Aelii Antonii Nebrissensis De Institutione Grammaticae libri quinque ...
Full text
P—— m e " Dep rmitmics —— or
j DE INSTITUTIONE .GRAMMATICJE LIBRI QUINQUE Novíssime quàm plárimis , quz áliis in editiónibus , irrépserant , mendis accuraté expurgáti, pristinámque ferme ad puritátem restitáti. 4 D. PETRO DEL CAMPO et LÁGO. || Philoóphie, ac sacre Theolég. Ex-Profess. ;, nunc || Lierár. Humaniór. Moderát. necnon Régie Laiin. r Mairit. Académ. Sócio. ! MATRITI TTPIS SOCIETATIS ANE LEUTE.
ION MP em Ios $ wt DEL PervIEEGTÓ Pu Jene privilegio el -Hospital generál -de ésta corte, por juro de heredad , para poder imprimir el Arte de. Antonio de Neérixà., con. prohibicion ; de que - Otro ninguno. le,püeda. imprimir, sÓ las. penas contenidas en. el original , :despachado - en. el. óficio de^ Juan Vázquez: el aüo de. mil quinientos noventa y ocho. | 4 Tiene asimismo privilegio perpetuo para. imprimir ;.y. vender el dicho Arte en todas las Indias, lslas, y Tierra firme del mar Occéano, con prohibicion de que ninguna otra persona , sin poder del dicho Hospital general, le pueda imprimir, ni vender, - como mas largamente consta de su original , despachado en. el.oficio de Pedro Ledesma.
Advertencia. provechosa. E. esta impresion van acentuadas todas, ó casi todas las palabras latinas, que suelen pronunciar viciosamente los principiantes, y aun muchos de los mas adelantados en la Gramática.: Y para que .se logre el buen fin de este molesto trabajo, será conveniente que los maestros de La-. tinidad adviertan desde luego á sus discípulos, que en las dicciones latinas de tres, à mas sílabas(en que solo. hay dificultad), si elacento está en la vocal antepenültima, como ZAmábere ,. Légere 4. se .ha. de pronunciar bréve la penültima: si estuviere en la penültima, ésta se ha de. pronunciar larga, como zimáre , Legóre ; y siel ácento se pusiere en la ültima vocal de Ja diccion , noes para que se pronuncie aguda , pues ninguna. diccion. latina: se pronuncia aguda en el fin.sino para, denotar, que aquella voz es adverbio, , Ó; preposicion, y para distinguirla de otras partes de la oracion, ó de algun otro caso, con él qual puede" equivocarse. ) um ww oae - 47
) 4:38 AT SAPCISERR Hlc DENOMINUM, ET VERBORUM: INFLEXIONE LIBER PRIMUS. DE LAS DECLINACIONRS de los! Nombres Substantivos, I Declinaciones de los Nombres son cinco, La primera , que hace. el Genitivo en e diptongo, como Mura, Muse. La segunda en i, como Dominus , Dómini. La tercera en is, cómo Sermo, Ser mónis. La quarta en £r como Senius, Senis , ó en us como Genu, Gers. la qniata en ei, E: el Naminstiun en es, Ss Dies , Diéi. Exemplo de la primera Declinacion. Náümero singular. Nominativo, Hzc Musa. Genitivo, Musz. Dativo, Musz. Acusativo, Musam, Vocativo, Musa. Ablativo, à Musá. Nüm:ro Plural, Nominativo, Mucz, Genitivo, Mnsárum. Dativo, Musis. . Acusativo, Musas, ó Vocativo, Muse. — Ablativo, à Musis. Exemplo de la segunda Declinacion. Námero Singular. . Nominativo ;HicDóminus, Genitivo, Dómini. ; Dativo , Démins--^ Acusativo, Dóminum. Vocativo, Dómine. Abiativo à Dómino. Nümero Plural. Nominativo, Dómini. Geuhilvo, Domisórum,
^ 6 De Instit. Grammatica. Dativo, Dóminis;. ^.» Acusativo, Dóminos. ^ Vocativo, Dómini... , Ablativo,.à Dóminis. ' Exemplo de los | Nombres : Neutros de la segunda Declinacion. | ./ Náümero Singular. Nominat. Hoc Templum, Genitivo; Templi. Daiivo, Templo. Acusativo, Templum. Vocativo, Templum. Abla:ivo, à Templo. Nümero Plural. Nominativo, Templa. ' Genitivo, Templótum. | Devo, Templis. — Acusativo , Templa. Vocativo,. Templa. Ablativo, à Templis. Exemplo .de la tercera Declinacion. Námero Singular. Nominativo, Hic Sermo. Genitivo, Sermóais. Dativo, e mn i. Acusativo, Sermónem. Vcocativo, Sermo. Ablaiivo, à Serrróne. Námero Plural. "Nominativo, Sermónes, Genitiv 0, Sermónum. . Acusativo , Tempus... Dativo, Sermónibus; ,;^ Acusativó, Sermónes. - Vocatiyo , Sermónes. : ' Ablativo, 3 Sermónibus. Exemplo de: los Nombres Neutros de la tercera ; Declinacion. 5 Singular. Nominativo, Hoc Tempus, Genitivo , Témporis. Dativo, Témpori. zi | Vocativo , Tempus. Ablativo , à Témpore. P/ural. Nominativo , Témpora. Genitivo, Témporum.' Dativo, Tempóribus. Acusativo, Témpora. Vocativo, Témpo:ra. Ablativo, à Tempóribus. Exemplo de la quarta Declinacion. Singular. Nominativo, Hic Sensus. Genitivo, Sensüs. Dativo, Sénsui. Acusativo, Sensum. Vocaiivo, Sensus. | Ablativo, à Sensu. [ Plural. .— Nominativo, Sensus. : Genitivo, Sénsuum.
5:50 Liber primus. Dativo; Sénsibus..: Acusativo, Sensus. Vocativo , Sensus, Ablativo , à Sénsibus. Exemplo de..los. Nombres. Neutros de; la «quarta Declinacion.: Singular. .. Nominativo, Hoc Genu, : Genitivo ,. Genu. Dativo, Genu. Acusativo , Genu. Vocativo, Genu. Ablativo , à Genu. ij Plural. Nominativo , Génna. Genitivo , Génuum. Dativo, Génibus. Acusativo, Génua. Vocativo, Génua. Ablativo, à Génibus, Exemplo | de. la... quinta Declinacion. Singular. Nominativo, Hic Dies. Genitivo , Diéi. Dativo , Diéi. Acusativo, Diem. Vocativo, Dies. Ablativo , à Die. *- Plura. Nominativo, Dies. Genetivo, Diérum. Z Dativo, Diébus, .- A Acusativo , Dies, Vocativo, Dies. | Ablativo, à Diébus Exemplo de Adjerivos | de Ja ; primera $5 3 segunda Declinacion. Singular... Nominativo, Bonus;Bona, Bonum. 2 Genit. Boni, Bonz, Boni. Dativo,Bono, Bonz,Bono; Acusat.. Bonum. Bonam, Bonum, : Vocativo, Bone Bona, Bonum. : Ablat. à Bono, Boná,Bono. Plural. | ins Nomin. Boni, Bonz, Bona. Genit.Bocórum,Bonárum, Bonórum. . Dativo, Bonis: Acus. Bonos, Bonas;, Bona, Vocat. Boni, Bona, Bona. Ablativo, à Bonis. | Exemplo de. Adjetivosdec la tercera Declinacion. Singulár. 1... Nomin. Hic, & (a). Hzc: Brevis, et Hoc Breve. - Genitivo, Brevis... Dativo, Brevi. |. jy Acus. Brebem , et. Breve. Vocat. Brevis, et. Breve, (d) Lo mismo que et.
- — A2 Pe —q— TROC TPPS MARTT — 9 "—n AMNNNENUe 14. De Instit. Grammatica. , -) Cinco compuestas de: Quis, que tienen la composicion : derpues de.él. : Singular. EitRo V Nominat. Quísnam; Quáénan, Quódnam; es Quídiim, Genitivo, Cujusanam.- Dativo, Cuínam; Acus. Quémnam, Quámnam; Quódnam, ve/ Quídiám: Ablat. à Quonam, Quánam, Quonam , vel Quidam, Plural. . ^" Nominativo, Quínam ; Quáenam, Qü£enam: - Genitivo, Quorámnoam ,-Quarámnam , Quorámnam. Dativo , Queísnam;, vel Quibüsnam. Acusaivó, Quósnam , Quásnam ,; Qüáenam. ^^ Ablativo, à Queísnam, vel Quibásnam. 1 ^ Singular. - Nomin: Quíspiam,Quáepiam, Qucdpiéssael Qudptam. Genitivo, Cujáspiam. Dativo, Cuípiam. Acus. Qvempiam,Quámpiam, Quód piam, vel Quídpiam.: aem à Quópiam , Quápiam, Quópiam ; ve/ Quipiam. Plural. Noaiindués; Quípiam,.Quáepiam, Quáepiam. . Genitivo, Quorámpiam, Quarámpiam, Quorámpiam, Dativo, Queíspiam, ve/ Quibüspiam. 7. Acusativo, Quóspiam: Quáspiam , Quzpiam. Ablativo, à Queíspiám ve! Quibüspiam. Singular. Nom.Quísquam,Qoáequam, Quódquam, vel Quídquam, Genitivo, Cujásquam. Dativo, Cuíquam. Acusativo, Quémquam., Quámquam, nsa edd Quídquam. Ablativo, à Quoquam, dde Lal Quoquam, M Qui. quam. Plural. : Nominativo, Quíquam, Quáequam, Quáequam. . Genitivo, Quorámquam, Quarámquam;Quorómquam;
^Liber primus; ^: 1j Dativo, Queísquam, vel Quibüsquam. Acusativo, Quósquam, Quásquam; Quáequam. Ablativo, à Queísquam, ve/ Quibüsquam. Singular. . st Nominat. Quisque, Quzque, Quodque, ve] Quidque. Genitivo, Cujásque. —- Dativo; Cüíque, Acusat. Quemque, Quamque, Quodque, ve/ Quidque. Ablativo, à. Quoque; Quaque, Quoque; ve/ Quique. il, eire. Plurale. 2n c ovirins: Nominativo; Q uíque, Quzque, Quzque. dh Genitivo, Quorümque; Quarámque,:Quorámque; Dativo, Queísque, ve] Quibüsque. * Acusativo, Quosque ; Quasque; Qiizque, Ablativo; à Queisque ; ve] Quibüsque. Singular. : x Nominativo, Quisquis; Quidquid. -«. (OVEM ' Genetivo, Cujuscujus. | —— V M — — —. —-Dativo , 'Cuicui: Acusativo, Quemquem, Quidquid. Abiativo, à Quoquo, vel Quiqui, - cde -huVI s 5 Eduzal. siaptin Viet nri Nominativo, Quiqui.— -Genit. Quorumquorim, Dativo, Quibusquibus;—— Acusaí; Quosquos, ^ Ablativo', à Quibusquibns.: X ie: ^£ E AL Otros cinco compuestos de Quis, que tienen la composicion ántes: de. e] : los: quales. tienemen a la femenina terminacion del. Nominativo: de Singular, sino ey Ecquis, y Nunquis, que la tienen en a , yen 2. "(todos cinco tienen. tambien solamnnte en a la: neutra teris nacion del Nominativo, y Acusativo del! Plura]; 5. ! : Singular. T Nominativo, Aliquis , Aliqua, Aliquod, ze] Aliquid. Genitivo, Alicüjus.—-— Dativo, Alícui. : Acusativo, Aliquem, Aliquam, - Aliquod ; vel Aliquid. Ablativo, ab Aiiquo, Aliquá, Aliquojve/ Aliq.i, ' ' )
De Instit; Grammatica. RT iPluraliss «i8 Nominativo; - Áliqui ; Aliquz.j. Aliqua. Genitivo, Aliquórum;; Aliquárum , Aliquórum.:: Dativo, Alíqueis, vel Alíquibus. Acusativo , Aliquos , Aliquas;; ' Aliquav 0 s enupo T Ablativo, ab. Alíqueis , ve/ Alíquibus. .ovidinat) 3. Singular. | - ) sen A Nomin. Ecquis, Ecqua, ve/ Ecquag, Ecquod, vel Ecquid, Genitivo , Eccüjus - Datívo , Eccui. Acusativo , Ecquem , Ecquam; Ecquod; vel Ecquid. t Ablativo, ab. Ecquo, Ecquá, Ecquo;: vel Ecqui. Plural; i ,91 sri i'gC Nominativo , Ecqui, Ecquz , Ecqua. Genitivo, Ecquórum, Ecquárum;:Ecquórum. Dativo , Ecqueis , ve/ Ecquibus. ; Acusativo, Ecquos ,! Ecquas; Ecqua. ' Ablativo , ab:.Ecqueis, vel. Ecquibus. ASingulàre iQ &', sidA Nominativo , Nunquis, INuaqua, vel Nunquze, Nun- .., quod ,..ve/. INunqnid. «ipi "ognimoWi Genitiyo ,' INincüjus ——Dativ; INiiocuio() V ovirsd Acus. Nunquem , Nunquam; Nunquod, oc! Nunquid. Ablativo , à Nuaquo, Nunquá, Nunquo, vel Nunqui. Lemos e esndit wwaPlurgl s sovione sis 1o — Nominativo, Nunqui ; Naonquz;. Nunqua. netolt Genitivo , Nunquórüm, Nunquácum , Nunquórum., | Dativo , Náaqueis, vel. Nánquibus. | quei" ] Acusativo, Nunquos, Nunqnuas, Nunqua. 5 5 5 Ablativo , à. Nünqueis , ve/ Nünquibus. . Von | Singular. | Nominativo, Nequis, Nequa, Neqiiod, oe :Néquid; | Genitivo , Necáüjus. —pativo,INécui | Acusativo , Nequem, Nequam, Nequod, ve/ Nequid. . Ablativo, à Nequo, Neqvà, Nequo, vel Nequi ^ | |
: Nominat; Siqui, Siqua, Siqua. ' Ablativo, à Síqueis , ve/ Síquibus. "Dos compuestos de Quis, que tienen la cotposicion Ablat. ab Ecquonam, Ecquánam, Ecquonam ,.. ve] Genit. Ecquorámuam, Ecquarümnam, Ecquorámnam; - Ácusat. Ecquósnam , Ecquásnam , Ecq uaénam. : Ablativo, ab Ecqueísnam , vel Ecquibüsnam. Liber Primus. 17 Plural. Nominativo, Nequi, Nequz, Nequa. Gemitivo, Nequórum, Nequárum, INNequórum. Dativo, Néqueis , ve Néquibus. Acusativo, Nequos, Nequas, Nequa. Ablativo , à Néqueis , vel iNéquibus, Singular. ; Norminat. Siquis, Siqua, Siquod ; vel Siquid. Genit. Sicüjus.—— : ———-Daiivo, Sicui. Acusat. Siquem, Siquam, Siquod, ve Siquid. Ablat. à Siquo, Siquá, Siquo, ve/ Siqui. lural. Genit. Siquórum, Siquárum, Siquórum. Dativo, Síqueis, ve] Síquibus. Acusativo, Siquos, Siquas, Siqua. antes , y despues de él. Singular. dá Nominat. Ecquísnam , Ecquáenam ; Ecquódnam , vel Ecquídnam. . "nog Genit. Eccujásnam.—-————:-— Dativo, Eccuínam, - Acusat. Ecquémnam, Écquámnam, Ecquódnam,. vel Ecquídnam. Ecquíinam. Plural. Nominat. Ecquínam ; Ecquáenam, Ecquáenam. Dativo, Ecqüeísnam, ve/. Ecquibásnam. 2
NOTA cnt We 1. 18 De Instit. Gramatieze. Singular. Nominat. Unusquisque, Unaquáeque, Unumquódaue, vcl. Unumquídqne. psv Genit. Uniuscijásque. Dativo, Unicuíque. Acusat. Unumquémque. Unamquámque, Upnumquódque , ve] Unumquídque. io has Abiativo , ab Unoquoque, Unaquáque , Unoquoque; vel Unoquique. Plural. : ^n Nomibat. Uniquíque , Unzquáeque , Unaquáeque. Genitivo , Unorumquorümqae , .Unarumquarümque, Ünorumquorümque. 13i6; Dativo, Unisqueísque , ve/ Unisquibüsque. Acusat. Unosquósque, Uonasquásque, Unaquáeque. Abiativo, ab Unisqueísque; ve/ Unisquibüsque. Quatre compuestos. de Qui, Quz, Quod. Singular. id. Nominat. Quicámque, Quazcumque, Quodcümque. Genitiv. Cujuscámque.—— Dativo, Cuicáümque. Acusat. Quemcümque, Qvuamcumque, Quodcámque. Ablativo, à Quocümque , (QQuacümque , Quocümque. E Plural. Nominat. Quicümque, Quacümque , Quzcümque. Genit. Quorümcumque; Quarumcümque, Quoruimcümque. Dativo , Queiscámque , ve/ Qnibuscámque. 'Acusat. Quoscümque , Quascümque , Quzecümque. Ablativo, à Queiscümque, ve/ Quibuscámque. Singular. Nominat. Quidam, Quadam. Quoddam, vel Quiddam. Genit. Cujásdam.- Dativo, Cuidam. Acus. Quemdam, Quamdam, Qnoddam, vclQuiddam. | Ablat. 3 Quedam ;Quádam , Qnodam; vel Quidau..
y» Dr NUIBRNI C PRA SRENPRENESNETE REIR T B accent ; den c NG | 5 Liber primus «7 19 Plaral. Nominat. Quidam, Quadam , Quadam. Geait. Quorümdam; Quarümdam ; Quoritmmdam: Dativo , Queísdam, ve/ Quibásdami!,- 5i Acusat. Quosdam, Quasdam ; Quosdam. Ablat. à Queísdam , vel Quibusdam. 5. wi o | | Singular.: | eU Nomit. Quilibet, Quáeliber, Quódlibet, ve/ Quídlíbet. Genit. Cujáslibet, —— Dativo; Cuíiiber: Acus. Quérilibet, Quámlibet, Quodliber, ve] Quídliber. Ablat. à Quóliber, Quálibet, Quólibet, ve/ Quilibet. Plural: Nomin, Quílibet , Quáelibet ,; Quáelibet. i Genit. Quorümlibet, Quarámlibet, Quorámliber. Dativo; Queíslibet ,' o Quibüsliber. - Acusat. Quósliber , Quáslibet , Quáelibet. Ablat. à Queíslibet, ve] Quibiüsliber. : Singular. - Nominat. Quivis , Quzvis, Quüodvis, oe Quidvis? Genit. Cujüsvis. — — Dativo, Cuívis. Acusat. Quemvis ; Quamvis , Quodvis, v4] Quidvis. Ablat. à Quovis, Quávis; Quovis, vel Quivis.- ; Plaral. / (ovi : Nominet. Quivis, Quzvis, Qvezvis. Hle Geuit. Quorámvis , Quarámvis, Quorámvis. Dativo, Qaeisvis, ve Quibüsyis, j, 150] Acusat. Quosvis, Quasvis J/Qbzvisiscilll , ovi) blat. à Queísvis, v7 Qhibüsyis, ——.1U Lov! !p4 TP AM Nombres: Adjctivos irregulares en algunos LIU bk 350 Singular. HLVR WBCUDOYE Nominar.. Uüus; Una, Unum. E Geait. Unius.- —Dativo, Unf. 55 Acus, Unnm, Unam, Unum.—A 5l, gb Uno; Uná; Uno. " F , n us ON 1j "fy.
20 De Instit. Gramaticae., Plural. Nomitat. Uni, Unz, Una.: Genit. Usibvisi Unárum, Unórum.—-—-—Dativ. Unis. Acusat. Uds; nas: Una: Ablat. ab Unis. Singular. Nomin. Solus , Sola, Solum. Genir. Solius. Dativo , Soli. Acus. Solum, Solam,Solum.--Ablat. à Solo, Solá, Solo. Plural. d Nominat. Soli, Solz , Sola. Genit. Solórum, Solárum, Solórum. Acusat. Solos, Solas , Bis Singular. Nioifinat. Totus, Tota, Totum. Genit. Totius. Dativo, Toti. Acus. Totum, Totam, Totum.—-Abl. à Toto, Totá, Toto. Plural. Nominat. Toti, Tote, Tota. Genit. Totórum , "Todiüm-i Totórura.— Dat. Totis. Acusat., Totos , Totas, Tota. Ablat. à Totis. Singular. Nomin. Ullus, Ulla, Uilum. Genitivo, Ullius. Dativo, Ulli. Acusativo , Ullum, Ullam , Uilum. Ablativo , ab Ullo , Ullà , Ullo. Plural. Nominat. Ulli, Ullz , Ulla. Genitivo, Ullótam ; Ullárum, Ullórum. | Dativo, Ullis. Acusat. Ullos, Ullas; Ulla. | Ablativo , ab Ullis. | Dativo Solis. Ablat. à Solis. Singular. LCS. Nominat. Nullus, Nulla, Nullum. aea Genitivo , Nullius. —JDativo, Nulli, ^^^ Acusat. Nullum, Nullam, Nullum "m Ablativo , à Nullo, Nullà, 'Nullo,
. Liber Primus. . 21 Plural. Nominativo , Nulli, Nulla, Nulla. Genitivo, Nullórum, Nullárum, Nullótum. Dativo , Nullis.. Acus: Nullos, Nullas, Nulla. Ablativo, à Nullis; 2, | ; Singular. Nominativo , Alius, Ália, Áliud; Genitivo, Alius. Acusativo , Alium, Aliam, Aliud. Ablativo , ab Álio, Áliá, Álio. T , Plural. Nominativo, Álii, Áliz, Alia. Genitivo ,' Aliórum , Aliárum , Aliórum. Dativo, Àliis.— Ablativo, ab. Aliis. Dativo , Alii. Singular. Nominativo, Alter , Áltera ; Alterum. | |. Genitivo, Altérius.— - Dativo , Alteri. : Acusativo , Alterum ,, Alteram , Alterum, Áblativo , ab Altero, Alterá , Altero. . . : Plural. | ; Nominativo, Álteri , Alterz, Altera, Genitivo, Alterórum, Alterárum ,. Alterórum. ' Dativo; Alteris.—Acus, Alteros, Alteras, Altera, Ablativo , ab Alteris, mes Singular. Nominativo , Uter, Utra, Utrum. Genitivo , Utrius, —— Dativo, Utri, Acusativo, Utrum , Utram , Utrum. Ablativo ab Utro , Utrá , Utro. ^ Plural. Nominativo , Utri , Utrz, Utra. Genitivo , Utrórum , Utrárum , Utrórum. Ii. ^i Dativo, Utris. —4Acus. Utros, Utras, Utra. Ablaüyo, ab Utris., /24 5 — — Acusat. Álios, Álias, Ália.
