Reipublicae Boiemae

r ' Sereni]?, quondam Boj emi* I regis fribericx l filiis I Ihijti ijsimif ac CelJIfimts Principii -UIPBRTO & MAtIRICIO. fratribus Germanis COMITIBVS PALATINIS RHENE Bavarias utriu%e Ducibus &c. Ddnn. Ddnn. fuisgratioJiJ?imU> Vitam vivacem, Honoris incrementa, Felicitatem om nf.m < i Humilime ac ex animo precatur O» medo excultarum literis* verum & barbararum geu-* tiVm com pl'UYumi 3 typis non ita pridem defer i pt a 3 ac in publicum cmijfx. Refpub. in - mihi etiam obnixeque rdublanti t o fuerunt interca dum exulo quondam fi nccefitatcm dc Repub. gentis mex Ded IC AtroRlA, •vel pr&tcrita fiunt penitus , vel defieri pt a, quam oportebat , tenuius : candidi tamen pectoris judicem neminem exiilimo fore, voluntatis conatus ?nea probos , vi - h n. quas ad fcribendum attuli , imbe- , * 5 • ;ate metiri , vel temeritatis propter ea . . itmnare me velit. Feci ego hic quan- tum potui ,non quantum volui, non quan- tum debui . Voti omnis esifumma, ut pa- tria crefiat honor , & ut ne opella hac mea , cujufquam nius ornare bus , ullo modo officiat. Qua pofl Albo - Montanam cladem noftram invaluerunt , nec nifi locis quam paucifiimis attigi , nec adumbravi Rempub. Boj emam ea facie in quam belli hactenus flagrantis iniqui- tate eft transformata , fed qua eam velut piSturam aliquam injigniter elegantem , cum jam olim , tum fedente adhuc ad ejus clavum patre Veflro beata memoria Rege, ornati/simam vidimus, quaque eam reflo- refcentem , d nobis & poHeritate videri , cum lacrym is optamus. Hanc , Illusirifiimi, atque cum ob ve - (Iram i p forum in homines nostros animi propen/ionem clementi/simam , tum ob s&veTtiXyszc patris in primis majorum- que merita , obfequiis gentis Boj ema fide- libus , venerationeque & amore immortali omnium dignifiimi Principes j hanc , (:) 3 inquam s , accuratius Bojcmiam ac ple - volentis TrccIpA&fTiS Lumini- Dedicatori a. . inquam, Reipub . Bojema adumbration ertl qualis qualis efi , fupplex Vobis ac venera- bundus confecro , dedico, offero; perquam humiliter ac enixe orans , ut eamgr^p ' habere , meque adeo ipfum , vel in u r clientulorum veftrorum ordine conmirne rare velitis. Opt. Max. Pater , probro ho - Jfium fempiterno , Vos ambos , cum ma, :e Regina, fiatribufquc ac for oribus omnibus generi noftro in multam fenefiutem con- fervet fojfites , virtutibus exfuperanter coronet ,collocatofque in excc/fb maj e fiatis cubili , florere cum pofleritate omni jubeat Feliciter. Dab . Nonis Novembr . anno Chrifiiano cId Id cxxxiii. »1 Deditifs. patria extorris cliens M. Vanlm Stranffyu C A P I T V M Id hoc Reipub. Bojema: libello Infcripiones. Caj. Pag. r v*. I. pvE Situ & qualitatibus Bojemia:, i LI. De Dillri&ibus Bojemia:, i z III. De Statu Bojemia:, 1 1 8 !V f , De incolis Bojemia: & eorum mo- ribus, i ? 4 V.De Regimine Politico Bojemia:, 166 . VI. De Religionis mutationibus & re- gimine E cclefiaftico in Boj. i 6 1 . VII. De Provinciis corona: unitis, 311 ' VIII.DePrincipib.RegibufqueBoj.j 57. IX. De Reginis Bojemia:, 338 > X. De Regum Bojemia: libens, 411 XI. De Ordinibus Bojemiae. 416 XII. De Bojemorum legibus. 437 XIII. De Comitiis Bojemorum. 449 XIV. De Muneribus feu officiis publicis in Bojemia, 460 V. De Confilio feu confiftorio regio* * . 484 ; Vl.De Tribunalibus juri dicando con. fiicutis, 43 5 XVII. De opulentia &c potentia regni t Bojemiae, T XVIII. De re numaria ,&c computandi ratione, 5 3 6 XIX. De Regiis reditibus, f S 3 XX. De Regum apudBojemos fu neb ta- libus. Le&uro R E M P V B. BoiEMORVMi Q V quondam noftri Jpar/im feri - pfere Bohemi , Hac Paulus Stranfky euntia JMagifet habet» Ecquid habet ? patrii qua Jimt in vifcerc regni , Quaque in eo Jpefflas^mnia folus habet» Hic legem Regemque vides , hic munia plebis , <-Ac Euripeas, utfoletejfe , vices ; Hic Luna eclipfin, Solis radiofq - videre efi, Vtque utrumqueFides relligiofa refer r’ Laudo tuos Stranfky calamos , patriaqutt labores , Poflera quos gratum vita vocabit opi Perge diu patria jugi prodejfe labore ; Nam pius efl patria res recitare labor» Si nunc labenti poteris fuccurrere , demum Et pius & fertis, res erit illa , labor» Aliud. Sixtus ab Ottrfdorjf , Cocin , Cutthenus t . Adamus, Bis duo Bojema lumina-gentls erant. Si jpetles putria rerum linguafy peritum ,, JllePaulus Stranfky judice quint 9 erit . Suo longe diledifs. Dn. Propatri M- Georgius Collinius. Bohemus. REI- REIPVBLICjE B O J E M 'JE, a M. P a v l o St r*a nsk y recens conformata;, C a p. I. ‘De fi tu ejualitatibufquc Bojemia. Vr. o p a e i orbi s ea regio , quam ( quemadmodum Chorographis placet) in- ter longitudinis gradum trige fimum quartum &c quintum aliquanto ultra trigefimuni oftavum, & inter latitudinis gradum quadrage fimum octavum &C nonum ad quinquagefimum primum , gens C me- diorum mea colit , ufitato jam nomine Bojemia,feu Bohemia,&: Boemia,item- que Czechia vocatur. Efl autem illa ab Ortu ad Occafum lapides ( miliaria vul- gus vocat) quadraginta longa,ab Aufho ad Septentriones triginta quinque lata, A ita % R ! I P V B L ! C AE ira at ambitu fuo ampleXatur lapides paululo plus quam centum vigincitres. Iniignia ejus provincialia, non qu$ nunc funt, olim fuerunt. Nam cum inde ab iplis gentis incunabulis Aquilam nigram in fcuto albo geftaflet, Imp. Caef. Frider. Barbarofla pro ea Leonem album bicau- dem, diademate aureo caput cinctum in fcuto rubeo ufurpare juflit. Fabulae id re- linquimus , quod de praecingente aquila: peXus five aheno, five calice quidam commentantur. Figura regio ipfa elt o- vali , &: cingitur undique montibus ac Hercynii fultus portione fylva continua. Montes Sudeti vocantur , filva Gabreta, vel (ficut noltri eam nonnulli idiotifmo vernaculo a ventorum agitatione e gnominant ) 1 Sfumavva. Peramoeni ergo cujufdam amphitheatri formam ili. repraefenrar. Clauditur ab Ortu Slelia 8i Moravia,ab Occafu Norico five Palati- natu Bavaria: , a Meridie Ault ria , a Se- ptentrione Mifnia Lufatia. Aer ejus remperatus elt , purus, falubris , quique perraro contagioni peltiferae caufam praebeat , tametli Thrafcias Corufque eam plerumque foleanc perflare. Aquat non nili domelticas bibit , qua:on»:!Jp intra regionis fines ex fontibus limp unQ fimis, r Ronfin . hiji. Vng. ciet ad. i. iib. j» B O I EM AE C A P. I. 5 tate proflantium pomorum , pirorum, nucum, leguminum, olerum, herbarum medicinalium , odoriferarum , corona- riarum , complurium etiam non ita pri- dem peregre allatarum germinatio ac fertilitas, incolo , fuo quifque loco ope- ram dant , ut pomaria , hortos , virida- ria, non modo ad ullis, fed ad delicias habeant quam inftrudtiflima. Aromati- cas inter herbas , crocum non efl: herba ignobilis. Optimum id fucco , odore, colore , fert hacc regio , cultura tamen ejus, utpote opero ii or , non efl apud quofvis promifcua. Oleaftros raros, fed oleum ,quoddomeflicum eflet,nec dura ullum hic vidimus. Czrerum in pratis faltibus videre efl pafcentem pecoris pecudumque ge- neris cujufvis multitudinem ingentem, in filvis nemoribufque permagnam fera- rum ac volucram abundantiam , ita ut nec pecuarios, nec venatores , nec aucu- pes , collocata: in eam curam operae pof- iit poenitere. Vnde fit ut fervandis equis generofloribus , aptis , cervis , capreis , melibus; cygnis , pavonibus, phafianis, perdicibus,- muraenis, trutis ; cyprinis, luciis, cxterifqueid genus animalibus, perampla, feptoque egre- gie cldB , Rex , 6c Proceres non pauci habeant , ia idoneis ditionum fuarum A j locis» io Reipvblicae locis., nec utiquam vulgaria. VI. Salem fane regioni huic natura in facili efle noluir. Quamvis enim nec is prorfusei fit negatus , ut retatis fuperio- ris experientia ad Reginae Curiam, olim vero ad Slanam Bilinamque docuit, quia tamen vel fontes juges non erant, vel impenfx reditibus inveniebantur majo- res , diftuibatx funt officinae , ac cella- runt operx, ita ut parci m ad Bavaiici Auftriacique , partimad 'Saxonici falis ufum reverti, fatius fuerit vifum. Defe&us tamen hic compenfatur divite foflilium exterorum , metallorumque ubertate. Nec auri , nec argenti , necftanni, nec cupri, nec plumbi , nec ferri, nec argenti vivi , necfulphuris , nec aluminis , nec chalcanthi, nec nitri, nec vitri nobis de- funt fodinxac officinx. Eruitur autem aurum ex fodinis Gilovianis Cninen- ilbus , eluiturquc ac eliquatur ex fabulo in aquis Tetinianis, Vatavxque amnis volurato; argentum inprimis Cutnx, Ioachimi- valle , Przifeznicii , Grellicii, Ratiborziciis montibus, Rudolphopoli, & aliquot Sufficx vicinis locis, quando- que etiam Przibramx; ftannum, Crupe- cx &c Slavcovi, feu Slaccowaldi, Jerrum Zdechoviceis, ComarovI, Nyzdjfrgi, & alibi : Cuprum vero , ut & prUibum, plerumque etiam inter argenti ftannique venas i * • B O IEM AE C A'P. I. II venas repetitur. Aluminis officinas Bo- recum, vitri Krzivocladena ditio, Hera- lecium, Cragevicium, Bircofteinum ha- bet. Silvofus prxterea quidam locus eft in Bechynenfi tua&u , na Mi^auric vo- catus , in quo habemus operis frequentes ac Angulares, apud Noribergenfes pariter & Gedanenfes , aliofque, jamdudum fama celebres fpeculoium & perfpidllo- rum officinas. Habemus domi marmo- ris , molariumque latomias ; habemus calaim , amethyftum , fmaragdurn, fap- phirum , jafpidem , qui cum alibi , tum in primis in montibus Krkonoffis paffim inter cores metallicas inveniuntur ; ha- bemus varias , eafque rarx elegantiae’ gemmas, St margaritas, quae ex conchis propter Sedczium in Chrudimcx, quan- doque ad Ctumlovum in Vultavae , in primis vero propter Horadzdegovicium inVuatava amnis profluente colledis, eximuntur ; habemus flammam fcintil- latione imitantes carbunculos , ( vulgo Granaty ) qui exportatae e puteis Podfe- dicianis ac Scrzebivlicianis faburrae gla- reaque permifti, crebris percolationibus aqua elavantur ac perpurgantur. Non- nihil etiam referri pollet de ea regionis dote, quod a venenatis animalibus, rap- toque viventibus beluis, multo quam re- giones extera eft fecurior ac expurga- tior. | It REIPVBLIC. AE ’ tior. Vrfi enim ac lupi fxvxque id genus beftix non adeo funt in ea multae: fer- pentes Ik fcorpiones rari, dracones nulli. Qua: quoniam ad rem non magnopere faciunt , in iis percenfendis , animum ad alia vertenti mihi efle prolixiori nec li- bet, nec expedit. •»r * 1 1 Gap. II. ‘De Boj emi ^ DijlriEtibus , Opidifquc & locis potioribui, I. /-% Vanquam Moravia , Slefia, & '^I.ufatia funt provincia: coronae regniBojemiae jam olim concorpores,<3c quamvis non fimus nefcii , quod in Ba~ varia, ut tk in Franconia ac Mifnia, per- quam multa: funt ditiones qua: ad clien- telam regni Bojemix pertinent , quarum nihilominus Vfurpatores ac Infeflores contra quam Vafalios decet , fidem ac reverentiam Majcftati Ptincipum Boje- mix debitam , jam dudum vel prorfus negligunt, vel parum comiter colunt : dc iis tamen plene di flexere nec hujus loci, nec noftri inftituci elie judicamus. In folaergo Bojeinia commorabimur. Ejus autem fupra memoratis finibus circum- fcriptx , aliam quam nunc eft , apud ve- teres BoitMAE C A I». I I. I 3 teres fuifle divi donem , pauci inter no- ftratcs funt qui nefcianr. Veteres eam aliquando in Ptzedlabianam &c Zalabia- nam,feu quod idem ed,inCis~ Albinam, & Trans- Albinam , &€ urramque in ali- quot Czudas , h. e. territoria , funt par- titi : aliquando in dynadias live topar- chias , Caurzimanam , Boldlavienlem, 6c lucenfem , feu Zatccenfem divide- bant. ^Wydehradum tamen gentis to- tius principi cum imperio fupremo refer- vabatur femper. Carolina tandem parti- tio, quce longo pod tempore, Carolo Regi , Imp. ejus nominis IV. placuit, publice eft approbata, ea qux hadenus obtinet. Difperticus is eam ed in pro- vincias, feu ut ufitate loquimur , in di- dridus quindecim , eofque , fuo quem- que cognomine, majorem partem a pri- mariis iftic urbibus cognominavit , yi- delicet r .<* j •( i. Pragenfem s . IQrur^itncnfcm, 3. Hradeccnfimj 4, Chrudimcnfem t y. C^ajlavienfem, 6. Bechynenfcm, 7. V ultavicnfem , 8. Podbrdfcenfem , p. Pracbenfem , 1 o-Pl'{nenfcm 3 feu Pe l^neti fem, 1 1 . Racavnicenfkm^, ii. SUnenfem t , 1 3 .Zatecenfim, I ^.Litomi trices e \& 1 5. Bolejlav.ienjew . 