceptu cuncta amplecti videntur 3 igi-
tur, &c.
77 Diftinguenda eft major: fi nulla diftinguen-
da ratio urgeat, vera ducitur major 3 fin fecus,
78 falfa. . diftinguenda eft etiam minor 3 cun-
cta rata facit Ulpianus hic, de illis eloquendo,
qua? procul a populi confufione , incommodo-
que adimi impofiibile ducuntur, vera eft mi-
79 nor3 de illis vero, qua? haud difficulter revo-
cari poflimt , utpote eft beneficiorum colla-
tio , idque genus , qua? procul a populi confu-
fione adimi par eft,erronea eft rninor,una cum
80 ejus illatione : proptereaquod in hujufcemo-
di facti fpecie, legis barbarius mentem com-
mentari nos hic neceffitat : fiquidem edocet
Ulpianus hic.per qua; verba oftentatur, ne in
populo confufiones, perturbationes , incom-
modaque gignar) tur,ac per confequens nil mi-
rum, fi quicquid per pfeudopraetorem Barba-
rium infirmum fuerit,id ratum per Romanum
Populum fuit 3 fecus vero ubi perturbationes
minus dimanant 3 nam tunc, ex unanimi Ro-
mani populi afienfu, fecus erit ftabiliendum.
CAPUT III.
Q Uo pacto conciliandus eft textus in l. bar-
barius 3ff.de ojficio Pr a toris, cum textu in
- /. cum Praetor, ff. de judiciis,6c quomodo
verba textus in laudata /. barbarius haud fa-
ciliora commentanda fint
.
SUM-
In Ant. Capic. Dec. VI. 3 9
S U M M JE ,
Num. i. verba I. cum Praetor 12. ff, de ju-
diciis
,
A’ num. 2. ufque ad 9. conciliatur di&a lex
cum Prator cum lege 'Barbarius Philip-,
pus ,
Kum. 9» caetera verba legis cum.Prator 12.
ff. de judiciis
,
Num. 1 orborum, verborum commentatio .
Num. 11. fecunda Thefis pars .
A’ num. 12. ufque ad 25. ejufdem Thefis
commentatio, decifioque .
Num 23. Authoris fententia .
A’ num. 24. ufque ad 28. objectio , & folu-
tio ..
Num. 28. fequuntur ejufdem legis verba .
A’ num. 29. ufque ad finem, horum legis,
verborum interprxtatio .
1 Uoad primxvam thefis. partem hu-
jufcemodi exftant verba legis cum^»
Prator 12. ff. de judiciis $ ibi : qui-
dam enim lege impediatur, ne judices.
finf. quidam moribusiquidam natur a. Natura,
ut Jurdus, mutus perpetub.furiofus^df impu-
bes, quia judicio carent. Lege impeditur , qui Se-
natu motus efi.M oribus f amitto. , & fervi : non
quia non habeant judicium, fed quia, receptum
eft, ut Civilibus fungatur officiis . Hxc Paulus
2 Conciliatur namque lex ifthxc, cum fupra^
laudata /. barbarius , quatenus , & fi populi
moribus receptum non fit. ( qui haud minus
quam lex affervandi funt, /. de quibus, ff.
legibus') nec Senatus Confulto,nec in Romani
$ Populi ditione fit,prxdefinire poffe , ut fervus
Prsetor fit , nifi per legem aliquam fpscialiter
4 id diffiniatur : verumt.amen abfque hujufce-
modi petitione, fervum per Populum Prxto-
5" rem creari poffe. fas eftjcu jus. flatus haud igno-
ratur : quandoquidem extemplo ac Romanus
Populus fervum. creat Praetorem ,.ex:incofiti-
6 nenti (inquamj illum': liberum faceffit:ex^m~.
pio exftat.de fervo creato per teftatotem tu-
tore, cujus ftatum minusognorat;,„confeft:im_»
q liber fit *. qua? cum in Barbario Phifippo veri-
8 ficari nequibant : fiquidem, ipfius flatum Ro-
manum Populum hairdfciifle.fupoonitnrjeon-
fequens fit , ut nii mirum , fi dumtaxat per
ipfum ge.fta,per RomanumPopulum robora-
ta fuerint, author eft Goveamdss hic,
.
9 QH* poffunt effe judices , nihil inter ejl in po «
teftate, an fui juris fmt . ha?c. Paulus in fine. .
10 Horum commentatio. elh, ut quilibet judi-
cis honore irradiatus effe queat j.fiye fit in pa-
terna, five in Domimca ditione , dummodo
Domi ni, vel Populi affenfus habeatur : liqui-
de m confeftim fit liber .. • -
1 1 Quoad fecundam thefis partem,petendtftn_»
eft: numquid Barbarius Philippus verus, fuit.
Prator . • - ?r;r>;bh"
x 2 Pomponius ( ceu deferibit Ulpianus hic j
relpondit,haud verum fuiife. Pra?torem*tametr
fi Prxtoris munere functus fuiite diiierituifibit
fed nihil ei fervit ut em obflitiffe,ait Pomponi US ~
I 3 quaf Prator non fuerit $ atqui verum eft,Pra?
tura eum functum* & tamen videamus * fi fer
14 vus,quamdiu latuit digni tace Praetoria functus
15- fit:quandoquidem juxta Hothomanum hic li-
tera,F , longe diferiminantur ifthxc, bina,aliud
fit,Prf torem effe , aliud,, prxtura fungi * ficut
aliud eft,Proconfulem effe, aliud,pro Confula-
16 tu haberi , /. l, ff, de tut , dat. ab his * aliud
eft,dfe in libertate , aliud eft, dfe liberum , /.
quod autem 10.ff.de liberali caufaj.naxa li 23.
1 7 ff.de noxalibus aBionibusi, fic proprietarii fer-
vu.s apud fructuarium. fervire,& in fervitucn—
.
effe diciturjcum, tamen eius fervus non fi t,l.is,
qui 18 ff.de noxalibus attionibus, l. uxori 24.jp
de ufufruBu legato, l f peftulaverit 24f.de eo,ff.
18 de adulteriis : atoueadeo aliud eft poffidere_.,
aliud,efle in pofleffione, l.fi quis ante 10. ff. di
19 acquire da p ojf
effio ne,?. 1 iud , t u t o r e m effe, aliud ,
tutela fungi, l.fi quis putans, Cod.de petitione^,
20 haredil atis,tcimetfi nonnunquam verfa ratio-
ne quis Prxtor effe poffit, & Prxtura fungi ne-
21 quit, utpote liquet in furore correpto , /. nec
mandante .iff.de tutor curator .1. qui fa-.
curet 20. ff.de )udiciis,8t iuxta Ciceronem
22, Verrem 3. aliud eft ouxftura , aliud quasftoria
procuratio* ibi : C.MaJeoh QuaJlore Qr. Dola-
bella occifo , duas fihih (Credit at es ve ni
fis arbi-
tratus eft, unam.Quaftoria procurationis-, nam
a Dolabella ftatim pro Qua fi ore }ujjus eft efie.
23- Verum enim vero barbarius Philippus, fuo
invenere, Prxtor devocari poteft , utputa de-
nomiaative; vocitabatur etenim, P rxtor,qua-
tenus communiter ita habebatur , &per Ro-
manum defignatus fuerat populum , ad inftar
tutoris fal fi , erronei teftamenti ,idque genus,
1. Paulus 2.2 1 .ff.de verborum fignifteatione, 1.2 ff.
de tejl amentis,
24 Nec dicas: fi barbarius tfte verus haud fuif-
fet Magiftratus * utpote jus non feciffet * ete-
2 f nim. jus facere dicitur ille , qui in Adagiftratu
exftare fu pp o
n
: t ur ./. 2 f.poft origenem, ff.de ori-
gine jurir
9 igitur &c...
26 Tam.etfi quicqui.d frigor ose loquendo ) per
barbarium. geftum fuit,infirmum fuifle fuppo-
nitur: verumtamen populi deinde authorame-
to,falfitate .haud ignorata, roboratum fuit, non
nifi ob rationes , Cupra commonftratas * quod
37 etjanum exjpfifmet textus verbis liquet* ibi
;
cum populus Bpmanus Qtiam fervo potuijfet de-
cernere hanc poteftatem\ fed fi fciiiret,fervu.m_,
effe, liberum effeciffet
,
28 Quod jus in Imperatore multo magis obfer-
v an dum eft «.
29. Perifthxc namque- verba commonftratur ,
quod major dignitas in Imperatore, quam iiLj
populo refulget ; quare juremerito , quem
prius Princeps fecerit Prxtorem , Sc li-
30 berum fec-iffe. intelii gitur : fiquidem Princi-
pis beneficium latiffim e commentandum eft ,
3 1. quam populi rogationes : exemplo exftat in_.
jrudo. Imperatoris velle, quod liberum confe-
ftim parturiat, /. apud eum , ff. de manumijf.
32 ejuare nil mirum, fi plures virtutes repofean-
33 tur
40 TBeatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
55 tur in Imperatore , quam in populo ; fcilicet labor in negotiis, for iit udo in periculisjndttfiritt
fcientia rei militaris, virtus, authoritas, felici- in agendo , celeritas in conjiciendo , confilium in
tas. Cicero pro lege Manilia ; ibi : atque adeo providenda .
DECISIO VIL
I N caufa illorum de Campora, agentium contra prsetenfos filios, detentores bo-
norum quondam Francifcj de Campora. cum per patrem conventorum petiJ
tum fuifler, caufam debere compromitti, ex quo inter conjun&os, juxta formam
Reg. Pragmatica*, & per adores fit oppofitum non habere locum compromif-
fum j cx quo vertitur qu^eftio de matrimonio,^ illegitimitate * Haec Antonius
AUCTORIS
YaBi Species
.
I contra pra?fumptos filios, ac bonorum ex-
ftincti , utputa Titii,detentores, agere perhi-
beatur quisiquid praede finiendum,!! conventi,
juxta Regiam Pragmaticam , Odia litium de
er dine judiciorum, compromiffum pofcerent ;
numquid compromiffo hujufcemodi locus fit $
fi agens nuptiarum deficientiam opponat: anu,
vero Ecclefiaftico coram Judice articulus
ifte examinandus erit ; quo pra?definico ad
potiilimam caufa? deinde deeifionem per fe-
ciilarem deveniendum erit Judicem } an vero s
utrique adverfario per eumdem Judicem ter-
minus ad probandum dandus erit
.
SUMMI.
• ‘ & . > " > 4 . v * -t* ' * * f 7
A’ num. i , ufque ad f. ehefis pra?defini-
tio .
A* num. f. ufque ad 34.ejufdem thefis pro-
bationes .
A’ num 54. ufque ad finem, objectiones, &'
refponfa , ... -
1 Erminum ad filiationem probandam
convento per fecular em Judicem fo-
re concedendum , ac per confequens
compromiffo interea nullum effe lo-
2 cum reorj fecus vero fi de nuptiarum firmita-
te diffidium fubortum fit , fiquidem tunc Ec-
:
clefiafticus erit adeundus Judex, ac per confe-
quens interea per fecularem erit fiiperfedendu
5
Magiftratu: quare S.C. pr$definitio,quam ©a-
picius , hic in' fine defcribit } ibi : fuijje vota -
tum,qubd attenta fgnificatoria Ecclefiafiici,fu-~
perfedeatur in caufa , mota in ScC. fic com-
4 mentanda.eft Fabii de Anna , confilio 5*8. num .
19. Reg. de Franchis, decif. 263. nit. i. Ma-
fcardi, de prob. conci . 686. num. 1. Ric-
cii , in colleB. decif 79. aliorumque. Thorus
Author eft, tom. 1 . compend. decif. verf com-
promifsum inter conjunctos an impediatur ,
adverfus nonnullos Authores apud" Capicium ,
hic .
5 " Probatur I-. ex textu in l. 1. & 2. jf. di^>
EXAMEN.
exceptionibus , l.in exceptionibus , jf. de prob.l.
generaliter ,ff. de except. & prafumpt . I. age^_,
cum gemini ano ,C .de tranfa&ionib. Mafcardus,
Reg.de Franchis locis fupralaudatis, num.i.&
5. Authores funtj igitur, &c.
6 Probatur 2. Compromifium , qua compro-
miffum eft , ut celebretur , neceffario de fui
7 conceptu non nifi filiationis jus fupponitjigitur
pars conventa hoc in themate, compromifsum
rogitans, filiationis jus prius commonftrare_^
debebit , alioqui compromifium de fubjedto
haud fupponente pra?dicaretur,quodperabfur-
dum foret . t
8 Probatur 5. To concedere adverfario inju -
K? dicendo convento terminum ad filiationem—
*
comprobandam , de fui natura nullam fpiri-
9 tualis caufa? notionem involuit: quadoquidem
fecularis Judicis partes extant mere , pureque
fcripta examinare tnumquid filiationem com-
monftrant j fi vere,tunc compromifio erit lo-
custae per cofequens permittendus terminus ;
10 fi fecus- compromiffi rogitatio evanefeit :
1 1 quare juremerito fecularis Judex hoc in cafu:
numquid nuptia? firmae fuere, necne (eft nam-
12 que agnitio iftha?c mere fpiritualis,ac per co- e
fequens ad ecclefiafticum pertinens Judicem )
haud nofcitarfc proditur. -
1 5 Probatur 4. filiatio , qua filiatio eft , de fui
14 conceptu eft quid facti : quod autem facti eft
probatione indiget, l.in bello,% fiBajf.de capt.
& pofilim.reverfl.fi emancipati 9 . C. de collat.
i.i.C.de prob atd.qu&cumq, % jin.jf.de public an.
1. aJficuratiOyCoal.de non num.pecun. cap. cum-*
Joanues,$.verum 3 de fide infirum. cap dicet, dt->
1 f conflit. in 6.igitur filiatio prius probanda eft *
ut deinde ccpromiffi rogitatio fuum obtineat
16' locum,igitur filiationis except : o compromif-
fi petitioni impedimento eft, quominus fuum
prodeat effectum
.
17 Probatur p.tota adverfariorum ratio , cur
fecularis Judex djgnofcere nequeat eft , quate-
nus filiationis agnitio fpiritualis autumatur ,
adeoque ad fpiritualempertinetjudicem : ve-
18 rum entmverb iftha?c infirma eft: fiquidem_>
filiationis notio tunc fpititualis ducitur , ubi
de nuptiarum firmitate ambigitur,ac per con-
fe-
In Ant. Capic. Dec. VIL _ 4 1
fequens agnitio ifthasc non nifi adEcclefiafticu miffo hoc in- themate locus effe nequit , atkf-
1 9 pertinet Judicem, cujus partes extant forma- que caufa jfih.-ec per Judicem examinetur:pr 3 ?-
jiter judicium ftruere, examinando te fles, im- fertim cum inter dilatorias exceptiones com-
pedimenta dirimentia noffe 5 idque ge- promiffi exceptio annumeretur ,Irag. Odia—t.
20 nus j fecus vero ubi nulla judicii efformatio 55 Ikium, de ordine Judiciorum $ ioitur nil mi-
habeaturjdignofcedo dumtaxat fcripta in a< 5 lis rum fi terminus per fecularem Judicem inte-
21 redacta : proptereaquod iftha?e per fecularem rea erit concedendus .
22 dignofci queunt Judicem, fcilicet , fi. Parochi 34 Ne differas r.obftare textus in cap-. tuam.de
25 fides in aciis fit adje&ajatque his fimiliaj alio- ordine cognitionum-, ubi eft pra?definitum,quod
qui adverfarii quammaximum paterentur in.- fi fpiritualis res in civile incidat judiciuim, ,
commodum, quod perabfurdum foret . tunc non nifi ad Ecclefiafticum remittenda^
24 Probatur: ideo matrimoniales nofle debet fit Judicem* aft noftro in cafu res fic fe habet
:
caufas Ecclefiaftieus Judex, cap. 1. infra de^t qy quandoquidem, & filiatio?, & legitimatio fpi-
confang . cap. cum te confulente , & cap. fupra rituales funt caufa?* igicur, &c,
de officio delegati. Cironius, in parat, in <;.lib
.
^6 Irrita ducitur minor : nam ex fupra proba-
decretal. de foro comp. tit. 2. pag. 1 13. Cap.no - 57 tis hic haud foret mera fpiritualis notio: qua-
vit de indiciis. Idem Aufehor ibidem,?//. 1. de re fupralaudatus textus in di&o cap. tuam no-
3udiciis,pag. 1 12. DD. Antonius Grannanieto 58 ftra? minus oppugnat thefi : cum de re pure
2. decretal. de ord. cognition. tit. 10. in cap . fpirituali eloquatur , quod extra facti fpeciem
tuam 5. num. f. pag. 71. Alteferra , 1. decre - noflram eft .
tal. tit. 4. de confuetud. in cap. ad noflram
2 j q . pag. 4 5 . non nifi quia fpirituales funt , fed
etiam ad hetalia effugienda peccatajne fcilicet
inter fe homines , aliquo detento,' dirimente-»
2 6 impedimento,copulentur. aft ratio ifthtec hoc
27 in cafu fuum non obtinet locum : fiquidem-»
28 hic de fola filiatione fermo eft, qua; fi ex ne-
fariis dimanata fit nuptiis, prseteritam , fecus
29 vero prsefentem involvit labem 5 fin autem_»
ex juftisjtunc neu pra?fentem, neu praeteritum
commonftrat reatum .
50 Probatur ultimo : de praejudicialis excep-
tionis conceptu eft, ut ipfa injure dicendo
pofita , caufam fiftere facit , cap. fi forte M-*
tleB. in 6 . 1 . 1. §. i.ff. familia ercifc. §. prae-
judiciales inftit. de aBionibus, l. i. §. per hanc
,
ff. de rei vindic. I. adoptatum i.ff. de in
jus v ocando, l. quoties 28. ff.de probat. L finali,
Cod.fi libertus ingenuus , l. 5. §. l.l.fi quis eX
liberis fi vel parens, ff. deliberis agno flen-
dis, l. aSionis , verbo, ff. de ob. <&- a&. 1 . 1. Cod.
fi mancipium ita fuerit „ l.f.§. filent de lib.hom .
I. f. §. ult.ff. fi familia furtum ,1. 27. &• 31.
de t eft ament, tutel. Corafius lib. 2, mifiell.cap.
f. Revardus, lib. i.de prajud. cap. rr. Paria-
dorius, in fefquicent. differentia 8. num. f . Do-
nellus, de jure civil. lib. 14. cap
.
1 1. num. 1 o.
pag. 2f6. & lib. 20. comment. cap.%. Petrus
Faber , lib. 2. flmeftrium cap. 25% Cujacius ,
lib. f. obfirvat.cap. 37. & lib. 12. cap. I. 0“
lib. 24. cap. 1 6. C 7 * adTit. Ccd. de liber. caufa*.
Ultejus , lib. 1. difiept. cap. q. Robertus , lib
,
fentent. cap. q. Ofualdus , lib. 22. comment,
cap. 9. Iit. S. D. Mart. de Larreatigui , lib. 6*
feleB. per totum. Carleval. de judiciis, tomo 2*
tit. 2. difput. 6. Pichsrdus,in %. prajudiciales,
inflit. de aBionibus. infpicito textum in l. 2.
l.fin. C. de ordin. judic L ordinar /15. C. de
rei vindic. I. fi de vi 38 . ff. de judiciis,], fi quis
libertatem *j.ff. de petit, haredit. l.r.es minoris
2 i.ff. de except . L qui minorem f4.ff, de ju-
q 1 dic. L penult. ff. de noxal. ac per confequens
praejudicialis caufa ante cunfta difcutienda eft
5 2 L fundum, ffde exceptionibus-, igitur comprq-
59 Ne differas 2. thefis iffhxc ex diametro
40 S. R. C. praedefinitioni obfiftit
:
fiquidem in^
S. R. C. habita Ecclefiaftica judicis fignifica-
toria,effe fuperfedendum , preedefinifum fuit
.
authoie eft Capicius bic num. 7. igitur,&c..
41 Nego antecedens 4 quinimo thefis noftra_»
42 juxta Capi cianam pr^definitionem eft: quan-
doquidem Capicianae decifionis mens fuit
;
fi de nuptiarum firmitate ambigiatur , tunc
non nifi per Ecclefiafticum Judicem erit
ftabilienda hrefitatio^ ac per confequens figni-
ficatoria per Ecclefiafticum ad fecu larem de-
45 mandanda fit Epiftola Judicem: fin de pura__»
44 filiatione fecus erit differendum : quod etiam
4j- ex fupra commonftratis liquido conftat.quam
vero varius fit Capicius. hic , tu mi Leclox Ju-
dex efto
46 . Ne effleras 5. fi quis five naturalis, five fpu-
rius fit filius. Principis referipto deinde legiti-
matus effe praedicatur , foilemnibus in tefta-
47 mentariis tabulis haeres fit inftitutusjfi ipfi fi-
Jiationis,Vel legitimationis deficietia oppona-
tur , tunc exceptione hae minus obftante in_,
48-poffefiione erit redigendus 5 in petitorioque—,
vero exceptiones hujufcemodi forent etiamnu
examinandse . Author eft Reg. de Marinis
4-
ptefol. juris , lib. 2. cap. 10 1. igitur idem
noftro in cafu erit prjedefiniendum , eum
utrobique par urgeat ratio,adeoque eadem le-
gis prasdefinitio, l. illud, ff.ad leg. aquiliam, l.fi
pofiulaverit,%.2ff.ad leg.jul;de adulter. L qui da
nummulari os, ff.de edendo, l.nauta,%.fin.ff nauta
caup.l.a Titio, ff.de furtis, l.. illud, Cod.de Sacro/.
Ecclef.§.fi igitur iuff.it. quod cum eo ..
£0 Eft longe namque difparitas de noftra,acde
Marinis facli fpecie : fiquidem in de Marinis
themate praffbmptio, ac poffefiio non nifi pro
filio exftare fuppanatur : quandoquidem, &
Principis referiptufn de legitimatione , Sc hse-
res in follemni inftitutus teftamento, faltem_*
$-2 apparenter liquent : quare nil mirum , fi im,
5-
5 pofleilionem redigedus fit prius filiusjexcep-
tionefve vero in petitorio examine expo-
nenda? , atque pr a?definienda? funt $ fecus vero
F f 5 hic
48 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
minus opougnante a caeteris dignofci quiret
Senaribusjprofedo privilegiumAdmirati* cu-
ris permiffum nullius duceretur momenti :
proptereaquod , & pro fubditorum, & cxtero-
rum fororum libito fruftari valeretj quod per-
3 abfurdum effetj igitur itante rite firmo indul-
gentis velle,neceffum ducitur, ut infallibiliter
effectum producere debeat fuum, ac per cofe-
quens Judex quilibet hoc in cafu incompetens
effe autumatur $ alioqui oppugnantia fedare-
tur, utputa, & efle privilegium , & haud efle-»
4 privilegium^ ut fpeculanti liquettprivilegium
namque non nifi lex privatis fada vocitatur .
f author eft Cicero in paradoxo 4. ibi: Sed quid
ego communes leges profero , quibus omnibus
es exui ? familiarijjimus tuus Cornificius de te
privilegium tulit,ut fi in opertum bona, dea ac -
6 cejfijjes, exui 'ares, idem pro domo faa, ibi : quo
jure, quo more,quo exemplo lege nominatim de
7 capite civis indemnati tulifii vetati , ibidem ;
an hoc timerem, fi me cum ageretur more,infti-
tutoque maiorum, ut pofiem prafens fiufiinere ?
utrum fi dies di&a ejfet judicium, mi hi fuit per -
timefcendumlan fine judicio privilegium , judi-
cium, &‘c
.
8 Nec obftat regula illa , qua pra?definitur, ut
adverfarii,procul a proprii Iudicis aflenfu, iu-
rifdidionem prorogare queant,/. 1, &• 2. ff.de
'judiciis,
5 Nec fupralaudata regula i!la,neu jura noftro
in themate ullum obtinere queunt locum^nam
hic non nifi de privilegiato fubjedo fermo eft;
C.ui nec per fubditos , nec per alios Senatus
derogatio aliqua fieri poterit.
10 Ne dicas 2. unicuique fuo denegari poflh—
,
privilegio permiffum effe fupponitur, / fi quis
in confieri bendo ,C Ae Epifcop<& cleric. l.penult,
C.de pa dis, cap. tuis 59 . verfinifi de tsfiihus, cap.
ad Apofiolzcam,ds Pegularibus ,c ap . de tertia,de
privi Leam nemini irroget injuriam, l. injuria-
rum fi.iff de injur . Lyfi.is tamen, fi. de libero
homine exhibJ.qui injuriarum, § . is qui fi.de ju-
re jur.Ljure j ur anno, l. quod ffeip. Linjuriam.fi.
de injur.hfluminumfi.ult.ff.de damno infe&o ,
l. Proculus. ff.eod.tit.1. fi donaturus, §.fi quis in -
debit. C . de conditi, oh caufam &’c. igitur i n .
fubditi ditione fit,in ifthac fadi fpecie admira-
tiam deflrere curiam, ac in alio coveniri foro.
1 1 Irrita ducitur illatio iffhxc: quandoquidem
privilegiu m hujufcemodi fadi fpecie magno
Admirato, fecus vero ejus fubditis conceffum
12 effe fupponitur , ac per confequens fubditoru
volitio, vel nolitio hic mere materialiter fe_*
habet
.
15 Nec obftat de Franchis pradefinltio $2%.
ubi fecus defacto eft pra?definitum ; igitur &c.
14 De Franchis decifio alio in themate extat
:
Equidem fubditus magni Admirati haud lique-
bat, ac per confequens nil mirum,fi interea—.,
1$ & magnum Vicaris forum, & S.C.procedere
que2t : quandoquidem efle alicujus fori quid
fadi eft; igitur probatione indigere fupponi-
tuvj.in bello fi fi Ha, fi de capt-<&~ pofilim.rever .
Ifi emancipati Cj.Cod.de coli at , /,x. Cod.de pro *
bat.l.quacumque, § finali, ff.de publicanis, Lafi
fecuratio, Cod.de non numerata pecunia, cap.cit
J 0 annes fi; verum de fide inflrum. cap. licet dZ-i 1
conflit. in 6.
Pro Praefinitionis hujufce ii-
luftratione .
CAPUT L
E X magni Admirati judicum decretis , ad
quemnam fit appellandum Senatum?
S U M M jE
.
Num.i.Thefis praedefinitio.
A’num. 2. ufque ad finem, ejufdem proba-
tiones .
D Sacrum Confiliu efle provocandu
haud dubie reor. eft Reg. de Ponte—
»
decifi. collat.confilii 15. Reg.Sanfelcei
decifi.4 1 q.nu.2 5 -.de Franchis dec.q 1 7-
nu.q. aliorumque.
2 Probatur i.in magni namque Admirati Se-
natu par exftare fupponitur jurifdidio, ac in_,
magno Vicaria? foro. Rovitus author eft fuper
prag.de tit.abufius, quem laudat,fedaturque_
»
idem fupra laudatus Reg.Sanfelice nu. 5 1 .veru
enimverb a magno Vicaria foro ad S. C. ap-
pellatio in dies fieri videtur, igitur &c.
3 Probatur 2. tametfi a Principe Senatus ifte
creatus fuit, ac per confequens ab aliis exem-
ptus fit: verumtamen fecus a fuperiori foro ,
4 ceu eft S.R.C.,vel Collaterale Confflium:aiio-
qui omnimodam abdicafle a fe videtur ditio-
nem, quod per abfurdum foret j igitur &c.
* CAPUT II.
P Rivilegium obtinens quis, ut conveniri non
pofiit, nifi coram artis fine cofule: numquid
in fui praejudicium explodere queat privile-
gium, ac per confequens coram alio conveni-
ri Judice ,
SUMM 1 E.
Num.i.Thefis praedefinitio.
A’num.2.ufque ad 9.ejufdem probatio.
A’num.9.ufque ad finem, & objedio, & Co-
lu tio .
1 IgNylf -Aud P°Eh , ac per confequens coram
fhfei Cofule artis fine effe conveniendum
1#JL exiftimo . eft adverfus Mafullum ad
Capicium hic nu. 1. apud eumdem .
