Por Ignacio Rocamora y ... Luis Rocamora ... en el pleyto que siguen por la Real Chancilleria con la ... ciudad de Valencia
Full text
Vio ixr jESFSy MARIA, JOSEPH, Joachín ,yAna. POR IGNACIO ROCAMORA, Y EL DRLUIS ROCAMORA, CANONIGO PENITENCIARIO DE ESTA fanta Metropolitana Iglefia. EN EL PLEYTO QVE SIGVEN POR LA REAL Chanciiieria. CON LA ILUSTRE CIUDAD DE VALENCIA- V^\ tu.- % CCi'A V
VIENDO fu Mageftad (Dios le guarde )en Real Carta de ji,de Agofto 1704. mandado fufpender el curfo de los interefes en lo venidero de los capitales que eftava deviendo Ignacio Rocamora de alcance de la cole&a de la fífa del vino en lósanos 1685.cn 1686. 16515. en 16516. y1696. en 16517. pagando mil libras cada vn año por mefadas,o en dos plazos, por Navidad, ySan Juan :defpues de las dos efperas que fe le concedieron de quinientas libras cada vn año ácuenta del capital, yinterefes ,con Reales Defc pachos de 2.3. de Mayo 1687. y15. de Abril 1657. Para dar cumplimiento al orden Real ,pidió el Canónigo alalluftre Ciudad le dieífe vn tanto de la cuenta del dicho Ignacio fu padre; yaviendofela alargado hallo,que incluyendofe en ella el capital de la deuda con los interefes que fe le añadieron,íolo importava diez mil íletecientas ytres libras, diez yocho íúeldos, yibis dineros. Pareció no difputar por entonces la carga délos interefes, ni fu feparacion de la deuda principal ,para no detener la efectuación de lo mandado por fu Maageltad ;yafsi otorgo las efcrituras de conocimiento de deuda en aquella cantidad ,ycefsion para la pao-a contra el Pagador de la renta Canonical en favor de la Ciudad por ante Vicente Ramón ,en, ypor el Efcrivano de dicha Ciudad, en 10. de Julio 1705. yfehaobfervado efe&iva en todos los mefes defdc Octubre 1704. hafta Setiembre 1705. en que tiene yá cobrado la Ciudad cinco mil libras, vn fueldo, yquatro dineros, y queda en depofito efedivo del referido Pagador lo retnanente de las mefadas. El examen que defpues hizo con la reflexión que pide lo grave del negocio, rnaniflefta. LO
’4 LO PRIMERO: Que los capitales de los alcances referidos importaron, el yno quatro mil nuevecientas y vna libra, feis fueldos, yocho dineros ;el otro ,quatro mil ciento treinta ydos libras, tres fueldos, ydiez dineros ;yel otro, quatro mil ciento fetenta yquatro libras, diez yfíete fueldos ,yfeis dineros ;ycumulados, treze mil ducicntas yocho libras, yocho fueldos. LO SEGUNDO: Que en la formación de dichos capitales, folo fe calculo lo devido por la fita mayor ,y del morbo, fin incluir en la cuenta lo tocante ála del aguardiente: con fer afsi, que el dicho Ignacio, como Colector, recibió fiempre la qüantia fin diítincion de derechos, fino por el todo; ylos Contadores de la Ciudad en la redición los fepáran ,aplicando acada qual lo que le pertenece; ycorre con cite íupueíto la Ciudad en el papel formado para inteligencia déla cuenta, que también fe le entrego al Canoni-go :yes digno de nota, que en los años que el dicho Ignacio quedava deudor en la vna cuenta, yacreedor en la otra, no fe le admitía, ni admite en defeuentode aquella el crédito de efta, como fe deve ,fegun derecho ,tiendo correfpedivos deudor, yacreedor, yvna mifma la pecunia percebida en cumulo, yfolo feparada por los Contadores de la Ciudad ,para no confundir la aplicación del paradero; yes de invariable certeza, qnando el cafo fucede, como al prefente, en que del alcance fe carga interes, y obliga ápagarle :Ypara ocultar ala villa la nototíedad del agravio, fe dexa denotaren la cuenta la cantidad del crédito en los años que le huvo en la vna parte, y corre con el alcance hallado en la otra, yfobre eíte alcance fe cargan interefles, teniendo embolfado la Ciudad el dinero que fe le pone en crédito al dicho Ignacio, para recobrarle de el de los efecítos que irian entrando en el año íiguiente. LO TERCERO :Que nendo, como llevo referípT“do,
do jtodá. 5*1 deuda capical de las dos efpcrtis treze mil duciencas yocho libras ,yocho íueldos ,aun con el agravio ya expreflado ,lo pagado antes del relevo de intereííes, fegun la cuenta entregada, fuma ocho mil duciencas ydiez libras ;ydefpues pago el Canónigo cinco mil libras ,vn fueido, yquatro dineros por Sacríftia ;y cumuladas las dos partidas, importan treze mil ducientas ydiez libras, vn (ueldo,y quatro dineros :conque para el cumplimiento de todo el capital ,no reda que íatisfacer, yfobra vna libra, treze íueldos ,yquatro dineros.LO QUARTO :Que en la mifma cuenta fe hallan calculadas cinco mil fietecientas ycinco libras ,diez íueldos, yfeis dineros de intereíTes ;yTolo en la tercera partida de la vltima efpera fe cargan dos mil trecientas veinte yílete libras, diez yíeis íueldos, yecho dineros. Eftos fupuertos verdaderos ,refultantes de la mifma cuenta, ydemas autos del pleyto, convencen ,que todo lo que excede de las treze mil duciencas yocho libras, yocho íueldos, que verdaderamente fe devieron del capital, yfe halla inclufo en la cuenta ,yeícritaras de obligación, yceísion, fon ¡ntereffes de la retardada íolucion en debito ,que por íi no le produce ,n¡ la equidad le deve confentir ;lo que obligo, que con pedimento puerto por Juan Boria, en nombre de los dichos Ignacio, yLuis en 11. de Deziembre paíTado 1710. reprefentaíTe los motivos que repugnan el interés de la deuda capital que fe carga en dicha cuenta ,yobligan á compenfar el crédito de la íifa del aguardiente con el debito en la mayor, ydel morbo, concluyendo de vno yotro la cancelación de las fufodichas eícrituras de conocimiento de deuda, ycefsion parala paga. Ademadolo referido,fon muy particulares los fundamentos que han de mover el animo de los Señores Bde
de las Salas adeclarar al tenor de dicho pedimento. EL PRIMERO :Que es vfura, y no interés lo que fe intenta percibir por folo la dilatada folucion, (i) yilicito (i) augmentar algo la deuda capital por la Cap.Qonfdu.it 10. vbiAbbas t]cmol-aj Mtanto en contracto de buc- SSfóS&ft na fé .como en rigor d. derecho, (,) Crefpi obferv. 83. «.56. Rot. aunque fe eftipule el ¡nteres,o vlura (4). cor.Ludov.^f^.8o. w. 2.Ca- Ni rol. Maranta in Medull. Decret.lit.V.verb. Vfura eft aliquid accipere. ’LtOtZ.xd.de vfur.quaft. I.n.z.& ^.infin. &n,^6.quaft.2.n.^ó.& 37- &quaft. ^.n.^.y.& 9. Tráched.w»/«/í.i.ff.44.^>».i. decuius prohibitionetam iure divino, &naturaü, quám Canónico ,&Civiii ex conftitutionibus Imperatorum Leonis ,&Bafilij ,qui Iuftiniano íucceísit ,late agunt D.Covarr. var. lib.^.cap. 1.ex num. 5. &ibi Faria ex num.100. Roderic. de ann. reddit.lib.^. quaft. ¿\.num.\.cumfeqq. D.Ludovic. áPeguera decif. 30. ex num. y.ad 17. Leotard.diB. quaft. 2.per tot.Carol. Antón, de Grafsis except. 32. ex num, 91. D. Matheu¿fc rccrim. controv. 40. per tot. 6c plures referentes BondenuA#.2.o.w.62./#.2. Antun.Portug.rfo donat.Reg.tom.i .lib.i .pralud.2. §. j%n% 127. Gonz. TellJn Notis ad Concil. lliiberitJib.T.can.zo.cap. 39. In tantum, vt nec inrelevifsima, vnové nummopermittatur,Leotard.^»*/.3.77.i.é'' 2. & quaft:72. n. 29. Graísis d.except.32. «.98. non folum in mutuo ,íed etiam in depofito, aliové quocumque contra&u. L^omd.diB.quaft. z.ex n.^^.ad 37. (2) Leotard.^ vfur.quaft. i.n.16 .infin.& n . 32.quaft. 4.n. 15.36.$* 37.quaft.y^.n. 12. ($“ ^<f/?.88.».4. Balduccius ^confil. Ramonyobfervat.97 .n.i 6.& 17. Antun.Portug. vbi proximeyn. 116. Quapropter nec ftatuto ,confuetudínevé efftcipoteft, quod ex íola mora debeatur intereíTe. Gobws confuto. $2.n.$$ .BMuc.d.obfervat. <37.77.18. Ltotard.quaft.yQ n.&fereper tot. (3) Lzot2írd.di¿1.quaft.i.n.i2. Ant\\n.?oxtug.difiMb.i.pratud.2.$.i.n.i2b. Cap. Debitares 6.vbi communiter DD. de ture tur. ibi: Debitores adfolvendasvfurasy in quibusfe obligaveranty cogi non debentyfi vero de ipftrumfolutione iuraverlnty cogendifunt domino reddere iuramentumy &cum vfura folutpfuerint ,creditores ad eas reftituendasfunt EccleftaJiicafeveritate (íi necefle fuerit) compellendi. Bald. in l. iusiurandum 2.de iureiur. Petr.Barbof.w/.2.m prinfoiut.matrm.part . 1.71.44. Paul. Staiban,Iun.^/(?/.93.w.26.29.C^ 33.Leotard.^.^y?.i.».32. quaft.^.n.i &37. quaft. quaft. ?\gcizte\.confu!t.j'¡.n.io.& 1i.rcw^.conducunt Cyriac.controv. ^26.77. 16. Roderic. d.Iib.y.quaft. ^.77.40. Leotard.^Wíf^.7 9* 77, 17» &Card.de Lúea de vfur.dife.} <¡.n. 5.& dife. 38.77.7. vbi quod in materia vfuraruoi non attenduntur confefsiones partium, íed veritas aliunde quaerenda eft :&quod partes,etiá volentes,non poflunt reddere licitas illas víuras,quae funt illicitae, Anr. Merenda controv.iur.lib.i^.cap.^.tt.} 1.LQQl^d.quaft.yi.n.^.& quaft.y^.n.^
Ni el Oficio del Juez ,que refpe&o de ? vfuras obra lo mifmo que la eftipulacion, (5)puede por la paga retardada condenar amas interes que el que hur r . .rr ^ ^ 1J'r1L'Luctus Titius 24. circa fin. vieíie adquirido el acreedor ,aaveríele depof.CuucMb.z.q^fi.Papi. hecho la paga puntual (6 r ). Ni menos mlm 1•devfur. Leotard. d* por conftitucioneSjb decretos de Princi- 36. pe ,ni de Ciudades pueden legitimarfe Late, &dotfé Solis de cenfib. las vfuras,hallandofe prohibidas por de- ^.z.cap.^.exn.xi.verfpyo recho divino, ynatural ,inmutables por el Soberano (7) .13, vbi. alios referunt. Ypor efta razón no efeufa de pe- (7) cado la coftumbre de pagarlas 5ni la c*P’ Sí ¡Pe'€0 4*vbi DD. ^ nJn.r .J.r1rrj1vM- 0-Covm.var.ltb.i.cap. poteltad Pontificia diípenía, uno decíaj.0.8. a¿ ibi Faria w. 110.& ra fobre ella (8). Yeftán reprobados m.LeotardJevfur.qu*fi^ qualefquier eftatutos,y coílumbres que ™9'&3Q'&4ua ft-79'n*10* favorecen las vfuras ,yprohibidos con (8) graves cenfuras ,illaqueandoen ellas a•devfur.cap.Navilos Miniítros que las toleran, bimpiden SV9‘eod^CohelI Í ÜS * 23111 BuU.bon.reg1m.cap.27. $,11. la glof.z.n.Of, D.Covarr. dlib.^. cap.i.n.8. late, &do¿U Maranta controv.iur.part. z.refponf.27.ex n. 12. D.Olea de cefdiur. tit.^.qua/l. 12. n. 1 8. D. Matheu derecrim.controv.40. n.i 37. Rot.apud Merlin.^/y^oo.*# mm> 22 [ alias 301 . parí. frecen. vbi quod íimilis coníuetudo nonconfuetudo, fed abufus &corruptela peccati nutritiva cenferi debet Can.fcbi/ma 34.verf.Nec enimlevigat \ capfinal.de confuetud.D.Olea ditt. quaft. 12. num. 34. atque adeó modis ómnibus rejicienda, nec vllatenus mcaácnd^cap.Quia in ómnibus 3. &ibi GloLverb. Muí• tiyde vfur.clem.vnic.eod.tit. Sabell.ró Summ. tom.i .§.Qonjuetudo 43. num.22. Quodmd’y Si quod quaelibet coníuetudo, etiam immemorialis ,&totius orbis non excufat ab improbo foenore víurarum. t).Coyzrr.difl.cap. 1.num.8. D. Matheu ditt.controv. 40.num. \ 39. &alia plura id genus circa repetitionem ccncedendam, etiam ícienter, Si íponté loluti. Peccatque mortaliter Princeps ,íi pravas negligat abolere coníuetudines víurarum ,Sabell. in Summ. tornas.Princeps 45.num. 55.verf.Vigefimo quarto,qui tom. 1.Q.Confuetudo 43. num. Z.verf. Quod con- Juetudo,re£te docet, quou coníuetudo nutritiva peccati nunquam valet ,nec poteft induci, quia quantó longior, tanto damnabiüor, Si magis execranda ,di5l. capfinalJe confuetud. nam diuturnitas non minuit ,fed auget peccatum ,etiamíi tempus eíTet immemorabiíe Peguera decif. 34. ex num. 2. Maranta didi. refponf.27. ex num.iVbi num. zI.ait '.Non igitur ex confuetudinepermittenda vjura-tft. Quinimd id ajferens,bareticus}Aut de barefi[uf peflus evaderet ffecundum text. in clem. I*§fin.de vjur.