5 Martin, Borecut hijt. Boj. parte 1 4 » 14 Rexpvbli c A! His nihilominus fuperadditi jam ante Caroli aetatem fuerunt , peculiaribus vi- ventes infticutis , ab Ortu fohlitiali Co- mitatus Cladfcanus rive Glacenfis , ab Occafu aequino&iali territorium Heba- num feu Egtanum vel potiusOegranum, a folftitiali Loftenfe feu Cubitanum, ita ut diftriftus omnes duodeviginti fine numero. Omnium in his (ut res huma- na: fum) urbium, arcium , caftellorum, opidorum , vicorum , varia? , me hercle poflent notari , nunc blandientis , nunc faevientis fortunae viciffitudines , varia nunc incrementa,nunc decrementa } qu3e tamen ego difertiori , & a re libraria in- ftru&iori inter populares meos alicui voluminis magni fcriptori,relinquo poffc me memoranda: compendio tantum, Minerva que rudi, qua? ad manum, Scin hominum ore funt , quaeque inftituto huic meo conveniunt , luci committere connitar. 1 1 . Pragenfi diftri&u nihil amplius quam totius regionis caput Praham, feu, quod perinde eft , Pragam , ob ejus tum magnitudinem , tum praerogativas non vulgares , tum populi multitudinem, comple&i placuit. ( Comit . Ann> i 565); 1 575). ) Nomen Vrbi primi conditores £ Slavica voce Prab , quod limen fonat, dederunt. Libufla enim vates ac princeps Bojemiae, • B o r E M AB C A P. I I. J f Bojemuc , cum animi caufla ut perhi- bent , Wyflehrado egrefla , celfo quo- dam in monte confedjflet,&: inVuItavae finuofum inter rupes profluentem de- fpe&ans aptum Vrbi condendae locum circumfpiceret, de mariti Przemyfli Du- cis aflenfu , veteres Cafurgis folo olim aequata: Vrbis ruinas inflaurare confli- tuit ; ambigenfque de indendo ei nomi- ne, nonnullos ex miniflns,qui tum ade- rant, amandat, &, Ite , inquit, perfaltus jjhs ad villam quam videtis, cumque ve- neritis ad locum quo Brufca rivulus a Vul- tava abforbetur , lignatores quos habebi- tis obvios , quid agant, aut quid fabricent, interrogate , quodque rejponderint ad me referte. Obfequuntur principis ditto mi- niftri , duofque five fabros , fi ve lignato- res fecuribus eo in loco arborem fter- nentes offendunt , quos humaniter allo- quuti , ecquidnam moliantur , rogant? Refpondentibus iis , limen fe fabrica- tos ; ad Libufiam revertuntur , eique quod i fabris refponfum fuit, renuntiant. Vertit in omen nuncium Libufla, & , Felix id, inquit , faufiumque fit , quod de limine nuntiatis. Vrbs quam (latuimus Praba vocator. Plerumque enim fit, ut in domum ingrejfuri , nifi proni caput incli » nent, in limine ipfo impingant. Sic fi quii Vrbis hujm nofira hofik olim , quam ami- cus l£ R E I P n L I C AE cut cjfc malit } nec eam pronus veneretur* fuoipjius malo id attentabit . Iadta ergo funtPrag.x fundamenta in L-rva Vulta vae crepidine , ad pedem Petrzini Suillique montium, Przemyllo medias inter ope- ras ad opus maturandum fingulos co- hortante. Et omnes quidem principi gratificaturi, certatim — » in(iant operi re gnifque futuris^ fed rudis ramen ex limo maceriaque filii ifta fubdiudio , qua: nihilominus fbler- tibus principum commonefia£tionibus tempore pofleriore ab incolis Sz augeba- tur , tk communiebatur , &z nitidior v fplendidiorque reddebatur , ufque dum in eam, qua nunc confpicicur , tum am- plitudinem , tum pulchritudinem paula- tim adurgerer. Tres enim , qua: nunc funt, ejus Vrbes , neque vni omnes tem- pori , neque uni principi accepta ferunt vel originis fux primordia vel incremen, ra. Nam cum prior illa , cujus condito- res Przemyllum cum Libuflafuifle do- cuimus, quarque poffea Minor vocari cccpit , capienda: omni populi multitu- dini non fuffi cerer , nec hinc aquis, inde montibus claufus Vrbis locus dilatatio- nem ferre commode poflet, Mnata prin- ceps exftruftam ab avia in Suillo monte ligneam domum amoliri, &z fubveflo ex retrzino monte lapide , Vxori Strzezy- flava:, B OI E MAE CAF. II. X7* flava:, ejufque gynaeceo arcem peram- plam pariter nitidam eodem in loco • erigi jufiic, quamnoftra adhuc aetate, facris aeque ac profanis aedificiis ornatit- mam , Hradczanifque pereleganti opido locupletiorem fa£tam, in fubjetiam triur- bem Pragam delpectantem cernimus. Magnam etiam populi partem in adver- fam VultaVcT ripam tranlluiic , & excifo aemore , condendaeque Vibi .majori fundamentis , ( anno 71 3. } alcendente ( fi M. Nicolai SSudi obfervationi cre- dimus ) Scorpionis tigno in plano po- ficis , primus Vulta vam ponte ligneo junxiE. Modicam tamen vidic multitu- dinis illius in aedificando induftdam , donec ab ejusexcelTu Vogeno filio re- rum potiente, accita ex Minore Vrbe major populi turba , manum operi ad- movit , £: ductis in obliquum , inde ab amnis crepidinibus, per mille fere du- centos pa filis , profundifiunis ex parte meridionali follis , eam brevi &: capa- ciorem , munitiorem , & populofio- rem, ac aedificiorum frequentia lplendi- diorem fecic, Ab eo tempore aetas ho- minum omnis Majorem hanc Vrbem nunquam delfitit excolere, aedificiifque cum publicis tum privatis , facris 5 c pro- fanis , incrementa ei nicoremque majo- rem addere. Krzezomyflus princeps 3 B exihu&a iS R i i p m i c ae exflru&a intra ejus muros verfus Orien- tem magnifica Corte, frequens ipfe quo- que , ut 6c poft eum principes plerique omnes , ufque ad Vladiflai II. tempora eam incolebanr. Carolus undem rex , Imp. Romano- rum ejus nominis I V. ( praeterquam quod eam /ludiorum liberalium Vnivcr- fitate exornavit)vo!ens Wy/Tehrado al- teri regis palatio , propiores habere ci- ves , de aflenfu Senatus Pragae Majoris, duclis prius inde ab arce verfus Orien- tem ufque ad Porzicio villx proximam Vultavx ripam , validis & per certa in- tervalla turres praealtas fuflentantibus portis ac moenibus , Vibem quae Nova vocatur, coepit condere, Ann. 1348. Quae ut maturius exfurgeret, multis pro- pofitis immunitatibus , poteflatem pu- blice quibufris fecit inV tbe a fe fundata, , quamCarolinam vocari voluit,redes no., vas conftruendi , ac eadem propemo- dum,qua Praga Major gauderet, liberta- te Iegibufque vivendi. Alleci ergo cum alia loci oportunitate,tum inprimis lior, torum frequentium amoenitate plerique, 1 prxfertim materiarii , ferrarii , & id ge- nus vicinos pulfibus afliduis inquietan- tes opifices , quin 3c non pauci quietio- ris vitx homines, lares iffcic fibi ac domi- cdia figebant , ita ut non inultos intra annos Boiemae Cai>. XI. 17 armatus lacelfere , & ducatum ejus prae- dis abigendis percurfare pro ludo ha- buit. Sed milia adverfus ipfum a Necla- no valida militum manus, ducibus Wlle- bogio &c Coldogio (quorum ab illo ple- raque dicionis ejus loca vallata fuerunt,- ab hoc vero Caurzima ipfa expugnata ac direpta ) fortunis eum omnibus evertit, fugaque latibulum apud Moravos qua> rere compulit. Venit ergo tum in Prze- myflitx llirpis principum manus Caur- zima-na prxfe&ura,qux Leflao,exproce- rious uni , a Neclano fuit commendata. Eo line liberis poli decimum prarieftu- ra: annum fatis concedente, ab Ho~ flivito principe Mflibogio fratri concel- fa , ejus, -Drzllai filii , ac Hoflivodii ne- potis imperiis annos fete o&uaginta re- gebatur. Cum autem Hollivodius jam fenex &c improles , Moravorum gralla- torum metu ptxfeclura abi Hier , vitam- que, incertum quo in loco , finilTet, dy- nallia omnis ad principes Bojemiic reci- dit i ac cum Wyflehradenfi ducatu pe- nitus coaluit, ( ann.j^c).) Caurzima vero urbs femper pari cum careris liberis leu regiis urbibus dignatione fuit. Origi- nem ei luam debent Viri patria: utiles 6c do£ti , M. Briccius de Zlitfca Piaga: Cancellarius, PaulusPreffius Theologia: Do^or , M. Ioh. Fortius Hebrxx , 6c B j M* Alat- iS R I I P V B L I C AI M. Mattha'us Collinus Graeae linguae publici apud nos Profeflbres. Intra duos a Caurzima lapides abeft urbs Colina t quae a quibufdam Colonia noflra dicitur. AEdificarunc eam veteres ad finiftrum Albis latus , nomenque ei d fudibus,quae K^oli vocamus, indidifle vi- dentur. Natus in ea fuit fummo quon- dam (ann. 1 $97) in Academia Pra genii magiltratu fundus M. Stephanus di&us de Colonia, primus Verbi Dei in tem- plo Bethlehemitico Pragae Minifter, qui M. Ioh. Huilum aliquanto poli accepit fucceflorem. Item M. Iohannes Colo- nus , qui Euangelici Confillorii Piaga: Admini lirator fuit , (a?m. 1$^.) Pro- pterea autem quod a magna ludiorum multitudine habitaretur Colina urbs , d plerifque per ludibrium Iudatorum nidus appellatur. Ab hac occafum verfus tertio , d Praga vero quarto lapide diremta , fub- ortoque nuper per imprudentiam incen- dio, flammis tota cum tribus templi tur- ribus , cumque curia prorfus abfumta, */ (ann. 1617.) flat in plano Broda cogno- mento Bojemica . Tempus ejus condine efl: in incerto : fed nomen tamen ei ex eo datum e fle ferunt, quod cum Wyflehra- * ( / denfes Caurzimanique illis in locis ar- .V nais infeflis non femel inter fe concur- riflenr, B 0 1 EM A E C A V. II. 2.7 tillent, fiifoque in fanguine pedes equi pariter & homines merfaflent ( quod vernacula noltra lingua Broditi dicimus) municipium iftic inter Prziltaupinam, Tuhoraza, Tuclacamq; vicos, ab even- tu fimili ( nempe ab accedendo , acriter feriendo, genuflexioneque) nuncupatos, aliquanto poft ardificatum,a merfatione iila feu vadatione cruenta , Brodam vo- cari voluerunt. Fuit olim fub poteftate Archiep. Pragenfis. Cinxit eam muro Erneftus Archiepifcopus primus; exteris urbibus regiis , diplomate lingulari eam in rem datp , accenfuit Rex 5 c Imp. Sigifmundus, Ann. 1437* e ^ us propter vicum Hrzibum , commifium olim fuit memorabile illud proelium , quo hauftrc ex M. loli. Hufii concioni- bus fcriptifque , & indefeflbftudio ex- cultx puriorisEuangelii doctrinae fequax tenax Taboritarum, vt vocabant, bel- latorum multitudo , a Comparatorum fociis, Pontificiis ac Calixtinis populari- bus fuis , ultima clade ( ann . 1434,) deleta. Et quia venientibus ex Moravia, inferiore Aufttia , Vngariaque viatori- bus, afiidue , utColina , ita Sc hic locus teritur, ratio ipfa dictat , non pauca me- moratu digna utrobique accidifie , qux tamen five majorum incuria, fiveror- tunx iniquitas,mihi po Iteritati hacte- nus invidit» 1V * Di " Reipvblic a e IV. Digrefli ex Caurzimenfi difiriffn ad Ortum hybernum , veniamus in per- amplam fituqtie admodum amoenam provinciam feu diftriftum Hradccen- fem , qui vulgo Hutdecfho , a primaria fimiliter illic urbe Hradecio- Resinae cognomentum eftfortirus. Circumfcri- bitur autem is ab Occidente difhfftu Boleflavienii , ab Aquilone montibus Krkon olfis tk filvis ad Slefiam pertin- gentibus, abOrtu Comiratu Cladfcano Moraviaeque plaga feptenttionali , ab Aufho denique diftridtu Chrudimenli. Sitx in eo fune liberat urbes, Hradecium, Iaromierza, Bydzovum,Trutnovum ad Vpam, & Dwurum feu Curia , qux Re- ginarum Bojemhx funr dotales. De Re- gis patrimonio fune Podiebradar arx tk opidum cum omni fuo agro , vivario, multa diva ac pifeinis. Has inter maxi- ma per integrum fere milliare quaqua verfum diffunditur , Sc Blato dicitur. Albis opidum id a parce occidua alluit. Vulad illatis II. Rex pa£lo cum Hernico decefibris fui Georgii R. filio , poft fi. mu Itares fopitas inito , ditionem hujus arcis totam acquifivit, (ann. i 4M .J & Regum patrimonio adjecit ; Hernico vero Ducatum Olelfiiicenfem in Slefia feudal i jure concelfic. I11 nobilitatis bol nis cenlentur cis Cydlinam Dymocurae, Copyd- 4' Boiemae Cap.II. ip Copydlenum , Veliflus, Chlamecium ,• ulna Cydlinam vero Girczinum , quod nuper a recens crearo fridlandix Du- ce dilatatum $c mirifice exornatum , Cumburgum , Gilemnice Schadlerzum, Adripachura, Peczka, GoRa, Smirzicx, Nachodum, Crulichum , Novo-Hra- di Titium , Opocznum , Boruhradeca , arces , partitu iolx , partim cum opidis: opida denique Tynecium , Zizelicium, B ohdaaecz i u m , H o rz i cx, Wrchlabium , a vicinis Albis fcatebris vocatum , Ho- ftinnxum , Police , Dobrufca , Trzcbo- chovicium, Solnice, Rychnovum , Co- Helecium , Czaftolovicx , Potfteinum, Vuamberga , Zamberga , Zampachum, KyGberga Sc Vlla (eu Oftia, fub Aquilx fonte, Sc ii qua funt alia. Opulenta hic quoque eft Abbatia & Coenobium monachorum fe&x Bene- diciinx ab Abbate Brzeynovienfi Paulo Bavaroad limitem Slefiaim , Iohannis regis xvo fundatum , Sc Volframi cujuf- dam nobilis patrimonio dotatum , cui Braumovio di nomen. Teutones jam pridem exterminarunt ex ea ora lin- guam Bojemam prorlus. Poftremis Ru- dolphi Ii. regis temporibus, &quamdiu Matthias rex regno prxfuic , glifcebanc in hujus ccenobii territorio , acerrimis Pontificiorum pariter &: Euangelicorum regni 3 o Reipvblicae regni procerum difceptacionibus nutrita turba illae pernicioliifima , qua bello flebili , nuperaeque , nec unquam fatis deploranda , puriorem dottrinam am* ple&entium Bojemorum , ab Imp. Fer dinando II. ad Pragam ( ann. 1610. ) accepta cladi cauflam & principia dede- runt. Earum incentor fuit hujus loci Abbas , cum aedificati in opido a Teu- tono- Lutheranis Braumovienfibus tem- pli novi ufu, aedificatores minaciter pro- hibebat , quique obloquebantur carceri retro includebar. Hradec ivm , Vrbs in hocdiftri&u primaria ad Albis & Vuorlices h. e. ( fi Latine interpreteris, ) Aquila confluen- tem loco editiore ac perquam amoeno, a Dobroflao illuflri quodam dynafla con- dita eiTe perhibetur, Ann . 