2 Probatur : ex contradu inter Artiftas
fuum defignantes Confulem inito ; cujus cau-
fa obligatio inter contrahentes effe fuborta—
.
fupponitur ; atqueadeo Artifta quilibet artis
Confulem,utpote competentem Iudicem,nof-
5 fe debet fuum: quandoquidem contradas ex
partium conventione legem pramfant, /. 1. 5 *
fi con-
In Ant. Capic. Dec. IX. Gap. III. IV- & V- 49
fi conveni at,ff. depofiti, l. contractus, fi. de reg. 4
juris, l. lege, fi. de patiis conventis, l. I. Cod.de f
eper . lib. /. 1. Cod. commodat i, cap. contra&us
8f. de regulis juris in 6 . igitur huic per Arti-
fiam quemlibet obligationi derogari nequi-
4 bit: pa<5ta namque inter mortales rationabili-
ter inita fervanaa funt. Author eft Cicero, lib,
2 . de inventione ; ibi : paBttm efl , quod inter
$ aliquos convenit, quod jam itajufitim putatur,
ut juri pra.fi are dicatur,®- lib. de officiisyibv.
Regulus non debuit conditiones , patlionefque
6 bellicas, & bofiiles perturbare. Plinius, epifiola
ico.ibi: follicitas me in fortniann, veniam ea
conditione, ne quid contra commodum tuum .
9 facias ; qua pailione invicem mihi cauto. Sallu-
itius , collegam fiuum Antonium pactione Pro-
vincio, propulerat, ne contra Rempublicam dif-
8 fentiret : nec Artis Confuli jus adeptum pro-
cul a recta ratione minime denudandum erit
.
9 Ne differas : cuilibet ut fuo denegari queat
privilegio,permiffum effe fupponitur,/. fi quis
in confcribendo , Cod. de Epifcop. Clericis ,
l. penultima, Cod. de patiis ; idque genus ; igi-
tur, &c.
10 Diftinguo antecedens: fi de privato eloqua-
tur privilegio , verum eft antecedens $ fin au-
tem de publico, vel aliqua fupponitur obliga-
tio , erroneum eft , una cum ejus illatione : in
noftro porrb cafu inita fupponitur inter arti-
ftas contracta obligatio, una fe adftringentes
coram Confule artis conveniendos fore
.
CAPUT III.
C Onfuli artis fubdens quis; fi fub illius ditio-»
ne definere prsdicetur : numquid etiam-
num corkn illo fit conveniendus.
SUMMI.
Nec obftat textus in l. r . C. ubi de rationi-
bus agi oportet : Siquidem de contractibus fu-
bie&ionis tempore celebratis eloquitur , fecus
vero extra .
CAPUT IV.
S I Confiliarius,antequam ad Confiliariatus di-
gnitatem pervenerit, crimen aliquod patra-
verif.numquid per Magnum Vicaria» Foruni_,
pcenam luere debeat aliquam.
S U M M JE.
Num.i. Thefis prsedefinitio .
Num. 2. & 5. ejufdem probatio
.
1 ^ B Ametfi quoad bona ; verumtamen_»
^1^ fecus quoad perfonam efte plecten-
di^ dum reor: quare fic eft commentan-
dus textus in l. curiales , qui honorariam ,
Cod. de Decurionibus, lib. 10.
2- Proh, extemplo ac quis Gonfiliarii , vel id
genus dignitatem adipifeatur; ex incontinenti
{inquamjRegi immediate fubiectus fit; ac per
confequens , ceu perfona privilegiata a nemi-
ne dignofci potefeexemplo exftat de Clerico ,
qui fi in Laicali ftatu deliquerit , tunc affiim-
pta Clericali dignitate a Laicali /urifdidtione
quoad perfonam exemptus effe fupponitur »
Grannanieto 2. decretal. tit. 2. de foro comp.ad
text. in cap.fi quis Clericus 1 . num. 6. pag.27.
5 fecus vero de ipforum bonis erit differendum
:
fiquidem ifthsec per confifcationem faciam in-
corporata Fifco effe ducuntur: quandoquidem
ubi Secuiaris patrare proditur crimen , ex in-
continenti ejus bona Fifco incorporata_*
funt .
C A P U T V.
Num.i. Prima Thefis pars,ejufdemque prj-
defmitio.
Num.2. Secunda Thefis pars , ejufdemque
praedefinitio.
Num. 5. Utriufque Thefis probatio.
Num,4. Thefis impugnatio.
Num.p. Ejufdem folutio
.
Iftinguas ; vel loquitur de contracti-
bus tempeftate illa, qua in Confulis
artis ditione effe differebatur arti-
fta;& tunc qubad hujufcemodi con-
tractus,effe conveniendum exiftimo.
Vel de contractibus exftra id tempus cele-
bratis , & tunc fecus eft dicendum : quare fic
commentandi funt Paulas de Caftro , aliique,
quorum Sectatores funt , Praffes de Franchis
decif. 417. num . 9. Mafullus ad Capidum htc
A Ctualis Magni Admirati i fori minifter de-
linquens; li ad informandum a Magno Vi-
caria Senatus citatus fuiffe perhibeatur , con-
tumaxque fadtus: quid pradefiniendum, fi per
Magnum Vicaria? forum in vinculis injectus
lit;ad quem ex his caufte notio etiamnum per-
tinetPad M. C. V. ne ? an vero ad Magni Ad-
miratii Tribunal ? fi Magnus Admiratus e po,
infervientium numero eum deleverit
.
SUMMI. .
Num, 1. thefis pra?definitio ,
A’ num. 2. ufque ad 8.ejufdem thefis pro-
batio .
A’ num 8. ufque ad finem, & Qbiectio,& fo-
lutio .
num. 2.
Prob. Thefis ifth*c, ex fupra commonftra-
tis , probatione haud indiget ; & dilparitatis
ratio effe quit , quatenus in illis contractibus
fubiectus , fecus vero in his effe fupponitur
artifta.
D Magnum Admiratu forum effe_j
remittendum reum fuiffe per S.C.
prtedefinitum , teftes funt Reg. de_,
Franchis, decif. 40 1 7. num. 9. in fi-
ne. Grammaticusj decif. 10. in fine .
G 2 Pro-
5 o Tfieatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
2 Probatur i. ex textu in l. i. Cod. ubi de ra-
$ tiocinio agi oportet 5 nam de fubjefitionis , ac
per confequens contumaci® conceptu eft , ef-
fenti aliter jurifdictionem involvere : fiquidenrr
delicium eft, I. contumacia ,ff. de re judicata ,
l.omne deliBum, in principio, ff. de re militari :
4 verum eni mvero tempore patrati criminis ,
non nili in Magno Admirati Senatu hujufce-
modi Minifter fubjeclus e/fe fupponitur ; igi-
tur potius illi , quam Magno Vicari® foro
5" ifth®c convenit jurifdictio : quandoquidem—»
ibi eft contumax, fecus vero alibi ; cum Ala-
gnus Vicari® Senatus patrati delicii tempefta-
6 te incompetens exftabat Iudex . Nec aliqua_»
obftare proditur deletio Afagiftratus illa , per
Magnum Admiratum gefta : fiquidem de cri-
minibus, poft deletionem patrandis, fecus ve-
ro patratis locum /ibi eommonftrare videtur:
y proptereaquod Magni Admirati velle hoc in_,
cafu eft, ut illum fuo in fervitio haud amplius
habere velit; quod non ni/i de patrandis, fecus
vero de patratis inteiligi poteft deliciis .
8 Dices : contumax, e£conrinenti ac -contu-
max efle ducitur , privilegium fori deperdit.
Author eft Afflictus, decif. 1 99. memorans,fic
per S. C. fuifle pr®definitum , quam decillo-
nem fectatur de Franchis fupralaudatus nu. 1.
5 quinimmo beneficio caret, l.ubi captum, ff. de
judiciis-, fiquidem contumacia grave delictum
eft, Lcontumaciaff.de judiciis, l. unie a, ff.fi quis
jus dicenti, l.omne, §.cont umaciaff.de re milita
-
ri,l.fancimus,Cod;de judiciis, cap. 2. de dclo, &‘
contumacia, propter in juriam Judici illatam_»
in non comparendo:Cafhodorus lib.^.var.epi-
fiolaif.exim contemnendo,& per hoc vocitatur
contumaciajCtfp.r.e^ 2. de dolo, & contumacia,
reus. Cujacius lib.17 ,ob 'fervat. c.^o.dk jux-
ta nonnullos authores a tumore contumax di-
citur , quafi contumax , ut tumidus fuperioris
pr®cepti arguatur,docet Livius,relatus a Ro-
berto lib. 1 .rer .judicat. cap. 1 o.quod delictum_»
patratur, five vere, utputa , fi quis tribus edi-
ctis, vel uni pro tribus haud re/poncleat , /. ad
peremptorium 6 %ff.de judiciis, l. contumacia—*
5*9. §,1 ff.de re judicata,
l
.9. Cod. quomodo ,
quando. Paulus lib.s; . Jentent, tit.s . verf. trinis
li t ter is, /. 2 .§ . S-enatu,!. arrz anus, § . ulti m o,de jure
fifcij. divus 7-ff.de in integrum rejlit. Lex con
-
finfiu 2 i. §. ultimo ,ff. de appellat, cap. nullus
c.mmo 1 1. quafi. 9. Cujacius lib. 2 ^.ob
fervat,
io capis r.Vvltejus difceptat.cap.2. inde fit quod
gravi/limis punitur pcenis.Borrellus in fiumma
ds c ifi.rit .q .6 LV t\z(cm,de privileg.pauper . quafi,
69.5. 1. & quamvis regulariter loquendo judi-
cium a fequeftratione exordiri nequeat: veru-
ta men ob contumaciam bona rei fequeftran-
tur , cap. 2. de fequefiranda pojfejfione , & pi-
gnoris jure capiuntur, l.i.%.qui ergo, ff.de ven-
tre inJpiciendo,cic contumax excommunicatur
cap.i .de judic.di&o cap .quoniam, %.in aliis , &
apud Romanos mulcta unius ovis illi diceba-
tur,/pi fffi quis jus dicent i, ay. 3 S& Marcus Var-
11 ro de Marco Terentio ait: quando citatus ne-
que refpondit, neque excufatus eft,ego ei unius
ovis mulctam dico , & contumax exui judica-
tur. Livius /ib.f.decad. 5. ibi : Plebs ita fer ibit,
fi pofihumus ante ffilendas majas prodiijfetj ci-
tat uf
que eo die non refpondiffet, neque excufatus
ejfet, videri eum in exilio effi. Afconius a Bione
3. in verrem. & apud aliquas nationes villa_-»
diruebatur,arbuftaqiie fuccidebantur,/. fi is cTt
20.ff.com muni dividundo . confule Cujacium—
,
lib. 1 2. ob fervat. cap, 9 q.Duarenum lib. I .difput.
cap. q.Rob&xtxim lib. 0 finient. cap. ^.RevztdiXim
lib.l.var.cap.y.Vvlteju difcept.cap.q.Vzxtedox.
Ub.i.reTC.qzso tidian.cap.2i.dc miles,qui ad mi-
litiam devocabatur haud re/pondebat ; ceu li-
bertatis proditor in fervitutem ridigebatur ,
l.qui cu- uno, ff.de re rhilitari. Quintilianus de-
clamatione 9. ibi : Eo tamen ufqueqm Populus
Romanus vi n di B a pro c effit, ut ardentibus bello
finibus- ad deliBum nemo refponderet, nifi poena
proditoris .Cicero pro Cecinna ; ibi : ubi jam—,
populus eum vendidit, qui citatus ad militiam
non venit. Halicarnaffeus, laudatus a Cujacio
diBo cap. 99. qn® profecto contumacia purga-
tur,non nifi per fatisfactionem, quam pr®ftare
poteft per cautionem de obediendo mandatis
Ecclefi®, cap, ex. parte 99 .veff.in primo,dsver-
bor.fignific.cap.qua frote2 f, ver ff ane, de appel-
lat. cap. cum de fi der es, cap. per tuas,ds fententia
12 excom. adeoque fi communione privatus , aut
ordine motus, fi parverit, mandatis abfolvedus,
& reftituendus eft ordini, cap. ex litteris 1 1 .de
conflit. cap fi quis 3 i.difi. c presbyter .2. quafi.
4. cap.nos autem 1 f .quafi. 7 .cap fi quis dei nceps
1 6. quafi. 7. cap. ex litteris 29. de officio delegati,
cap fignificavit,de officio ordinarii, cap. cum in^,
Ecclefiis,de majoritati, &' obe dienti a,c ap .non ...
ejl vobis , de fponfal ibus, cap. finali, de matrimo-
nio contrailo, cap. cum defideres, cap. a nobis ,
cap. per tuas, de fintentia excomm. cap. cum _
»
olim , cap. ex parte de verbor . fignific atione , cle-
mentina i.de decimis, cap quamquam, in fine ,
de cenfibus in 6. clementina z.pofi principium,
de decimis, clem.2. de decimis. Robertus lib.i,
rer.judic.cap. 1 o.Baiboa ,in cap. 1 . de judiciis, n.
66.de V alentia ,tomo ffcontrovsrfi. difp.7.q. 1 8.
Altefferra in cap. ex litteris 11.de conftit JTitz -
quellus in traB.ceffiante caufia,i .p.nu.Go.igltnt
idem noftro in cafu fanciendum eft .
1 5 Afflicti decifio alia in facti fpecie, ac in no~
ftrra e/fe videtur: quandoquidem noftro in the-
mate haud fubd‘to,aft magno Admirato privi-
legium permilTum e/Te fupponitur;ut ejus fub-
diti dumtaxat coram fe,fecu$ vero coram alio
conveniendi fint judice.
D E-
In Ant. Capic. Dec. X. XXXI. & XXXII- 5
1
DECISIO X.
I N Caufa Domina; Rogafise Caietana; Monialis San&i Cofmati de Urbe , 6c
Mon. ipfius,pro ea agentis ad Caftra Montis Rodanii, Sc Marchia; Provincia;
Terrs Laboris, contra Magnificum Ludovicum de Afflicio ex fucceffione quo-
dam Magnifici Berardini Caetani fratris didx Domina; Rogafise, cum per pro-
fatum Ludovicum opponeretur agenti ad impediendum litis ingreflum > quod
tam ipfa Rogafia,quam Mon. funt inhabiles ad feuda,8cc. Hucu/que Antonius
Czpicius .
Ejufdem Authoris Decifio XXXI.
I N Caufa Sandi Cofmati de Urbe veteri: ex quo propofuit de commoditatibus,
vera videtur decifio, quod quando fervitium juxta feudi conditionem poteft
aeque praeftari per Monafterinm , ficut poterat per ipfum Vaflallum : ut quia—
non eflet militare fervidum feudum ipfum tranfit ad Monafterium falcem*
quoad commoditates, durante vita^ Vaflalli,&c. Haflenus Antonius Capicius .
Ejufdem Authoris Decifio XXXII.
I N Caufa Magnificae Mariellae Mormilis cum Apdrea Mormili fuperFeudo
Fautiani, quod Andreas ipfe tenet ex donatione, fibi fada per quondam Re-
verendum Nardum Mormilem Archiepifcopum Surrentinum, ejus Patruum*,
mediante quodam afienfu Regis Ferdinandi Primi, §cc. Hac Antonius Capicius .
AUCTORI
U T diftincte , enodatiufque his in tribus Ca-
picianis praefinitionibus eloquatur 5 hic
habendus fit do&rinae ordo,qui fi a prifeis ob-
fervatus fuiflet authoribus; fortaffis his in ca-
fibus confufio haud foret.
Trima faBi fpeciet.
F Eudum, perfonalem , immediatamque repo-
fcens fubditi perfonam, ut puta belli: num-
quid a Moniali, vel a Monacho Divi Fracifcij
vel a Subdiacono, Diacono , Sacerdote , Epi-
fcopo, Archiepifcopo , Patriarcha,Cardinali 5
idque genus , vel & femina , cujufcumque ge-
neris fit, five defuncli foror , five mater , five
avia, &c. abfque Superioris permiiTu obtineri
queatj an vero fatfit, fi per hujufcemodi per-
fonas fubftitutus fit fuffeclus : quidve , fi pro
Superioris fubiectione reale praeftetur fervi-
tium.
Pro quibus praedefiniendis variae funt te-
xendae thaefesjidque nonnifi ob thematis aequi-
vocationem.
SUMMI.
A' num. 1. ufque ad 3. primae Thefis pra>
definitio.
A’ num. 3. ufque ad 20. ejufdem Thefis pri-
EXAMEN.
mas probationes.
Num. 20. fecundae Thefis praede finitio.
A’ num. 2 o. ufque ad 27. ejufdem Thefis
fecundae probationes.
Num. 27. tertiae Thefis praedefinitio.
Num.aS.ejufdem Thefis tertfe probatio.
Num. 29. Thefis quartae prsedefinitio.
A’ Num. 50. ufque ad 52. ejufdem Thefis
quartae probationes.
Num. 55. & 34. quinue Thefis praedefinitio.
A* num. 3 p, ufque ad finem ejufdem quintae
Thefis probatio.
1 Eudum, abfque Principis permifiu , per
iftiufmodi perfonas obtineri non pof-
2 fe, nec pro onere fatisfaciendo,fubfti-
tutum efle fufficientem exiftimo i.eft
cuncforum fere Authorumfinter quos exftant,
Fachineus 7. controver.cap -3p. Anna alleg. 98.
Capicius b)c ) num.io.&‘ decif.^i. in principio
,
decif. 32. tt. i.Minadoju sfuper Conflit. ]\e-
gniyin aliquibus, vzsbo, fliorum, num.%. /.fili-
olus decif. 320. Staibanus refol. 33. de Ponte
de poteflate Proregis, tit.y.S.^.num,^. de Fran-
chis decif.zo.num.^. de Olea, de cejjion.j urium
tit. 3. quafl. j.num. 28. Cancerius var. refol.
parte 3. cap. 20. nwm. 330. idque genus.
3 Prob. 1. ftabiiientis namque feudum mens
eft , ut fi ad bellandum necefiiim fit feudata-
G 2 riis.
Theatr.& Exam.omn.DecRegn.Neap.
xiis uti po&t Tuis : cujus caufa feuda primum
inftituta e fle conflat. Erancifcus Hothomanus
4 conf.123.num. io. pag. f8f. inde eft, quod feu-
dum militare , & bellicum eft , quod non nili
propter militum fervitia fubortum fit. idem_»
Author de fe ud. difp utat.cap.^. lit.B, & C pag»
f 816. exemplo exftat de Mafinilla Micipfe pa-
tre, qui viciis Carthaginenfibus, in amicitiam
h Populo Romano receptus,ei. Populus Roma-
nus quinonullas llrbes,& agros csperat, dono
deditjqua de caufa Mieipfam, ipfius filium Nu-
matino bello equitum,ac peditu auxilium Po-
pulo Romano mififle.idem author,ibidem . Sic
etiamnum cum C*far Divitiacum Heduum in
prifcum honoris gradu reftituiflet; eique Prin-
cipatu Heduorum attribuit, ut ei poftea bello
Gallico operam navaret ,lib.l. debello Gallico ,
aut cum Cavarinum apud Senones Rege con-
fiituiflet lib.q .eodem, aut Comium Etrebatibus
Regem viciis impofuiflet lib. 4. identidem ; five
cum Tafgetium in Carnutum Civitate Regem
conftituiflet , lib. f . indidem 5 aut cum Viri-
domarum Heduum ex humili loco ad fum-
mam dignitatem produxiflet, lib. 7. qua; cun-
ela Cadaris beneficia, barbarico nomine feuda
differuntur : tametfi quandoque ob privatas
Procerum , & Nobilium inimicitias , quorum
quifque fuos quafi devotos ad fuas feidas,con-
tentiones perfequendas paratos haberet , di-
manata fuere : quare juremerito feudum per-
fonale eft beneficium ; Hothomanus conf. 31.
num. 20. pag. 144. quandoquidem ad depu-
gnandum vaflalli ifti necefiarii funt, cum tota
belli fortuna ab iftis pendeat : verum enimve-
6 rh virtus ifth*c noftro in themate deefle fup-
ponitur : fiquidem impotentes funt perfona*
iftiufmodi ad dimicandum , ut ipfamet expe-
rientia nos docet; igitur, &c.
7 Prob.a.ut feudum quis acquirat neceflum_»
eft, ut conditiones , & pacla in feudi inveftitu-
8 ra adiecla, ferventurtquandoquidem pacifcen-
titim pacla, ceu leges fervanda funt, fi juribus
haud obnoxia fint, /. 1. § fi conveni at, Jf.depofi-
ti , /. t.ff. de paBis, /. juris gentium, §. Prator
ait, ff. eodem tit. 1. 1. ff.de conflit. pecun. 1. cum
amplius in fine, fi. de regulis juris, cap
.
I. de__>
9 paBis: exemplo extat de Zenone , qui cuidam
quingentos pollicitus fuerat denarios mutuo;
admonitus ab amicis , hominem efie mala; fi-
dei ; hoc minus obftante , pecuniam mutuafle
10 memori* proditum eft . Sic de egregio gefto
illo, quod Romanus quidam geflit, qui cum a
Carthaginenfibus belli caufa comprsehenfus
fuiflet ; miflus ab jifdem Romam , ut aliquid
Carthaginenfium nomine cum Senatu perage-
ret , componeretque ; quo peradto ftatim fide-
liter ad ipfos rediret ; quippe haud infi-
deliter ad ipfos reverfus ; tametfi dein-
de ab jifdem obtruncatus fuit: Author eft
Titus Livius fua in hiftoria ; alioqui pro-
1 1 mittentis feudum mens fruftaretur , quod
12 perabfurdum foret; aft noftro in cafu feudum
permittentis mens eft , ut perfcnale pr*ftetur
munus , ac quammaxime fidelitas , qu* pr*-
fertim his in feminis ( uti experientia edocet}
impolfibilia funt,dequorum conceptu nullam
parturiunt obligationem, l.fl quis in gravi, in
princip.jp. ad Syllia . l.fl flipulet ,jf. de veri,
oblig. idque genus; igitur, &c.
1 3 Prob.3. & ex abfurdo, Sc ex repugnantia^,:
proptereaquod, utpote feudatarii per Princi-
pem, fi rei fint, de ipfis fumi pote ft p*na; qui
14 vero Ecclefiaftici ("utpote divino exempti ju-
re } ab ipfis, quoad perfonam nofei impoffibi-
le eft : igitur eflent
,
& non eflent feudatarii
,
I j quod implicat,hinc eft explodendus Gonzalez
i» cap. c a.t erum f. de judiciis num. f. edocens
Clericum vaflallum coram Domino Laico fo-
re conveniendum , quatenus hoc in cafu Cle-
ricus nullo fruitur privilegio, non virtute po-
teftatis civilis, quam in Clericos no habet,fed
condonationis, & relaxationis faci* per Con-
ftitutiones Canonicas , pr*diclis ufibus feudo*
rum confonas: quatenus in hoc themate alicui
privilegio exemptionis locus eft , cum natura
cauf* feudalis trahat ad fe perfonam,fecus ve-
ro perfona naturam ejufds. Baldus fuper feudis
cap.i.num.4. Andreas Gaillus praB. obfervat,
lib.i. obfervat .37. num. 3. in fine
,
Antonius de
Amato var.refol.tomo i.refol.%6. n.ff. &“ f 6.
idque genus ; rejeclionis ratio eft , quatenus
primo id gratis affumit, fecus vero pfobat.Se-s
eundo Cleri cus,cujufcumque ordinis, dignita-
tifque fit, fi in habitu , & tonfura incedat , ad
Divinis in ferviat, de Epifcopi mandato, offi-
ciis , juxta firmius placitum. Divino infpe&d
jure, a Laicali exemptus fit jurifdiclione , cui
privilegio etiam cum juramento refignare ne-
quit , Cap. fi diligenti 12.de foro competen-
ti , cap. in olit a 42. cap. placuit 43. II*
quafi. 1. cap. 2. &• 3. 9. quafi. 2. cap. fignifi-
cafti , de foro competenti , cap . fignific averunt,
de judiciis, in f. compilatione. Synod.Gotxthzg.
Canone 107. Marceilinus epifiola z.cap.penult
.
de foro competenti. Donellus lib. 17. comment.
cap.2o.verf.i!lud.C\xon\us ad tit.de paBis. Pe-
trus Gregorius lib.i.partit. tit.<j. cap. 1 1. Fa-
ber lib.22.conjeBur.cap.7.FermoCmus s 8c Agu-
ftinus Barbofa in di&o cap. fi diligenti. Fachi-
neus lib. 8. controverf. cap. 4. Suarez in defenf.
fidei lib.4.cap.% i.Quintanaduennas iib.i.Ec-
clefiafi . cap. 1. num. 8. Anguiarus lib. 2. de /ff-
gibus,cap.2i m }ium.2o.idx\UQ genus; cum privi-
legium illud non nifi dignitati Ecclefiafticas
permiflum fit , adeoque omnibus Clericis ,
qua Clerici funt , fecus vero qua- tales : quare
nil mirum , fi huic dignitati , utilitatique pu-
blic* Ecclefiaftic* renunciari nequeat, curro
circa jus publicum nullam habeat authorita-
tem, l.jus publicum,jf.de paBis, l. 2. %.fisd quia
veremur, Cod.de jure jurande propter ed/.fecus
vero privato , l.fl quis in confer ibendo, Cod . de
Ppifcopis , &• Clericis , l. penult. Cod. de paBis,
cap. tuis ly.verf. nifi de teftibus , cap.ad Apofto-
licam, de fegular. cap.fi de tertia, de privileg.
igitur ratione conventionis feudi , habiti a
Laico , non n*fi quoad bona conveniri jura_,
ilnunt;cum huic juri privato refignare valeat;
1 6 qua-
In Ant. Capic. Dec. X
16 quare textus in cap.eaterum,^dejudiciis,ub\
eft prodefinitum , quod vaflallus etiam fi Cle-
ricus fit, fuper feudo conveniri , & comparere
debet coram Domino feudi. Cap. novit , verf.
non enim , de judiciis , cap. ex tranfmijfa, cap.
verum, de for. competenti, cap. Romana, §.dt-
bet de appellat, lib. 6. cap. I. de controuerf.. in-
ter Epifcopum, &“ V ajfallum,cap. Imperialem ,
ad '
finemyverf. protere a, de prohibita feudi alie-
natione, per Federicum. Cujacius, in --ditio cap.
caterum, <&• in diBo cap. ex tranfmijfa . Fa-
chineus, z. coutroverf. cap. io. Duarenus , de
feudis, cap. zq. &' zi. AitelTerra, de f e udis ,
cap. 12. Solorzanus , tomo z. de jure ludia-
rum, lib. z. cap. 28. num. ijvSuarez , adver-
fus Reg. Angi i a, cap. 14. num. 12. aliique. fic
commentandi funt: fiquidem in his privatum
refpicitur jus, fecus vero publicum: enimvero
jura Juribus concordari expedit, l.fed & po-
Jleriores,jf. de legibus, l. non eji novum , JT. eo-
dem tit. I. pr decipimus, in fne,Cod. de appellat,
t. unica, Cod. de inojficiof. dotibus , cap. cum
1 7 expediat, de ele&l lib. 6. Sc fi Gonzalez ,
quSad bona interpretari poffit , cum verba
illa i ibi: quia natura caufet feudalis trahit
ad fe perfonam , <&• non per [ominaturam cati-
non nifi quoad Clerici bona , fecus vero
quoad perfonam. nam conventio ifthoc,quoad
perfonam nulla eft , utpote de fubjedjtp haud
fupponerfte, feu incapaci difponente de fua_*
jg jurifdidtione 5 quemadmodum de Clerico tu-
tore convento, & quoad perfonam , & quoad
bona coram Judice Ecclefiaftico efle conve-
niendum per R.Coll.Conf.prodefinitum fuifle
memorat. Reg. Rovitus, decif. 20. in fine', ibi 5
his omnibus late difcujjis, & ponderatis , d.ie^_,
22. Novembris 1622. ad relationem ejufdewu»
Domini Confiliarii Georgii cum intervento,
feu votorum duarum Aularum fuit revocatum
primum decretum , & remifa caufa ad Ju-
dicem Ecclefiafiicum, etiam quoad bonafmbl
confule Blafium Altimarum num.z 4. edocen-
tem, quod ubi Excellentiffimus Prorex hujus
Regni, habita relatione a Regia Camera, folet
mittere Capitaneum Regium , quando Cleri-
cus eft privatus feudo pro adminiftratione_»
praefati feudi, cui fubditi parere adftringuntur;
& fic Clericus,procul a violentia, a feudo ex-
ploditur .