22 De Instit; Grámaticz Singular. Nominativo, Neuter j Neutra, Neutrum. Genitivo; Néutifüs, cus arivo; Neutri; ^ Acusativo , Neutrum ;"Neuttam , Neütrum. Abiativo, à Neutro, Neutrà, Neutro. Plural. Niominativd; Neutri, Neuntrre , Neutra. Geuitivó; Berita; Neurfürici Neutrórum: Dativo , Nc: iris, 22A Gus. ae PETS Nentras, Neu. . Ablativo , à Neutris. LÁ - Singular. Nominativo, Utérque; Utraque , Utrtimque. Cenitivo , Urrtüsqtée, -——— Dadvo:. th rigüeiinp- AVcusativo, Urrümque; Utrámqoe , Utrümque: HE "Ablativo, ab Utroque , Uuágue; "Utroque. ^ I9 Plural: Nominativo , Utique; Uidedtie:, Utraqüe, Genitivó Hlrorgitebtr Urmarimque; ; Uuóránique: Dativo, Utticpi e. (mS — Acosativo , Utrósqiie Utresque ; Uiiqé.: nasum Ablativo , ab i pne lh siisdati Nomindtivo "Ab éenters Aerarta Altura Genétivo', Alvetütids] "wel Aiteriusptrius. ^ pov 1^ t Dativo, Altérutri. oy1daid A Acusstivo, Alrécutrum; "Altérutram , Asc irem Atlauvo, ab Pug "Altérütrá, Altératro: " oW SUMA Plural. wL9r . Nominativo, Aérea ; Altérntre j Altérutra. ^" Genitivo , Alter utróram, Aliéfiitrárdm; Aer ti Daiivo, Alérattis. ux Ábutarivo, Alrérutrós; Aliécüttas, Kies E AR Mativo , as Altérütris; ^ C ! inoga Tr Quince ncribres liay que aunque van for 1 B evis, e£. Dreve, tieren ctra Jerminacion masculina: ei en qtee Sissi di. T— — pu wer debis. L - v eoe dimit:
"m ; T Sec — »W.- Mute — i Libet. primus. ^ 22 5olo sirve al Nomiriativo de singular , y declínanse así: Hic acer, hic, et hzc acris , ec hoc acre. Al qual siguen en 10do: Alacer, Celer, Céleber , Campéster, Ecquéster , Pedésier, Palüster, Salüber, Silvéster, Vá- "lücer , Septémber, Ocióber, Novémber; Decémber. T aunque de todos no haya exemplo para la terminacion feménina en is; pero como son adjetivos , que * van por Drevis, son comunes. de dos en esta termina. | cion, y juntamente tienen la otra em et maculina. | Terencio-dixo in Eunucho : Quid tu esr tristis? Quidve . | es álacris? T Ennio: Acris somnus. T^ Ciceron: Locus célebris. T el misme : Annus salübtis. Y DE LAS CONJUGACIONES DE LOS VERBOS. "Conjugaciondel Verho sustantivo Sum, es, esse; fui. Modo Indicativo. "Tiempo p:esente. diu Sing. Yo soy.———— —— —- — —— —-Rgo sem. Tá eres. —————————————— Tu es. Aquel es, ——————— — —— —lileest. Plur. Nosotros--somos.——— ——— Nos $umus. ! V'osotrossois. Vos estis, Aquellos son. ——— — —Aili sunt. : Pretérito imperfecto, — — —— À—9 — Siog. To era. Eram. "Aquel era. ———— — M — — Btati Plur. Nosotros éramos. ICE Erámus. Vosotros érais. —— —— S RErátis. Aquellos eran. RUD EN Erant. . Pretérito perfecto. Sing. To fuf, á he sido, ó hube sido.- — ———— Fui;
| | | | -—"-wvwnvm 20 De Instit. Gramaticz. Vosotros hubiérais , habríaie. ,^ y hubiéreie amado. ————^ —— Amavissétis., . Aquellos ..hubieran ,... habrían , y | hubiesen amado. ————— Amavissent. Futuro de Subjuativo. Mi eld Sing. To amáre , d hubiere amado.-- Amávero. Tü amáres , d hubieres amado. ——— ——- Amáveris. , Aquel amáre, ó hubiere amado. -Amáverit. Plur. Nosotros amáremos , d. hubiereiios amado. Aimaveilmus. Vosotros amáreis , óhubiéreis. amado.: Amaveiitis. . "Aquellos amdren, à hubieren amado. — Amáverint: 4.84 : lufiniiivc. Presente ,. é iiperfecto. ———— Amáre. Amar. Pretérito perfecto, y plusquam Tuer Haber amada. AUN Futuro de. lnfinitivo. Bolas de amar.---Ama:ürum, amatüram, amátürum. esse , vel ainá um ire. Circunloquio . segundo. Que amára, ó hubiera de lraber. amado.-- Amaitürum, amatüram , amatürum. fuísse/. Dus Gerundios Substantis os; Genit.. Amáudti -——————Dauv. Amaudo. Acus. Amándium. ———Ablat. Amándo. MÀ —— De amar. Para amar. a amar. Por amar , d amaudo. Supino.: | A amar. iiia iodcalpii gin Amátuia. Participio de presente, é imperfecto. /— 5075. EI QUE dia , Ó. amaba. Aman, ntis,
* — Liber primus. ^: 24 Pariicipio de futuro en rus. : .El. que ha , é tiene ide amar.-——— Amatürus, rs, rum. VOZ PASIVA. Indicetivo. Tiempo. presente, Siag. To soy | amado. ——— — - "Amor, Tá eres amado. —-- Amártis, vel amáre, ,. zIquel es amado. ——— — Aqmàtur. Plur. Nosotros somos amados.-— —-Amáímur, Vosotros sois amados. -L— Amámini, Aquellos son. amados.—- —-—— Amánutur., Fu Preiécito. impe:fecto. " nni Sing. T^ era amado. — Awábar. Tá eras amado. Amabát:is, vel Amabáre. ZAquel era amado -Amabátur, . Plur. Nosotros éramos amados.-- -—— Amabámur. Vosotros érais amados. Amabámini, Aquellos eran amadas. Amabáintur. Pretérito perfecto. Sing. To fuf, á he sido amado.— ——— Amátus, amáta, amátum sum , ve] fui. — t Tá fuiste, 6. has. sido amado. —-Amátus, amáta , amátum es , vel foísti. : Aquel fué , é. ha sido amado. Amátus, amáta, amátum est, vel fuit. Plur. Nosorros fuimos, ó hemos. sido amados.-«Amáti, amátz, amáta, sumus , vei fáimus. Vosotros fufsteis, 6 habeis sido amados.-- Amáti, . amátz ,-amáta estis, cel fuíscis. «aquellos fuéron, 6 han sido amados.—— Amáti, 5o£4 amát y amáta sunt ; fuéruni j vel füére, "o1t3uÀ Precérito plusquam perfecto. Sing. Ta balia sido amado. Ainitus, amáta, 73 amáium eram, vel. fáerüm. í
CA m menm vieperot d mmn mmm i Diu PETENS TERN ERI RAPPER Rn B De Instit. Gramaticz. Tá habias sido amado. Amátus , Àmáta, amátum eras, vel füeras. Aquel habia. sido amado. ———— Amts, amata, amátum erat , ve] füerat. Plur. Nosotros habíamos /sido amados.—-——— Amáti, amátz, amáta eramus, ve/ fuerámus. Vosotros habfais sido amados.— Amáti , amátae, amáta erátis, vel fuerátis. "Aquellos habian sido amados.-———Amáti, amátze, ' amáta erant. , ve/ füerant: 0 777, V Futuro imperfecto. Sing. To seré amado. ———— -— Amábot. Tà serás amado.--————— Amáberis, vel Amábere. Aquel será: amado.——— Amábitur. Plur. Nosoiros serémos amados.— Amábimur. -— - F'osotros seréis-amados.———————Ambímini, | Amabüntur. Aquellos serán a«ados. ui Futuro perfecto. Sing. To habré sido amado.— Amátus, ta, tum füero. Tá habrás sido amado.—B mátus , ta, tum füeris. Aquel habrá sido amado.—8A mátus, ta, tum füerit. Plur. Nosotros habrémos sido amados. Amáti, tz, " ta fuerimus. Vosotros habréis sido amados.- Amáti, tz, 4 ta fueritis. Aquellos habrán sido amados.——— tz, ta füerint. j Imperativo. Presente, y Futuro. Amáti, - Sing. Sé tü amado. ———————-— Amáre , vel Amátor.- —À Sea aquel amado. Amátor. Plur; Sed vosotros amados.—Amámini, vel Amáminot, Sean aquellos amados.——— —Awmántor:
Liber Primus, ^ 23 Optativo, ó Subjuntivo. 1n Tiempo: preseute. Sing. To. sea. amado, — -——— Amer. Tá sea; amado, ——————— Améris; vel Amé:e. Aquel sea amado. -— Án éur. Plur. Nosotros: seamos. amados. ——Amémut. Vosotros .seais amado s, ———7——— — 5Amémini. Aquellos | sean amáados.—— — — -Anjféntur. Pretécito: imperfecto. i Sing. T» fuera , sería, y fuere-amado.— Amárer. Tá fueras, serías ; y fueses amado. —Amaiéris, vel Amarére; 3 ZLauel fuera , sería, yfuese amado.--A màárétur., Plur. Nosotros. fuéramos , oserfamos , y: fuésemosg - : amadoy.- Al - Amarémur, Vosotros fuérais j. seríais ; y fuéseis amadosi 2 ——- Amgtémini, "Aquellos. fueran y. serían » y fuesen amadoy SL —--—- Amaténtur. Pretérito: perfecto, 1 Sing. To haya sido amado; —— ——— Amátus, amáta, amátum sim, vel füerim. Tá hayas sido amado. ——— — Amátus , ta, : tum sis , vel füeris. E quel haya sido amado, — — Amátus, ta; tum.sit, ve/' füerit. Plur. Nosotros. hayamos sido amados. —Amáti, Ue. tà simus , vel fuerimus. ^" Vosotros hayais sido amados, ——— —--— Amáti, '2, ta sitis, ve/ fueritis. . Aquellos. hayan sido amadog.— -- Amáti, t£, tà sint, ve] füerint, Pretérito plusquam perfecto, Sing. To hubiera , habría, y hubiese sido amado, —— Y Ainátus, ta, tum essem, ve/ fuíssem. »- 3 AR ec d
34 De Institut. Grammaticz. Tá hubieras , habrías "y hubieses sido amada. Amátus,.ta, tum eses, vel fuísses. , Aquel - jibiern-; habría, y. hubiese sido amado.-- Amátus , ta, tum esset, ve fuísset. Plur. Nosorros. hubiéramos, habsfamos s y hubiéremos c sido amados-reeie s mH t2, ta esséinus, / vel fuissémus. Wosotros. hubiérais., lada ss y hubliéseir side : amados.-- Amárti, tae, tà essétis, ve/ fuistétis, Aquellos... hubieran , iabrían ; y hubiesen. sida amados.--- Amáii, 12e, 1a essent; ve/ fuíssent, ! Futuro de Subjuntivo. Siag. Yo fuere , á hubiere sido amado Amátus, ta, tum ero , ve] fáero. Tá fueres , é hubieres sido amado.-- Amátus, ta, tum eris , ve/ füeris, sis Aquel .fuere, lubiere sido amado---Amátus. ta, tum erit , ve/ füerit. Plur. WMNatétros fuéremos , ó hubiéremos sido hor M Auáti, amátee, amáta érimus , ve/ fue. imus, Vosotrosfuéreis., 6 hubiéreis side. amados.-----— - c Amáti, amátae; amáta éritis, ve/ fueiiiis. Aquellos fueren , ó hubieren. sido .amados.——— Amati, tz, tà erunt, vel füerint. | - Infinitivo. Presente, y Preitérito imperfecto. Ser amado. Amári, Pretérito perfecto , y plusquam perfecto. Haber sido amado. Amátnip, tam, tum esse, vel fuísse, Futuro de infinitivo. Haber de ser amado. - -Amándum, dam, amándum esse, ve/ amátum iii. Ghieuniognie seg , Que fuera, d hubiera de haber sido Bini Amándurm, | amágdam , amándum fuísse.
Liber primus. ^ 35 Los. Gerundios. Adjetivos. De ser amado. Genir. Amándi dz, di, Para ser amado.- ——— —-— Dativ. Amándo, dz, do. 4 ser amado. —— Acus. Amándum ; agndam, amándum. : Por ser, 6. siendo amado. -— Ablativ. Anáéndo. amándà , amándo. ! ) Participio de pretérito perfecto ,. y plusquam perfecto. ya $6 iu —3À. Amátys; h. tum. Participio de futuro «n. dus. Cosa que ha, 6 tiene de -ser amada. amánda;, amándum. " "a Cosa amada,— EXEMPLO DE LA SEGUNDA CONJUGACION, D6teos doces; dodére; dócui , doctumys, voz Á-CT-LV- Ae "a. udine ioo: EN Tiempo. presente. ME outd —Dóceo. Sing. T» ensefio. Aquel e ensefia. MÀ —— Docet, — Doces.. Amándus; - Plur. Nosotros ense&íamos. ——-—. -- -Dacémus; ) Vosotros ^ 'enseftab s ám dYocétis,- - Zdquellos! ensefian.- e vie Blogenn | Pretécito lingesfécist Bing. To ensefiaba. DolB-aqi ^ Tó &nsefabas, ———— Docébas. P quel ensefiaba. —————— -Docébat. - Durs Nosotros eniPWábamos. e Docebám us, | Fosotros entefiá^ai c. - —— — - Décebátis, *o coeniMdguellos-enosefuban, — — —À D cébant. A
36 De Instit. Grammatica. Pretérito perfecto. Sing. To ensefié , ó lie ensefiado. ———— Dócui. Té ense&iaste , ó lias ensefiado, -Docuísti. Aquel ensefió , ó ha ensefiado.— Dócuit. Plur. Nosotros ensefíamos , ó hemos enseriado.- Docüimus. / Vosotros ensefiásteis. , ó habeis ensenado, ————— Docuístis. Aquellos ensefiaron , 6 han ensefiado.— ———Docuérunt , ed Docuére, Pretérito plusquam Beton Sing. To habia ensefiado.- Tá habias ensefado.-—————— Aquel habia ensefiado.- Plur. Nosotros habíamos: ensefiado. Docüeram. Docüeras. — —Docüerat. -Docuerámus, Vosotros habíais ensenado. Docuetátis. Aquellos habian ensesiado.— Docüerant. Futuro imperfecto. Sing. To enseraré. Docébo. T ensefiarás. -Docébis. Z4quel ensefiará, ———— ——— —Docébit. Plur. Nosotros ensefiíarémos. ———JDocébimus. FVosotros ensefaréis, ——— Docébitis. "Aquellos ense&arán. ———— Docébunt. ^ Futuro. perfecto, Sing. To habré ense&ado, ————— —Docüero, Tu habrás amado.—— Docüeris. Aquel habrá ensefíado. Doctüerit. Plur. Nosotros habrémos -ensefiado. —Docuerimus. F'osotros. habréis ensenado. — Docueriti:. Aquellos habrán ensesiado. ---Docáüerint: Inperativo, .— P Presente, y F Futuro. dmt eseqctm Sing. Ense£a ti. Ensefe. aquel. Doce, vel Docéto, —Docéto. NI x
Liber Primos. Plur. Ensegad vosotros. Docéte, vel ERE Ensefien. aquellos. —Docénto. Optativo, ó Subjuntivo. Tiempo presente. - Sing. To ense. —- Dóceam. : Tá ensefes. — Dóceas. Aquel -ensege.— ———— Dóceat. Plur. Nosotros ense&emos. Doceámus. Vosotros enseneis. — — —Doceátis. Aquellos ensefien. Dóceant. « Pretérito imperfecto. : Sing. To ensefára , ensefiaría , y ensefiáse.—Docérem. Tá ensefáras , ensefiarías, y ensefiáses.- Docéres, Aquel ensefiára , ensefiaría, y ensefiáse. Docéret. Plur. Nosotros ensefiáramos , ensefiaríamos, y ensená- $femo$. Dócerémis: Vosotros ensefiárais, ensefHaríals , ) ensefáfeif. Doce:étis. Aquellos ensefgáran , ensefiarían, y ensenásen. Docérent. .« Pretérito perfecto. iex Sing. Yo haya ense&ado. - Docüerim. Tá hayas. ensefiado. — Docdüeris, Aquel haya enre&ado. Docáerit. - Plur. Nosotros háyamos ensefado. Docuerimus. Vosotros hayais ensetiado.—— -Docuerids. 4quellos hayan ensefiado. Docferint. Pretérito plusquam perfecto. Sing. To hubiera, habría, y hubiese ensefiado.——— Yi Docuíssem. t oo T hubieras , habrías, y hubieses eniébadi he Docuísses. st "Aquel hubiera , habria, y hubiese énrefado- Docufsset. E
38 De Instit. Grammaticz. Plur. Nosotros hubiéramos, habrfamos ) y hubiésemor ensefiado. -—Docuissémus. Vosotros hubiérais , habríais , y hubiéseis ense- 5ado. —— Docuissétis. "Aquellos hubieran ; habrían , hubiesen. eniefado. Docuíssent. Faturo de Subjuntivo. Sing. To enrefiáre , d hubiere ensefiado. Docáüero, Tá ensefáres , ó. hubieres ensefiado. — Docüeris, ZIquel ensefiáre, 6. hubiere ensefiado.— Docerit. Plur. Nosotros enseBáremos, é hubiéremos enrefado. T Docuerimus. —— c Fosotros ensefiórcis , 6. hubiéreis: ensesado.—-— f Docueritis. | Aquellos ensefáren, ó. hubieren ensegado. ———— Doctüerint. : : Infinitivo. Presente ,' y pretérito imperfecto. — Enreiar. indionaen-. -Docé:e, ' Pretérito perfecto; y. plusquam perfecto. Haber. énsesiado. Docuíssé. (READ! Futuro de I«finitivo. a j| Haber. de enscfiar. Doctürum; ram, rum esse, vel doctum ire. . (e Cireunloquio segundo. Que entefiára, ó hubiera de haber enscfíado.--Dociü- rum; ram, rum fuísse. Los Gerundios Substantivos. Genit. Docéndt -Dativ. Docéndo. ——— Acus. Docédum. Ablat. Docéado. ——— — — De. enrefar. Para ensefiar. A ensefiario sl Por ensefar , í. enseiíando. ob Supino. | Á enrear. — Áo — D'octum. —————
| "^" —— BR (| . "u T Liber primus. 239 / Participio de presente, é imperfeéto: El que ensefia , ó ensenaba. — —-Docens, tis. Participio de futuro en rus. El que ha, é tiene de ensefiar.— — Doctürus, ctura,. docturum. VOZ PASIV A. Indicativo. Tiempo presente. ' Sing. qo $0y ensefado.———— Dóceor. Tá eres ensefiado. Docéris, e] Docére. Zquel es. ensefiado. Docétur. Plur. Nosotros somos ensefiados.———7- Docémur. Vosotros sois enseRados.——— —— —-Docémini., "Aquellos. son | ensefiados.--— Docéatur. Pretérito imperfecto. | Sing. T» era ense&ado. Docébar. | —— Tá eras ensefado.—--Docebáris, vel Docebáre: Aquel era. ensefiado -Docebáur. Plur. Nosotros éramos ensenados. Docebámur. Vosotros érais. enserados. —Docebámiai. Aquellos eran ensefiados.—— Docebántur. Ne Pretérito perfecto. | Sing. To fuí, ó he sido enseriado. ——Docus, - docta, doctum sum , vel. fui. Tá fuiste, ó has sido enreiado: Doctus, | — €ta , ctum es , ve] foísti. Aquel fué, 6 ha sido ensefiado. -Doctus; cta, ctum est, ve/ fuit. Plur. Nosotros fuimor, ó hemos. sido ensefiados.-——— Docti, Doct, docta sumus, vei fáimus. Fosotros fuísteis, 6 habeis sido ensenados.- * Docii, doctz , docta esis, vel 7aístis.
NN | 46 De Instit. Grammatica. Pretérito.plusquam perfecto; ^. ^ ^ Sing. To hubiera, habría, y hubiese leído.-—Legíssem, | T hubieras habrtas ,/ y hubieses. leído. Legísses. ) Aquel hubiera , habría, y hubiese leído, ———— 3 Legísset. Plur. Nosotros hubiéramos., habríamos , y hubiésemos | leído. — Legissémus. EH. F'osotros hubiérais , habríais , y hubiéseis leído, Legissétis. 3a Aquellos hubieran , habrían, y. hubiesen leído. Legí:'sent, Futuro de Subjuntivo. r Sing, To leyere , ó hubiere leído.—— -Légeto, 2527 T6 leyeres , d. hu^ieres lefdo.—————— Légeris. -ausnsddquel leyere , d hubiere leido.—— Légerit. — Plur Nosotros leyéremos , ó hubiéremos leído. D einitgyl.— Legerimus. [ i5 Fosotros leyéreis, á hubiéreis leído.—-—Legeritis. "Aquellos leyeren, d hubieren leído, — —Légerint, « Infinitivo. 20:952.) Presente, y pretérito imperfecto. Leer.——— -Légere. — ., Pretérito perfecto, y plusquam perfecto. ! Legísse., Haber leíde. Futuro de infinitivo. , . v——--Lectürum, ram, rum esse, vel lectum ire. silium: . Circunloquio segundo... 32 Que leyera, d hubiera de haber leído, -Lectürum, ram, rum fuísse. er Los Gerundios Substantivos. Ad : De leer, ———Genit. Legéndi,. Papa [sery — — ——— Dativ Legéndo r Haler de leer. 0008 SEIEN NERONE ———c—— 3$,
C NNUNTS NOS POCREPE T pME "Pe E ^ Liber primus. d leer —————— Por leer , 9 leyendo, -Acus. Legénduin, - -Ablat. Legéndo, Supino. Á leer, Lectum. ; Participio de presente, y pretérito imperfecto. E! que lee , ó. leía. Legens, Legéntis, Participio de Futuro en rus. El que ha , ó 1iene. de leer. Leciürus , ta, rutms VOZ PASIVA. Toditutisds "t - . Tiempo presente. Sing. v o 50 leído. ---- Legor. Tá eres leído.— —-Légeris, vel Légere. Aquel es. leído, ———— - Légitur, s Plur. Nosotros somos. leídos. —-- Légimur. Vosotros sois leídos. —— —--Legímini. Aquellos. son leídos. —-——— Legéóntur. Pretérito - imperfecto. 5s Sing. Ta era leído.— -Legébar. T ieras leído. Legebáris, ve! Legebáre; Aquel era. leído.- —--- Legebátur. Plur. Nosotros éramos leídos. ---Legebámur. LO Vosotros érais lefídos.——— Legebámini. Aquellos.eran leídos. — ——— --Legebántur, . - Pretérito. perfecto. : ing. To fud » 6 he sido. leído------Lectus, cta; ctuin sum, vel fui. - Tá diste, ó has $ido lefdo.—————-Lectus, cia, — - ctum es$, ve fuísti. | Aquel fué , ó ha. sido leído.- ctum est, ve] fuit. Plur. Nosotros fuimos, 6 hemos sido leídos, Lec, —— CU , cta. sumus, vel fimus. f Lectus, cta, - 2 foie am "m :
48 De Instit. Grammaticz. Vosotros fuísteis , 6 habeis sido leídos.—-Lecti, cta, cta estis, vel fuistis. "Aquellos fuéron, ó han sido leídos, — Lecii, ctze, cta sunt, fuérunt , ve] fuére. Pretérito. plusquam perfecto, Sing. To habia sido leído.—— Lectus, cta, ctum eram, vel fáeram, T habias sido leído. — eras , vel füeras. Aquel habia sido leído,-—— Lectüs , cta , tum erat, vel fáerat. Plur. Nosotros halígmos rido leídos. — Lecti , cta, , ctà erámus, ve/ fuerámus. Vosotros hal^íais sido: leídos. Lecti, cta, cta erátis, vel fuerátis. "Aquellos habian sido. leídos. cta erant , vel fáerant. Futuroimperfecto. Sing. Y'o seré lefdo. -——-Legar. J'ü serás leíz dos re Legeris, vel Legére. -Lectus ,. cta, tum -—Lecti, ct, ZAquel-será leído ——— Legétur. Plur. JINosotros serémos leídos. ——*Legémur. Vosotros seréis leídos. Legémini. ZIquellos seránleídos. : c: m Futuroperfecto. - Sing. 1» tabé 5ido leído, — — Lectus, cta; ctum: blé, T habrás sido leído, —Lectus, cta, ctum füeris, Aquel habrá sido leído. ——— - Lectus, Ctà , ctüim füerit. Plur. Nosotros habrémos sido leídos, cta fuerimus. Vosotros habréis sido leídos. cta fueritis. Aquellos habrán sido leídos. cia füerint, Lecii, cta, Lecti, cta, Lecti, ctz,
Liber primus. : ' 4g Imperativo. Presente; y Futuro. Sing. Sé tá leído. — —— — Légete, vel Légitor. Sea aquel. leído. ———— —— — ——— —Légitor. Plur. Sed vosotros lefdos.—-Legímini, ve/ Legíminor. Sean aquellos leídos. ———-——-———— -Legüntór. Optativo , 6. Subjuntivo. (Dempopresente. Sing. To sea. leído. — —— —— Lepar. Tá seas leído. —Legáris, vel Legáte. Aquel sea. leído. ———— -——— Legátur; Plur. Nosotros seamos leídos.-——— —-Legámur. Vosotros seais icio s — RENE d Legámini. Aquellos sean leídos. —— -— Legáuatur. ! Pretérito imperfecto. Sing. To fuera , sería, y fuese lefdo. -Légerer. Té fueras, serías, y fueses leído.— — Logeréris, vel. Lege: ére. Aquel fuera, sería, y fuese leído. Legerétur.- Plut. Nosotros fusrapioH seríamos, y fuésemos leídos. Legerémur. Vosotros fuéraís, seríais, y f'uéseis lefdos..——— Legerémini. Aquellos. fueran , seiían, y fuesen leido; ——— Legeténtur. | 5 Prerérito perfecto. Sing. 'Yo haya sido leído. - Lectus, cta, ctüri sim, vel füerim. Tá hayas sido leído.— — Lectus; cta; ctüm sis, vel füeris. Zquel haya sido leído. sit, vel füerit. Plur, Nosotros hayamos. sido AMA Remicr ei dw ' cta simus, vel fnerimus, — - WT WP Léctus ^ ctá, ctum
Masc $0 De Instit. Grammaticz. Vosotros hayais sido leídos. —------Lecti, ctze, cta. sitis ,. vel fueritis. Aquellos hayan sido. lefdos.--- -------Lecti , ctae cra sint, ve/ füerint. Pretérito plusquam perfecto. Sing. To hubiera, habría , y hubiese sido leído.-———À Lectus, cta, ctum essem, vel fuíssem. Tá hubieras, habrías, y hubieses sido leído. —- Lectus, cta, ctum esses vel fuísses. Aquel hubiera, habría , y hubiese filo. leído.— Lectus, cta, ctum esset , vel fuísset. Plut. Nosotros hubiéramos , habríamos , y hubiéremos sido. leídos.-----.—-Lecti, cta , cta esséinus, vel fuissémus. Vosotros hubiérais , habrfais, y. hubiéseis. sido leídos, Lecti, ct; , c:a essécis, vel. fuiscétis, Aquellos. hubieran, habrían , y huliesen. sido leílos. Lecti, ct, cta essent, vel. fuíssent, Futuro de Subjuntivo. ; Sing. To fuere , á hubiere sido lfílo.------- Lectus, cta, ctum; ero, vel füáero. Tá fueres , á hubieres sido leído.---------Lectus, cta , ctum eris, vel füeris. | Aquel fuere , ó hubiere sido leído.----—--Lectus, cta, ctum erit, vel füáerit. a^ Plur. Nosotros fuéremos, ó hubiéremos. sido. lefdos.—-. Lecti, ciz, cta érimus , ve/ fuerimus. V'osotros fuéreis , d hubiéreis sido leídos. ——— Lecii, ctz, cta éritis, vel fueritis. «Aquellos fueren, ó. hubieren. sido leídos, — Lecti , ctz, cta erunt, vel füáerint, Modo infinitivo. Presente, y pretérito inperfecto, ^^ .. Legi. —] Ser leído. 200 DONIS EN MH
Liber primus. $1 Pretérito pe:fecto, y. plusquam perfecto. Haber sido leído.- Lecium, ctam, crum esse, ze]-fuísse. | Futuro de Infinitivo. s S 3 Haber de ser leído.—.- M - -2--Legéndum, dam, dum esse, vel lectum iri. Circunloquio segundo... Que fueras ó hubiéra de haber sido leído. —Legéndum, dam,.dum fuísse... Los Gerundios Adjetivos.. De ser leído. - Para ser. leído.---- -Dativ. Legéndo, dz, do. 4 ser leído, —- —.Acus. Legéndum, dam; dum. Por ser, ó. siendo leído.-——— Ablat. Legéndo, dá, do. Participio de pretérito perfecto y plusquam perfecto. Cosa leída. Participio defuturo en dus. | Cosa que la, ó tiene de ser leída. —-Legéndus, ; da, dum. | Lectus, cta ;:ctum; EXEMPLO DE LA QUARTA CONJUGACION. Áudio, dis, dire, dívi, ditum; : 8 nee VOZ .ACITLVA, Indicativo. ' t9 xolioueE Tiempo presente. m : : . » t0 -Audioz . Tá. oyes. E———uiviembEnudiss : Aquel oye. ———— m udit, Plur. Nosotros ofmos. —á—ugdimug LS Vosotros ofs. ————Ránmeenábditis. Ct Sing. To ofgo. ———---—Genit. Legéndi, dz, di. 4 » , »l ' Aquellos 0ytfi, ————— —ÁÁ—Á——— ÉÉCA udiunsp^ " f...
$1 De Instit. Grammatica. 777 Pretérito: imperfecto. | Siug. Toofa. — — — — BAudiébamn, Tá oías. —— Aud:ébas. Aqgquelofa.————————— -Audiébat, Plur. Nosotros ofamos.————————— Audiebámus., Vosotros ofais. LÁ — -Audiebátis, Aquellos ofan.— ——— Audiébant. Pretérito perfecto. Sing. To of ó he oído. ———— ————————— Audívi. T oítte, ó has. oído. Audivísti, Aquel oyá, ó ha ofdo. Audivit. Plur. Nosotros ofmos , 6 hemos ofdo.——— Audívimus. Vosotros ofsteis, d habeis oído.—-— Audivístis, Aquellos. oyéron , ó lian oído.- -Audivérunt, "pel: Audivére. Pretérito plusquam perfecto. 1 ' Sing. To habia oído. ————— —— Audíveram. Té habias: oído. ———— ———- Audívéras. Aquel" habia oído. ————— —— — — Audíverat. Plur. Nosotros habíamos oído.—-———— Audiverámus. Vosoiros al'íais oído. ——- Audiverá:is. Aquellos: habian oído. — —— Audíverant. Futuro imperfecto. Sing. Yo oiré. ————— —— —— —Audiam. Tá oirág, ——— —— —— —-Audies. Aquel oirá; M MÀ --— — À— A udiet. Plur. Nosotros oirémos. —— Audiémus. Voiotros oiréis. ——— - Audiétis. Aquellos. oirán. —— - Audient. T Futuro perfecto. Sing. To habré oído, ———— — » T4 habrás cílo. "E 2 5 Aquel hübrá. oído, ————— | Plur. Nosotros liabrémos ofdo.— | 50 Forotros habréis oido. eui ^ — -Audívero, Audíveris, Av»díverit. Audiveiimus, ——Audiye.idis,
Liber . primus, "Aquellos habrán oído. ——- Audíverint. Imperativo. TETTE T Presente , y Futuro. (EN —— — Audi, vel Audito; Sing. Oye t5. Oyga aquel. ——————— Audiro, Plur. O£d Vo:otros. —- Audite, ve]. Audi:óte, Oygan aquellos.— Audiüuto, Optativo, ó Subjuntivo. : Tiempo. presente. : Sing. To oyga. ——— Audiam. Tá oygas.— —— —— ——— Audias. REMEIUSGME vau -Audiat. | "quel oyga. 2 Plur. Nosotros oy gramos. — ——- Audiámus, Vosotros oygais. ——— —— Audiátis, "Aquellos oygan. —-—-Audiant, Pretérito imperfecto. Sing. To oyera, oiría. y oyese ——— -———— Audirem. Tá oyeras, oirías , y oyeses.—————— - Aucires. Aquel oyera , oiría , y oyese.—-—— ——— Auditet, Plur, Nosotros oyéramos y oirfamos , y oyésemos.——— Audirémus. . ; | Fosotros. oyérais , oirlais, y oyéseis. Audirétis.. ...: "Aquellos. oyeran, oirían , y oyesen.—- Audírent. Pretérito perfecto. Sing. To haya oído,———— ————— ——— Audíverirn. Tü hayas oído. — —— A udíveris. Aquel haya. oído, ———— —- Audíverk. Plur. Nosotros hayamos oído. —————— Audiveiimus.; Vosotros hayais. oído. ——— — Audiveri:is. "Aquellos. hayan oído. ——2À -— Audiveiint. Pretérito plusquam perfecto. Sing. Ye hubiera, habría, y hubiese oído.————— Audivíssem.