781. Vrbseft ampla fatis, elegans ac populofa,a Praga & Cuma (quantumvis ringente Pelzna) ex Vuladillai Regis privilegio, dignitate proxima. Nomen traxit a muniendo, quod homines noftri Hraditi dicunt. Vocatur vero Hradecium- Reginae , tum quia Reginarum Bojemix ell dotalis, tum ut ab alio Hradecio , quod Henrici vocamus , difeernatur. Deftinata ac in ufumfruchim olim fuit data, (an. 10^.) a Brzetiflao I. filiorum natu minimo Zaromiro , jam tum Epifcopo Pragenfi 4 Duce BoiEM AE C AI». II. j r Dace patre defignato,a VJadiflao vero I. Duce, Sobieilao fratri , ctnn. 1 1 1 Sed pofieriore tempore ReginisBojemiae do- tis titulo attributa,nunquam inter Vrbes dotales connumerati efleque primaria defiit. Arx in ea fuit latere co&o non ineleganrer aedificata, in qua Regina:, Richfa-Elifia totos annos triginta , qui- bus marito Wenceflao II. Rudolphoque Regib. vidua fupervixit , itemqueElifa- beta Caroli Cadaris vidua annos quin- decim domicilium habuere , &c vitx fi- nem fecere. Eam tamen arcem incendio aliquanto prius (ann. 1407.^ defor- matam , opidani ipfi tumultu excitato (ann. 1415. ) diruerunt, ita ut ad hoc ufque tempus nitori priftino nequeat re- flitui } & nifi judicum fingulari tribunali, de quo fuo loco * erit dicendum , nobi- litaretur, jam dudum valla delertaque in ruderibus jaceret. Schola in hac urbe femper frequens fuit, liberaliumque ar- tium ftudis celebris , templa fimilicer in- tra & extra mcenia afliduo verbi divini praeconio perfonantia , inprimifque pri- marium , quod Spiritui Sanato eft con- fecracum, 6c Archi-Decanam infigne. Viri doSi nati hic quoque fiint M. Mar- cus , & M. Petrus de Gretz, Acad. olim Pro- 5 lnfiacap. 31 R E I P V B l I e AE Profeflores Pjagx, Cyprianus Leovicius, & Sflndelius Mathematici > loh.. Balbi- nus, & Vicus Orcinus Poetar. Inter alia commendantur a bonitate prefli in hac vicinia verficolores cafeoli. Sorores urbis hujus , ut dixi , funt, laromierfa, Demetrii Sangufconis Rulli , ex vulnere quodNovo-Ly fle ab infeftatoreMarcino Zborovio lethalc accepit, hic(an.i j * 3.) monui tumulus, in loco ubi Albis' Vparn haurit, flve a Iaromiro principe , flve ab eo quod Taro mier^iti ( Ver metiri ) dicimus ; Byd^ovum ii militer a Bydo conditore , Vrbs fub Rege Maximil. ( ann. 1 5-70 . ) libera fada ; Trutnovum vel potius Ttudnovum , ab eo quod trudno ( agrimoniam vel ro fJ&yfylgh) notat; Dvvurum denique, hoc eifc curia, a conventibus quos Regina olira iftic cum luis agitare confueverunc , cogno* minata regni urbes liberx. Diflaucillx a Hradecio , larzomierza fecundo, Bvdzoviim , ut &c Dvvurum tertio: 4 1 Trudnovum fere fexto lapide. V. Dici de fe vellet , utpote his locis contiguus Comitatus Cladfcanus flve Glacenlis; fed quia Angulare is quippiam libi vendicac , de eo , loco demum quin- decimo placet diflerere : nunc aggredie- mur diltridtum Chrudimenlem , quem Hradecenfls provincia a Borea attingit, quique B o i-F.H Air Csp, I f. if j quiq? orientali acauftrali luo limiteMo- raviam refpicir , occidentali vero dilhi- 6tum Czaflavienfem. Vulgo Chrudimfky dicitur dChiudima uibe. Suncineoii- berx eardemqueBojemix reginarum do- tales urbes Chmdima , Aha Myra , 6& Policzka. Chrudima7n t Paumbergx vitiferis col- libus decoram , a Chrudo conditore , Altam- Mj tam laeto delicadlque opor- ttrno loco litam, ab altis cardux liivx caudicibus , Poliebam denique a tendi- culis vocatam nonnulli ferunt. Chru- dima fuit M.-Vi&orini Cornelii ds Vafiehrd , Gabnelilqne Suechini Inr. Doct.; hujus Confiliarii, illius Secretarii regii, pactia. Alta- Myra M. Nicolai, M. Iolunnis cognomento Sophi lix , Academia:. Pragenfis olim luminum. Germanis collegis in difputationum pa- lxftra formidabilium, itemque M.Wen- cellai Ctuflinii , 6c M. Pauli Cubinii cunis memoranda. In qua nihilominus incola fui fle olim putatur Cugeba qui- dam , homoinfignirer , atque eo ufque ftupidus , ut proverbio vulgari locum ineptiis fecerit, quo defignaturi homi- nem inlulfum , folent dicere j Nem nez^,' Kjtgeba Meyta. In patrimonio Regis- hic fune, litum in monte, fubjedtamque quaquaverfum planitiem exakodefpe- C &ans r * REI?. VBLICAE ftans propugnaculum Kuneticfka hor 4 fi ve Cunaci-Mo.ns , itemque Pardubic» arx adAlbim cam Splendido poft cineres 4nn* 1 s° 7 ' elaboratius inftauraco, cura- que Wilhelmi Pernfteinii egregie muni- to opido, ita ut nobis in proverbio fit: Splendet in (lar Pardubicii. Ditio eft cunr ob Saltuum venatui aucupioque, tum ob pifeinarum , quae quadringenta praeter- propter numerantur, pifcacioni opulea. t*T juxta &c voluptuose accomodatiffi. marum delicias, Rege haudquaquam in. digna. Regias etiam huic ditioni paret Przelauczium opidum ad Albim , jam pridem ob litem quandam Sententia ini- qua perinde ac ridicula, ad XVI. Calend, Marr. («»«. i^S.J decifam, deridiculo vulgi obnoxium. A nobilitate tenentor arces Zdechovicas , Mieitecium- Her* manni, Slatinani , Stolani, Teynecium- Rochi, Chraftum, Cholticium, Chrau. ftovicium , Colliimberga, R.ychumbut- ga , Chocena , BrandeiSumad Vorlicen, Novo- H radas, Cruceburga, Raubovica?, Byftrus , Rofycac, Ziumberga , Rofyca, Worle , Aurzeczicas , Svogefficas , Mo- rafficas , Dobrzicovum, Zamrfcus , Au* herfeum , Geleninum, Trzebova , Lan- deScorona , & quae Epiicopa quondam fuit celebris , civiras etiamnum arxque uori obitura, X-itomySsiasa. Vitri officina; BOIEMAE 'CAP.IT. 4 l , Bvdiegovicivm, vel potius Budiegovicse , quam Germani corrupte • £udevveyft vocant , ell Vrbs non folum iplendida , fed & probe communita , ad dextram Vultava: amnis, loco oportimo ardi fi cata. Eft vero non admodum ve- tus , ut quae demam pofi: Przemyfli- Oc~ tacari IU Regis tempora , propter Coe- nobium, quod eo loco a Dominico co- gnominatis fodalibus , idem Rex erexic, confinii cccpit , neque dum trecentos quinquaginta annos ftetit. Nomen ipfi -a vigilantia videtur efle.faftum. Buditi enim nobis idem eft quod Latinis e fomno excitare, inde Budicgovvice locus ubi dormientes excitantur : quanquam alii a parturientis cujufdam focminae principis clamoribus , Budegich Wyce , ( h.e. Eamc foetus plures,) lumpcum vo- lunc. Vtbs eft Pontificiae religionis cul- trix rigida, Sc ab Euangelicorum iniH- tis vehementer abhorrens. Tametfi enim non pauci olimin ea fuerunt cives ,qui d Romanis ritibus &: do&rina alieni , non modo aequo cum caneris jure civitatis gaudebant , fed & religionis Euangelica: exercitia libera habere permittebantur, nojftra tamen fere demum memoria mos .contrarius inolevit , & ne quifquam qui Romana: Eccleiix. placita improbaret , civimus jus confequi polTet , impetrato C \ eat» 41 Reipvblicae eam in rem ab Rudolpho Rege privile- gio, eft fancitum. Etli vero anrehac quo. que celebre fuit Budiegovicium , pluri - 1 mum tamen innotuit , cum militis Paf. favi ni in Bojemiam irruptione , eo intra muros recepto , tum poft excicacum fub Matihia rege bellum religiofum, diutur- na , qua ab Ordinum Bojemiae copiis premebatur , obfidione. Magnis eft clo. natum privilegiis, & inter alia habet ju s StapuLx, quo falis ex Aultria ve&oresia ipforum civitatem divertere , falqueva- num proponere tenentur, &c non nifide- penfo prius certo ve&igali ultra progredi permittuntur. Taborum , live , ut cives ejus fcripti- tant, Hradifitie Hory Tabor,hoc eft, Ca» ftrum Montis Tabor,abHuiTi difcipulis, quinto poft fupplicium doftoris fui an- no, fundatum fui ile ac aedificari ctepifie, publice conflat. Ii namque cum ab ad* veifariis , in templis divino cultui palam vacare prohiberentur,in abditis filvarum montiumque receftibus ccetus factos, cxxdificads eam in rem ligneis trdiculis, agitare fuerunt coa£ti. Paulo vero poft a Nicolao Huftb , qui intra menfem de- cimum crure fra£to mortem obiit, & Ioh. Zifca , vito in hac vicinia cque- ftri loco prognato , ad religionem armis tuendam concitati , Au fiam , Baronis Sczyro* Boiemae C a p. 1 1. 43 Sezym q opidum, ( an. 1 4 1 0 .) poft feliam Bacchanalibus comeflacionem , mul- tamque in nodem extradam compota- tionem, fomno vinoque fepulcum, ma- tutini invadunt, capiunt, ac diripiunt, indeque in vicinum , praerupto , ea tem- pellate Kdokotfka Hora vocato monti fupra Luznicen impolitum ejufdem Se- zymtc Baronis caftellum , fadaimpref- fione , fexto id die limiliter expugnant, caftrifque ibi politis, eorum curam P10- copio Cameniceno commendant. Quo- niam vero videbant adverfarios ex Si- gifnmndi Caelaris cohortatione aduros, & arma in fuam perniciem expedituros, tuto dubiis in rebus receptui ac alylo, locum aliquem idoneum capiendum, ac muniendum decernunt. Cumque nullus •eo, ubi cum caftra habebant, oportunior occurreret, de diruenda vicina Aufta, Sc materia ejus ad aedificandam pro caftris Vtbem tranfportanda , conii lia confe- runt. Concurritur igitur, Sc • ferro circum , qua fumrna la- bantes 7 unii uras tabulata dabat , a fedibus altis convelluntur impellunturque.ruit Aufta urbs antiqua , ex ejus ruderibus , af- furgicnova, Taboritis, recens cum aca- ftris lic vocatis , militibus dationem tu- tam datura. ^Edificabacut autem tum illa, 44 Sri P V E t r C A E illa, interius fane opere fere tumultuario & prout quifqtie fixit tentoria ; exterius vero , ca metri rupibus &: amne ckftm rii , foria nihilominus , muro , ac pro', pugnaculis ingeniofe communiebarur, Dacum ei nomen efb ( ut & Tabori. tis iplis ) a caritis. Ridiculus enim e(l Silvius, qui Taboritis , viris caftren» ribus convitium facit , & quaficomplj. cibus fuis a Tabere Palneriinoe monte cognomentum dediflenc , falfe eos , inepte perftringit. Tabor namque in no- rira lingua eri »id‘, quod Latinis caftra, TaborfJ idem, quod homines caftrenfes, Vrbem hanc libertate donavit , porires fuas in regno confirmatas , Imp. Sigif. mundus , piivilegiifque abunde exorna- vir , Sc inter Vrbes regias connumerari juffic. A cujus morte cum Albercum ge*. neram regem ea lnbere (ann. 143 recu farer, 6c proceres regni, qui Caiimi- ro Polono-, regni coronam imponere contendebant, intra muros cum Poloriis pnrfidioque extero ac cepi flet , gravem ab eodem Alterco , ejufque arie&atori- bus obfidionem , per dies fere quadra- ginta perpeila , fortiter fultinuit , ac tri- cies mille bellatorum adultus fruftra- neos fecit» nec arma prius quam Albertus in vivis efie deriirict , clepofuit. Rudol- phi II, Regis anno ultimo i Pariavi ds, ut Boie : h ae Cap- II; 45 ut vocabancm; / militibus ftratagemace occupata A. C K 161 i.j grandi in peri- qiloliiit. Nuper (4/1*2. \ 6 ti-) fi militer cum datam Friderico Regi fidem, comia Ferdin. II. Imp. tenaciter obfervaret, ab ejus copiis Duce Bakhafare de Mar- radas ell cin&a , quarum impretfiones ii xi. Maji , ufque ad S. Novembris virili- ter. retudit , & non nifi necefiaiiorum penuria ad deditionem compelli potuit. Imminet ipfi Pintoycafalms haud ina- moenus, itemque machinis hydtagogicis operolis aquam Vrbis incolis copiofe minitans pifeina ingens Iordanis co- gnominata , quae vafto permagnxque altitudinis ac crafiitiei aggere coercetur, quem fi quando diruperit , inundatione vulgo creditur Pragae Veteri aliifque , ad Vuitavam. SeAlbim deprefiiotibus locis, praegrande damnum allatura. Lu\nice flexuofus j&c aurifer amnis , ab occidua; ; ai i lis veto quidam , ex ilipra memorata pifeina , ignoto nomine evolutus, ab, Anfirali eam parte lambit, prout harc fe- re omnia plenius jam ante apud Silvium deferipea cognofci poflunc. 0 Pcldr^JyKovutn 9 live Vrbs dt opibus cum quavis Vtbe Regia 1 ... > , .1 jcertate . ff-mrt t ' . - ; _1 u. .i vic/l “ ' * In cciUittume Tabontk. , J&tfh Mojcm, xapjj. 1 . 4. 