20 Clericum cujufcumque Ordinis,dignitatif-
que, ac per confequens , five minoribus , five
Sacris initiatum Ordinibus , five Epifcopum,
five Cardinalem, idque genus,five Regularem,
cujufcumque generis fit , five Monaiterium_.
fuccefiionis capax fit , feudum obtinere-»
pofle , dummodo in feudi inveftitura realis ,
utputi annuus cenfus $ fecus vero , fi per-
fonalis fubiectio inter Principem , & Subdi-
tum conventa fuerit, exiftimo 2. eft Fachinei
.controverf.cap. 3 f. Utera B. Antonii Capidi
decif.T2.num.z.& decif.io.num.% . & 9. Clari
in § feudum, quafi.nZ. verf. quam tamen.Mi-
nadoi in conflit. in aliquibus .in verbo filiorum
xum.%7. Affici decif.o 20. num. 4. aiiorumqj
XXXI & XXXII. 53
Author eft Menochius de arbitris J udicum lib.
2. centur.%. cafu 231. a num.oq. ufque ad 39»
21 Probatur 1 . a fupralaudato Fachineo lite*
ra B. ex cap.l. de vaffallo Milite , qui .
bellica depofuit, hoc in themate minus obftat:
22 propterea quod ratio legis inhibentis , Cleri-
cos detinere pofle feudum , deeft ; utputa ne ,
beneficium ad eum pertineat,qui munus exer-
23 cere inefficax eft : proptereaquod efficax
efle fupponitur : fat enim eft , fi annuum jux-
ta pacta cum Principe inita,perfolvat cenfums
igitur, &c,
24 Prob. 2. Principis namque in hujufcemodi
fa6ti fpecie mens eft, ut ex feudo annuum fin-
2 y gulis annis cenfum percipiat igitur femper
ac per folutionem cenfus haud incapax cenfe-
tur fubie£tum> firma eft feudi inveftitura: inde
z6 eft,quod fit explodendum Monafterium fuc-
ceffionis incapax , utpote extant mendican-
tium cienobia.
27 Si feudum fr ancum efle fupponatur, tunc &
fieminis, & Clerico, & Monafterio fucceffionis
capaci acquiri pofle exiftimo 3. eft Fachinei
7. juris cap.^f. Iit. C. Afflicti decif. 250. n. 4.
aliorumque , quorum Sedtator eft Menochius
de arbitris J udi cum, lib. 2. centuria 3. cafu
251. num. 47.
28 Probatur:in feudo namque fraco nulla per»
fon?Ks efle fupponitur fubieclio , ac per con-
fequens perfona fua in dignitate , fuoque in_#
munefe reftatj igitur,&c,
29 -j Feudum Ecclefiaftica? adjundtum dignitati
per Clericum obtineri pofle exiftimo 4. eft
Fachinei 7. controver. cap. 35-. Utera 9 C, alio-
rumque .
30 Probatur 1. h fupralaudato Fachineo ex
praxi, qu« hodie in Germania vigere videtur»
in qua , & Abbates , & Epifcopos , idque ge-
nus feuda Ecclefiaftico adjuncta dignitati pof*
fideri plufquam certum eftjquod juri haud dift»
31 fentaneum videtur : inde fit , qubd textus itt
cap. 1. §. ult. de capitulis Conradi,& textus itt
diBo cap. verum, &• in cap. ex tranfmijfa dz~»
foro competenti , fioc in cafu commentandi
funt j igitur, &c.
32 Probatur 2. Feudum hujufcemodi feculari
haud conferri pofle, explorati juris efle : prop-
tereaquod Ecclefiaftico adjundtum fupponitur
dignitati ; igitur non. nifi Ecclefiaftico fubje»
cto conferri poteft , alioqui ejus peflundaretur
eflentia .
3 3 Sive CIericum,cujufcumque generis fit, five
Monafterium fucceffionis capax , five faemi-
nas, fi in inveftitura pactum initum fit, ut Do-
mino feudi per fubftitutum infervere poffit,
feudum obtinere valere exiftimo f. eft Fachix
nei 7. contr. cap, 3f. litera , F, Afffi£ti , decifc
320. num. 4. Antonii Capicii, decif. 10. num,
16. Clari, %. feudum, quafi. 78. §. fed ad hoc
rurfus , aliorumque . Author , fectatorque eft
Menochius, de arbitris judicum, lib. 2. centu
-
34 ria 3. cafu 231. num. 39. fecus vero fi ifthoc
defint
.
3f Probatur : fi in Principis ditione fit , fran-
cum
5 4 Tfieatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
cum inveft ire poffe feudum, ac per confeques
abfque fubjeclione aliqua ; quanto magis ia_
jpilus manu erit,feudu permittere, adjecta pa-
&ione ifthac, ut per fubftitutu perfonale, belli
36 tempeftate, fervitium pra?ftetur 5 nec in Refi-
gi ofis, vel Clericis, idque genus, ulla dignita-
37 tis denigratio habeatur : proptereaquod ab
38 ipforum munere non removentur: quare Ca-
nonum inhibitiones rite falvantur ; fecus fi in
inveftitura de fubftituti fuffe&ione nil inen**
tionatur .
Secunda faBi fpecies .
F Eudum pro fe, quibufcumque fucceiforibus
permiifuni:numqiiid,& Clericos, cujufcum-
<jue ordinis fint, & prima tonfura , & minori-
bus, & facris initiatos ordinibus,& Monachu,
& Monialem, quorum Monafterium fucceflio-
nis capax effe fupponitur, etiamnuta amplecti
perhibeatur .
S U M U JE
.
Num. 1. Thefis pra?definitio .
A’ num. 2. ufque ad finem , ejufdem Thefis
probatio .
I 37 ^ Erfonashujufcemodi haud ample&i > ac
per confequens ab ifthac facti fpecie ex-
plofas fore reor.eft Antonii Capicii a ».
4 .ufque ad jfozf»z,a!iorumque apud Me-
nochium de arbitris judicum , lib. 2. centuria.
g lcap.2^.nu.4i.aAvcxf\is nonnullos.
3 ProbaturiTo dioliofquibufcumque) hooin
ufu. Clericos, Monachos, Moniales, Monafte-
riumque haud amplectitur: proptereaquod Ly
3 (quibufcuque)nonisi habiles,fecus verb inha-
biles ampledtitur, cum Clerici,Moniales,Mo-
naci, & Monafteria, ut infra liquebit,inhabilia
4 differuntur: enim verb diredti domini feudum
permittentis mens eft, ut capaces , fecus verb
ex juris pra?definitione incapaces fuccedant 5
igitur,&c.
Tertia faBi feci es .
F Eudi rigcrose fumpti: numquid Monachus,
Monialis, Monafterium fuccefiionis capax ,
clericus, five fecularis,cujufcumque dignitatis,
ordinifve fit, five regularis^apaces elfe praedi-
cantur . SUMMI,
Num.i.& i.Thefis pra?definitio.
A’num.q. ufque ad 1 1. ejufdem Thefis pro-
bationes.
A’num.1 r. ufque ad finem , ejufdem Thefis
obje&iones, & folutiones.
1 Sfe incapaces audacter reor , ceu per S.
fMzj- C.fuit pra?de£initum , Auctor eft Affli-
dtus dec.^zo.n.io. eft Pra?fidis de Fra-
chis dec.20.num. 1 .Menoch.<r& arbitris
judicum , lib. 2. centuria %.cafu 231. «.i.S.rf;
I 7. 18. 25 “ 24.Minadoi fuper confit. Regni ,ixt^
verbo,filiorum,nu,f.Clari in %. feudum, quafit.
28. verf& hac omnia.Fach'mei.7.controverf.e.
37-Cancerii p. %.cap. 20. n.-$ 30. Alfonfi de Olea
de cejjiene j urium, S* aBionum , tomo 3. quaft.
f.##.28.Camill.de curte refolfeud.cap.i. ci nu.
zo.ufque ad 29. Vincentiide Anna allegatione
98. Pauli Staibani refol.forenf.dec.refol.12. a n.
1. aliorumque. infpicitb Thorum compend.dec .
2Xe apol.par .1 .verf. monialis, five monafierium_s
i, ordinis S.Franc ifc i: tam et fi authores aliqui in
-Clerico prima initiato tonfura , fecus opinan-
tur . -
3 Probatur 1 .esc libris feudorum 4* f de fendo
defun&i contentio fit inter dominum, & agna-
tum vaffiallr, ibi : Qui clericus efficitur, aut vo-
tum religionis afiumit, hoc ipfio feudum amit-
tit', & ex tit. defendo f£mineo,cap.i. ibi : Hi
enim, nec pofiea de feudo fuccedunt ; &'fi quod,
habent perdunt',®* ex c.i.dc milite vajJ'allo,qui
arma bellica depofuit, §. qui clericus', ibi 'Toft-
quam Aefiit miles effie f
acuit, qui faBus eft miles
Chrifti,nec beneficium pertinet ad eum, qui non
debet gerere officium, & ex tit. non mutus , vel
filius imperfeBus, & ex textu in cap.ex multa
,
de voto', igitur, &c.
4 Probatur a.feudu hujufcemodi,utpote per-
fonalem involves fubjectionem,impoflibile eft
ut a Clerico, vel ab aliis , idque genus acquiri
valeat;aIioqui duobus quis infervire poffet do-
minis; quod perabfurdum foret. Antonius Fa-
ber in juris prudetia,de jure natur ali, getium,
& civili, principio 4. illat.f. OroZ de apicibus
y juris civilis, lib. 4. cap.S. nu . 7. proptereaquod
utpote Clericus Ecclefiaftico domino;qua ve-
rb feudatarius,directo domino feudi fubiicere-
tur,quod repugnat; igitur,&c.
6 Probatur 3. fideli tatis juramentum ( quod a
feudatario aifervari fupponitur)Fr 5 cifcus Ho-
thomanus de f e udis dijput.cap.26. Iit. C. Ciro-
nius in faratitl.
s
.Aecretal.tit.de fudis 20 pag.
206.fi aClerico haud affervetur,quippe in cor-
7 pus luere nequiret : quandoquidem,Divino at-
tento jure, a laicali exemptus ducitur jurifdi-
8 dtione:quod afortiori de Monacho,idque genus
differendum qute cum ita fint, ac feudi na-
tura? obfervancur , juremeritb incapaces feudi
perfon^ iftiufmodi funt.
9 Probatur 4.1’mplicat in terminis; feu in ad-
jeclo dicere, ut fuperior, qua fuperior inferio-
ri pareat : verum enimverb Clericus , Mona-
chus, idque genus, cujufcumque ordinis,digni-
tatifve fint, utpote fpirituales res, cum in for-
tem domini vocitati fint, cap.duo funt 12. qU.
j.Colonienfe Conciliu 2. part.cap. 2. Duarenus
lib. 2. de facris Ecclefia minifieriis c. io. & 1 1.
fuperiores,quibufcuq;fecularibus effe pr$dic?b
ic tur:inde eft,qubd apud omnes getes tata reve-
retia,tantufque honos eis fuit adhibitus, quod
haud facile eflet cudia exeplo c 5 moftrare;pr»-
cipueRomanoru,qui nulla poft Sacerdotu reli-
gionem,poneda effe autumarunt, no mnffantes
fupremi Imperii culmen,facris,& facerdotibus
In A.nt. Capic. Dec. X. XXXI. & XXXII- 5 5
fubilci debere . authores exftant Arnobius lib. A’ num. 5. ufque ad finem ejurdem Thefis
^.adverfus gentes.Aaa.Aa.Bus Germonius lib. 1. probatio .
de fiicris Ecclefuz mi nifteriis ,cap
.
3 . 71 u. 7 .q u ar
e
ii barbarae gentes illa? , quibus nulla veri Dei I Lericum, five tonfuratum» five mi-
notio erat , tantam reverentiam facerdotibus noribus initiatum ordinibus , Cle-
praeftabant,a fortiori fideles noftros id efficere ricalem dimittere habitum , feu-
debere par eft . vide Antonium Grannanie- dumque adipifei pofle arbitror . eft
to i.decretal. tit.i. de vita,& honeftate cleric. 2 cunctorum Authorumunde eft,quod, & tonfu-
in cap. ut laici 1, num. 2. pag. 27 6. igitur ra,& feudum detinere nequit.eft adverfus non-
feu datarii hoc in themate efle nequeunt ; alto- nullos; quorum, & author, & fectator eft Me-
qui duo pugnantia, utputa,efient,& noneflent nochius,loco fupralaudato,#^. 2f.
fuperiores, quod perabfurdum foret,ut fpecu- 3 Probatur : extemplo ac primae refignafle_*
lanti liquido conflat . perhibeatur tonfurae; tunc ex incontinenti fe*
1 1 Nec obflat t.textus in cap.i.$.ult. de capi - cularis fit, nec impoffibile ducitur, quod quis
tulis Concadis ibi : Item fi clericus veluti Epi - prima initiatus tonfura , laicale detineat feu-
fcopus, Abbas, beneficium habens, 'a Rege dafiums 4 dum: quandqquidem etiam Eccleiiaftica fup-
non folummodb perfionafied Ecclefias igitur Ab- ponitur perlona; igitur, Scc.
bas, & Epifcopus feudum obtinere queunt.
12 Textus hujufcemodi noftrae minus obftat
thefi : fiquidem eloquitur ubi feudum adjun- Quinta fa&i fpecies .
cium edifleritur dignitati , utpote Ecclefiaftici
extant in Germania feudatarii . Onftitutionibus Regni infpe&is , in quibus,
1 3 Nec.obflat 2. textus in cap.yerum,& in cap. femina? feudi efle capaces , ac per confe-
ex tranfmijfa de foro comp e tent i, ubiClesicum, quens per fubftitutum infervire pofle, eft prae-
idque genus,feudum permittere pofle prsedefi- definitum: numquid Moniales , 8c Monafteria
nitum eft; igitur, &c. etiamnum capacia, reddere differuntur .
14 Alio in cafu eloquitur textus, ac innoftro :
nam de feudo Ecclefiafticce adjuncto dignitati
eloquitur » SUMMI
I f Nec obflat 3. textus in cap.imperialemfi.fr-
miter,de prohibita feudi alienationes ibi : Fir- Num. 1. Thefis prxdefinitio .
miter etiam ftatuimus, tam in Italia , quam—» A’ num. 2. ufque ad finem, ejufdem Thefis
in Alemania, ut quicumque in ditia publicas probatio .'
expeditione vocatus a domino fuo , in eadems _______
expeditione fp aci 0 competenti temere venires * Incapacia exiftimat Afflictus, decif.
fuperfederit , vel alium pro fe domino accepta - WSf® ? 2 °* num. 7. aliique .
bilem mittere contempferit, vel dimidium red- 2 Probatur: diveria profecto facti fpe-
ditus feudi unius anni domino non fummini- cies exftat in femina , ac jn Monafte-
Jlraverit feudum, quod ab Epifcopo , vel ab alio 5 rio, Afonialibufque : quandoquidem femina_»
domino habuit, amittat, & dominus feudi ufus civiliter, fecus vero Monachus , Monialifque
fuos illud redigendi omnibus habeat f acuit a- vivunt •' auth. de Monachis , $. fi quis autem ,
tem. hactenus Federicus;igitur,&c. cap, ad Monajlerium de Jlatu Monachorum . _»
,
16 Textus ifle non nifi de capaci,fecus vero de cap. in prafentia, de probat, auth. ingrejfi.Cod.
incapaci eloquitur fubjeCto . 4 de f aero f antiis Ecclefiiis : proptereaquod ju-
1 7 Pro argumentorum folutione;ac pro difpu- rifdictioni divinae, fecus humanae efle fubje-
tationum agnitioneftonge duo ifthaec inter fp . $ cti fupponuntur . confule Antonium Granna-
difcriminantur;utputa aliud fit rogitare:num- nieto, 2. decretal. tit.z.de foro compet.ad text.
quid in directi domini ditione fit, five Cierico, in cap.fi quis Clericus, in eodem tit. num. 6.
Sive regulari, cujufcumque generis fit,feudum pag. 27. colum. 1. nec extenfio de una facti
permittere pofle, nullum perfonale proflando ffiecie irrationabiliter ad aliam fieri par eft .
fervidum ; & de hoc nulla habetur hzefitatio , Antonius Faber , de erroribus prag. tomo 2.
18 quin poffit ; aliud vero petere : numquid in_. decade 26. error . 4. pag. 17. juxta textum in
feudi fucceffione Clericus,five fecularis,five_» /. gallus, $. & quid fi tantum, jp. de lib. & po-
regularis, five Aionachus, Monialis, Monafte- Jihumis. Hothomanus , ol fervat. 6. cap. 22.
num , idque genus , capaces fint ; de quo in_. ubi diverfitas haberi fupponitur, & in quibus
prsfenti articulo difeeptatur » expreflum diredi Domini velle repofeitur ;
6 praefertim, cum Ecclefiaftici, quoad perfonam
e cies . pcenam luere nequeant ; fecus vero femina?,
fi delinquentes fint
.
C Lericus: numquid Clericalem dimittere^
poffit habitum, ac feadum acquirere . Sexta facti Jpeciee .
SUMMI. T 7 Eudum obtinens quis,in quo perfonale pra?-
Num. I* ^ 2 - Thefis prjedefinitio . jU ftatur fervitiumffi bellica depofuifle arma ,
ac
Quarta fa&ifp
5 6 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
ac Monafticum fufcepiftVhabitpm , fucceffio-: S U M M & ,
pjs capacem,perhibeatur: numquid, fuperftite
jlio,feudi frudas lucrari poffit Monafterium « Num. i. Thefis pr^edefinitio.
A num. a. i-fque ad finem ejufdem Thefis
S U M M JB , probationes
.
Num. I. Thefis prsedefinitio «
Kum. 2. 3. & 4. ejufdem probatio
.
3 ^udus hujufcemodi haud lucrari pofle;
Monafterium docent Fachineus y.cen -
tro. cap. 35P aliiquej dummodo hoc in
themate , five Monachiis , five. Mo-
nafterium difpenfationem minus impetrave-
rit . eft Antonii Capicii , decif. 10. num. <}•
&' io. & decif. 3 1. num. 1. S* 3.
1 Probatur 1. ex cap. 1. de milite vajfallo ,
qui arma bellica depofttit , ibi: miles, qui bene-
ficium tenebat,cum ejfet fine liberis , venerabi-
lem domum intravit f
acuto renuntiando >ar
-
ma belli ca dcpofuit, habitumque Religionis af-
fumpfit s &Jic converfus faSus eji : hic donec
vixerit f e udum retinere conatur. Sed judicatu
eft deminifVet agnati conditionem ejje priorem,
eoquod definit miles ejfe faculi , quifaBus eft
miles Chriftii nec. beneficium pertinet ad. eum 3
qui non debet gerere officium .
3 Iifdem prorfus mediis,quibfis fiipra tertia_.
commoftrata fuit thefis, probatur 2. cum eade
4 urgeat ratiojinde fit quod fit eadem iuris prae-
definitio, /. illud, jf. ad legem aquili am,l. fi po~
ftulaverit^.i. jf.ad leg.juliam,de adulter .1. qui-
dam nummularios, jf. de edendo, l. nauta, %. fi-
nali, ff. nauta caup. I. a Titio, jf. de furtis, l. il-
lud, Cod.de facrof.Ecclefdj.fi igitur quod
cum es ,
Septima fia&i fpecies
.
P Rlnceps Monachum ad feudi fucceffionesn_*
capacem efficiens , ac per confequens pe?
fubftitutum iniervientem : numquid poft Mo-
naci extinctionem fucceflor fiat in feudo Mo-
nafterium.
S. U M M M .
Kum. I. Thefis pra?definitio.
Num. 2. ejufdem probatio .
Aud fuccedere Monafterium docet Afi>
flidus decif 320. aliique.
Probatur: Princepis namqj in feudi
permiflione mens eft , ut Monachus ifte adufc
que fuperftes extat.fuos lucretur frudus,ac per
coufequ ens ejus Monafterium , fecus verb poft
ejus obitumj igitur, &c.
OBava faBi fpecies .
S I per Principem, ut femina fratri in feudo
fuccedat fuo, difpenfaffe feratur: numquid fi
fit Monia!is,etiamnum fratri fuccedere difpen-
faffe- ducatur .
I gL/ST Aud difpenfafTe edocet Afflidus dec.
5 Ji^InL Probatur 1. ubi duo exftare fup-
ponuntur defedus , tunc difpenfato
in uno,haud in alio difpenfatum fu ifte dicitur,
cap. tuam in domino,de atate,<&' qual.&clLzxi-
rea in epitome canon. Ut. D
,
verbo ,difpenfatus
ab irregularitate,pag.2 p
3
.&• cap. I . %.ille vero
,
de filiis Er asbiter orti in 6 .idem auth.ibide,ver-
bo, difpenfatio fa&a: veru enimvero efle femi-
nam , & fore Monialem duo fupponuntur de-
fedus $ igitur difpenfato in uno , haud in alio
difpenfaffe pra?fumendum eft .
3 Probatur 2. quicquid eft extra fuperioris
mentem,haud in illo per fuperiorem fuifle dif-
penfatum autumatur,c< 3 rp.£o»*e memoria 3. tit
.
oo.de confirm. utili, cap.caterum 3 . de refer ip
-
tis, c ap.fi autem 9. cap. ex parte 12. cap . cum
dileBa 22. cap. plerumque 23. c ap. cum con-
tingat 2 4. cap. ex tenore , de refcriptis , cap .
caufam , qua 2. de judiciis , cap . tua de fi-
liis Er asbyt.cap.paft oralis 28, cap, ex literis 29.
cap. coram 34. de officio Delegati, cap.fcut no-
bis de efficio Vicarii , cap. 2. de dolo , &' contu-
mac . cap. audita 4. de reflit. fpoliator. cap. pe
-
iiult.de prafeript. cap. inter 20. de re judicata,
cap. cum teneamur 20. de prabendis, cap. cum
nofiri 6.de concejj.prab.cap.z.de refcriptis in 6,
tap.dudu 31. de privilegiis. Petrus Gregorius,
Fagnanus in diBo cap. caterum 3. Suarez do^j
legibus, lib. 8. cap.^q. num. p. Salas de legibus
difput.i.feB.iq. num. 71. Molina lib. 2.
primogen. cap. 4, num. f. Gonfalez 2.decretal.
tit. iQ.nu.2. pag.%65. DD. Antonius Cranna-
nieto 2. decretal.tit.io.de cofirm.utili,vel inu-
tili, pag.2^ 1 .textus in reg.ea,qua , de regulis ju-
ris in 6.cap.cu olim de cofuet.cap.penult.de pri-
vileg. Aguftinus Barbofa 1. decretal.de coufue-
tud.tit^.in cap.cum olim 6.num.6. Covarr.i.
var.cap.iy .num.i\. ad, finem, aft fore Monia-
4 lem feudum concedentem defadb fugiebat
;
igitur minime in hoc per fuperiorem fuif-
fe difpenfatum ducitur i alioqui velle in_>
incognitum tenderetur , quod eft abs re di-
dum,fiquidem voluntas ferreretur in incogni-
tum, quod perabfurdum foret, quod univerfis
in difpofitionibus eft effugiendum. Lita fi 39.
in fine, ff.de oper.libert.Lnam.abfurdum,jr\dz^>
bonis libertxap.i n geuefi de eleB.
Ixona FaBi Species.
C Lericus poft patris exftindionem Ecclefia-
ftico : . lignare volens beneficio , ut in feu-
do fuccedat: numquid poffit.
SUM-
In A.nt. Capic. bec. XI. 5 7
S U M M JE .
Num. i. Thefis prsedefinitio.
Num. 2. ejufdem probatio.
i Lericum poft patris, obitum, Eccle-
fiafticu volente a fe abdicare bene-
ficium, ut feudum acquirat, tepefta-
temque protrahere pofle, adufque_s
per Judicem ad fe ftaEiliendum adftringatur :
numquid feudi fucceflbr fieri queat , nec ne_*;
duco, eft adverfus Affli&urn, aliofve, quorum
authores funt Menochius, de arbitris j u Ai cum *
lib. 2. centur. 3. num. 28, &* 29. Camillus de
Curte, refol.feudal. cap. 1. num. 71.
t Probatur: ipfi Clerico in feudo fuccedertU
pofle,jus efle acquifitum fupponitur . argum.
textus m cap. eat erum de judiciis, cap. ex traf-
tniffia Cap. verum , de fora competenti . D.
Antonius Grannanieto 2. Aecretal. in cap. de-
cernimus!, tit. de judiciis , num. 2-2. author
eft, cap. verum quoniam, de foro competenti 3
igitur iftiufmodi jus pro ejus libico prorogare
poteft, adufque per Judicem citatum, ut flabi-
iiet : numquid in feudo fucceflbr efle queat <>.
nec ne
.
Dicima fa&ijpecies.;
gUm. authent. ingrejfi , Cod. de filCrof. Ecclefi.
cap.fuper quodam 4. de fatu Monachorum _» *
cap.fcimus, cap. Abbates 16. quafl.2. cap.Mo -
nacho 27 , quafl. 1 . cap. 7 . de officio ordinar.
Concilium Altiffiod. Canone 25 . Concilium_»
Vereueafe fab Pipin-o Canone 11 . Concilium
Aquifgranum Can. 110 . Concilium Mogunt.
fub Urbano cap. 14. Tridentinum feffi. 25-. de
refornz. cap. 20. Durantius, quttft. 6. Hunnius
ad Treutl. volum. 2. difput. 10. quoji-. 10.
yCgidius, in l. 1, Coa. de fiacrof. Ecclef. p. 4.
Robertus } lib.2 .rer. judicatarum, cap. 2. Anto-
nius Auguftinus,epit.juris Tontific.lib. 9. tit. 4.
aliiqpe , ac per confequens pro ipforum libito
e Monafterio egredi , ac feudum adipifci*
3 queunt : numquid vero Staibani ratio fxrma-s
fitj nec nej mi le&or Judex efto „
'Qndecimafa&i fpecies i ,
F Eudum-poB Gardinalitiam devolutum di-
gnitatem: numquid Cardinalis affinibus*,
aonfanguineifque feudum acquiratur .
Num, 1. Thefis prasdefinitio
Num. 2. ejufdem Thefis probatio >
S I novitiatus tempore feudum vacet- : num-
quid primogenitus a novitiatu egredi , feu-
dumque adipifci queat.
S U M> M M i
Num. t. Thefis prodefinifcio .
Num. 2. & 5. ejufdem probatio
s Gredi 3 feudumque acquirere poflUl,
edocet Paulus Staibanus, refiol.for.de-
cif. refol. 23. itum. 7. ufque ad 12. me-
morans , in Sicano Senatu ,fic £uifle_*
prsedefinitum . eft Capidi, decif.nq.a num.y.
ufque ad finem , aliorumque. confide Thorum
in compendio, tomo i.decif. verf. Monialis Qrdi-.
itis S.Francifci ,
2 Probatur: adufque Monaci , MonialifqueU
profeffio ncn velificatur, civiliter vivunt. ar-
1 * 3 Ks Pfis adipifci exiftimo, fi in feudi inVeftU
tura per Dominum id fuit prodefinitu .
eftAnn &,fingulari 70. ali orumque apud
eumdem contra Juliun\ Ciarum , aliof--
que .
2 Probatur: paclum in inveftitura adjeclmn »
ceu lex eft aflervandum,/. 1. §.j? conveniet, jfp
de pa&is, l. juris gentium, §. Vrator ait,Jf. eo-,
dem tit . I. l.jf. de conflit. pecunia, l.cum am -
piius, in fljie,jf. de regulis juris , cap. 1. de pa -
fifirj.exemplo exftat de pacfo , quod Deus pe-
pigit, cum Noe Genefl, cap. 9, vel cum populo-
Iftraelitico Exodi , cap. 19. &.in lege Evan-
gelicaj ibi: fi vis, ad vitam ingrediferva man-
data. , & Genefiatap. 30. ubi Jacob Patriarcha,
cum Labari pafcifcebatur 3 nec Cardinalis
civiliter extinclus efle prodicatur , ac per
confequens fanguinis jus detinere fvrppnni tur^
igitur. , 4c, .