$4 . .. De Instit. Grammaticz, Téá hubieras: habrtas ,"y hubieses. ofdo, Audívisses, - Aquel hubiera, habría, y hubiese ofdo, ——— "Audívisset,. - ^^ Plur. Nosótros: hubiéramos , habrfamos, y hubiésemos —"ofdo, -Audivissémus. Vosotros habiérais ; habríais, y hubiéseis ofdo. ^77 Audivissétis. ZIquellos hubieran ,- habrían, y hixbieren cfdo, Audívissent. — 7TRPuturo- de Subjuntivo. Sing. To oyere 5 óhubiere ofdo. | Tü oyerec d hubieres oído. —— B udí veris, "Aquel oyere, d^ hubiereoido.— Audiverit, Plur Nosorros oyéremos -, d hubiéremos oído. ————- - Audiverimus. Fosotros oyéreis, 6 "hubiéreis ofdo. ——— ——— ce Audiveritis, imm Aquellos: oyeren , ó 6 hubieren: oído.—Audíverint, Audívero, WB OY. Infinitivo: Presente, y pretérito imperfecto. Ofr. ———— ——— S— M -- Audire, Pretétito perfecto, y EUM pe Haber ído, ————- Audivísse, Futuro de inBiNdb. -Auditárum, dur rum pese, petite ire. Circunloquio segundo. Que oyera , 6 hubiera de haber oído. ram, rum fuisse, Los Gerundios Substantivos. Haber de ofr.— -Auditürum, De ofr. T, Para ofr——— ——— MÀ M— — - Dativ. *A udiéndto: A ofr ———————————— Acus, Atdiéndum. ——————— Geuit. Audiéndi..
Liber primus. Por ofr, & oyendo. EI Ablat. Audiendo, Supino. Á oir. -Auditum, Participio de presente, y pretérito imperfecto. E! que oye , & ofa. up xs .Patticipio de Futuro en rus. El que ha, á tiene de ofr. Audiiürus , ra , rum. VOZ PASIV A. Indicaiivo. Tiempo presente. Re Sing. To soy oído. ——--- -Audior. Tá eres oído.— ——--Audiris , vel Audire. Aquel.es oído, — ———-—- Audicur, Plur. Nosorros somos oídos. ——-- Audimur. Vosotros. sois oídos.—————-——— — -- Aadímini, "Aquellos. son oídos. Audiüntur, - Pretérito | imperfecto. Sing. To era oído.— ———— - Audiébar. Tá eras oído. -Audiebáris, ve] Audie^áre. Aquel era oído.-—— Audiebátur. Plur. Nosozroséramos oídos. ---Audiebámur. Vosotros érais: oídos, ——— Audiebámini, "Aquellos. eran oídos. — ——— -Audiebáatur, Pretérito perfecto. Sing. To fuf, d he sidooído------- Auditus, ta , tum sum, ve] fui. Tá Küste; ó has sido oído. ————- Auditus, ta, tum es, vel fuísti. : Aquel fué , ó ha sido oído.- tum est, ve/ fuir. Plur. Nosotros fuimos , ó hemos sido oídos. —-- Audíti, tz, ta sumus, vel füimus. Audítus, ta,
62 —. DeInstit. Grammatica, Zquel imitára, imitaría, é imitáse.--Imitarátur, Plur. Nosotros. imitáramos , imitaríamos , é. imitásew ; mos.————lmitarémur. Vosotros imitárais , imitaríais , £ imitáseit.--—- Imitarémini. Aquellos imitáran, imitarian , & imitáren, —— Imitaréatur. | Pretérito perfecto, Sing. To haya imitado. T lmitátus, "sta, tum sim, vel füerim. T hayas imitado.- mene Emitátus, tá, tum Sis, ve] füeris. Aquel haya imitádo. sog? U,tum sit , ue] füerit. Plur. Nosotros. hayamos imitado. t2, ta Simus , vel fuerimus. Vosotros hayais imitado : t2, ja sitis, vel fueritis. Zquellos hayan. imitado. t2, ta sint, ve/ füerint. -Imitátus, e —Imitáti, Imitáti, Imitáti, Pretérito plusquam perfecto, Sing. To hubiera, habría, y hubiese imitado, ————— Imirátus, ta; tum essem, ve] fuíssem. Tá hubieras , habrías , y hubieses imitado.---- Imnitátus, ta, tum esses , vel fuísses. Aquel hubiera, habría , y hubiese imitado.--—— Imitátus , tà, tum esset , ve/ fuísset. * Plur. Nosotros lubiéramos, habríamos, y hubiésemos imitado. — -Imitáti, l2 , ta, essémus, ve] fnissémus. Vosotros hubiérais , habríais ,' 3 hubiéseis imi- "fado, —lmiiati, 12; ta eséris , vel. füissédis. 4Aquellos hubieran, habrían , y.-habiésen. imi, — — 4ado, —lnitáti, te, ta essent, 2 fuíssenr. — — LT | [ in x:
es Liber Primus. 65 | Futuro de Subjuntivo. Sing. To imitáre , 6 hubiere imitado. — —— mitátus, ta, tum ero, vel fáero. - Tá imitáres , ó hubieres imitado. Imitá:us, ta, tum eris, ve/ füeris. | Aquel imitáre, d hubiere imitado. Imitátus, tá, tum erit, ve] füerit. * Plur. Nosotros imitàáremos , ó6- hubiéremos. imitado.— Imitáti , t£, ta érimus , ve] fuerimus. Vosoiros imitáreis j ó. huliéreis imitado. ——— lmitáti, 1m, 1a éitis, vel fueritis. 4Aquellos imitáren ,'ó hubieren imitado, ———— knitáti, iz, ta erunt, ve] füerint, Infinilivo, Presente, y Pretérito imperfecto. Initar. ——— Imitári, E Pretérito perf:cto, y plusquam Sertedtoi Haber imitado. lmitátum, tam, tum esse, vel fuisse, Futuro de ia6adtldo de aciiva. , Haber de imitar.-- -Imitatürum, tam, rum esse, ve] imitátum irc. Circunloquio segundo. Que imitára, ó hubiera de haber imiuado,———— lmitatürum, ram, rum fuísse. Los Gerundios Substantivos. -Genit. Imitándi, --Dativ. lmitándo, -Acus. Imitándum. — Ablat. lImitándo, De imitar. Para imitar. imitar.—-- : Por imitar , 6 imitando.- s Supino. ————— Á imitar. -—]mirátum. | - Parricipio de presente, y-pretécito imperfecto, EL gue imita, ó imitaba. lmitans, tis. ies lGiie de futuro en rur. E! que ha, d tiene de imitar.———loitaürus, ra, cum. P - yi DONNMMMETUTUUTPUCERSNMG
64 De Instit. Grammatica. Futuro de Infinitivo de pasiva. : Haber. de ser imitádo. — — — —— — -Imitándum, dam, dum esse, vel imitátum iri. Girenetsnid de pasiva. Que fuera, ó hubiera de haber sido imitado.-——— Imitándum, dam, dum fuísse, | Los Gerundios Adjetivos. f De ser imitado. Para ser. imitado.- ———---Dativ. Imitándo, dz, do. 4 ser. imitado. ————— Acus. Imitándum , dam; dum. Por ser , ó siéndo imitado. — Ablativ. Imitándo dá, do. Participio de pretérito perfecto, y plusquam perfecto. El que imitó , 6 ha imitado.— Dasimiio de futuro en dus. Cosa que ha, ó tiene de ser imitada.-lmitándus, da, dum, : CONJUGACION DE LOS VERBOS ANÓMALOS Possum, y Prosum. Possum , potes , posse, pótui. / Indtcativo. Tigmpo presente. — —— ——— Possum. Sing. l? puedo. T puedes. —————————— Potes. Aquel. puede, ———————— Potest. Plur. Nosotros. podemos. ———— —- Póssumus.. Vosotros podeis. ——— Potéstis,. "Aquellos pueden. ——— -Possuat, Pretérito. imperfecto. Sing. To podia. -Póteram, Tá podias. ——À — — -Póterás; "quel. podia. —— —-Póterat. Plur. Nosotros. podíamos. ————— -Poterámus: Genir. Imitándi dz, di. --Imitátus, ta, tum, a
Liber primus. ET | ' W'osotros. podíai ;.— —— - Poterátis. | Aquellos podian. ——————- póterant. Pretérito. perfecto. Sing. To pude, ó he podido, ó hule podido. : Tá pudiste, ó has. podido, ó hubiste podido. Pótui. Potuísti. . : Aquel pudo, ó ha podido , ó hubo podido. E Pótuit. Plur. Nosotros pudimos, 6 hemos podido, ó hubimos odido. : Pótuimus. peaux Vosotros pudísteis , 6 habeis podido, 6 hubísteis podido. Potvístis. Zquellos | pudiéron, ó han podido , ó hubieron podido. ———— Potáerunt , cel Potüére. —4—. Pieiérito plusquam perfecto. - . Sing. To habia podido aas Potüeratn. Tá habias podido. eX D»éras. . , 4Aguel habia podido. ————- — 3r Potüerat, Plur. Nosotros habíamos podido. ———— --Potuerámus. osotros liabíais podido. ———— —— Pctue:átis, PUN STPPP ANUS Vm TL P ENT mr Aquellos habian podido. Potáerant, Futuro imre-fecto. DA, eR Sins Tra X ce ace REINES T'á podrás «-———— e 2--- Póteris. | --— — Póterit. Aquel | podrá. Plur. Nosotros podrémos.— —— — Poté imus. Vosotros podréis. ———— ———— ——. técitis, Aquellos podrán. Pótecunt, x Futuro perfecto. , Sing. Yo habré podido. Potüero. | Y Tá habrás podido. — ona Dart c dae es zu Aquel habrá podido. —— —-—-——À—— Ptüerit. - Plur. Nosotros habrémos podido - Potuerímus. Vosotros habréis podido. ———— ——— Pctueriiis. tos quelles habrán podido. — Potüeriut, 2. pU
66 . De Instit. Grammaticae. Carece de Imperativo , y se suple por el presente ; " deSubjuntivo. -: AN Sing. Puede tá ———————— — Fac, possis, - Pueda aquel.-- — ——— — —— Possit; Plur. Poded vosotros. —— ——- — ——— Possitis. Puedan aquéllos. —— -Possint. Optativo , ó Subjuntivo. Tiempo presente. —— Sing. To pueda.— ——— M — — — Possim. T puedas. D —Possis. | Aquel pueda, ——— —— — —— À— -—— —- Possit. Plur. Nosotros podamos. ————— — — — — Possimus. F'osoiros podais, ——— — —— —- Possitis. rquellos puedan. - Possint. Pretérito imperfecto. Sing. Yo pudiera, podría , y. pudiese, ——— — Possem. Tá pudieras, podrías, y pudieses.—— Posses., Aquel pudiera, podría, y pudiese. Posset. Plut. Nosotros pudiéramos , podríamos, y pudiésemos. Possémus. Vosotros pudiérais , podríais , y pudiéseis. ——— Possétis. . "Aquellos pudieran, podrian, y pudiesen. ——— Possent. |. Pretérito perfecto. Sing. To haya podido. — —— Potüerim, : Tá hayas podido. —— — — -- Potüeris, Aquel haya podido. —— — ——— — - —Potüerit. Plur. Nosotros hayamos podido. ——-- — Pouerimus, « iFosotfos hayais podido, -— ———— — Potue:itis, "Aquellos hayan. podido. ———— -Potüeriat, ^ Preiérito plusquam perfecto. Sing. To hubiera, habría, y hebiese podido. Potuíssem, CO TEIENESN TT repete Ma —D6, s. -
- Ries primus. 67 Tá hubieras , habrías, y hubieses podido. Potuísses. "Aquel hubiera , habría , y hubiese. podido.——— Potuísset. Plur. Nosozros hubiéramos , habríamos, y. hubiésemos podido. - Potuissémus. V'osotros hubiérais , habríais , y hubiéseis podido.---- —---Potuissétis. 4quellos hubieran, habrían, y hubiesen dig Potuíssent. Fururo de Subjuntivo. : Sing. Yo pudiere, à. hubiere podido. --Potüero; : Tá pudieres , ó. hubiere: podido, —--— Potáeris, Aquel pudiere, 6. hubiere podido.——— Potüerit. Plur. Nosotros pudiéremos , ó hubiéremos podido. Potueiimus. | Fosotros pudiéreis , 6 hubiéreis podido. ———— Potueritis. "Aquellos .pudieren , 6. hubieren p«dido. Potiüerint. Ivfinitivo. Presente , y pretérito imperfecto. . Poder.- — Posse. - Pretérito perfecto, y plusquam perfecto. Haber podido. — Potuísse. Participio de presente , é imperfecto. El que puede ,.ó. podía. — ' Prosum , prodes , prodésse, prófui. Indicativo. Tiempo presente, Siag. To aprovecho.------ Ls ac -a-- - ProSlRI, Tu apróvechas — ——— ———— 4— ---Prodes. "4 Li d:ouel apy evecha, SRLCRFUURM GO vemos cprVc P pue vm RR, 8 — LLL "niNdHNLLÉ SM M M SMS MN Pas re Batéalt, potéatis.
s AEN Ty - | 68 De Instit. Grammatica. Plur. Nosotros aprovechamos.-—-- Prósumus. Vosotros aprovechai. -—Prodéstis, * Aquellos aprovechan. - Prosunt. | Pretérito imperfecto. Sing. To aprovechaba.- —--Ptóderam. Tá aprovechabas.———— ——— ——— Próderas., Aquel aprovechaba.———— —— — Próderat, Plur. Nosotros aprovechábamos.— Proderámus. : Vosotros: aprovechábais.— --Prodet:átis. Aquellos oprovechaban. Próderant. Pretérito perfecto. Sing. To aproveché, ó he aprovechado , ó hube aprej vechado. .———— ——— —— Prófui. Tá aprovechaste , 6 has aprovechado, , 6. hubiste aprovechado.—— —— ———Profuísti. — Aquel aprovechó , ó ha aprovechado , ó hubo aprovechado. —Prófuit. Plur. Nosotros: aprovechamos , ó hemos. aprovechado, á. hubimos aprovechado. ---Profüimus. Vosotros aprovechásteis , ó. habeis aprovechado, ó hubísteis aprovechado. -Profuístis. Aquellos -aprovecharon , ó han aprovechado , ó hubiéron. aprovechado. ——Profüerunt, vel Profué:e. : Pretérito. plusquam perfecto. Sing. T» habia aprovechado. Tá habias. aprovechado. — —Ptofüeras, Aquel habia aprovechado. -— Profüerat. Plur. Nosotros. ha^famos aprovechado.— Profoerámus. Vosdtros habíais aprovechado.——— - Profue:áris, Ziquellos halian aprovechado. ———-Profüerant. Futuro imperfect. Sing. T» aprovecharé. c 'Prüd et, T aprovecharás. — ——— Pid eris, Aquel. aprovechará.—— - Próderit. B. Fi - Profáeram.
Liber primus. ^ 69 Plur. Nosotros aprovecharémos.-——— Prodérimus. 1 Vosotros aprovecharéi s.——— LL Prodéritis. Aquellos aprovecharán.— — — Próderunt. Futuro perfecto. Y Ü Sing: To habré aprovechado.———— - Pto fero. Tá habrás aprovechado. ——— ——— Profáeris. Aquel habrá aprovechado. ——-Profüerit. Plur. Nosotros habrémos aprovechado. Profuerimus. WFosotros habréis aprovechado. —-——Profueritis. Aquellos. habrán aprovechado, -———Profüetint. Modo Imperativo. | Presente , y Futuro. — i: Sing. Aprovecha tá.— — Prodes, ve] Prodésto. Aproveche aquel.— ——— Prodésto.. Plur. Aprovechad vosotros. —Prodéste; el Prodesióte. Aproóbechen aquellos. M —-Prosünto. 3: Optativo, 6 Subjuntivo. Presente. Sing. To aproveche. ——- —— Prosim. Tu aproveches. ——— -Prosis. Aquel purüpechecsi or Prosit. Plur. Nosotros aprovechemos.— — — -Prosimus; Vosoirot aprovecheis. LLL --Prositis. " Aquellos aprovechen.— S — Prosint. Pretérito imperfecto. Sing. Yo aprovechára , aprovecharfa, y aprovecháse. Prodéssem. Tá aprovecháras , aprovecharfas , y aprovecháges. 'Prodésses. | Aquel aprovechára , aprovecharía , y aprovechase. | —— —Predésset. Plur. Norotros aprovecháramos , aprovecharíamos y aprovcchásemos.———- ——— Prodesiémus. ———— ———— sebo: ;
ANN 70 De Iostit. Grammaticz. Vosotrar aprovechárais , aprovecharíait , y aprovecháseis. — —— Prodes:étis, 4quellos-aprovecháran, aprovecharían, y apromvechasen.— ------Prodéssenr. Pretérito. perfecto. . Sing. To haya aprovechado. ——— Profierim. Tá hayas aprovechado. ———- Profüeris. — Profüerit. . quel haya. aprovechado. Plur. Nosotros. hayamos: aprovechada.---Prcfüeiimus. Vosotros hayais aprovechado. Profneridis. Aquellos hayan aprovechado. Profüerint. Pretérito plusquam perfecto. Sing. To hubiera, habría, y hubiese aprovechado.—-- Profuíssem. Tá hublieras, hahrías, yhubieses. aprovechado. Profuísses. | | vo Mquel huübtera , habría ,. 3. hubiese aprovechado. ! Profuísset. Plur. Nosotros hubiéramos, habríamos, hubiésemos aprovechado. --- Profuissémvs. F'osotros. hubiérais , habríais , y hubiéreis aprovechado. : - Profuissé:is. quellos. hubieran, habrían, y. hubiesen aproveehado. -Profuíssent, Futuro de Subjuntivo. Á Sing. To aprovecháre, d hubiere aprovechado-———— Profüero., Tá aprovecháres , á. hubieres aprovechado. —— Profüeris. Aquel aprovechare , à. hubiere aprovechado.---- Profüerit. Plur, Nosotros aprovecháremos , d. hubiéremos aprovechado. —- e Profnérimvs, Vosotros aprovecháreie , à. hubiéreis aprevrcchade. MM — M ---- —-Prefueifiis. ——
Liber primus. ^ 71 - Aquellos aprovecharen , ó hubieren aprovecha -* do. — — Profüerint. T. | Infinitivo. Presente, y. prerérito imperfecto. ' Mprovechar. —————— —— Prodésse. Pretérito perfecto, y plusquam perfecto. Haber aprovechado.—— —— — 7 ----Profuísse. * Futuro de infinitivo. Haber de aprovechar —-----777--77777-7--Prófore. | vel Profutürum, ram, rum, esse. Circunloquio segundo. Que aprovechára , á hubiera de haber aprovechado.---- Profutürum, ram rum, fuísse. Participio de futuro en rus. Cosa que ha, é tiene de aprovechar.------Profutürus. ra , ruin. 9 » PROSIGUEN LAS CONJUGACIONES de los verbos anómalos. Fero, Volo, Fio! Eo. Fero, fers, ferre, tuli, latum. VOZ ACITILVY As Indicativo. Tiempo presente. Sing. T^ lleve. ———— ——77——— Feto. Tu llevas.— M ——— — — Vers. ! Aquel llava. ————————— Fert. Plur. Nosotros llevamos. ——————-7 Férimus. Vosotros. llevaís.-- —--—————— ——— Fettis. Aquellos llevan, ————— erunt. ENT
d Fw E E 78 De Instit. Grammaticz., MES mE Tá hayas sido llevado. ceo Dqtus) | tà , tum Sis, vel füeris, gi : "quel haya sido llevado.- WT MCDHEMIET at]. : tà, tum sit, ve/ füerit. Plur. Nosotros hayamos | sido llevados. ———.— pai, £,ta simus, oe/ fuerimus Fosotros hayais-' sido llevados. — —— — Lati, UE, ta sitis, ve] fueritis, ix. 4quellos hayan. sido H/2vados. —--Lati, UE, ta sint, vel füeirint. - i reiérito. plusquam perfecto. : Sing. To hubiera, habría , y hubiese sido llevado. — Latus, ta, tum essem ». vel fuíssem. T6 habieras , habrjas, y hubierés sído llevado. Laá'us, ta, tum esses, vel fuísses. Aquel hubiera, habría, y hubiere sido llevado Latus, ta , tum esset » vel fuissét. Plur. Nosorro, haéiéramcs , habríamos, y hubiésemos 3ido llevados. ; Lati, | EL i2, ta -essémus, ve/ fuissámus. e | ———— Fosotros hubiérais , habríais, » hubiéteis sido llevados. —Laii , t2, ta essetis, ve] fuissétis, Aquellos hubieran , habrían, y. hubiesen sida Jlevados.---Lati » X, ta esseat, ve fuíssent. — / Futuro de Subjuativo. Sing. To fuere » 6 hubiere s1do llevado. t4, tum ero, ve] füero. . Tá fueres , d hübieres sido llevado. — — Latus, : 14, tum eris , ve/ fáeris. i; Aquel fuere, ó hubiere. sido llevado. — — Latus, i là, tum erit, vec/ füerit. . Plur. Nosotros fuéremos, á hubiéremos. sido llevados. at, tz; ta érimus, oe/ fuerimus. E Vosotros fuéreis , d hubiéreis silo llevados, ——— ad, te, ta ériis, cH fueritis, — 2d Latus,
3. Liber primus. . 79 Aquellos fueren , á hubieren sido llevados. — — (1 - — Lati, iz, ta eruat , vel füerint. Infinitivo. Presente , y. pretérito imperfecto.: Ser llevado. ——————--- Ferri, Pretérito perfecto, y plusquam perfecto. Haber sido llevado.— Latum, tam, tum esse, vel fuísse, Futuro de infinitivo. Haber de ser llevado. dam, dum esse, ve] latum iri. Circunloquio segundo. Que fuera, 6 hubiera de haber sido llevado jJ) 7 5 — Feréndum, Feréndum , dam, dum fuísse. - Los Gerundios Adjetivos. De ser. llevado. ———— ———— Gent. Feréndi, dz, di. Para ser llevado. Dativ. Feiéado, dz, do. A rer llevado. ——-—-Acus. Feréndum , dam,: dum. Por ser, ó siendo llevado.- Abiat. lF'eréndo, dà, do. Participio de pretérito perfecto, y plusquam perfecto. Cosa llevada. Latus, ta, tum, Participio de Futuro ena dus. Cosa que ha , ó tiene de ser llevada. Feréndus, da , dum. —Ó RB nnns Volo, vis, velle, vólui, se conjuga &sf. Indicaiivo. Tiempo presente. Sing. Yo quiero. —— —————— ——— —-- Volo. Tá quieres. Aquel. quiere. c ^ V ult. END NENENNINNMSMSUSSTCTB
$o De Instit. Grammaticz. j 1 f Plur. Nosotros queremos ———Vólumus. ^ Vosotros querei s. ————— -——— V uitis... "Aquellos quieren. - Volunt. ^ Pretéritoimperfecto, e d | Sing. To queria. ——— — —- Volébam. | T querias. Volébas, — Aquel. queria, ———— ———— -Volébat, | | —— — MM eà Plur. Nosotros queríamos. ————————— V olebámus, Vosotros queríais.—— ——— V olerátis, Aquellos querian.———— ———-- V olébant, . Pretérito. perfecto. id Sing. Ye quise , ó he. querido. —Vólui. | Tá quisiste, 6 has. querido.—-- Voluísti; — 4 Aquel quiso, á ha querido. —— Vóluit, Plur. Nosotros quisimos , ó hemos querido.--Volüimus. Vosotros quisírteis , 6 habeis querido.-Voluístis, — | Aquellos quisieron , ó han querido.--Voluérunt, — ^ vel Voluére. d Pretérito plusquam perfecto. Siag: To halia querido. — —— ——— ---Volüeram.. i , [d Tá haLias querido.—- Voláeras, Aquel haiia querido. —————Volüerat. Plur. Nosotros habíamos querido. Voluerámus. ! Vosotros habíais querido.--—— Voluerátis. i Aquellos habian querido. ——— Voláerant, ' Futuro imperfecto, Sing. To querré. ———— — — V olam. Tá querrár. — —— Voles. Aquel querrá. —————— Volet. Plur. Nosotros querrémos. — Volémus, Vosotros querrei s. ————— — —-V olétis. Zquellos. querrán. ——— Voleat. |. Futuro perfecto. "AME U Sing. T» habré querido. ———— -— --Voláero. Tü-labrás querido.— o ---Volüernas4 » ML. an Ed eis Ege TEST HOS riga m AN d
Libet primus. 8r Aquel habrá querido. -———— Voláerit. Plur. Nosotros habrémos qu: rido.——— V: Wierimus, ; Wosotros habréis quer do. ——— : Volueritis. Aquellos habrán querido. ———-——— V oláeriut. Carece de lmperativos pero süplese con el presente PCI de Subjantivo. ,* Sing. Quiere tá. Fac, velis. Qüiera aquel.——— - Velit. Plur. Quered QOSOt r0$. 9 ------—- -V elitis, Quieran aquellos.--2——---- -——----—--- Velint. » ^ Optativo, 6 Subjuntivo. Tiempo presente. Sing. To quiera. Tá quieras. D 41QU I QUIETa S e TR LN Plur. Nosotror | queramos. ——— — Vosotros querais. ——— Aquellos. quieran. DID c acnczaiduiee re V elis. ——2-V elit. -—Velimus. -Veliiis. —À 9X Pretérito imperfecto. Sing. To quisiera, querría, y quisiese.——— Vellem. 3 Tá quisieras, querrfas, y quisieses.-—--V elles. » Aquel quisiera, querría, y quisi; se.- ---- V ellet. Plur. Nosotros quisiéramos , querríamos, jy quisiese— mos. —— ——V ellémus. : ; Vosetros. quisiérais, querríais, y quisiéseis.--—— Vellétis. Aquellos quisieran , querrían, y quisiesen.—— ' xd sVellent. y Hw * Pretérito perfecto. E: Sing. To haya querido.———— Tá hayas querido, —————-—- ——7 NI oleris, | —c o gWquelliaya querido.———— ———À—73—— V tüerit- . 154 ans - 6 ^ Ni € " )S4WYSOR X l * - —duVolíerim., -Velint. ; 4 Y "s
* ' ] 82 De Instit. Grammatice. — Plur. Nosotros hayamos , querido. --Voluerimus, Vosotros hayais querido.-—--——— — V olueríiis, | ma Aquellos hayan querido. —— Volüerint. . ^ Pee o2 ue *5ew had par cont Qr" Pretérito plusquam perfecto. Sing. Yo hubiera , habría, y hubiese querido. ———— Voluíssem. & Tü hubieras , habrías , y hubieses querido. ——— Voluísses, . Aquel hubiera, habría, y hubiese querido. — Voluisset. Plur. Nosotros hubiéramos , habrfíamos, y hubiésemos querido. Voluis:émus. | , Fosotros hubiérais, habríais , y hubiéseis que- - 4.2 fido. Voluissétis. "Aquellos hubieran , habrían, y hubiesen querido. —— ——— V oluísseat. A ENELA CMM Futuro de Subjuntivo. Sing. To quisiere , ó hubiere querido. Tá quisieres » 4 hubieres querido. Volüeris. / :aAoquel quisiere, ó hubiere. querido. Volüerit. Plur. Nosotros quisiéremos , d. hubiéremos querido.— Voluerimus. - Vosotros quisiéreis , ó. hubiéreis: querido. —— Volueritis. ] | "Aquellos quisieren, ó. hubieren. querida. —— | Voláerint. ^ ; | Infinitivo. Presente, y. pretérito imperfecto, Volüero, * - Querer.- --—Velle . .Pretérito perfecto, y plusquam perfectos | Haler que igo. ———— - Volafsse, Participi de presente , y pretérito. imperfecto. Kl que quiers ó quería. — —7— - Y olens, voléntis, Lr Ma cac E i ito DE de re WAR Nr TNI ' i
Liber primus. - | 83 p f wolo, nonvis; nolle, nólui, compuesto de Volo , $e conjuga af. Indicativo. Tiempo presente. T7 Sing. To no quiera. ce one Nolo. Tá no quieres. 77 Nonvis. Aquel no quieré 7^ Nonvult. Plur. Nosotros.no queremos.—— —— Nólumus. Wosotros mo quereis.——— — —N onvültis. Aquellos no quieren. ———— — — Nolunt, Pretérito imperfecto. Sing. To no querí, a Nolébam. Tá nó querí ———— —- INolébas. Aquel no quería.————— — Nolébat. Plur. Nosotros no. queríamos. -—Nolebámus. ———-Nolebátis. Vosotros no. queríals.——— — Aquellos no. querían.— — — —Nolébant; Pretérito perfecto. Sing. To no quise , ó no he quérido-— Nóluiz. Tá no quisiste , ó no has querido.—-WNolufsti, . Aquel no. quiso , 6 no ha querido.— —Nóluit. Plur. Nosotros no quisimos, ó mo hemos querido.-— ' Nolüimus. Vosotros no quisísteis, d no habeis querido. —— Noluístis. Aquellos mo. quisiéron , ó to han querido.——— Noluérunt , ve] Noluére. Ji Pretérito plusquam perfecto. Sing. Yo no habia querido. — -Noláeram. " Tá nohabias querido.— —— Nolüe:as. Aquel no habia querido.——— Vosotros no habíais querido. —— N olierátis, Aquellos no habian quer ido. —-——-Noláetant, Nolüerat: , Plur. Nosotros no habíamos querido. ———Noluerámus. " p A
84. De Instit. Grammaticz. Futuro imperfecto. Sing. To no querré.—— —Nolam, T6 no querrás, — ——— — —---Noles. Aquel no querrá. —— —-NiNlet. Plur. Nosotros no querrémos.———— -Nolémus. Vosotros no querréis. —— NNoléris, "Aquellos no querrán. - Nolent, Futuro perfecto. | Sing. To no habré querido. —Nolüeto. T no habrás querido. — — Nolüeris. Aquel no habrá querido, ——— —N olüetit. Plur. Nosotros no habrémos querido. —— Noloerimus, Vosotros no habréis querido. — Nolueritis, Aquellos no habrán querido. — NNolüerint, Imperativo. Presente, y Futuro. Sing. No quieras tá. No quiera aquel. —— — Plur. No querais vosotros. ...No quieran aquellos. Noli, ve/ Nolito. : Nolíro. -Nolite, ve/ Nolitóre.. — ———-Nolünto. Optativo , ó Subjuntivo. . Presente. Sing. To no quiera. —hNolim, T'á no quieras. —— —— — ——Nolis. "Aquel no quiera. ———— ————— -iNolit. Plur. Nosotros no queramos. Nolimus. Vosotros no querais. —— -Nolitis, ————- —Nolint. Aquellos no quieran. : Pretérito imperfecto. : Sing. To no quisiera , no querria , y no quisiese.——— Nollem. ; Tá no quisieras, no querrias, y mo quisieses. Nolles. lüshd uunc: ac OAS&SRICRRS SS DM IA
b Tert "Libert primus. 8; Aquel no. quisiera, no" querría , y no quisiese.— Nolet. Plur. Nósoiros mo quisiéramos , mo querríamos , y no quisiésemos. ren ceidisedsieta Nollémus. Vosotros no quisiérdis, no querríais, y n9 Qui "siéseis.———————— 2. z- --Nolléus. Aquellos no quisizran, no querrían , y n0 qui" —Pretédto perfecto. ^ Tá no hayas querida; x Nol 8e Aquel no haya querido. ————— elec Plur. Nosotros no hayamos querido. — —Noluerimus. Vosotros: no hayais querido. ———- Nolae. Aquellos no hayan querido. —---N o lerint. Pretérito plusquam perfecto. Sing. To no hubiera , no habría, y mo hubiese querido. Noluíssem. à n Tá no hubieras , no habrías ; y no hulieses querido.——— ; INoluísses. Aquel no hubiera , to habría, y no hubiese querido. ———— -Noluisset. Plur. Nosotros no haubiéramos , no habríamos., y no hubiésemos. querido.— Noluis:émus. Vosotros no hubiérais , no habríais , y no hubiéseis -querido.— — ——— —Noluissétis. Aquellos. no hubieran , no:habrían, y mo hubiesen querido. -NNo]uíssent. | Futuro de Subjuntivo.. ^ 5 Sing. To no quisiere, 6 no hubiere querido.-- Noláero. Tá ro quisiercs, ó no hubieres querido. Nolüeris. Aquel no quisicre , 6 no hubiere querido. Nol&erit. — — —À Plur. Nosotros. no quisiéremos , ó n0 hubiéremos que- Noiuerimus. frido.————— —- bas: Nm TM , |
e ER Lr M e T m m oie e ERRARE tire c SER] 86 De Instit. Grammatica. A Vosotros:no quisiéreis, à no hubiéreis querido. Nolueritis. "Aquellos no. quisieren , ó no hubieren querido. Nolüerint, .. Infinitivo. ! Presente , y pretérito imperfecto, No querer, — — Nolle. Pretérito perfecto, y plusquam perfecto. No haber querido.------—— —— Noluísse, Participio de presente, y pretérito imperfecto. À El que no. quiere , á no. quería.—-——Nolens, Noléntis. I^ ; Malo, Mavis, malle, málui, compuesto de Volo, V^ se conjuga así. Indicativo. . Tiempo presente. Sing. To quiero mas. v — NT alo, Tá quieres: mas———— ; ——-»Ma vis. Aquel quiere mas, — ————— — Mavult. | Plur, Nosotros queremos mas. — —Málumus. Vosotros quereis mnd$.---—-————————Ma vültis. Aquellos quieren. mas.———————— Malunt. 2i Pretérito: imperfecto. Sing. To queria mas. — — ——— — ———— Malébam. T querias mas, ———— -- ——-——-- Malébas, Ziquel queria qas. ————--- Malébar, Plur. Nosotros. queríamos mas.--————Malebámus. . Fosotros queríais mas. Malebátis, ^ Aquellos querian. mas.- Malébant. Pretérito perfecto. Sing. To quise, ó he querido mas.——— ———— Málui. Tá quisiste 6 har querido mas. Maluísti. 4quel quiso, ha querido mds .—- —- — Máluit.