(9) 8 ,.--.,la repetición alos que la folicitan, (9) Singulares ad rem text. in clem . *1r... de vfur . ibi :|r«ii aunque en los eftatutos íe colore el inte- Nos injinuationepervenit ,quod j;es p0rpena de Udemora, (Io) porque quorundam Commmttaus locopara fcr ¡¡c¡co ademas de la dilatada íorum in offenfam Del ,&proxi-i- w/, /«ra divina ,pariter-f Ó* humana vfurariam approbantes quodammodo pravitatem }per ¡iatufa fuá iura*• mentó quandoquefirmata ,vjuras exigíyÓ*folvi nedum concedantyfed ad fo¡vendas eas debitoresfcienter compellunty ac iuxta ipforum continentiam fatutorum gravia imponen\- do plerumque vfuras repetentibus onera ,alijfque vtendofupsr bis diverfs coloribus ,& fraudibus exqmfttis repetitionem impediunt earundem.Nos tgitur perniciofis bis aufibus obviare volentesyfaero approbante Conjüio flatuimusyvt quicurnque Communitatum ipfarutn PotefateSy Capitanei,ReBoresy Conjulesy ludicesy Conftliarijy aut alij quivis Officiales fatuta buiujmodi de calero fuereyjeriberey vel diBare ,aut quod folvantur vfura> vel quodfotutaycum repetuntury non refiituantur plené ,ac liberé ,fcienter iudicareprpfumpjerinty fententiam excommunicatioms incurrant.Eandem etiam fententiam incurfuriy nffatuta huiifmdt baBenus edita de libris communitatum ipfarum (fi íuper hoC poteftatem habucrint) iniva tres menfes deleverintyautJi ipfafatutay five confuctudines effeBum eorum babentes qnoquo modo prafumpfmnt objervare. Balá.tn Auth.ad bgc C. de vfur. num. 8. Alexand.f0»y^*$7‘ num. i-lib. i. &conftl.i *num. i.lib, z. D.Co* V2Lit.var.lib. 3.cap.\.num.6 verf.EgoJane. Leotard .de vfur. quafi.2.num.42.. loann. Honor.Vanaxel./» Summ.Decretal.lib. 5.tit.i 9. num.3b. Baíbof-í» díBJ.z.inprifl. Jolut.matrim.part.l .num,43. Pignatel. confult.75.num.1z. tom.4. vbi num.feq. ex alijs tradit, quod licet text. indiB. clem. loquatur contra Communitatum Oficiales,continet etiam Principes fupremos,& Dóminos temporales.ConfonantD.Ludovicus áPeguera decif. 30. num. 15. D.Matheuífc re crim.controv. 40. 29. &i37. (10) Cap.Sitarte <) de paenhy D.Crefpi obfevvat.l 3.num. 6 1.Leotard.^ vfur. quafi. 3.num. 9^ 10. qui loquuntur in terininis debitorum Reipublicse, qui pecunias publicas ''in proprios vfus converterunt, Bald. in diB. l.z.de iureiur. num. 104. Carleval.d<? Judie, tom. z.lib.i.tit. 3.difp. 3.num.zz.& Z3.&difp. 8.num.I3.&74.cumfeqqr. ídem L^QUxá.quaft.^.num.^. quafi. í^. num.17.quaf.z1. mm.cj. n.&i 3.& quaf . 3H.num.b.7.& 12. cumfeqq. D.Co\zaTT.var.lib. 3.cap.i.num.(j. 3c\b\Fma, num. 117. iun¿lis infra dicendis num. 68. inpn. Ó* num, 108. conducunt Arnold. Vinn.m $.Nonfolum 7.infit.de verb.oblig.num.vlt . Feníon. adStatut. Vrb. cap. 163* num,1.lib. 1 . Quod facilius procedit ,(I poena apponator quantitati ,&non fpeciei, ve! fa£fo ,vt in l. lulianus \3.$. Ibidem Papiniamus zé. de aBion. empt. cum alijs* quas congerit Barbof./w l.z.in prin. folut.matrim. part.i* num. 42. iun&is *qnae ex Paponio, 3calijs notatChriftin.^f/yi-BW<§,.4i.w«»f.7. iuxta communem diftindioncm, quam tradunt Laurentius de Rodulfis in cap.Confuluit 10. de vfur. quaf. 67. num. 14. Ambroíius dfi Vignatc in cap. Salubriter 16. eod. tit¿ num. 50.^91. Ínter traBat.tom.7 . Roderic.^ am.reddit.lib. 3.qu*fi.< rmm.< i.& 6. Carieval diB.Hb. 1. tit. 3.difput.3.num. 23 .Ó" difp.S. num.74. Ant.Fab.infuo Cod. lib. 8. tit. 26, defy¿ num.i.inwt.LtoidLtáMB.quaft.3.nwn.^.&qu^.3Z.mm^.bibú\JnSnmm.$.P^
9 lucion, deve confiar cíe titulo juftificatim14. num.3.verf. Quodpan» VO, (I1)yno lo es el dilatar la paga (en tonventionalis adieíla, tom.3. que coníiítc la vfura (.a) fino el daño ,. Et f m“'íófortius lo‘utn a'\obtinet vbi poena traducn catlfado, Olucro no adquirido, (i 3) de fuccefsivuín habet ,commitque fe legitima el interes, (14) que difta ticurqueperdierum,& meninfiuito de la vfura (,5). ¡TÍ"Sí C-» Y67. 13. Craver.^wy//.69 3. mm.18.lib.4. Roderic. di8.líb.^.quafi.^.n.8.& quafi.6.num.io. pluribus Leotard. dift.quafi. 1 8 .nnm. 1 7 .quafi. 2í.n.13.quafi. 3 8 .W//02 .9.quafi.7 q.num.z^ .verf. Et quod attinet adpcenam . Quinimó attento iure Canónico ,&moribus Chríítianis ,ñutía poena ,niíi quatenus cum vero intereíTe concurrit, exigí poteft, vt tanquam praxi receptum, &Supremorum Tribunalium deciíionibus approbatum tam de iure ,quám de aequitate tuentur,Carleval.d¿^.d//5>«í.3.0«w.2 2.Leotard.d/¿?.quafi. ^8.ex num. 13. 6c al») plures, quos referunt, 6c íequuntur KoátñcJiB.lib. ^.qua/i.^jiumAO.Go^ zal.Tell./» ditt.cap.g. de poen.num.z.vbi ex Leotardo, 6c Carlevalio iaoi laudatis, docet quod creditor probare debet fuá intereíTe ,vt poenam conventionalem exigere poísit ,quibus adftipulantur Cáncer.var.refil.part. 3. cap.i 1. num. 163. Coaclol.ad Statut.Eugub. lib.i. rub.b\ .num.3. 6c ibidem Romag. num.7, Antón. Alteferra in ditt.cap. yJepcenisjn yfo.Rota decif <5 .part. 1 1 .recen, cum alijsquos cu mulant Solis de cenfib.lib.z.cap.<¡ .num.13Jny^>z.Spsrell . decif 13i.n, 32. (u) D. Ludovic. aPeguera decif. 14^. num. 8. Ó' q. Leotard.di quafi. 2.0. 30. d?* ^»íf/?.4.w«?0.36.Antun. Porcug.de donat.Reg.tom. 1.lib. 1.prfiud,z.§.1 .num.i 26. D. Crefpi d.obfirv.83.ex n. 54. fundís infrá dicendis 0.18. .... (i2) Iuxta illud Lucani dicentisíH/wí vfura vorax,avidumque in temporefcenus. Cap.CotU faluit 1o. vbi Laurent.de Rodulfis di vfur. num.2. in rub. Peguera d/¿?. dm/. 14.-. num. o. Barboí.m l.z.in prinfolut.matr.part. 1.«.40.^ 41 .verf.Tertio &n. 42. & 45 .Tranchedin.confult. 11o.n.^q.tom. 1.Manfius confult.^ 8.n.^z.tom. 1.Leotard. de vf ur.quafi. \.n.z. quafi. z.n. 30. quafi.4^,3 1.quafi, 18,n. 17* &quafi, 21.0. 9. D.Creípi dift.obfervatfi 3.num. 56. pluribus Iranzo inprax.potefi.cap. 3Z.n.^ 3,e\xm íupra ciratis num. 1. (f3) L. Arbitraria 2.$.vlt. de eo, quodcert.loc. Cythc.controv.^z6.num.g. Leotará.quafl. l.mm.3 i.& 32. D.Creípi diB.ob/ervat.S 3.num.^ ,Antim.Ponug.diB.pralud.i. $.1.num. 126. XxauzMB.cap^z.mm.^z. pluribus Carleval.d* íozw. z.ltb. 1. difp.S.num. 9.Roía confult. 5 o.num.8 . (h) I-.Si commijfa 13Jn princ. rat. rem haber.Bolero di decott. debitar:Eif cal. tit. 5.quafi. 33.waw. 1.Tranchedin. 45.ro>». \\jttsízxá.di£i.quafi. z.n.^ 7.quafi.?,. z\„& quafi. 4.0.37.i»fin.ManClus di¿l.confult. 8.num. 1.&34. Carle- \a\.di8.difp.^.num.z, pluribus Cyriac.di^.co^rocz.^zó.iA? num,8. (*. 5) L.Socium 6o.in prin.proficto,ibi: quoque cumpraflare deber e ,4/V*,/id 0^0 quafi
(44) £. Verum 4. /. Si ambo 10. in prin. l.Poflea quam zi.de compenfat. I. Si confitó 4. /. vlt. in prin. Cod.eod.tit. $. Jn boncfidei ^o.inflit. de aSlion. Cuiac. lib. 8. obfervtó.cap . 1 6 .Hb. I5.cap. 1.Iranzo prax.protefl.cap. zz. num. 1.Dondeus confult. 75.21.Carol. Anton. de Luc. infpicileg.de cef. iur.quafl.\z.num.b.verf,Altera ratto.Balduc. ^confil. Ramón. conjil.^b.num.zx . Qu# doctrina non íolum proccdit in privati$,fedetiam contra Fiícum,& Rempublicam,exceptis quibuídam debitis >in quibus non verfamur>expreííl text. in l. Aufertur 46. $.Vt debitoribas 5.de iur. Fif,l.ldem Iz.l.vlt. de compenftóJ.In ea 3 . vbi conamuuiter Interp. Cod. eod.tit. Tyndarus intraEl.de compenftó.art.^.num.cy . Sebaíhan.Medicis in eod.traól.par. \.qu<tfl.f8.num.z. Petr.Gregor.fyntag.iur. part.^.lib.zi, cap.zz.nam 6.Lofceus deiuv. Vnwerfit. part.3. cap.b. n. 24. Marinis in objervat. addecif. 16EL QUARTO :Que no elevé omitirfe,que las Tifas del vino entre si fe diftinguen en fifa mayor,íifa de aguardiente,yíifa del morbo, que fon tres porciones en que diftribuye la Ciudad todo lo que fe recoge en nombre de Tifa de vino^ componen tres bolfas feparadas, yde cada qual fe forma al Majal rero cuenta particular. De elle fupuefto invariable,confrontado con la cuenta que dio la Ciudad al Canónigo, fe haze notorio el agravio, que aviendo quedado el dicho Ignacio Acreedor en la fifia del aguardiente ,y Deudor en la mayor,ymorbo, fe le cargan intereífes del alcance por el todo, fin reflectar alo que alcan^ava en la bolfa del aguardiente. El agravio fuíodicho no necefsita de ponderación, porque refultando ,como refulta, de la cuenta, que en la vna quedava Acreedor,yen las otras Deudor,la ley por fi mifma,fin minifterio humano, compenfava lovno con lo 0^05(44) y mas fiendo todo vn produóto de fiías, en vn mifmo oficio, yencargo ,yvn •/** Reverter, deci/. 443. num. I. jo Altimar. ad Rovit. confil. 60.num. i.tom. 1. Dondeus confult. 43. num.\.& z. & generaliter locum haber quando ex defeítu compeníation¡s ,damnuai contingeret creditori Barbof.i» diéi.l. 4. Cod. de compenjat. num. zz. Leotard. de vfur. qa&ft. 84 num. 10. D.Salgado inlabyrint.credit.part.z.cap 28. num.19. Altimar vbi nuper num. 3.PiÁáwC.dicl.confil. 3b.num.z 3.vel vbi (vt apud nos) proceditur ex bono, & xquo,Gratian Jifcept.7zS.num. 14. Ztcch.de oblig.Camerál.quaJl.18.num. 23.Quapropter nec per ftatuta adimentia omnes exceptiones ,ceníetur íublata compenfatio, Carolus de Graftis plures referens except. \6. num.i.&$. Dondeus di¿l. confult.Ai.n 8. imó vbialiquod fubeííet dubium, procompeníatione, in qua de liberatione a"itur,pronuntiandum foret, ex reg.text .inl.Arrianus 47. de oblig.& aBion. Gniun.°difcept.forenf. tom.z .cap. 174* num. 1$.&ibidem Caro!. Aoton.de Lúea num. to. Mmíi\iicon/ult.$6.num. 54. Gpvius confuto. *¿o.mm.z t.
x7 mifmó Deudor,yAcreedor; (45 )ypor (45) fuperior razón,para impedir el curfo de Arg.textMUnter tutores 3 los intcreíTcs. U6)Jfff: mor•ChriftinfHS i//,rj11™c?f'Reteín9' nu™-3'Vol. 3- oin poderlo a!teiar,el que íien do bol-* Ponte confil,j o.num.29.//# .1 . fas feparadas ,eftaria impedida la cóm~ Amayam1. Retrasare 2. penfacion, (47)porque aun en cafode X fcr dos bollas, la admitieron muchos; confuit.^e.ex mm. (48) ylos que la nieran, tienen por fa- 3°- conducuntMagon.^fz/: t. .j,r ,Lucen, ». ex num. 24. Fonta- Uencia notoria, quando (comoalpre- Mcf.^.num.^.tom.z. fente) es vnicoel Recaudador, Depofi* (46) tario,b Maiarrcro,en cuyopoder entran í'Caw 1 1 •/*?• * 1rnjr*compenfat,l;Ems j&ib iGloC los efedros en común,que defpues en la codjejolut. Barbof.^tf.- cuenta fe han de feparar ;(45? )ylas dif- Mtext. inl. si confiat 4. Cod. poficiones de derecho folo coníideran 18.2,1. <^21. dos bolfas, ocitaciones ,quando lasgo- 2£Z¿JSS£¡& vicrnan dos Oficiales, oMiniftros fepadicis in eod.tradl.part. 1.quafi. Era~ 5o*num'z'Carol.de nc.Graísis except. i6.w.49.d^5 1. L>. Salgad.;» labyrmt.eredit.part.l.cap.i8.Mm,i6. Caftillo cotttrovMr.lik4.eap.40. num. 113.0-114. Fontanell.de pa£l.mpt.clauf.b.glof.z. part. 6. num. 61.DondeuS con/u/t.7‘i-n.zi. Leotatd.de vfur.qt«e/l.84.n. 10. Carol.Anton.de Ltic.rafpieileg. de cef.i»r.t¡UteJl.4i.num.ia.verJ.Subdit, &verf.Vommunis difiin&ioeji. A!rimar.ad <Ro- \\t.conjil.bo.n.z.& y.tom. 1.Síbd\.'wfumm.$.Compenfatio xy n.z4.verf.Pro eadem tom.\. KotJecif.4o<). n.zi.part.y. recen, tom.z. vt in debito Fiícali ,etiam ex alia ftatione procedente, egregié docent Chriftinams daif.Belg.^. «.4. Card.de Loca de cred.difc.47.r.. 9.pluribus Marinis ad Revetter.decif.443 ,B.z.Govius emfu.lt. 3S. num. l9.&zo. ibi: Ex boc vtique advtrimjue impediendm eurfum vfurarum indu&a fuijfet compenfatio ipfo ture, non obftante etiam epuod creiiturn ,&debiturn refpeñweex diverfaftatione procefsijfet . (47) L.i. Cod.de compenfatiomb. Arg.text. in I.Procuratorh j.J.Siplm-es 13. de tribuí.alt. liot.decif.^qz.n. 1b.part.^.& decif.46.n.b.part. 1(3,recen, iunctís tradit. aSabdl in fumm. §.Compenfatio iy.n.i^.& z^.tom.x. (48) Lucas de Pena InlObfiJter, 9.Cod..de am.& tribuí.lib. lo.»., Mfin. Ponte confino. n.z 9.l,b.i.& conjil. ig.n.z.hb.z. &ah, quos congerit Rofa confute.^. ». H.& z9. (49) Ex diais num.4^-quib11 siungenduseft Matth.de AiHiíHs decif. Neapolit.t92. vbí loqueos de debito Fifidi,ait num.i. Nam diíi.l. 1 . (eft i . 1 .Cod.de Compen.) haba lh cum, quando diverfaftationesejfent penes diverfos Qffiáalesfedfidiverfa fíationes adminiftranturper vnum tunepoteftfieri compenfatio de debito vnius ftationis cum crédito alte - rius ftationis. Et Et ideó Dotnini de confilio decreverunt^quodfíat relafio Dotmno Regi depradiélis>&fa8a relatione voluit Rexyquodfieret diBdcompenfatio.