I <D X L D E C I S
I N Caufa Federici de Sancio Blafio hiEficatum fuit de duobus.priraurn^an reus
conventus, qui fuit condemnatus* ad reftituendum didio Federico Cafale Per-
fanirpoffit adverfus Viuk>rem uti prastenfiane ipfius Cafalis ob debitum vitae>
militia 5 quam clarum eft vi&o deberi , &c. Hac Antonius C amicius»
AUCTORIS E X A M E N ..
Trima Fa&i Species .
R Eus in Senatu rite conventus 3 & ad refti-
tuendum adori feudum damnatus : num-
quid feudum hujufcemodi ob militia? vito de-
bitum, etiam detinere pofllt .
S U M M AU
Num. 1. Thefis prod efinitio- .,
A’ num. 2. ufque ad aum.i 1. ejufdem The-
fis probationes . H A’ num.
6 4 Theatr.& Exam.omnX)ec.Regn.Neap.
vulgarem legit: ab omni Jpecie mala abftinete 5
omnifque malitia , qua? fecundum Tullium_>
lib.q.de natura Deorum, eft verfutia, & fallens
nocendi ratio, qua? quidem oritur ex dolo , &
calliditate,/. 1 .ff.de dolo, l.fi quis alius 1 iffquod
metus caufa, l.ubi cogitur % -ff.de edendo, l.fer
-
vus 67ff.de legatis 1. cap. ut circa 4. de eleci.in
6. hinc juremerito feculares Principes ,&ex
charitatis officio, & ex obligatione juftitia? 5 &
ex fecuratione officii,debent oppreffis fuppeti-
tias ferre cap.
fortitudo, cap. non inferenda 23.
quaft. 3. c. qui poteft 2 3. quaft. f. hinc Hora-
tius:
Sic Reges oIim,tali funt fixe creati
Dicere jus populis injuftaque tollere fa&a .
cum filii obedientis Cmt.cap. omnes 7. quafl. 1,
eap.dile&a,de Jent.excom.lib.6.ideoque RexEc-
clefia? proteclor,devocatur in T1id.fejf.2f. da
refor.cap.2 o.Salgado de retent bull.p.i. cap.i.
gx nu. 72.quod de fe narrat loh.cap.26.ibi-.con-
terebam molas iniqui, & de dentibus illius au*
ferebam pradam. divinumque praeceptum ex-
tat proverb.cdpi2f. ibi : Erue eos , qui ducun-
tur ad mortem,®" qui trahuntur ad interitum ,
liberare necejfes. Divus Thomas 2.2. quafl.
6
o,
art.ult.adz .
Secunda faBi Jpecies .
V Niveriitati adverfus prfterffliffas probatio-
nes quarum caufa fe efle lsefamfatetur :
numquid in integrum reftitutio conveniri-»
cdifleratur .
S UMMI.
A’ num. 1. ufque ad 4. Thefis pra?definitio.
A’ num. 4. ufque ad 7.ejufdem Thefis pro-
batio.
A’ num. 7. ufque ad finem, oppugnationes,
<
3 c folutiones.
l Niverfitati convenire in integrum re-
ftitutionem , ii id probet,exiftimant
Puteus, decif. 193. //£.2. Ofafcus, de-
r >"8. Antonius Capicius , decif. 109. quo-
rum Author feclatorque eft Amendola ad de-
cif de Franchis 229. a num. 12. ufque ad if.
Pra?f. de Franchis, decif. 43. num. 2. &- decif.
t 43 9- num. 9. quare Capiciana iftha?c prsedefi-
nitio, fecus commonftrans, per S.C.fuifle fan-
citum in fine,in ha?c verbaj ibi: fuit votatum ,
conclufum, quod petita reftitutiofeu benefi-
cia concedi no debet,&‘c.ihi:&’ idem fuit vota -
tu in caufa D.Pauli Brancacii cu Archiepifco
-
po Capuano,&c. commentanda eft, fi non pro-
bet* fecus fi exceptiones, & dilationes, ac pe-
remptorias commonftrat fuas. infpicito Tho-
rum, parte 1. tompend. decif. ver
f. reflitutio in
integrum, an fit concedenda V niverfitati, non-
nullos laudantem Authores.
4 ‘ Prob. 1. eadem prorfus urget hic ratio de
Univerfitate, ac de minore * vel de privilegia-
to quolibet.Reg.de Marini s,refol.juris,tomo 1.
f cap. 78. num. 13. Author eft : Verum enimve^
ro hoc in themate, adverfus pra?termiffas ex-
ceptiones , five dilatorias , five peremptorias,
in integrum reftitutionem minori , idque ge-
nus,de facio permitti explorati juris eft, /. mi-
nor 2 f. annis 3 7.ff. de minoribus 2 f .annis-, ibit
minor 2f. annis omijfam allegationem per in.
^
integrum reftitutionis auxilium repetere poteft,
1. minor 9. eodem tit. ibi : minor etiam fi quafi
contumax condemnatus fit, in integrum refli
-
tutionis auxilium implorabit , /. minoribus
2f6.ff. eodem, argum.textus in cap. auditis 3,
de in integrum reftit. cap. cum caufa 8. de re
judic. cap. ad noftram de rebus Ecclef. cap. 1.
de in integrum reflitut. in 6.1. i. §. minorem,
& §. verum, l. ait Erator, §. non fiolum, l.pa -
Bis 28. §.fi pecuniam , l.fi minor, %. finali, l.fi
tutor 48. /. fi res fo.ff. de minoribus . Augu-
ftinus Barbofa in cap. requifivit 1. de in inte-
grum reftit. Donellus lib.zi.comment. cap. 19.
Hothomanus confilio i2f. Antonius Gomez,
2
.
var. cap. 14. num. 7. Fachineus 10. contro -
verf. cap.i. idque genus: enim vero minorum
confilium imbecille, fragile, infirmumque eft,
multis captionibus expolitum 5 quamplurium
6 infidiis fuppofitum: inde eft , quod jura ad ne-
gotia pertractanda^^. anni metam expedtari
voluere, qua in a?tate virilis, & legitimus, ro-
buftus , & perfe&us hominis ftatus confiftit
,
l.cum pater 77. §. curatoris ,ff. de legatis 2. 1.
finali, Cod. de his, qui veniam, l.lex Julia, ff. ad
leg. Juliam, de adulter . Co nfu le Cujacium in /.
iff. de minor. &Jurifconfultum in l. 1 .ff.de^t
mi nor. Antonium Fabrum, 4.Cod.tit.22. defin.
num.6. allegat. pag.234. co/.2.igitur,&c.
7 Prob. 2. Univerfitate, qua univerfitas eft, in-
ter privilegiatos efle redigendam plufquam-»
apertum eft : verum enimvero , fi hoc minus
fruatur privilegio 5 profe< 5 to privilegii ratio
peffundaretur,quinimb quis aliena cum jactu-
ra locupletaretur, quod juribus obnoxiu eifet,
cap. 2. de in integrum reftit. l.ncim hac natura,
Cod. de condiB. indebiti , l. naturaliter , §. fi-
nali, l. hac condi Bio 66-Jf.eodem tit. I. bona fi-
des foff.de aBion.empti, l.jure natura 20 6ff.
de r egui, juris , /. ultima , Cod. de ufucap.pro
emptore , cap. fluam de panis , cap. locupletari
47. de regulis luris in 6. Antonius Faber iru*
fur ifipru denti a de juftitia , & jure, princip. 2.
illat.i. in fine, pag.f. Donellus, comm.de jure
civili,lib.4. de rebus privatis , cap.f.fiub num .
20. &• qo.pag.240 quod dolofum foret, /. 1. §*
an in pupillum ,ff.depofiti, l.fi quis municipiis
1 7. $.pr oculus aitff.de i nft it. a Bio. igitur, Scc.
8 Ne differas cum Antonio Capicio hic n. 3.
Textus in l.minor 2 f .annis omijf.ff. de mino-
ribus , de dilatoria exceptione folutionis , vel
9 de pacto de non petendo , fecus vero de exce-
ptione , quse ante litem conteftatam agnofci
debeat, rite commentatur:igitur,&c.
10 Gratis id aftumit , fecus vero commonftrat
1 1 Capicius : proptereaquod textus hujufcemo-
12 di , ne quidem id fomniavit: fiquidem, feu de
dilatoria, feu de peremptoria eloqui cenfetur,
qua?
In Ant. Capfc. Dec ? XI IL ° 5
qua» utpote 3 curatore repofci » pra?rerraiffa^_»
minori in integrum reftitutio , induigetur * ac
per confequens rnrfus rogitari..
12 Ne differas 2.uhi curatori minoris,vel Hni-
verfitatis patrono, probationis praedefinitus
fuerit,per Judicem tcrminus»nihilque per eof-
dem fuit CQminon Aratum, toties juftida: acini
fuifle fatisfacium dicitur * ac per confequens
14 judex rite munere frm&ss fuit fuo > igitur
in integrurrLreftitutioanulio ex modvo». mino-
ri» veluniverfita.d permittenda fit.
1 f Tametfi muneri , fatisfecit Judex fuo: quod
facefiere numquamnon debet, hinc Cicero 5.
officior, ibi: Neque contra B^mpublicam } ne-
que contra j uti urandum,ac fidem amici, caufa,
vir bonus faciet j nec fi Judex quidem erit de
ipfo amico : ponit enim per Jo nam amici , eunt-»,
induit Judicis-, nam fi omnia facienda fint ,qU(&
amici, velint non amicitia tales ,fed conjura-*
tiones putanda funt. verumtarnen, quoni§£it^
Univerfitas , minorque , privilegiatas inter
perfo.nas , connumerantor $ utpote ex fupra-
laudatis liquido confta£ juribjus » jure merito
ex hifce , rationibus fupra commonftratis in
integrum re fti cudonem, haud difconvenire__A,
neceffum efL
Pro deciiionis hujufcemodi iiluftra-
tioae
CAPUT UNICa M
.
I N integrum reftitudo: numquid adverfus de-
fertam fententiami& peremptam inflandam,
Univerfitatb permittenda- fit
.
SUUM B.
Hum. 1. T hefis pra?definido .
A’ num. 2. ufque ad finem , ejuulem T hefis
. probatfo .
j jbPTV Ontra utrum que effe con cedenda m
in integrum reftitutionem , haud
dubie reor . eft contra UrfiHum ad
Afflictum, decifi 1 7f . num, 2. edo-
centem; etfi adverfus exdnetam infiantiam_j>
,efle indulgendam : verumtamen fec us contra
peremptam infiantiarn . Author efi Thorus »
parte I. compend. decif. verf. univerfitas, rejli -
tuitur adverfus defectionem fententia .
2 Probatur: in integrum refiitutia Univerfi-
5 tati, non nifi ut , efi indulgenda: prapte-
rea.quod, efi kefl in prifeum reductio ftatum_.,
/. quod fi minor, %.refiitutio t, jf. de minoribus ,
l. fi locus , quemadmodum fervit ut es , /. 1.
Cod. de reputationibus, L2.C0d.in quibus cau -
fisj.i.% . certe, ff. ad Mace doni anum, l. jf,-
re-m ratam, l.fed fi 8. juncto ibi Cujacio, lib.
26. jf. Juliani, in jf. fi quid in fraudem, L I . §.
X. ff. de coHat. bonor. /. 2. jf. ne de Jlatu defun -
4 &i,l.faita 65. §. 14. jf. ad Trebell. quare Pau-
lus I .fient. 7. definit, efi rcintsgranda rei * vel
caufa a&io. Ofualdus ad Doneilum , lib. 21.
cap. 4. Ut. I). Sforria, de in integrum rejlit. 1.
par. ar. 4. Mori a , tit. q.quajl. s. num. 1.
Mauricius, dc in integrum rejlit. cap. i.num .
f 7. aliique : verum enimverb hefa fupponitur
liniverfitas ifih^c^ceu etiamnum adverfarii
6 fupponunt ) feu adverfus defertam fententif ,
fea contra exdnclam infiantiarn $ igitur , &-£.
y quod iplifinet ex terminis liqaet : propterea-
quod » fi- eadem de majori. , as de minori ur-
geat rado, confequens fit, ut cui majus per-
mittitur^ etiamnum, & minus datum effe du-
citur, l. filius familias,^. finali, jf de donat. L
Marcellus.ff.de donat. caufa mortis, l. non debet »
jf.de regulis juris, cap , e x. parte de decimis •, cum
£ minus in majori includatur,/./» eo, Jf.de regulis
jur. inde fit, quod major ratio- elidit minori, l. fi
debitori, in fine, jf.de fide, juff. l.cui p aeto,
9 fervis exportand, aft hoc in cafu lentenda de-
ferta fuo in genere, roajns effe j inflantia ver.b
extincla minus: ac eadem ratio- eft de fenten-
Xo daperejnpta,qua de exdneia inflanda : fiqui-
dem in utraque facti fpecie la;£a fupponitur
Univerfitas 5 igitur, &c*
DECISIO XIV *
I N Oufa DomicclI^f Helionorsc de Perfico y eum Magiftro Baldafare Archi-
te^o : cum conflet ejufdemDomiccllx Tutores olim fervatis fervandis inj
emphitheufim conceflille prtedrdo Baldafsari, palmos Ba* cujufdam horti liti
ad Portam Nolanam, ad rationem fareni unius, pro quolibet palmo,cum con-
flitutione piaecarii, ac poteflate capiendir lapfifque fuerint, ab inde pluresanni:
6cad prasfensidem MagifterBaldaffar,a quo petitur cenfus annorum praeteri-
torum, opponat fe non teneri: ex quo nondum fuit fa&amen fu ratio, nec tran-
slatum in ipfum dominium y nec perfe&us con?ra<fhis. dubitari contingit , an
hic conventus bene excipiat , Scc. Hac Antonius Capicius .
AUCTORIS
Fa&i Species .
T Utor fu!ani,in emphyteufim So.palmis hor-
d cujufdam,ad Portam Nolaaam fid , Ti-
EXAMEN.
tio Architeclo,ali cujus defignate fummse, pro
quolibet palmo,eum prascarii ftabilitione , ac
capiendi dominium rite permittens : fi deinde
I quam'
6 6 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap,
quamplures delapfi fuere anni , in quibus an-
nuus haud perfolutus fuerit cenfus ; &: perfo-
lutionis rogitatio, per tutorem fiat: quid pre-
definiendum, fi Architectus excipiat,fe minus
haud teneri:quatenus palmoru menfura mini-
me effecta fuit,neuipfi effe acquifitu dominiu,
neu perfectus contractus ; numquid exceptio
ifthjec firma ducenda fit? ac per confequens ab
iftiufmodi perfolutionis munere, folutus
autumatur Architectus
,
S U M M &
.
r-
Kum. i. & 3. prima? Thefis partis praede»
finitio ,
A’ num.3.ufque ad I4.ejufdem Thefis pro-
bationes .
A’ num 14 - ufque ad 24. objectiones,& fo*
lutiones .
Num. 24.& 25% fecundae Thefis partis pre-
definitio .
Num. 26. expenditur Decifio Capiciana ,
1 I dominii translatio , & perfectus con»
tractus, & palmorum menfura defit s
firmam hanc fore exceptionem , per
Archite&um oppofitam, per S.C. fuif-
fe predefinitum , memorat Antonius Capi-
cius hic in fine * ibi: fuit fiatutum , quod Ma-
gifter BaldaJJar, non teneretur ad penfionem_, ,
feu cenfum praeteriti temporis , eft Annae fin-
gulari f 73. id fuifle fancitum, edocentis, Ur-
fillr, decif. 68. num
.
4. Joannis Francifci dei
Caftillo, decif. gicil. 6f. Antonii Fabri , Cod
.
tit.de aB. empti, defi. Author eft Thorus,/w-
te 1 . decif. verf, emptori , an teneatur adfolu-
tionem. Afflicti, decif. 2 Zo. num. 2. aliorum-
2 que* fecus vero, fi tranfierit Dominium • ta-
metfi palmorum menfura haud effecta fuit.eft
Capicii, hic num . 21. aliorumque .
'q Prim»va thefis pars probatur 1 . ex L quod
fefpe 3f . §. in iis,ff. de contrahenda emptione $
ibi : non tamen aliter videatur perfeBa vendi -
tioj quam fi admenfa , appenfa , annumerat ave
4 fint, &*c. verum enimvero etiamnom hoc in_
themate , verba ifthaec militare edifleruntur :
f proptereaquod utrobique par urget ratio , ut,
;
perpendenti, liquet, inde fit eadem legis pr»- 1
6 definitio, l. illud, ff. ad l, Aquil. I. fi p ofiula
-
verit, §. 2.Jp, ad leg.jul. de adulter. I. quidam ,
nummularios, ff. de edendo , /. nauta , S.fn.ff.
nauta, cav.p. I. a Titio, ff. de furtis, l. illud , C.
dsfacrof. Eccl. §.fi igitur, Inftit. quod cum eo.
7 hinc diferte Cicero 3. de natura Deorum_?
ibi: funt homines qui rationem bono confilio ci
'Diis immortalibus datam, in fraudem , mali
-
8 tiamque convertunt : fiquidem eadem de re^» :
numero, pondere , & menfura fuadeat ratio »
ac de re ftabili $ igitur, &c.
5 Probatur 2, ex textu in l.fi venditione,^. ut
liber 6 . ff. de periculo , & commodo rei vendi -
t affor. Scevola notat fudi nomine emptor age-
re non pot eft, cum priusquam menfura feret in
venditione aquarum, &c. igitur, &c.
10 Probatur 3. ut rei dominium , in aiique m_,
tranfeat,neceffum ducitur, ut rei traditio, five
vera, five ficta verificatur, /. iff.de contr-ahen -
da emptione, <&’C.%.fsd,& certum,cum %.fequen~
ti, inftit. eodem, l.penult. Cod.de rerum permu -
tat.l.i.ff.eodem , di&a l.l. l.fi quis fundum 3 7.
ff.de contrahenda emptione, l.hac venditio j.in
principio, §.1. eodem, l.ult. C. eodem, l.fertus
30 .%.ult. ff.de aBio. empti, l.fi ita 2 $.§.!. ff.d^_,
contrahenda emptione, &• vendit. I. venditur 8.
ff.de eviBion J .penult .%.ult ff. eo dem, 1.2 ff. eodem,
l. 4.I.7 .l.Z.eodemdnterpretes ad 1. 1. &’ 4.ff.eo -
//w. Antonius Faber 4.Cod.tit.2 8. de contrah.
emptione, defn.2. in allegat. pag. 414. jacobus
Gothofredus in 3. Coddn tit.i. de contrahenda
emptione, in princip. pag.240. Francifcus Ho-
thcmanus in epitom. PandeB. in hb. 18. in tit.
l.de contrah. emptio.®* venditione, nu.i. & 2.
pag.
3
01. fiquidem traditio eft modus res fingu-
las jure gentium acquirendi,cum caufa fubeft,
ideft titulus, veluti cum venditionis,permuta-
tionis,legati,donationifve caufaaliquid tradi-
tur, l.qua ratione q.%.^. ff.de acquirendo rerum
dominio j & fi res incorporales corporalerau,
traditionem non recipiunt, l.fervus 43 .ff.dz^,
acquirendo rerum dominio j attamen ficlam_,,
fcilicet medium a lege inventum^quippe cum
in his ufus juris pro traditione cedat J.ultima,
ff. de fervitutibus. Hothomanus verbor . juris ,
verbo, tr aditio, pag.qq. propterea quod vendi-
ji tionis verbum non nifi cum effectu accipien-
fium eft , utputa pretio perfoluto argumento ,
cap. imperialem de prohibita fudi alienatione ,
cap.relatum,de clericis non refidentihus, l.l. C.
12 quodquifque juris: atqui noftro in themate_j,
neu vera , neu ficta palmorum horti traditio
1 3 verificata fuifle fupponitur , neu profecto fo~
lus animus , ad dominii translationem fuffi-
ciens, efle ducitur •, igitur, &c;
14 Ne dicas 1, tainetfi divenditio iftha?p quoad
menfuram celebrata, quoad periculi effeffum
imperfecta fit : proptereaquod rei vendit»
periclum ante menfuram , non nifi ad ven-
ditorem pertinet . Donellus de jur. civil. lib.
z3.cap.14.nu.20.pag.14f . verum fecus quoad
effectum, fcilicet quoad dominii translatione*
igitur, &c.
1 f Irritum eft antecedens, neu quoad caufam ,
neu qubad effectum intelligi poteft dornininiu
tranfire, ubi nec vera, nec fi^a verificata fuit
rei traditio, utpote noftro extat in themate.
16 Ne dicas 2iin contractu narriq* hoc, & pre-
carium, & conftitutum inefle fuppomintnr, ex
.quorum vijipfius horti traditio, ac per confe-
quens , & dominium , & poffeilio tranfire__»
Verificantur; perinde, ac fi vere traditus fuiffet
hortus, l. certe, §. 1 . verfproprie poffidere vide-
tur, ff.de proecario : proptereaquod cui prseca-
1 7' rium permiffum eft, poffeffionem habere per-
hibetur, /.4. habet, §.4.^ ff.de prae ario *
igitur horti divenditio ifthsc, perfecta fuoinu-.
18 genere ducitur: quare fupralaudata jura ante
menfuram,contractum fore imperfe^um.edo-
centia,rite commentar. tur^ nifi ad traditionem
pcr«
In Ant. Capic. Dec. XIV. 6 7
perventum fuerit,/, i i.Cod.de periculo,^r com-
modo rei vendita . infpicito fupr alauda tum_»
Capicium d nu&.ufque ad 1 1.
T9 Infirmum ducitur efle antecedens : propte-
reaquod impoffibile eft,in aclione,& venditio-
ne, rei divendita? dominium tranfiifle intelligi
pofie,nifi verificata rei traditione,five fi&a, fi-
ve vera .
2 o Hinc explodendi funt Bartoles , Alexander*
Aretinus, aliique apud Antonium Gapiciunx_»
hic ntt.i i. edocentes per fictos actus,haud pof-
fe rei pofleffionem transferri : proptereaquod
21 id plufquam abfurdum foret : enimvero non-
ne , feu per oculorum infpeffionem , feu per
conftitutum , 8c precarium , feu id genus
ediflerito , verum transfertur dominium, &
tamen modi transferendi dominium ficti vo-
citantur, /. 5. §. 1 . jf. de acquirenda pojfejf.
I. I . § . fi juffrim , /. quod meo fi vendito-
rem, ,jfi. eodem tit. l.fi pecuniam' jy.Jf.de folut.l.,
clavibus j4.ff.de contrahenda empt. l{ I .%.fi jufi—
ferim, l. q-ua ratione
,
§. item,ff. de acquirendo
v er. do mJ. 2. Cod.de peric.&r~ commodo rei vend.
l.l. Cod.de crim. expil.haredit. §.item fi merus
inflit.de rer .divi
f.L quando fi, jf. de acquirenda
P ojjejf. Donellus fib.t r. cap.f. ibi : Nihil inte-
rejl utrum oculos , an pedes- in aliud praedium
immittemus. Valentia tomo i llufir.tr aH.z.cap.
i4„Oroz de apic.jurisjih.g.cap. 1 2. Anto-
nius Faber de error .decade 7 j- .error. 1.6. &" 7.
Parladorius / nffqui centuri a differ. 26. Meril- -
lus lib.q.var.ex Cu jacio cap.^ 6.1. quod fi neque
14 .§.i.de peric.&’ commodo rei vendit at,l. inju-
ria 22, jf.de injuri is, l.fi ego 9 . § . cater um,ff>cte~,
fundo dot ali, l. donationes q 1 .l.fi pater 14 J. quod
4 1 .in fine, % fin-ali, jf.de donat.l.falfus 41 .§fi it*
qui ,jf. de furtis , l.fcire 29, jf. de verboi. oht\
22&c. inde eft diclerium illud in rebus in cor-
poralibus vera haud refunditur poiTeflio , K 5.
in principio ,ff. de acquirenda pojjejf. I. fi- aedes
q 2.
jf.de fervii.urbmJ.4S.fi viam, jf.de ufucap.
aft quali, l. ultima, jfi.de fer vit.qux per ufum,&;
patientiam acquiritur, /.3. %. dare, ff.de ufuf ru-
ctu, l.fi ego 1 i.§. tff.de publiciana, d^r.Ofualdus,
lib.20.illufir s tra&.2u:ap.2.infine$cam tagi,ne-
que apprehendi valeant.inftit. de rebus corpor *
Lucretius lib.i. ibi ; Tangere autem,aut tan-
25 gi, nifi corpus, nulla potefi resecum pofleflio fit
rei detentio, ac fa<5tum continens, germano fub
fenfu commentandum erit: quatenus in incor-
poralibus corporeus , naturaiifq* dari nequeat
modus acquiredi dominium,fed ei fimilis, & fi
ex utroque modo verum transfertur domi-
niu: quare inepta eft illatio ifthrec. datur qua-
fi pofleilio, igitur qua fi dominium: propterea-
quod ]y ( quafi pofleilio ) dicitur , non quafi
fit ficta pofleilio * fed in quantum diverfus eft
modus , quo in incorporalibus acquiritur do-
minium* ac in corporalibus* etfi utroque mo-
do verum transferatur domimum, utraquefit
poflelliojlicet accidentali ter , feu inftrumenta-
liter pofleflio, & quali diffident inter fe .
-4 Secunda Thelispars commonftratur : con-
traaus namque ifte fuo in genere perfectus eft;
proptereaquod in ipfo &,vera rei traditio * &
verum transferendi dominium facultas habe-
tur, ac per confequens, verus rei dominus au-
2 f tumatur: quare juremeritb rei haud tradita?,
exceptio,ipfi convenire fas eft ; tametfi quoad
menfuram imperfectus : quandoquidem meti-
tum minus fupponitur 5 adeoque potius em-
ptoris exceptio,competere par eft , quam alia
exceptio .
261 Ex quo Capiciana ifthsc decifio clarefcit
:
proptereaquod de prima facti fpecie in S.R.G.
haffitatum fuit, in eaque pra?definitum , fecus
vero de fecunda
,
Pro Pr&definitionis hujufcemodi
illuftratione
.
caput UNICUM.
Ei menfura, intra quod tempus , efficienda
fit
.
S U M M £
Num.i.Thefis prsedefinitio .
A’num. 2. ufque ad finem , ejufdem Thefis
probationes
.
1 Enfuram intra tempeftatem iilam_j
fore efficiendam , qu* juxta pru-
dentis viri fententiam, introfpectis
circumflandis, pra?definitur, exiffi-
mo . efl adverfus authorum farcinam , fecus
opinantium , qui quammaxime inter fe diffi-
dent. quorum, & author , & fectator eft The-
faurus de cif.Sf. ufque adnu .3.
2 Probatur i.Tb(m<§furam),intra 6o.dies jux-
ta nonnullos, vel intra annum juxta alios, ef-
5 fidendam efle, id perabfurdum reor : propte-
reaquod noftro in themate , determinata haud
defignari queat regula:quandoquidem nonnu-
quam neceflum eft, ut intra hebdomadamjaii-
quando intra menfem(fic de reliquis differ ito)
4 efficienda fit: fiquidem evenire poflet
,
ne ad-
verfarii armis confererent* vel ad eilugienda_,
7 incommoda, idque genus,efficienda fit: quare
juremeritb melius prudentis Iudicis judicio id
efle redigendum* quam ullam defignare regu-
lam .
6 Probatur 2. ubi determinata flabiliri impofi-
fibile ducatur regula aliqua ; pro cafu aliquo
prwdefiniendo* toties id prudentis Iudicis fen-
tentia?, fore liquendum penes cun&os in con-
7 feflo eft authores: aft (ex commonftratis ) ali-
qua noftro in themate defignari* impoffibiie—
»
ducitur regula * igitur, &c.
B Major probatur ubi effeclus aliquis indiffe-
rens fe habere fupponitur , quatenus pluribus
ex caufis pendet,toties pro ipfo,nulla determi-
9 nata in particulari ftabilienda eft caufa : atqui
noftro in themate mefura? exceptio ifthsec,plu-
10 ribus e caufis pendere quit* utputii, vel fi pe-
riculum fit in mora* vel fi ad diffidia fe danda,
quammaxima expecfanda fit tempeftas, vel id
genus* igitur, &c.