4 6 Reipvblicae certare non impotens , fed quia a iitera- rum liberalium ftudiis ha&enus fereab- horruk , ea propter nec de ejus origine, nec de ullis rebus memorabilibus, quic- quam potuimus obfervare. Archiepilco- pos Pragenfes,dominos quondam agno- icebar. Nomen accepicab EpiicopoPere- grino, quem Bojemum vulgus Pelhr^in» vocabar. Bello iiiperiore ab Ordin. Bo- jemiae contra tranquillitatis publicae in Bojemia hoftes , fub Matthia Rege exci- taco , eam apud mortales frequentem in ore fui fle meminimus, quod Casfareo militiae duci Comiti Dampierrio , cum quinquies mille armatis adverfus Boje- mos venienti , Septembri menfe , hofpi- tium&occupandorum in vicinia aliquot municipiorum occafionem pratbuir. Reliqua inter Regias Vrbes hic‘eft Tvna , Vrbecula necdum ex veteribus nuperifque favillis, ut oportuir, recreata, nec ica pridem interVrbes regias coopta- ta ; Vocatur autem Tyna , a voce quod efl: fepire , quali Sepi mentum , vel Septum dicas , & Tyna ad Muldam feu Vultavam , ut ne cum Tyna Horeffii confundatur.' Vultava amnis (quod non ab re quis forte mirabitur,)* abundat hoc* loco Salmone pifce nobili , qui opulen- tioribus folet in deliciis effe. Sal ex Au- flria regitis Budiegoviciis delatus , hic zecon- B O I E M AE Caf, 1 1. 47 reconditur, 3c flatis temporibus , impo- firus ratibus , Pragam Vulrava fecundo demittitur. Fifei bonafeu regum patri- monialia , exceptis Budiegovicio vicinis argentifodinis Rudolphftadianis , hic non video efle aliqua. Qux vero proce- rum nobilicatifque ditioni lubfunc arces, opida, vici & permulti funt, & nitidi, & complures bene muniri. In his principes fune Henrici- Hradecium , Trzeboua , Becbynia , Arces cum opidis adverfus vim hoflilem non vulgariter munitae. Hcn rki~Hr&diciiim^\2£ Nova domus, feu caflellum , mea opinione, ab Henri- co quodam gente Vitcovecio cognomen- tum traxit. Ad noflram enim ufque xta- tem hanc, gentis ejus proceres qui Ro- fam auream pro infigni gerebant , 6c de Nova*domo vocabantur , dominos ea agnofeebat. Eft Vrbs fatis ampla, fplen- dideque adificata , fk. digna quae liberta- tem pleniorem , locumque inter Vrbes regias aliquando inveniat. Erexit in ea, fuperbe a Iefo focietace vocatis mona- chis, collegium luculentum loci domi- nusAdamus de Nova- domo. Baro incly- tae ejus llirpis penultimus. Tr^ebona propugnaculum eft perquam validum, in planitie inter paludes fitum, Petri Woci , ex inclyta pervetuftaque procerum Rofenfium ftirpe ultimi , in- duflria 4$ R t I P V B L ! C AE ? ckiftria ac magnificentia, cum aliis deco- ribus , cura inprimis bibliotheca , ac ac-, niaraentario exornatum. Nominis ejus origo videtur efte fumptaex voce nollra, Tr^eba, quod Latini dicunt voce aptota Opus , quali quis dicat loco ifthoc libi: fore opus. Germani Wittigcuaw vo-. eant. Pro porca ejus reftagnat Swiet (quod efl li interpreteris, Mundus) prte- grandis pifcina , in qua sedicula liat per- vetus, D.yEgidioconfecrata : Diffundi- tur fub eo limiliter Suieto major pifci- na cognomento Rofenbergica. Fcetifi- cx piicium ibbolis capere ea dicitur xxxxiiclo. Hoitiles impetus fempec id hoc propugnaculum languemur. Paf- f.tvicus ( ann . 161 1. ) miles nonanus: hic corpore duram ex vulnere planxit humum. Bucquojius Comes (ann. 1618. 1 6'xo. ) pervalidam Matthix Ferdinan- dique Impp. exercitum duitans,necquic- quvim ei eli infidiarus. Trzebona videli- cet caxeris omnibus diutius in Friderict Regis fideperjftit.it, ac in hoc regno pene ultima in Imp. Ferdin. 1 1 . poteltatem deditione venit, ann. 1 61 z. 1 Marti i. Bechynia limiliter ell arx egregia , lo- co oporcuno &c a natura munito , a pri- mis Regni incolis Bojemis , in ardua ru- pe aedificata , cui opidum adjacet jam olim inhoc tra&u non iguobile.Btenim cum r BOIHMAE CAP. 11. 49 cum ab arce hac & opido totus diftri- «Stus hic nomen traxerit , conjectura eft Vrbes,qua: nunc funt, liberas famae cele- britate huic tum haudquaquam fuilTe pares. Nec aTaboritisea olim , neci Perdinandicis nuper vi manifefta potuic expugnari : fed ab illis deditione , ab his (ann. 1619*) proditione occupabatur, paulo tamen poli: , facta a regiis ex indi- cio paftoiis cujufdam per iiibtttraneoe fpecus occultos, irruptione, recuperaba- tur. Minoris vero notae, pleraque tamen non incelebres nobilitatis arces, callella- que, partirn fola , parti m cum opidis hic funt: Sobellavia in ligni a Petro Woco ex illuftri dy nattarum Rofenbergiorum ftirpe ultimo erefta dotataque religionis repurgatae Schola celcmis» Neultupovia, Horzepniciim , lautcovia , Zclivum * Miliczinum , Vuozice , Cheynovum , Paczovia , Giftebnicium , Chauttnica. , Nova Byftrzicia , Liflovia, Landtteina, Novo- Hradium,Rofenberga , R zecz i ce, rum qua: Rubra , tum quae Cardattii v*. catur, Cerequicia, altera nova, ahera (ut Camenicia)Lefcovecii cognominata, Poczatky , Czernovicium, Wettelium, Lomnicia, Suin«,Benefloviacum Otfc- cinis vitrariis, Caplice,bc quadam aha, Coenobia monachorum tria, in hoc tra- ttufunr , Vadum altum , Ordini Citter- n cicnft f O R E I P V B L I C AE cienfi a Zaviflio Rofenbergio dynafta erectam, cjufque familix monumentis infigne : Bechynenfe pro Francifcams 4 Zdillao Sternbergio Fundarum , & Mi- levfcanum,monachis, qui Prxmonftra- tenfes vocantur, a Babone quodam Co- mice exftrudum.Totus aurem hic diflri- dus bello paullo ance Matthix regis obi- tum accenfo, ( ann . i £ j 8'. Jierro ignique mifere fuit vallatus, incolae pars trucida- ti, pars diflipati,ita ut ad hoc ufque tem- pus multa calamitatis iftius vefligia in oculos incurrant. VIII. In Bechynenfi igrtur diflrida feu provincia hadenus verfati , convec- temus nos ad tradum omnium mini- mum, qui a Vultava fluvio Vulcavien- , fis cognominatur. Vulgus Wltai/vfkg 4 vocat. Eft autem is figura oblonga , ad ’ Septentriones quafi fafligiata,cui ab Or- ' tu &c Borea , adjacet diflridus Caurzi- manus ,a meridie rriangulata , quaedam diflridus Bechynenfis portio, ab Occafn parti m Prachen fis parcim Podbrdfcen- fis provincia. Nulla: in eo fune Vrbes liberae , nullum tegis vel fifei patrimo- nium , nullum Coenobium. Sedlcfan* five , ut quidam feribunt , Sedcjja , ha- bentur hic pro opido primario, quod ta- men nobilitatis ditione tenetur , ut & Conopiflae, Tlofcovum, Crzcpenicae, Ofeczanae, B o rEM/E C ap. 1 1. 57 ipdsVatava: vicini amnis fcatebris , in aquis volutari animadvertiflent , laribus figendis locum hunc, jam ante , ut dixi, nonnullis ab hominibus habitatum, ac- commodum elfe judicarunt. Metallicas igitur operas luas in amne , fabriles vero in hcco,ea induftria urferunt,ur brevi Sc res eorum familiaris , & Vrbs inchoata, incrementa, haudquaquam contemnen- da fumferir. Probavit haec ftudia Mnata Princeps , furgentemq ; metallicam hanc Vrbe , liberalirate cum aliis pari gaudere voluit. Nomen ei ex voce noftra Suffiti, hoc efl a ficcando, eft datum, quali Sic- catorium dicas. Ramenta enim ifta re- cens ex aquis edu£la,crebrifque ablutio- nibus madentia, ad Solem ficcare hic oportuit. Situs ejus eft humilis , in valle montibus circumdata, ideoque femper ea licerarum,quam armorum, fama ma- gis excelluit. Dedit autem Patria: non paucos Viros do&os : Dedit ( ut alios praeteream) Rofacios tres, M. Iohannem, poetam gcavidimum, M. Adamum,do- mi Primatem , &c M. Sophonlam Zacae Archigraromateum, facundia bcpoliricae prudentia: fcientia claros. Sexto ab ea la- pide dirimitur , contraria ex cauda mo- men fortita,Vrbs liberaj Vodn'any.W»da, nobis aquam feu undam: Wtdniti , idem quod inundare, Wodnany locum in quo D 5 aqua j8 Reipvblicae aqua redundat , ufitate notat, ideoqtrc Y/odntmy , Latine loquentibus non inepte fortaile pofTenc Aquilegiadici. Germani corrupte , ut pleraque omnia > Budnanr vocant. Vrbs eft , ad Blanicen amnem, mediocriter munita , pervetus illa quo- que, fed cujus conditae, nec tempus, nec authores a quoquam , quod iciam , ha- denus funt proditi. Verifimile tamen, 8 c ex nominis notatione probabile elt , eo- dem, quo Sufficen,revo exftrudam fuif- fe. Bello illa ob fidem Regibus, regnum libera eledione adeptis , fervaram , ut olim fub Georgio , ab Vngari Matthi* complicibus, (ann.i^68.) ita nuper fub Friderico , ab Auftriaci Ferdinandi afle- datore Maximiliano Bavariac Duce, {ann.1610.) hoftilicer fuit exagitata , ac militi in praedam data. Dedit ilmilitet & illa nobis complures dodos , patria perutiles viros, quos interfuerunt, Tho- mas Huffinecius Dodfor Medicus , Bar- tholomausBaronides, donata Carolino collegio domo , polleri tati memoran- dus, VVencellaus a Radcova, luris noffri confulcus, IohannesCampanus,poeta ar- gutus, Graecequedodus, ambo Philofo- phim Magifhi. Altero a Vodnanis lapide didat Pra- chacicium, locum & nomen inter Vrbes Regias, nobis adolefcenculis fordea, Vrbs limiti BoiEMAF. C A p. II» 19 limiti Buvarico vicina. Nec a quo , vel quando , iit fundata, necunde nomen habeat, majores noihi fcriptum relique- runt. Vetuftam tatnen efle , non eft du- bium , videturque datum ei nomen, vel a carie, vel i pulvere. Prae hnzvve’ti enim eft carie corrumpi, di Prach , notat pul- verem, quorum ad utrumque , nomen- clatura illa alludit. Fuit olim fub Anti- liire Wy flehradenfi , poft Zizcianos ta- men motus in Raupoviorum potefla- tem venit , tandem vero hypothecae ti- tulo tranfiit in ditionem dynaltarum Rofenbergenfium. Ducit in eam ex Ba- varia per Lunas lilvam, locis paludofo trabium compage conllratus , olim an- guftus, fed bello fuperiore latior aliquan- to fa&us callis, quem aureum cognomi- nant , quofale onuftiequi clitellarii ab agafonibusagi , dc in hanc Vrbem com- meare , indeque frumento graves redire folent. Andquiffimum liquidem eft in Vrbe hac falis emporium, quod ab Italis do&i Stapulam vocant. Hanc ei invide- re, ac in agrum fuum pertrahere perfaepe tentarum potentes ex nobilitate vicini. Solis namque bello pr^claregeitis rebus, moderatoque clientulorum cenfu, & la- tifundiorum cultura , ftatim fuum tueri olim in gente noftrafoliti, celebres nata- libus viri, xyo jam hoc, non putant ple- rique €o R I I P V H ! C AE riqae generi fuo ede indecoram , non modo inftitorix,carterifque popularibus negotiationibus inhiare, fed non raro nec fordidis cauponationibus , ac nundina- tionibus abftinere , pudendo , ac viris itirpe claris probrofo, exemplo. Invidia tamen ida haftenus ftuftra fuit , ac, re- gum xquitate,Prachaticio jus antiquum confervatum eft. Fortunam quam Zifca- jno olim, eandem Ferdinandico bello nu- per, eftperpeda. Septembri enim menfe, ut Zifcx (an?u 14x0*} ita & Bucquogii gladio ( ann. 1 6 1 5. ) vi tranfcenris moe- nibus permulcos ex luis civibus fanguw' nem profudi de flevit. Natales fuos Vrbi 'huic debet M.Chriftmannus ( Kr 2 idta’n vulgo vocatur) Mathematicus celeberri- mus , itemque Dottor Wenceflaus in Academia Carolina olim Reflor. In li- teris tyrocinia fua accepta ei quoque tu- lit , natus proximo in pago , religionis in nodra gente repurgator M. lohan. Huflhs. Imminet ei mons ex ipfo cacu- mine fontem aquar dulcis , Patriarcha cognomine effundens , Libiehonius ab incolis vocatus a latere dextro , Blanicc amnis a finidro. In regio patrimonio, procuranteRudolpho rege ede hic coepit; Rofebergicx domus proceribus , longa prius ferie pofleda, perampla ac perquam locuples dicio Crumloviana, in cujus ter- ritorio Boiemae Cap. II. 61 ritorio vi Cnar., re pariter & nomine ob- Iediabilevuidarium, ac fpatiofa tempe,a Wilbelmo e)us nominis ultimo dynafta Rofenfi , figura quadrilacera aedificata, topiarioque Iplendido eleganter exorna- ta, I(ratcchvvil nodris dicitur. Eftau^ tem Crumlovia arx pariter & opidom nitidum, probe communitum, in finiftra Vjultavae ripa , oportuno fruticeti fque 6c pratis laeto loco conftru&um. Certum ed id , ut 8 c permultas in hac ora arces alias, a Vireonis aijufdam inter proceres viri potentis , &c multorum filiorum pa- tris pofteritate , ante annos plus minus fexcentos elle aedificatum , & voce , ut ajunt , i faltus curvatura defumpta , vel ab eo quod vulgo K^ry ( id ed glaciei ta- bulas) & militi ( commolere ) dicimus, quafi rtilovv nuncupatum. Colie- giumlefuitarum fociis in eo erexit idem, de quo dixi Wilhelmus Rofenbcrgius. Qui fimulac plumas nido majores habe- re fe aliquanto poffc viderunt , Euangeli- cae religionis cives idic , Rudolpho rrge occultis , Matthia vero regnum adepto, manifeftis , machinationibus , premere non ante dediterunt,quam omnes peni- tus exdirpatos ab ie ede gauderent. Itec ad hoc opidum ex Bavaria^per Lunce fil- vam d Pallavicis militibus ante prxcen- tatum, & poderi tati noftrac forfan peri- . culofum. (Zl R 1 I ? V B t I G A! culofum , bello Fetdinandico eft aper* tum, ac, via nova, appellatum. E jus bene- ficio Caefariani » calamicofo nobis bello illo,quafi ex improvifo, &c Crumloviam nobis eripuerunt, & Comitem Mansfel- dium ad Zablatium oppreflerunt, & fp e „ ratam noftris Budiegovicii expugnatio- nem eluferunt. Sunt