(?0)ralamente,percibiendo cada qual efec- Amaya in l.Retraíiare i. Cod. £os jg Jif^rcntcs productos: (50) Por Kr/S-S «?**•** “\TMi,"Mr0 . ot ¿m, confuto. <¡6. mm. 27. ¡b¡: cío que recoge el dinero (es nueltro ca- EranC autem b<e Fifcifiationee pQ\fe ¡mpofsÍb¡lÍta la COnflderacioil de diverf* Fifcdium rtrum admicftac¡oncs diverfas ,aun en peberet diverjigenerisyputa vedicunias fifcales ,(51) no atravelandole galla ytributa ypoenasyÓ1alia ytercero áquien fe igrave,ni menos con* qu* ex diverfis pecunijs erant. ^jOficios, efeftoS, Odinero ,qUC fuos particulares prafidebant Ion los motivos que podrían impedir el officiaiesyqui eas adminiflrarent derecho,y equidad de compenfar; (51) Jeparatimyita vt Officiales vntus yrcfldie nd0eil VniCO Exa&or ,OMa- Z‘Z jarreto el recoger loa «tóte, feria imafent fe intromittere in exadiogl- ne yvel adminifiratione peena- ., rumyfed omnesjeparatim incumbebant et fíationt fug adminiftraUoms ,cui eran pra~ pofitu ($1) ’Arg.text./fl did.l. RCod.de compenfat . Roía did.confult. 5 6 .num.z .& 30. verf.MuU td minus¡in fin. ibi: Quinimdyfitampratenfum debitumyqudm creditam Principis oriun- /mex eadem caufaJervitij Domino nojlro Regí per ipfum Principem praftiti ,profeM in tac caufa nedum efi eadem fiado, fed eadem caifa ,ideoque compenfatio admtoti debet. D.L.i .Cod.de compenfattombM: Atque hoc iurispropter confufionem diverforum Officiorum tenaciter fervandum.Sebaftian.Medicis de compenfat.part. 1.quafi.^S.num.^.Pextgx.de lur.Fif.lib. 6.tit.7 .num.\ 5. Ponte diil.conf1l.70.numA 4. Magon. decif. Lucen. 1.num.z.& 14.Capic.Latro confultat.^g.num. 59. Amaya inditU.z.C.Ne Fi/c.remy quam vendid.evin.num. 18. Cardin.de Luc. de creditJifcurf 4.7 .num. 9.Rofo did.con- /«/¿.$6.w.28.vbi tf.26.ait certilsimum eíle, &deiure indubitatú dilpcíitioné diB. I. 1.cde compenf. quee prohibet opponi compeníationem ,quando quis eft creditor Fiíci ex vna ftatione,& debitor ex alia, exorbitantem eíle, &ftridtiísimé intelligendam ;aaeó ,vt nedum ceííet vbi verba ipíius non applicantur ,íed etiam vbi ratio illiuslocum non habet. El num. 29. quod vbi nullum adeft periculum, vt ex compenfatione adminiftrationes diverforum Oíficiorum Fifca- /i¡ urn confundantur ,tuoc compenfatio admittitur ,etiam ex diverfis ftationi- *Quó aluíiíTe videtur Francifcus Lucanus de Fifco,&eiusprivileg. 1.part.princip.num.7T, .Ínter tradat.tom.i 2.dum ait:Difpofitionem (dia.l.i.Cod.de compen.) qu<£ prohibetfieri compenfationem in debitis duarumfiatiommyillo niftfundamento ,quod Jalicet vnus Officialis Fifci non debet tangere de Officio alteriusyex l.Quicunque 2.Cod. de Execut.& Exador. &Un Provincijs 4. Qod.de Nwcrar.& Aduar, lib.iz.& notatis aBaldo in L 1 .Cod.de compen.num. l. '
'9 ginaria la fcparacion de bolfas, por hallarfe el comodo, yel incomodo en vna mifma perfona ,que evita la coníuíion; ymas para detener el curio delosintereíTes; porque aunque elrigordel derebuc?. .¡V cred. d. ¡Ufe. , , *!- irr C- -1 47.m<m.9.ibi: Non neyabantar cho lo perfuadiefle por hccion mteledual,no lo fufriria la equidad,que atienvtnt0>vtP°té de ¡«re vera ,fei de ála folidéz de lo verdadero.^ 5 5 )M' .•r*c\ cederet tnterejje ,feu mixtura De que rellana también latisrecho tertijycumtunc reBe impedíacualquier Orden Real (file huviefle)de tur di¿ia cowpenfatioyjeuconno compenfar alcance de vna bolfa con :<7 Mtem f7ceJfMe diBa mixtura yvtriufque negocrédito de otra ;penque de preciío de"tij, velJiationis commodum, vel via entenderle aquella diverfidad verineommodum fit ewfdem ,qmdadera de bolfas ,eftimada por el deremmt r tuw!ue \ ie tur j‘ cho, aque le entiende aderecer ,ycont»¡ ,mamen quanda htione formar la voluntad del Rey en fu refimpediertdi curfum vfurarumy cripto, (54) yno en lo que difuena, no vre \\ 1.1 ,.temreinUgrattonemyadmittitur expreílandolo con nota particular.(55) Compenfafioipfomreyiuxtafir- Ycafo negado que la futileza de femata, diB. decif, 183. &409. paracion de bolfas difcurrielfe impedir Part-9-reeen-*WSiaS- Fr••inuatis¿ff-.praced, tune ifta inla compeníacioivepugnaria que la Uuuue£luaUs ¿ij ti„mo nm atte„. dad lucrarte el beneficio del exceflo de ditur. hmetis fupra citatis la cantidad pagada en la vna bolfa, yef. trechafle al Majarrero ala paga del in- L_Fahd z_d,dher ^^ teres de la deuda de la otra, pues fila cript. cum alijs ,quas congemifma Ciudad huviera pagado en cada rit D-Gonzal. Tell.in comm, vnano lo que fue alcaldada, podia el ¿ Majarrero fatisfacer fu alcance en la ref cript. n. 6. Fagnan. in otra; yen quanto huviera fatisfecho era caP^ 8. n.\, Aníaldus de me- A-níald; de comm.Ó* Mercat. difeurf 75,num, 17.Pignateil. confultA ^.num.zJom.i .Salgad.^ Reg.proteB, part,z, cap. iy, num, 1part. 4. cap, lA.num. 183. .. («) LXdicws z1,§Amperatores 6.ad municip, l.Nec damnof a 3. 1.Ref cripta7. Cod. deprecib, lmper,ojfer. l.vlt.Cod.Sicontra iusycum alijs> quas cumulat Gonzal.Tell. vbi nupef Eoelin./» diBxap, \8. vbi communiter DD. de refcript.num.q. Menoch.át? prafump• ¡ib. 1,pr¿fump.() ,n,z,& 6.Cynuc.cotrov.ó $4.^,7 . pluribus loíeph Oldradus delitt, &mandat,Princip,pralud, 5,n. <¡z,&praludú.n.^o^ 1.& 47*
2.0 menor fu deuda, yal mifmo refpe&o ceííavan los intereíTes :yno fufre el derecho efte defamparo, antes en cafo fe- ($6) mejante concede acción efpecial ,para L.si comm'tjfa, 13jnpr'mc.cum confegU¡rtodo lo que podia ¡ntercííar ¿i Lmifa efiftipuUtio ratam el Acreedor ,yDeudor reípeétivamenremdominum habiturum :in te,prefervando la iniquidad que de lo Untum competit ,in quantum contrar¡0fefi guiña. U6) mibi ahefl ,quantumque lucrari Los qnatro fundamentos expreílapotui.cüm alijs,quas congerit dos,yotros muchos, que podrían cu- Leotard. de vfur.qmfi.7 1.n. mu|arfCj an0 dilatar fobrado efle papel, uLÍtllhTͰXi7 *rt- dexan claro, como la luz meridiana ,lo num. 2. Ambroíiusde Vignafolido ,ylegitimo de dicho pedimento; te in cap.Jalubnter,\ 6.de vfur. aunqUe p0r{i folos fcan bailantes pa- Garleval.de iudic.tom.x. tit. 3. ra convencer lo débil de las razones en dfpü.num.'L.ávm definiunt que fe fundan los defenfores delaCiu-* imereííe,vt ñv.Damnum emerneccfsitar de mayor comprobus adftipulantur Staiban. bacio,( 57) toda vía, para total manihelde intereje, Ub. 1.quaft.ynum. to ,fe refponde alas voluntarias objeciu& i4.&qu*ji.2\.num.3. c¡oncS) yargumentos contrarios ,para Faria ad Covarr. var. ib. 3. fca mas rcfplandeciente la luz de la verdad. (58) (S7) . L, r.§, Si quis vxori, 8. de dot. praleg.ibi: Quidquid demonfirata rei additur fatis demonjiratp , frufiraeft, Rcbuf. in LVrbis appellatio 1,in prive, de verb. fign. verb*GloJJa infecunda parte ,área fin.fol, 25.pluribuS OBJECION I. Viendo (ido Ignacio Rocamora deudor de la Ciudad ,quedo Vaien^. Velazq. confil. 63. n. obligado apagar intereües de la deuda iSS.tom.i.CohtW.tnBuii.bon. principal ,por eozar aquella de privile- Regim.Q.i-glof.^. cap,g 9num. r£i. o11. vlt . Cüp.inter dileños, 6. área med.defid.inflrumxap.grave, 7.3 ^,qu<eft.y. Cicero lib.i.de Offichi :Multorum contrarietate depreja vertías emergit ,&defenfio íntercluja refptraí.Tert'ulian. contra Martian.//^. ^.cap.6,ibi: Ita, &cum deftnmntur argumentado - nes adverfe partís ,no jira expofitiones adificantur. pluribus Thoro de Magifirat. parí. 2 . num, 243. Bobadiihz» Polit. Iib.\,cap.io. num.l.litt.D, Amaya in Apolog.pro ftatut.fui Qolleg, mm.j. Whdijert.áfi, num. 4. Chavarri didafcal. muítip. cap, 4. num. 10»
2-X gio de menor,(5 9) ypercibirles éíte por (59) la retardada folucion ,{60) fin que para L'®e fPuhlica 4*Co&Bxquifc ello fueíTe necesaria la interpelación, Tf 'fu"' fif, T'fi ..r/1•i•Rempubhcam 3.CocíJe lar. Reí* deviendole, como le devenan,los intepubdib.i i. hoí^s de lur.Fniredes por poteftad de la ley. (6 1) ^rfit.part. 3. cap.18. num.6^ Leotard.¿¿? vfur,qu<efi.$z.n.6. Cy* ^U&fl . 87. YlUm 'l £¿7a57 SATISFACION. D.Crefpi 8 Iranzo i» prax.protefi. cap.32. /^. •\j•W07W.24. pluribus Gonz.TclI. Sta opoíícion mira ados intentos: ¡ncapA. de mng.r,flit .n. Sí . el vno, afondar la paga de inte- Romaguera ad Conciol. ad relies con el privilegio de menor que ftaM.Eugub.úbA.ruil?.% gózala Ciudad; yel otro ,ácalificarla 1’ con la mora irregular, nacida de la dif- L.Cum quídam 17. §.sipupilh poficion de la ley. 3.devfur. /.Tifia 87. $. 1.de El primero reda elidido ,entendienffmc do las doctrinas referidas numero 5^.en l.i.dtvfur. D.Leo decif. ¡<¡. los cafos exprelíados por el derecho, ynum-6-& 7-&deeif.iS.a.i, no en los omitidos,^i) _«*,. t.&¡bi Carol.Aot.de De que refolta no fer aplicables al Lucaw^.i.Leotard.^^r. aífompto los textos apuntados numero mm*1°* &qu/tfl.sz* 60.hablando de Tutores, yCuradores, D*Cl ?pl d/a fí" 97.9ferv.S^. mrn'Iranz.¿/¿?, que expresamente les condena el derccap.3z.num.14. cho ála paga de intereífes, por lo fácil,y(6 1 ) r11 •L, Gaius Seius 11.§. i. l.Cum frequentc de emplear las pecunias puqaidlím n.§.Eo¡qltÍ7jevfurt pilares en cumplimiento de lu obliga- Gnúnn.dia.difcept.i4\.mm. FClOn, 5«J. Loixusdiéhpart.y.cap.ó, num.12. Efcobar de ratiocin . e*p.\%.num. 33.^ 34. IranzJ/^.í,4/?.3i.»»w.z4.cij¿Tialijs quoscumulat D.Crefpi dié/.obferv.H^.num.^^ (62) Vt huic argumento reípondentes,fapienter animadvertunt Efcobar di8. cap . 1 num. 3^.in fin. ibi: Ego tamen verumintelligo in cafibus diure exprefsis :quia alias non debetfieri extenfio de vna perjona ad aliam . Ex Glof.in l. 2.verb.Vendtderit,Cod.de Patrib.quifilios fuos diftrax . &eum íequutus Iranz Jifl.cap.3 z.nus.33. cuín 3.feqq.ibi: Arcari] -vero non contrahunt soras ñeque irregulares, quonias b&cfiólas contr.abitur in favorem minorum, &quarnvis Cwitatesgandeant privilegio minoras ,ex di8. LRefipublic*) Cod.Ex quib.caufis matares, cum alijs, id tasen intelligi debet in cafibus dture exprefsis, vt bene intelligit Efcobar de ratiocimjs,diB.cap. 15.num. 35.infin. Et in iure non reperitur cautum, quod Civitatibus debeanturvfura ip/o ture ,&ab/que interpeüatione, vt cautum reperitur ad favores sinorus ob retardatasfolutionem.