I 2 D E-
68
I
Tfreatr-& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
DECISIO XV,
N Caufa Magnifici Antonii Carazioji cum Magnifico Barone Torolli : dumJ
ipfe Antonius litigaffet in S? C. fuper parte cuiufdam Donaus ? cum eode/iu
Barone : efletque prolata fententia , agereturque de liquidatione ejus , quod
judicatum fuerat ; dato termino ad probandum 5 &: fa&a publicatione Anto-
nius praedibus petit Baronem ? ut principalem exan inari,articu3is caufo prin-
cipalis * fuper qua fuerat jam judicat um> &c. Hecc Antonius Capicius
AUCTPIU EXAMEN
llsenam fit ifthsc Capiciana r fa£U ipecies
profe&p ex C^picianis haud liquido con-
ftat verbis : quare mea fententia hoc
cfformandum erit thema,quqd ex Capicii his
verbis num. 3. eft arguendum , ibi : Si deinde
in caufa appellationis adverfiarius facit articu
-
los continentes , i dem, non tenebitur ille refipon -
flere.
Faci i Species »
S I in S. R. C. inter Titium , ac Caftri alicujus
Baronem , quaffiio fuper cujufdam domus
parte fuborta fit : atque adeb diffinitiya affo-
ret divulgata fententia , ac per confequens ad
ipfius liquidationem,quicquid pra?definitum_,
fuit,perageretur*. numquid fi ab hoc definitivo
decreto rite appellatum , ac terminus ad pro-
bandum permitius fuifle edifieratur, & peracla
teftium publicatione,Titius autumaret,ut Ba-
ro, ceu principalis fuper articulis , feu jifdem,
feu quafi ? qui principali in caufa difcufli fue-
re, examinetur ; an( inquam ) Baro ad hujuf*.
fcemodi adftringendus fit examen,
S U M M J£,
Num. 1. & 2. Thefis praedennitio, *
A’ num, 2, ufqjad finem, ejufdem probatio,
Ive in jifdem articulis , qui in principali
excufii fuere caufa , five in fimilibus.
Baronem, a Judice, ad quemffioc in the^
mate ad examen obftringi pofle cenfeo: quare
fi extra Senatum afforet Baro , quippe alicui
Miniftro ad id defignato , erit demandandum
examen.
Probatur*, ubi ad Judice,ad quem appellatu
efle ffippponitur , toties diffinitiva fententia_j
per Judicem; a quo divulgata 5 per Judicem_r,
ad quem fecundum, rurfus dignofcenda erit
,
argum . cap. ut debitus honor 5-0« de appellat,
cap. capitulum, cap , conflit utus , cap. dileiuis,
cap. fi gni
fleant e, de reficriptis , cap. finali ,
except. cap.finali, de appellat, cap.pro illorum
,
cap. dilectus, de prabendis , cap. propofuit,de^>
concejf pr ab. cap. 1. cap. i>. de appellat. in 6. clem.
y . eodem tit. cap. fuper eo 10. cap. fuper ~eo 12.
cap. cum Ecclefia 58. cap. cum cejfante 60. verfi.
non obftante, cap . cum fipeciali 6 1
.
§. porre,, de^j
appellat. cap. interpofita, cap fignific ante 6y.ee-
flem tit. Clementina appellanti, eodem, cap. ex
parte 7 .de feflibus, cap. omnis opprefifus , 2.qu.
6 . 1. 1. %.qu&fitum,jf. eodem, l.ante fient enti am,
Cod.quorum appellat.non recipiantur. Trident.
fejfi. 13. de refiorm. cap. r . in fine, &“ fejfi.2q.cap.
io.Ofualdus ad Qonellum ,lib.2.cap.6.lit.L.&‘
I i t.Od dem lib.2%.cap. 8. Iit. E.Auguftinus Bar-
bofa in diBo cap. ut debitus honor. Altefierra_j
in idem.Pjchar. in manud.q. part.pracept.11.
Salgado fle proteli. 2. par. cap. 1. Mancinus
,
genial . cap. f, Covarruvias , in praltic.
cap. 24. Myfingerius, centuria 4. pbjervat.41,
Gaillus, lib. I. obfiervat. 132. idque genus $
quod effici impoffibile ducitur, nifi fimiles ,
.confimiles articuli* teftes* ac ideo examinatur
Baro ,
4 . : Neu noftrje Capiciana ifthiec praffiefinitio
obftare videatur thefi : proptereaquod in__.
S. R. C. dumtaxat fancitum fuit, ut Commif*
farirrs articulos , fi qui fint impertinentes di*
f gnofeat in finej ibi*, fuit votatum , ut videat
Commijjarius articulos, fi qui fiunt impertiiie-
tes. Authores extant Anna ,fingulari foi.Reg.
de Francfiis, decifi. 220, Maftrillus , fle Magi -
flratibuSyparte 2. lib. f. cap. 15. num. 60.
qUorum,& Anthor,& feclator eft Thorus,p^r-
te 1 . compend. decifi, verfi. flepofitio principalis .
petita ab adverfario ,
Pro praedefinitionis iftiufmodi illuflra^
tione .
CAPUT I,
S ive Baro , five quilibet alius : numquid im-
pertinentibus refpondere adftringendus fit
articulis ,
SUMMiE,
Num. r • Thefis praedefinitio .
A’ num. 2. ufque ad finem? ejufdem Thefis
probatio ,
Um Baronem, tum quemlibet alium
principale , impertinetibus refpSde-
re haud efte aditringendum articulis
duco.eftRots,/» novi(fimis,dec. 594.
in antiquis 640, & 2449. Profperi Petra ad
Ca-
6 9
In Ant. Capic. Dec. XVI.
Capicinm, hzcnum. i. Prafidis de Franchis ,
decif. zzo. num. 2. Antonii Capicii, in fni^j,
edocentis fic per S. C. fuifie pradefinitum,&
quod fuper impertinentibus etiam principalis
non interrogetur, aliorumque .
2
Probatur: quicquid enim ad fadU fpeciem»,
pertinere haud edifieritur , pro imperdnenti
g quippe habendum eft : quod autem imperti-
nens efle ducitur,refponfione minus, dignum»,
4 eft: foret. etenim interrogatio abs re, ac per co-
fequens fruftra tempeftate terere $ nec interrq-
f gatus munere rite perhibetur fuo : propteTea-.
quod fui muneris eft circa cafum principalem
prgftatemque refpodere: hinc perbelle Autho-
r«s edocent,impertinetes fore explodendos ar-
ticulos. vide textu in l. indicia,Cod.de rei vin-
dicat. Antonium Fabrum 8. Cod. tit. g. unde
vi, def. 59. in alleg.pag. 963.Auguftinum Bar-
bofam, 2. decretal. de appellat, in cap. cum
ceffante 60. num. 7,
CAPUT II’
A Rticuli impertin entes : mimquid extemplo
in reclamationis caufa fint explodendi
.
S U M M JE.
Nnm. 1. Thefis pradefinitio .
Num. 2. ejufdem Thefis probatio .
I
£ SftSfc Sfe explodendos per S, C; fuifie 'pra-
definitum commemorat Thorus,ptfr-
te i. compendii decif, verf articuli
impertinentes an fint fatim reiicien-
di. eft Grammatici, decif: 4f. Mifingerii ,fin-
gularum obfervationum , centuria 2. obfervat,
f6. Riccii, colleB. decif. 1312.
2. Thefis ifthac eodem prorfus paclo proba-
tur,quo fupra prima facti fpecies commou-
ftrata fa-fc •
DECISIO XVI.
I NCaula Venerabilis Monafterii Cafinienfis cum nonnullis detentoribus Teri
rarum dicti Monaffcerii afferentibus , ac offendentibus , fe habere titulum de
Terris illis a prsedeceiloribus moderni Abbatis; fuit adum in S, C, &r petitum^
attento, quod per multa tempora MomCaf fuerat in Commendam, Et Com-
mendatam didi Mooafterii , qui pro temporibus fuerunt 5 leu eorum Procu-
ratores alienaverant nonnulla bona flabilia eiufdem Monafterii 5 fine debitis
follemnitatibus 5 a jure requifitis , <kc, Hcec Antonim Capicim .
AUCTORIS EXAMEN.
Fa&i fpecies
,
S T nonnulla flabilia bona,utputa Oppida , id-
que genus a pradecefibribus moderni Abba-
tis , fcilicet , feu a Commendatariis , feu ab
ipforum Procuratoribus alienata fuifie perhi-
beantur C fuoponitur etenim Monafterium_»
iftiufmodi prifeis tempeftatibus per longavum
fuifie in Commendam tempus 5 atque adeo ip-
forum detentores pofleflionis titulum fe obti-
nere commonftrantes ) quid pradefiniendum 3
fi Monaflerium hu|ufcemodi alienati onemu» >
utpote juris follemnibus deflitutam,in Senatu
infirmam fuifie edifierit : numquid Monafte-
rio , an actualibus potius pofiefloribus , fides,
proflanda fit , fi longava tempeftas lapfa fit
«
S U M M M
,
Num. 1. Thefis praefinitio .
A’ num. 2. ufque ad num.io.ejufdem The-
fis probationes .
A’ num. 10. ufque ad finem , oppugnatio-
nes, earumdemque folutiones .
^ Ctualibus detentoribus potius, quam
Monafterio hoc in themate fundum
fore praftandum, fi longava lapfa_.
fuifie perhibeatur tempeftas,per S.C.
fuifie praedefinitum memorat Antonius Capi-
cius, hzc num. 1. in ifthac verba*, tamen S. C .
cb duo ccncluft titulos ante ditio s fore validas
ob antiquitatem conceffionum. eft Afflicti , de-
cif 107. num. 7. & decif g^.num. 5- .Anna’,
fngulari 373. Reg. de Ponte , confilio 1. num.
1 19. Putei , decif. Rota Romana 42 6. par. 3.
volum. 1. Riccii , in collet ?. decif 5*10. 46.
aliorumque. quorum & Audior, & fectator efl
Thorus, parte I . compend. decif. verf concef-
fones rerum Ecclefia fatLz per 4 Ibbates Mona-
2 fer ii’ quare adufque Monaflerium fecus com-
probarit.Caftrorum , & Oppidorum detento-
res in polfeilione alfervandi funt
,
3 Probatur 1 . per textum , in cap. ea nofeitur
6. de iis , qua. funt a Vr alatis , &• ex l. fcien-
dum go.jf. de verborum obligat,
4 Proptereaquod ubi feu Caftri , feu Oppidi
alicujus, idque genus , & prifea conceflio , &
titulus a jure haud reprobatus fuifie fuppona-
tur ; toties rite pofiidere prafumendum eft
f adufque fecus ab oppugnante probatur: prop-
tereaquod nemo fua e pofiefiione despolian-
dus erit, adufque minus rite per adverfarium
pofiidere commonftratur , cum Sc melior fit
poflidentis conditio ,l.fi. debitor, ff. de pigno-
rib. I. is, qui df inavit.Jf.de rei vindicat l.fn.
C. eod. tit. I. qui accujare, C. de edendo, $.reti-
nenda, verf. commodum , Inftit. de interdici,
cap. pro pojfejfore, de reg. juris, lib. 6. Tiraq.
de jure primog. q. 17. opin. 11. nu . 20. cun t_»
7© Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
feqq. Su rd.r#»/ 78.WAf.76. etiam in pari caufa,
ex text. in /. 7WO/3? Celfum , §. Marcellus ,ff. de
doli mali except, l.fi [ervum, §. f equitur, ff.de
verb* objig. I.fiit. C. de reivindic . c. Impari de
reg. jyris, lib. 6. & qua; facti funt probatione
indigent , /. 7* £e//<? 3 %.fiaBa ,fi. de captiv. csr
pofilim. rener
fi. l.fi emancipati 9. C. de collat.l.
1. C. de probationibus , l. quacumq. %. fin.fi.
de publici an. I. qfiecuratio , C. de non num. pe
cun.cap.cum Jo annes, §. ver um, de fide irfirum.
$ cap. licet , de confiit. lib. 6 % verum enimverat
noftro in cafu Oppida Caftra , idque genus?
5 ftha?c,five a Comuaendatariisjfive ab ipforqm
Procuratoribus alienata ( en titulus haud
a /ure improbatus _) , & longaeva adeft aliena-
tionis temppftasj igitur a pofleffiene hujufce-
modi minus defpoliandi funt pofle flores, quo-
tifque fecus per advprfarios cpmmonftratuna
fuerit} igitur, &c.
6 Probatur 2.Tempeftatis diuturnitas univer-
fum purgat vitium, ac per confequens ob te-
poris longiquitatem rite quis pqffidere duci-?
tur , donec per adverfarium fecus probatur ,
/. cogi 11. C. de petit, hared. Antonius Faber,
4. Cod. tit. 45, def. ai. in aifeg. num. f.pag,
49h
f Tametli follemnia ifthsec a jure expoftulata
utput^ in Ecclefiafticorum bonorum aliena-?
tione,fuperioris aflenfus,idque genus repofci-s
tur, l. quotcumque, %. finali ,fi. de publicis ju-
diciis : verumtamen fibi locum vendicare=_»
haud ducitur,fi tempeftatis diuturnitas habea*-
tur, per textum in l. filius, Cod. ds petitione^,
hareditatis, l. qui in aliena, fi. de acquirenda
$ hareditate : proptereaquod temporis longin-?
quitas,omne purgat vitium. Author eft Capi-
eius, h\c num. i* quinimo peu rite arguit Me-
nochius confit* 136. laudatus a Fontanella_*
,
decifi. 303. num. 9. etiamnum bona arguitur
9 fides? tametfi ppflefiio ipfa , communi obfer»
vari feratur juri
,
10 Ne difleras 1. Ecclefiaftica bona alienari
impoflihile ducuntur, fi Apoftolicus defidera»
ri perhibeatur aflenfus , /. jubemus , S..fane ,
Cod, de fiacrofi. Ecclefiis, L quod fi minor 24. §.
l.fi. de miner , /. cum plures 12. §, l.fi. de^»
adminijlrat. tutor, cap. nulli f. de rebus Ec-
clefi. alienandis, &c. cap. quifiquis 37. cap. Ab -
batibus 41. cap.ficut 49. cap , non liceat 6z %
& fere per totam 12. quafi. 2. Cap. pafiejjfiones
93. 16. quts.fi. 1. cap. fi Sacerdos lo.iS.quafi.
3. cap. quicumque 2. 17. quafil.4. cap. 1. cap.
'tua de his, qua. fiunt a Pr alatis, cap. 2. de do-
nat, cap. 1, & per totum, de rebus Ecclefia
alienandis in 6. Qlem. \. eodem tit. extravag,
ambitiofia , eodem tit. Concilium Aurelian,
4. can. 9. & ii, & canone 18. <& 34. Con-
cil. Aurei, f, can. 13. Tolet. can. 3, $.& 8.
Narbonenfe, can. 8, Parifienfe , lib, cap. 1 7,
Trident .fiefifi.22. de reform. cap. Ji. Auth,
hoc jus, l.penult. Cod. de fiacrofi. Ecclef. novel-
la 7. & 120. Juftinian. Cironius , in parat, f.
decretal. in tit . de rebus E c clefi a alienandis ,
Vel UQn.Du^iQm\s,lib. 7 .de [acris E c clefi a mini -
fieriis, cap. 9, Cujacius , in laudato cap. nuU
11, Sc in novella juftjniani, tit. de rebus Eccle »
fi a non alienandis . idem , in novella 120. fub
tjt. de alienatione emphytheufis. Germonius ,
lib. 2. animadvert, cap. 20. Petrus Gregorius,
lib. 1. de republica , cap. 3 1 . Olea de cejjlone ju-
ris, tit. 7. quafi. 1. num. 2. Reg. de Marinis ,
lib. f . refol. cap. 4. ufque ad 6. Arias de_,
Mefa, lip. 2. var. cap. 41. & lib. 3. cap. 23,
Molina, tomo 2. de jufiitia , <&-jure difp.qS^^
Baronius, tomo 6. anno 483. num.i 3. & torn
,
7. anno 5'3f. num. 10. Covarr. lib. 2. var. cap,
12. & 18. Concilium Lateranenfe, 4. cap. 4.
Goncil, Agathenfe, cap. 7- & Turonenfe,
cap. 1. Valentinum, cap. ij, Carthaginenfe_,
q. cap. 6. alioqpi , eontraelus nuliitas , &
ufurarum incurfus verificantur extravagami
1
1
ambitiose de rebus Ecclefiuz alienandis : in no*
firp porro cafu, per Venerabilem Casnobiunu,
Gaffinenfe follemnitatis deficientia , ac per
confequens exceptio opponiturj igitur,&c.
\2 Verum ducitur antecedens : aft nil eft ad-
verfus thefim noftram : proptereaquod in no-
ftra fadi fpecie §c longaeva Caftrorum, Oppi-i
dorumque pofleifio , & titulus a jure haud re»
robatus haberi fupponuntur : quare fi Apo»
olicus definens fuit aflenfus} quippe proban»
dus potius , quam aflumendus eft ; Sc aduf»
que commonftratur,Caftrorum} Oppidorum»
que detentores,in pofleflipne aflervandi funt
.
13 Ne difleras 2. Conceflio femper adverfus
illum, cui conceftio fi tj fecus contra alios in-
telligenda eft ? igitur Caftrorum , Oppido-
rumque Monafterii Caflinenfis permiifio, ad-
verfus potius Cpmmendatarios, quam contra
Monafterium commentanda eft .
14 Irrita eft illatio ifthasc : proptereaquod co-
mendatarii , vel eorum procuratores rite ca-
ftra oppidaque hujufcemodj alienafle fuppo»
nunturjadufque fecus perCaffinienfe compro-
batur monafterium, cum melior fit pofliden-
tis conditio, l.fi debitor, fi.de pignoribus, l. is ,
qui defiinavit,ff.de rei vindic. I finali Cod. eod.
tit. I. qui accjufare, Cod.de edendo, %. retinenda ,
verf.commodum inftit .de inter diB. cap. pro pofi
fefi.de regulis juris in 6. Tfiaquellus de jureas
primogen.quaft.17.opin. il.nu.20.
Pro Decifionis hujufcemodi il-
luftrationc.
CAPUT I.
M Onafterii bona, quse cum follemnitatibus
a jure expoftulatis,obligata, oppignorata,
hipotecataque fuifle perhibeantur : nutnquid
deinde ab aliis abfque follemnitatibus aliena-
ri poffint
.
S U M M JE .
Num.l.Thefis prfedefinitio ,
A’num.2, ufque ad 12. ejufdem Thefis pro-
batio ,
A’ num*
In Ant. Capic. Dec. XVI. 7 i
A’num.i2.ufque ad finem,Thelis impugna^ Lduobus i
9
.l.penuh.% . 1 fffie, except.rei judtc.f
tio, Sc folutio . Titius q.ff.quibus modis pignus , Lmavio 66. §*
fundo, ff.de legatis z.l.f.Codji aliena res pigfJO-
r And alienari polle audacter reor . eft ri, licet in modo conflituendi diffident: quate-
ILfm contra Reg.de Marinis in obfervat.ad nus pignus re conftituitur,& traditione; hypo-
decif.Reg.Revett.fo6.nu,6. aliofve_» theca verb pacto, Li.&' 4ff. de pignor. Liq.§.
apud eumdem. de pignore, jf.de p a Bis, Lqui balneum 9. jfi qui
2 Probatur i.diverfa efl oppignorationis, hy- potieres, Lfolutam / 9. ff.de folut. l.non folurn_,
3 pothecxque fpecies, ac divenditionis: propte- 33. §.qui pignori, ff.de ufucap. L4.ff.de fide in-
reaquod in venditione dominium tranfit,§./ehl firum . quare a Paulo in l.fervus 36.ff.de codici.
& certum efl 3.1‘nftit.^ empt.& vendit. Oroz. indebiti ; &' lib. 2, jentent. tit. <g i.& lib.f .tit.26,
de apicibus iur.civJih.f .cap.7 .n.iy. coLi.pag. %finali, pignus,quod re conftituitur,depQfitum
38i.fecus vero in oppignoratione. , vel in.hy- pignus vocitatur, l.prateriti 27.ff.de pignerat.
potheca,in quibus rei fecuritas hahetur,/./zr#2*, confule Donellum de pignor. cap. 2. Merlinum
Sffuper vacuum, tit. quibus, vel bypotheca^c. lib. 1 .tit. 1 .quafi. 1 .Balduinum de pignor. cap. 2.
L1.C0d.de difira&.pign. Cujacius in tit.fffie ac~ E hinc apud Athenienfes ad majorem fecurita-
4 quir.vel amitt. poffejf. liter a,C,pag. 1301. quan- tem in praediis oppignoratis columnas , feu fe-
doquidem pignus,vel hypotheca, non nifi rem pes ex lapidibus erigebantur, cum in fcriptio-
y faceflunt fecuram;cum pignus, Sc hypotheca-* ne,qua cavebatur praedia illa effe oppignerata,
promifeue uffirpari foleant.inde eft,quod Sc in ut ex Iulio polluce,& Theophaftro probat Gi-
immobilibus dari poteii pignus, ut fundi , aut balinus lib.3.c.7.ar.\. Salmutius de modo ufu-
^dium, /. 8 . § - fi anni fff.de tranfaB. 1.2.,%.
finali rar.cap. 1 y. neu uno in themate difpenfatus a
ff.de relig.&’ fumptibus , LCajus 59 .ff.de pigno- Pontifice, in alio difpenfaffe ducitur , cap. bona,
ratd.fcicndum 1 f .§.1 ffqui fatifdarej.i .§.cum fidei 3 .de conjjr. utili, vel in ut i 19 j ubi Gonzalez
pradium 2. L 11. §. l.ereditor 23.fi de pignor. z.decretal. pag.%6f. D. Antonius Grannanieto
L6.C0d.de pignor atitia, L cum notijfiimi, $.fied pag.2 7o.fiquidem ut firma habeatur difpenfa-
cum illud, Cod.de pf afcript.tr iginta,&~c.l.fi do- tio ifthasc,neceiTum e it, ut difpenfantis velle_
»
minium a, Cod.de pignor. Tacitus lib. 19. bijl. verificatur,fiquidem voluntas non poteff ferri
Plautus in Phormione ; ibi : Ager appofitus eji in incognitum, cum eius objectum debeat effe
pignori , & in mobilibus, ut in nominibus, cau- 9 notum, ut edocent Philofophi;neu difpenfatio
tionibus, fervitutibus , &• ufiufiruBu, 1.2. &• 4. firma cenfenda fit , fi extra fuperioris velle fit
Cod.qua res pignori, Lii,$.ufus fruBus, curru,. cum non nifi u difpenfante vim obtineat
fequent ff.hoc tit d.fi covenerit i % ff.de pignorat* ro fuam: igitur fi in noftra fadti fpecie in op-
l.pofiquam 7 ff.de haredit. vendita. Marcianus pignoratione, vel in hypotheca a Poutifice fo-
in l. y .§. 1 ff.de pignor. Cujacius lib, 70. qq. Pa~ lummoclo. difpenfatum fui fle fupponatur, hinc
pin.in L64ff.de rei vindic.& in l.\.%. ultimo, ff,. reda in illatione haud Cedatur et.iamnum in_*
de ufufru&u , Faber lib. 8. conjeBur. cap. 17. earumdem venditione difpenfafTe fuperiorem.
lib.iq.cap.6.&’ 7.P>z.cP<yvmslib.2.de pignor. c. 1 1 Probatur a.ubi Pontifex, feu in pignore—»*
6,7.^" B.Meriilus lib. i.obfervat.cap. 36, Ole*—» feu in hypotheca rite difpenfat , non nifi quia
de. ce jj. juris tit.4 quaJi.2.Coimzn\islib.4.com - potefl rerum dominium hypothecare , vel op-
ment ar ,cap .1 /p.nu .2 l.f .ffde pignor. l.q. §.pro~ 12 pignorarnquare juremerito in hypo.thecarutis»
prio, l.cum & foriis 3fff.de pignor at.
L
8 8 ff.de vel oppignorantis ditione efi,fei dominiumL» ^
acquirenda baredit.Tbcop\n\ns in §. item fer- _ fecus vero in creditoris,in cujus manu,folum-
6 viana infiit.de aBion.Sc fi prifea infpeda tem- modb crediti habetur fecuritas . Confule Cu-
peftate pignus pro mobili; hypotheca vero .jacium in tit ff.de acquir. vel. omitt. pojfejf. Iit.
pro immobili, ufurpabatur re, l.plebs, %.pignus 15 C,pag,i yoi.proptereaquod haud faciliter dif-
infiit.de aftion . hodie vero nonnulli hac remn'i- penfaret Pontifex in venditione , quam infi-
ciunt differentiam, quatenus in pignore poflef- • 14 gnore , vel in hypotheca : fiquidem in vendx-
sio in creditorem transfertur,fecus verain hy-~ tione maturum repofeendum efl , fuperioris
potheca, in qua psnes debitorem reitat , djda examen: quam in hypothecis ; vel pignoribus
l.y.diBa l.cum & fortis, % finali -..quod tamen xy Ne difseras: pignus, vel hvpothecam,non nifi
7 haud perpetuum efl: quandoquidem rei mobi- ad venffitionem protendere plufquam nobis
lis etiam pofleffio,debitori relinqui potefl: , Lfi . manifeftum efl: , ac per confequens ad dominii
quis rem 66 . ff.de furtis 5 vel non transferri in translationem, L3.L6.C0d.qua: res pignor. l.fed
creditorem, L20.ff.de pignor. & rei immobilis qua, $. emptionem, ff. de pignoribus, 1.2. Cod.de
obligatas transferri in creditorem, /. quid j 6 rtf//g.proptereaquod pig, floris alienatio verifi-
creditore 1 1 ff.de damno inf. lofi.y.de oper.nov. catur , fi creditori minus fatisfaciat , l.fed &'
nunc.l.ei, qui 16.de fer vi tui , /. C a jus Sejus ,dt^> quod y.in fine, 1 . 1 6.§. creditor ff.de pignoribus ;
pignor at .diBo %.item ferviana, maxime fi mo- igitur in pignoratione , vel hypotheca difpen-
bilis fit, l.yS.i.l finali, ff.quibus modis pignus. fans, etiam in venditione difpenfafie feratur,
id son nifi, ex hac promifeua vocum acceptio- 17 Longe profecto ifihasc fcilicet transferre—»
ne,dimanat , ut fub pignoratitia actione, actio dominium;& ad dominii translationem,tend€-
etianum hypothecaria comprehendatur. re diferiminantur : proptereaquod To effe in
rem 4iff.de pignorat ./. 3.%, 3ff.uA exhibendum, via ad dominii translationem (uti edocent ad-
ver-
\
7 1 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
verfarif) potentiam potius appellat, quatenus * O re l R “ rrnam » P er C. fuiife pratdefid
fi haud peifolvendo fit debitor } tunc in foro ni tum, memorat Arfiiclus, dkczyi 8f,ir«
ad pignoris , vel hypothecx divenditionem_» S
- * ^ Valer. Va!l. decif. Lucenfi,
©bftringendus fit } fecus ver b de aquali diverfi. 48. coli. 2. Author eft Thorus,
dominii translatione ediiferendum eft : fi- parte 1. compend. decif.verf. ccncef. in etnpbym
quidem hoc pacto actualem rei venditionem teufimfaBa per Monafterium .
iS involuit: quartfnil mirum, ii uno in themate 2- Probatunin emphyteuiim conceflio,non ni-
difpenfatum, minus in alio fuiiTe , arguendum ii alienationis fpecies eft, l.i. Ccd. de jure em .
e ft f phyteutico . Vide Doneil. de jur. Civi/, iib. 5.
14. 40. pag, 447. ac per confeques
CAPUT II. Apoftolicus pro ipiius robore aftenfus re-
pofcitur , qui in qualibet alienatione, eft ne-
C Onceifio in emphyteuiim per Monafterium, ceifariusj ut exprefse Pontifexjin extravagan-
procul ab Apoftolico gefta aiTenfu S fium- ti ambiti» se , de rebus Ec clefia alienandis fan-
qu id firma ducenda fit cit , dicto cap. nulli , diSh cap. non licet 9 de
rebus Ecclefut non alienandis .
S U M M &
.
Num 1. Thefis praedefinitio ,
Num. Zi ejufdem Thefis probatio
DECISIO XVII.