» | Liber primus. 87 Plur. Nototros quisimos , ó hemos querido mas.— — Maláimus. Vosotros quisísteis, d habeis querido mas. — Maluístis. j Aquellos quisieron , d han querido mas.-— — Malüerunt , vc Maluétre. | AU Prerécto plusquam perfecto. Sing. T? habia querido ma5— 777 Maláeram. Tá habias querido mas.— — —— Maletas. Aquel habia querido mas.—— ——— Maláüerat. Plur. Nosotros habfamos querido mas.—-Malurámus. Vosotros habífais querido mas.— —-Maluerátis. . Aquellos habian querido mas.-—-— Malfierant. Futuro imperfecto. é CUIR cs5y-cucacaus cétiea a Malamta Sing. To querr Tá querrás War 2C ELE E MEL E Aquel querrá DP RILLIE E Plur. Nosotros querrémos más.———— Vosotros querréis maf.——— —- —-—Malétis. Aquellos querrán máf.-—————-— Malent. Futuro perfecto, * Sing. To habré querido más.—— ——-———- Malüeto. Tá habrás querido e nno CES Ia LET Aquel habrá querido mas. —— — Maláüerit. ' Plur. Nosotros habrémos querido mas.-—Maluerimus. Vosotros habréis, querido mas. ——— Malueritis. Aquellos habrán querido mar.- ——— — Maléerint, 7, » ! * s £L.) Zi " Carece de Ymperativos pero süplese con el. presente de Subjuntivo. Sing. Quiere tí mas. LS Fac , malis. uierd aquel maf.————— LOL -Malit. Plur. Quered vosotros mas. e Malitis. Quieran aquellos "más —————— --Malint.
EE 94 De Instit. Grammatica, Ei Participio de futuro en du;. Cosa. que ha, ó tiene de ser hecha.— — Faciéndus;. . faciénda, fsciéndum. : Su activa es fácio, is, re, feci, factum, y ;e conjuga en todo por la de Lego, is, fuera de la terminacion fac del Imperativo. 2, A LE 1 Eo, is, ire, ivi, itum, se conjuga asi, Indicativo. M Tiempo presente. —-- Eo, mcer m, api tte —— — - Is. Sing. To voy. Tá vas. Aquel va. — S t Plur. Noroiros Uto $ M — —— — Imus. Vosotros vais. ——— Itis. Aquellos. oan. ——- Eunt, : , Prerécito imperfecto. Siog. To iba.- -Ibam. Tá ibas. — —- - ]bas. A2uel iba, ——— —— — — Dbat. Plur. Nosotrog Ífbamor, -————— LÁ Ibámus. 0sotros fíbais. ILL --lbátis, ——— —-] bant, 4Iquellos iban. Pretérito perfecto. Siag. To fuí, ó he ido. — ————— ——— ———- Ivi. Tü fuirte , ó has. ido. ——— —— lvísti, 4quel fué, á ha ido. —— lvit. Plur. Nosotros. fuimos ; 6 hemor ido. vimus. Vosotros fuisteis , d habeis: ido, ———— Ivístis,- «Aquellos fueron , à. han ido,-lvérunt, vel Ivére, Pretérito plusquam perfecto, . ES Sing. To habia ido. ——— — ]vetam. Tá habías ido. —— — — -- | veras, s ^ , Ki "v ^ EUR. L Bh as ^. — ss - A— 4. SL 01 , 111 10000. p—— MÀ —
| Liber primus..- | | "Plur. mz habíamos ido. —-Iverámus, ' ^» PFosotros habíais ido.— Iverátis. | Aquellos. habian ido. linen. c5 ed Üerant. 4 Futuro imperfecto. Sing. To iré.---—— ——— L——— Ibo. 1 Tá irás.— g --]bis. | Aquel irá. ——————— Ibit. Plur. Nosotros irémos, ——— —————— ———-ibimus. Vosotros. iréis.— bitis, Aquellos irán.— ————ee —lbunt. Futuro perfecto. | * Sing. To habré ido. Ívero, Tá habrás ido. — —lveris. Aquel habrá ido. —— exin. 21 Rn [oer Plur. Nosotros habrémosido. -Iverímus. ' uu Vosotros habréis ido. ———— ——— — lveiids, Aquellos habrán ido. —— —— ——— verint. : - 22 ) t. d Imperativo. Presente, y Futuro. ) Sing. Vete 14. — — — — —— l, vel Ito. . Vaya aquel. ——— ———— -lto. , Plur. Id vosotros. ————— — — ————— Ite, vel lióto. Vayan aquellos, —— —— -—— L Eünto. Optativo, ó Subjuniivo. Presente. Sing. To vaya. Tá vayas. 4Aquel vaya. "Plur. Nosotros vayamós. —— — —— — ----Eámus, . Fosotros vayais. - Adquellos vayan.- Pretérito imperfecto. , Sing. To fuera, iría, y fuese — - -—- liem. | ——— —-Eam, M Pii aa d te eiue t Eas. - m mee mew 000 —— — ——— --- Kátis. — — Kant. € L p" --
IAÀ TC» KPTENRMLTTS TM 2 79 4 8.3 - 2:4 7 2 522 LM Ve AN ERen » m a ee WT vx 95 De Instit. Grammaticz. Tá fueras , irías , y fueses- Aquel fuera, iría , y fuese.—7—— Ites..: Iret, Plur. Nosotros fuéramos , iríamos , y füésemos. Ir&mus. Vosotros fuérals , iríais , y fuéscis. — liés. "Aquellos fueran , irian , y fwesen. l:ent, Pretérito perfecto. ; Sing. To haya ido, ——— ———— ———— —Áverim. Tuchavat 1d0,2———— — r7 T -Iveris. Aquel haya ido.—————7—7 7 |verit. Plur. Nosotros hayamos ido.———-———— 5 lverimus. Vosotros hayais ido.——— —— ——— --lveiitis. Aquellos hayan ido.——— —-— - lverint. | Pretérito plusquam perfecto. Siag. 1o hubiera , habría, y hubiese ido.--—- lvíssem. ; Tá lhubieras, habríag., y hubieres ido.--—-lvisses, Aquel hubiera, habría, y hubiese ido.—-lvisset. Plur. Nosotros hubiéramos , habríamos , y hubiésemos ido.—------------—--------- ---[vissémus. Vosotros hubiérais, habríais, y. hubiéseis ido.— . . lvissétis. Aquellos hubieran , habrían, y habicsen ido.--— lvíssent : Futuro de Subjuntivo. : Sing. To fuere, ó hubiere ido. —— -----lveto. j Tá fueres, ó hubieres ido. —————— —- :--| veris. Aquel fuere , 6 hubiere ido. —————7 -Iverit. Plur. Nosotros fuéremos, ó hubiéremos ido.--lverimus. |. Vosotros fuéreis , ó hubiéreis ddo.— — Ixeritis. . Aquellos fueren , ó hubieren ido.——--Avetint. Infinitivo. : .— Presente, y. pretérito imperfecto. icis gitibtn Li QU. La —— — — — P;etérito perfecto, y plusquam perfecto. Haber id^. ———MÓMÓ7á e: ——- visse. Ir. ) wee ' y. ego , "E K ti | ogewiviS e —— E
wwv———————————Sec t We e M M Tt LM e S sy A E "x E Liber primus. 97 Futuro de Infinitivo. - Itürum, ram, rum esse, mel ltum ire.. uvm iuia d Edd Circonloquio segundo. Que fuera , 6 hubiera de haber ido. rami, rum fuisse. Los Gerundios Substantivos. De ir. -———— ——— — Genit. -Eündi. Haber de ir. lürum, Para ir. ——Daüv. Endo. 4 ir. Acus. Eündum., Por ir, 6. yendo. — ——— Abiat. Endo. ; ! .Supino. : Áá in————— PIPREBLI CMT MUR Participio de presente, y pretérito imperfecto. . El que vá, ó iba. lens, eüntis. Participio de Futuro en ras. El que ha, ó. tiene de ir. t ———À Ia À— M — t— md Conjugaciones de los verbos. defeciivos, Mémini, Novi, Odi, Coepi, de Jos quales estos tres: Mémini , Novi, Odi, solo tienen el lazin del pretérito con los tiempos que de él se forman, fuera de Mémini , que tiene Imperativo. Conjágase de esta. manera. Indicaiivo ! Presente , y pretérito. perfecto. F , Sing. To me acuerdo, y me acordé , 0 we he acordado. ..Mémini. | | Tá te acuerdas , y. 1e acordaste , te lias. acore 0,4dades Meministi. iW — quel se acuerda , y s€. acordé., d. .se ha acordade. Méminit. 7 — [iürus, rà rum. Z 2 22, d s ^ v r r Hu * "5 7» 1315 -
95 Instit. Grammatica. » Plur. Nosotros nos acordamos , ó. nor. hemos. acordado, ó nor hubimos acordado. Memínimus. ,. Vosotros os acordais, y os acordásteis, t os habeis acordado. -————— —— —— — Meminístis. ^ 2 -4quellos se acuerdan, y se acordáron, 6 se han acordado. -Meminérunt, 2e/ Meminére. Pretérito imperfecto, y plusqnam perfecto. Sing. To me acordaba, y me habia acordado. Memíneram: & Tá te acordabas, y te habias acordado.— Memineras. Aquel'se acordaba, y se habia. acordado. ——— Memínerat. - Plur. Nosotros nos aeordábamos , y nos habíamos acordado. -Meminerámus, T Vosotros os. acordábais , y os habíais acordado. Memiaerátis. : Aquellos? se acordaban , y. se habian acordado. IGSPAT — Memínerant. Futuro imperfecto , y perfecto. Sing. Yo me acordáré, y me habré acordado, —————— Memínero. Tá te acordarás ,. y 1e habrás acordado. Memíneris. quel se acordará , y se habrá acordado. ——— Memínetit: Plur. Nosotros nos acordarénias; y nos habrémos acordado. -- Meminerimus,. Vosotros os. acordaréis , y os habréis acordado. Meminerttis. 4iquellos se acordarán , » se habrán teordado Memínetint, 274 . 7; - - 4 j i " 0 OUMIHRREPPEPUTSLT S CHMEECNEN as Ere S PUDE Sr SER
- Liber primus. NS 99. mo o9 - Imperativo. — Preseüte , y Futuro. : Sing. Acuérdate tá. plur. Acordaos vOSOPTOS.. - Meménto. —-Memezióte. É Optativo, ó ó Suljuniivo. .. Presente, y preiérito perfecto. Sing. To me: acuerde, y me haya acordado. ————— Myminetii. Tá te acuerdes , y te hayas acordado. Memineiris. Aquel se acuerde , y se haya acordado. h ... Meminuerit. Plur. Nosoiros nos acordemos , y nos hayamos acor - dado, —— — Meminé:imus. Vosotros o acordeis, y 05 5 hayais acoráado.—- Memineritis. Aquellos se acuerden , y se tigyan acordado. ——— Meminetrint. d Pretérito imperfecto, y, plusqnam perfecto. Sing. Yo me acordára, y me hubiera acordado. —— Meminíssem. : Tá te acordáras , y te hubieras acordado. ———- Meminísses, Aquel se acordára , y se HR acordado. Meminísset. (t Plur. Nosoiros nos acordáramos , y nos hubiéramos acordado. —-Meminissémus. Vosotros 0s acordárais , y 05 hubiérais acordado, Meminíssétis. i Ad t se acordáram, y se habieran acordado, Meminíssent. Futuro de Subjuntivo. »- Sing. To. me. acordárg:, ó me. hubiere acordado. ——7: Memínero. LI
100. De Instit. Grammatica. Tá te acordáres, ó te hubieres acordado. ———- Memíneris: Aquelse acordáre , ó se hubiere acordado.—— * Memínerit. Plur. Nosotros nos acordáremos ,' ó mos hubiéremos acordado. —-——--- Meminerimus. Vosoitro$ os acordareis, & os hubiéreis acordado. M emireritis. & Heic Aquellos se acordaren, ó se hubieren. acordado. Memíinerint. - bad in Infiniiivo. | Presente, imperfecto, per(ecto, y plusquam. : : perfecto. Acordarse, y haberse acordado.— -Meminísse, si tambien se. conjugan Novi, y Odi, excepto el Imperativo, de! qual, y de todo lo demás carecen , como queda dicho, y se conjugan de esta e Óó NOVI, ISTI. s Presente, y pretérito perfecto. Sing. To conozco, y conocf. — ——— —Novi. T conoces , y conociste. — — Novísti. Aquel conoce , y conoció. ———9—*———— Novit. Plur. Nosotros conocemos , y conocimos.—-— Nóvimus., Vosotros conogeis, y conocísteis.- Novístis, Aquellos conocen , y. conocieron. —— —WNovérunt, ve/ Novére. * . Pretérito imperfecto , y plusquam perfecto. Sing. To conocia , y habia conocido. :: Nóveram, Tá conocias , y habias conocido. ————Nveras. Aquel conocia , y habia conocido. ———Nóverat.. Plur. Nosotros conocíamos , y habíamos conocido. ^ NNoverámus. — n OEIHBPPRPERRRRNIER: "
Liber primus. . IOI F'osotros conocíais , y habíais conocido, v Nbverdáds.: A Aquellos: conocian , y habian conocido. INóverant. Euturo imperfecto, y perfecto. Sing. To conoceré , y habré conocido.— Nóvero. Tá conocerás , y. habrás conocido. ——— Nóveris. ' Aquel conocerá , y habrá conocido.— NÓverit. Plur. Nosotros conocerémos, y habrémos conocido.—— Noverimus. Vosotrosconoceréis , y. habréis conocido. Noveriris. | Aquellos conocerán, y habrán conocido. Nóverint. Optativo, Ó Subjuntivo. Presente, y preté ito perfecto. | Sing. To conozca y haya conocido. —Nóverim. Tá conozcas , y liayas. conocido.--———- N óveris. Aquel. conozca ,. y haya conocido. ———N Ó erit. Plur. Nosotros conozcamos , y hayamos conocido.——— Noverimus. - 1t VWosotros conozcais , y hayas conocido. Nove'íds. Aquellos conozcan , y hayan conocido. INóverint. Pretérito imperfecto, y plusquam pérfecto. Sing. To conociera, y hubiera conccido.—-—NN ovíssem. Tá conocieras , y hubieras conocido.-— JN ovísses. Aquel conociera , y hubiera conocido-- -Novísset. Plur. Nosotros conociéramos , y hubiéramos conocido. Novissémus. duris Wosotros. conociérais, y hubiérais conocido. ——— Novissé:is, | Aquellos. conocieran y. y hubieran conocido. —— INovíssent. : Futuro de Subjuntivo. Sing. T'o conociere, 6 hubiere conocido. --——- Nóvero. E e UAE DAMM re RE
I6 De Instit. Grammaticz. —— T'á conocieres, ó hubieres cónocidó.——— Nóveris, Aquel conociere, ó hubiere conccido. Nóveiit, Plur. Nosotros conociéremós , ó huliéremos: conocido. Noverimus. . e Vosoiros coneciéreis, ó hubiéreis conocido. —— Noveítis "Aquellos conocieren , à. hubieren conocido. ——— | Nóverint. : EN Anfinitivo. Presente, imptrf:c 9 pe fecto, y plisquam E perfecto.; | "Conocer, y haber. conocido. ULiCuomei INóvísse, E- i ODI, ISTI. ; 209707 Presente, y prerérito perfecto.: |." Sing. To aborrezco, aborrect. — Odi. -OCTá- aborreces , y aborreciste.——— Odísti, Zquel aborrece , y oborreció.— — Odit. Plur. Nosetros aborrecemos , y aborrecimos. | Odimus. Fosotros aborreceir , y aborrecisteis. Odistis. "Aquellos aborrecen, y aborrecieron.. Odétunt, | . vel Odére. ; | Prétérito imperfecto; y plusquam perfecto. Sing. To aborrecia, y habia aborrecido. Óderarh. Tu aborreciae. y habias aborrecido.———4Qderas. ZIquel aborrecia, y habia aborrecido. Oderat. * c Plur. Nosorros aborrectamos , y habíamos aborrecido. Oderámus.- Vosotros ahorrecíais , y habíais aborrecido.——— Ode:átis. Aquellos" aborrecia:, y habian aborrecido. ——— Oderant. ! Futüro imperfecto, y perfecto. ——— — Sing. To aborreceré , y. habré/ aborrecido:-—— Odeto. " B , o ate TTC. uu om RP CTS I * Hp RR YVEYN MOT ba s P TRAMTPTUONNM
à Liber primus. oper n. OVE Tá aborrecerás, y habrás aborrecido.—— QOde:is. (0 4lquel aborrecerá, y habrá aborrecido.— Oderit. | Plur. Nosotros aborrecerémos y. habrémos aborrecido. | Oderimus. « | Vosotros aborreceréis, y habréis aborrecido. —— Ies . Odeiíüis. | Aquellos aborreceráns y habrán aborrecido.——— derint. . UA EA Ut Optaiivo, ó. Subjuntivo. Presénte , y pretérito perfecto. i | Sing. To aborrezca, y haya abartécido: 3-o OdBEih. - T aborrezcas, y hayas aborrecido.———-Oderis. mt Aquel aborrezca, y haya aborrecido.——— Oderit. Plur. Nosotros. aborrezcamos, y hayamos aborrecido. Ode: inus. Vosotros aborrezcais , y hayai Oderitis. . 44quellos aborrezcan , y hayan aborrecido. ——— M : Oderint. Pretérito imperfecto, y plusquam perfecto. - Sing. To aborreciera , y hubiera aborrecido. Odíssem. Tá aborrecieras, y hubieras aborrecido. Odísses. Aquel aborreciera, y hubiera aborrecido. Odísset. — Plur. Nojozros aborreciéramos, y hubiéramos aborre- |. eio. — Odissémus. Vosotros. oborreciérais, y. hubiérais aborrecido, |y j . Odisséris. Aquellos | aborrecieran , y hubieran aborrecido. Odíssent. | Futuro de Subjuntivo. ME * Sing. To aborreciere, ó hubiere aborrecido.—- dero. Tá alorecieres, 6. hubieres, aborrecido.. - deris. . 4lguel aborreciere , 6 hubiere aborrecido. Oderit. 4 Plur. Nosotros aborreciéremos, d hubiéremos aberrecido. Oderimus. s alorrecido.—— ; a À—À BÀ, n * r r] Tv nisagtqum ecce WM t d
Yreo De Instit. Grammáticz. * EJ gerbo Cómedo, is, re halla tambien con los mismos tiempos irregulares, y. iiene. juntamente la :egunda persona de plural del presente de indicativo . Coméstis ; pero el ve*bo Exédo, is, solo tiene irregular la tercera persona de sirgular del presenie indi» cativo e y el present de infinitivo Exésse. . — "VERBOS DERECTIVOS.. how m c^ INQUAM: 3 EAS Indicativo. ERA $e To digo. Ínquam. T dices. Taquis. Aquel diee. sut E anquit. Plur. Nostros decimos. liüquimus. zs | Aquellos dicen. inquiunt. 2 "y LP "aget quel decia. lnquiébat.— Pret. perfecto. ous vess Tu dixiste. Inquísti. à; oie T6 dirás. Ánquies. Aquel dirá. Ínquiet. | dupetat. Df :á. loque, vel Inquito. PME de pres: El que dice, ó decia. lnquiens, laquiéntis, Ho ed. *3 A]JO. epe Ne Indicatibo. Pres. 4o digo. Ajo. Té dices. Ais. Aquel dice. Ait. Piur. Aquellos dicen. Ajunt. ipei. (To decia. Ajébam. T4 decias. Ajébas. Aquel decia. Ajébat. Plur. Nosotros.decfamos. "Tu jr 5 E c Ajebámus. Z/osotros dccíais. Ajebátis. guts E- llos decian. Ajébaat. br deper. DirórAi ^ TEE Subjuntivo. eS. pe Pres. T6 digar. Ajas. Aquel. diga. Ajató.: .. 00 E: ; Rib de pres. E! que dice, ó decia. Ajei. Ajéntis * MAS M HRERN FOREM.. Suljunie, TURN To Tus a* -. ENS
n. Liber primus. - IIL & o Fores. Aquel fuera. Foret. —Plur. darte "o v vfueran. Borent. Futuro de infinitivo. Haber de ser. Fore. D. ^ FAXO. - Taroalibe, Futuro imperfecto. To haré. Faxo, ] ' Subjuntivo. Pres. To haga.. Faxim. T5 hagas. Faxis. . "Aquel haga. Faxit. Plur. F'osotros la me gais. Faxitis, Aquellos hagan. KS obe d Jd 3. eai exe ANGE QU/ESO. OMM. . Indicattvo. Ptes. To ruego. Quaso.—Plur, 3 Nitror nm. rogamos. Quaésurtus. T IN NUCE i AVE. - ; Imper. BU 1e guarde. Ave Piur. Dior 6 05 " Avéte. P9 ; Presente de infinit. Guardar Dios á algano. Axe f T SALVE. | Futuro imperfecto. |. Recibirás. saludes. Salvébis. ^ Amperativo. Dios £e salve, ó recibe iü Er Se Sis Dios os. salve, ó' recibid vosotros saludese - MET - Salvéte. E. CR | nünitivo. Recibir ialudes. Salvére. d$u iiis Vs v CE DO. S Taiperatis. Da tá, d dí 14. Ce SEP. wpiarpa x v 1 1 Tdi vosotros. Cé sdite. . : esente Aquel jor Ovat. Diesente. El que. Aue y ó guion 1
* N. 112 De Instit; Grammatice. —. * «| Presente de Indicativo. A4guel' falta, Defit. Presente de Subjuntivo: 4quel falie , Défiat. Presente de lIofinitivo. Faltat ; Defieti. : 4| Presente de Subjuntivo. To me atreva. Ausigt. Tá te atrevas , Ausis. Aquel se atreva, Ausit, € pres. ó Futuro de Subjuntivo. Tá des , ó dieres, Duis. 4quellos den, ó dieren. Duiat. 44 Presente de Subjuntivo. Zlquellos pierdan , Pet- Quint. ATUM — Jdeertencias para. las formaciones de los pu CE i:gempos. 22d Lass Son tres: Presente de Íodicativo de ac- — tiva, Pretérito de Indicativo de activa, y Supiao. Del Presente se fognan todos los Presentes; é im- , -. "petfectos , Gerandios, y Futuros.en dus, y Circunloquio de pasiva. | EA .. Dil Pretérito perfecto todos los perfectos y plusquam perfectos de actisa. : : - ^ Del Supino el Futuro én ruf, y el Participio de -— Pretérito, y el Futuro de infinitivo en um, ire , y en ^um; iri , y el Circunloquio de activa. —— — El modo de formar los tiempos es quitar la ültima -Sílaba dé la raiz, y jo que de ella queda juntarlo con. - Jas terminaciones de su conjugacion: como en mo, quitada 1a o, aig que queda, juntada con aj y áris, firma Zmas y. zImBrís : y asi en las demas. perso-. pas, en las raices de esta ,y'de las ouras conjuga- &lones, -.'; i es Mp icr ERN -Sácanse los verbos en io de la tercera: € njug que pierden la i en el Presente de Indicatis lof vo , imperativo, é Imperfecto de Subjnntivoz :exc to las terceras personas del Plural del Pres '' dicativo, y del Imperativo. /5 ; LAS zd. germ ^
A cor miber pitis; E 113. . Primeros principios que tratan de las. quatro paries declinables de la Oracion; * de sus accidentes. 5 um 4 re partes de la Oracion son ocho : Nombre , Pronombre, Verbo, Participio , Préposicion ,' Adver- , bio, Interjeccion ; IT Conjuncion. De estas ocho las qua- ; tro erige eras se declinan, Nombre , Pronombre , PErPas Dite» y Parti Apio , y tieneu ritrieros y personas, -- Los nümeros son dos : Singular, y Plural, Singular, que habla.de uno, omo Dóminus, Ego, Amo, Amant, 07 Plural, que habla de muchos, como Démini, Nos, |. Amámus, Ad4mántes. Las personas son ttes: Ego delà A primera: "Ta de la segunda : Z/le, y los demas Nomina- eT tivos dela tercera. Qui Quae, Quod , é pse; Ipsa, Ipsum , pueden ser de todas tres. persi 5y Ko udis IE , nifica tiempo , como /Musa. Los casos son' seis t No- - minativo, Genitivo , Dativo, Acusativo , Vocativa, js y Ablativo. s TON. Eli Nombre es de dos maneras: Substantivo, y Ad- | jétivo. Substantivo es el que se declina con uno ,:.ó co ^on E, dos artículos , como Hic Dóminus, Hic , €. Hey Sio cérdos, Adjetivo es el que se declina cori tres artículos, ó con tres terminaciones , como Hic, 69 Hie y S Ha. PIRzONS ó Bonus, a, un. C XRUN US | - Los artículos son tres :: Hic, Hao, Hoc :- Hic pira fi : /staséülfno Hec para femenino: Hoc para nDentros- - 3 . Dos ^ cosas. .hày que saber del nombre, que son: 'su £é. ; ^fero;.y su declinacion.- US s góneros son cinco :- Masculino , Femenina, - ie ) | Cormun. de des, y Comun de tres. Masculino ina con Hio, como Dóminus: Femenino cog" Buca: Neuweo con Hoc, como. Tempi s E M | INonbee es el que se declina por casos.