(6j) cion ,(¿3 )lo que no milita en nucftra L.Tutor^qui repertoñum 7. §. contingencia. Si poji depofitionem 3J,Si Tutor ‘T-Pf.1 _. v^je admnijljutor,c\\md\)$íNi los textos íeferidos mime OI. quas, plures Autbores retepueden fer de mas eficacia, para peifuarens, coagerit Hermofilla ad ^U£ jQS c|eudores de la Ciudad decui ven pagar interés por fus refidaosjeoniangeadi funt D.Covarr.^. fiderado que aquellos fe hallan dero- Hb.^.cap.z. num. 1. vbiFaru ~ac|os n0rotros textos delmifmo derenum9.Bdlug. 7« Spec Pri» bFdo no fueíTeen rub.n.cap.\g.num.70,U.Lto VJ,VUJ *rJ {v deáf.iS.n:it7j.z^.&7> G^- la forma que va dicho, citan reprotha.difcept. 240, num. 28. &[)2i¿QS por derecho Canónico, (65) que dcve feguiríe en dReyno, {66) mayor. 74.»^». 26. Vrceoi.confult. mente en materia de víuras 3como la ,84.num. 13 .Ó* 14.pwt. z. paciente. (67) En el fegimdo,devc fuponerfe difeb*>necfavore minorum perrenda entre facar la mora irregular de mittuntur,pertext,M^. Su* jQdifpuefto por Jaley, afundar los per eo ^.devfur.D.Covar.^, .Jf1 ' kb.$.cdp.4.num.iJr>fn.Leo« ^relies con la cte mora, wxd.de vfur.quafi.\.num.z7*tllO Caro!. Antón, de Luc.inani- , míd(jírtMGratian.difcept.ii!to.mm.i7.& difctpt.z¡\l.nam,H. noviístmé Sabell. in famm.lít.I. §.lntmj[e 30.«««.3 1 (64) L.Lucius Tilias 21.£.1 .cum fupra citatis »#w. 21.confonat D. Crefpi diíl. obftrv. 83.77#»?. <8. (65) Aureus ad hanc rem text. in Clem.vnic.de vfur. quem in hanc partem fummis laudibus extollit Leotard.dí’ vjur.qmft.z.num.\z. &qutefl>H$.num. 25. cum fupra ci- »*,4. t* ‘*— tatis num. i.& o. (66) Bellugd» Spec.Princ.rub.i i.cap.^.§.His igituryMm.7 •decif,^.num.z.& 17• decif. 55.««w. 16. ro»). 1.D.Matheu de Regim. Regn. Valent.cap . 1.£.2. w#»?. I2. D.Olea cef.iur.tit.^.quafi.g.num.^ 1. Bas /» TbeatJurifp.part.i.num.ijO.inpral . fusé Cordada decif.i^num.ig 1.íow.i . (67) Natta conf.^o.mm.l 3. ¿0W.2. Carol.Maranta /» Medull.Decret. iit.V.verb. VfurA- rum,fol.8^g.col.i. Rota cor.Cardin.Cavalerio decif.^i.num.7.Leotard. qatft.2. wtfw.42. quafi.^.mm.^o. qutjl^g. num.3. Ó* quaft. 82. num. $7. &43. D.Crefpi di£l .obferv 3.num. ^4. pluribus Sabcll,/7jy#fW»?. $.IfltereJJi yo.num.^i.tQtff.z» cum ftatim referendis mm.bg.
Efto fiipuefto, fe refponde en breve, (68) que dado ,fin agravio de lo verdadero, Ar§' 1"minúmm ?• que los deudores de la Ciudad le conf- ¿n¿ntegn reíiiu nece ^non ^ tituyan en mora irregular por la retar- GuiunJt/eepí^iunum.^^ dada folucion ,yfin otro hecho que el TjlJ1^0!on,rev : lib . de la interpelación de la ley; (6 b) de %z.mm. 6, D.Crefpi obferv* forma que en efta parte obrelo rnifmo ^3*waw'54*Q«oddubionon el diferirla paga, que en los mayores, y demas perfonas no privilegiadas lamor¡,&alijscafibus, in quibus, ra regularlo interpelación perfonaheon *ure etla mcivili attento ,nec todo,no es confequenaa. El deudor ha wr interufwium ¡pfo ¡ure> contraído mora regulado irregulanluenifi contrata obligatione, & o-o deve pagar interés; porque refpe&o ftipulatione, vel etiam ínterde elle alíumpco,prevalece el derecho SlatSK Canónico al Civil; (69)yaquel no legir¡S) ¡.caius Seim n./., j.ehs tima el ¡nteres por lade^mora deldeu- «nudopatío 30. de «y»r.cum dor.fino por el daño caufado.o lucro no ali's;Vaco,frit Le°tard ..., rquafi^.num.zX? ^.quaft.79. adquirido* {jo) num.6.0* qudefi.9b.num. 25. Y* Notant DD. in l. Mora 32. in princ.eod.tit.&ex noftratibus lra.nz.1tt prax. prote/i. cap. 3z. num.3 3.cum 3fieqq. quorum neutrum accidir in praeícnti; &eftoeveniííet, reperitur prohibitum iure Canónico ,íi creditoris nihil Interin ratione lucri, vel damni, cap.Debitores 6Je iuretur.cumfimil. Anton.Merend. controv.iur.libJ.CAp.^.num.i .&lib. 24.cap,44.num.z^. LtOlaíd. diól.qu<efi. 7y, n. bfinfin.&quaft.8z.num.43. )un¿tis íupra addu&is num.4. Quo reípexiííe videturidem Leotard. quaft.7z.mm.4b. in lilis verbis: Quidfi creditor nomine poena aliquid vltra fortemfiipulatus eft ,fi pecunia fuá die nonfolvaturl Et refpondeonihil boc nomine vltra fortem peti pojfieynfi Ínterfit ,&quatenus interfit. Et quafi.S^.num.^o.infin. dum ait :Hodie nummosJhriles ejjeyñeque ex fiipulatione} vel mora olios nummosparere pojfie . (69) Maníms confult.^S.num.io.tom.i. Cohell.w Bull. bon. regim.§. 1S.glofi 1. cap. 49, num.44. Boler.afc decoólJebitor.Fifcal. tit.^.quaft.^i.mm.i^, iundtis íupra traditis num.6y. (70) Staiban.rií/'Mííff/,, lib.x.tit.i^.quaff.vnic.num.^. beoX3X¿.quxf>.\.num.- ix. V**?' ^.num.^b. quxfi.xo.num.y. qu.e/l.jq. num.4.. &quxü- 8z. num.i 1.& 37-Antun. Pormgdcdonat.Rcg.lib.i.prxIud.z. q.i.num.xb. cúm alijs, quoscoogerit Goviqs confuIt.^.num.x l.& ij.ibi; Quamvis deiure Civili Romanorum tum ex [olamora Depo/ltarij, tum ex picuniarum dtpofitarum vfu, atqueethm expalio exigí licite potuerint vfurx\ hodie nihilominus iure Pontificio injpelío, non aliter exigí pojjímt ,quam fi vltra
r x4 v vltra moram¡velpaSlum concar- Ylo mifhlO procede en los detldoetim tnterefe damnt emer- ^¿cpupilos, (7 i) FÍÍCO ,(71) IglefiaS, toris deponentis. Pulchfé D. (7j) Lugares piOS ,(74) Ydem3S qU6 Creípi o^w.S3.»aw.54.ibi: gozan de privilegio de menor,que taro* His turnen non obftantibusycon- Qpue(Jen fer compelidos apagar illtrarium fuit decifum.Nam licet 1Nr,.r1r1I wrumfit ,debitara conftHm i» teres por la mora irregular,falcando otro mora irregulan ab/que interpeltitulo legitimo que le juftifique. [J 5) latione in favorem Civitatumy Y &Vniverjitatum,iuxta text.in ICurn quídam 17.§.Eos quuff.de vfuris ,&alijsfuprd allegatis,¿te c* refpeBu earum operetur hocprivilegium,cumiar ¿/¿/j nonprivilegiáis interpellatioyattamen non retté confequitar ,debitar eft interpellatus ,vel conftitutus in mora :ergo debet, ^damnandus efl in vfuris. Quia in hac materia vfurarum difpofitio inris Canoniciefi obfervanda, iuxta qmm [ola mora non conflituit dehitorem in obligatíone folvendi interffe vltrafortem ,nificrcditor probeta ex retardata[olutionefibi damnurn conti- Iun¿tis íupra citatis num.j.cumfeqq.& num.11 .& (71) Leotard.ífc vfur.quaft.n.num.i ibi: «i/w dicitur FifcOy minoribusyEcclefipyÓ* alijsy qui eodem iure vtunturymoram re tpfafieri¡ exfolo tempore tarda folutionis ,ac* cipiendum efl reliquis concurrentibas,qua necejfariajunt ad inducendam moram. Et quaft. %i.num.\ I.ibi: Caterum quoddixi minoribusy Eccle(jsy&pijslocisy &alijsy qui eodem ture vtuntury moram re ipfafieriy &ex folo tempore tardafolutionis ,accipiendum eft reliquis concurrentibasyqua vltra interpeílationem necejfariajunt ad inducendam moram. i? 1) Leotard. diól. quaft.11.num> 1&quaft.Si. num.i ^.pluribus Gobius confult.^S. num.T >< >.Ót36. ibi: Vltra quamquod aaéloritates in contrariam adduóla loquantur iure veteri Romanorum infpeiloy quod per ias Canonicumfuit abrogatam ¡adeo ut bodie ñeque fifeo liceat exfola mora quicqaam vltrafortem ab eias debitorious exigere.O* confult.126. nam. 10. cumfeqq . vbi innúmeros feré Authores refqrt.Boler. de decott. debitor. Fifi cal. dlFi.tit.«5 .quaft. 32.nam. 1<5 .ibi: Sed baram legum difpofitio Jolum procedit}&babet locarn de iure communi¡qua iure Canonum abrogata efty Ó* eo attento^vt omnino in hac materia attendí debet ,omnis vjuray &eiasfpecies probibita eft ,&ideó bodie Fifcus ñeque dat¡ñeque accipit vfurasy neepoffant adpraxim reduci. .(73) Leotard. diFl.queefi.zz. nam. 15. &quaft.üi.num. 11. (74) Leotard. diFi.quaft.P, Z.num. 11.& 15 . (7?) Leotard. qaaft.JC). num. «5 .ibi: Sed cum veré nibil interefl creditoris ,fi quid exigat vtrtute legisyvelftatutiyprceftatio bac nullam babet relationem ,vel conformitatern ad aliquam lufltm cmftm praceckntem, cum qua pofsit compenfañ,&proinde nerum lucrum eft, & fruttus temporil, &confequenter illicitum foenm,&iniqua lex ,qua huiufnodi praftañones admittit, Etfanéfiijla privilegia ,&Jlatuta ,&confuetudinesfemper,& promlfcue admittimus, quid hoc aliuieft,quamJub nomine ejus, quod intereft antiquas leges, &conftitutiones renovare,&reftituere, quibus intra quofdamfines fanerari licuit. cum íopra cuatis infrá dicendis num.106.