I N Caufa Rcvercndifs. D* Cardinalis de San&o Severino, qui obtinuit profe-j
fententiam, fuper refiirutione Caftri FofiaeCecaj cum frudibus , ita quodfru-
$us percepti excomputantur in meliorationibus : & quod fi meliorationes ex-
cedent fru&us 5 ipfae meliorationes reficiantur, liquidandis omnibus tempore^
exeeutionis . fuit dubitatum 7 an <ii&us Cardinalis pofiit petere exeeutionem
ante fa&am liquidationem ,exquoliquidatio fru&uum 7 ac mefiorauonum,re-
quiritaltiorem indaginem, dando cautionem idoneam de ipfis meliorationibus
iolvendis > &c» Haftenus Antonius Capiclus .
AUCTORIS EXAMEN.
faUi Species . Thefis partis probationes .
A’ num- 30. ufque ad finem , ejufdem fe~
D Efinitivam pro feudi alicujus reftitutione, eunda? partis,objecfione$, & folutiones*
unii cum fru&ibus , fententiam obtinens ^
•
quis j quodve fru&us etiamnum percepti,una l Ametfi definitivam exequutioni efle
cum meliorationibus compensetur:quid pra> demandandam fententiam} & perce-
definiendum* fi meliorationes, perceptos exu- ptos fruclus, cum meliorationibus
perarent fru&us: numquid meliorationes hu- liquidationis tempeftate efTecompe-
jufcemodi altiorem repofeentes indaginem.* iandos,per S. C, fu i fle prsedefinitum,memoria?
priu/quam definitiva exeeutioni demandetur i prodit Capicius hic, & in GnefibUfiuit decre-
1 en tenti a, liquidand® fint , ac per confequens tum, quod vadat Contmijfiarius qui liquidat
,
Ca^ri reftitutionem immorari , adufque ido- &• exequatur juxta formam fient enti te ,fum-
nea pra?ftetur fatisfactio } an vero extemplb mari e de plano & extrajudi ci a li ter , & fic
Caftrum reftituendum fit,pra?ftita tamen prius 3 fuit prius liquidatum , & in principio} ibi: qui
debita cautione,de reftituendis meliorationi- obtinnit pro fie fententiam fiuper reftitutione
bus,per Senatum fan ciendis . Caftri FojfkCeca cum fructibus , it a quodfru
*
£ius percepti excomputantur in meliorationi -
S II M M JE . bus, & quod fi meliorationes reficiantur , liqui-
dandis omnibus tempore exeeutionis } quam_*
A’ num. x. ufque ad num. 8. Thefis pra;- pra?definitionem feciati fiiere Jacobus, Maful-
definitio . lashic,ThoTUseopend.decifijom.l.vtr.executio
A’ num. 8. ufque ad if. prima? Thefis par- 4 fiententi a praefationis annui introitus m VtrmT\-
tis probationes . tamen ii meliorationes iftae oh adverfariorum
A’ num. if. ufque ad 23. ejufdem prima? diifidia (" cum res fic repofeat ) extemplo li-
partis oppugnationes, & folutiones . quidari , fancirique nequeanu.tunc de melio-
A’ num. 23. ufque ad num. 90. fecunda? rationi bus,pneftita prius idonea cautione,iux-
ta
73 In A.nt. Capic. Dec. XVII.
ta Judicis Decretum, Senatufque confultum ,
reftituendis,ad definitiva fentenri» expeditlo-
nemefte deveniendum , qua idcnea minus
verificata fscuritate , ad fructuum fequeftra-
tionem peragendum efte re or . eft Reg. de_,
Franchis, decif. 1 12. num. 17. Fabii de Anna,
confilio 43. num. ro. Thori, tom . 1. compend.
decif. $. meliorationes domas ; memorantis,fic
per S. C. fuifte fancitum. Reg. de Marini s,ob-
fervat. ad decif. Reg. Revert.f f4. nam. 2.
f refol. lib. 2. cap. 1 1 5 . nam. 1 8. aliorumque__»
adverfus Gapicium hic, edocentem, definitivas
fententiae executionem impediendam,!! dein-
de meliorationum exceptio opponatur. Mari-
fcottam, lib. 2. var. refol. cap. 112. num. 18.
5 aliofve apud fupralaudatum de Marinis; fecus
vero fi meliorationum exceptio ante definiti-
vam oppofita fit fententiam : fiquidem tunc
fententiae executioni impedimento eft, quomi-
nus fuum fortiatur effedmn , ac per confe-
quens per creditorem detinendam fore rem_» ,
adufque de meliorationibus ii bi fatisfit - eft
Reg. de Franchis loco fupralaudato, num.16.
9 quare Capi cius #«^.7. fic commentandus eft.
8 Prima thefis pars probatnr : ubi poft defini-
tivam fententiam meliorationis exceptio op-
pofita per adverfarium fit : toties velociter fe
gefiifle edifferitur; Martialis, lib. 1. velociter
erit ab hojle. Cicer o,de fomno Scipionis-.quibus
curis exercitatus dnimus velocius in hanc fe -
5 dem pervolabit ; ac per confequens nil mirum,
fi in mora? poenam, rei detenfio deneganda-»
fit; dumtaxat verb meliorationum cautio fit
10 prxftanda: proptereaqucd mora eft temporis
intercapedo. Cicero, G.phil. ibi : nullam mo-
ram interponendam infequendi Antonium pu-
tavi. Terent, in and. nec mora ulla eft' quin_>
eam uxorem ducam. Virgi I. 3. Ai ne i fi. ne qua
1 1 mora fuerint difpendia tantijvidetur namque
fuo ceflifte juri: adeoque nemini irrogat inju-
riam, /. injuriarum , §. 1 .Jp.de injuriis , /.3. §.
is tamen , jf. de libero homine exhibendo ,/. qui
inj uri ar?i,%. zs, qui, Jf.de de jure jaran. l.jureju-
r an.l. quod reipubl. I. injuria ,ff. de injuriis , h
fluminum, %. ultimo, ff.de damno infeBeJ.Procu-
lus,jf. eodem tit. I. fi donaturus , $.f quis in-
debitam, Cod. de condiB. ob caufam , l.fi meo >
jf. de aqua pluvia arcenda, cap.cum Ecclefzi.
verf. qui a, de eleB. l.fi quis in confcribendo, C.
de Epifcop. &" Cleric. I. pen. C. de pa&is , cap.
tuis 59. verf.nifi, de teftibus, cap. ad Apofloli-
cam , de Regularibus , c. fi de tertia , de privit.
quandoquidem ante definitivam fententiam^
meliorationum exceptionem opponere debe-
bat; igitur, &c:
12 Probatur 2. Tb rei m an ut en fio, ejufdemqus
fequefiratio,vel debita praftita cautio , inter fe
^quipollentes efte ducuntur . Vide C. Theo-
dof. 2 . tit. 28. de pecunia fequeflr at. in P ara-
1
5
tit. in principio, pag. 2 1 f. proptereaquod in
cuncfis hujufcemodi tribus fpeciebus,fecurus
14 redditur creditor : igitur mere materialiter
fe habet in iftiufmodi facti fpecie, five res per
creditorem detineatur , five idoneam recipiat
cautionem, ut perpendenti liquet .
I Nec 1 . obftat textus, in l. fi area tUtl ? 3 • §•
ideo conflat, jf. de condit, indebiti . ubi Ul-
pianus defcripfit ; ibi : & ideo conflat, fi. quis
cum exiflimaret , fe haredem ejfe , infolum ha-
r edit ari am fulfijfet pullo alio modo , quam per
16 retenfiomm impexfas fervar e pojfet ; igitur cu
Ulpianus nullam inter meliorationum,feu ex-
penfarum, ante , feu poft fententiarrumentio-
nem feci fiet ; juremerito mere materialiter fe
habet, five mulier, five expenfa , five melio-
ramenta rogitet, five ante , five poft diffiniti-
vum Senatus confultum .
17 Nego antecedens: proptereaquod tametfi
Ulpianus rei detenfionem fore faciendam ad-
ufque expenfarum perfolutio fiat : ' verumta-
men id germano fub intellectu interpretanda
erit, fcilicet fi petens, haud in petendi mora_,
fit uti edifteritur , ubi poft definitivam petat
fententiam: enim vero tunc definitiva? fenten-
ti» robori haud impedimento efte quit; aepee
18 confequens fuum fortiri debet effectum, cum
definitiva fentent entia paratam obtineat exe-
cutionem, cum civili , tum canonico juie_» ,
l. minor 40.jf.de minor. I. pignora yo ,jf. de evi-
Bi0n.L4S.fi ex conventione 4,l.h Divo Pio, cum
fuis , §. §. ff.de fent.&’ re judic. 1.2. Cod. de ex e-
quut.r ei judic.Lfi cum aliquibus, jf. de re judi-
cata. Pichardus in manud.2.parS.<g
.
Parlador.
lib. 2. r er .quo tid.ca p.ultim 0, in princip. Amaran-
te in fpeculo 6part.tit.de exeeut. f enteriti a,M~
fli&us dec.141 .nu.f.& dec. 35-8. Reg. Rovitus
frag.i.nu.%. de ojfi.cio R. C. Reg. de Marinis 2.
quctidian.cap.2%. nu.3. alioqui fruftra litibus
modus imponere£ur,quod perabfurdum foret,
J. 2. Cod. de exeeut .rei judic.Lfi caufa cognitaf.
de tranfaB.
Ip--; Textus in l.fi non fortem 26S.fi centum de-
bens, jf.de a&icne indebiti ; ubi eft pnedefinitu,
agrum detinendum effe adufque idonea fit per-
folutio; ibi : Ager autem retinebitur ,done-c de-
bita pecunia per fio/v at ur : igitur cum teftes ifti
nullam involvant diftinclionem; neque nebis
diftinguere par eft, l.non diflinguemus, jj.de re-
ceptis arrbiir is, lprafis.jj.de officio Prafidis, 1.2.
S.convenire, fi.de judic. l.quos prohibet, jf. de p&-
flulando, LlS. generaliter, ff.de legatis praflan.
I. quamvis, ff.de in jus vocandojfl ferVHmS.no
dixit, ff.de acquirend. karedit. l.l. §. quod au-
tem, ff.de aleator .1. unie a, Cod. qui pro fua juri
f-
diB.l. illam Cod.de collationibus, cap .Romano-
rum <p.difl.cap.confuluifli i.quafl.j .cap.foluta,
de major. & obedient.cap .quia circa 22.de pri-
vileg.clementina tdt.de referiptis.
20 Eodem refponfo diluendus eft hujufcemodi
textus, ac fupra refponfum fuit. .
21 Urgebistratio cur melioramertA ifthsec an-
te definitivam fententiam minus rogitata fue-
re, eft, vel ignorantise ftudio, vel quatenus te-
peftate qualibet , ac de ipfis poteret quis’; ubi
neceflarib efte prieftanda; igitur ejus ignofeen-
dum eft ignoranti» .
22 Nego confequentism : proptereaquod pro-
cul a recia ratione definitiva minus eft impe-
K dxen-
8 o Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap
17 ta, L ultimaXod.de legt'lus:quate nil mirum,
fi pro veritate habeatur, quicquid praedefinitu
fuit, ut amplius qusftionari liaud par fit, /. rei
•i S judicat a 2of.ff. de regulis juris, perinde ac fi
id ^ jure judicatum fuiflet * & contendentes
judicato quiefcere debent, /.i. Cod. hoc titulo,
Lx.Cod.de his, qui fer metum. infpicito Petru
Fabrum,/» l.zoj.colum.S.ff. de regulis )uris ;
1 9 igitur etiam matrimoniali in caufa,femel se-
tentia lata* nec appellatione fufpenfa, amplius
de caufa difceptari fas eft ,
io Aliis in cafibus, quam in matrimoniali fir-
mum eft argumentum : fiquidem fententia—»
matrimoniali in caufa in rem judicatam_»
haucl tranfit,nec pro veritate habetur,nec in-
ter adverfarios jus facit , ut in fupralaudatis
21 liquet juribus : quare juremerito retraclari
poteft* fecus verb aliis in thematibus edifle-
22 rendum: inde fit, quod fupralaudati textus in
ifthac fecunda racfi lpecie,id genus, comentan-
di funt:difparitatis ratio ex fupradidlis liquet.
Ne edifleras z.fi fententia matrimoniali in
caufa , quolibet tempore retractari valeret
;
quippe ad eam infirmandam teftes admittere-
tur.argumento textus in Lillicitas, §. veritas ,
24ff.de officio frafidis * atqui teftes in matrimo-
niali caufa, nec poft fententiam, nec ante, pu-
blicatis, fcilice t atteftationibus,admitti fas eft,
cap.confiitutis 4S.de tefiibus-.lfiitm res judica-
ta etiamnum matrimoniali in caufa, ficut ce-
teris in thematibusjocum fibi vedicat fuum .
2 7 Eft difpar ratio de C afite conflitutis, deque
aliis facti ipeciebus , ac de noftro cafu : fiqui-
dem eft longe diverfum de irremifibili impe-
dimento , fcilicet de confanguinitate proban-
da,ad diffolvendum matrimonium quoad vin-
culum peragere , quam de remifibili , utputa
de divortio , quoad Torum , & de firmitate_,
procefius, ubi non imminet peccatum : fiqui-
dem de remifibili a regulis communis juris
haud recedere fas eftjfecus vero de irremifibili,
utpote noftro extat in thernate .
Pro folutione omniu argumetoru,nofle ne-
cefsu eft, fententia duplex pofle continere vi-
tium,vel remifibile,vel irremifibile.Remifibi-
Je,quatenus per partes remitti poteft*utputa,fi
intra tepus,a jure ftabili tu, partes haud appel-
lant . Irremifibile vero eft , quatenus ab ipfis
partibus, neu tacite,neu exprefse remitti po-
te ft 3 utputa , fi de matrimonii valore agi prae-
dicatur* ceu extant noftro in cafu,in quo agi-
tur de fola matrimonii firmitate* cujus facnl-
tas in partibus haud extare fupponitur.
Ne edifleras ?.obftat textus in l.foji rem,ff.
de fententia, & re judicata, l. ingenuum, ff. de
flatu hominum, caf .de CAtero 7 .caf .quoad 17.
de fententia, &’ re judicata, in quibus eft pre-
dennitum , fententiam exequutioni deman-
dandam fore* igitur, &c.
Ifthsc fupralaudata jura commentanda—»
funt, de fententia illa, qus tranfire poteft in_,
rem judicatam * fecus vero de matrimoniali
caufa, in qua fententia in rem judicatam haud
tranlilit: fiquidem hic de animae periculo fer-
mo eft,quod in caufa eft,ut a regulis commti-
nis juris receflus fiat.
Ne edifleras 4 „ nonne ob prsfumptionemu»
jufts fententia nuptis redduntur infirms,quae'
alias fuere firms ? igitur fententia fuper iliis
prolata irretractabilis redditur.
Diftinguendum eft antecedens : redduntur
infirms adufque fecus per adverfarium pro-
batur , verum ducitur antecedens * alio pacto,
infirmum eft, una cum ejus illatione: propte-
reaquod cuilibet adverfus fadtum , erratumq*
fuum , ac per confequens illud corrigere—,*
fas eft . vide Antonium Fabrum in 4. Cod.
tit. 16. de fide injlrum. definit. 9. fag. 347.
vel ni fi ab ea fuerit appellatum, caf. cum in-
ter vos 1 q.de fent.& J re judic. Lfenult.ff.de ju -
fiit.&" jur. /. 1 .verf quod f, ff.qUA fententia fi-
ne af fellat .1. fervo, $.cum frAtorfff.ad Trehel .
l.l.%.quod ft in liheris , ff.fi quid in fraudem^*
patroni, l.ultima , Cod.de ffdeicomm.lihert. /.3.
%. puberi, ff.de Carboniano Edicto, Luit ima, Cod.
de colluf.detegend.l.fedfi hac 10. $ -patronis, ff.
de in jus vocando, l.fundus 1 6. $.fi plures, ff.de
fignor. caf .inter CAtera, capfuborta,de fient.
&
re judic. caf .examinata de conjirm. utili , caf .
cum dileBi de emft.& vendit. Cujacius //Aio.
reJponf.Modeft.in l.pr a fies, ff.de judic. in re -
cit. ad textum in l.i.Jf. quod quzfque juris
,
lib.i%.obfervat.caf.q q.Faber lib.iz. conjeB. c.
i4.Pichardus in frincif.injlit.de officio Judicis,
&" in manuduB. ad fraxim ,far. 2. in fralud .
§.4.Donellus lib.zS.comment. c.z.& ^.Fachi-
neus lib.io.controverf. caf. 92. Petrus Barbofa
in l.marztum fi,ff.foluto matrim in IfifrA-
tor a nu.q7.ff.de iudiciis. Pinellus lib.i.feleB.
c^.i9.aliique,prsfertimnon nifi falutis ster-
ns ftudio aflervands.
Ne edifleras 7. fententia , quae in rem tran-
fiit judicatam,adeo pro veritate habetur, ut fi
ab ea non fit provocatum 5 tunc oritur pra>
fumptio juris, & de jure , ac nulla alia proba-
tio fit admittenda, caf .bene, is primo, %. porro,
de eleBione, cap.i7.qui fidem de fponfalibus.zt-
gumento textus in l. res judicata ,ff. de regulis
juris:veru enim vero, cum in noftra fa&ifpe-
cie haud fuifle provocatum fupponatur 5 igi-
tur, &c.
Tametfi regulariter loquendo contra prs-
fumptionem juris , & de jure, probatio aliqua
haud fit admitten<\a,caf .quoad confultationem
de re judicata, auth .hodie, Cod.de appellat.qui,
&'c .auth. appellat .C .ds afpell.Sc fententia,a qua
non fuit provocatum in rem judicatam tran-
fltjficuti, §fed fi, ff.fi fsrvitus vindicetur .Sin-
tag .juris Tholofam,tomo q.de aBion.lib.70.nu •
2Sfag.%27.caf.bonA zq. §.4.^“ %.nam agitur
,
de eleB.caf.in frajentia S. ds renunc. caf. poft
ceffionem 7. de probat. caf. ficut I S. de re judic.
Gonzzlez z.decrstal.tit.i q. de refi. [politor, ad
commentationem, textus in caf .cum ad fiedeat
afffilolicam 17. in notis,nu.z. fag.zSz. veru nu-
tamen fecus erit edifierendum in caufis , in—,
quibus anims detrimentum, periculumque—»
habetur . Ne
In Aru. Capic. Dec. XIX. 8 1
53 Ne edifferas 6.& eivili,& canonico infpecfis
iuribus appellationis tempus efle pr*defini tu ,
quo appellationis termino lapfo,fententia in_,
rem judicatam tranfire proditur, /. i. %.biduu,
jf.quando- ampullandum fit, l. eos, $.fi autem, C.
de appellat .c ap . quoad confult ationem , de fien-
tentia, &' re judicata, cap.fape,ds appellat ,cle-
me ut. flent, eodem tit .1.2 d.ult illud, de tempor,
avpell.c ap .conflit utus, cap.oblatte f7. de appel-
lat. clement. ficut,eod.tit. cap.fkpe 44. cap.re -
frehenfibilis, de appellat. cap. 1 .pofi hoc, eod. tit,
in d.l.quonia iB.Cod.de appellat. auth. ei qui,C.
de tempor .appellat, Authores extat Balboa,Fer-
mofinus,Cujacius in prafenti,& lib.ti.obferv
.
£-.4.Donellus, lib. 28. c ornent. cap.7. ubi phires
Ofualdus,Cironius in paratlit . ad tit. de pra-
feript. idque genus, quoru agmen claudit Gon-
zalez, in cap. cum fit B^mzna 5". tit. 18. de ap-
54 pellat. in commentariis nufi.pag. 77 1 .idque ne
lites in infinitum protraherentur 5 hinc Plato
lib. f .de legib. deferiptum liquit, ubi plurima
leges , ibi , <&* lites , itemque mores improbi :
5 f Quare juremerito apud Romanos pauciflim*
extabant leges: deinde addit* decem virales, a
luftiniano plurim* lat* funt . Lotharius fuas
adjecit in fem«n,& fomitem litium, hinc jure-
meritb Cailiodorus fttper pfizlmo 74.de litium,
ac advocatorum genere loquens, in ifth*c de-
fcripfit verba : Hi fiunt, qui caufias protendunt,
edhi bi ti 5 i mp edi unt,p ratermififi -
5 fafiidiunt , ad-
moniti , oblivifiuntur, locupletati . hi fiunt, qui
emunt lites , vendunt intercejfiones , deputant
arbitros, indicanda dictant, difrata convellunt ,
attrahunt litiga tuv os,pr v trahunt audiendos, re-
trahunt tranfigentes : hinc non infeite Ovidius
lib. 1. amor.
T urpe rsor mifieros, empta defendere lingua
:
Quod faci at, magnas turpe- Tribunal opes.
36 atqui rado ifth*c zequa lance,- & in matrimo-
nialibus, & in aliis urget cau/isy igitur idem_»
57 jus in his eft ftabiliedum; proptereaquod ma-
trimonialis caufa, quoad juris ordine,*quabili-
ter fe habet, cum caceris aliis diverfi generis-.
38 Tametfi verum fit quicquid expolitum eft
in hoc argumento : verumtamen haud adeo
tranfit in rem judicatam , ut nen poffitper
viam querelar, deinde reperta veritate , retra-
ftari, /. 1. & per totum tit. Cod.fi adverfius
59 rem judicatam : quare juris ordo affervandus
eft ubi eadem urget ratio>fecus vero diverfa ,
ceu noftro eft in themate , in quo de vinculi
Teparatione peragitur: liquidem tunc matri-
monialis caufa eft privilegiata, cap. 1. cap-.
quoniam frequenter , §. porro. Ut lite tlOTt C 071 -
tefiata. Alexander Tertius, in cap. ex literis ,
de confianguinit . GU ajfinit. ibi: non fiunt caufet
(inquit) matrimonii tractanda per quoslibet ,
fied per Judices decretos , qui potejlatem habeat
judicandi, &• fi at ut a Canonum non ignorent :
40 quare juremeritb , ne cauf* Ecclefiaftic* , k
Pontifice delegat*, alibi audiantur, vetatur ,
quam in Civitatibus, vel locis infignibus,ubi
eft Peritorum copia, cap. fiat utum, de refer ip -
tis in 6. Altefserra, 1 .decret.tit. 5. de confiue-
41 tnd.pag. 41. Author eft 5 fecas vero de adul-
terii crimine,c:4/>. 1. de lite non contefiaten, id-
que genus,in queis juris ordo fervandus eft •
42 Ne dideras 7. isfpedlo pofitivo jure pr*de-
finiri poteft, ut per definitivam fententiam_»
nupti*, qu* nunc funt firm* , impofterum, fi
alia fia per addita edita follemnia, non fervsn-
45 tur,infirmantur,infirm* vero firmantur.exe-
plo eft de matrimonio,quod hodie celebratur,
pro cujus firmitate Parochus , duoque repof-
euntur teftes.Trid. fiejfi, 24. dsreform. cap. 1.
44 poteft Legislator vell e, ac jubere, ut deinceps
haud duo,fed tres poftuletur teftes,alioqui nu-
pti* fintinfirm*. quema dmodum precipere,
ut abfque Parocho celebrentur: qu* cuncfa__.,
haud de celebratis,aft de celebrandis, comme-
4? tanda fiant,nuptiis: inde eft, diclerium illud ,
qua firmet fiunt, per fiententiam definitivam in-
firmati queant^ infirma vero firmari , fic in-
terpretandum erit . -
46 Verum eft argumentum deabfoluta , fe-
eus vero de ordinaria jurifdiclione eloquen-
do: nam etfi Romanus Pontifex matrimonia,
nunc firmiter celebrata , infirmare nequeat
,
juxta illud, quod Deus conjunxit, homo nonfie ->
parat: verumtamen circa nuptiasfimpofterum.
celebrandasjfollemnia aliqua precipere poteft,
ut quibus non fervatis, matrimonium fitnul-
4? Ium, modo fupra explanato : eum per quas
caufas res gignitur, per eafdem folvatur, pef-
fundeturque, cap. omnis 27. qttafi. 2. cap.om-
nis res, de regulis juris in 6. I. nil tam natur a-
48 /e. ubi Petrus Faber, jf. eodem } feeus vero Ju-
dex inferiorfin cujus ditione minime eft,Pon-
tificias dirimere po ffe leges , dumtaxat verb
interpretare .
49- Ne differas 8. Propria allegas quis turpitudi-
ne haud eft audie clu s ,cap .inter dfle&os,de donat.
igitur noftro in cafuhsud eft auditione dignus,
jo- Pr*fata regula eft reftringedajiibi de anim*
periculo peragitur;nec argumetu de fpirituali
matrimonio fit ad re cu in alia fit facli fpecie .
D E C I S I O XIX.
I N Caufa Francifci Vivaldi cum Bsrnardode Ligorio de Hebulo ,fuper inte-
relle, ratione morse, per ipfum Bernardurn venditorem frumenti commiiT^^inL.
non confignado frumentum in tempore cQnvcto,<kc.H<cc Antonius Capicius .
AUCTORIS EXAMEN.
Trima F ait i Species .
V Enditor frumenti , procul a jufta caufa_j
frumenti tradendi, in mora extans: num-
quid ad omne intereffe,per emptorem paftum,
perfoivendum, adftriugendus fit $ fi frumenti
precium perfolvere paratus fit emptor: & ve-
L ditor
8 i Thcatr.& Exam.omn.Dcc.Regn.Ncap.
ditor in caufa fuit, cur perfolutio iftha?c, quo-
minus effetfta fuiflet.
S U M M JE .
Num. i. prirme Thefis pra?definitio .
A' num. 2. ufque ad 17. ejufdem Thefis
probationes .
Num. 17.& 18. & i6.fecunds Thefis prar-
definitio .
A’ num. 16. ufquead 29. ejufdem fecunda?
Thefis probationes .
Num. 26. oppofitio .
Num. 27. ejufdem folutio «
Num. 28. tertise Thefis prsedefinitio .
A’ num. 28. ufque ad 32. ejufdem Thefis
probationes.
Num. 32. ejufdem Thefis oppugnatio .
Num. 33. & 34. ejufdem foiutio .
f Ore adflringendum per S. C, fuifl p. f
prsedefinitum memorat Afflictus , de
-
cif. 20. num. 4. eftBaldi , Pauli d p .
Caftro, Alexandrijquorum,& Author,
& fectator efl Capicius, hzc a num
.
2, ufquz__*
ad num. 7. Myfingerii , centuria 4. obfervat «
5 6. aliorumque .
Probatur i.ex textu, in 1 . 3 ,$.fi per vendito-
rem, jf.de aBionibus empti . ubi efl prsedefinitu,
quod fi venditor,rem divendita dare, in mora
fit , adflringendus efl, /. fi fundus, in fine, jf.de
lege commijforia, l. fifierilis , §. cum per ven-?-,i
di t orem, ff. de aBionibus empti, l. finali , Cod.
quando licet ab emptione difcedere, l. curabit ,
Cod. de aBionibus empti. Author efl Thorus ,
voto 60. num. 223. & 224.
Probatur 2. Ubi conventum , ac per con-
fequens legitimum,per emptorem oblatum fit
precium venditori , tunc venditoris efl , di-
venditam tradere rem explorati juris efl. I -Ju-
lianus, §. offerri , ff.de aBionibus empti, argum.
legis, ex empto, verf. qua res,ff. de aBion. em-
pti. Argum, legis nec ejfarib, §. fi ita -res ,ff. de
peric. & commodo rei vendita , l. quod vendi-
di 19. ff. de contrahenda empt. I. Procuratoris
f. %.fedfi dedi 8.ff. de trib. aBio. I. arboribus
12. §. ultimo, l.fed etfi 2y. §. i.ff. de ufufrti-
Bu, l. penultima, §. 1. ff. de peric.tff commod .
/. penult. §. ultimo, ff. de cont. empt. L non vi-
detur 22. ff. de acquirend. poffejf. 1.2.1. fi a te
7. Cod. depaB. int. empt. l.fruBus 13. /. pe-
nult. Cod. de aBio empt J. Julianus l^.$.fi quod
fervo, ff. eodem, l. I. 4. <du 7. Cod. de contrah .
empt. Jacobus Gothofredus,g.Ub. Cod.Theo-
dof. in tit. I. de contrah. emptione, in princip.
pag. 240. 241. num. 3. Francifcus Hotho-
manus, obfervat. lib. 6. cap. 14. Iit. B, & C ,
& 2. inftit. tit. I. de rer. divif. & acquir.ear.
dom. Iit. A, lit. B, ufque ad y. in coufil. 22.
num. 7
,. pag. 1 10. Francifcus Balduinu s,in tit.