bic n©n uno loco argentifodinae, ad montem videlicetRei- chenfleinianum, Hradecae , Nalzioviar, & inprimis Przibramae. Sunt in Vatava amne, ucdiximus, T perelegantes in con, chyliis gemmae, ac in glarea auri ramen- ta. VicinumCrumlovia: eft monafteriunj ac Abbatia S. Coronae Spinea: , Cifler- cienfis inftituti monachis , ac Ottacaro Rege , aliquanto ante quam , commilfo advcrfus Rudolphum Imp. infelici pu, gna , occubuiflet , a fundamentis ( an». i 5. ) 1 excitatum , & mox a vigori- bus Cxfarianis flammis abfumptum , ex cujus opibus rege Matthia, Pontificii Zelota: epifcopam Budiegovicii, novo exemplo, plantare cogitabant. Eft & al- terum , a S. Corona iexto lapide di rem-* ptum , live coenobium ^ five Caftellurn cum opido Equitum D. Iohannis Meli- tenfium, veflem alba Cruce infignem ge- ftan- 1 Sup, cap. i. $ f. * Chronicon AuJIyaIc apud jEvehevutu, B O I EM AE CA P. I I. ftamium, Prioratu Magno, fi ve fupremo nobile, a pica ave garrula Strokanice co- gnominatum , cujus Prior fupremus , cjuoties ex indigenis optabatur, inter re- gni Ord. femper fuit prxcipua digna- tione. Nobilitatis opes luculenta: funt in hac provincia. Arces enim , opida, caftella, praediaque opima ab ea poflidenrut, qua- lia funt Orlicum , Zwicovia , Hluboca, tria ad finifiram Vultavx ripam propu- gnacula , quorum virtus bello nupero pra:cipue enituit. Ante Carolofteinam conditam , Zwicovia: , regni Coronam, cxterumque ornatum in turri qux tube- rofa vocatur, 8c lapide quadrato , operis mirandi tota confiat: , fervati folirum ferunt. In arce hac Ferdinando Imp. ad oblequium compellenda, a Lazanfcio tribuno (ann. 1621.) operofeac diu fti- datum fuit. Situs ejus eftad Vulcavam & Vatavam confluentes , qui pro porta meridionali pontibus uterque Tuis coer- centur. His adde Brzeznicen.Lnarzium, Sedlecium , Horazdie’govicium , Strze- lam , Rzepinum , Carolibergam , Vim- bergam , Flelfenburgum , Vitcovum , Blatnam, arces ac cafiella,quxdam fola, quxdam cum opidis vel vicis : Mirovi- ciurn,Miroticium,Caflegovicen, Vuoli- nam , Catovicen , Bavoroyum , & , i Perdia ^4 Reipvblicae fcrdinandicis incolarum ccde nuper foe- darum , Necolicium , Lhenicen , Chu- valczinas, Herzicen, Planam, V uolaros, 2ablatin,& alia gentium minorum opi- da non pauca. XI. Defcriptis autem Bojemix pro- vinciis , quae degentibus Pragae homini- bus ad Ortum Meridiemque cernuntur; defcribcmus jam quoque, ut poterimus, eas qux ad Occafum & Boream fune. Has autem inter occurrit, prima Plznen- fis provincia , diferictus nobilitatis , po- puli, rerumque omnium copia praecipuis nihilo inferior , prxftantium vero ac fcite compactorum cafeorum bonitate, exteris omnibus commendatior: Vulgus Plfcnfko.Se incolas Pl{aky vocat, i cla- ri Bima Vrbe regia qua: a limacibus , eo loco , tum cum Vrbs ( ann. 775.) con- di inciperet maximo numero repertis,. Pl^en live Pilfna dicitur. Fines ejus per- tingunt verfus Orcum ad diftriChim Podbrdfcenfem, Prachenfemque, verfus Miridiem ad oram Bavarix , verfus Oc- cafum ad Palacinatum fuperiorem feu Nortgoviam &oram Oegranam, Verfus Boream vero ad diftri&um Lucenfem, &: Racovnicenfem. Vrbes in eo regia: fune Pilfna, ut diximus, Glatovia, Strzi- bro,feuMiza,Domazlicium,Rokytfana» PiLSNA,eft Vrbs pollCutnam montem, Hratle*. Bo TE M AE C AT. 1 1. Hradeciumque Regius , toto regno ce- Jebcrrima , tuto a natura loco , inter Mizam , & , Bradawcte aquis audflm Cadburzen amnes , fplendide admodum aedificata, ac probe communita. Vhlava quartus in hoc tractu amnis , paulo infta eam MizaecommiFcecur.In magna Vrbs haec fuit gratia apud Vencellaum I. &c Iohannem Reges, apud Sigifmundum, & Ferdinandum utrumque CxFares, qui eam , &c privilegiis , &. opibus , exorna- runt. Zifciano bello , minas inFulcufque Huffitarum ( cinn. 1411. 143 3» bis irrific, & Fortiter contempfic, eiFqucjam tum & poftea Femper , cum hilariis uno quoque anno folenniter a£tis,infukavit, tum , recepto inter Fuos convitio , pro- pudioFe illufic, gabalum feu Furcam apud ie. vetuftiorem ede di&itans , quam edet Hufli tarum irreligiofa hasre&s. Verum cum Matthia rege.accenFo religioFo bel- lo, idemiter ellentingrelTi , & concra licetis Fa&am Oidd.,. Bojemis amicitias contedacionem , militem, Felice Dorn- hainoDuce, Diredtorum (igillis abuii, inau&orarenc , non paucos ex nobilitate vicina captos in cuftodia tenerent , ern- ptionibufque ex Vrbe Frequentibus prae- das agerent , ac hoftilitacis ligna extera darent, vicinos Zacenfes 6 c Recovnicen- fes irritarunt > Ordinibufque ad mitten-» B * dum €6 R n p f n i c ai dum adverfum fe cum alicjua peditum equitumque manu Comitem Mansfet- dium Emeftam, occafionem , nihil tale cogitantibus, praebuerunt. Venit igitur, comitatus Zacenfibus Racovnicenlibuf- que incolis, cum turmis ac cohortibus fuis Mansfeldius in confpectum Pilznae Vrbis ad 19. Septembris, civefque ad Caniora confilia cohortatus , cum nihil •moderati refpondentes inveniflet obfi- dionem inchoavit , ac contumaces ad frugem meliorem armis cogere conten- dit. Tulere eam obfidionem opidani fortiter, obfidentiumque conatus, armis contrariis retundere non prius dedite- runt,quam hoftis,poft occifum aliquan- to ante Dornhainum , Cadburze amne alio derivato , patefa&oque machinis muralibus , ab Ortu hyberno ad portam Pragenfem pervetus balneum, ab Audro vero per Monafterium Capucinorum in Vrbem aditu , vi maxima irrumperet, eamquead 1 1. Novemb. diem , ( anrt. 16 18. ) nequicquam relidentibus eripe- ret. Suburbia horti que peramoeni cir- cum Vrbem, ab ipfis civibus anteobfi- dionem fuere flammis confumpci. Furca vero,cujus vetudatem a d v-et fu s Euange- licos cavillatorie ja&itabanr Pilznenfes, ab obfedoribus ed everfa , & nova , fuf- pendendo ex ea primo omnium carni- fici Boii mae Cap. 'II. 7$ Regis caftris, & inter velitares aliquot pugnas fugato in familiares lilvas Buc- quogiano milite ; fed gaudium hoc illius non fuit diuturnum. Silva quteinde d Myta lateribus fuisad eam Tere pertin- git, inlongumque lapides aliquot pro^- tenditur, Wydr^iditch , a rapinis , voca- tur. Regius hfcus nulla hic habet bona praeterquam, fi forte ufus poftaler , opu- lenta aliquorGacnobia, qualia funt Cfa- drubinumaVIadiflao Duce(^j» 1121.) monachis Bencdi&inis ; Cteteflo vinum & Teplenfea Hroznata Comite, virgini- bus inftitud pL\Tmonftratenfis;P!aflenfe Ciftercienfi fe&a.’, fub Abbatibus; &; Pi- voncanum , aBrzetiflao I. principe ‘in monumentum maximaftrage e Bojemia depulli abfe Henrici II l. Imp. Eremitis Auguftinianis , fub Ptiore, conditum. Nobilitari fubjiciunrur arces , caflella , opida,pra:diaque perquam multa;ut funt Cacerovia, Suanberga, Tachovia quon* dam Vrbs regia , Przinda , Borum, Svi- hovum , Tyna Horeffii , Ronfperga , Ryzimberga, Viridis- mons , Opalca , Herfteinurn.quatdamfcda^uadam-opi- dis vel pagis auda. His adde opida fola, Planam, Radnicen,Pilzenezium, Prze- fticen , Stodum, Bielamy , Hoflaunam, Negirzfcum,& qua: ejus nota: fuperfunt. XII. P&lhenfi provinciae cohaeret di- - . £ 5 ftridus, <74 R ! I P v B L I C AI ftri&us, Lucentis a pratis , vel Zatecenfis a Zatecio Vrbe , cognominatas. Fines ejus junguntur ad Auftrum , ei , de quo diximus , cra&ui Pilznenfi, ad Occafum Lodenli , ad Aquilones Mifnix monta- nis, ad Cacciam Litomerzicenfi, ad Sub- folanum Slanenli.Scad Eurum Racovni- cenfi diftriaui. Vernacula lingua dicitur Lwfko, vel Ziatecfko. Frugum, vini, & praecipue humuli terra ferax. Suos olim provincia haec ex comitiali populi arbitramento accepit, &c aliquandiu ha- buit dominos de Przemyllxa domo principes peculiares , Vratiilaum Placi- dum, & Vlaftiflaum ambitiofum. Zbi- flaus Vlaftillai patris haeres, in pueritia i paedagogo Thutingo fcelerate fuit ob- truncatus , dynaftia illa ac ditione omni ad agnatum Neclanum principem revo- luta. Principum iftorum xvo Ducatu* audiri voluit, & dividebatur in quinque territoria. Primum erat ad Ry vinara , fecundum ad Vzcam.tetrium ad Bruiin- cam rivos, quartum vocabatur a lilvi* Podlefina ad Mizam , quintum Laucfco ad iaucfcani. Tendit enim c medio hoc ira&u longis ambagibus per Slanenfenj diftri£lum ufque ad Vukavac crepidinem rallis quaedam in planum modice redu- 6ta, Laucfka yocata,- de qua vulgo ja&ari folet,etiamfi coco Regno incidat annonx ftcrili- Botemae C a?. II. 7 f fterilitas , in folo vero Laufeae agro feges feliciter proveniat, habituram abunde gentem totam unde fami antevertat. In- colis hujus diftri&us innatum fereeft, ue fint luperciliofi , fubfannatores , & reli- gionis publico conlenfu approbatae per- tinaciflSmi cultores. Vrbes hicregix ii- berasque fune, Zatecium, Moffa, Launa, & Cadana. Zatecivai Vrbs praeclara a praeter*- fluentis , atque ab eo quod Latinis eft, tepefieri vocati amnis Ohr^es, five Ocgrs flnu, quem is fubter Vrbem facit, nomen adepta. Te ku namque, & ex eo cum affixo , ZAtcc^e , radix eft vocis noftrae Zatoka, , qua: maris fluminifve finum ac curvaturam notat. Suachus quidam pe- coribus dives , conditor ejus fuifte perhi- betur , ( ann. 718.) cui Halacus faber, molendinum aquarium , novo tum his regionibus invento, primus fubeafabre- fecit. Excoluerunt eam polleri, & intra annos quinquaginta, non tantum priva- tis publicifque aedificiis multo nitidio- rem reddiderunt , verum &: moenibus praealtis clauferunt. Infeftabantur autem perffepe Milnenfium, hominum univer- fae gentis Slavica: hoftium perpetuorum, validis irruptionibus , quos tamen ple- ranque fic excipiebant , ut praeda Lucen- fisinoreipfis amarefeeret. Religionem r Chri- R E I P V B I I C AF. Chriftianam exteris diutius fune aveda- ri , eam tamen femel ex Grxca difciplina amplexi, conftantiffime coluerunt, 5 nec prius unquam quamFerdinandica Euan- gelicorum per Bojemiam perfequutione nupera, ut una faltem fpecie in ufuCoenac faerx efient contenti, pertrahi potuerunt. Infignia quibus hodieque Vrbs haec uti- tur, virtute bellica (etenim in Mediolani oppugnatione murosVrbis omnium pri- mi confcenderunt,) cives ejus a Vuladi- ilao I. Rege ( mn. 1155)-) dicuntur me- ruiffe. Semper quoque ordinis boni fer- vans , &c liceraium humaniorum amans fuit Zatecium, ideoqne Viros do&os, ac rerum peritos, & ad reipub. clavum ipfa admovebat, & patria: formabat. Coluit videlicet Martinum Humelium, Vence- ilaum Arpinum , Iacobum Strabonem, Georgium Suflilium , Matthaeum Men- dicillum,MarthiamGryllum,Iohannem Neprefiium : edidit Paulum fk Geor- gium publicos in Academia ProfdTores, Nico'aum Artemifium , Iohannem & Iacobum Strialios , omnes artium Ma- giftros , Laurentium Span Medie. Dod, Iohan. Orpheum & Vitum Trojanum poetas , icemque alios permultos. Com- menda* 5 Georg • Dux Anhaldin, in concion* de Vemrab' Sacram, B O I E M AE C A p. I I. 77 mendationem non vulgarem habet dc coela ex hordeo cetevifia praedanti, qux vocatur Sameu • Hulliticis motibus pro- pius cum copiis accedentes Germanos praefules abfcederc coegit inglorios. An - »01411. A Ferdinando vero rege, cum is contra pada hereditaria , ac inconful- tis regni Ordd.bellum Ioh.Frid.Saxoni« Eledori feci flet , & Zatecenfes ad invi- diolam militiam illam coadurus,in Vr- bem , immodico llipatorum numero , ingredi vellet, nec a Civibus admidus ef- fet, graviter fune multati, proferipto Pri- mate M.Nicolao Arccmilio, foliquejbo- nis omnibus , ne impune regem oiten- difle videremur , imo 2c portarum val- vis , civitati , ne clauderetur , ademptis. Ann. 1547» Aperta igitur node dieque femper liabat Vrbs haec omni reliquo Ferdin. Regis tempore, &£ gratiam clau- dendarum portarum , fadaeque eam in iem alligationis, iii regni Archivo diP pundionem, non nili aegre demum ab ejus fuccefibrc Maximiliaiio Rege im- petravit. Ann. 1 j 6 Nuper vero Fti- dericus Rex , cum fu mendas regni coro- nae cum Elifabcta uxore liberifque Pra- gam e Palatinam fuo Odobri menfe ( ann. 1613. ) contenderet, in hanc Vrbem omnium primam ex itinere di- vertit , felhque populi acclamatione ell exceptus. 