Yafsi, aunq el dicho Ignacio quifief- (76) fe confiderarfe morofa,reftaria inmune Iranz*¡nprax.proteft. cap. 2, 2; de la nap-a de intereííes mips nara rn ‘xnum.tf.&num.i '.infin. üc la paga ae intereües ,pues para colbl; Vnde nonfuffiat ad damm brarles la Ciudad,ademas del daño cieremergentes probatíonem ,ut ci- to,devia probar efpecifica,y concluyenvítas damnumpatíatur ,jed vU teniente,que no le huviera padecido.fi aquel huvicíTe pagado puntual ,(y6) lo quam tale damnum pajfafuijjet, que ni aun por las generales fe ha veri- ^eo femPore fofottonem *b Ar. r111 0car/js recepijjet. Rota Romana ficado en ei pleyto. apud Mohedanum ,04. Si concedido fin injuria de la verdad quam refert ,&fequitar D. el fegundo extremo del óbice, yque del Caftilio t°m,ztCap. Rocamora huvieíie fido morofo, por ú,z. contra 6 gozarla Ciudad de privilegio de mefupracitati$»»w.23,<^ 29.6c ñor, quedava aquel fútil con la refpuef- *n*ra dicendis ex num%126. ta dada,por fuperior razón lo quedará, Ex diais milis. negandofele por opuefto averdadera (78) dodfrina. ^*Lucius Titius 24.depof. m n - in1«1n•Si ex legati cania 1 2 .cum Para el conocimiento de eílearticu- /tgm &LSé pupilluf lo, fuponefe por regla,tan cierta, como verb. obligat. Natra^»/.4^i. Vulgar, que íe contrahe mora real en ^4°- tom.z. SuYd.decif.179. algunos cafospor la dilatada folucion. {77) Rauden. decif,.Pifan.17. num. Pero efta regla, ycopclufion padece 17*59*^ *4-iunclis ínfrá dimuchas falencias, yentre ellas ,quando ce“' dis S6g'g 113> las pecunias entran en poder del Coleep¡B. i.lucm T ithu 14. depof. tor, oDepofitario, no para que fe redi- ¡bi: Qgoditá va-um tft tjn¿ a. tuyan las meto»,lino otro tamo en geñero 5en que es palmario el detecto de tantumdemfolventur,convenid, mora,menos que precediendo legitima, ^editar ea res depofiti mtífsíyperfonal interpelación. (78) ^os términos.vbi Cuiac. ¿¿.9. Por las razones de que en elle ¡» wttis ai text. in /. ™navem cafo celia el concepto de verdade- 31 Jocat. üt.i.Otoz.de aptáb. ro depofíto, (79) padá el domifuu >\/sJl9mm.conf.^oo.n.j.Vcgwtx.de- GRIO, cif.^S.n.^. Cuxocc.de depoféoy part. 1.tit.Si deportarías aliam rem^aam accepit^reflituat. Ytum.\, Cuenca meod. trací. claufula 12.??. 4.Ponte conf .56.». 1.CaftilldontrovMb.^.cap. 16.0.3 5»& 38.i»/«.pin-, rh
3^ addiemcertum exprefse dsfignaobligar CGH ella, ala paga ÍOtcreítum ,fed finita adminifiratiene, ^/JQ[ ) 'Yquando Rocanvora huvicfli K„¡- tur contrata mora. Vbi rnm. Jo noticia de los capítulos (que mego) ^3.adji-it: Ex quibus ómnibus r\ rrC J~1%mWA^A nnp Ce* concluáendum venit ,quodpr¡£- 53. adjicit: Ex quibus ómnibus eftos no fuc(Ten de Li calidad que fe u,quodpr*iponderara abaxo, bolo pofaü Arcamj ex eo pr¿ectfse quod naulcno,ypv^ ^ ^ | * drian eftenderfe ádar aquel buena ,y legitima cuenta; no empero apagar penas aleunaSjbinterefles. (101) LO fatuto temporejd efifinito quadrimeflri nonfolverint ,non debent condemnañ ad vfuras ,Ó* interejfe. Prout in terminis docet Scaevola in l. Confiitutionibus zxff.od Municipal.ibii ,. Humanurn efi reliquorum vfuvas, ñeque ah ipfo,qui ex admmifraltone honor nre *qna.us efi, ñeque dfideuffore eius.Quoniam omne quod vltrajortem exigitur abfque mora, © damnp interveniente,ratione dumtaxat retárdatefolutionis, vfura efi. . Qaeaiad tiodum nec expre(Wíufficit,quoties(ut hic accidít mQH^oreVrbano,& eius Syndico, ex capitulis íuprá addudis num.g i .&traditis aD.Leo decif. iz.tom.i.Sc D.Matheu de reg. Regn.Val. cap.\. M-^-1cum feqq. n. 15.) fadum aliquod creditoris intervenire debuir, nec intervenit, Ant. Fab. diBJib.S.tit.zó.defi. ibi: Quife intra certum tempus aliquid faBurum promifsit ,quod tamenfacere,aut nonpofút, ant non debeat, nifi fiipulatoris quoquefaBum accedat,non ex eofolo¡ quoi ditíadies prdtterierit,moram contraxiffe videbitur,fed ita demum,fiad diem, &congruo locofuerit interpeihtus ,ne alioqui promijforis obligatio augeatur ,fi profiipu- ¡atorefacere cogamr, quodflipulator ipfeJacere debeat.QtiCin in hanc pai tem comínendat Leorard. quafi.S 1.num.43. qui qu<efiM.num.i.agens de quadam conftitutione Pij V. qum, ínter alia,prohibet padum, vt debitor ceníus ob moram míol venda peníione fadam,ad cambia,vd interefíe teneatur,illam rationem adfert,noíiro cafui fatls convenÍe(UÍÍsÍmam:£^¿¿ dominas cenfus facíle potfi in indicio perfequi quod Jibi debetur :ideóque duris ifiis paBionibus opus non habet, vt reditum confequatur. Velvbi, vt in praefenti,debitum fuit illiquidum, vt ex Surd. Angd. Canee*, ot Capicio Latro redé ani nadvertit Roíis difl.part.* .cap.zg.n.iy.quo locipouquarn dixerat, moram non committi in liquidandis ante ludicis declarationem ,ülud ampliat, etíam íi dieseerta fít folutioni íuppoíita, affirmans ita iudicatum fuiíTe in SenatuCathaloniae. Ino,nec diés,quicunque ille fit, interpellat pro homine ad conílituendum debitorem in mora pro coníequendo intereíTe, led opus eñ perfonali interpellatione, c^terifque requiíitis,de quibus infrá ex n. 111.Rota poft Torre de paBfutur.fuccef decij. 187. num. 14. Rota Lucen, ex collefij Palma dccif.3 1.num.f&dib. 1 . O01 ) Exdidis mmA.cumfeqq<& num.zo. &infradicendis?a»w.io6. (102) ^ Ex regul.text.m l.quidquid adflringend<e 99. vbi COtnmumter DD. dt verb,oblig. luíais Capón. traBat.deftipulat.d fput.y.num. 53.ibi :Nibil in obligatione dicitur^ ejfe7 nifi quod palam verbis exprimirur:reliquum vero omijfum cenfctnr. Rota coram Bichio decif ^.n.17. ibi: Obligatio,uti flriBe intelligendo,nonpatitnr cxtcnftonem de re ad rem> deperfonaadperfonamyvel de cajú adeafum, r
LO SEGUNDO :Qué dichos capítulos hablan en el cafo efpecifico de aver fenecido las Majarras ,en cuyo frangente eftá ácargo del Racional ,y Sindico de la Ciudad,inflar los vilances, ^. depoíitos ,yhazer las demás diligencias Ex diais mm.7s. s6. &88¿ que comprehende fu contenido, como .(I04) lo canta la letra; yRocamora no acabo con el Oficio ,yle tiene perpetuo ,dupinribus Sabeli. infum.Wt.Mi rante fu vida, por merced Real ;ni meí- Moran. tom. 3. Cancera r11 jrrvar.part.i.cap.ió.num.'ii. nos fue interpelado,para que depofitaf- .¡ndMto non fe en exccucion de lo diípuefto en dicadit moraynifi ddie,quo liquu chos capítulos ;yalsi no pudo fer modalum vt Per Bal¿. in ^-3C- rofo ,(103) ni dever fin mora los intec°d-de v /ar•^ ?VJ*deicommijsiyin princ.jj, eod. oC reíles,(i04) mayormente en crédito ili- Angel. inl.4j.Ait Pr*toryf. quido, (105) por lo innegable de la inde re ' íud¿ca^vbi amPl¡at etiam certidumbre eme llevo exoreífado fdies certafltfolutioniappofita-< ceraüumü*e que nevo expreuaao. &SenatuSyUtper Michm LO TERCERO :Que la mora re- Ferrer 3.part.obferv.cap.38f• guiar, oirregular no legitima el interés} ver fl Idern in ffittuyLeotard.- (,06) fino el daño caulado ,olucro no \<?** adquirido, (107 )ni aquel fe puede perincertafunt ,moram ex irt cibir por pena de la demora.( I08 )terpelkñonefive dieiyfive homi* *jOB- nisnoncommitti. iun&ís fupra traditis num. 91. (ío6) Rota Lucen.^colletl.k Palmaydecif,3 1.w.38 ,lib,i .Leotard.^ vfur.quafl.7 9 ibi: Ñeque movere debetyquod huiufmodiflatutay&privilegia non permittant vfurasyfed loquantur de eo quod interejlyquia curn vere nibil intereflyhuiufmodi interejje^quod accedit j’ortiy nibil differt ab vfuris infligítur emm ex[ola, morayÓ* exJob tempere tardafolutioniS) &pro'mde illiciturnfoenus efl yquocumqae nomine nuncupetur% CUtU fupra traditis ff* i.cum ftqq<& »• 1S.10.& 75 . (107 ) Ex diílis num. 1 3 .1 3.& 70. (108) Cap.fuam 9. de panit, Leotard.iiB.qu^Ji.jg n.¡gfj. zj_¡y. -fleque movet ,quod fiatutum id non inducat propter lucrum creditorumyfed in poenamy&propter moram debito * rum nonJolventiumyvt dicebat lup. loc.cit.quia non ideo minas huiufmodi lucrum vfura eflf quodpropter moram infligatur, Bt num,z^ .ibi: Et quod att'met adpaenam ,proxime di- ¿ium efl mndeflnere ejfe vfuramyquod propter moram non folventium infligaturycum cref~ cat rañonefortisy&temporisyquod eflproprium vjurarumy&naturafanoris, cum fuprá addu&is num. 10. &bZJnfi»*
34 OBJECION II. (i°9) Tranfcripta ¿nanent num.y 2. (no) L. Arbitraria z.$.vlt.de eo quoa certJoc.cap.pervenit z.defide - itijf. lrarz. in prax.protejl.cap• az.num.z7 .infin. (1*0. i,deorig.Iur.\bi:Namque (nifi fallor) ift<e pr<efationes,& ¡ibentius nos ad leóhonem pro• pofit<e materia prodvcunt :dl“ venerimus,evidentiorem prajiant intelleFlum. (n*) ¿ Tiber. Decían, infua Apolog. cap.zz.de Offic.con/ulent.num. 46. García nobilit.in divi /, , iíí/w 3.Vela di/fert. 49. 1yft?. Gaftone difcept.Fi/~ cal.torn.i .dficept.^num.afi .& A7‘ /J (1 i3) Regia Epiftola 9. Ianuarij l658.cap.40. (/» litefol. 36. /?,*£. 1.é" 2. )ibi :^ /neldos por libra de ¡a fifia del vino ,que Je impufieronpara la paga de loga/lado en el morbo, y fenecerán dentro cinco anos, Je continué fu execucion por otros diez mas,yfe aplique lo que procediere de ejlafifa ala luición de los Cen¡ales. (,,4) ... Ivxta atteftata per Anguínnum Caftells ,Scribam 12.» Marti) 1711. apud a¿ta cau- {$, fol.70.ad 79. POco fegura la Ciudad con el privilegio de menor ,reconociendo fer ningunos fus eftatutos, (105) para aumentar el capital ,alega en el pjeyto fox. 39.B. que avria padecido daño ,y dexado de percibir lucro,por la retardada folucion; yque en virtud de efte legitimo titulo deveria cobrar interés. (no) SATISFACION. PAra mayor claridad de la materia, ytotal evacion del óbice, figuiendo la dodrina del J.C. Gayo, (111 ) que obfervaron los interpretes, (m) entro fuponiendo, que todo el fundamento del lucro, ydaño que afe&a la Ciudad, confifte en querer perfuadir. LO UNO :Que los dos fueldos por libra de la fifa del vino ,que fe impufieron para la paga de lo corteado en el morbo, eftarian aplicados por Ordenes Reales (113) ala luición de los ceñíales ;yque por no aver pagado Rocamora los capitales de erte produdo,dexo la Ciudad de redimir cenfos en igual cantidad, de que padeció los intereífes, yrefto privada del beneficio ,que por el tranfpaíío en fu favor de todos ,ola mayor parte de los réditos devengados, con mas vn tanto de la propriedad ,le huviera rebultado délos Quitamientos. (1J 4) LO
'3 5 LO OTRO :Qué para el defempetío de la Ciudad ,entre otros efe&os deftinados al Quitamiento de los ceñios, fe hallaría confirmada por Ordenes Reales (115 ) la mifma aplicación de la fifa del morbo. LO OTRO :Que con Real Cédula (1 1-6) fe avria mandado ,que lo remanente de las rentas de la Ciudad,hechas las confignaciones alos Clavarios de cenfales, ycomún ,el mifmo dia fe configne al Clavario del Quitamien- to ,para que fegun las obligaciones de fu Oficio, lo convierta en redimir ceñios. YLO OTRO:Que con Real Cédula (117) fe mando afsimifmo.que fenecido el año, fe hizieíle vilancc de las Ufas de(tinadas para la paga de las penfiones de los ceñios, yfe pudieífe faber fi fobravan, ofaltavan efeiítos confignados; yen cafo de aver alguna fobra,defcontadas las cantidades pagadas ,ylas pendones que eftuvieren por pagarlodo lo que (obrare del monton.y cumulo de todas las fifas, fe convirtielTe luego en quitar cenfales por orden, yturno de boxarte :Empero es del todo inútil ,ydeípreciablc la opoficion. PRIMO :Porque la Ciudad no ha probado ,ni aun articulado las identidades^ requifitos neceffarios para el interés del lucro ceñante ,ydaño emergente ;afaber es :en el lucro ceñante ,coftumbre de negociar el acreedor, .(•i?) Regla Epiftola 22,Decetm bris \66o.[inlite fiL$ 6.B.Ó* fol.ili,) ibi: Enfeneciendofie la adminiftración del morbo ,e/id aplicada ejia fifa,por la parte que contribuyen los fsculares yi luición de cenfales en el cap. 40. de la Real Carta de 9. de Enera 1658./ mando quefe execute„ (n6) Regia Efchedula iz.Auguftí 1634. (apud allíacaufafol. 65.' B,) ibi: Que lo que fobrdre de /j renta de la Ciudad yhechas las confinaciones dlos Clavarios de cenfalesyycomún ,el mifmo dia lo configne el Racional al Clava-i rio del Quitamkntoypara quefegun las obligaciones que tienepor capítulos del ,lo convierta en redimir cenfos. (í* 7) Regia Epiftola 20. Marti; iÓ49.cap. 18. [in litefol. 127. ad 13t.) ibi: Que afsmifntofenecído el añofyel tiempo de la cobranza de las fifias confignadasfe haga vilance de aquel ano,para verfife ha cobrado todo lo quefe configno para la paga de las peni fionesyyfe puedafaber fifobrayd falta\ yen cafo quefobrdre ,deficontadas las cantidades pagadasy ylas penfiones que eftuvierenpor pagar ytodo lo que fobrare del montonyycumulo de todas las jifasyfe convierta luego en quitar cenfales por ordenyyturno de boxartefin que losJuradospuedan pervertirymudaryni anticipar el dicho ordeny yantigüedad de boxarte \yque el dicho vilance de cada ano le ayan de entregar al Virrey de Valendaypara que me le remita luegoypara noticia del eftado de aquella Ciudad yyfus proprios.