79 .de empt. & vendit, in principio , pag. 5 28.
in §. tradita non fit, pag. yrg. & in %.nam
nulla emptio, pag. f 30. Petrus Faber , tit. de
diverfis regulis juris, ad leg. 16. lit.B, pag. 2 , 6 .
&
adi. non videntur 177. eodem tit. Ut. A,
pag. 604. fi fimulata non fuerit divenditio :
4 inde efl , quod venditor vacuam rei emptori
pofleflionem dare debet , alioqui emptorem_,
dominum haud facefleret , diBa /. ex empto ,
y verf. qua, res,ff. de aBion. empti : quare inter
tradere , & dare, differentiam refundunt Au-
thores 5 quatenus verbum Tradere efl abfque
effectu, ac ad poffefiionem fpeetat j dandi ve-
rb verbum, non nifi ad dominium, & proprie-
tatem flepenumero pertinet , /. fi rem tradi
28. I. ubi autem ysf.ff.de verbor. obligat. alio-
qui venditionis, & emptionis effentia peflbn-
daretur, quod juribus obnoxium foret, /. 1.2.
4. 6. 7. &• 8. Cod. de contrah. empt. Cicero
ad Brutum, lib. 2. & 3. igitur fi caufa mora?
rem dandi efletj quippe ad univerfum illatu
6 damnum adflringendus fit: quare ficuti ven-
ditor, moram in tradendo trahens , cunctos
emptori reftituit fructus, /. fi Jlerilis 2i.$.cum
per venditionem, l. fi ea res 3 1 , ff. de aBion.
empti ; ita emptor moram faciendo in refti-
tuendo pretio,/. 4. §. i./.y. ff.de leg. commiff.
arg. legis, interdum 73. §. ultimo ,ff. de ver-
bor. obligat. I. qui decem 72. ff. de fol. L obfii
-
gnatione 9. Cod. eod. Hothomanus , in fupra-
laudata obfervat. Balduinus ibidem, in princi-
pio, in §. de precio convenerit ,jag. y2 8. in §.
7 tradita non fit, pag. y33. proptereaquod ne-
mini,alterius damni caufa effe,perlicitum du-
citur. Author efl Cancerius, var. refol. lib
.
1.
cap. 1. num. 1. confule Thorum , cafu 60. a
8 num.i44.ufque ad i47.proptereaqucd etiam-
num haud perfoluto precio , perfecta efl di-
venditio, /. quod vendidi , /. ut res,ff. de con-
trahenda emptione : fi venditori, feu per pi-
gnus, feu per hypotecam , vel per expromif-
forem , vel per fidejufforem fatisfactum fit ;
tametfi aliud efl folvere, aliud fatisfacerejfol-
vit proprie, qui precium numerat : fatisfacit
vero qui pignus, vel exproiniflbrem, vel fide-
jufforem prabet: qui folvit liberatus efl : qui
fatisfecit non liberatus efl, fed tanto amplius
creditori cavit , diBa l. 4. §. i.ff. de re judic,
9 idque genus: fiquidem per emptorem factus
fecurus venditor efl. Secus vero edifferendum
fi venditor enormiter laffus fuerit , nam tunc
ad contractus refcifiione,vel ad precii fnpple-
mentu agere fas,juraq$finunt cap. cu diieBi 3.
de empt.& vendit.cap. cum caufa,de empt. &'
vendit. I. 2.1. voluntate , l. ad rejlituendum,l.
dolus, Cod. de refeife. vendit. Cujacius, in 1.2.
Cod. de ufuris , ad tit. Cod. de refeind.
lib. 16. obfervat. cap. 18. <£** lib. 23. cap. 32.
Forcatulus,/# necyomant. dial. 100. Meri Ilus,
lib. 2. var. ex Cujacio , cap. y. Gentilis , de
njlimat. rer um, pag. 38. Befoldus , in deliba-
tis juris, ad lib. 18= pandeB. quajl. 10. Ale-
renda, lib. 1. controverf. cap. 34. Fachineus ,
lib. 2. controverf. cap.v6. Antonius Faber ,
decade 8. err 7- Schifordeg, lib. 13. ad Fa-
brum, tra&.i 3 quaft. y. Capicius Latro,co/7-
fuh 1 24 . Yaienzuoia , confil. 182. num. 3.
aliiou ; c
8 Pro-
In Arnt. Capic. Dec. XIX. » 5
10 - Probatur 3* rje §. emptio, eu vendit iojir&xt.
de emptione, du vendft. ubi Imperator jubet,
emptionem, quse abfque fcripto celebrata—,
ibit, G de precio fuerit conventum , tametft
illud haud fuitperfoiutuirHtunc utpote perfe-
ctam habenda efle.ibi '.emptio,£u venditio con-
trahitur fimul , atque de pretio convenerit ,
quamvis nondum precium numeratum fit , ae
1 1 ne arra quidem data fuerit : verum enimvero
noftro in themate, & iftha?c, & precii conven-
ti oblatio,efle fupponuntur: igitur, &c. inipi-
cito Reg. de Marinis, refol. jurir i, cap, 241.
num. 1.
12 Probatur 4. Ad perfectam divenditionem_»
tria queritantur eflentialia, utputa res diven-
dita,confenfus,atque adeo precium . Jacobus
Gothofredus, 4. Cod. in comment. tit. 1. dz^,
contrahenda emptione , prfg~ 240. juxta tex-
tum ini. I. 2. <du 7. /. 6. I. 4. /. S. dz^r
contrahenda emptione . Hothomanus , epi-
tom. in fi. de contrahenda emptione- , lib.
18. num. 6. pag. 502. §. fed <&* certum ,
cum %.fequenti , inftit. in eodem , /. penult.
Cod. de rerum permutatione, §. 1. jf. eodem , l.
fi quis fundum 57 .de contrahenda emptione ,
L hac venditio 7. in prine. & §. I. eo-dem , l.
ult. Cod. eodem. Antonius Faber , 4. Cod. tit.
28 .de contrahenda emptione , defin. 2. in alle-
gat, pag. 414. Author eft firpralaudatus de__,
1 3 Marinis, num. 13. atqui cuncta iftha?c hic
fupponuntur :proptereaquod precium per emri
ptorem jam oblatum ducitur; igitur, Scc.
14 Probatur f. Eadem urget ratio de vendi-
tore, ac de emptore. Hothomanus locofupra-
laudato : atqui emptor precii minus perfolu-
ti adftringendus eft , l. curabit , Cod. de asio-
nibus empti. Authores extant Anna allega-
tione 42. d > fingulari f 52. Mufcatellus, alii-
que fupralaudati; igitur, Scc.
if Probatur ultimo: de reftitutionis conceptu
eft, ut IxCus in prifeum redigatur ftatum . /.
quod fi minor, §. reflitwtio,jf. de minoribus, L
fi locus, jf. quemadmodum fervi tus , l. 1. Cod.
de repudiat. I. 2. Cod. in quibus caufis.Pa.ulns,
lib. i.fententiarum, tit. 7. leg. 1. §. certe , f.
ad Mac e doni anum, l. 3. jf. rem ratam. L fed fi
S. juncto ibi Cujacio, lib. 26. jf. Juliani , jf.fi
quid in fraudem, l. 1. §. x. jf.de collat. bonor
.
I. 2. jf. ne de flatu defundi, l. fada 63. §, 1 4,
jf ad Trebell. cap. finali , 2. quafl. 5. cap. re-
quifivit i . de in integrum refiit. Ofiialdus ad
Donellum, lib. 21. cap. 4, Iit. D. noftro in^
cafu porro 1$ fio eft, inter efle irrationabiliter
X6 pafTum; igitur , &c. alioqui fraudibus aditus
pandaretur, quod juribus obnoxium eflet,/. in
fundo, Jf. de rei vindicat. I. cum 1 i.%^fi cum
lis, jf.de tranf
ad. I. qui fub pr e texti*,. Cod. de
facrof. Eccl. cap. porro, de divort. Ciement.i.
(; de variis. Clement. 1 . %.fin. de concejf. pra-
bend. juxta dicterium illud , fraus , <SU dolus
fiemini debent patrocinari , l. itaq. fullo, jf. de
furtis, cap. didum 50. quafi. 1. cap. intelle-
ximus, de judiciis, cap. 12. de Cleric. non refi-
dentib. cap. f e des, cap. ex tenore , dc referiptis
,
cap. 2. de dolo, cap. 2. de cognat. fiplTlt. C (tp.
'
*
de colluf. deteg. cap. tuus, de u fur is .
Secunda fidi jpecies .
N Umquid etiamnum ad lucrum ceftanshoc
in themate adftringendus fit venditor ,
utputa, fi venditor frumentum, oblato prsecio,
tradidiftet , quippe emptor cariori veniffet
pretio .
17 Ad lucrum ceffans haud elFe adftringendu
venditorem prcedefinitum , & per S. R. C. &
per plures Senatus , memoria? proditum eft
apud Afflictum, decif. 20 per totum. Petram,
h?c,num. 8. Antonium Capidum, k}c,num. 8.
ibi : <&- fecundam hanc opinionem fuit vota-
tnm. eft Reg. de Marinis , refol. juris , lib. 2.
cap. 241. edocentis,etiamnum per S.R.C.fuif-
fe finitum. Alciati, in l. unica , cap. 9. quafi.
5. n.x%.verfi. aliud tamen , Cod.de eo, quod inte-
r fi. Antonii Fabri,/» rationali, ad fupralauda-
1 8 tum,%.cum per venditor em:qnoA verum duci-
tur,five fuetus fit in illo negotiari loco,five nb.
io
aliorumque,adverfus Barcolum , Baldum, Sa-
licetum, Mafallum ad Capicium hic, nu. 10 . in
fine, aliofve,ftve fimpliciter afteverantes , live
fruftra difterminantes. confu-le Antonium de .
Amato var.refiol.lib.x. refol. 04. verf. fi quid ad
prafentem defideres materiam-
19 Probatur 1. in contractibus namque bona?
- fidei, pra?fertim emptionis, & venditionis,ve-
rificata in re tradenda mora , interefte ceflan-
tis lucri rogitari haud polle, maxime fi rei di-
vendita? preciu venditori minus fuerit perfo-
lutum explorati juris eft, l.fiflerilis, %.cum per
venditorem, fi. de adionihus empti ; ibi : Cum-
per venditorem fleterit, quominus rem tradat j
omnir utilitas emptoris in aflimationem venit
,
qua modb circa rem ipfam confiflit, &C. Con-
fide Cujacium tom.z.in dida l. fi flerilis , in §.
cum per venditorem, eod.tit. pag.^71. 572*
Antonium Fabrum, in dida l.fi flerilis, %.cum
per venditorem 7 .eod.tit. tom.f I . pag. f 00. Au-
thores funt fupraiaudati de Marinis nu.%. An-
tonius Capiciu-s nu. 8. Afflictus nu. 2.& q. alii-
que .
20 Probatu? 2. ex textu in l finali, fi.de pericu-
lo, & commodo rei vendita, l. quemadmodum,
§._ fi navis, in fine, fi. ad legem aquili am, l. natu-
rale, %.x.in fine, fi. de acquirendo r&rum domi -
nio-, igitur, &c.
21 Probatur 3. meo judicio fic:de lucro ceffan-
te, quippe certitudo , fecus vero mera haben-
da eritprafflumptio.infpicito Donellnm,de ju-
22 re civili, lih.2.cap.2.num.^o.pag.i^2.propte-
reaquod (T6 trumentum,farrumque)fi eo ad-
vecta ftiiflent, aliquid plus lucratus fuiflet , id
temere, irrationabiliter, atque adeo gratis afi-
fumunt, fecus verb commonftrant adverfarii:
quandoquidem de hoc nulla habetur certitu-
do,cum nonnulla accidere quiviflent,ex queis
impedimento foret , quominus lucrum re-
23 portaretur : quiritandum profecto eft ab ad-
verfariis,quare de ceflante lucro certitudo ha-
L 2 bea-
84 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap
benda fit, fecus vero cie farri deperditione_» ?
nonne naufragium pati quiviffet ? ac per con-
fequens amiilio , idque genus } igitur 3 &c.
2f Probatur 4. de contractus coceptu eft,haud
praeter contrahentium velle, vim gignere pof-
fe aliquam, /.in conventionalibus , ff. de verb «
oblig.l.\.%.fi conveniat, ff.depofiti, l.contraBus ,
ff.de reg.jur. l.iege, ff.de paBis conventis , l.i.C ,
de operih. libert. cap, commodati cap. contra -
Bus 85*. //e ?rg. jur.lib. 6. verum enimverb
vendentis farrum , idque genus,minime mens
eft, ad lucrum ceftansfe adftringere velle , aft
dumtaxat ad damnum emergens, ac per con-
fequens ad intereffe, l.2.§.finali,eodemtit. alio-
qui hunc contraclum,hoc fub fafce, minus ce-
lebrafiet} igitur, &c.
26 Nec obftat textus in l. %.%.
finali, ff.de eo ,quod
certo loco, ubi fecus finitum eft} igitur, &e.
27 Textus iftiufinodi alio in cafu extat :
proptereaquod in arbitrariis } fecus verb in_>
bonae fidei actibus fibi vedicat locum.uti edo*
cent Capicius , & de Marinis fupralaudato in
loco.
Tertia faBi fpecies .
I Ntereffe htijufcemodr.numquid ufque ad far-
ri traditionem extendi , protendique va-
leat.
28
Affirmant Bartolus,Capicius hic nu. 9*Giur-
ba decif.Sicil.nu. 1 6.Tb orus comped.decif.par. ^
l.verfi.interejfe pajjum pojl fsntentiam. -
29
Probatur i.ex textu in Un jidei commiflfis
,
in principio, ff.de ufuris, l.ratio , %.fi per ven-
ditorem, ff.de actionibus empti , /. cum quidam
1 7 .§.Ji pupillo tutorem } ibi : ZJfura enim non
propter lucrum petentium, fed propter moram
non folventium infligerent ur,l. cum quidam, §.
haec autem i-ta funt,ff. eodem } ibi : Haec autem
ita funt,fi nulla fraus arguatur,alioqui etiam
ufiura applicabuntur
.
author eft Antonius Ca-
picius hic,nu.q.
50 Probatur 2. adufque damni , idque genus,
alicujus efte in caufa perhibetur quis,profecio
ad illius reftitutionem eft adftringendus, cum
reftitutio in prifcum fit repofitio ftatum , vel
ad jus priftinum sedncWoJ.quod fi minor, %jte-
fii t uti 0, ff.de minord.fi locus, ff.quemadmodum
fervitus ,(ffc. l.i.C. Ide reputationibus, l. 2. Cod,
quibus in caufis. Paulus hb. 1 .fentent.tit.7J. 1 .
§ .certe, ff.dd mace doni anum, l.^.ff.re m ratam ,
l.fied fi 1 8 .juncto ibi Gujacio lib.26.ffjuliani 3
ff.fi quid in fraudem, 1. 1 1 ff.de collat. bonor.
1.2 .fine deflatu defunBi, l.fa&a 63. %.i4.ff.ad
T rebell.cap,final.2.quafl. 9 .cap. 1 . de in integrti
re fiit .Obunldus ad Donellum lib.21. cap.4.lit.
9 1 D. proptereaquod in culpa efle ducitur ven-
ditor,ufquequo res per ipfum refundatur} igi-
tur nil mirum , fi ad ipfius reftitutionem ad-
ftringendus fit
.
Nec obftat textus in diBa l.cum quidam
§. divus pius,ff. eodem,\ibi Scevola refcripfit,
ufuras prKteritas,fi a creditore per longaevam
haud petitas fuifte, tempeftatem , amplius re-
petendas fore} ibi : Parum jufle ufuras pra~
teritas petis, quas omifijfe te longe temporis in-
tervallum judicat , qui eas a debitore tuo , ut
gratior apud eum, videlicet effe petendas , non
putaftiy atqui noftro in themate haud petitas
fuifte fupponitur ufurasfigitur donatae cenfen-
dx funt
.
99 Textus hujufcemodi alio in themate tfte_
perhibetur : proptereaquod creditor irratio-
34nabiliter fuifte fupponitur: quare nil mirunx_»
li in ipfius negligentis poenam Scevola fic re-
fcriptum reliquit } fecus verb in noftra facti
fpecie,ubi nulla rogitandi mora eft.
Pro decifioms hujufcemodi illii-
ftratione •
c A P U T 1.
T Ertiarum interefte:numquid,noftro in the-
mate decurfum emptori reflituendum fit.
S 11 M M JE .
Num.x.& 2. Thefis praffiefinitio .
Affium.^.ufque ad ly. ejufdem Thefis pro-
batio .
Num.iy.ejufdem Thefis oppugnatio.
Num.i6.& 1 7.ejufdem folutio .
1 Sfe perfolvendum per S. C. fuifte prae-
definitum memorat Urfillus ad Affli-
dium decif.2^1. nu.$. Fabius de Anna
fingulari 261. Ru iniis fic per funm__,
fuifte prasdefinitum Senatum } quorum author
eft Reg.de Franchis decif.2$c).n.i 5. quod fnum
3 etiamnum vendicat locum, feu tertiarum de-
curfum intereffe notabilis fit quantitatis } ut-
puta centum aureorum, eft contra authores
nonnullos .
9 Probatur 1. ratio cur tertiarum interefte_»
decurfum haud emptori, per venditorem per-
folvendum foret, eft nonnifi latione effugien-
di vitii ufurs, quse eft aliquid ultra principa-
lem reciperare fortem, cap..naviganti 19 .de^_,
ufuris .argum.c ap .pofl miferabile 12. eod.tit. c.
quanto , eo dem. Petrus Gregorius lib.%. partit,
tit.f.cap.%2. de ufuris lib. 2. cap .y. num. 7.
Leotardus de uf
uris, qua fl. 2^. per tot. Leffius
lib.2.de juflit.&* jur.cap.20.nu.116. Molina^,
4 tra&.2.eod.tit.difput.o
) i 8. inde fit, quod ufura-
rii, feu clerici, feu laici fint,a communione.,»
Ecclefi» exploduntur, cap.flnali 46.difl.cap .1.
& per totam 4'j.diflin.cap.quia in omnibus 9.
de ufuris, cap.i.<& per totam 14. quafl.4. cap.
unico i$.quafl.2.cap.i. & per totum,tit.
ufuris, cap. quamquam, eo dem /zV.A‘^.6.Cleniet.
!.&• 2.eodem.tit.cap.2.de vita , & honeflate. L_»
cleric. cap. inter, de exceffibus pralator.can.24.
apoflol.G regorius 7.7/2 Jynodo romana,can. 16.
Innocentius 2.in Jynodo Ppmana,can.i 9. Con-
cilium Maldenfe canone yy.Concil.Valentinu
canone 1 o. Concilium Lateranefe,idque genus,
cofule Antomum Auguftinu in epitom.jurdib .
In Ant. Capic. Dec. XX. 8 5
%fJit.6 . Petram Gregorium lib.ipartit.tit * 7 jorjaliquando vero minor, idem edilTerito de
cap.$ .Fachineum lih .2 .controverf.c ap .4% .cum morofo emptore , cum utrobique par urgeat
iilhtec a juribus inficta fit pena, /. ultima, ff.de ratic,ac per confequens eadem legis ftatuitio,
5" eo, quod certo loco. Cicero f .in Verr.ibi:Cum /. non difiinguemus , ff. de recept. arbitr.LFra-
Senatus publica nos ufura [ape juvijfet, magi-- fes,ff. de offic. Frafid. I. 2. §. convenire , ff. de
j Iratus a publicanis pecuniampro ufiuris aude- indic. I. quos prohibet, ff. de pojlulando, l. 1. §.
ret auferre, idem de fene&ute : terra numquam generaliter, ff. de legat . prafi. I. quamvis, ff. de
9 recufat lmperium,nec umquam fine ufura rcd- in jus vocando, l.fi [ervum, §. nort dixit, ff. de
dit,quod- accepit, [ed alias minor e, plerumque^» acquirend. haredit. I. 1. §. quod autem ,ff.
7 majore cum fenore. atque adeo non immerito de aleator. I. unie. C.qui profunt juri
fili id. I.
8 laudati fuere Lucullus, qui Afiam , Cato , qui illam , C.de collationib. cap.Bpmana y.difiinB.
Siciliam fenore Iiberafient, quibus haud difio- cap. confuluifii 2. qua.fi. f. cap.folut a, de ma-
num efi illud Sancd Ambrofii jor. obed. cap. quia circa 22. de privileg.
diclermm:t>/ < A' ego ( inquit J mifirabile fpe&.t- Clem, ult. de refeript. hinc Cicero, 4. Tufcuf
bilium liberos pro paterno, are alieno in auBio- ibi: bene adhibita ratio cernit quid optimum.
^
nem deduci , <&" teneri calamitatis har edes, qui fit : neglecta, multis implicatur erroribus .
non ejfent participes fuccejfionis , & hoc tam~j
immane flagititium, non erubefeere creditorem’. C A HI T 1 1,
10 verum enimvero noftro in cafu adeffe fup-
11 ponitur : proptereaquod nil ultra fortem lu- O I folutio ; fupralaudato in cafu, in defignato,
crari proditur emptor , quod ad ufura? ratio- O* ftabilitoque loco haud fiat,ac per confeques
12 ne efientialiter repofeitur : quare textus in L interefle aliquod patiatur: numquid etiam,-
improbum, Cod. de his , qui notantur infamia num reftitutioni locus iit ,
noftrce minus obfiat thefi : fiquidem eloquitur
13 ubi non nihil ultra fortem lucratur: neu ali- $ H M M M >
.
quid de majori, ac de minori ufurarum decur-
fi interefiis quantitate , obftare videtur ratio 5 Num. 1. Thefis pra?definitio .
14 proptereaquod fuo in genere eadem prorfus Num, 2. ejufdem Thefis probatio .
Urget ratio : fiquidem tam in majori, quam_,
in minori quantitate, laefio eife fupponitur, ac j Sfe perfolveodum. docent Mafullus.
pe confequens idem judicium . \ _ hic, aliique .
15" Ne differas: in minori, fecus vero in majo- Probatur ex textu , in i. 3. %. fina-
li quantitate locus haberi prsdicaturj igitur 9 li,l.fequenti,jf. de eo, quod certo loco-.
&c. proptereaquod venditoris jam jus , non ni-
16 Gratis id afiumitur ab adverfariis,fecus ve- fi la?fum effe fupponitur , ac per confequens
ro probatur : p-optereaquod femper in quo ipfi idonea refundenda fit fatisfa&io: quando-
foret la?fum, pramfaretj ac per confequens po- quidem la?ficnis in caufa fuiile fupponitur
tius fuum, quam alienum la?fi refiitutio ne- emptor , cum in defignato haud perfolverit
cefTario efficienda fit, qua? quandoque eft ma- Iqco .
D E C I S I O XX.
I N Caufa Venerabilis Montis Sandre Maria? de Tremito* contra Magnif Ga-
learium Caracciolum*fupereo videlicetyan vigore fententi^ alias latre con-
tra Piiorem utilem Dominum Lacus Baranr 5 fuper folutione integra* decima
Pifcium fine dedudione expenfarum* poflit Galearius ad eamdem folutio-
nem integi e faciendam compelli .primo dubitatum fuit * an in dido cafu de-
bita fit fine detractione expenfarum > quas in pifcando fiunt > 5 cc. H<ec Anto-
nius Cupidus .
AUCTORIS EXAMEN.
fa&i [pecies «
D Ecima fuper Pifcium pifcatione adje&a_j,
ac Monafierio debita: numquid detracUs
pifcationum impenfis tribuenda fit
.
S U M M JE.
Njm. 1. & 2. prima?, & fecunda Thefis
partis pra?de£nitio
.
A’ num.3.ufque ad ig.prima? Thefis partis
probationes .
A’ num. 13. ufque ad 30. oppugnationes ,
earumdemque folutiones .
A’ num. 30. ufque ad 36. fecunda? Thefis
partis probationes .
A’ Num. 3 6. ufque ad finem, _oppofitio,ejuf-
demque folutio .
1 De-
8 6 Theatr.& Examomn.Dec.Rcgn.Neap.
Etraclis pifcationum impenfis,haua
fore refundendas,ac per confequens
procul a fafce aliquo,per S.C. fu i fle
pra;definitum,memoria; tradit Anto-
nius Capicius hic in fine, ibi: fuit conclufum,
quod fe utenti a mittatur executioni contra di-
Bum Galeatium , quamvis fngularem fuccefi-
forem s fed folum pro tempore , quo ipfe pojfedit j
non autem profuturo , nec pro praeterito , quo
ipfe non pojfederat, & J hoc ideo , quia Procura-
tor Monafierii fe adflrinxit folum ad illud
tempus, eft Follerii , Vivii , Marefcotti, Affli-
cti, in confit. &- officialibus , num. 2. Meno-
chii, de prafumption. 86. num. 2. Tiraquelli,
-de retraB. §. f. Glofla, 1. num. 11. Auguftini
Earbofe, lib. 3. de jure Ecclefiajlico , cap . 26.
in colleci. tit. de decimis , in cap. decimam
partem i.& in cap. pervenit p.Francifci Dua-
reni ,lib. 3. de facris Ecclefia mi niflr is, quorum,
& Authores , & fedtatores funt Thorus , com-
pend. decif parte 1. verf. decima , ex pifcations
2 debita s an debeantur : quare minus perfolven-
tes,varia? infligenda; funt pa?n£e, fcilicet exc 5 -
municationis $ idque genus .
3 Prima thefis pars probatur 1. ex cap . deci-
mam partem 1. cap. pervenit f. cap. Nuntius
6. cap. cum homines 7. cap. Parochianos 14.
cap. cumfint homines 18. cap. ad Apofiolica
20. cap. ex parte 21. cap. non efi 22. cap. ex
tranfmijfa 23. cap. a nobis 24. cap.tua nos 2f.
cap. paf oralis 28. cap. cum non fnt 35. de^_,
decimis. Gonzalez , Grannanieto , Cironius
,
Alteflerra, idque genus, in tit. de decimis .
4 Probatur 2. ex Clementina, de decimis,cap.
fgnificavit f. in fine, de Parochis, cap. qui cum-
que, cap. omnes decima 6. quafi. 7. cap. re-
vertimini, cap. decima 17. quafi. 1. cap. i.&*
2. %.fme, de decimis, lib. 6. cap. bene quidem
56. difiinB.c ap . pervejnit , quafi.^.cap.caufam,
qua, de prafcriptionlbus, cap. Apofiolica ,
his, qua fiunt a Pr alatis. Tvld.fejf. 2f. de re-
form. cap. 12. igitur, &c.
f Probatur 3. per textum, in cap. cum homi-
nes 7. §. non deduBis exgenfis de decimis , pri-
6 mit iis, & oblationibus : proptereaquod deci-
ma; , non nifi ex terree fructibus debentur >
quatenusDivino ex munere dimanant,rrf/«^z-
for ali s,cap.ctt fint.de decimis.T).Gtanzmzto,2,
decretal.de praferiptionib. tit .26 . ad comment.
textus,/» cap.vigilanti f-cfr cap. fin.n. 20. p a g.
217. cap. tua 25-. de decimis , cap. Parochi a-
7 nus, eo d. tit. quare Epifcopus decimas accipit,
ut homo Dei ABor. confiit. Apoftolicar. lib. 1.
cap.
2
f. Alteflerra, in d. cap.tua 1 5. de decimis 9 -
8 pag. 441. inde eft,fi prius expenfie , tributaque
deducerentur, quippe decima; eflentia,quiddi-
tafque peflundaretur : quandoquidem minor
vocitaretur pars, cum ex integris fit perfol-
venda frudibus, cap. decimam partem 1. cap.
r
per venit 5-. cap. Nuntius 6. cap. cum homines
7. cap. Parochianus 14. cap. cum fiint homi-
nes 18. cap. ad Apofiolica 20. cap. ex parti
21. cap. non efi 2 2. cap. ex tranfmijfa 23. cap.
d nobis 24. cap. tua nos 2<g. cap . tua nobis 2 6.
cap. Pafioralis 28. cap. cum nonfint 33. tit*
de decimis. Tri d.fiejf. 2f. de reformat, cap. 12.
idque genus. Duarenus, lib. 3. de facris Eccle-
fia Minifiris, cap. 1. Anaflafius Germonius >
lib. 3. de fiacror. immunit at. cap. 9. num. 54.