7 g R E I 9 V B L 1 C AE exceptus. Vnde poftea vi&ores Pontifi- cii, eo magis ejus cives habuerunt fufpe- dosac exofos. Vniverfali religionis pu- rioris , a Ferdinando Caelare Quatuor. Viris annis proximis demandata perfe- quutione , ( ann. iGzj') permulti boni, caeleftifque veritatis tenaces , ejus cives, cum uxoriburf familiaque omni , patria excedere, quam fidem re&atn deferere, maluerunt. Ante cafum tamen ifium, clariflimos quofque ac meritillimos de ea Vrbe Viros , morte placida ad caele- ftem curiam evocavit Devs* Iohanms Georgii Hederis Saxonia: fufccpta No- vembri menfe (ann. i • i° Bojemiam expeditione bellica, accepit quidem Vrbs harc ex ejus exercitu prxfidium ligno- rum aliquot , fub vicaria Caroli Bofii pracfe&ura : {ed cum is , alioquin homo militaris fi c impiger, tametfi de periculo monitus, excubiis minus quam oportuit Vigilanter agendis attenderet , ab Her- manno Czerninio , cum vicinis rufii cis, ac quibufdam feleftorum militum Cx~ farianorum manipulis , aditu occulto ir- rumpente ad y.Calen.Marc. (an. i 6$i.) ipfis Bacchanalium hilariis, feque, & Vrbem captam, fenfit. Mosta feu Pons, Vrbs inter regias, hac in provincia , fecunda , 6c loco quidem limofo , fub montibus , Bilinas pifcofo amni Botemae Cap. II. 7 9 amni a dextris fica, populola , ampla, &: faris nitida dh Nomen ei d ponticulis, ob ebullientes c terra aquas paffira in Vrbepofids, vetuftas dedit. Mott videli- cet lingua noftra pontem vocat. Delpe- dac in eam nobile propugnaculum feti , arx inter limitaneas numerata , ac in montis ardui vertice xdificarn. Primi ejus conditores ignorantur. Vetufta ta- , men eftejus origo , &: multa libertas. Lingua Bojemica in ea jam fere obfole- vir , & id quidem non alia validiore de caufia,quam Mifniorum connubiis cum hujus Vrbis puellis frequentatis , & ma- giftratus noftri , contra quam leges , ra- doque fuadent,de lingua: noflrar cultum prxpoftera negligencia. Religio in ea va- riavit. Bello enim Zifciano Pontificiis, Vladiilai fecundi regis arvo , & poftea plufquam continuis annis centum , re- purgatis ex Lutheri doctrina cultibus facris adhxfit,perpaucis in Pontificia re- ligione perfe verantibus. Suboriente nam- que jam inter nos nuper bello religiofo, necdum plures ab Euangelica fide alieni numerari poterant in eaVrbe cives,quam quadraginta feptem.cum eam ampleCierv. tes, cfienc trecenti quadraginta quinque, demptis habitantibus in condu&o , civi- tatisjuraadeptisopificibus. Communi- ter autem cultus divini exercitio utri que, alii go R. E I P V B L I C AE alii poli alios uti erant foliti,in primario Vrbis templo, toto tempore -illo, quo firmatus Vladiflao rege ad 3. Id. Mart.. (ann* 1485.) inter Euangelicos ac Pon- tificios in religione fyncretifmus,a Pon- tificiis obfervabatur. Obfervabatur au- tem is utcunque > tantifper dum imbutis lefuvicico zelo tranquillitatis publicae turbatoribus, nec machinationes occul- ta: , nec vis aperta , ad eum dilidendum fatis eila valida. Matrhia enim rege de- mum praecipue eruperunt in nervum technae Mollanorum , haud lecus ac aliorum ubivis id genus farinx, Pontifi- ciorum , Pvudolpho rege^occultis conii- l*is adverfus Euangelicos\oncives textae ac retextae. Ad-filci igitur praefidem 6c ejus confilium, (illa in caullafort.ifie ju- dices non fuos,)pertra&i Mollani Euan- gelici , illius lententia exercitii religioli jura, in templo, de quo diximus, penitus amiferunt; ( cinn. 1 6 1 f-J non ita pridem vero per condituros exturbandae e regno pietati finceriori Quatuor- Viros , ( ann t 16 16-) vel & ipfi cum Pontificiis idem de fide loqui, vel folum vertere > funt coacli. Abefi: ab ea tertio Iapide L a v n a , Yrbs in dextro Ohrzes amnis latere , fi- gura femicirculari a Vlallaco &C Sobefiio fratribus grallatoribus , metu latrociniis pro. BoiiMiE Cap. ir. r promeritae pcniae , adverfus Vogenum principem, ex Lauru vico quodam te- nui aedificata , & egregie communire. Res qtiafque vi&ui quotidiano nect.Ta- rias , frumentum vinumque domi habet abunde , pifeibus falcem exceptis , quos amnis fuburbanus fubminiftrat parcius. Cives ejus funr jurgiofi , & conventibus quibuldam coradlutoriis , qui ab illis D. Margaret£ vocantur, icquo impenfus dedici , quos ad portam Vrbisfrequtma- ie, dicacitatequeprocaciagitare , urba- nitatis loco habent. Hulfitico bello Za- tecenfium confilia erant fequuti ; fed Fer- dinandico proximo, adpofteriratem pa- rum decoro exemplo, nec ullo prius edi- to virilitatis documento , (ann. i 610 . ) muliebri credulitate verba libi dari lunc paili , ac Albato Valdileinio , poilea Fridlandia: Duci novo , ejuique legioni, cum qua Carfaii militabat , portas prid. Non. Novemb. aperuerunt. Adolefccnce vero fenfim, meditata aPontificiis longo tempore Euangelicae veritatis perfecuu- tione, religionem quam a patribus acce- perant , quamque erant hactenus lequu- ti omnes , momento quafi deferuerunt, ac ad Pontificiorum placita tranll eiunc vniverfi. Gumpoft , proelio ad Lipiiam fuperatumTillium.Saxonia: Eiedor Ioh. Georgius in Bojcmiam Novembri merv- F . ie, gt R E I I» V B L I C A E ic , (ann. i6u-) irruptionem faceret, militem ejus limili facilitate admiferunc, led quemadmodum ante a Valdlleinio, iic < 3 c tunc aTraundorfio , militum du- cibus legionariis, fortunas luas expilatas deplorarunt. Zacecio ad Occafum euntibus tertio disjuncta lapide occurrit Vrbs regia i Conditore Cadano Cad ama di£U', Ann. i S i • Sita eft in lseva amnis Ohrzes ripa. Crebras olim accipiebat a Mifniis vicinis malis , clades , quas tamen non famper inultas efie elt palla. Ante annos paulo plus quam centum , HalTenftei- niosBarones agnolcebat patronos potius quam dominos. Religionem Euangeli- cam tardius illa quidem admifit, lemel tamen , ( ann, i 5 2. j. ) Ludovico adhuc rege , admiffam , Zelotarum adverfario- runi criminationibus ac turbationibus variis nequi equam vexata , conftanter nihilominus tenuit, reddita apud Regem Perdio. I. facti lui diligenti ratione , & catillis admillfa , abfque Pontificiorum concivium fuorum injuria omni, reli- gionis purioris explicatis. ( ann. 1537.) Cumque non uc optavit regem illo in negotio propitium experiretur, omnium Euangelicorum Ordd. commendatio- nem ei placando adhibuit. 6 Ab eo igitur „ i tcmpojrg & Comit, arm. 15 9 BO IEM AI CAP. II. $9 mum, Sc loci inter Gtltusamamitate \x- tiflimum, (ann. 1 144.J a Gertrude Vla- dillai Principis uxore , Veftalibus in- ftituci Praemonftratenfis elfc conditum. Ohrze feu Oegra pomariis virgultifque paflim cin&us amnis id alluit. Alterum Tynecianum , a Plichta Zerotinio , Ve- fialibus D. Clane ere&um , &c honeftc» non tamen ad luxum ,dotatum. Eli limi- liter hic uno falcem lapide a Slana Vrbe disjun&um , in prrepingui glarea tempe- rato Ubio ab Vngaris olim ( ann. 9 f 6 .) conditum opidum Velvarac feu Welva- rium. Nomen traxifle fertur ex Vngari- cis vocibus Hel&t War , farris opidum fignihcantibus. Non numeratur id qui- dem inter Vrbes regias , verum tarmii fub 4rfo$zioic& Burggravii fupremi , ple- ri fque Vrbibus regiis immunitatum am- plitudine eft par , in hoc etiam lupetius, quod ager iplius cum magnam partem fit juris liberi adeoque emphyreulis per- petua , tabulis regni abfque regii coni en- fus internuntiis , quoties legitimus con- traditis intervenic , poceft inferi , quae alioquin nobilitatis praerogativa cenfe- tur. Nobilitatis dominium agnofcunt carcera , ut eft Raudniciaarx & opidum peramplum , olim etiam cum ArchiepN fcopi Prag. procerum Smirziciorum , ac ex Polonia Tamoyiorum dominatione f j leni 9» R E - I F V B L I C AH leni tenebatur, fatis fortunatum. Merca- tura enim ac caeceris hpneftis quaerenda: rei mediis , exAlbf , quo alluitur , per- commode poteftuci. Talis praeterea eft Budina , arx &c muris cin&um opidum, adohrzes lacus dextrum, Hoili vici prin- cipis a:vo , ex vecufliore vico tediiica- rum , ac a tuguriis nuncupatum. His adde Berzcovicium Bezcovicium , Hofpocinum, Nelahozevefuim , Mi- co vicerr, Zuvolenievefenum, Ocorzen, Buftehradam , Rubrum Augezdum Cladnum , Smecznum , Cornhufam , Srbecium , Dievic.xum , Slavietinum , Parcum, VVranum,cum praediis agroque perquam fertili. Eft in hac provincia mons celebris ille , ac patenti in planicie eminus confpicuus , Zr^jt a fpecula vo- catus. Ab aliis Zr^jp , hoc eft mons WT \Zo%L d appellatur. Primi gentis no- ihzx conditores fub eo primum omnium circa an. 450- confedifie, noltrarque rei- publicae initia dedide feruntur. Vertici ejus perquam Ipadofo impolita , a So- bidlao principe inftaurata potius quam fundata ftat aedicula D. Georgio dicata. Ab hoc monte, tertio verfus Auftrum * lapide , abfunt Budeczae Vrbis veteris, d divino quodam Leffino Budeco , viro alioqui nobili , in edita quadam rupe, familiaris nefcio cujus fpiritus monitu* olim Boiemae Cai. IT. ©lim condita: rudera, quae fchola impro- barum magiae divinationifque difcipli- narum diu celebris , & a fexus utriufque juventute nobili , ut &c i Przemyllo Libudaque , difeendi cauda frequentata fui de perhibetur. 7 XV. Subfequitur jam ut de Licomie- lzicend provincia dideramus.quam vul- gus Lhomhrlicfko , a primaria ejus Vr- be cognominat, ha fere tota fub Sudetis montibus protenditur ; figura pyrami- dali» cujus bads Zephyro , Africo , Liba- notoque obverfa , Lucenfi & Slanend didriclui incumbit.lacus vero leptentrio* nale Mi fnia: montanis , Audrale limiti diftri&us Boledavienfis adhaerefeit, co- nus denique verfus Boream Caeciamque ad Lufatiae fuperioris limites pertingit. Provincia vini mprimis, ac pomorum, quin & frugum feracidima , Mifniarcis- Alpina: horreum. Regis feufifcipairi- monialia bona nulla hic fune nifi forte in danni fodinis Crupecanis ( Hrobanac enim Rozcochianaeque argentifodinae, jam olim funtexhauda: , ) urgenre vero reipubl. necedicate etiam in proventibus ccenobiorum. Spnt autem in hac pro- vincia duo falcem coenobia reliqua, Ole- . canum fub Abbate ab Ottacaro reee Ci ,7 fter- 7 Bartbol, Pfiprocim in Diadicht» 51 II t I P 'V S L I C A’£ ite rei en fi , & Melnicanum fub Prid- re ab Hroznato Comite , AugufHniano- rum ordini dacum.Olecanum nihilomi- nus Ferdin.-I. regis aEtate Archiepifcopus Antonius ( ut & Saetecianum principio RubesCrucis gerulis inllitutum, tandem vero alendis D. Clara: Veftalibus-datum, Rudolphi II. tempore Zbynecus , ) ad fe pertraxit. Dotalis hrcpnEterea efi: regi- narum BojemiaE ditio arcis Mieliii cana?; ditio opima ac ldcupks;fed quarplertin- que noftra memoria alicui ex proceribus pignoris titulo utenda fiuenda concede- batur ; nuper autem ( ann. 1617. ) per Irap. Ferdinan. II. iriitocum Wilelmo Slavata contradu quodam, a reginarum patrimonio penitus avulfa. Nobilitatis ager hic fimiliter peramplus eft& opes luculentae. Tenentur enim ab ea arces Teplicium , Duchczovum , Bilina cum opidis muro cindis , Libczouefium , Strzebivlicium , Podfeclicae , cum gem- marum fodinis , Libochovicium cum opi do , Clopejum feu Hafenhurga , Bro- zante^ovoficiXjSulevicte.Czizcovics, Colialovum, Scalca, Nedviediczium, Coftomlatae , Milefiovum , Vgezdafub monte qui Acutus dicitur, Sobochleba?, Daubra vius mons propugnaculum Ra- ditlai Wchynicii induftria nuper c vete- ribus minis egregie infiautittunr , Supius fea B O IfM .AE G /). fl. »;I f, feu Vulfuiinusmons , Btzeznicea Blan* ’ dienfteinte fuccenturiata , Schonfteina, Gilovia , Bideburga, Dieczinum ptopu- gnaculum limitaneum, Btzeznum, Sva- dovum, Strzecovum, Ubochovanx, Zi- tcnici.r,Zahorzana:, Plofcoviee«T,Encb-. fovanar, Gizterpte, Auflrecum cuna opi- do muris cin&0;Radauiium,Brocenum, . Conogedte, Stolinqute, .Matquardicite, Libchava, Bircofteina,Nova.arx, Lippa, Miado Benellovum,Rumburga, Sbluc- novum cum opidis itemque Scheraco- vum, Hanlpachumque,&: alia permulta, nec inculta nec infru&uofa. Opidapra:- rereafola, Camenicea, RadaiuTovum, Hoilteca , Trzebeniceae , &z metallifera duo , Crupca , Hrobumque monachale. Iam vero libera: ac cultifli marum vinea- rum collibus longe laceque omnibiif an- tt flantes, in hac provincia Vrbes, fune. Litomietzice», sYfta , Melnicum , ad, Albim litte omnes. Vinofi cenfentur plerique omnes earum incolx. Litomierziceae , feu Licomierzi- cium.^qure civitatem mihi non concem- . nendafque fortunas dedit; fed eas armo poft feptendecimo, Imp.Ferdin. II. toto regno Euangelfcos exturbante , ob pofl> habitum a me Religioni puriori , patrite opumque amorem , nullo jure eripuit,) elh Vibs populofa d dextro Albis latere. 54 Ull f VBL IC A! fplendide locoque oportuno xdificara. In nominis ejus origine explicanda , va- riant noftri homines. Alii enim d Lido- miro , quem ejus conditorem efle vo- lunt; alii ab hominibus reconciliandis, quod vulgo Lidi dicimus ; alii i Ljto , quod idem eft cum latino Miferct „ & Murtite, quod idem eft cum Germa- nico 2tap, eam defumunr. Etfi vero fen- tentia prima fecundaque , vero non funt prorfus abfimiles , quia tamen ab ufitata Vrbis nomenclatura magis quam opinio tertia difcedunt, ea propter probari a me non po fiunt. Fateor quidem ego a Lido- miro Cofiali nepote ( quem a concilian- dis hominibus nomen habuifle linguae noftrae natura evincit)eam('^».