(IlS)„ Arbitraria z. in fin* de e°y quod certo loco >ibi; Quidfimercssfolebeat compararel Et an^Ó* lucri vatio habeatur ,non folias damni lPuto &lucri babendam rationem. L.vlt. de peric. & com.rei vend't. ibi: Velutifi ne- 36 .i dor, (11S)mora del deudor interpela-- do,(i 15?)y ocafion de adual empleo,en que real, yverdaderamente le huvlera feguido lucro en cantidad cierta ,que no fe percibid por la retardada folticion 5(12-0) yen el daño emergente* gotiator fuit *&preñofoluto,mO- tx mercibus plus ,quam ex vfuris quarere potuit.Cum aiijs, quas congerit Caftill .controv.iur. lib.z.cap.l. num.3<; • MenochJe arbitrar.hb. a. caf.i 19. num. 3. ibi; Rurfus &tertib (loquitur de probatione lucri ceflaníis) quod ipfe creditorJulitusfit negotiari ,&lucraré. Ita pracitati Interpretes. Nec fuffiút quod olimfuerit mereatory&negotiatory fed& talis efe debet eo tempore,quo debitor teneturfolvere.Mafcard.^? probat.concluf.q^^num. 1.ibi :Inter aetera naque allegare,&probare debet agens ad interejfe lucré ce¡Jantis ,feejfe ,&fuijfc folitum negotiariy atque lucrariy alioqui non obtinebit. lranz. in prax.cap. 32*» num.42» ibi; Badem Civitas neutiquam probarepoterit adverfus praf atos Arcarlos requijita^qua de ture exiguntur ad verificationem lucri ceJJ,antisynam qué interejfe lucri cejf antis petit ,debet probare qualitatem mercatoris . Alvaro Valai, confult. 107. num. 6. Maftrill. decif. 245 .»«/». 3^.verf.Prinmmy &num.41. pluribus D. Matheu^k recrim.controv. 40. num.gx. Et quamvis Leotard. qmf.y\.num.z^.& 26. ex eod.Menoch. confil. 7, num. 16. &aiijs, fentiat hanc qualitatem non ita ueceíTariarn eíTe, vt folis negotiatoribus, &mercatoribus intereíTe lucri ceílantis debeatur ,nam &nobilibus viris, advocatis, militibus, cauíidicis, viduis, &divitibus, qui negotiationibus non vacant, imó &agricolis, &rufticis lucrum ceíTans debetur ,íi veré ob pecunias ereditas, álucro aliquoprohibentur, dcfiderattamen de lucro omiíTo confiare per certas, &condudentes probationes, de quo nihil apparet in prefencij imo impofsibile iudicatur, iuxta didta num. 22. &inferius dicenda num . 132. ..M L.Socium f>o.in princ.profoc\o\ cum aiijs ,quas cumulat Leotard. diB.quaft.y^.num. S.Menoch.diB.caf.x 19.num. 3.'verfSecundó) Gamma decif. Luji'.l lO.www.24.Rota poft Torre de paB.futur.fuccef. decif. 187. num. 3. Iranz. diói.cap.^z.num.^z. cum aiijs, quos lato calamo referunt, 5cfequuntur Maícará.deprobat. di¿i. concluf.g 34. mm.'jf^.C&xW.controv.iur.kb.z.cap.i .num.^7 . D.Matheu diB.controv.^o.num.SS. (Ii0) E.Quemadmodum zg.§.ltemlabeo 3. adleg.Aquil.ibi;Sed vbi damni iniuria agitur ,ob retiaynonpifeium,qué ideo capti nonfuntyfieri aftimaúonemycum incertumfuerityan caperentur.Idemque &in venatoribus ,&in aucupibus probandum. Pluribus Mafcard. de probat.difi.concluf.934.uum. 17. y\.x?Lx\\.diB.decif.z¿[< í.num.7)^,verf.Secundum.y Ó* num.\\»tumfeqq.\úzAc.diSl.confult. ioy, num. 6. Sabeli. infumm. lit. 1. $. Interejfe T >o.mm.< í.b.& 9. D.Matheu ditf.controv. ±o.num.%e t.& 95. bAenod\.dift.caf.\ 19. num. 3.ibi: Rurfus &quarto probare debet lucrumfuijfe certum, vt puta ,quodprcemanibus habebat eiufmodi mercesyquibus emptis,verifimiliter tawtumfuperlucratusfuijfet ,& quod emere non potuit pecuniaJibi debitayab ipfo debitore carens :fecus verofi lucrumfuifjet incertum :Cum nonfit bonaconjequentiay creditor confuevit negotiari ,&lucrari ali* quando :ErgofibabuiJJetpecuniam illamyjuijfet lucratus :Quia pojsibile ejt ,quod non: Cum
'J7 mora del deudor,(12. v)menofeabo del patrimonio del acreedor por la demo~ ra,(i2,i) yinterpelación perfonal del deudor, con apercebimiento, que de no pao;arde contado ,tomará el acreedor dinero ádaño. (113) Cum multa, evenire potuerint contraria. Rota Cor.Card.Lázel. Romana dotis 25. Maij 1601, poft Feníoo. ad fíat. Vrb%decif. 83.circa med. ibi: Nec denique debetur al¡quid rations lucri cejfantis. Nam quamvis ipfe moram pajfusfuerity & KSE- quamvh non ejfet folieus tenere fuas pecunias ociofas ;attamen non probatur lucri cejfantis interejfe expotentia propincua lucrandi ,nempe quod certas mercespramanibus babety in quas potuijfet in continenti faBa folutione,pecunias receptas erogarey0“quas ob defeBum pecuniarum debitarum emere omifsit. Et iüfcrius, ibi IÑeque in hoc cafu Rota admitút probationem praj'umptivam ,nec illam ,qua rejultat ex qualitate lociy in quo pajsim inveníimtur occafiones eoliocandi pecunias ad lucrum ,vt Juit refolutum in caufa Romana fruftuum íoeietatum 26. Aprílis 1692. coram lilafírií. Blanqueto. Quidquid voluerit Covar, &quidquid aliasJ'uerit dictum in vna Anconitana coram Bravo, 6c in vna Preneftína coram Vicecomite. Qu<sáeciJioncsy& auBoritates in Rotapluries allegat^ jemperfuerunt reieBa. \t^hZ.diB.cap.^i.num.t[l, ibi: Vlterius adprobationem eiufdem interejfe lucri cefantis,non eritfufficiens probare in genere quod tali pecunia ,JifuiJfetJoluta ,illapoterat negotiari ,fed in individuo lucrum amiffum ob nonfaBam folutionem objínngitur (divitas concludenter probare ,cum iiludft probandum certitudinariey&non per po/sibile.Et lucrum cejfans debet tjfc in potentia proximay &probabiliy quod videlicet mercator babuerit pre manibus res ,quibus emptis tantum fuperlucratusfnifety quas emere non potuit ob moram debitarisnon folventis Jihi fuum creditumy qua requifta ftrnul cum mora teñeturprobare creditor adverfus fuum debitoremy vt ab eo valeat exigere interejfe lucri cejfantis.Qua requijita non poterit probare Civitas. lundtis íupra cicatis num. 18. Qike doctrina fine dubio retinenda eft in ijs ,qui (vt de noftra Civítate diximus num.26.) nec negotiari íolent, nec lucrarí ,vt funt divites ,nobifes viri,& mulleres locuplet?, quibus nullum lucrum ceñaos adiudicari debet ,nifi probent certam, 6c individuam occafionem lucrandi ,vt ex Ruin. 6c aíijs fcout Leotard. diB.quafl.7\.num. 34. (l11 ) L.LeBa 40. de reb,cred. cum íupra citatis num. 90. Mafcard.de? probat. concluf. 934. num.34 Leotarájevfñri^quajl.7^. num.4. &alij ,quos retulimus diB, num . 90. quibus iungendus eft McmchJiB.lib.z.caf.i 19.:num. 1$,vbi hum.fequent. ex Caletaño, 6c alijs docet ,quod etfi regulariter mora contrahatur,fi dies íolutionis venerit,abíque alia interpellatione,ex l.Magnam 12,Cod.de contrak& commitfipul id tameo non habere locum, quando,vt in damno emergenti, agitar de magno prsiuuicio :Cum tune vina diei vuríum, debitor fitinterpellandus. ,(,ii) L, Arbitraria 2. in fin. de eo quod cer. loe. Menoch. diB. cafi 19. num. 1é. Caftiíl. controverf.iur.lib.z. cap. I. num.76. & 77. pluribus Hermofilla ad Greg. Lop. g}of.\. 1.1o.tit. 1.partit .<.num»48 .Lectard.d* vfur.quajl.j 5.num. 8, ,(^3) L.Filium 5»$. 1Je collat.honor. l»vlt.$.1 . quor.leg%Rota poft Cenc.de? ccnfibJecif 324* mwtt v
nutrí. \.&decir. 341* 3. SECUNDO :Porque dado ,yno &4. Hermoíiilá dtfl.gb/- 4-concedido el alTerto daño que ponde- /. 10. tít. ran [os def cnf0res de la Ciudad ,no de r;hAl“ ello leñaría jüft&ado el ¡nterir: por- ¡ur. líb. 8. cap. 48. «*«.3. ibi: qlie en ¡areñida queftion entre Ruino, Quodji ageretur de creditore,qui Caftrenfe, (12. 0fi Por fol°cl dem, res erit longe clarior contra daüO fe legitima el íatetCS,íin Otra ptUC- creditorem ,quia ojlendit >/efe que la verollrnil,y prefuropta de que defiderare ypecuniasfibi debitas gc\aCfcdor huvicffc Cobrado ,COnfo interina ret'ineri ddebitore ,vt •j1r„ for.it propter bec perdpere aligu.na el fin, y. quito de loscenfos, para quid annuam vhra foríem\ quod Jjbtarfe por eíle medio del gravamen fivalem vfunm introducit. Et ¡nter¿S)£S mas fegura,COmUn,y COrdente la opinión de Caftrenfe, que adead recambia ,necejje efi primdy j^as del dano, pide clara, formal, yconquod pramittatur protefiatiofacjuventc nrUeba, de que el averie padedjget fuis pecumjs ,&quod eas cido el acreedor, fue por la demora e acquifiturus eft per cambium in deudor,excluidas qualefquier prefump-* damnum ipfius ,niji casfibi nu-CÍO- meraverit jfecundó^ quod acceptis pecunijs per cambium ,id (v debitori mtificetur jtertiumyquod appareat ,pecunias verefub cambijs acceptas jujje acreditare, . Quod ipfam, vltra Au&ores fuprá relatos num. 30. 31.78.& 86.novibimete- HuitMarc. Antón.^abtW.infummdom.z.lit. I* $.Interejfe 30. w.iz.ibi. Quod imoyvt debeatur interejfe per debitorem non folventem tempore prajiituto ,debet interpedari, &intiman ipfe debitor morofus acreditore vótente ob id ad cambium reeipereynon objian - ie licentia (ibi data adiBo debitare de accipienao ad cambium ,&recambium in cafu non faciee folutionis ,Granan, dijcept.forenf cap.8^ ¡.num, 14. &cap.$z9- nutn.7,& cap, 9Ü7.per tot. vbi etiamquod diBa interpellatio debet ejfe perfonalisynon domifaBa.Etpoli fumm.tom^.rc/ol.5 i.mm. 9. ibi: Quinimofecundum aliorum opinionem magis tutam,& faciliorem quo admo^umprobar.di interejfe damni emergentis pofi contraBum ,&requintaryquod creditor votens ad cambium recipere pteuniam ab aiijs ob folutionem (Ibi nonJa- Bam tempere praftitutOy interpellet debitorem morofumy&Mil intimet futurum cambium propter moramfuam,non obfiante licentia fibi data ddebitore de accipiendo ad cambium, &recambium in cafu nonfatf*folutionisyvt per Gratian difcept. foren, cap. 851.num, 14.cap. Si 9,num.7. &late in cap. 6^7,per tot, vbi etiamquod taüs interpellatio debet ejfe perfonalis) non dornifacía. R\ún.conf.io4>num.6M.4' (1*4) («15) Faul.de Caftto in!.Arbitrarte z. f.vlt. de eoquod cert. loe. num, 3 ,
39 clones, yconjeturas 3(116) yque de la t(u6) paga puntual de eíle ,fe huviera fegui- Rota deci {\ ' 6*nM”: *^. r-r 1 1 ••J1r11.recent. Oí cor. ft\cú\Jectf do de precito la luición de los ceñios, 125 .num, 7.&8. Sabel.pojl que reípondia el acreedor, fin divertir difl.refolt$\.num. en otros vfos las pecunias recibidas: f“Yjccoi‘^/^-8 J•r*ranz*ín Prax.proteJl. cap.zz, (117) de calidad, que en materias vlu* ^^»w.39.Honded.í'o«y?/.$o. rarias ,ytan expueítas afraudes ,como num^o. Ub.iAbi :Qumo erela prefente ,fo!o la poHbiMad, ycon-, tingencia de no hazerfe los quitamienrejfe gonfequi pofsint ,nonenim tos con el dinero recibido, es bailante fatisefl confiarefideíujfores iftos mra eme nn fe devan intereííes 118 ) nQn f°We»^Á£io™P*¡f°* para que no ie aevan ínceieues. .110; ^intm jf e;fed opus e/i pro. Ybare,quodretardatafolutio fuit caufa inmediata ipfius interejfe pafsiy &quia ifti non folverunt ,Aflores funt in damno ,tw fujficit vero/imilis ,práfumptiva probatio interejfe ,neccjfario goncludere debet. Et ¡nferius ,ibi :procederet non folum refpeflu interejfe lucri cejf antis,fed etiarn damni emergentis ,cum nonJufficiat probare ,quod debitor non folvit in tempore,&quod creditor pecuniasfub vfuris accepit ,nifi iufljketur ,quod ob retardatamfoíutionem illas receperity ex quo pofsibile eji ex alijs caufis recepijfe\ vt in ter-; minis tenuit Rot. Romana ,proutteftatur MohedJndec, 104. incipient. Simón Centur. agebat> ínter manuícriptas ,quee probaitones cum hic fafl^mn fuerint,pr<e^ tenji interejfe non videtur habenda ratio.lundtis íuprá citatís num. 29. (*7) Rota poft Cene.decif o.num.7»ibi: vero ad damnum emergens nec etiam probaturyquodfi Grijfanius habuijjet pecunias ,extinxjfet propria debita ,vel alias nonjuijfet pajfus damnum. Vrceol. difl. confult&^.num.z. ibi: Contrariam verojententiam, quod feilicet nonfujficiat debitorem fuijfe folummodo morojum, nonfolvendoJiatuto temporey& in mora con/litutum ob interpellationem faflam per creditorem, cum generáisprotefiañone, fedinfimul requiratur concludens ,&prfdfaprohaño, quam vltrofacere debet creditor, quod, [i debitor pecuniam eidemfolvijfet ,cum illa in cjfeflu extinxijfebcenfum ,aut bona cum paflofrancandi alienata redemijfet, C7“quodproinds damnum immediate provenerit ex defeflufolutionis prediflrf, tenuit Rota, &qmdemperpetuo,reprobando,& exprefse da* mnando Ruinum difl. conj.ioq.n.ó.lib.4. &illius fequaces. Sabel .po/lfumm.tom.^. rejolut. 100. num.zz. ibi :Minas relevat ,quod pradiflifruflus reflefolutifuerint ,& pretendí pojsint rañone damni ,quod ob dilatamfoíutionem pafus fuh creditor retiñendo ab alijs pecunias ad cenjum,&totidemyac plus pro interejfe Mifofrendo, quia prebandum eJfet,quod,fipecunias habuijfet,cenfus redemijfet,cum contingere pofsit ,quod in alios ufus eandem pecuniam implicare libuijfet¿cum fupra citatis num, zy.& 32. ,.. c.(»8> 'Ciarl'.n. controvAJ^.num.lO. lbl .Siquidem interejfe damni emergentis ,vt debeatur, necejfe eji ,vt in individuo probetur,quod ex quo creditor non babuit pecunias fibi debitas, damnumfuit fequutum,&quodfi eas habuijfet,debita extinxijfet ,wwz fatis eji confiare de damno,quiapote¡i ejfe ,*¿¿402y? habuijfet pecunias,«ow <&&/£<* fofrif fet.Vrceol. confult.S^.num.} .ibi: Et ratio bujusfententU potifstma efi ,quoniam dici