Divus Thomas, 2.2. quafi. 87. art. 3. Belar-
minus, lib. 1. de Clericis , cap. 2$. idque ge-
nus, quorum agmen claudit D.Antonius Gra-
nanieto, 3 . decretal. de decimis , tit. 30. pag,
5'26.Altefserra, de decim. in cap. tua nobis 26,
pag. 442. Cironius , in paratitl. de decimis ,
tit. %o.pag. 237. Gonzalez \bidzm, pag. 5-33.
quod etiamnum cominonflrat Vivianus, ex L
ufiufruBu legato, jf. de ufiufruBu .
9 Probatur 4. Regulariter loquendo fructus
nomine numquamnon intelligitur deductis
impenfis , l. fi a Domino, %. finali , ff. de peti-
tione hareditatis, l. frtiBus ,ff. familia ercifi-
cunda, LfruBus.fi. fioluto matrimonio, l.fi ad
hominem 36. §. ultimo ,ff. de petitiGne haredi-
tatis. Antonius Faber , $.Cod. de paB. con-
vent. tit. 8. def. 27. num. 3. in allegat, pagi-
na $$$. igitur £qua lance hoc in themate eft
pra;definiendum , cum utrobique par urgeat
ratio, ac per confequens eadem legis pra;defi-
nitio, /. his folis, verf. fatis etiam caute puta-
mus, C. de revocand. donat, L illud , C. de fia-
crofiant.Eccl. I. item veniunt, %. ait Senatus, fi.
de petit, haredit.l . illud 3 2. fi. ad l. Aquil. I.
vis 3. §. unde etiam, ff. de injufi. rupt. Anto-
nius Faber , injuris prudentia , tit. 1. de jufi.
& jure, prine. 1 . i liat. 3 . pag. 3. Litem ve-
niunt, %. ait Senatus, fi. de pet. £<«r.Author eft
Antonius Capicius, hic num. 2.
10 Probatur f. meo equidem judicio fic. Tb
decima de fui conceptu nil aliud eft , nifi de-
cima fructuum , qui in pra;diis innafeuntur,
parsj alioquin haud decima, aft fexta , vel id
1 1 genus vocitaretur : quare hujufcemodi in
themate permittentis decimas mens profpi-
cienda eft, qua; reapfe fuit,utex univerfis pra;-
dialibus frudibus Ecclefiafticis decima refun-
datur pars j fecus vero, potius per adverfarios
12 eft probandum, quam aflumendum. exemplo
extat de penfione temporali perfoluta Domi-
no* qua; deductis impenfis haud debetur : igi-
tur a fortiori noftro in cafu : proptereaquod
de fpi rituali peragitur decima .
1 5 Dices 1 . pra;diales decima; non nifi ex fru-
ctibus, quos terra germinat debentur, cap.cu
homines 7. cap. ex parte 21. cap. cum in tua
30. de prabendis .-Vide fupralaudatos Autho-
14 res:atqui impenfe ex fructibus defafto eruen-
da; funt, quee in ipforum cultura, curave con-
I f fumptae mere: proptereaquod fructus edifle-
runtur illi , qui deductis impenfis reflant , L
fruBus 7. Cod. de fruBibus , d" aliis expenfis :
igitur nulla ducitur ratio, cur impenfe huju-
fcemodi, haud deducenda fint , L fundus pr.
16 ff. familiae ereifeundae'. quandoquidem juri,ac
per confequens rectre rationi minus difionum
eft, ut ex fructibus , qui decimandi funt , im-
penfle,antequam decima; perfolvantur , colli-
17 gendsfint. quod etiamnum corroboratur ex
Deu-
In Ant. Capic. Dec. XX. ° 7
Deutoronom. cap. 14. ibi: decimam partem _»
fsparatis de cunilis frugibus tuis,quet nafcun -
t:ir in terra per fingulos annos .
17 D iftinguenda eft minor in civilibus fructi-
bus, concedo minorem ; in naturalibus vero
nego minorem ; una cum ejus illatione:quare
textus, in diBa l. f rutius 7. idque genus,non
nili de civilibus , fecus vero de. naturalibus
1 8 commentandi funt fructus . difparitatis ratio
eft: proptereaquod in civilibus fructibus , feu
de fructuum reftitutione , feu de damni illati
reparatione, feu id genus peragatur , femper
reliitutio tanta, ac talis efle debeat , quale ex^
tat damnum: fiquidem feu ufufrudtuarius, feu
dominus feudi, quibus fructus reltituuntur,il-
15 lis tribuantur , deductis tamen impenfis; ; in_»
naturalibus vero fructibus fecus erit ftabilie—
dum : quandoquidem prout ex arboribus le-
guntur,impenfis haud deductis, reftituedi funt,
2 0 nec veteres authores etiamnum gentiles de_j>.
decimis mendonantes , de impenlis deducedis
aliquam fecere mentionem,utputa Cicero lib.
%.de natura Deorum'.herculi(mc{mt)quifquam
decimam vovit umquam,fi fapiens fa&us ejfet.
Plautus . ut decimas herculi folveretJixtedotus
in Clio.fifle ("inquit) ad fingulas portas aliquos
ex tuis fiatellitibus cujlodes , qui vetent expor-
tari opes , ut earum decimet necejfario reddan-
tur . hasc Crefus ad Cyrum Regem Perfarum ,
idque genus.
21 Dices a.obftat textus in l. divortio, %.imp e n-
dia,l.fruBus,fi’.fioluto matrimonio , l. infulam,
fruBus, ff . eodem, l.qui f un dum, ff
fami lia erci-
fcunda, in quibus eft pr£edefinitum , quod im-
• penfe in arando, feminando, idque genus, de-
ducenda fint; igitur, &c.
22 Textus iftiufmodi alio in cafu extant:prop-
tereaquod de civilibus, fecus vero de natura-
libus eloquuntur fructibus
.
23 Dices 3 .frumentum latum jam decimatum
efle fupponitur; igitur procul a recta radone_»
rurfus erit decimandum .
24 Textus fuppofitum erit denegandum: prop-
tereaquod frumentum demortuum eft,tametfi
ex ipfo,utpote a fua caufa , novum deinde gi-
gnitur frumentum , ac per confequens rurfus
a Deo datum: objectio namque ifthajc , idem
numero fore frumentum, fupponit , ac prius
erat, quod eft falliflimum •
25- Dices 4. obftat textus in cap. pajloralis 28.
verf. credamus , deducendas expenfas de deci-
mis, ubi referiptum eft , perfonales decimas ,
deductis prius expenfis,folvendas efle ; igitur,
&c.
26 Inanis eft illatio. r proptereaquod inter per-
fonales decimas, & praediales extat diferimen:
fiquide prsdialibus in decimis, deductis prius
27 impenfis,folutio fieri haud fas eft ; fecus vero
in perfonalibus: difparitatis ratio. eft ( dereli-
ctis aliis rationibus ab interpretibus allatis ,
cum in varia difiecti fint placita):quandoqui-
dem perfonales decimae non nili de lucro per-
folvuntur, quod quis fua adipifeitur induftria,
cap. ex tranfmijfa 2 %.ds decimis , quod profecto
28 proprie edifleritur , ubi, deductis impenlis ,
29 manfitat, t. miitius 50 .jp.pro focio-, fecus vero
praediales,in quibus fructus , qui ex aliqua na-
turaliter gignuntur re,fructus rei , haud dedu-
ctis impenfis,edifleruntur ,
50 Secunda thefis pars probatur i.ex c. perve-
nit f.<fr cap. nuntios 6. de decimis : propter.ea-
quod decimae xs fupponunt alienum , cap. fia-
3 1 rochianos, de decimis , ac per confequens eas
perfolvere renuentes rem alienam detinent
,
52 cap, decimet 6. quetjl, i. verum enimvero qui
jufto fuperioris pra?cepto,minus paruit in ma-
teria- gravi, letaliter peccat, cap. 2 . de majori-
tate, &• obedisntia,zd inftar praedonis , cap. 1
.
33 de furtis , atque adeo propter Istalem macu-
lam, excommunicationis pcena infligi poteft ,
cap. nemo, cap. nullus 11 quaji ^. igitur nii mi-
rum , fi ad decimarum folutionem , quis per
excommunicationem fit adftringendus , cap.
fiatuimus 1 6 .quetjl .1 .T rid.fejf.2 5 .de refor.cap.
i2.author eft fupralaudatus Vivianus.
34 Probatur a.Ecclefiae gIadius,non nifi ut tri-
dentina Synodus edocet - feffione 25- . de regul.
& mon. &c. in cap. quamvis 3. ibi : Quamvis
excomunicationis gladius nerviis ft Ecclefiajli
-
Cet difciplinet, & ad continendos in officio popu-
los valde falutarisqeff. excommunicatio igitur,
ubi Parochiani decimales perfolvere renuant
penfiones, toties per gladium hujufcembdi ad-
3y ftringendi funt ; proptereaquod inobedientia
gravi in materia laetale fupponit peccatu,quod
per gladium iftiufmodi , utputa per excom-
municationem ple&i fas eft, idque non nifi ut
refipifeat
.
36 Ne differas : incerti tudo noftro in jure__»
omnem vitiat adtum , /. duo funt Titi i ,
ff. de tejlamentaria tutela , cap. 2. de li -
37 belli oblatione ; verum enimvero adver-
fus detinentes, vel ufurpantes decimas, eafque
haud perfolventes, nulla. in noftro jure certa ,
38 & ftabilita habetur pasna:proptereaquod qua-
doque anatimatizantur ,cap.pervenit q.de deci-
mis, cap. ex parte 21. cap. in ali quibus, cap. cum
39 non fit , eodem titulo , aliquando Ecclefiaftica
denegatur fepultura , cap. prohibemus de deci-
40 mis ; nonnumquam procul a poena folvere_»
adftringuntur , cap.cum komines,cap .ex tranfi-
41 miffia , de decimis, & demum appellatione re-
mota, adverfus eos procedi afto\et,cap.tua no -
bis de decimis : igitur poenae contra haud per-
folventes decimas inflictae, mcerdtudinis Au-
dio vitiari debent
.
42 Diftinguenda eft major; fi actus opportune
ad certitudinem redigi nequeat, vera eftma-'
jor; fin ad certitudinem, infirma ; diftinguen-
da eft etiam minor: nulla habetur certa ftabi-
lita pena, determinate, atque individuo, con-
ceditur minor; fin difiunctive,falfa eft minor,
43 una cum ejus illationetproptereaquod difiun-
ctive ifthaec efformatur propofitio : decimas
perfolvere renuentes plectendi funt , vel ex-
communicatione,vel Ecclefiaftica fepultura—.;
idque genus ; quod prudentis judicis arbitrio
liquendum eft .
^ Pro
8 S Tlieatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Meap.
Pro decifionis hujufcemQdi illuftra-
tione
.
caput i.
D Ecima? funt ne prius perfolvencta , qu 4 m_»
cenfus, tributaque .
S U M M JE,
Kum.i. Thetis pra?definitio.
A’num. 2. ufque ad finem , ejufdem proba-
tiones .
f 8 PKJ 9 I Sfe prius perfol Vendas reor . eft Divi
Thoma? z.z.quafi&i.ar. z. aliorumq;
author eft Vivianus in cap. cum non
Jit de decimis.
z Probatur i.ex cap. cum non fit de decimis ;
ibi : Prius folvenda funt decimxrfuam cenfus ,
feti tributa ; igitur, &c.
3 Probatur 2. ex cap. cum non ft 33. de deci -
«z/r: proptereaquod Deus in tignum univerfa-
, lis dominii ferine quodam peculiari titulo de-
cimas tibi refervavitfCap.t ua nobis de decimis
,
cenfus , tributumque porro homini perfol-
4 vuntur;non niti in particularis domini faftigiu,
laudato capitulo cum non fit, l.j ormajf.de cen -
fibusjigitur cum Dei praecepta hominum pra?-
ceptis praeferenda tint, cap Julianus 11. qu&ft.
g.iuremerito decima? prius Deo , quam homi-
ni perfolvenda? funt . author eft Vivianus fu-
pralaudatus .
Probatur 3. meo judicio tlc . ubi dominus
cum fervo concurrit > toties de tui conceptu
prius dominus afficiendus eft honore , quam_,
fervus: verum enimvero fic res hic fe habet
:
6 proptereaquod Deus cum creatura , qua? eft
ferva,concurrere fupponitur; igitur, &c.
CAPUT II.
qua? leguntur perfolvenda eft; percepti porro*
fecus percipiendficolligi perhibentur frudtus ;
igitur ex iftis , fecus vero ex illis decima per-
folvenda fit .
5 Probatur majondecima de fui coceptu fru-
ctus fupponit lectos ; ac per confequens de_j
aCtuali, fecus vero de potentiafi , verificantut
collectione .
4 Ne diiferas i. decima eft perfolveda de om«
fii eo , quod fubnafcitur in praedio : aft perci-
ciplendi jam in pra?dio fuborti funt , igitur ex
percipiendis etiamnum decima refundenda^*
fit: quare fi perfolventis decimas focordia , ac
per confequens in caufa fuit, quominus per-
ceptibiles haud perceperit fructus,ipfe posnam.
f luere debet: quandoquidem Ecciefia in poflef-
fione eft, ut quotquot fructus gignuntur , ipfi
decima fit danda .
6 Diftinguenda eft major : decima debetur de
omni eo,quod adtualiter in praedio innafcitur,
& legitur, vera eft major; de eo, quod fubori-
tur, fecus vero legitur,infirma eft major; per-
7 miifa minori, inanis eft e jus iilatio:propterea-
quod tametfi folventis decimas,ipfius focordia
lecti fructus haud fuere: verutamen ad fructus
perceptibiles haud adftringendus eft: fiquidem
onus hoc femper perfolventis decimas procul
& redta ratione imponeretur , quod perabfur-
dum foret, pra?fertim cum Ecciefia mater pia
fit .
8 Ne difleras 2. de percipiendis fructibus, Ec-
ciefia? jam adeptum fupponitur jus;igitur pro-
cul a jufta haud delpoliandus fit ratione.
9 Denegatur antecedens : proptereaquod de
percipiendis in pnefentia nulla habenda erit
ratio, ceu ex fupra commonftratis liquet
.
G A P U T III.
U Sura?: numquid ex decimis, minus perfoln-
tis, perfolvendse fint
.
SUM M JE
.
D Ecima : numquid & de perceptis , & de ,
percipiendis, danda fit frudibus .
S U M M JE .
Nnm.i.Thefis prxdefiuitio .
A’num.2. ufque ad 4. ejufdem probationes.
A’num.4. ufque ad finem , oppugnationes ,
earumdemque folutiones .
J E perceptis dumtaxat,fecus vero de
Sg wHik P erc *pi enc bs frudibusjdecimam ef-
fe perfolvendam,exiftimant, Baldus
Amendola ad Francum decifi. 103.
num. 7.
2 Probatur decima de fui conceptu ex iis ,
Num.i.Thefis prsdefinitio.
Num. 2. ejufdem Thefis probatio .
Sfe perfolvendas docent Amendola ad
decif.de fr anebis 1 o 3. nu. 10. alii que.
Probatur.decimas minus perfolves
ad paffi damni reftitutionem eft adftringedus
,
alioqui aliena cu jadura locupletaretur,quod
perabfurdum foret , l.nam hoc natura iq.ff.de
condi cti oni bus indebi //.An tonius Faber in juris
prudentia de jur.tit.i. prine. 2. illat.i.
in fine , pag.^
.
proptereaquod Ecciefia? detri-
mentum,ob minus decimarum perfolutionem
fupponitur, adeoque ceu lex reftitutlo digna-*
autumatur .
8 9
In Ant. Capic. Dec. XXI.
DECISIO- XXI.
I N Caula Lilae Severint cum Jac. Severina eius amita fuit dubitatum : vtrum
ftante Confuet. Civitatis Neapobquas incipit fi quis , vel fi qua : in qua_
clifponitur, quod decedenti ab inteftato fine liberis fuccedunt fratres, ac nepo-
tes,^ neptes ,8c pronepotes, defcendentes ex fratre, vel fratribus praemortuis
squaliter cum fratribus fuperftitibus in ftirpem . Si ad hereditatem defundri
concurrerent foror defundi cum filia fratris alterius ptxdefundi,an filia fratris
excludat amitam, &c. Hac Antonius Capicius
.
AUCTORIS E X_A M E N.
F a ili Speciet .
E XtincPo patruo abfque liberis : quifnam_»
ad ejus fucceffionem ab inteftato admitten-
dus fit, feu communi infpefto jure , feu ftatn-
to excludente feminas, ext antibus mafculis ,
‘feu confuetudine Civitatis Neapolit. fi quis ,
vel fi 'fl#rf,pra?definiente,legitirnis liberis haud
extantibus, proximiores ex patris parte in_*
tsniv effis defuncti bonis, fuccedere , exceptis
tamen bonis illis, qua; ipfi ex matris parte_»
acquifita funt; in quibus proximiores ex ma-
tris parte fuccedunt;neptis defuncti (inquam}
ne ? an vero ejus amita ? vel amba? infimul
aequa fuccedant lance? ad commentationem ,
& ftatuti , extantibus mafculis , faminas ex-
cludentis,Sc Cofuetudinis Neapolitana? fi quit,
vel fi qua ,
SUMMJE.
Num. i. & 2. prima? The fis pra?definitio.
A’ num.^aifque ad 17. ejufdem Thefis pro*-
bationes .
Num. 17. fecunda? Thefis pra?deffnitio .
A’ num. 18. ufque ad 59. ejufdem fecundae
Thefis probationes .
A’ num. 59. ufque ad finem , earumdem_>
Thefem impugnationes , folntionefque
.
1 quibus pra?definiendis,communi at-
tento jure,neptem , amitamque ad pa-
trui extincti fucceffionem , ab intefta-
to aequabiliter efle fuccededas per S.C.
fbiile prasdefinitum , in ifthsec commonftrat
Antonius Capicius hic in fine verba ; ibi :
fuit ccnclsfum, 3 J votatum , quod amita cum
nepte concurrat, 3 ~ quod amb a fuccedant . Et
quidem rationabilis ejl decifio : nam utraque
pars erat tn jure fubfentabilis : aquiar igitur
eji fententia , ut omnes admittantur , 3 *c. eft
Reg. de Ponte, confilia 59. num. 24. volum. 1.
&“ in tra&. de potejlats Froregis , tit.sg.in prin-
cipio, num. 58. Molfefii, in comment. ad Ccn-
fuet.Xeapol. parte 4. quaft. 28. 29. 3 * 32.
Pafcalis, in tracl. de vir.patr. potejt. parte 4.
cap. 9. num. 19. Urfilli, ad decif. Afflidi 16 1.
num. 2. Minadoi, in Confit. J\egni , in aliqui-
bus, in 3. not. num. 1 18. Afflicti ,in Confit,
in aliquibus, lib. 3 . 'de fucceff.fi. com. rubrica
23. ntrm. 65. aliorumque ; quorum aliqua ex
parte , & Author, & fectator eft Thorus, com-
pend. decif. §. neptis , 3 ~“ fic fili a fratris defun -
2 Bi an concurrat ,adverfus Cinum,Alexandru „
Decium, aliofque, quos laudat , fiectaturque_>
Reg. de Franchis, decif. 52. a num. f. ufque
ad 10. memorantis, pro nepte per S. C. fuifle
prodefinitum, ac per confequens per neptem
fore excludendam h fucceffione ab inteftato
amitam .
3 Probatur 1. Meo- judicio fic : ideo neptis
patrui fucceflor fit, in quantum patris jura eft
4 repra?fentans : verum enimvero fi ejus pater
fuperftes fniflet; quippe una cum extincti fo-
f rore fucceffiflet : propter eaquod inter fra-
tres , fororelve , communi attento jure_> ,
aquabiliter dari fucceffionem explorati juris
efle, /.f . §. non tantum, fi. de liberis agnofeen-
dis, 1 . penult. eod. tit. Antonius Faber, in fu-
ris prudentia, tit. 8. de patria potefiat. prine.
7. illat. ip.pag. $31. fiquidem eodem in gra-
du extant. Argumento legis, fi viva matre__,
,
Cod. de bonis maternis, l. pupillus, %, finali, fi.
de condit. 3 “ demonfhrat. I. 12. tabularum _=» ,
Cod. de legitimis haredibus , L maximum vi-
6 tium, Cod. de liberis pr <2 ter itis ; neu melioris
coditionis hoc in cafu neptis refpe&u patrui
,
ac ejus pater, relate ad ejus patrem cenfetur;
igitur nil mirum, fi communi infpecto jnre_.,
^qualiter neptis cum amita in iftiufmodi fa-
cti fpecie, fuccedere prodicetur .
9 Probatur 2. defacto frater, fororque in pri-
mo extare fupponuntur gradu. Canon, feries
,
Canon, ad fedem 35-. qudtfi. 4. 3 “ f. cujus
Authores fuifle Gregorium Primum , & Zac-
chariam vulgo exiftimatur , in Canon. Forrb ,
8 3 “ Canon. Parentela eadem , quos tamen po-
tius afiertores, quam Autfcres exiftimare de-
bemus; fiquidem in veteri lege in primo gra-
du habiti fuerunt,licet inter eosfob raritatem
hominum, conjunctio prim ordio recepta fuit;
ftatim tamen fuit cianata, quin,d: ve teres om-
nes in primo cSfarrguinicatis gradu fratres po-
fuifle, conflat ex Platone, de Fspub.Sc ex Arifto-
9 tele 2. Politicorum, cap. 2. Hierocles Phiiofo-
phus, apud Stobenm , dum gradus cognati o-
M ~ num
9 6 Theatr.& Exam.omn.Dec.Regn.Neap.
47 Hinc conciliatos habes Authores fupralau-
datos a Capicio hic: proj>tereaquod Authoru
placitum unum» de Iegitjpiato per fubfequens
48 Matrimonium eloquitur, quod per Capidum
feratur . Secundum vero op i n amentum-. ,
five de Principis . refcript-o , fi ve per Cu-
rise oblationem legitimato loquitur, infpicito
Molfefium quajt. 10,
Pro prsedefinitionis hujufcemodi
illuftratione.
C A P U T %
T 7 Ilii per fubfequentes legitimati nuptias, md»
,r mortis articulo celebratas ; nurpquid fub-
ftitutum excludant,
' S U M M JE . •
>, ; - i :SZ ’ • <• -O-* e ^ ;o • *; • ?
Num. 1. Thefis prsedefinitio,
A’ num. 2. ufque ad lo.ejufdem Thefis pro-
bationes.
A’ num. 10, ufque ad finem,ejufdem The-
fis impugnatio, & folutio. ’
*f que probatur , I. dolum , Cod,. de dolo z ausre. j
filii vera in filiationis poffeifioiie extare fup-
8 ponuntur . Nec firma ducitur illatio ifthaec,;
in mortis 'articulo fuos legitimat teftator
9 filios ; igitur dolose: fiquidem, qui fuo utitur
jure, minus dolose agere perhibetur, /. nullus:
videtur, der e gulis juris.
10 Dicesinuptise in mortis articulo cfelebratse,
in fubftituti fraudem flabili tse pradumuntur 5
argumento legis filia med,jf. foluto matrimo-
nio } 7iQ per confequens ei nullum inferri debeat
praejudicium. argumento textus", in 'caf.de his,
de fepulturis-, igitur ,&c.
11 Irritum ducitur antecedens:proptereaquod
id potius portendere foret, quam comproba-
re: quandoquidem fupralaudatus textus i in /.
filia, nec alio in themate extat , ut liquet ex '
ejufdem textus verbis, ibi: vir in hoc repudiu
mi fit, ut mortua , & dotem potius hdredibus
ejus, quam mihi redderet } ac per confequens
cum de repudio alloquatur : juremerito , &c.
infpicito fupralaudatum Fachineum , littera
12 B. coi. 2. idem etiamnum ediflerito de textu
,
in cap. de his , de fepulturis , fiquidem ibi
Canonica debet portio exhiberi
.
CAPUT II.
I W^pUbflitutum excludere haud dubie reor.
eft Menochii , Manticse, apud Fachi-
neum, 4. controverf. cap. f j\ Reg.qe__,
Marinis in obfervat. ad decif. Revert. 22 3.
num.Cji. &• refol. juris, Ub.z.cap. 1 3 %.\num.%.
ba Frobaturrper fubfequens legitimati Matri-
monium,ex fupra comonftratis in prima facti
fpecie,sequa fuccedunt lance , cap. tanta, qui
flii fnt legitimi , l. cum quis,de naturalibus
liberis, l.Divi Confiantini,Leu:n,quis,C .de na-
turalibus liberis, % fn.Xvdl.de nuptiis,%. pen.de
hare ditat. qua ab intefl . novella 74. C* 1 * 78.IU-
flin, Auth.^c Triente,& femijfe,coliat. 3.Gon-
zalez in lib.^.d&cretahtit. 1 7. qui filii fnt legi-
timi, c. coque fi us i.n.s; .coment. pag.21 i.ac filii
3 legitimi, & naturales:verum enimvero legiti-
mi , & naturales fubftitutum explodunt, ar-
gumento textus in l. quid ergo,ff. de his , qui
not.infqm. in l.in deliciis, $.fi extraneus, ff. de
noxalibus, & in l. tribunus, jf.de milit.tefiam.
Infpicito _Reg.de Marinis refol.jurisfiib.i.cap.
226. num. 4. pag.41 7. Antonium Fabrum 6.
Codicis tit.27. ad S.C. Treb. defi.lq. pag.7 J9.
igitur etiamnum filii per fubfeques legitima-
4 ti Matrimoniu. Neu refragatur,quod in mor-
tis articulo per fubfequentes legitimati fuif-
fent nuptias : nam id mere materialiter
fe habet , cum id libere filios legitimafTe_>
teflator fupponatur fuos , ac per confequens
5" procul a dolo ; qui cum facti fit , probatione
indiget, l.in bello, %.fada, ff.de captivis, & pofi
lim. reveYfd.fi emancipati, 9. C .de collat. l.l.C.
de proh ationib.l. quacumque, %.fin. jj.de publi-
can.l.af'ecuratjo,C.de non num. pec.cap .cum_~*
Jcannes,$.verum,de fidei hiflrumen. cap. licet,
6 de confiit. lib.6. Neu eft prsfumendum aduf-
F llii per fubfeques legitimati matrimonium
:
numquid fubftitutum excludant $ fi condi-
tio ifiheec, f abfque liber is, legitimis , & natu-
ralibus decejjerit, adiecta fuerit a teftatore .
S U M M JE.
Num. 1. Thefis prasdefinitio .
A’ num. 2. ufque ad 7 .ejufdem Thefis pro-
bationes . _
A’ num. 7. ufque ad finem, ejufdem Thefis
impugnatio, & folutio .
1 Ubftitutum excludere exiftimant Pari-
fius. Natta, aliique, quorum,& Author,
©P* & fectator eft Menochius , de prafumpt.
lib. 4. prafumpt. 81. num. 4. adverfus
Fachineum, 4. controverf. cap. 5-4. Reg. de_>
Marinis, ohfervat. ad decif. Reg. Revert. 1 1 B.
num. 6 . aliofve .
2 Thefis ifthsec iifdem prorfus mediis, quibus
prima facti ipecies decifionis Capiciamu com-
probata fuit, prcbatur j igitur, &c.
9 Probatur 2, ex textu, in cap. cuni in eun-
dis , cap. innotuit , de electione: fiquidem--»
hic per fubfequens legitimati Connubium_,
,
immediate ex legitimo fuborti ftemate arguu-
4 tur:quadoquide lex ipfa. perinde fe habet,ac fi
ab exordio ex legitima fuiffent fuborti matri-
monio, illos expiat, l.cU quis,verf. neque enim,
Cod. de naturalibus liberis } ibi : neque enim
verifmile eft , eum, qui pofiea,vel donationem ,
vel dotem confcripferit,ab initio talem affectio-
nem circa mulierem non habuijfe , qui eam di-
gnam ejfe uxoris nomine faciebat . Authores
funt fupralaudati apud Menochium,»#*!*'^''’ 8»
j Pro-
[Document text truncated for crawler view.]