114 De Iostitut. Grammaticae. ; Comun de dos con Hic, Hec, como Sacérdos: Comun .. de tres con Zic, Hec, Hoc , como Prudens. — | Adviértase que, quando el Adjetivo tiene tres ter | minaciones, la primera es de] género masculino, la segunda del femenino, y la tercera del neutro: y quando tiene solas dos, la primera es del género comun de dos, y la segunda del neutro: y quando tiene sola una, es del género comun de tres. JA, P DEL PRONOMBRE; ronombre es el que se pone en lugar de nombre .como Ego en lugar de Z4nténius. Los pronombres son Ego, Tu ,y los demas que se pusiéron al principio, de los quales los ocho primeros son primitivos, y — | e demas derivativos. ONE E ar DWIoYXERBO.. 25» Mero es el que se conjuga por modos, y tiempos, .€omo. Amo. Los modos mas comunes son quatro: »Indicativo , lmperativo, Subjuntivo, é Infinitivo. Los — tempos son seis: Presente , Pretérito imperfecto, Pre- GERE (2317. perfecto, Pretérito plusquam perfecto , inttrO | 7. dmpe:fecto, y Futuro imperfecto. — E 0. 0» El Verbo se divide en activo; y pasivo. El : activo ; | es el.que significa accion, y se acaba en o. El pasivo és el que significa pasion, y se acaba en er. Otros -afiaden Verbos neutros, comunes, y deponentes ; pero | , / de esto se dará tazon en la Sintáxis. ^ ..., pss | DEL PARTICIPIO. bo; y saria tiempo. Los participios | son q uai dos de activa, como Z4mans , Amatárus $- dos | lé ENT S UA ipeo Amátus , Amándus. cx PARS
LRL) Meat eiiim v m 3 Liber primus, - It , dilgunos preceptos mas. comunes y fáciles para. , que los principiantes comiencen á hacer | s raciones. 1|... as Concordancias son tres: de Nominativo, y " Verbo; de Substantivo,, y Adjetivo; de Relativo, y Antecedente. El Nominativo, y Verbo conciertan en nümero, y persona, como Puer est. El Substantivo, y Adjetivo conciertan en género, nümero, y caso, como Puer ingénus. El Relativo y Antecedente conciertan ea género, nümero, persona, y algunas veces en Ca$04 - —— como Puer est ingénus, qui verecundiam amat. 51 34. C. DEL USO DE LOS CASOS. ^ — ^ E. Nominativo ponemos la persona quees, ó dice; — ó hace por activa, y la que padece por pasiva. En Genitivo, cuya es la cosa, con este Romance Des *En Dativo, á quien viene el dafio , ó provecho com .- este Romance: Para. En Acusativo la persona que. -- padece por Activa, y la qué hace porInfiniivo. Ep. — Vocativo la persona con quien hablamos. En Ablativo . de donde nos apartamos, y el instrumento , ó. modo. con que hacemos alguna. cosa. FS LAS NOTICIAS. ! Es Noticias , á Oraciones llanas son quatro:dosde ^. activa, y dos de pasiva. La primera de activa trag. — | -Nominativo de persona que hace Verbo, y Acusas ^7 0. tivo de persona que padece, como Magtster docet páes 0 05. La segunda de activa trae solamente Nominativo — ^. persona que hace, y Verbo , como Magtster docet, -— primera de pasiva trae Nominativo de persona € [je, Verbo, y Ablativo con preposicion dp sss jona que hace: como Peri docéntur , d: ^ s
ER6- De Instit, Grammatica. ' Magístro. La segunda de pasiva trae: solamente No-- minativo de persona que padece, y Verbo como Páeg ri docéniur. Adviértase que estas oraciones primeras de activa se vuelven por su pasiva , poniendo el Acusativo en Nominativo, y concertándose con el Verbo en pasiva, - y el Nominativo en Ablativo con a, ó ab. ZESGTIRUTR EUR, ETRURIAE - DE INSTITUTIONE |. P HAMMATIGA Bue €. 5. LIBER SECUNDUS. C15. DENOMINUM GENER E. | Regule significatiónis. m [ Missus sunt, máribusqua dantur nómina solüm. -i2" Fosmíneis junges, quz fuémina sola repóscit. t Todo nombre propio, ó apelativo, que signifi ca solo varon , 6 macho, de qualquier especie de animal, es del género masculino: propio, como Séneca, Cesar: apelativo , como ir, Rex: propio de otros animales, como Bucéphalus, Alástor : apelativo , como Ursus, Leo. Algunos han querido excluir de esta regla los nombres apelativos, y que se pruebe b .$us terminaciones; pero como estas Son ; ^. yarias, sería aumentar reglas. Tu E 8... Todo nombre propio , ó ar elativo, * « iSolamente muger , ó hembra, de qualqu;
| 4 ' ' : i 1 E Liber secundus. I(7 — "animal, es del género femenino: propio., como Lucré- | 4ia, Olympias , mugeres: Thoe, Pholoe, yeguas: .. apelativos, como Femina, Málier, Ursa, Equa. Algu- |. .nos hacen regla distinta para los nombres de cosas pin- |. tadas; pero esto no es necesario, porque ninguno ha- * brá, que oyendo J'ápiter por un Dios, y Juno por una . Diosa, no diga que el primero es masculino, y el se- ' gundo es femenino, &c. HN 1 d 3 Est commüne duüm, sexum quod claudit utrüm- : que. 5 Artículo gémino, véluti cum Pate Sacérdos. c "| 4 Est commüne trium, géaeri quod convenit omnis E ^"Todo nombre, que significa macho, y hembra - : v4 dé'una especie, y admité artículo masculino, y feme- | nino, es del gé»eró comun de dos, como Sacérdos. ^ 4 Todo nombre que debaxo de una terminacion - admite los tres géneros, se llama comun de tres, como Prudens , Felix, Audax. Adviértese, que hay algunos —— * nombres, que siendo del género comun de tres, no se leshalla en el plural la tecminacion neutra, como Memor , Pauper , Compos , Impos. Hay otros , que siendo ed solamente comunes de dos en el Nominativo, Acusativo, y Vocativo de entrámbos námeros, en los demas "d | Casos son comunes de tres: como Jánior, Sénior, Ne-.—. ^ -mo,aunqueesadjetivo, nunca sejunran con nenttos; |. De suerte, que todos estos son adjetivos, aunqueéen ^ algunos no se halla la terminacion neutra. M * & Menses, & Flávios, Ventosque adjánge virili; 7 -— :.6 Arboris est nomen muliébre; sed excipiántur: 53. — . Mas Oleáster 5 Acer neutrum, cum Sábere, Robur. 1 - 7. Ínsula fgemínea, Urbs, Regio, cum Nave, Poésis. E 8. Um neutrum fácies, hominum si propria demas.i*- Los nombre propios de meses son masculinas; uintilis: y de tios, como Garumna, Betir, u$,y de vientos, como. Bóreas , J'ápyx. : *. ^ "Ng E s x. nl | | "poeom | s Ü S ORADS LAC. ix Y : ^ »
nm emm REED. n: , 118 De Instit. Grammaticse, V 6. Los ptopios de árboles son femeninos , como Spinus , Cupréssus. Sácanse Oleáster masculino, y los tres neutros; aunque á ALAS hizo Ciceron femenino, 5.7n Verrem. 7 . Los propios de islas. son -fembilnoss como Óys prus, Rhodus: y de ciudades , como Sagüntus:, Hiíspalis: de regiones , como: ZEgiptus, Epirus: y de navíos, como Genmtáurus, Pisiris: y las obras de Poesía tambien son femeninas ,; como Phérmio, Eunáchus. Estas obras de Poesía suelen ser algunas veces del género mascnlino , por tenerse respeto al nombre de los varones, de quien se intitulan; y asi dixo Ju- - venal : Necdum finitus Orestes. - | 8 Todos los nombres acabados en. um, de qual- | quiera siguificacion que sean , son del généro néutro, | como IMancípium, Deménium , Labürnum , Tolétum, Vilyricum , Auctárium. Sácanse los propios de varones, que son masculinos, como Dignatium , Pegnium; y de mugeres, que son femeniaos , como Glycérium, Jusiéchium. * ps! 4 Plurále est neutrum: e fomíneum: Ique | virile. i » j 10 Subsiantiva genus neutrum non flexa repój| -4 scunt, ;|11 Vox quzvis neutris dábitur pro námine: sumpta. * .9. Los nombres en a, declinados solamente en .el plural, son neutros, como Bactra, Armas los: ea &' Son femeuinos , como Zthéne, Opere. Sácase. Pandécie , Pandectárum , que. es masculino y / como. jo prueba Enrico Stej ih. lib. 1. d de Abusu: ling. Era cap. 1. Los &cabados en i son masculinos ; coi TE ieoli , Cancélli ES ro Los nombres substantivos indecliableeeh de ' Lx ;€!9 neutto., como Git , Di idis A. esta: A A. | | | | SW '
: x Liber secundus. 119: pueden reducit las letras, como 4, B, C, Alpha, ela, por ser indeclinables; y. si alguna vez son femeninas, es por entenderse esta palabra Lftera. Y tambien las nombres griegos, que no tienen en latin sino el Nominativo; y Acusativo , como Hippémanes, , Pánace , Cachéetes, Epos, Chaos , Melos. 11. Las partes de la Ocacion , que no sieado nombres, ni pronombres, se ponen en lugar de nombre, son del géaero neutro, como Cras istud , Vívere turpe. : REGULIS TÉRMINATIONIS. - A. Y 1 4 prime muliébre genus depóscit , ut Aura, V... Adria mas esto, cui jfüge Planéta , Cométa. ^ — — — a 4A ternzx dábitur neutris, ceu. SiZgma , Poéma. » E. ! : 4 Neutrum nomen in e: muliébria sint tibi greca. * i | 4 3 os nombres acabados en 4 de la primera de- — ; * clinacion son del género femenino, como Jura, e. Sácanse Adria, y los demas, que son masculinos. D Adria se toma aqui por el mar Adriático, que quando significa una ciudad, es femenino. RA T e 2 Los nombres acabados en a de la tercera Sn — neutros. De Mamméóna masculino, ni de Manna, y ——— Pascha , que los hacea neutros, no se hace aqui mens cion, por ser péregrinos. eee IE Los nombres acabados en e son neutros , como Cubile, Monile. Los griegos son femeninos, como Epftome. .— Rat X , eeu ; j O. "e /X . 74 .O finita dabis máribus, velur Unio Gemma. NI Foemíneum vervále in io, cui Td/jo junges. — OX Et nomeo do, go finitum: Caro jüngitur illis. Hárpago, Cia, Udo mas, Ordo : & Cardo Mni | | M TET P. ^ E bo ^d "oe aid qeg M ur C8 COSE. TUYA TUN Ne edu ecd RN S NIS €
— 2 - s SRM ERE Ee COR CER RSERRE SERT: LO CU OEC ONDE SLUDiS 1 up M On 126 . DelInstit. Grammatica. : /à Szpé virile genus, muliébre aliquándo capéssunt B ! Bubo, Cinis, Cortex, Pumex, quibus áddito Pulvi f, | Et Calix, pars pedis, atque Si/ex, tum Margo, Palümbes. (5 Fomínea hzc plerámque, & raró máscula Ficus, | Lynx, & Lsster , Onyx, cum Sardényche, Alite, | .- Clunir , Dama, Colus , Grus, Talpa, Penus' , sequitürqu Cupído. - k i Nombtresdel género ambiguo son aquellos á quien [od autores unas veces dad un géaero, y otrasotro. De estos se hacen aqui tres divisiones. En la primera se ponen algunos, que igualmente los autores hacen masculinos ó femeninos. Srirps, por la planta , es ambi- "o guosy por el linage siempre es femenino. px 4 Enla segunda division se. ponen otros, que de IRR ordinario son masculinos, y raras veces femeninos. Cal por. la cal siempre es femenino. 3. Enla tercera division se ponen otros, que co- « munmente son femeninos, .y algunas veces se ballan masculinos; entre los quales se pone Ficus, por el higo , porque Varron le hizo tambien masculino : y Poenus , 5, de laquatia, porque Penus , oris , siempre es neutro. "Appendices. Respícimus fines, non significáta frequénter. Multa subauditum nomen generále requírunt. Adjectiva genus cápiunt sibi üómina quzdam. . substantívis, usus quz sponte subau 1r Hay algunos nombres, que siguen la. terc | cion , dejando la significacion : como Sumo ; que. Do significacion habia de ser femenino, por ser ci idád » sé halla masculitio, segun la terminacion. A este m 3 . hay ottos, como Hispal, Sutrium , Tibur ,. que n " nentros; significando tambien ciudades, Alia y: 46- 2 ras du ^ » ^ : ! dome dis LU 4) / ELT uu 1 ^ 1 4e
- Liber secundus.. . 127 he son femeninos, significando rios. 2 Hay tambien muchos nombres, que dexando la ferminacion, se bacen del género del nombre general a quiea pertenecen, como Buo, que por su termina cion es masculino; y por pertenecer al nombre general , "Avis, se.halla femenino. Asi tambien Jader, por per- & [| Us ie tenecer á. flumen es neutro: y Ossa, Ola, por pertenecer á mons, son masculinos; y otros á este modo. 3 Hayalgunos nombres Adjetivos, que muchas ve- . ces se ponen sin substantivo, y se hacen del género del substantivo, que alli se entiende: como JBidens, entis, es femenino , por entenderse Ovis ; Oriens , Occidens se hallan ordinariamente masculinos, por entenderse $0/:lo mismo es Cóntinens , que por entenderse Terra es femenino: y á este modo hay otros murum De génere epicano. Artículo sexum qua complectüntur wrámque Uno, Epicena vocant Grajis Promírceua nostri, * baxo de un artículo comprehende macho. y hembra de una misma especie, como Zic. Lepus, Hec Aquila. A los quales los. Autores suelen , para disringuirlos, aplicar estos dos nombres Mas y Femina, como Famina piscis , Mas Aquila, y así otros. Al fin de todo se advierta, que algunos nombres siendo por las reglas pasadas de un género , se hallan en los escritores antiguos de otro raras veces, á los quales no hemos de imitar; como Jubar , Cupressus, y Pyrus, que se hallan masculinos: ZImnis , Cardo, - Cun que se hallan femeninos. "DE LAS DECLINACIONES DE LOS NOMBRES. V Reglas generales. 0$. SN da compuestos se declinan como sus V Simples, como Píeas, diiss impfetas ,, dtis. . Si - Epicéno.ó promiscuo se llama el nombre, que de--
MNMNMMNMMM——RRMARGMGCRROERSOMU UA » Y^ unt emduscusdinsmite un dii dit icu. M o Io LS ac 128 De Instit. Grammatica. ^ ——— el nombre se compusierede dos nominativos, entrámbos; se declinarán , como Respáblica, Reipüblice. Sácase Altéruter , que solamente varía el segundo Nomina tivo , sino es en el Genitivo, que hace Alterutríusy 6 Aliériusutríus. Si el-.Nombre se compusiere de Nominativo, y: otro caso diferente, solo se declinará el Nominativo, como Paterfamílias , Patrisfamílias. Los nombres neutros tienen tres casos semejantes: Nominativo, Acusativo, y Vocativo , los,quales en el Piuralse acaban en 2. El Vocativo es semejante al Nominativo; y el Ablativo del Plural al Dativo. PRIMERA DECLINACION. - Tos nombres latínos del la primera declinacion se "acaban en 4, y se declinan en todo como Musa, «e; s»cando algunos femeninos, que hacen el. Dativo y Ablativo del Plural en dbus, para distinguirse de otros. másculinos, como Fília, e, Filiábus, Anima, Libér- . ta" Dea , 6c. in De los Nombres griegos. oS nombres griegos, que se decliaan por la primera declinacion, se acaban en 4, 45$, €5, €, CO— ) mo Maja, Tisras, Sophistes, .Epítome. Los acabados en a en todo vau como Musa, e, sino es el Acusativo, que hacen en an, como Majan; aundque. mas usado es en am, como /Majam. Los acabados en ar van.tambiea como Musa: excepto el Acusativo, que hacenea an, como Tiáras , Tiáran. Los acabadosen es se declinan de esta manera zr "Anehiíses , Auchíse, Anchíse, Anchísen , Anchíre, ab [1 Anchíse. Los acabados en e se declinan así; Epftome, E,ftomes, Epítome, Epftomen, Epítome, ab Epio. "ang." En el Plural todos se declinan como /Musa. mP- m Pes " 42r AIDUAERS AR MS. 14. M Wa: à à
pe e Liber secundus. 129 SEGUNDA DECLINACION. | a : ; L. segunda déclinacion tiene cinco terminaciones : er, trj ur, u$, üm, como Puer, Vir, Satur, Dóminus, Templum.- Los nombres de esta declinacion $e declinan en todo como Déminus, sacando alguno$, que tienen una sílaba mas en el Genitivo, y en lo$ demas Cas08, que : en el Nominátivo, como Puer; püeri, pázro, y todos los compuestos de Gero, y Fero, como zirmiger ; ar mígéri s Sfenifer, signfferi, ——— El Vocarivo es semejante al Nominativo, como ó Puer, vir, Saiur. Sácanse los acábados en u$, que hacen em e, como Déóminé, y los nombres propios acabados en iuf, que hacen en i, quitando el às del Nomiaativo; como Zntónius, ó. Antoni , Á los quales se llega Fflius, que hace, ó fili. S 2 Algunos sacan á Deus diciendo, que liace el. Vo— Cativo, é Deus; y sin duda este es el uso otdinario. Prudencio dixo tambien Dee. . Losnombres griegos , que se declinan por esta Declinacion, se acaban ea 05, 0n, eus; como Delos, Pélion, Tydeus. Los acabados en os en todo van Como Dóminus, sinoes en el Acusativo, que hacen en ón, como Délos, Délon; Aihos, Athon, wel 4tho, segun los Atticos. Los acabados ea om van como Templum , guardando ea los tres casos semejantes la on del Nominativo. . RR Los acabados en eus hacen el Genitivo en eos, y el Acusativo en ea, mayormente eatre los poetas, como Tydeus, T'yleos, Tydea. Estos mismos, y los acabados en ou dipthongo, pierdea Ja s en el Vocativo, como Tydeus, ó Tydeus Pánthous, 6 Pánthou. Los Atticos en os hacea el Geaitivo eno, como Zndrágeos, Andrígea Bes 9 CO TU TLUN qe NNRCRANISTO NER CURE PERI Noui mai amis oi E s o Gi A e ai A Meat i sá z |
b ^ Ls T "t F v [4 E 130 De Instit. Grammaticz, TERCERA DECLINACION. L Nominativo tiene vaiias terminaciones. El ce niíívo se acaba en. i5; y porque en la consonante que le precede hay mucha variedad, se dan las reglas siguientes : A. Los acabados en a hacen en 'atit, como Dogma D: igmatis. E. Los en e no crecen, sino vuelven la e en ir, como Breve, Brevir. O. Los en o hacen en oni* , como S érnió. Sereni. Sicanse estos, que hacen en znis, ZIppollo, Cupi- - do, Cardo , Carthágo , Homo , Margo , Nemo, Oxdo, - furbo. liem, los iatinos acabados en do, y en po, femeninos , como Dulcédo , Imágo, fuera de Unedo. Caro hace Carnis; Anio, Aniénis; Nerio, Neriénis. Algunos griegos en o hacen tambien el Geni- -tivo en us; como Dido, Didónis, vel Drdus. 2 G3 ac hace Lactis, y Halec, Halécis. 2 -Los acabados en /, á.la / se afiade i5, como dhnimal , Animális : Mel, y Fel doblan la /. ^c zin. 4n hace ánis , como Titan, , Titánis. En. En; énis , como Zitagen, Attagésir. Los feutros hacen en inis, como Nomen ; y estos mascu- - fiaos Flamen , y Pecten, con los que vienen de Caro, :ome Tibfcen, inis. Tn. In hsce inis , como Delphin , 1 Delphínis. On. On, onis, como Canon , Cánonir. Algunos Grie- e hacen ea ontis, como Chárán. Charéntis. — Ar. Ar, aris, como Lar, Laris. Far hace Faroris, y Hepar, Hépatis. CEr. ErQeris, como Laser, Láreris. Sicine": Imber, y los substantivos de meses, con los adjerivos en je, y cer, que mudan ]a er en rif, como: Seprém- - n, Seprémbsis y dei. Salübris ; isis crisi, oro e NON NC RP AU SEN RAE 4S IRAE 1 eee eMe, no RO to ab eR dps:
| e Liber secundus. (T3T pero Puber , Uber , y .Acer substantivo, van dor la ,*tgla general. - Los latinos en zer hacen en frir, como Zlcefpiter ,. Accípitrirs y de los griegos Pater, y Mater. Later, hace Láteris. lter hace Itfreris. Ir. Ir hace fris, como Gadir, Gadíris. Or. Or , óris, como Decor, decóris. Cor hace cordir,con sus compuestos, como P'ecors. Ur. Ur, uris como Fur, furis. Hacen en oris. | Ebur j Femur , Robur, y Tecur, jécoris , que el Ge-. | nitivo Jecínoris es de Jécinus antiguo. |» "o A5. Ar hace átis , como Cfvitas, eioitátists Vag | tnasculino tiene Vadis, y Pas neutro Viii: 4s XE | ds5is, Mas, maris. Los griegos masculiaos hàcen en. H ántis, como Palla; , pallántis 5. Adamas , adamántis. Los g:iegos tenias hacen en adis, como Pallas, ue jf Palládis, con 4rcaás masculino. Ariécreas , Erya A :| sfpelas , que son neutros hacen en gris. XX L6 Es. Los ean es mudan la es en zr, como Vepreg, OR ! vepris. Muchos delos griegos hacen en: &iir, tomo"... | Magnes ; Magnétis. Chremes tieae también Clremity, - AS y Lo. Lachis. P UEMÉ a" Tambien hacen éiis estos látinos ADier y Mises, eet (qoo Hebes, Indiges, Intérpres ,| Lócuples, Páriesy Per- 55 | pef, Prepes, Seges, Teges, Teres, Quies, y. sus ^. | compuestos, como Réquies ; el qual tambien va por M. j là quinta. n | En edis hacen Mercer, Prer, Heres, y Peg xs | | Jj con sus compuestos, como Biper. En idis hacen log «ompuestos de S deb, 'como Deser, désidis... * Aia Ber hace Bessis. Ceres. ZEs, y Pubes 'en iris... OMA t CBós'demas én es qué crecen en el Genitivo, hacer ARE en diis, como Limes » Lim c onda he 77 Fr. Eos. latinos en 75 hacen el Genitivo: comi "t e LU Nominativo ;. como" Cenchris,-y Cariis y : masculinér. t " E
wd à . nos , como Paris, Páridis , que tambien tiene Paris, T123.. De Instit. Grammaticae. En eris hacea Cinis, Pulvis, y. V omis, con Ctcu-. mis, que tambien hace Cácumis. En entis , Símois, y Pyroisr , Pyroéntis. En idis, Cassis, Cuspis, Lapis, y muchos griegos . femeninos, como Cenchiis , idis, y algunos masculicomo algunos Otros. En inis hace Sanguis. in iiis, Dis, Lis, Quiris, y Samnis. Gli; hace Gliris , y Senis, gemássis. — Os. Os hace oris, como Flos, foris. Os, oris. En o1i; hacen Compos, Inpos, Nepos, Dos, Cos, y Sacérdos ; y algunos griegos, como Rhzncceros. En ois hacen Heros, Minos, y l'ros. Bos tiene bovis; Custos, Custódiss. O5 , o5:i5. i Us, orit , como Tempus , iénporis, En iris hacen 4cur, Fedur , Funus, Genus, Glomus, Latus, Munus, Olus; Onus, Opus. Pondus: Rudus , Scelus, Sidus, Vellus, Venus, Vetus, Viscus ,' Ulcus, ^ y Vulnus. . En udis, Palus, Sulbscus, Incus , y Pecus femenino. Ea uris, Tellus, y Ligus-con los de una sílaba, como Rus. En uiis, Intercus, Juvéntus, Salus; EA Senéctus, y Virtus. En unis, du nombres de ciudades, como. Opus, opántis: En dis, Fraus, y Laus, En odis los compuestos ce Dus Como Apus. Grus, y Sus hacen en uir. - Ds, Ps. Los acabados en bs hacen en Pis, y los en pr en. pir, como Chalybs, Stirps: excepto. Gryps, jus hace Gryphis. Eis. Epi, Tambien se sacan los en ebs, y en eps de muchas silabas, que hacen en i/i, y en ipit, €0-: uillam accedit ndbal. onda e - " dinaca a £5 .AxESTSADLBMMS
Liber secundus. 133 mo Celebs, Princeps. Sácanse Auceps, que hace 4á- ,€upis , y los Adjetivos compuestos de capur , que haceu en cfpitis, como Bicepr. N:. R5. Los acabados en ns, y r5, vuelven la * en dis, como Frons, Lens, Ars. Puls hace Puliis. Y los compuestos de Cor. hacen en dis, como Concors 5 con Glans , Líeripens , Ne— frens , Frons , y Lens disiintos de los de la regla general HTyems hacen hyemis. T. Caput muda la ut en itis con sus POIRBHEMON como Sfnciput ,' sincípitis. X. Los en x la mudan en cis, como Pax, Nex, Cornix , Volvox , Nux , Calx, Lanx. - En Gir la vtrélvén Allobrox, Aquilax ; CHER, UTE Frux, Grex. Harpax , lapix , Lex , Masiix, 'y sus compuestos, Y tambien Oryx , Bhyalans Phryx, Remex , Rex, Sphins, Strix, Styx , y los acabados ? , en Orix, como Orgentórix. rs En ctis, Astyanax , y Nox: Onyx hace Onycis y Nix , nivis. Ex. Los.en ex de muchas sílabas mudan la ex en icif, como Judex. Sácanse Halex ,y. Verbex , que conservan la e; y Senex, que hace senis; y Supellex,. supelléctilis. Los nombres de esta declinacion se decliian en todo como eid Dl Acusativo. El Acusativo' se xc en em , como Sormáneih. Sácanse los signientes, que letienen en zm: Buris, Burim, Cücumis , Pelois , Ravis, Secínis, Siiis, Tussis, Vis. Quos (e rieden sen bm y en im , Que son Clavis, orb ,"Navis, Puppis , Restis , Turris. o2 Dé. Alaiivo. 1 E! Ablativo sé acaba en &', como Serinán - 5e, Duoc ,. Sóspite , .Pübere. Sácause-- todus i stus EN NE COVERS
124 De Instit. Grammatica. que hicieren el Acusativo en im , que tienen el Ablativo en 7 ,como Sitim, d sitis. Tambien hacen en i los neutros acabados en al, ar, €, y los nombres propios de meses, como .4nimal, ab animáli , Torcülar, Sedíle, Aprílis, Sepiémber. A estos se juntan Sirígilis , Canális ,, Memor , y Plus, que hacen en 7, Far, Nectar, Hepar , y jubar hacen eu e, como Farre. ix. Los Adjetivos de una terminacion, y tambien los Substantivos, que hacen el Acusativo en em, ó en im, hacen el Ablativo en e, ó en i, como Felix, à felíce, Vel felícis Ingens , ab ingénte, vel ingéntis Navis, à nave, vel navi: á los quales se jJuntan Z4mnis, gnis, Imber , Supéllex, Vectis, y. Rur. Pero los Adjetivos , v participios acabados en »r, imas ordinariamente hacen en e, que en 75 como Pruenr, à prudéntes Legens, À legénte: Tridens bace tridénte, vel £ridénti. Lo mismo es de los ComparaliVOS5 y asi es mas usado en e, que en 2, como Brevió-e , Melióre. Los Adjeiivos que tienen la neutra terminacion en e; hacen el Ablativo en i, como Jrevis, €? breve , d brevi, y los apelativos hechos de. nombres adjetivos, comuamente , como P'amiliáris, Bipennis , Trirénis, , à familiári , c. Mas si estos nombres fueron propios, solamente harán en e, como Martiiális , Juvenális, Felix , Clemens , à. Martiále , &c. ; Nünero plural. El Genitivo se acaba en um ,como Sermánum. Sácanse los nombres acabados en ns, que hacen el Genitivo en Zum, como Serpens, serpéntium 5. Presens, p'reséntiums y los acabados en s, que tienen el Geni- Ar singular igual al Nominativo, como Collis, . 45, cólliums Clades, cladis , cládiums y los que hi-
- Liber secundus, - e ta p | cieren el Ablativo ea Z, ó en e, vel i, como. Diacé- .sir, Dieceriums Animal, Animáliums Plus, Pláriums Navir, d nave, vel navi , navium; á los quales se jun:an Caro, Cohors, Fornax, Linter, Venter, Uter , y Samnir. Sácanse tambien los nombres de ura sílaba , los quales hacen en ium, como Gens, géntium 5 Mus, mtürium , sacando l. s que se siguen que hacen en um, Bor, Dux, Flos, Fraus, Frux, Fur, Grex, Grus, Laus, Lex, Lynx, Mos, Nux, Pes, Prex, Ren, Rex, Sus, Trox , Vox. De la excepcion de los que hacen el Genitivo en ium, por ser nombras acabados en s con Genitivo ignalal Nominativo, ó por hacer el Ablativo en e, vel i, se sacan Canis, Jüvenis, Panis, Vates, Dégener, Inops, Memor , Supplex , Vetus, Ubér, y los compuestos de Cuput, y Cápio, como Biceps, y Párticeps, que hacen solaiente en um, como Canum, Degénerum , &c. : Dativo. El Dativo, $ Ablativo del Plural acaban en ibus , como Sermónibus. Sácase Bos que hace Bobus. y algunas veces Bubus. Todos 'los acabados en a de esta delinacion le tienen ordinariamente en atis, y algunas veces en dribusr, como Embléma, embiématis, vel emblemátiburs los quales todos son riegos, mas pónense entre los latinos, por ser tan - &£ 5 ? À , usad«s. 4Acusativo. El Acusativo acaba en es, como Sermónes, aunque algunos nombres.de los que hacen el Geaitivo en zum, suelen tener este caso en eis, Ó ir, como omnes , omnéis , omniss en 1o qual se ha de. seguir el uso de lus buenos autores. De los nombres: griegos. de «| Loslatinos usan algunas veces del Genitivo
j Tá2. De Tastit. Grammaticz. | V'áleo con los demas que tienen Supiao. De los que la-. man Impersonales hay cinco, tres neutros, y dos actiz vos, que tienen. dos Pretéritos, Life: ; Licet , Placet, ; Pudet, Míseret , Líbuit, Líbitum est, &c. ;0$ compuestos de (eo, que significa eer , hacen como él , como Obóleo , subóleo, subólui, subá-: litum. Los ghe no sign.fican oler , hacen en eoi, y en etum , como Exéleo , Obsóleo , Obsoléoi , Obsolétum.. *Ur SD, sum dat Vídeo: Sedeóque ; dpliel; sessum. (dc Pr. idéo dat prandi, pransum : di Strídeo. solüm: "Mótdeo, prztérito gemináto, flecte momórdi , ;, Morsum* flectántur sic Spóndeo, Péndeo , Tondet. E p sum da Máneo, quod & a servántia przstant ' Pignora: que mutant, mfnui dant absque supino. i"Térge dat si, sum, Hret, Ridet, Suader, & Ardet, "eM ufcet, Malget : : dat jussi, s düpl'ce , jussum. A e dat torsi, tortum, atque Indálgeo 5i,tum. Urge» si solüm. cum Fálgeo, Turget, & Alger.* i : s Ü : - Fide, y Sédeo ' hacen vidi, y sedi, visum , ^" Shy. escis y los compuestos de Sédeo en el presen-. i 1& voelven la e en z, como Cons£deo , consedi , conees ; ef - Los compuestos de Maneo, que no mudan la a,* * di como €l, como Permiuco, permánsi , permánsum. Losque la mudan en 7, bácet ul, y caiecen de" . *Supino y como Zmíneo, Immíneo , d dee ; Pre- -omfaui. P 3 Áugeo praetérito' fácit auxi, auctümque supino, - || Tgeo xi tantám , cum Liceo , Frígeo poscit. — "Evi, etum 185. Fleo; Net cum Déleo, quzque Á INI: AES Y NS: LÀ Pleo nascüntur. Cieo facit Zvit, itámque...—.: EIE (d e Ex ves fit vi, fum ; sed neutra carénto supinis, | EY d Cá veo. cautum: à Faveo dedücito fautum..- he P E E A ! Coonixi , vel coünívi Conníveo d-nat. CONDES: p Meses qitisus;. Sólitus solet: Audet 3 me—— : 2-5. eor M , » 7. - : ^ - ^ : . * ; , "hu Era Ld m I fce tur « RENMOo vec AL, . ?