4o dici non poteft yquod fila mora Ycorriendo con lo veidadcro de dcbitoris in folvendo damnificet opinamciltO, que Canonizóla Rot& cred!tor^Romana en las decifiones que refieren, psre,quod is ,licet habuijjet pe- « cumas ,non tamen eas implica/- yfiglien COlTlUhmente IOS Dl)* ylZj) fet in extin&ionem cenfm ,vel „uc me;or íienten ,fe halla en nueftro ¡mili dtjrMeando ,nam vt infjCiudad no cargo cenío cap.S.dub;^ f»b mm.1y.Quem alguno por los alcances de Kocamora, feq’iuta til Rota in di¿ta iioj-q nacíaos fe puede coníiderar en danoj nonien.fideicoiiiaiifsi deVizjeten¡acargados anres de la damnumfequtns ex iniuria Mideuda >pOl'qUC el padecer redltOS C, ¿atad retliMi<mem,fei fuium cenfospor otros contraeos,no es caula ilud ,quod ¡tu fequitur ,vt per ipfam aBionem injuriofam infe- .^ rotar- Qjvc damnum, quod per accidensfuccedit,habetur in confideratme, ad ejjettuy vt quis teñeatur illud emendare,&rafanare, &ideó oportet probare,&articulare, quod ex carencia pecunia nonfotuta, damnumfequutumfit,quod non alicer dicipoteft, nifiquando per creditorem cvndudenter probetur, &articuletur, quod eadtm pecunia,fifolutafuij - Jet, converfafuijfet in extinxionem,non ingenere, fedin individuo talis ,& talis etebiti, exigitur autem bac pracifa ,&individual'!sprobatio ,non autemprafumptiva, qutafumus inprobibitis, cum pecunia non germinet pecuniam, &froptereapratenfum t»tereJfe,ratio« nedamnipafsi concludenter juftificari debetper veras ,&non prajumptivas probationes. SibdJifi.refolut.ioo.num.il. cumiuprá úummm.iü. (i 2.9) Rota dccif.S6.num. \y.& iS.part. 11.recent. Rota cor. Coccin. decif 498. num. 3. tom. 1.ibi :Rota enim, vt habetur in difiis decifionibus ,non fequitur difium Ruin, in conf. 104.num.6M. I.quodJufficit confiare de damno,ex quopraJumitur,quodfiid quod debebaturfuijfetfolutum, illud nonfuijfet incurfum ,Jcd vult ,quod in Jpecié probetur ^ damnumfujje incurfum ex illa non Joluñom, &propterea licet tune domini Oricelíarij pecunias buberent ad cenjum, tamen cum non probent infpecie, quodfi difias pecuniasJo - vijfent, difios cenfas redernijfent,eis non debet rejici ahquod damnum pajjum, occafione iciorum cenfuúm, feeundum optnionem Rota, vt difium e(i. Rot.cor.Card.Lancel!. Romana dotis 25.Maij 160 i.poft Feníon. ad fíat. Vrb. decif. 83. inprinc. ibi :Nec etiam ratione damni emergentis, quia tale damnum emergens non probatur. Licet enim conftet ipfum accepife ad cambium aliquas pecuniarumfummas, tamen non probatur in individuo, quod ex ifia ctufa, nempe propter nonfafiam folutionem in tempore ,acceperit pecunias ad cambium :qua probatio efi necejfaria, quiapotejl ejfe, quod ex alia caifa illas acceperit. Mafcard.^probat.concluí . 472. num.%.& 9. Lanfranc. Zacchias deJalar. ÓJ merced.qua/l. 47 .num. i^.VxztoX.di^.coníutt.S^ num.i.&fereper tot. Ciarlin .diB. controv. 17 ^.num.io. SiozW.difl.refolut.iQO. num, 11.& i^.tom.^. Gratian. tranfcriptus ab Iranz.in prax.proteft. cap. ¿i. ex num.^q. ibi :Et damnum emergens non re - manet probatura ex eo, quod Civitas babeat plures cenfui oneratos,&quod ipfos rcdemtffet, ft Arcarijfohijfent reftduas pecunias, quia id nonJufficit, quamvis ídplene ,é* concludrnter probajfet Civitas \fied quod cum omni cffdlu cenfus redemijfet ,&quod ideó tilos non redemit,quoniam refidua ab Arcarijs mnj'ueruntjoluta ,vt egregioprolant Gratian. dif-
4i Iegitima.como llevo dicho,(i jo)deco- 15.1b!: brar interés de debito qno le produce, Mn»,°bpt^naifcroftenfioya lo menos 3vi3de probar la Cáudacl cenfuum y&focietateinofficio- en forma efpecifica, yconcluyente,que rum f*tis probetur damnum fi huviera percibido el dinero de Roca- ZlZfaZtZf'll mora,con el huviera quitado los ceñios; jet pecunias dfuodebitore, cum yen eíle refpe¿lo,no folo prueva cierquibusextinxijj'etcenfus.Etibi: ta, precifa ,yconvincente ,como fe ren¡a¡ .jaquiría, pero ni aun veroíimil, prefumpnifi etiam in fpecie probeturf ta, oconjeturada refulta de las declara- P^editores debitaspecu- .11 n•1'r•nías babuiíTent %cenfus fuiíjent cienes de los teftigos.y demas efenturUemptJu^th¿J n/ foba_ ras del pleyto. tO) non fit rejiciendum damnum Yle es impofslble ala Ciudad feme- PA tf“mob tales cenjus non re - jante probanza. LO UNO: Porque lo Cun’íuPrá add“a¡s procedido de la fifa del vino eftá apli- (, ^ cado por ordenes Reales (1 }1)al rein- Rotl p°ft FenüaMftat.Vrb. tegro dé las rifas.cn que contribuyeron IOS Ecleíiaílicos, yexemptos, yala palut.^i.num.6Mafcard.depro* ga de los Oficiales de las fifas, con pena bat.c0nduf.4yz .num. g.& 10. Se privación de Oficio ilo. Jurador (aora Regidores) qlo defviaren aotros verfum in cap. in prafentia ,de efe&os: yafsi, no cabe el hazerfe quita- Pr°bat.&mi. Non boc yCod. mientos de las cantidades de eíle pro- ***»*»«*- 1 .rcludit in cafu prafenti^ex eo madu¿to,por el vulgar axioma, que las pex- m' e } qll0¿ p otuer - tt eVenire ipcunias deílinadas para cierto vfo,no fumpajfum fuíjje damnum aiijs pueden convertirle en otros ,aunque mejores, ymas privilegiados. (I3l) nias adcambia pro manJentio- LAque ne in lucroy&non in damnoy vt *rs conjiderarunt prafati domini in dia.decif. 103 .per glofin $.De illa,,&101 Do¿t. inflitut. defociet. Imb necejfe ejl in cafa ipprobareyquod ex eo quod debitor non [olvitpecunias ,creditor fuit ad/lriélusyvt acciperet pecunias adinterejfe. Hondcd. conf ^0. num. 30. circafinem ,cuiusauCtoritas transcripta eft num.i z6.verf.Qp#procederet9iun¿tis íupratraditis num. 29. (l3l) Iuxta di¿ta num.n. ,.(53 a) CltmctM.Qjdacontingit 1. de relig.dom. ibi: Cumtamen eayqu* adeertum vfum largi-- tioneJunt defiinatafideliumy fld illum debeant ,non ad dium (Salva quidem Sedis Apodo-
tradas, como llevo fundado, yafsi no relio pórcion de que poder hazer las luiciones de los cenfos. Yfi bien la Ciudad alega foj. 135. yfoj. 165. que en los años de los alcances le pagaron los la»aiios de ¡os Oficiales ,yreftituyo la impoficion álos Eclefiafticos ,yexemptos ,de lo procedido de la fifia del vino, ypara ello prefenta los certificados de la foj. 144. hada foj. 164. queriendo de ellos inferir ,que los alcances ferian fobras,que fegun ordenes Reales, deverian convertirfe en quitamentos ;con todo ,omite dos cofas dignas de particular advertencia, refutantes del mifmo extrado, orefumen decuentas, ydemas certificados que prefenta la Ciudad ,foj. 81.yfe hallan en el pleyto foj. 51. halda foj. 63. LA UNA :Que todo el importe de la fifia mayor ,y morbo en los años de los alcances, fue. Afabei es. en el año 1685.cn 168 6. treinta mil ciento yvna libras, líete íueldos, yfíete dineros :en el año 169 5.en 1696. veinte ynueve mil diez yocho libras,ydiez íueldos :yen el año 1696.en 1697. veinte ynueve mil ochocientas noventa yquatro libras, yquatro dineros; con fer afsi que lo pagado del mifmo prududo del vino en dichos años, fegun confia por los certificados que prefenta la Ciudad foj”. 165. yfe hallan en el pleyto foj. 144. hafia foj. 164. importo. Afaber es: en el primero cuarenta ydos mil trecientas treinta ynueve libras,fíete Iueldos, ynue- ve dineros :en el fegundo treinta yquatro mil feifeientas veinte yfíete libras, doze Iueldos, yocho dineros :y en el tercero treinta ycinco mil quinientas diez yocho libras, diez fueldos ,ydos dineros ;yno comprehende el entendimiento, por repugnarlo la razón, qde los efe- - tos de vnas mifmas fifias, yen vnos mifmos años, fe ayan podido pagar. Afaber es: en daño 1685.cn 1686. doze mil ducientas treinta yocho libras,ydos dineros :en el año 165) 5.en 1696. cinco mil feifcicntas ynueve libras, dos
45> dos fueldos, yocho dineros :yen el año 16p6.cn iS*S> 7* cinco mil feiícientas veinte yquatro libras ,nueve lucidos, ydiez dineros mas de lo que ¡mportavan todos los capitales de la lila mayor ,ymorbo ;yque fuperando, como fupera, lo pagado de cargos alas entradas de todo el monton ,ycumulo de la Iría del vino, quiera aun esforcar la Ciudad foj.40. B. foj.8 3. yfoj. 165. que los alcances de Rocamora ferian Cobras ,fatisfechos ya los cargos,que por Reales ordenes deverian aplicarfe áquitamientos. YLA OTRA :Que aviendofe de fatisfacer primero ,como llevo dichoJas penfiones corrientes,ydevengadas, que faberíi ay Cobras, yde ellas poder hazer los quitamientos (cafo íiempre negado,que del impuef- to del vino ,alo menos en la porción aplicada ala íifa mayor, Ce permitan las luiciones) la Ciudad pagava en los años de los alcances. Aíaber es :en 14. de Agoíto 1685.1a melada de Agoílo 1675. yen 31. de Mayo 1686. 1 amelada de Mayo 1674. en51.de Agoíto 167 5 . la melada de Noviembre 1678. yen 31.de Mayo 165)6. la‘ melada de Abril 16751. yen el primero de Junio 16y6. la melada de Abril 1675). yen 15.de Mayo 165)7. la melada de Odubre 1675). fegun coníta por la certificación prelentada por la Ciudad foj.8 1. que efta en el pleyto foj.74. yafsi de reditos corridos de lo arralado, devia efta. Es aCaber: en el año 1685.cn i686.doze annualidades: en el año 165) 5.en 165)6. diez ylíete :yen el año 165>6. en 165)7. otras diez ylíete ;yatendido a lo que confieíla la Ciudad foj.40. (de que no fe aparta loj.8 2..)fe hallava arralada de diez yocho aveinte años, que fin otra pruevaqueia matemática relultante de los Q*jjb‘nos certificados que picfenta la Ciudad ,yconíeífion propria, manifiefta, ydexa fin razón de dudar, que todo" el monton ,ycumulo de la fila del vino no fue bailante para pagar l°scargos >Yobligaciones de fu Npro-
I produdo, ni pudo fobrar porción de que hazerfe los quicamentos :yvno, yotro convence lo impofsible del lucro, ydaño que pondera la Ciudad, yque el pretenderle es folo efedo del defeo de vencer. EN TERCERO LUGAR :Que refultando, como refulta, de lo expreífado harta aquí ,que no fobro, ni pudo fobrar cantidad alguna de lo procedido de la fifa del vino defpues de fatisfechos los cargos, fon de ningún efedo las ordenes Reales expresadas por fundamento de la objeción, por no aver verificado la Ciudad el cafo de fobrar porción, de que poder hazer los quitamentos, que eselvnico que tuvo prefente íu Mageftad en dichas Reales ordenes. Demas, que mirada la verdad en fu fubftancia ,ni precedieron las diligencias, ycondiciones preferiptas en dichas Reales ordenes ,ycapitulos 4. y18. del Quitamentó ,puertos ala letra en prueva de la primera objeción, que devieron cumplir el Racionafy demás Oficiales de la Ciudad 5ni menos fue interpelado Rocamora para depofitar los alcances ,yafsi no puede confiderarfe morofo, ni dever fin mora los interelfes ;ni tampoco dichas Reales ordenes, como ágenerales,yanteriores pudieron dar ley, ydifponer las luiciones de los cenfos en el cafo efpecifico, ypofterior, como el prefente ,de hallarfe aplicado por orden Real el produóto de la fiía del vino al reintegro del adelantado defembolfo de las filas, en que contribuyen los Eclefiafticos, yexemptos ,ypaga de los falarios de los Oficiales de las fifasjy en qualquier cafo de quererfe confiderar daño por la retardada folucion, quien le padeció no fue, ni pudo fer la Ciudad ,fino fus acreedores, áquienes ,como llevo dicho en el pleyto foj. 11 5 .B. ydexo fundado numero 14. no paga, ni deve pagar aquella interes. YEN QUARTO: Que aviendo pagado, como pa°-o Rocamora mas de veinte vcinco mil libras en ca- °'da