^7 i*)in- ter Radiczium, (qui locus nunc Hradfc £ corrupte vocatur, 8c D.Stephani icdeeft celebris,) Pocrateciumque cortes, condi ccepifie : nihil tamen id credo obftare, quominus tertia fententia vera credi pof- fit , qux ait ; Molitorem quendam cum ci , Vrbem condere parans , fabrifque de alimonia profpiciens Lidomirus , fru- mentum ex quo farinam faceret, ad mo- diolum e fiet admenfus, idemque mo- diolus in fubter labenrem Albim interea c manibus ipli exddiflet , querula voce cxclamafie , Gejiit' mi ljto te mier^ice , hoc eft , Dolori mihi eft amiflio hujufce modioli* B O I E M'AE C A P. I I. modioli. Lidorairum ergo arrepta i (ia molitoris querimonia , Vibem fuam ex eo Litomier^ice vocari voluiflc. Veiufia igitur fune Vrbis illius incunabula , qux paulatim polierorum induftria , & adi- iiciorum amplitudine , & populi multi- tudine crevit. Moenibus tamen $c vallo demum (ann. 1019. )a proceribus Vuif- fovicenfibus , quorum tum in ditione fuit, communibusgenrisfurapribus , of- fenfi VJdrici principis metu , ante annos fexcentos, circumdata ac communita eft. Cum vero damnatis a Brzetiflao 1 1 . obfttu&asprindpum vitae infidias , at- que in L u foriam deportatis Vurfovicen- fibus, bona eorum univerfa in ararium principis efient illata, (ann. io$ 6 .) Lito- mierzicea libertatem , ac inter Vibes fub ptincipui» patrocinio viventes locum, mulraque pofthac privilegia obtinuit , qux anno fore ducenterimo poft , ( ann, 1 157. ) incendio , quo Vrbs hac foede fuit deformata , pleraque omnia perie- runt. s Iohannes rex Otcacarorum privi- legia, qua: flammis, de quibusldiximus, erepta fupererant adhuc aliqua,ei confir- mavit, & nova aliquot addidit; Ejus vero filius Carolus Imp. mercatu annuo ab vixi. Calend. ufquead vi. Idus Aug; ' : i : • cele- ® KAbrahtumti Hofman Lufatui. ^ .Reipvhicae celebrando , Cea nundinis folennibus , cjnin & jure Stapulae, quo omnis generis Albim navigantes mercatores, non alibi naves fuas, quam in hujus Vrbis feu em- porii portu ( Na^el noftri vocant ) live t onerare five exonerare permittuntur, eam locupIetavit.Saxeain Curiae angulo flylobatx impofita , in forum que defpe- dans, Germanorum Rolando bfj&to<rq- ftarua , huic rei etiamnum praebet teftimonium. Vladillao II. Rege , muri ejus plerifque locis ruinam mini rances inftaurabantur , ac propugnaculis fre- quentibus exornabantur. Maximiliano vero & Rudolpho imperantibus , Albis impetuofe praeter eam ruens amnis, prae- longo ac fcientiffime fumptuofiflimeque fabrefkao ponte ligneo , ab ea fuit lira- Y tus quem proxima Eledtoris Saxoniaein Bojemiara expeditione, cum poli evetfa magnam partem fuburbica Litomierzi- ctx aedificia, holti propinquanti ad vnr. ]d. Iunias {ann. 1632. ) loco cederet , flammis penitus abfumfit Ioh. Melchior Sualbachius , magno civium ac accola- rum incommodo. In hoc,Litomiei:zice$ agrum lambente Albi, magno numero '• capiuntur vernis menfibus , longe quam alibi meliores fapidiorefque m.urpnap& falmones ; aeftivis vero etiam grandes fturiones.Hic vindemia; tempore multo quam . B O I EM AB. C A p. II* 5>7 quum alibi fuavior conficitur murina, itemque exfinapi trito ac vini recentis decodo,fapa feti defrutum. Hac in Vibe hofpites ac amicos humaniter excepturi cives, vini tam confueverunt die prodi- gi , tamque cibi prxbendi knmemores, ut propterea duplici fcommate, vulgo meruerint notari. Dici namque folet; homines a Litomierzicianis potu fere fufrbeari, fame vero enecari. Item opor- tere efle felicem , qui non fuerit Zarecii ludibrio habitus , Launx pulfacus, Lito- mierzicese vini potu immodico grava- tus. Communi confrnfu receptarum re- ligionum perquam fuit tenax Litomier- zicea. Etenim tuolim d Pontificia a <4 Euangelicam, ita nuper ab Euangelica adPontifiCTam,a:gerrirae potuit traduci. Venceflao namque 1 V.rege e vivis fub la- to , 6c regnicolis pafiim Hufii fuccefib- rum minillerio, Romani Pontificis pla- cira repudiantibus , cum id ea fuos quo- que intra muros invalefcere cerneret, cives a plurium religione dhTemientes, nullo fanguinis neceffitudinifve diferi- miae ( ann. 1 4 1 S . ) in Albim mergere, quam in numinis colendi rationibus variationem ullam permittere maluit. Sic cum imperata nuper a Cad. Ferd. II. lacrorum metamorphofis (ami. 1 616*) fevirec, viaque nulla , qua vis major G pollet 9% R E I v B l I C AH patet evitari , appareret , plura quam quingenta incolarum ejus capita, fortu- nx cedere , bonis mul&ari , folumque v potius vertere, quam veritatem agni- tam ejurare elegerunt, qualis conftanciae exemplum, Praga una excepta, Vrbs alia Bojema nulla dedit. Reditus hujus Vrbis publici , necefiariis impenfis publicis comparati, modici fane funt , fed eos ta- men bonorum principum munificentia quandoque fublevabat. lura ejusagno- ffcens pomoerium peranguftum quoque elt: Vndique enim Coenobiorum ac no- bilitatis agro conftringicur. Antiquitus jure Saxonico utebatur , 6 C Scabinatus tribunali clara fuit , ita ut opida vicina, Vrbefque adeo nonnullae a domefti co- rum judicum fubfelliis , ad ejus fenten- tiam provocare diu in more habuerint: qu<e praerogativa non ita pridem ipfi , (anii. 1 6 io*) comitiorum placito eff ex- torta. Viri dodi in ea fune nati^Matthias Vicen , lohannes Gelinecius , Henricus Mraz, Andreas Lucinus , Andreas Miti* fco , Venceflaus , & Sigifmundus fratres Heniochi , omnes artium Philofophire Magiftri , itemque Daniel SStyrkoIsky Podor Medicus. Ab eaverfus Thrafciam abeft altero lapide Vsr a Vrbs in montium anguftiis i RuiHfuado & Lahoborio fratribus sdifi- > ) B O I E MAE CAPf II. ICf noflrorum memoria fuit urbs hxc in di- tione procerumMichaloviciorum.Cym- burgiorum,tandem Cragiriorum, poftea flirpis Hailifteinex Lobcoviciorum , a cjuorum poftremo Bohufiao Ioachimo libertatem plenam, ( ann. i 7 5 j . ) nobis adolefcentulis acre grandi emit , ac Ru- dolphi Regis- Cx faris clementia locum inter urbes regias (ann. 1 600.) obtinuit. Bonorum qua: in ea contingit vacare, &z quae caduca folenc dici , Vrbs ex alTe eit hxres. Rex ex iis nihil participat. Arx qux in hac Vrbeeft, mulco ferius, &c demum poft reprzefentatos Hafiifteinii Baronis viduae , Elifabethas Vualdeftci- niae, circiter bis mille Thaleros, in civi- tatis jus (ann. 1614.) tranfiit. Gifera am- nis Coroobverfum Vrbis latus lambit, &c aquam intra muros , hydragogicis machinis feu iiphonibus immittit. Sub- je&am arci vallem rigat Clenice rivus, qui ibidem mox Giferx mifcecur- Cragi- riorum autem, prx eseteris tum e nobili- tate purioris cultus divini patronorum, pietate pariter & largitate , excitata jam olim , & paulatim ex Maecenatum col- latitiis fubildiis (an. 1 500. 1 f 1 1* 1 J44-) egregie amplificata in ea fuit alendis re- purgata: religionis do&oribus juventuti- quein pietate &: literis formandae , fedes vel domicilium, presbyterio etiam venc-» G j rabile. ro£ R ? i p v b i r c A i rabile , quod Carmelum vocari volue- runt Majores. Carmelum autem hanc, iieut &c ejufdem difciplinx caeteras ba(I- licas qtiafque , Zbory apud nos dici Coli- cas , Vatiniano odio profequuti femper funt Huflita? claudicantes aeque ac Pon- tificii Zelota: in Bojemia, eamq; Piccar- dorum fpelxum ac officinam vocantes, impetratis per calumniam ;l Wladifiao, (an. i $oS* ) Ferdinando I. ( an. 1547-) Maximiliano , ( ann . 1 j£8. 1 57$. ) & Rudolpho {ann. 1601. ) Regg. leveris interdictis ftomachofe oppugnarunt. Et vero aliquoties illa magnopere periclita- batur, a paucis inter fpes Sc metus habi- tabatur , Rudolphi denique publicato Interdi&o prorfus claudebatur , Sc ob- fignabatur; Verum nunquam gravius, quam a Ferdinandicx f&zlc&jugpty (votas adminiftris nuper , circumfcripta acpef fundata fuit. Flis praeterea, quae nunc glifcunt bellicis turbis, urbs haec a Cu- rianis velitibus, (ann. 165 1.) ne Saxoni- cisdeea occupanda confulcantibus ufui elle pollet, ex improvifo direpta, &c igni iterum , iterumque inje&o mi fere vafta- ta gemuit. Ager nobilitatis multus quo- que eft in hac provincia , multae arces, caftella, opida, villae, quales funt Rono- vum , Rozdialoviceae , Diecenicae , Do- broyice , Brodcae, Huufibvum , S trano* vum, B O I E U AS. C AT?. 1 1. 107 vum , Beznum , Nymierzicx , ColTare- cx, Libenium , Vidimia , Haufca , Bez- diezium , Cofmonofx , Zuuirzeticium, Cofta,Trolcx, Virgo 8>c A«nus,Scalx feu Rupes, Semilx, Waldefteinum , Roho- zecium , Suiganx , Monacho-Hradiftca cumopido, Zafadca,Doxa, Curzivodx, Zacupiuni , Wartemberga , Dubum , Wy focum , ubi vacca a bubulco lapide plerumque, quamipfa fit, preriofiore impetitur,Reichenberga live Libercum, Grabfteiua &C Fridlanda,partim callella, partim arces? opida denique , utBaco- vum , Mflenum, Biela muro cincta ori- ginemque Sc nomen ab junioris Croci nepteforcita, Turnovum, Sobotca, Mi- monia , Gablona , Sc alia numero non pauca. XVII. Huc ufque ac ha&enus ver- faci fumus in recenfendis iis Bojemix provinciis, leu diftridibus , qui inde a primis gentis noftrx incunabulis fub eo- dem magillracu fummo , eadem lingua, legibus , moribus , inftituris vixerunt : nunc jam accedimus ad tres reliques deferibendos , qui tametfi jam olim ju- re clientelari , cum corpore Bojemico, vinculo indiflolubili coaluerunr; actibus tamen Bojemorum panegyricis non fo- lenc , -at exteri provinciales interelle , neque confiliis de repub. incervenire. Ini mu- YoS B. ! I P V ! L I c AE Immunitates nihilominus, inftituta, le- ges , ac confuetudines quafdam peculia- res femper Se habuerunt , &C ad h xc uf- que tempora tenuerunt. Lingua? ii mi li- rer ilium neutiquam nobifctmi com- ) munem habere voluerunt , quales funt Comitatus Cladfcanus feu Glaceniis, provincia Hebaaa feuOegrana, &di- ftti&us Lofteniis feu Cubitanus. Nobi- litas horum diftri&uum pleraque omnis ex Ordine Equelhi eft , pauciftimis-fal- tem exceptis , qui , Barones cum finr, agrum iftic poflidere pridem cccperunc. Principum Bojemia: vafalli funt omnes, quamvis nonnullorum bona, patrum avo, ex feudalibus fintfa&a haeredicaria. XVII I. Circumdatur autem Comi- tatus Cladfcanus , cui nomen a Cladfco primaria ejus orae urbe ac propugnaculo munitiilimo eft fa£tum , ab Aquilone 8c ortu Slefta terminis , ab Auftro angulo quodam Moraviae, ac (ficut Se ab occa- fu ) provincia Hradecenli. fuit olim , nunc in Polonorum , nunc in Bojemo- rum * manibus , donec ex foedere, quod Ottacarus rex cum Hernico Duce ( ann , i i 8 o. ) percuftit , prifeorum principum Minfterbergenfiura fert Sambicenlium dominio * Hagec. in hi fi. ad ann. 107^- 1178« Cromer. hi fi. Polon. lib . extremo* Boiemae Cap.,11. zof dominio-accrcvir; qtiem eandem Iohan- nesrex a Boleflao Dacclann. 13 z z.) re- demit , ac regno Bojemix in perpetuum conjunxit , quinquennio nihilominus poft, ex paclo, Vuratillavix Duci I-Ienrico Vl.ufufru&u in co ad vitx dies concedo. Ardentibus tamen poftea Hudicicis motibus , venit in pofieflio- nem procerum gentis Podiebradix , qui longo pod tempore MinderbergxDuccs erant creati, tenebaturque eorum ditione totos plus minus annos ofhiaginta , ufq,- dum ab Alberto , Carolo , tic -Georgio fratribus , ( ann. 1 500.*! j 01« ) VJdrico Comiti Hardecchio , cum is paulo ante, more incolis Bojemix ulitato , in Regis regniqus fidem facramento eiTet rece- ptus,vendirionis titulo fuit refignatus.Ex Kardecchiorum manu IohanniPernftci- nio dynaftx conceflus fuit, qui eum Ar- nedo Archiepifcopo Salisburgenfi Bava- rixqueDuci,oppignoravit.(4»w. 1 $47.) Arnefto e vivis fiiblato,fuccedendiagna- to in ejus ufufru£fcu jus habere fe conten- debat Bavarix Dux Albertus : fcd quia perregtri leges non licebat , ut inter pro- vincix incolas locus illi e flet, (alia ratio Amelli hominis clerici fuic > alia Alberd principis politici,) OrdinesMaximiliano regi authores in comitiis ( ann. 1^6-- ) fuerunt, ut pignus iftud, feu hypothecam a Bavaro, I IO R E I P : V B' L I C AE a Bavaro, vel ipfe redimeret, vel e proce- ribus Bojemis cuipiam , qui vellet, redi- mendam cumufafrudu concederet. Sed res tamen iftaac Ordinum placitum, non prius quam duodecennio poft , Ru- dolpho jam regnante , exitum invenit, cum ex tere Ordd.collettitio, Comitatus hic (ann. 1575).) onere peregrini teris li- beratus, Regum ufibus publico comitio- rum decreto , ea lege fiiit aflignatus , ut nec vendi in pofterum , nec in hypothe- cam dati , nec permutari , nec ad ufunj- frudum cuiquam concedi ,nec alio quo- libet modo alienari unquam pofler. Eft igitur jam in regia porfeflione , perque prxfedos , plerumque Barones , guber- natur. Primaria , ut diximus , urbs in eo eft Cladfcum ( Germanis J ) cum arce in colle ac loco arcendis hoiiibus com- modo xdificata , hominumque indu- llria probe communita. Alluit latus ejus- dextrum amnis Nilla, ponte ex urbe la- pideo ftratus. * De urbis hujus conditore iilentnoliri , ut Sc Polonici , feriptores, de perverufta tamen ejus origine non parva fune apud eos veftigia. Veriiimi- le aurem ell , nomen ei vel ab eo , quod Cladu , pono , vel ab eo quod Kjada t tignum feu trabs 3 nofttis dicitur, elle da- tum , bc KJadfko didam , quafi locus eiler,. B O IIW A E C A P. 1 1 . III «flet , in quo tignorum multitudo depo- nitur. A SobieOao principe cum Polonis bellum Wiadiflao fratri faciente , ( ann . 