VEPTPAREOTSEE NUN € WETTER , 1. "- T - Liber secundus. 143 4. 1 Los compuestos del antiguo P/eo hacen en evz, — oy en etum , cimo Cómpleo, Expleo , Inpleo , Oppleo, ^* Répleo , Sáppleo, supplevi , supplétum. 2 Los NVerbos activos acabados en veo hacen en oz v en um, como IMóveo, Féóveo, l'óveo, vovi, votum. P '*. Los neutros carecen de Supino, cmo. Férveo; Fláveo, 43 Páveo, pavi. Sácanse Cáveo , y Fávceo, que tienen. / Sti: Gáudeo, Sóleo, y Audeó tienen el Pretérito , ——— t com pasivos en significacion activa. Al verbo Sálco ze c et E | Salustio Pretérito Sólui. ^. - d YCSDR AG | . . AS K Ug e arde * » - 4 x Tertia conjugátto. NOUIS ape ;| BO. *. t Do bi fet, & itum; Scabo,. fambo. Supina. repélluct, Scribere, cum Nubo psi, pium y sed Pignora, in umbo. x 2 A cubo, pulso m, dant cábui.; ealirómque s sus ' (& pnum. — Ne - EOD Men T S f. p 2 Vinco capit vici, victum : sic Icit, & ictum.- j| . A —"1. ——-———— 3 Parco perpércit amant, seu parsi, deirideque parsuse ue Dicot petit bs ac dictum: xi Dücere, Ducum. Ie pee SCO. 4 /$à Ui, etum : Scisco scitum; dat Nóscere notüm. | Ngnósco dat zum , Cognósco jüngitut ifii 5 Pasco facit pastum : 6 Sic proles, a modo servet - : Yt FUE dat.ui, páriter Dispéscere solütü, ^. 44U t Disev: dídicitantüin3 Sic Posco popósci, 7 1 X U Los acabados en bo hacen el" Pretérito " i , Ew "Supino en itum, como Bilbo Glubo, gluli, g í m Td xj Los Shotbiesiet de ede que se aca cabad en eni * ^
———dbam Jain e LIS updiis BU 2e es mcs amis tio M "UEENMEUEEu——U T. v wo Cc -— T ^ *, 1 144 ... De Instit, Grammaticre son de esta conjugacion, y pierden la m en el Pretéri- to, y Supino, como Zceátnbo , accbui , accübitum. - à "Algunos suelen dar á Parco el Supino Parcitum, ^. el qual no vemos usado en los autores, aunque algunos — | traen de Piiuio, lrálie páreitüm: de. € lia quedado — | Purcitürus : sus compuestos le siguen solamente en el. seguado Pretérito, como Depirco, depársi. 4 Los acabados en sco hacen en evi, y en etum ! como Cresco, Quiésco, Suéico, suévi, suéium. Sácanse | $eisco, que hace scitum; y Nosco notgm: y, 6l, y 1 -. $us compuestos hacen el participio en Z/firus, como p^ No:citárus , Agnitürus. | « $ Los compuestos de Pasco, que guardan la a, le — | 'siguea ea todo, como Depisco, depávi, depástum: ó los » i que no la.guardan , son Compésco, y Di:pésco, sin sus (7 pino. — e cn , . eb D0. — ^*f1 Do di, sum mittunt, ut Edo, quod mittit Seam. Y | .2 Pando tamen passum : Fudi dat fündere, fusum. L 'Scindo scidi, scissum : Findó fidi , fndique fissum. 4. A Do campósitis largire didfque, dittimque. 4 Atque Cado cécidi, casum : 5 Vult Cedo cecidi. 16 Cxsum : Dat rensum, vel tentum Tendo, teténdi. "L'Tuado patit tátudi, tunsum: compóstaque fusum. Bio, pepéadit habet, pensum : 7 Dat fidere fisus. ido, Strido, Rudo dant dí, tamen absque supini. : Los acabados en do hacen en di , y eu sum, conto Mando, Offéndo , Descéndo, A'céndo , Scando, Cudo , cudi , cusum. Edo hace en estum raras veces: es mas usado en sus compuestos, como ZmLedo , Cóme- EN. do , coméstum. peli E ei 8 Pando, pandi, passum: sus compuestos ordina-- -. ,riamenie le siguen, aunque algunas veces hacen en pans. E. fum. De Plinio se trae Expánsa rétza. em mu € T ^ * * resta ' $4 Los compuestos de Do, das, que van.
Liber secundus. | 145 . eonjugacion, hacen ea didi, y en ditum, como Addo, .. JEdo, Condo , cóndidi, cónditum : su Pompotio br cóndo hace abscóndi, €9. abscóndidi; y. el Supino abscónditum , y vato. abscónsum, de donde sale 4b:s- ,. €ónsio. A los compuestos de Do, dar, pertenece *- Credo. 4 Los compuestos de Cado mudan la a en i breve, | como Occido , Récido , Iacilo. Estos tres tienen Supid n0, occásum, recásum, incásum. Cic. libr. 4. Ad Attic. dixo: Round y Inrágünh Plin. libr. 4. cap. 17. dixo: [ncasüra. Los demas compuestos carecen de . — Bupino. A ud $ Los compuestos de Cedo modan la e en d x larga, como Occído , Concílo, Excído ,. exelty ex- - císum. : eM : 6 Los compuestos de Tendo en el Supino SP E E , mente siguen el zentum , como. Zitténdo, atiéntum, — m : aunque Osréndo hace sie osténsum ,'y Exténdo exnol ^5 Ténsum. bes y LES 7 Fido con sus compuestos je ne: sum, codo v 3 js Confílo, Diffído, diffísus sum. Livio Dev Filérunis s pero lo ordinario «s fisus sum. "Aero . Dant sj, sum Ludo, 1. Lzdo, cum. Dueido, V. |. : j 2 Pláudo. L- 2: ' Rádoque ,cum Rodo, Trudo, cum 3 Cléudere. Es junges. Ri E | Vado nihil: vasi, vasum sua pígnora PRESS P iui Cedo dat, s» gémino, cessi, ccssámque sup jaum, ^ Ire ve Los compuestos de Lado mudan la e en h Coma nu Ailtdo, :Collído , Elído , elísi, elísum. dts ans 3: Los compuestos de DPláudo vuelven la. au. en Pf LU | omo Complélo , Explódo , explási , uh -sacane. rre ed "do 4. A ppláudo. CARS /3 Los de Cláudo mudan la au en. wu, como: Conclü-. UM | ds s Poctüdo, incldsi , iacl&sum. S I zuP TIS r Cd tor
145 De Instit. Grammatica. E 1 * GO. m «^ 6» xi , etüámque facit ; sic Stínguo, & nata E | péssunt. 1 .j.. Nádimunt Pingo, Fingo, Stringóque supínis. ! Xi, xum Figo, & Frigo: Xi solüm Ángere, Ningo, E ^2 Tango cupit tétigi, tactum: 3 egi Ago poscit, & actum. , ,Prédigo, cum Dego facit egi; deme supina. . | 1 27 Ex Pago nunc extant pépigi, pactámque vetüsto, | | ango tamen panxi, pactum : & Nata ómnia pegi. | A 6 Frangóque dat ftegi, fractum;legi Lego, lectum, Nésligit exi, ectum cum intélligo, Díligo poscit. Pungóque dat pápugi, punctum: 7 Compóstaque || ; punxi. ] e Spatgo ficit 5i, Sum, páriter cum Mérgere ; ,0s acabados en go hacenxi, y ctum, comio. : E Rego, Sugo, suxi, fuctum $5 Pergo, perréxi, vx «, perréctum , Surgo, surréxi, surréctum: estos dos son « ; .compuestos de Rego, que en el presente pierden la CESSARE habiendo de decir: Pérrego, Sárregos5 pero en el - Brerérito; y Supino están enteros. | 2 Loscompuestos de Tango mudan la a en i, como adttingo, Contíngo, Pertíngo, pértigi, perióvtum. 4 .. $4. Algunos de Z4go mudan la a en 4, como ZPigo, RÀ digo , Pródigo, Rédigo, Sübigo , Tránsigo., trans x0. Ent, transácium : otros la retienen , como Cicpümago, zr Pérago, Cogo, is (ex con & ago), coégi, codcturi, 4 De Pago antigno salen pépigi, y pactum. - $ Loscoinpuestos de Pango mudan la 2: dy mo .Compíngo ,. Impíngo, impégi , impAeUA. otros la 7 -&onservaa , como Circumpángo. | 2 6 Los de Treue mudan la a en i como (Cu Pus o Effríngo ,. Refríngo , refrégi,. y refráctum. - De los de Lego, vnos reuienen la.e, como Pérlego; "ANE Ge Qn
| Liber secundus. 14? etros la mudan en 2, como Cólligo , Éligo » elégi, gléctum. ^ 7. Repángo hace (segun algunos) repáipugi , como se dixo al principio: algunos tambien le dan repángi, haciéndole semejante á los demas compuestos: Pide" Priscianum. : à; 8. Los compuestos de $pargo mudan la a em e, como Zspérgo Dispérgo, A US dis pérsum.. H Dat vexi, vectámque Veho: traxi Trabo, tractum, Finitum iu $pfcio, Lícioque dat éxit, & cctum. — Elício elícui, elícitum: à fodi áccipe, fossum. - 8 A feci factum : á jeci dedácito jactum De Jácio: Rápio rápui , hinc dedücito raptum. ^ | 3 Dat Sápio sápui, aut sápii, cui deme süpioum. -— L Vult Fügio fugi, fágitum: Cüpio ivit, & Zum. — ^ 4 A Cápio cepi, captum : à coei éxige coeptum. — r) ; & Dat Pário péperi, partum , paritámque supido.. 7. Pratéritum Quátio nescit jam: pígnora cussi, — 5 4. Et cussum , duplo s: minxi da Méjere, mictun m cem 1 Los acabados en spício, y J|ício, (los quales ^ - vienen de los verbos antiguos Spécio, y Lácio)hacem — en éxi, y en éctum, como :spício , Conspício, In— spício, inspéxi , inspécium 5 dlíécio , Pellicio, lllicios llléxt, illéctum. ETE 5s — 8 Los compuestos de F'ácio con preposicion , mudan la a en i, como Offício , Confício, Defício , deféci, deféctum. Los demas là consetvau, como Calefácio, | - Sati:fácio. Tambien la mudan los de jo, como — -— -Objício , Conjício ,. Dejfcio , dejéci, dejéctum. .. uui - $8. Los de Sápio mudan tambien la à en 4,coma - De. fpio , Restpio. : S NPALUA . — 4 Tambien los de Cápio, como Accfpio , Concípios Dectpio , decépi , decéptum. Cepio, verbo antiguo, ——— /no esrà en. uso: quedó de dleapi,eepium 0 0-0
148 e Institut. Grammaticee. s Los compuestos de Pário ub laa ene, Y son de la quarta. i - 6 Quáiio antiguamente tuvo quasi, quassum, de donde quedó Quasso, quassas- Sus compuestos se acaban en cáiio, como Concütio, Discütio , discássi, diseüssum. *. : : LO. V pies ^ 1 Lo finita lui mittunt, uliámque supinum. .. . Poscit itum Molo; Sic & Alo, quod poscit & altum, EST « Sed V.lo, cum Cello, & natis*spoliáto Süpinis, / cM a] Percéllo mitüt tantüámmodo pérculi, & w/sum. ' | MILAN -) Sed Vello. velli, ac vulsi , vulsámque requirit, -^ P Tum Sallo salli, salsum: 3 sed Psállere psalli. Dat. Pello pépuli, pulsum: dat Fallo feféili, | Falsum: 4 pra:érito proles conténta refélli, Sástulit. .à Tolio, & sublátum póstulat usui: o 0 Compósa. tali, latámque requírunt. S /s acabados en /o hacea en lui, y ea tun, Cónsulo, Occulo, occtlui , occáltum. . o Colo, IM Los. - Compuestos de "Volo, y Cello, (que no está 2.en uso) c irecen de Supino, como /Malo, Nolo, Ante- -céllo,- Excéllo, Precélle. Este verbo Percéllo: solo hace pérculi , y no percálsi, porque en el exemplo de - (0o Tmferéncio leen los docios , Peretssit illico ánimum. c 008 Psallo no tiene Supino. 4. Fallo solo tiene por (... Compuesto á Reféllo, el qual carece de SERT e—— MQ.— ————— Ec *- 1 Mo per ui dat, itum. Tremo pónitur abquE supino. TAE hi | Psi, ptum dant Pi Demo, cum Sume, ( t omo. ! ud id Kibl; emptum dat Emo: ^ Premo pressit mM. YA 7A rf) VADER, 1j UAM oppi : , EN DEN , CN AMURE M NO. HEIN nd fui , atque situm : Gigao sénul,. 'enitü DAE DT. Cerüo crevi, cretum Contémnere. bii. X Et Sperno dat'sprey? 5j sp 2etüm: Sed | n BN 2 a PEE ; VS E
Kr Liber secundus. A ORA | Cum stravi, stratum : Sino dat svíaue, stámque. ; ^ A lino die li»i, ac livi, levíqne, litumaue. / $ A Cano dic cécini; natum nuit inde requirit.* — *"1 Los verbos acabados en mo hacen en ui, y en . itum como Fremo, Gemo, lomo , vómui, vómitum. .2 Lo:compuestos de Émo mudan la e en 7, como AÁdimo, Éximo, Rédimo , redémi , redémptum. Sácase Cóemo , que la retiene. 3 Tambien la mudaa los de Premo, como Cómprimo, Déprimo , Réprimo , représsi, représsum. 4 ACernoquitanalgunos el Supino;orrosse ledán, — — * á quienes por su autoridad segnimos, y porque de ébsue s C»étio : tambien porque le tienen todos sus compuestos, - como Decérno, Discérno, discrévi, discrétum. Con- "5 &£émno hace contémpsi , contémptum , que es solo come | - - : puesto de Termino , el qual carece de Pretérito, y Supí- ^-——- no,y no's» halla exemplo en los AUtotele oou xn s. Los compuestos de Cano mudan lageni,como ^ j E ad à d Cóncino , Récino , Sáccino, succinui : nose lesda Su —— : pino, porque no hay autor que le haya usado; au ique. a. $on argumentos, deque se usó antiguamente , las voces ^Cantus, Accénius , Concéntus. beso s e s P0. ERES Hoo 0s |* 1 Po pri, ptum poscit: Rupi dat Ráümpere, ruptum, | i | A Strepo dic sutépui, stré^irum fuit inde supiaum. |. ELS UO. ; | Dat Coquo xi, ctum; 2. Liqui Linquo; at pígnora- .. lietum. di E ADUNÓN ] xd RO. ASTE 7 | 3 Qozro quasívi : Tero trivi: utrümque dat izüm, - | 4" A Sero fit sevi, atque satum ;'sed rüstica: proles — Mittit itum; sérui , serium non rástica poscit, — |. Qurro encárrit habet, cursum: gessi Gero , gestum] — $ Ferre tuli, latümque: Uro dabit ussit, & ustum.p : toque dat. verdi tantüm;,. versámque supinum. "s itc z 1 ms MOVTNT WS à AM giu ^ cm etoga ot sp Ios ten ES ig Az SL OUN s EAT PO Ptr epus tmo aiio D B m ictu 5p ia e Ne
| $ Logs M cifras m De Instit. iS IODS | | t^ Los acabados en po hacen en psi, y en phm —2 como Carpo , Repo, Serpo, serpsi, ferptum. Su 2 Línquo no tiene Supiao usado, aunque sus come | | guestos le tienen, como Re/fnquo, relíqui, relfctum. 3 Loscompuestos de Quero iudan la e en i lat- | ga, como Zicquíro, Conquíro, Exquíro , exquisfui, | exquisitum. | — $..4 Los compuestos de Sero, quando pertenecen á | - .. & Cosas del campo, hacen en sevi, y en situm y. quando - pertenecen á qualquiera otra significacion, hacen en | rui, y en értum, como Áissero, Cónsero, Ínsero, insé- A PE. £nsitum, insérul , insérium, assérui , ertum. — ..$- Los compuestos de Fero hacen en ?uli, y en ladum como Jufero , ábstuli, ablàrum s Cónfero , cónruli y collátum , . Diffzro , distuli à "didis i Éffero, —éxtuli y elárum 5 Sáffero , üstuli, sublátum. SARUM C dad Verro dan algunos versi, pero. solo se jt TE SO. LL 23 sivi, situm; sed visi Visere, visum. ' Pínsitus, & pinsas, pistusque à Pínsuit exit, ; Tacésso dabit i incéssi, tamen absque supíno. p xum dant Plecto, com E lecto, Péctere , Necto. 2 Dat quoque Pecto xui, Nectóque: Peto ivit , & dum. - Sterto stértui habet solàm : Meto méssuit optat, | , ÀÁc messum , 5 gémiao :. verti dat Vértere, vérsum,. i] doro wh Sisto stiti, statum s/;/i£ ottà stitmque repósce . Mitto dabit misi; sed, düplice síigmate, miss im, cl -1. Los acabados en so hacen eu. tivi, y en. ii como Capérsos Lacésso , lacessfvi , lacessitum. 2 5 Pecto , y. Necto hóa pe xel pésul y » cce. 3 vel sexui, nexum. Algunos daa á Pec/a : Eus " uec 2i Preiérito. no Ps hallamos » muB o
Liber tertius. 1$t Supino habló dos veces Columela ; diciendo: Peciita ^v eellus , Pecttta. lana. 3 Los compuestos de Sisto, son Assisto, Consfe .— sto , Exísto, éxtiil , éxtitum. | &/, Verba in uo pot ui, ac utum dant, Díluo teste. A Ruo dic ráitum; sed utum dant pígnora tantürme | A Struxi, stractum : à Fluxi deprómito , fluxum. Cóngtuo przbet ui tantüm, Bátuo, Metuóque. & Áunnuo cum sSóciis , Pluo, Réspuo, & Íogruo junges. . VO. iude Vivo ferc vixi, victum: solvíque, $olütum Solvo facit: volvi donávit Volvo, volütum. Dénique téxui amat Texo, textámqu suplnum.. . 1 Losverbos acabados en uo hacenengi,yenutum, ^ — como 4cao, Éxuo, Induo , Abluo , y losdemascompuestos de Lavo. Ls MÉl n MEAS. b 2» Nuo no esiá en uso, y solo quedó de él Nurus. Sus compuestos carecen de Supino: Abnuo, 1 nnuo, Ré- | nuo. Entre estos verbos, que carecen deSupino. ponen — algunos á Luo; pero hállase Lufiio, y Claudiano dixo ^. Luiiürus. M EGRE M A^ Quarta sonjugátio. STET € ; Pratéritis ioi dat Quarta, itámque supínis. ^ |^ Singáltum Singáltit amat: Sepelire sepültum, |. Véneo venívi, venum : à Veni áccipe, Ventum. í* A Pário natum per ui füeciátur , & ertum. ^ 0707 ! |.Compério, Reperítque petit ri, poscit Gc ertum, 1.4 Dat Sálio sálui, saltum; sed. pígnora sultums — — Séntio vult 52, sum; sepsi dat Sépio, septum. — — — Fárcio dat farsi, fartum : vult Fálcio fulsit, 5 - Ac fultum' sarsi , sertum dat Sárcio verbum. áurio prztérito dabit hausi ; haustámque su ind " ait á US FONS HUP D ; : , p. im "nag Iv 88 a CREER EDS AE Te SEN d HE e Ur ^ AMEN
254 Iniclligéndi. De Instit. Grammaticz. Repórto, :raer,ó alcanzar ; victóriam ex : hóstibus. Mütuo, tomar prestado, taléntumi à patre, Fóeneror, tomar á logro, ab eo hereditátem | ——— A Ó—ÓÀ Intélligo, entender, hoc ex te, vel de te. Disco, aprender, causam à, vd de te. "Cognósco, conocer , áliquid ex álio. Agnósco, reconocer, hoc ex illo. Conjício y Conjécto, conjeturar, hoc ex tuis líteris, ve/ de: áliquem in. Nihcula, prender 4 uno. VARIA CONSTRUCTIO. Declino, apartarse , Vago vel utbe , vel ab urbe. Deflécto, apartarse, de via: doblegar , ramum. Cómitor, acompanar, iiam, huic. vitz. Disséntio, vc) Disséntior;. ser de contrario parecer , ab ááliquo,: vel cum, in, . aut de oratióne. Desísto, desistir, causá , vel à caus. Móderor , moderar, cupiditáti: gobernar, rempáblicam. | Dóminor , 3Seforear, regni, in suos, vel ' in fortünis. Á Beneméreor, hacer bien x be iesnesed, hacer mal :de te óptime méreot. Specto; mirar, ó probar, vitam: ex móribus. Quó spectat GOAHOT ? Adonde se endereza la plática$ss Cónfera,: Cómparo, justin j comparar , se
Liber quartus. illi, ve? cum illo, y corejar. Cónfero me in urbem , voy 4 la ciudad, benefícia in áliquem , hacer mercedes á alguno. Aspérgo, rociar, salem carni, ve] care nem sale. Intercl&do , estorbar , commeàtum inimicis, vel inimícos commeátu. hu Escédo, partirse, urbe: exceder , modum. Témpero , gobernar , áá ordenar , rempüblicam légibus: templar mezclando, vi- . num aquá: moderarse en algo, sibi lácrymas, ve] se in lácrymis: temperáte se ab injárià, no injuriar. Háurio, sacar, aquam à vel ex, vel de, vel € fonte. Animadvérto, echer de ver , rem áliquame castigar, in áliquem. Péndeo, depender, vita mea ex, vel de te: pesar , ánnulus ünciam auri pendet: pendére ánimi, ve/ ánimo, estar suspenso , ó desmayar. Reaáüntio, hacer saber, hoc tibi: áliquem cónsulem, declararle por cónsui:societátem , hospitium alicui, aoisar/e que no quiere su compafiía , &£c. Hareditáti, renunciar la herencia. Sübeo, subir de abaxo arriba, tectum, vel ad hostes: ?omar , ó. padecer labórem: ofrecerse, mihi cura, ve/ me peeniténtia. Véreor, reverenciar , patrem: Véreor tibi, temo no te. venga mal: à te supplicium, temo de t£ el castigo: véreor. de illo, rezélome de el. Despéro, desconfiar , 6. perder la esperanza, w ]
De Institut; Grammatica. | vitam, vel salüti, ve/ de reptblica. É Respóndeo, responder, tatiónem mihi ad - interrogáta : corresponder , virtus opinióni. Tollo, quitar, suspiciónem atícoii simulácta e, ve] ex, vel de templis: áliquem de nidi; matarle. Erümpo, salir con fmpetu, , 1n áliquem, se foras, echar , à sacar, iram , ve] stómachum in álium, enojarse cantra alguno. Ulcíscor, tomar Uergunda, icu injárias, me. ^^ Vindico, vengar, mortem illias se ub &liquo: Jibrar; áliquem à moléstiá : Remp. in libertátem, volver. la. repáüblica á. su libertad. Hábito, residir, 6 habiiar, urbem, urbe, - gel ia urbe. Bene habitáre , eszar bien . alojado. Tecum hábita, reflextona. Gero, llevar, tratar, hacer, bellum: se ut háeredem; ve/ pro cive, portarse como tal: morem alícui; Eae scere? con alguno: censáram , ser censor. : Cápio, por caber. Plures non capit hic lo- Cus, no tabén mas aquí. l uL Bs
— Xiber quintus, 257 35455) E R8XLE eILJE NL ^ DE INSTITUTIONE GRAMM ATICAE LIBER QUINTUS. - DEZ SYLLABA1UM QUANTITATE, : E "n versificáudi ratióni. De quarámdam literárum | potesiáte, ^ Ls * 1. X, er Zeta getunt vires ubicámque duárume Atque duas inter v: ciles j^ta. repértum, 2. 1, u vocális fit cónsona sgpe, latinas Utraque Vecátes fériens, ut Jánua, Pirtus. 3. U *équi:ur post 2 semper, sempérue liq écits i At post 5 , áut g vim servat, vimque remí dt. . 4. L, a!que r mutis percüs:z sage; é iiquéscunt. 4M, aut n rató 5 sed gracá in orígine tantüm, * oylabzg finnt vel ex vrá, vel ex plóiibus literis, ut y'a, 1, vir, moni, ml Liter partim vccáles sunt , partim consonántesz L 'Càiesa, e, 1, 0,u, y : ex quibus sex funt diphthengi € , gu , €i, £y , € , yi , ut Presio, Audio, e Ebrüs ,. Pana , Hurjyia, Ex dpepA istis álie mui sunt, ut P, c, d, gk ,po4 H Dicóns | Tür mutg, quod per se sive vocalium adminículo, pronuitiári néqueunt, Áliz semivocáles, ut. f, ], m, nj C*as,y x,ce Dicüntur semivocóles , quod ips pet - 17
2339 De Instit. Grammaticz. /se, éótiamsi non plané, & aperté, ut vocáles, obscur támen sonant. Quárum nonnüliz vária surtiütur münera, ut mox dicémus. E ec 1. AX; & z, dáplices sunt, hoc est, vim habent dvárum consooáutium. Nam x valet c 5, vel g 5; ut Dux, Rex: z valet d. s, vel duplex s5, si vétefes cónsulas, qui z, líteram per duplex ss reddébant, ut Patrízo, Patrítso. 9 inter duas vocáles duplex étiam est; ut Major, Ejur. Prisci autem hoc loco i geminábant, üt Maiior, Eiius. Breviántur tamen Qua- . drüjugus, Bfjugus. | Ko .- *2. l1, & u, càüm vocálibus preponüntur, eásque cómprimunr, fiunt consonántes, ut Jánua, Virtus. 3. U post 4 semper liquéscit, ut. Quare. Post s veró liquéscit, sequéate a, vel e, in prima nóminis, vel. verbi positióne, hoc est, càm masculína terminátio nominis in Nominativo, aut prima petrsóna ." verbi indicatívi incípiat à sug, vel sue, ut sudvis sué-. . $c0. Quare in 'Suébam à verboSuo, is, non. est líquida. Solent intérdum poétz z líquidam vocdlem fácere: ut Lucan. libr. a. Fundat a^ exirémo flavos Aquilóne Suévos. Post gliquéscit étiam u, sequénte vocá-- li; modó non sit áirera u ut. Língua, Sánguis. Quare | ia vócibus, 4mbfguur, Exíguus, wu vocális est. In | verbo tamen Zrguo, etin quibüsdam pratéritis secün- | de conjugatiónis, ut végaui, indfgui, rígul, et si qua | sunt ália, u vocális est, quia. in his pratéritis u pó-| nitur loco é przséniis, quz non est líquida. | .— 4c L, atque r, càm à mutis percutiüntur, líqui dz sunt, ut. Plenus, Trado. M, & n raró liquéscunt idque in grecis tantüm dictiónibus, ut Tecmáéssa Cygnus Hi rat. Forma captíue dáminum Tecmésse ldem libr. 4. Donaifra cygni, si. líbeat, sonum Dicüatur antem litere Jiquéscere, càm vim suam; robürque , ]. 3 tegit amíttunt, ut ia propósitis exémplis, | 4 COT E DES | "V E »