'5IÍ cía vno de los anos de los alcances ,aun fin incluir lo que la mifma Ciudad confiera en la cuenta de la foja primera alcancava dicho Rocamora en la fifa del aguardiente ,es vifto aver cobrado la Ciudad toda la cantidad aplicada por fus Contadores álos dos fueldos del morbo ,por deverfe entender hecha la paga ála caufa mas grave, (¡41) mayormente para impedir el curfo de los intereíTes.(i42.) ' Yquando no fe obfervaíTe el rigor de drecho, que apremia áhazer la aplicación ala deuda mas dura.deviaa lo menos calcularfe proporcionadamente lo pagado al refpeto de lo que importaron los capitales aplicados por los Contadores de la Ciudad ala fifa mayor,ymorbo, (143' que fegun la cuenta de la foj. 1.ycertificados de la foj. 54.5 8.y6ííB. fue. Afaber es: en el año 1685.en 1686. ala fifa mayor veinte yvn mil feifeientas fetenta yfíete libras ,diez ynueve fueldos ,ynueve dineros ;yal morbo ocho mil quatrocientas veinte ytres libras, fíete fueldos, ydiez dineros :en el año 1695. CI1 1696. ala fifa mayor veinte mil ochocientas ydiez libras, catorze fueldos, ydos dineros; yal morbo ocho mil ducientas yfiete libras, quinzc fueldos,ydiez dineros:y en el año 1696. en 1697. ala fifa mayor veinte yvn mil quatrocientas noventa yquatro libras, y fiete fueldos ;yal morbo ocho mil trecientas noventa ynueve libras ,treze fucl- (141) Exprefsí textus inl. r. rum 3.in princ. l.Cum ex pluribus 97. defolutioníb . Magon. decif. Florent.^g. ».8.CaftÜL controv. iur. lib . 5.cap, 113.w. 32. Cohell. in Bull.bon.regim . $.1 S.glof. 1. cap. $9 num.z pluribus Scoppa in Scbol. ad Merlin. controv.foren.centur.i. cap.yy.num.z. (142.) D/fU.3. in princ. dilil.qj. de folutionib. Menoch.^arbitrar* cent. <5 .lib. 2. cafa 493 mum.6* &de prafumptJib-I .prtffumpt. \o J6.num. 4. Scaccia de comer* &camb. §.z.glofi< i.num. 99* verf. Nec obfíat. Hieronymus de Roíis fele51.iur. obfervat. part.z.cap.94. num.46.4y. & 81. Altimar. ad Rovit. confiU b^.num.y.tom.z. Carol.Ant. de Lúea in animadverf.ad Grafian, difeept. 224. «.9. tom. 2. Sabell.infumm. tom.4.§.Solu~ tio 2¿.num.^^. (143) . L.Illud.ü.defalut. ibí: lllud non ineleganterferiptum ejfie Pompo« nius ait :Si par dierumyÓ' contrafluum caufa [it ,ex ómnibus fumwts pro portione videri Jolatum. Oíual.ad Donel.//¿.i 6. comm.cap. 12Jit.F.infin. Altimar. ad Rovir. con/il.6 tom.z . Roccafclefi.iier.difput . cap.i 44.num.q.tom.z. Hieronym. de RoíísJele5i. iur.obfervat.part.z. cap. C) 4num. 11.& 68 .Scoppa infchol.ad Merlin. controv.forenf. cent. 1. cap. 77, num.9. Ant.Goojez var.refoh tom.z.cap. 10.num.5,
.\t*í?V\ ('44) L.Sivnus 27. §.PaSlA ^.infin. depaft.cum a!ijs>quas congerie Augufí.Barbif. axiom.g^* n . 21.&22. Sabell.injumm, lit.F. Q.FaFtum 1. n. 6. tom. 2. &communiter DD. inl. Idy qtiod nofirum 11,ds reg.iur. (»4l) L.Si debito? 4.^.1 .quibus modis pign.vel bipot.folvit . cum alijs, quas cógerít Vela dijfiert. 25. z¿.<$6. Canc.var.part.z.cap.i . num. 124Jofin.Chriftin JeciJ. Bslg.i 6z.nurn.il Jorn.i. Sabeill infumm. tom. 3.liKP. $• Protsfiatio 56..1.in princ. multis Iranz. inprax.protefi, cap.i.nnm.y. 5* fueldos ,yquatro dineros. Yde lo contrario feria patente averíe procurado aplicar todo, ola mayor parte de lo pagado alaíífa mayor ,que no puede producir interes ,por eftar aplicada ala reftitucion de las íifas defembolfadas por los Eclefiafticos ,y Exemptos, ypaga de los Oficiales de las fiías,dexando en deuda la porción apliaada al morbo, para de ello cargar ínteres, con el motivo, bien que voluntario, de eftar aplicado fu produóto ala luición de los cenfos. Ni puede fervir de embarazo lo que la Ciudad alega foj. 44. 81. y135.valiendofe de los feis certificados, que prefenta foj. 81.y fe hallan en el pleyto def. de foj. 51. hafta foj. 63. queriendo perfuadir ,que Rocamora por si avila hecho la aplicación de lo pagado :Porque efta replica fe excluye llevando entendido, que afsi dichos certificados, como la mifin acuenta de la foj. 1. cabera de los autos, fe formaron por los Contadores de la Ciudad, fin que en ninguna de las dos cofas aya intervenido Rocamora :Por lo que como áde hecho ageno, (144) yproteftado por cfta parte foj. 115. no pueden ocafionarle periuizio. (14 5) Yes bien eftrana femejante alegación de la Ciudad ,yremotifsima del Oficio, yMinifterio de Rocamora, porque aefte folo le incumbe ,ni ay otra obra, ni hecho fuyo ,que el depofitar el di-
dinero en cumulo, fin diftinguir la aplicación del paradero ,dentregarle alas perfonas que le deílina lctCiudad :Yaifi no cabe, ni es verofimil la aplicación que fe pretende en contrario 5yfe convence de lo que la Ciudad confieíla en el pleyto, pues hablando de la cuenta,de donde da por extrados los referidos certificados ,reconoce averia formado fus Contadores ,en lo que dize foj. 44* *7"*calendoprefeatada la cuenta^ t^uefe le haformado delproducto de ejle ¿abitrio» TERTIO :Porque fi folo el padecer reditos de ceñios el Acreedor ,yfu nuda narrativa, de que les huviera quitado, fi el Deudor huvieífe cumplido, (es lo que alega la Ciudad) legitimarte el interes, podria aquel percibirle fimuL taneamente de cada vno de fus deudores por vnos mifmos cenfos :Yla notoriedad de eRe abfuráojdigno de evitarfe, (14(5) efeufatoda ponderación. De donde fin duda, aviendo intentado la Ciudad cobrar interés de los herederos, yfiadores de Luis Salvador ,Caxero de menudo,pór alcance hallado en la Tabla de cambios, ydepofitos ,alegando las mifmas ,ymayores razones que las que pondera al prefente, decidió eiS.S.C.de Aragón en 3. de Julio 1655. en favor de los Reos,ycontra el Sindico de la Ciudad, abíolviendoies de los in~ terefes que íe les pedia ,yrevocando la Sentencia dada por el Real Vifitador que les avia condenado ,publicada en (146) Cap.InGeneji <55. de eleB, l.St ita 31,de eviBionib. l.Nam abfurdum yJcbon.libert. l.Aliud 160. §.Abfurdum i.de reg.iur, cum vulgat.C&íWW.controvJur, lib. ^.cap. 166.num. 1.cumfeqq. Vchdijflrt.l6.nurn. 8. &difi fert.\\.num. 41. Cvcoccjifi cept. 11.num.7. Benden. col- luB. 1z.num.iy.tom.i. Cañe. var. part.i.cap. 1.num. 15o. cap.% .num.^y.&ctpdo.num. 89. loíeph Altograd.controv. e^.num. 47- lul.Cipoa.difeept. 118.w»w. *7Jom-*•Bar' bof. plures referens axiom. z. &loCtZ-pcv tot. &to IRepetita 36.Cod. de Bp'fc. &CUr, num.4* O}°‘
(< 47) D.Crefpi objerv. 83. tutm.61, Iranz. in prax.protefi. cap, 32. num. 54. (1 48) Bas zw Tbeat.iurifprud.part.i, cap.^^.num.^i.infin, (149) Cap. In caufu \y. de fent.o* *** Jwd/V. /. lmperialis 12. zfl princ.Cod.de legib.D. Leo dfcif.8 1,»«w. 12.'ow. I.é* decif 10.www.24. tom. 3. D.Crefpi obferu. 1.w«w. 194.D.Matheu ¿fe regim.Reg.Valent.cap .8 .§,< i. num.32. Iranz. ¿fe'#. oip. 32. w«w. 57. M°) Regía Epifíola 20. Marti) 1649. apud afta caufle ,fol. 80. ib i:Quefe hagafeparación de los patrimonios de la Ciudad, de manera ,que no entren todas fus rentas en vna bolfa comúnfino que cada vno de los Clavarios, yAdminiflracionjengafu caxa, yconfignacion tan apartada ,y divididayque en ninguna manera los Jurados ,los del Quitamis- to, ni el Confejo Generalpuedan valer fe del dinero de la vna para la otra, ('5') Iuxta atteftata per Auguftipum CaíteIls,Scribam, 7.Februarij 1711.apud afta caufse,fol.34.pag.i.& 2. • 54 10. de Noviembre 1654. (147) Ylo bolvio adeclarar en favor de los Arrendadores de lasfifas de la Ciudad ,contra el mefmo Syndico ,en la Sentencia publicada por Luis Boyer en 10. de Enero í66y. (148) cuyas declaraciones hizieron ley para efte cafo. ( 1 45?) OBJECION III. NOpudiendo negar la Ciudad que Rocamora quedo acreedor de los capitales aplicados por fus Contadores ála íifa del aguardiente,ydeudor en la mayor, ymorbo 5en cuyos términos la ley por si mifma ,fin minifterio humano compenfava lo vno con lo otro, conviene en ello la Ciudad, yfoj^o.B. foj.41. 83. y154. pretende excluir la compcnfacion con dos motivos. EL PRIMERO :Por tfener dividido todo fu patrimonio por orden Real (150) en quatro bolfas, oClaverias. Afaber es: de ceñíales,común,abado,yquitamientos,fin que los Jurados,Prohombres del Quitamiento,ni Conzejo General puedan valerfe del dinero de la vna para gaftos de la otra. YEL SEGUNDO :Por hallarle impuefto el arbitrio del aguardiente en el Conzejo General,celebrado en 18. de Setiembre 1658. (151) con formación de erario particular, yfeparado de todo el patrimonio de la Ciudad,yfegun ello, parecer que el crédito de Rocamora no fe-
55 feria contra la Ciudad ,fino contra di-; cho erario del Conzejo General. SATISFACION. Oderofo fue íiempre el afeóte a que inclina la protección del litigio,yen la controvertía prefente lo manifieíta palmariamente la poca, oninguna fubílancia del óbice: Empero,para que ni tenga aun el mérito de que fe paífa en íilencio,fe refponde en breve: Que la primera parte del argumento tiene prevenida íatisfacion^con lo que dexo fundado arriba defde el numero 44. hada el 56. aque me refiero ,por evitar la nota de repetir :(1 51) yla fegunda no necefsita de mas refpueíta que la refultante ,de aver fido íiempre el Conzejo General quien por si folo tuvo la reprefentacion de Ciudad, (153) yfer cita la que en todos tiempos ha percibido, ypercibe el vtil de los tres fueldos de fifa aumentados en cada cantaro de aguardiente. Todo concluye ,que en ninguna de las tres objeciones fe puede confiderar mérito para dexarfe de declarar, como lo tengo pedido en el pleyto ;opor lo menos dexa dudofa, yambigua la pretenfion de la Ciudad ,yentonces deve defpreciarfe ,ydeclarar contra ella , (154)por fer lo que mas conduce al beneficio de la República, que las familias Iuxta proverbia ai :ABum ne agasy de quo Terentius, Plautus ,Donatus ,&alij apud Ofual.llliger.m not.ad Donell, lib*zz.comm. cap.^. lit.B. qui-, bus iungenduseft Fontanell. decifi^^.n.i^.infin.tom.z. (153) Glof.m rub. ad tit.Cod.Quafit long.confuet.circafin.Surd.owfil.b^.num. 1.&1Maftrill. dccif.49. num. 8. Franch decifi. iio.num. 1.&decifiz^^. n. 8. Amaya in rub. adtit.Cod. de Decurión Jib. 10.wiiw.23.plunbus Lofaeus de iur. Vniverfi parí. 1.cap. 3.num. ^7.cum feqq. novifsimé D. Ignat. Gaftone difcept.Fifcal.tom. 1Jifcept.i3 . n.i 7.fk ex noítratibus D.Leo decifi 1 1 .n.1.infin. &n.5.tom. 3. D. Matheu deregim. Regn. Val.cap.\.§ .y.num.z 1.ibi:A/<?- que metbodica tantum difputatio h¿c efiy cum ab ea inferatur}luratos populum non reprejentare\ cum reprefentetur d(orfilio generalices in Theat.iurifp.part. l.cap. 13.72.2. (« 54) Epifcop.Carol. Maranta controv.iur.part. 1.refponf.S.num. x3.ibl :Pro OEconomo fuere fententia \vnde fi hit loannes Baptifta ducatos 285 .abfque vilo interefe ,ob difeeptationem }n punBo iuris ;cum efem ego pro Domino Ruvigliono Secretario Coadiutory in anno 16 16. & 1617. áSacro Collegio deputatus. 1
5^ .• lias fe confervcn opulentas,(i 55) yaver Auth. vt ¡udic. fme quoquofufacreditado la experiencia, que lo voraz frag.fiant,alias NovtUXmpn- ,jyfuras, éintereíTes confume los Cod.de vjur.n. 18.SpereUw/* patrimonios, en grave peligro de las alij i.«.2ó. Rovit. mas, ydepauperación de la Nobleza: 8. cum alijs, quoscongent ,yafs¡efpero fe declarara. Salva a8.«. 152.10/». 2. proprius, &femper.&c. Valencia, yAgofto zo.de •?•/i in terminis noftr^ queftionis, ijn, Laurent. de Rodulfis in cap. Rocamora. Confttluit JO. devjur. ¿.parí, princip,n.iS,Ínter tratt.tom.j. fol. 39.ibi: Inttreji Rtipuhlicc trgofuos Croes ft talUer habere ,quod non dedueantur m paupertatem. (156) Leotard.devfur. qua/l.z. n.^.& 5. Pigoatcl. confuto. 7«.54.Í0W.4. Laurent. ae Rodulf. vbi auper in rub. n, 13 .fol. 16. ibi :Vixpoteft #, quinfa debens vfurasnon depauperetur ,paupcries vero periculofaynifi cui ex fpeciali dono Del conceditur. bate U, Ludovic. áPeguera decif.^o.n.l 7.ibi: Secunda ratio eft >quid vix potefteJ[eyquin dtu debens vfuras non depauperetur :vt nofiris temporibus clare in koc CathalonU Principata in multis vidimus. In quo aded bacpejtis vrgebatfquod nobiles de divitibus pauperes fit fuerunty quorum bona brtvt temperefteneratores degluticrnnt f&pauperesfaenare tru eidarunt. /