Liber quartus. 259 PRIERCEPTAUNIFERSM hs - . de Syllabárum quantitáte. .—.—. T «. f 1. Syllaba /onga duplo; brevis uno 1. témpore fcrtur. 2. Zncípites profert. vocáles sermo laiinus. JNan modó cotréptas, modó longas promit eásdem. * - ^ p. "Tempus est intervállum,spatiámque, quo syllaba pronuntiàtur. 2. Nulla vocális apud latínos per- | pétuó aut brevis, aut longa est: sic in emáre prima | - | & brevis est, Secánda longa : apud grzcos Éprilon, et; Ümicron, qu& et e, et o, valent, perpétuó sunt breves: Eta, quz fei& per e, et Omega, qux semper per o ' | latiné reddüntur, perpétuó sunt longa: 4/pha, Fota, et. | Tpsilon iadifferéntes: non in omni tamen dictióne, sed. 3 in divérsis. ^ . AUS 4 Precéptum primum de Diplihéngis, | y *Syllaba, quam scribis 1. Diphihóngo, longa notétur; Sed 2.- Pre, vocáli, dábitur varidta, sequente. * m FAR Modó g:zca, modó latina sit diphthóngus, ut | - ; KEnéas, Pana: 2. ut praopio, preeo. ' | ad | Praoptáre caret, si quod placet, atque necésse | .. jest. Martian. capell. 1. px [o Praemia cum vácuus dómino prgiret Arion. S/at | | Thebaid. 6. ! |. M Il. DE VOCALI ANTE VOCALEM. * Vocálem rapuére, áliá subeünte, latíni, : . Ténditur e quintz casüs, qui exístit in 1. ei; . . Rer tamen, atque Fides, ev Spes rapiüntur ibidem, | 2. R nisi succdat, récipit duo témpora Fio. | Est. 5. ius longum génitívi; ia vérsibüs auceps. Córripit A/;érius, semper prodicit Alfus Eheu longa datur; recte. vaciábitur 4. Ole. "7 Prótrahe $. Pompei, er Cai, similésque vocándi. Sed 6. greci vágiant, nec certà lege tenéntur. * EMEN S
CX, Dt speciéi, i in Genitivo, & Datívo: 2. ut fferem. i 2. Nam sclüta orátio i//fus briteit j pená: itimá longá | | pe) fllius, vel illius , médià ancípite. 4. Mart, | libr. 4. O^e jam satis est, ohe libélle:. nam hic pcé&ta in cármi.e A dtes semper in primá regióne; Spondéum cóllocat. 5. Ovid. 4. de Ponto : Zccipe, Pompéi, dedáctum « mmn ab illos 6. ut Cytheréa, Phi-. | losóphia. j III DE POSITIONE. | : * Cónsona si 1. duplex vocálem, ant 2. bina sequátur, E Vocális pósitu rémanens prodücta sonábit : . | I 260 De Instit. Grammatice. EE SU sit ja verbis quam is disáncta. duóbus. * ;n Ut Gaza, Aráxes, Troja. major. De jota intéllige | ín dedii dict;ónis símplicis. 2. ut Terra. 3. ut Z1 piuss ubi 7 prodücitur. Si veró ütraque cónsona, aut du- | |. plex sit ia. princípio sequéntis dictiónis, pracedéniem, | vocálem brevem natürá non facit longam, ut. Lucént Smarágdis. IV..DE LIQUIDIS. * Syllaba 1. si brevis est naturá, & muta sequátur Cum líquidá, semper breviábit 2. sermo solátus; At 3. carmen póterit prodücere, seu breviáre, * sod. Ut Córflagro, nam flagro natára suá corrípitur, ^2 nam in solu!á orarióne semper Cónflagro , sed in. cá' miae, Cónflagro , vei Conflágro. Notábis mutam, & liquidam debére ad sequéntem vocálem pertinére, | | ut in Flagro , g, &r pértinent ad sequens o. Quod ; non áccidit in: Zibluo, ubi a prodücitur semper E) . tióáe , quia 2 pértinet ad przcédeus a. V. DE PRIETERITIS. * Prz'eriti sit longa prior, cui syllaba 1. duplex. Sto, Do, a. Scindo, Fero, tàpiuot, Bibo, 3. Fíndoque Sisto. Quod si p:ztériti 4. geminétu syllaba prima, REN e CILISGTNENEDUPUTE TT PT RN t ott ^
»- ' Liber quintus. 261 | Ütraque corrípitur, nisi s. duplex cónsona tatdet. $ Czdo 6. Cecfdit habet, cui junges Pedo, pepédi. * DUK v Ut Veni , vidi , vict. 2. Sic cónscidit, ábscidit à... « ^ fScindo, sed abscídit ab abs. & cedo : 3. sic Df/fidir à | Diffíndo: 4. ut tátudi; cécidit à cado: 5. ut fefélli. 6. la cecidi , & pepédi átraque média est longa, & ütraque prima cst brevis. Juv. Sat. 3. Eérius, ac pétulans qui . Wwullum. forte. cecídit. eu VI. DE.SUPINIS. * Longa supina manent t. di;syllaha sede prióre. Ast 2. Eo, cum 3. Cfeo, Sero junge, Reórque , 4. Li- |. eóque, t «Yum Queo, & 5. orta Ruo, Sino, Do rapuére prióres, : Commünem S'/gtum primam serváce vidé ur. Inde 6. Stitum bréviat sóbeles, exténdit in atum E Inde 7. Status. currat ; 8. Sratürus pórrigit usus. Longa supina damus polysyllaa semper in 9. utume Ex 10. vi prziéritis, quibus.v sit cónsona, fiat In um perpétuó penültima longa supfni. Cztera corrípies io. 11. tum quecümque supina. * Li. Ut visum, motum. 2. Itum bum compósitis, uf v fitum; éxcipe Zmbirum , et ambitus , ta , tum , ab | f Aambio. Ovid. Jussit et ambíte circümdare litora ter / re: éiamsi nomen Zimbitus, & zImbítio eámdem cor- , típiunt, 3.Citum d Cíeo secíindae conjugatiónis: sic eón- — | Cltum, éxcitum, pércitum, penülrimá brevi: nam concí- | | &us, excitus, percitus penültimá longa sunt à Cio quartz | R^ cbcexe - pt ^. conjugauónis. 4. Inde óblitus pen. brevi; nam ó2/ftus, |. | pen.longá, est ab O/livfrcor. 5 Trisyllabum est raitum; | Sed. pónitur propter compósità óbrutum , érutum , &c. | 6. Nam dícimus Cónstitum , €t constátum 7. Siatur, | 5, corrípiiur. Ovid. s. Fast. Hic status in celo mul- 40s permánsit in annos; et étiam Status , ia , tum. Adem 3. Fast. Musa , quid d Fastis non siata sacra Eee " i " dc — x i i y
263 De Instit. Grammaticz. - petis? 8. Luc. libr. 2. Tunc res imménso plácuit statá - ra labóre.9. ut solátum, argütum. 10. ut Zmávi, amátum; delévi, delétum; petfoi, petitum; audívi, audítum. | (OTt. ut IMónitum, fágitum, / TRENT CNN RS VII DE DERIFATIS. t.7 Deriváta sná sumpsére ab orígine normam; 2. Multa tamen se jure suo, ductüque tuéntur: Quz sint illa, tamen Vates, Usüsque docébunt. * / L. Sic Legébam habet primum e breve, quia à Le £0. Léperam veró habet primum e longam, quia à | Legi, sic Arátrum, ab. iro. à; ?. Nam multa à longá orígine cotripiántur, Zri- 512, Lucérna, ab áreo, láceo, Conttamulta producüntue à brevi origine, ut Jatérna, láteo, régula à rego.. / VIIIL^DE COMPOSITIONE.. 1. Legem simplícium rétinent 2. compásta snórum. * Vocálem licet, aut 3. Diphthóngum syllaba mutet, J'iro tamen longum, breve Déjero, Péjero gigait, Ex Hilum Nihilum, à Sopitus, Semisopitus. Ágnitus à Notus, corréptis Cógnitus haerent. Tumque 4. Dicus, Dico; tum Prónuba,et Innuba, Nubo. Longum 5. Imbecillus: váriant Connábia vates. * VÀ t... Ut pérlego médiam córtipit, quia lego córripit | primam. 2. Cóncido médiam córripit, quia cado 'cór- , tipit primam. 3. Sic concído médiam nrodücit à diphthóngo cedo & Suffüco à faux 4. Ut malédicus. s. Baflus córripit primam;at imPecíllus prodücit secündam/ IX. DE COMPOSITIONE PR/EPOSITIONIS. * 1. Prapositiva áliis si pars connéctitur ulla, 2. Quanta fuit sejáncta prius, cocjíucta manébit, | 3. Pizpósitae modó nulla prius data norma resístat, U 4. E, Dz, Pre, $c, Di compónens noa breviábis, i o —— EÉEEOREECEE
Liber quintus. — - 265. fn Dírimo brevis esto prior, comes esto Dirér?us. 4A $. Ládum produc compóneas; cóntrahe 6. grae- | cum. M ^— (Est Re breve; at 7. Refert proténdunt sepé po&ts. - Córripe Pro 8 grecum compóstam 5 exiénde 9. là- , tínum. j ? Éxcipe, qoe 10. Fundus, Fágio, Neptísque , Nepósque, ( Ft Feetus, Fari, Fáteor, Fanímque creárunt. . Huc Práfugus sosctat, Proficíscor, junge Protérous: Aue Propágo 11. genus, Properáre, Procélla, Profécto. jn ! — Procáro commüne datur, Propíno, Profándo. Longa 12. Propagáre, & 13. Prorérpina sepiüs optant - | 14. Propéllo meliás, Propálso Lucrétius addit. * r K- 1. Przpositiva pars, id est, preposftio: 2. ut apé- E /rio. & opério, corrípiunt primam, quia 4d, & Ob, / natürá sunt breves: sic Omftto: 3. ut admítto,. ptodüciturenim propter sequeas m. 4. ut emiftto, depó- | mo, prefero, semóveo, didóco. $. ut amens. 6. ut asy-, lum, ádita, orum. 7. Re perpétuó brevis est, si natü- — iam spectes; cüin. autem po&rz. volunt prodücere, géminant consonántem: ut in re//fgio, réppulit , rep- (X périet, reddáco: sic. in Fero, cum re poéz. géminaat consonántem, dicüntque réffero, fértulit, relldtumz ' quamóbrem, qui absque hac geminatióne prodácunt; ! deducéntes ab ablaivo re, per péndant in Áliis quoque | . significatiónibus prudüci hoc verbum .Á poétis. Serés | ..— nus: Sic étiam rütilus. reffértur péciore sanguis. H6. rádius.. Inde pedem referre pudor velat, aui óperis lex. Sic legunt Lambinus, Turnébus, Achiies, Sr-l | tius, & antíqui códices. Ovid. 15. Metam. Sed enim . "quia réttulit ZAljax. Vgitur semper, cüm prodücitur hod V8 verbum, deber scribi düplici ff, modó sit. personále; modó, quod vulgus dicit, impecsondle, Sic séntiunt de Stndodidd m J
! | 270 De Instit. Grammaticz. Primum creméntum. Semper prodücitur 3. o£ Pratériti breviátur zmus penültima semper, , 4. Nolíto àddátut longis: huíc junge Pelimus;: Ec Simus páriter, sóboles 5. quod tota sequétur. - 6. Ri conjunctivi póterit variáre poésis. Orátor pátriz doctum né spiéverit usum. * s 1... Ut /L/quimus,, amábimus. 2. Ut ibam, ibo, sub .| $mus, venimus in przsente. 3. Ut petívi; sed imus. ejásdem praztériti semper corripitut, ut - vénimus, «énsimus. 4. sic nolimus, noltte. $. Ut adstmus. 6. Amaceríimus, vel amavérimus , quz váriant celebérrimi poétz; sed ia commüai pronuntiatióne, & soláta oratióne serviéndum est consuetüdini pátrie; ^77 e lítera O, & U.) O 1. crescens produc ; u 2. vero - córripe semper. U sit in extrémo penültima longa futíro, 3. * / or: Ut amaióte. 2. Vélumus,: adsumus. 3. Ut fut) rus, amatáürus. DE PRIMIS, ET MEDIIS — - o SELEAHIS: Syllaba aut primum, aut médium, aut ültimum locum óccupant. Quz háctenus dicta sunt, pracípué spectant ad. primas, & médias cognoscéndas: Exaudivérimus, éxémpli causá, primam longam hábet positióne , secündam dipthóngo j caterárufh trium cogníto ad verbórum incrementa spectat. Si quando ergo prima, vel secánda syllaba occürret, tum ad pracépta illa univérsa confügies, tum ad náminum, & verbórum increménta, in quibus tanquam ia sédibus, ac locis quíbásdam syllabàrum diméasio latet, quos parátos, & expedítos habére opóriet, Quod si, ubi.
1 Liber quintus. : 27r . diligéntius requisíeris, non appartterit: experire, num pronuntiatióne, tenoréque possis eam indagáre. Fingájpus antepenültimam verbi invídeo, quod quátuor .Syllabis constat , tibi negótium facéssere: excógita quo pacto fiat trisyllabum: atque ita accéntu cognó- Sces, sitne brevis, an longa: fnvides, nvidet. Vides vt accéntus syllabze brevitátem apéruit? ldem in ver- bis Peto, Paro, Loquor, & simílibus, quz ex dnábus constant , faciéndum est : qua trium syllabátum fient, si prapositiónes áddas ad hunc modum; Répeto, Cómparo, illoquor. — ; ... Deprehéoditur etiam syllabárum quántitas analogià, arque similitádine. Scis Zmálilis, verbi causá Secündam syllabam habére longam: dices Formidabiis, Penetrábilis, Lacrymábilis , et caetera. ejusdem Simília, tértiam predücere. | ' Composítio ériam, & derivátio, dequibussupraactum est, syllabárum b:evitátem, longitudinémque détegunt. Quod si, bis. ómnibus adhíbitis remédiis, haseris, ne ánimo cóacidas: sáperest poerárum auctóritas, quá Suas praceptiónes füiciunt grammiátici. Ignoras /Mezas, exéipli grátià, Sudo, Stideo, habeántne primas bre— ves, an longas? Ungues dtrrodénu, capétque perfri- Cánt) Horátius oper feret. i P) Qui studet optátam cursu. contíngere meram, Multa tulit, fecítque puer, sudáoit, & alsit. | Qua cüm ita sint, quam plürima cármina optimótum poetárum memórias sunt mandánda, versus sz- » píssimé scribéndi. :juz exerciiátio multó facílius, et Cértius te syllabárum ratiónem. docébit, quam de primis, & médiis preceptiónum multittido propé infini- ' ta. In quibus sane álitér citántur versus, quàm à poótis scripti füerint : intérdum álii pro áliis testes proà ferántur. Quz pracepriónes ne in errórem indücanr, ^diligénter cavéndum est. Ciiántur sepe poete, aut L
/ 272 De Instit. Gr»mmaticz. rfecentióres, aut vetustióres, q à ut. eis files bae bénda sit. Cate:órum testimónia non ra.Ó deprazáu, ac corrüpta pro!erüntur, Quare cii de primis & ($- diis syllabis privátas przce,.tiones trádere in. animo y erit, secum cógiter, nihil 2d. huic d'em de ipsis À grammáticis trádiium esse; evolváraue ipe son aá curá, ac stüdio poétas omnes clàsve s, Nam, si ijs dem testimóniis coriténtus erit, qua ab á liis aff rentur, sepenümeró se falsum fuisse, «xpeiiétur. Scó hzc pené totam hóminis non s.lüm vutiósi, sed euam ducuse . Simi vitam requírunt. DE ULTIMIS SYLLABIS. DE VOCALIBUS.. 44 in fiae dictióoni: longa est, ut Contra. Éxcipe Eja, lta, Péstea, Quia , ev omnes casus. ip a, prz. ter Ablativos nostros, & Vocstivos ggcus, ut. AMusd, ZEnéa, Calchá. G:zca veró à rectis in es brévia sunt, ut Qérig | ex Oréstes. Fecérunt Füriz, trisiis Orésta, tug. Oxil. Trisi. 1. Eleg. 4. ; E iu fiae brevis est, vt Légere. Exripe Me, Te, $e, de, e, & ómnia primz, & quiuiz deciloat. Ónis, ut 4Anchisíade, Die, Re: et qug inde oriüniur, vt Quare, Hódie, quibus: adde Fame, Ceie, Tempe: & imjerativum secündz conJogatiópis rümeri sidpguláris ,. ut Mone, Doce: Cave tei&, corrípitur.. Longa. panérea sunt Fere, Ferme, Ole: et advérbia à (: míribus see cáada declinatiónis profécra , ut. Pulchid, Sascte, prater Bend, & Male : Ne pio Non euam pr dücirur, | linfiue longa est, ut Ff.ri. Conjpióntur tàmen Nisi, Quasi, & greca inj, vcl y, ut Pál/adi, Dophui, Mcly- Mihi, Tii, Sibi &itimam habent comu Quem. 4i, Uii, Cui (cüm dissyliabum €51) [requéniius curripiunturs
: Liber quintus. 273 O inditferens est, ut Sermo. Éxcipe monosyllaba, ut O, Do, Sto, quz longa sunt : Datívos, & Ablati- Vos, ut Dómino : Advétbia à nomínibus orta, ut F9, ?anió : quibus accédunt 74deó, Í4eo, prater Ciro, Imo, Modo, Péstmodó, Dámmodo, Quómodo. His adjnges : Scio, Nescio, Duo, qua habent o breve. Longa éiiam - sunt greca , qua habent Omega, , ut Anárégeo, & Ergo pro Causa, Arvérbium Sero, & conjánctio J/era ' filtimam habent commünoem. U in fine prodücitur, ut Manu, Cornu, Panthu. DE CONSONANTIBU S. B, d, t, in fiae corripiüntur, ut 4b, Ad, Amat. L in fine corrípitur, ut Znimal. Éxcipe "Sal, Sol, Nil. R in fine cotrípitur, ut Zimor. Éxcipe Cur, Far, Fur. Iber, Lar, Nar, Ver, Par, cum compósitis, & gra- Ca, quz fáciunt Genitivum in eris, ut 24ér, Aeris, ZEiher, Ztheris. Céltiber à Martiále coriípitur; erit Ítaque anceps. C finíta longa sunt. Éxcipe DUI, Nec, Fac. Hic, pronómen virile anceps est. M in fine, nisi adimátur per Ecthlípsin, brevis est, quod cérnitur in compósitis, ut Circámago. N finita longa sunt, ut Non, Córripe 4n, 1n, Forfan, Fársitan, Tamen, Attamen, en l/iden : & finita in en, quz fáciunt Genitivum in zpis, ut Nomen, Nómifis: G& graeca in on, qux ad secáadam nostram decli- .natiónem spectant , ut. Pé/zon : omnes dénique accusándi casus à Nominativis ültimam brevem habéntibus, ut Scórpion, Thetin, Majan, ZEginan, Ityn. 4s finita longa sunt, ut. ZEsras, ZImas. Córripe grzca, quórum Genitivus exit in adis, ut Pallas, adis: & Accusatívos grecos tértiz declinatiónis ,-ut Tróas, ' Delphínas, Es fiiia longa sunt, ut Sermónes, Doces. Córripe 18
274. De Instit. Grammaticz. Es; à verbo Sum , cum compósitis, ut Potes : item pener,et neutra, greca in es, ut Cacoérliet : et nominándi, vocándique casus gracórum, ut Zircádes t 'et riómina latina tértiz declinatiónis, quz habent increméntum breve, ut Miles, tir, prater Aries, Abies, Páries, — Ceres, Pes, cum compósitis, ut Córnipes. xd I;, vel ys finita brévia sunt , ut Apis, Tiphys, Iiys. Excipe cessus omnes multitüdinis, ut Viris, Armis, Nobis, ÜÓmneis. lem Glis , ir, ( nomen & verbum) & velis, sis, cum compósiüis, ut Quámvis, Nolis, Adsis: et secándas persónas prasséatis indicatívi náueri singuláris quártze conjugatiónis, ut udis: et Nominatí os , quó: um Genitivus exit ia iir, éntir, iiis. penültimá longà , ut Sálamis , fnis. Sfmois, émis, Samnis, ftis. j 0; &iita longa sunt, ut Os, oris, Minor. Córripe Os, ossis, Compos, 68. Impos : & greca neutra, ut Chaos : item os finita , quae ad seCándam latinam de- - linatiónein tránseunt, ut Tyros : omnes dénique Genitívos, á quibuscümque rectis proficiscántur, ut Zrcados, Pátlados. | | , Us finita brévia sunt , ut. Lifus, Intus, Pámphaguns, Abyssus. .Excipe monosyllaba, ut Plus, Rus: & qug crescunt in obliquis penültimá longá, ut Salus, ótif: & casus quártz declinatiónis, prater Nominaiívum, & Vocatívum singuláris, Dativum, Q Abla- | "divum plurális: item greca , quórum Genitivus exit | "in untis,ut dmáthus , unis , et qua ex Pus, podos, I ' componüntur, ut Tripus, odis: quaque ex ous diphthón-,.. o contrahüntur, ut Pánthus ex Pánthous : et Genitívos à foemininis in o, ut Clio, Clius, Huc étiam | Spéctat sacrosánctum nomen JESUS. DE LICENTIA POETIC A. Poétz syllabis intérdum pro $uo jure. abutüntur - j|
. Liber quintus. |o 87$ ac breves pro longis j longas item pro b:évibus fre- ' que:tér usürpant, ut Virg. 6. JEneid. Obstápui, stetcrüntque come. | 52 qe "a lucérdum étiam diphthóngum, et vocálem longam (cüm vocálem divérsz dictiónis przcédunt) brevem efficiunt, pratermíssá synalasphá, ut. Virg. 7Eneid. s. Iniule Iónio in magno , quas dira Celeno. Z£neid. ;. Victor apud rápidum Simoénta sub Hio alio. Ubi ste. 1érunt in primo cármine ,. Insule in secándo, Ilio in téritio breves sunt. : Monvsyllaba brévia graecórum more nonnünquam prodücunt. ZEneid. 3. Virg. Limináque , Laurüsque Dei, totüásque. movéri. - Syllaba brevis post quátuor primos pedes (máxime secándum, et tériium ), relícta intérdum étiam à. poéti prodácitur. ZEneid. o. Pectóribus fnhians , «pirántia -cónsulit éxta. ldem $. Emicat Euryálus , 63 - enfánere victor amíci. ldem ibidem. Osténtans artem . périter, arcámque sonántem. Idem Eclog. 4. lllé la- 1us níveum molli fultus Eiyacíntho. Hvjüsmodi autem licéntiá in suis carmínibus compoüéndis Tyrónes uti nono debent. "e | Ultima syMaba versás communts esi: Ítaque brevis prolongá; longa item pro brevi poni potest. DE NECESSITATE METRICA, Lex métrica , necessitásque cogit p'&:as breves aliquándo syllabas prodücere , velut. cüm sunt tres breves continuz in cármine heróico , quod in Zr4lia, Priámide, Arábia , áliisque id genus usu :enit. Virg, fbitis Italiam , portárque iniráre. licébit,| Aut contra longas corrípere : ut cüm brevis inter duas longas est. Juvenal. Fugérunt trépidi vera , . ac manifésta canéntem Stofcide ,:. Dixit Stofcida penültimá brevi, ne- . iCeSs)dte metri constríetns. — . 1 ' / 1 uU
— onse gea rar E UT " 7 .276 De Versificandi | DE VERSIFICANDI RATIONE, AC PRIMUM | DE PEDIBUS. Quóniam de Syllabárum quantitáte dictum est, sáperest ut de Pédibus, qui ex ipsis Syllabis,& de Per- 5u, qui ex Pédibus constat , bréviter dicámus. Pes est pars versüs, certo syllabárum génere, námero; atque ordine definita. : . Duárum syllabárum pedes. Spondéus constat ex duábus syllabis longis, ut Possunt. Pyrríchius ex duábus brévibus, ut Ruir. Choréus sivé Trocheus , ex longa, & brevi, ut Annus, - lambus ex bievi, et longáà, ut mant. 3 4 Trium sillabárum pedes. Moléssus constat ex tribus longis , ut Cernéfant. Tríbrachys ex tribus brévibus, ut Cápere. Dáctylus ex longá, ex duábus brévibus , ut Témpora. Anapestus ex duábus brévibus, & longà, ut Cápiunt. Bacchíus ex brevi, et duábus longis, ut ZImábant. Aniibacchius ex dudbus longis, & brevi, ut Condtücit. Créticus, sive Amphimacer, ex longá, brevi, et longà, ut Dfcerent. Amphíbrachys ex brevi, longá, et brevi, ut ZImémus, Quátuor syllabárum pedes. | Dispondéus constat ex duóbus Spondéis, ut Commiscébant. Tue 2 Proceleusmáticus ex duÓbus Pyrrhichiis, ut Abfete. Dichoréus ex duóbus Chortéis, ut Perfinére: Diiámbur ex duóbus lambis, ut Relfngquerent. - Choriámbus ex Choréo, et lambo, ut Mobtlitar. Anifipastus ex lambo, et Cloréo, ut Rerardáre, Jénicus d Majóre ex Spondéo , et Pyrrhichio , ut Decérnimus. [a ;
Ratione. . 277 jénicus à Minóre ex. Pyrthíchio , & Spondéo , ut Cupiébant. E ONE 3 Penes. Penes quátuor sunt: omnes ex tribus brévibus, et uná longá constant : hac lege, ut primus primam hábeat longam, secündus secándam , tértius tértiam, quartu quartam , ut Corpóribus, Retándere, Reiinélat, Docáerant, Epftriti, sivé Híppit. Ad Epftriti: sunt ítidem quátuor superióribus contrárii : constant omnes ex tribus longis, et uná brevi, hac lege, ut primus hibeat primam b:evem, secündus secündam, tértius tértiam, quartus quartam , ut. Zimavérunt, Comprobárent, Denániiant, Contendémus. Quinque syllabárum pedes Qinque syilabárum pedes inusitáti sunt, przter Dáchimum , oratóriz compositióni máxime appósitum constant ex lámbo, et Crético, ut Perhorréscerent. | DE VERSU. Versus est orátio certo génere, nümero, atque órdine pedum alligáta. Sunt autem vária cárminum génera. De Hexámetro, sivé Heróico. Hexámetrum carmen constat sex pédibus, quórum quintus Dáctylus est, sextus Spondéus, réliqui vel Dáctyli, vel S$pondéi, vel Mixui. Virg. ZEneid. 2. Urbs antíqua ruit multos domináta per annos. Quintus pes nonnánquam Spondéus est; undé ver^ sus $pondíacus appellátur : quo vel rei alicüjus gravitas, et amplitüdo, vel iagens maeror, animíque angor, vel áliud declarátur. Virg. €hara Deüm sóboles, magnum Jovis increméntum. M MM ARMORUM S T EPI RAT SO UNRUTTN NPRNERNEN TUNE IRR VASTE S QR QR IRE RR RREINAESHRRRRERRENEERE QR ÁÍp
278 * "pe Versificandi Pentámetrum Carmen. — 7705 Pentámetrum Carmen, quod cum Hexámetro fe:é . conjíngitur, quinque habet pedes: quó:um duo primi vel Dáctyli, vel Spondéi esse possunt ; syllaba longa adjáncia, qua cesüra, vel s£mipes dícitur: duo réliqui pe:pétuo sunt Dictyli, quibus sémipes ítidem adjingitur, ut ex otróque semípede quintus fiat, vel tértio loco 5pondéus, deinde duo Anapzsti. Ovid. mnia sunt hominum ténui pendéntia filo, , — Er sülito casu, qua valuére, ruunt. | Iendrius Iámbicur, si-é Trímeter Tisiicul Zcataléctus. Senárius Iámbicus sex pédibus constat : qui cüm purus est, & ímeger, ómnibus in lucis lámbos habet, Horat. Epod. Od. 2. Beátus ille, qui procul negótiis. Potest autem primo, tértio, & quinto Icco Spondéum, & Dáctylum,& Anapzstum accipere : ómnibus étiam locis, preiérquam sexto, T.íbrachym. Horat. Pavidámque léporem, €? ádvenam láqueo gruem. Dímetrum lámbicum quátuor récipit. pedes 5 secándo, & quarto loco lámbos; primo, & rértio Iámbum, Spondéum , Dáctylum , vel Anapzstum. Potest étiam in B oIBUN, pra:er quartum, Tribtdehy nd accípere. Subsciibirur intérdum hic versus elegánter Senário Iámbico. Martial. Vir .Ceitibévis non tacénde gér pibus, Nostreque laus Hispánie. Scazon, sivé Choliámbus. Scazon semper quinto l.co habet lámbum , sexto ve: Spondéum: czieris ómnibus cum Sepário lámbico conséntit. Martial. Sl n Exiempborálir facius ezt meus Rhetor, Z1
Ratione. —. 279 Anapesticum. Dímerrum Acatalécticum. | so Anapesticum carmen , quo frequénter jn. Choris ütitur Séneca, constar quátuór pédibus : qui feré sunt Dáctyli, vel Spondéi,. pecmíxtis Anapzstis : ita ta— men,-ut secándo, & quarto loco absit Dáctylys: Secándus pes dictiónem términet, qui plerámque est Spondéus. Ehe | —— Sen. Líügeat ether, magnüsque parens ftherig alti, tellüsque ferax, Et vaga Ponti mólilis unda. Glyconfum. Glyconíum carmen contiat Spondóo, & duóbus Dáictylis : quo Séneca interdum Choros scribit, Tandem. Régia nóbilis, cum Antíqui genus Inácli. A iclepiadéum, Asclepiadéum carmen constat Spondéo duóbus Choriímbis, & Pyrríchio , vel Spondéo , Dáctylo , adjáncrá syllabà longa, deíadé duübus Dáctylis. Carm. r. Horat, : | bu Macénas étavis édite Régibus. Phalécium , sivé Hendecaiyllabum. Phaléucum carmea quinque pédibus constat; Spondéo, Dáctylas deíndà tibus Choréis. Mart. Comméndo tibi, Quintiane, nostros, Nosiros. dícere.si tamen liléllos Possum, quos vécitat tuus po£ta. Sunt, qui in primo pede nullà lege edstringáutur, ut Szpe fecit Flaminius, & aliquando Catdáilus. b. FETPL WERCPS E T
286 De Versificandi : Syllabá penültimá longa : ut ab hcc Genitivo Nepráni Neptuníne : sic Zdrastíne à Genitivo Adrásti i Ner£- ne fit à Geniivo Nérei, e, ev i mutáiis in i longum. Quz áliter formántury usus docébit. RR DE METAPLASAMO. Metaplármus dicitur, càm verFÓórum vetus, & iisitáta forma necessitáte metri, vel ordinándi poematis causd, à peéiis in novam figüiam , (aciénque sermónis matátur, vel additióne, vel detraciióne, vel per- -mutatióne , vel translatióne literárum. Sunt autem Metaplásmi áiiquot spécies. NUT Prótlesis vocátur litera , vel. syllaba | principio dictiónis addita , ut. Gratus pro. Natus : Teidülíssem pro Tulfíssem. aM Epénthesis est, cüm mélio diciiónis lítera , aut syllaba interjfcitur, ut Rel/zgio pro Relftgio : Mavors «pro Mars. Náoita pvo Náuia.. Rédeo, &9c. : A Paragóge, séu Proparalépris dicitur , cüm extremz syllaba: áliquid adjüngitur , ut. Delüdier. pto. De- - ládis Admfttier pro Admítti. 4dIpheresis est cüm lítera , vel syllaba princípio dictióais subtráhitur , ut. Ruo pro Eruo. Syncope est , càm lítera , vel syllaba à , inédio dictiónis subtráhitur , ut. GuPernáclo pro. Gubernáculo: - Períclis pxo Perículis. | Apécepe in fine dictiónis áliquid détrabit , ut Tugürí pro Tugárii : Oii pro Ori. Tmé;is est , cüm dictio divíditur, interpósitá álterá dictióne íntegrá , ut Circum Dea fudit. pro. Dea circumfüdit : Septem. subjecia trióni pro suljécta Septemtrióni. : ZAntíthesis est. lítezze commutátio , "ut Olli pro ^ dii.
. — Ratione. | 1187 Meráthesis est literárum ordo immutátus, ut Tymbre pro Tymber : ! us DE ACCENTU. d Accénius , quem gizci Prosodiam, latíni tenórem, et fonum intérdüm vocant , rector est, ac mode:átot prónuntiatiónis : eo enim vel attóllitur, vel dejícitur vox , vel partim attóllitur, partim - deprímitur. Sunt veró tres accéntus, Zlcfütus , Gravis , et Circumfiéxus. Acáii nota & sinístrá in déxteram obliqué ascéndit, ut (Z). Gravis à summo in dextrum obliqué descéndit , ut. (2). Circumfléxus ex acáto , et gravi constat, ut (2). Atque acáto quidem accéntn attól- - Hitur syllaba, gravi deprímitur, ut Pópulus : ubi antepenáülüma acüitur, penültima, et ültima deprimüntur. Accéntu circumfléxo partim attóllitur , partim dejícitur syllaba, ut Románus 5 cujus hódie incértus est sonus. [taque véteris propuntiatiónís ignári eódem pénitus sono & acátas , & circumfléxas syllabas efférimus. Acitur. Accéntus in penáltimá, vel antepenül- - timà locuth habet. Circumfléxus iu penáltimá tantmü. Gravis, u*i utérque abest. i Nullius verbi latíni áltima syllaba (auctóre Quintilíáno) aut acáitur , aut circumfiéctitur, Quare Pálam, ínz, & id genus advérbia , prima acüta sunt pronuntiánda. Qoz si gravi à typógraphis. notántur accéntu i id quidem fit, ut advérbia ésse noscántur. ^ Dicio moncósyllaba natárd brevis, aut solum. positióne longa acáitur, ut át, Dix, Páx 3 longa tamen ratürd, aut positióde simul, & natírá, circumfléctitur, ut Rós, Láx. Dictio disyllaba cireumfiéctit priórem natárà longam, aut positióne simnl , & natüárá, modó' postérior sit brevis, ut. Zuius , Mátris ; Víia ; alióquin ácuit, ut Zrma, IEstar, Mánus.
-— RF i bs mendis iiid 288 De Versificandi - In Polysyllabis semper observánda est pendültima, qvz fléctitur, si longa füerit natírá , aut nat simul , & positióne , dàmmodo ültima brevis sit ; ut Amicus, Palestra. Alióquin. acüitur ; ut Romános, Martiáli. Si ve:ó penültima brevis sit, semper acüitur antepenültima, ut Pópulus. De graecis verbis. À Quz omníno grzca sunt verba, graco prorsus ac- €éntu pronuntiári debent, ut Paralypoménon, penálti- A ma acüta. Lirhésirotor, antepenültimá accütá : quae veró latinitáte donáta sunt, ea erunt latinórum norma 2 A 21j* ^ * L metiénda, ut Idólum, médiá flexà, cüm à grzcis antepenültima acáta pronuntiétur. w De hebreis vécibus. ' Hebraz plures voces hebrzo étiam pronuntiántur accéntu : 4mén, Cherubín, Seraphín, quz, acütd extremá, ut pleráque ália, efferántur. Ália veró acátá penültimá pronuntiántur : Zfel, Cáin, Lámech, Née, AVbipgádil, Báal, Eden , Ephrita , Ephráim , Gómor, Isbóseth , Pháse, Sibbóllet, & quz in Exer, Sédech, Mélech ,. Ai exeunt , ut Eliézer , Melchisédech , Abimélech , Sarái, Sinái. Quz veró latino more infl.— catur, ad latinó:um régulas referénda sunt. Sciéndum item, hebrza ómnia. quz habent accéntum in fltimá, si latino more inflectántur ,. debent retinére accéntum in eádem ; quz jim tamen erit penültima ut Adám accéntum habet in ültima, & infléxum etit, Adámus. Eadem pracéptio esto de nomíuibus bárbaris, ut Enrique, Enricus.
289 ue eR OR ls E de ete | -ALGUNAS REGLAS A. BUENA Pa ORDRE TATUM i ORTOGRAFÍA Y PUNTUACION sh sos PARACLOS PRINCIPIANTES.. REGLAS. DE PRONUNCIACIÓN.. à ^bifüsk pronunciacion: depende de la buena Or- - tografía., pues se-lia de pronunciar. asi coómo-se escribe.:Las-letras. $e pronuncian asi ; 4, Be, Ge, De, - E, Ef, Ge, Ha, Ly El :Em: En; 0, P » Qu; Er, . Ex , Ties V s Bd; Vdprilóny Zetar 8 v La p se ha de pronunciar juntoslos labios 3 y la v. apartados: y: asi se. agi ne d ads beber ; de V joo pot vivir. La c, y la g antes -de e, y de. Ds / Dronacian como.en castellano Ceciliz ; Genie Gigante; Este es el uso 5 pero-algunos ensefian, que se. han de pronun- -ciar como antes de las. deimgesudcales., Véase á. Justo Lipsio de. Pronuntiatióne latína. : Lam emel fin se pronuncia juritos los labios y la n» apartados : como: Enim, Non. La 7; tocando con là lengüa al paladar: 5) y la d, á los diéntes : como 44r, 4d. | Là r'en medio de.diccion se. pronuncia como ej: siempre que se siguen. dos vocales ,. de las. quales la primera es i; como J'ustítia : si no es cuando-á la 4 se. le'sigue 1», 6. le precede rj ó x, que entonces guarda su sonido. , como-en szruthio, pyrhia, questio, míxtios aunque'otros escribem m£rtio... . Lo queadvertimos de la € ,. y de. la g de-Justo. 19
290- De Orthographie Lipsio, | advertimos dé la 45 e la Mann del mismo, ' 1 La x siempre se ha de pronunciar, como .quan« do está en el;fià ,' pues como decimos. Tix, y Dux, asi uei Allesi, 5: Duxi. i vot oReglas. de Ortga afia: Los casos 3cabádos en e de ombres latinos de la primera declinacion se escriben con « diptongo , »y tambien Hec, Que , , Con Sus Compuestos, y no otro. alguno. 7e interjeccion, y: Nw adverbio. - Pre siempre se escribe con diptongo, fnera de Présbyter ; Prex , Precir , Premo, Prehéndo J die. pres, y Prétium y con sus derivados. Antes de 5, p, y m no.se escribe » , sino | my! como Zimbio, Impérium , Summum. B se.escribe «ea los dativas, y ablativos en pud. y en los verbales. en d y en sm tiempos. en ipic yrndobenor1 ss 4 i Tres reglas. hay pára conocer ;dus dieciopgs: que se escriben Con c 5'Ó con f antes de.dos. vocales. La. primera es.en los Werbos la segunda persona del singular del presente de indicativo del verbo, como Fzcis en Fácio 5 Sentis en Séntio. La. segunda. es el. vocativo en.los nombres propios en. ius , como Laurénti em Lauréntius 5 Luci en: Lücius. La teiceta es buscar el orígen de donde se derivan ,. como de Prudéntz Prudéntia 5 de. Jüdici Judícium: Pero las dicciones que no tienen de donde: ont) se escriben con 7, como Zmicítia. - : ! E nose esctibe antes ide. r siguiéndose otra consonante á-la. 5 y como Srüdium: sácanse Esca, ZEstuo, ZEstimo, con sus derivados ; y: algunas. personas de Sum; cs, fui ó: nombres peregrinos ,' como Esafas. |
Regulis. .. |o: :91 "X;os nombres acabados en ius, ia; jum ,..en.los ca- .sos en? , y'en is, doblan la i, como álii, áliàs, ex- "cepto los. vocativos. de. los nombres | propios, como Anténi; Laurénti. |.— jbnegrs 41751 — — "Los superlativos en Jimus, rimus, y simus , y los | tiempos en ;em , y se doblan la Jr, y s, como Facildimus, Tenérrimus, Doctíssimus, Essem, Esse. Ninguna diccion latina se acaba en n, sino en m, excepto los. nombres en.-en : los griegos acabados en an, in, ons y estas nueve dicciones ,. n; En, In, . «Forsan , Férsitan, Non, Sin, Quin, Tamen, con sus compuestos. | isis] Despues de 4 siempre se ha de seguir v, la qual 8e er no siguiéndosele otra. vocal diferente ), como-en ZEquus, reliquus. .- icnganso exi zeb La f larga se pone al.priacipio , y medio de la diccion 5. mas la pequefia enroscada casi siempre en el fin, como Sapientffsimus. ugqtBo2 ?ol 3. .— Ninguna diccion latina.se acaba en d , sino en 7, fuera de 4d, Apud, Haud, Sed, 1d, Istud, Illud, Aliud, Quid, y Quod con sus compuestos. V/ consonante se pone en principio de diccion , y en medio: quando hay equivocacion, como en Jolvi; masa u vocal ea medio y fin, como Zélumus. Algunos ensefian, que se use de la v consonante quando hiere; y de la' vocal quando es herida, ó no hiere. Podos.los pretéritos en vi se escriben con. v consonante ,'como Zmávi , excepto los verbos en £o, ; ^Y griega, ni castellana:, que e$ la ofa , no se escribe en dicciones latinas. Nunca puede doblarse una misma consonante sino. es entre dcs vocdles, excepto quando.se sigue líquida como Af flfga, /Ar-tríbuo.. 0. kg Toda preposicion acabada en consonante, quecom pone con otra diccion, comunmente.mida su tima con-
292 De Ortographie sonante én.la primera de!la otra diccion, como Zffero. - Todo principio de nombre propio, y de sobrenom-, bre; de dignidad , cláusuld ," y werso se escribe: con eura grande , cumo Marcus, Tullius, Consal, 68e... . * E ume Y. um wiighsque iod ^ Dela divition de las letras al fin del.renglon.: — Ningutia consonante se doblá al: priacipio, ni:al fia del tengloni Las sílabas y: consonantes se han:de dividir €omo se deletrean (es consrante-en: castellano z y .en latin quando rio háy regla'en contrario), conforme á *estas reglas; 1: Quando una .solà consonante.se: pone ' entre dos vocales, pertenece á la segunda ; como .Dómi-niüs. .4: Quando entre dos vocales hay dos Consonantessemejantes, se ban de dividir, como:Ec-ce. 3. Todas las consonantes, que se pueden hallar juntas: en principio de diecion , no'sé «han» de apartar ea;niedio de 21la3:€omo-Pa-story Do-ctusj A- triumy ma-gnuth. perfecto, Pavéntesis , Interrogacion , Zdmiraciony -y Punto; ^0 ^ e$ obo RUP "seb 5b. wosa ^" Inciso,; 6'Cóma, es una cedilla, ó semicírculo.de esta sueite (5); con da. qual dividimos la-cláusula en sus partes mas renudas, y: se. poné:antes de relativo y de conjuncion, y. despues de cadà; verbo con sus casos, que es:al-fim-dé'cada oracions!óo. s sani Colon-imipesfevto es-unz sefial,.que se hace con una coma, y un punto encima déesta sperte (5). y ásase de: ella: en' palabras ,' y /Sentencias contrarias. como Üncto3 Exóneto : Exuoy dudum 00:50 60000990 (0 CIBUS ETE PCS ICE t
Sobre otro, asi (:.) conel'c les miembros de la cláusula, quando estando acabada Regulis. z : 293 Colon perfecto , 6 miembro, son dos puntos , uno E ual se divider los principála otacion quanto al'régimen; no queda perfecta quán- to ál:seatido- "ule wt inb CX nC Paréntesis es un.cítenlo.pattido por medio, que abraza el renglon de alto á bajo de esta manera (s deutro, del. qual ponemos alguna cosa, que quitada, no queda. imperfecta la oracion... diliest ek ..Interrogacion es un. punto con unas, encima vuelta al revés. de esta forma (.2.) ,. de la qual.usamos en las - pieguntdsisb cociiansq. el n9 9 non si 02.203 "Admirgcion .es una i vuelta al revés de esta figura (1), deja qual usamos al fin de la oracion quando nos maravillamoS.- s «5! o9 ere. d a Punto findl es el que se pone al fin de la razon, 6 sentencia , quando,no:se aguarda otra €9$a , ni para el régimen , ni para el sentido de ella j sefiálase de este modo (.. ). D D^ Um qeob[xc - La nota.de la..Diéresis son dos puntos sobre una | de dos vocales, que juntas suelen hacer una silaba: y. esta sefial-las hace dos ,, dividiéndolas, como Ar, iüs, Íü ,:d0.. obse e «dA. ^. f3 gs Sobre algunas partes.de la oracion indeclinables se pone un rasguillo, para. distinguirlas de otfas declinables sus.semejantes, como en Quàm, Quod. . Quando al fin. del renglon se divide alguna diccion, se le pone una, ó dos rayjtas de esta suerte ( - ), lo qual es necesario. hacer. cpando la primera parte de la diccion dividida; significa alguna Cosa ,. como Corpus, Sepiem-trioness á que llaman Hyphen, id est, Subunio.- -— "M pásirofo es una virgulilla, 6 coma sobre alguna letra, que denota faltar alli una vocals v..g. Tanton me. crímine dignum duxksti ? Viti
— 394 SAPE e "d aes sede 42. INDICE aes De los nombrre: que se hallam en los Géneroi, Prec ndi ibts J, Sílaóas. | INs $e ponen: aqui los nombres , cuya. alghífcattoto se puede fácilmente entender de la palabra latina. . Ea lós nombres de Ia tercera declinacion no se pone el Genitiv) quando es igual'al Nominativo; ni tampoco se pone acento en la penültima del Genitivo quando es breve. La m entre puntó y coma significa masculino: la f femeaino : la 5 neutro :- la c comun de dos : la o comiun de tres: la a ambiguo, ^ N (4. 2 EM acis, m.. e /aparador. ^ Abies, és, f. bol. Acer ,$ eris , n, el acebo, árbol. Acínaces, is, m. e/ alfange& pérsico. — Acus, (is, f. [a aguja. d aleno, ár- Adamas; antis, m. e/ diamante, Adeps, i ipis, a. Ja protura, Ador, oris, n. la escandia, an. Adria, 2,"m. el Golfo de P'enetid. Aédon, ónis, f. el ruirefor. fEquor, otis, n. 4a Ilanufa, /9'él tan, 057:593.13 JEs, eris, n. el cobre. LM. etis; m. 2 zeirion. ' del fuego: ^ 5 iB oria s atti] m.'an monte, y por ciudad , f. Alcyon, onis, f; tina -ave asi llamada. 05 ' Ales, itis , 0."c0*a ligera, . |! | y por el ave, a. Al vus; i, f. el vientre, - Amnis, m. el rio. ^ 'An?s, atis, f; el ánade. "Aüguis, a. 42 culebra. ^ Anio , 6ais ; m. un rio de 5 Mala. Antes, tium, m. ei eultadé: Antrax, acis, m. e/ car- ^. he eo m 4
Nominum Index. &unco, enfermedad. ,Anxur, uris, m. "vd n. 1arracina. : Aquális, m, el j died poto. cagüa. Arcus, (às, m. ei arco: Argos; anímaló ,- n. "vel Argi, Órum, m. ciudad de-Grecia. Aries, tis, m. el vede ó máquina. Artus, is, m. e 2H. d "wudille. ^.^ As, assis , m. Ja libra, d moneda de un quario. sAtax, acis , m. un'rio e Francia. ÁAtomus, b a. el átomo » del sol. Atrax, acis, m. un-rio de Grecia. Attagen, énis, m. e/ frahcolin, ave. Axis, m. el exe. B Bacchat, aris, n. e] nardo, yerba. Bárbitos ; i; a. un instrumento másico. sBardocucállus, i, m. 7s cogulla. JBebryx, yeis, m. un rey. Bes, bessis, m. Jas ocho 'oenass 0 lag; ius. árum , f. junta de dos caballos. ^ 7 Bimus, a, um , o. cosa. de dos afios. Bipénnis, f. /a hacha de * dos: cortes. Bombyx , ycis , m. el gasano de la seda, y por "la seda, f. Bos; bovis; C. d meg d | vaca. Briton, onis, Bretafia.: m. el de -Bübo, onis; a. e/ bulo, aue. Buris, f. /a cama 34 argdo. ; e Cacoéthes, n. /a mala cot^ iumbre. Cadáver, eris, n..e] cuerpo muerto. Callis, m. e] camino: angosto. B Calx, cis; a. el carcafial, y por la cal, €. Canis, c. €]. perro, ó per ra. Cáppadox, ócis Capadocia. Cárbasus, if. Plin. un Jino precioso. i Cardo, inis, m. el: quiciat. Carex , icis , f. el. carrizo, m. el de Caro, nis; » la'carne.
202 s escarpin | Vectis ;: m. e cerrojo', d barra. Di Venéfica ,'z , f. la hechi- - €era. Vépres, is, m. /a expina. Ver, eris, n.Ja primavera, |... Metbet ,.éris ,: n. e] azote. Vermis, m. e/ gusano. Verres; is, el berraco., Vertü, indecl. n. el asador.: Vervex, ecis, m. e car- ZEPOVA is, 1 giri T— TE. Enancl cal "EM Nominum Iüdex, Udo, ónisj: m. e peal , 6 Vetus; eris, cardenal... Virus, ij n. / ponzofia. Vis, - defect. fj jg fuerza, Unguis, m. Ja ufa... Volvox,ocis,:m..c gusano revolton, . : Vomis, /. Vomet; etis, m, la reja del arado. uc Uter, utris, m. /a odre. ulgus; ij. m. 4. n.:e/ gu[- 80. de la. gente... ; Vultur, uris, e buytre, m. 1|... No $e pone Tadice de los verbos, porno páre- Cer necesario, como el de los Nombres ,. que es: para los principiantes; y. tambien por evitar prolixidad, ^EINIS, 0. cosa vieja. Vibex, icis, f. /z roncha, 6 SA. SEEEOMCOUE
/ 7
"n FD /1 30? UNIVERSIDAD DE SEVILLA jl DULIL UL «&20 2600 -! AJ Ey Ly VILLA e? E. spas? *
eere e € —Má I I j