1 1 1 4. ) igni fuic penitus deleta, fed quin- decimo anno poli fplendidius,quam an- te, fuic inftaurata. Ccenobium quod in ea Canonici Auguftiniani regulares, ab Ar- nefto primo apud nos Archiepifcopo eredtum , &c D. Virgini dicatum habue- runt, non ita pridem (ann. 1 557. > occu- parunt novae feftae homines Iefuvitarum focii , qui (imulae pedem illis in locis fixerunt, nunquam a turbis relpirare po- tuit haec provincia , Bojemicis , qui nec dum funt confopiti , motibus bellicis, integro fere pofi: clademPragenfem bien- nio , virtute Francifci Comitis a Turri, in Friderici Regis fide fuit retentum pro- pugnaculum hoc , ac adverfus Ferdi- nandicos defenfum , donec commeatus penuria coa&um , oblidentibus ad VII. Calend. Novembr. (ann.i 6 iz.) condi- tionibus non fpernendis dederetur; a fulmine non multo pofi: difturbatum , mox vero Bojemicis Ordinum fumpti- bus ex ruinis vicillim excitatum. Arces & opida in hoc Comitatu funt, Chelna- va, Levinum, Homolae arx ruderibus falcem, luculento Regum Bojemorum patrimoniali agro nota, DuiThicum five Reinhercium , Rychnovum > Radecum five * III R E I P V B l r C At Cive Vuynfelburga, Reichefieinum, No- va radum > Landecum thermis nobile i Vuyftrzice fiveHabelfvera,Mitwaldum, Schonfeldum, & fi qux fu n talia. XIX. Hebanafeu,ntalii vocant,Oe- ' grana provincia velregiuncula , cohaeret primo e*x Occidentali plaga Bojemix adimi , ac nominarim accedit diftri&ui Lucenfi parte fui Orientali , qux Caeci* obvertitur, quae vero Subfolanum Vul- turnumque refpicit diftri&uiPlfnenfi. Ad Auftrum contingit Palatinams Bavarici fi nes: ad Occafum Pljfenfko feu Voidan- diam , Sc ad Aquilones parti m Voitlan- diam , par-tim provinciam Cubkanam, ( Regiuncula eft amoeni flimis hortis , va- riifque pomorum acfru&uum generibus luxurians. Scindit eam ac irrigat me- diam erumpens e piniferi montis jugis fluvius , quem Latine fcribentes Germa- ni Oegram , nos a tepidiore ejus aqua Ohrzen, vocamus. Ademit autem illam, Bavarix Duci Hernico, {ann. 1155.) primufque belli jure regno noftro acqui- flvic Przemy fl- Ottacarus Dux. Eam ali- quanto poftDiepoldus Marchio Vuoch- burgenflsComefqueCaubanus feuCham, bienlis fui juris fecit , & ad Adelheydam filiam tranfmifir. Qpix ab Adelheyda Imp. Friderico I vendita , tandem , ne- potis ejus liberaiitate , prifco pofleflori Prze- B O I E M AE CAP. II. M j Przemyllo-Ottacaro , jam tum Bojem. Regi ell refiituta. (Ann. 1 1 1 z. ) Et cum iterum inBojemorum poteftate aliquan- diu fuiflec, per ambitiofum, augendifqiie privatis familia: opibus immodice actei> tum 4 principem Rudolphum Habipur- gium , cum is ad Imperium perveni liet, Ortacaro II. Sinoniis anibus extorque- batur , verum novennio poft , crcli in prrelio Marchefeldiano patrisRegis filio, & in Regno fucceftori , Vuenceflao II. dotis nomine(tf»»* i zS 5.) reftituebatur. Er cum nefcio quo jure in Bavarire du- cum manus rccidiflet, Ludo vicus Imper. ejus nominis IV. eam Iohanni Boj. uegt operae, ftrenueadverfus Fridericum Au- ftrium navata: , compenfandorumque fumptuum bellicorum , qui ad vicies milie,vel,fiMunftero,pnncipum Electo* rum Atteftationibus convenienter afle- renti , credimus , ad xlcIo. marcaspuri puti argenti adurgebant , praemium efie voluit , ac de principum Ele£torum af- fenfu (ann. 1311.) polfidendam dedit. J Sortita autem efi: haec regiuncula nomen ab ucbe iftic ptimatia , quam Ungua.no- ftraab inflexu Germanica a preter- labente amne Eger vocat. Hebum igitur H * vel 4 Chron . Colm&ritn* part. 1. pr. ? Chron. Aula reg. & Hagecuf. M-4 R 'E I P V B L IC 'AI vel Oegraurbs ipfa , alluitur ab Auftrali laceie tepediulculis illis Ohrzes fluvii aquis, tota nitida , tota culta , qua: inter «lia etiam vicino fonte aquae acida: , & confedtae ex meile potionis ( Picy med 'vocamus ) excellentia , commendatur. Celebris quoque eft aliquor , Caelarum Principumque cum Bojemiae Pvegg.olim (•ann. 1 1 o8«i 3 18.1461. ) memorabili- bus conventibus. Imp. Caef. Ludo vicus Bavarus privilegiis eam , &c multa liber- tate oinavic. Incolae ejus cum virtutum omnium , tum inprimis literarum hu- maniorum funt amantes. Conditae ejus tempus apud me eft in incerto. Arces 8c opida in hoc diftri&u celebriora lunc 1 Vueyda , Parcofteinum, Carolivaldum* 5 Cunzuvardum, Falconavum, Libenftei- num , Nechanica: , &: quaedam alia , in quibus di Chlumum coenobium D. Vir- ginis, annuis, Septembri menle, peregri- nationibus notum. XX. Lo&enfis denique feu Cubitanus terrae tra&us , qui folus nobis hic reftac adumbrandus , territorio fuo attingit ab • Ortu Lucenfem , ab Auflro partim Lu- j cenfem , partim Hebanum diftri< 5 tum, 1 ab Occafu & Septentrione Voitlandiam. Lingua noflra vocatur Lol^etfko , a pri- * maria 6 lr> ij7. Car oli lY.privilecr. de an . 1 3 60. B o 1 1 M AE C A P. 1 1 I. III gatione , confueca munera , fi ve cano- nem mittebar : in D. YVenccflao , qui ad mandata Henrici Imp. cognomento Aucupis Ratifponae ( ann.^x $.) praedo fuit, partimque pietate, partim obfequiis magnam ab Imp. gratiam iniit: 5 in Iaromiio,qui quamvis a Rege Poloniae Bolellao ( ann . 1005.) tota regione edet exfiicus , quia tamen Hernico II. Imp, fidem fitam approbavit , armis ipfius, dignitati pridinae fuit rediturus: ^ in WratiflaoI.WladiilaolI.8t Przemyflo- Ottacaro I. qui obfequiis , pndtitifque fideliter cum quibufvis , tum inprimis militaribus mini fteriis , ab Imp. Henui- co IV. Ftiderico Barbaro iTa , & Philip- po, coronam Regiam promeruerunt, ac poderitaci cum magna fervatse dominis fuis fidei commendatione reliquerunt. I V. Ob feloniam vero rebellione commiflam ac temeratam debitaninia- giftratui fupeiiori fidem , male mul&a- « iorum in Bojemia principum exempla apparere in Hoftivito , vel , uc alii tra- dunt, in Krzefomyflo 8t Wladiflao fra- tribus > qui cum Imp. Caef. Ludovicum Pium , interea dum is debellato in Mo- ravia Radicio feu Radllao Mogemiri H f nepote, 2 Vitechindus. Hagtcut» 3 Dithar» Mtrsb* 111 R E I f V E L I c A! nepote , domum vellet cum exercitu per » Bojemiam reverti, clade non modica affeciflenc , paulo poftabejus filio Lu» dovico, (^«».848.84^.) bienniototo armis propterea exagitati , pacem petere, J & non folum imperata facere, fed 8c ©b- jfides dare funt coadi *"in Boleflao la:vo, & Brzeciilao I. quorum ille Ottonem M. ( an $10.) 6 hic Henricum II I. Impp. >' ann . 1 041. ) 7 fuperbis ac petulantibus refponfis offenderunt , cumque officii, ut par erat , efient admoniti, turbulenta, quam fana, conlilia fequi, ac armorum, quam precum , viam ingtedi maluerunt. Domitam tamen fuifle iftam eorum contumaciam , ac utrumque non nifi fada coramlmperacoribus publica culpae deprecatione, & fidelitatis ardiore facra- mento praeft ito , rebellionis gratiam ob- tinuifle : in Przemyflo-Ottacaro II. qui cum poft impetratam de Bojemia 6c Moravia a Rudolpho Imp. inveftitu- ram, homagiumque praefluum, perjurio fe contaminaflet , ac Auftriam Stiriam- que provincias,quas jure non potuit, ar- mis Imperatori Domino fuo extorquere temaflet, vitam in praelio (ann. nySjad Marcliefcldum amifit. 8 V. Addunt 5 K Annal. Fuldenf. • ( 6 Regino , & Witichindvu. ) 7 Mari an, Scopa* * tl, Mutius* 4 B 0 I E M AE CAP, III. 115 . V. Addunt & hoc tertium pro cauflx fux defenlione argumentam , vectigalis nempe , feu tributi penfionem. Negari enim non pofle , ab eo tempore ( ann . 804* 8oy. ) quo Caroli M. aufpiciis ab ejus filio Carolo juniore , armis domita, ac in verba Imp. Caroli M. jurare fuit coa&a Bojemia , 1 feculis aliquot conti- nuis ejus incolas argenti marcas centum quinquaginta, 2 bovefque centum dc vi- genti , Imperio Germanico folvere ha- buifle necefle, nec ab onere iflo prius quam tempore Friderici II. (Arm. 1 1 1 1 J liberatos fuifle. luris autem manifdlf efle , ut vectigalia feu tributa id genus, non-nifi fuperiores ab inferioribus , do- mini a fubditis, exigant. Nec obftare,fl quis dicat.exemptione ifla qua Frider. II. Imp. canonis antiqui pendendi gratiam Bojemis fecit , feudi naturam exfpiraffe, acregno abfolutam meri que imperii li- bertatem collatam fuifle. Certum enim efle, quod Imp.. in mentem id nequa- quam veniebat , ut fupremo juri , quod in Bojemos tanto tempore habuerunt ipfius deceffores , hoc ipfo aliquid de- traheretur : certum etiam efle Czefarea exem- 1 Regino. Schnfnaburgenfis. 2 Silvim , in 'hi/i. cap. 15 ), & Borean hi/i, Boj. in Br^etiJU 1 « 124 R E I p V B L 1 C AE exemptione illa, qualitatem fa!rem,non naturam ipfom feudi Bojemici, aiiquan- , tum variade ; refet valle prxterea Impe- ratorem non vulgarem oneris prifci por- tionem , quo Bojemiam obnoxiam reli- quit, ut videlicet ejus princeps tum eunti ad Imp. Curiam Polono regi de com- meatus fecuritare prolpicere teneretur, tum proficilcentibus Romam inaugura- ) tionis cauda Imperatoribus iple vel tre- centos armatos daret , vel argenti rnarcas totidem reprrdentarer. VL Multum denique ad probandam feudi Bojemici naturam valere dicunt, ipforum Bojemorum principum a popu- lo comprobatas a&iones , qui cum in creandis Impp, locum inter Electores tenuerint hactenus , Imperiique Archi- pincernar, Romanorum Imperatores do- minos fuos, 5 provinciamque omnem Imperii nfcum feu Cameram ede fate- bantur; qui Imperatoribus, quoties jube- bantur, militabant; qui Curias ipforum, quoties vocabantur, frequentabant ; quo- rum principes rempub. adituri , ejufque adminidrationem aufpicSturi , invedi- turam folenniter ab iis petebant.Probaa- dis his omnibus non ede operofo labore opus. Ipfosenim praecipuos Bojemica- ram i Ditmar . Cbron . lib. B : 0 IEMAE- C A P. III. i 2 f > itim rerum fcriptores Cofmam , Dubra- vium , Hagecum , paflim ea recenfere. Dominum fiiifle appellatum Carfarem d Boleflao Sxvo , ( ann. 964. ) Brzetiflao utroque ( ann. 1038. 1041. 10.9S. ) ac Friderico (ann. 1175.) Ducibus; a Wla- diilao utroque ( ann.n < 7. 1477. ) & a Georgio (an. 1460.) Regibus: lic fifcum Imperatorium eile provinciam illam to- tam, faflos eile, non tantum Brzeri- flaum I. (ann. 1042.) fed eundos etiam ejus conliliariosjmilitafleCacfaribus cum Bojemisfuis.Sobieflaum II. (an. 1159.) Cunrado in Saxonia , Wla diflaum I. s ( <$«*• 1 1 sp* ) item que Sobieflaum II. . (ann. 1 17 $.) Friderico in Inftibria ; Hen- ricum-Brzetiflaum (ann. 1 1 5(4.) Henri- co inLufatia ; Wencellaum I. (an. 1 2 3 6 .) Friderico II. & Georgium (ann. 1448* 1461. ) Friderico III. in Auftria, Ferdi- nandum I. ( ann. 1 J47. ) Carolo V. in bello Smalcaldico : Ad imp. aulam ve- nire juflbs , obremperafle , venifleque Sobieflaum I .(ann- 1 13 i.jadLochariuni Bambergam,Wladiflaum I .(an. 1 j 75. ) ad Fridericum Roncalias , Fridericum (ann. 1*187. ) ad Frideric- Noribergam, Przemyflum (ann. j zoo.)ad Philippum Moguntiam , & ad Fridericum II., (ann, 1 z 1 1.) Bafileam, Wenceflaum II. (an n. 1124.) ad Adolphum Gramhaynam, 3 c (am j. Kt" n 6 Reipvblicae ( ann . 1199.) ad Albatum Noribergarn; Iohannem (ann. 1318.,) ad Ludovi- cum IV. Oegram St Domazlicium : re- galia inveftiturafque ab iis petiifleacae- cepifle, Borzivogium II. ( ann. 1098.) Vldricum II. (ann. 1 10 1 . ) St Wladi- llaum ( ann . 1 1 1 o. ) Duces ab Hernico, Wladiflaum pollea regem ( ann. 1138. 1 1 40. a Cunrado; Sobieilaum II. [ann. 1174.) St Fridericum , [ann. 1 178.) a Fridcrico I. Henricum Brzedllaum [an. 1 19 1.) ab Henrico, Wencellaum I. [an. 1 zt6. ) a Friderico ll. Oetaearum (ann, 1161.) aRichardo& [ann.i tjg.) Ru- do lpho , Wenceflaum 11 . [ann. 1191.) ab Adolpho j Iohannem ( ann. 1310.) ab Henrico patre, Georgium(<t». 14^9.) & Wladiflaum [an. 1477.) a Foderi. III. Ferdin.I.ftfMw.r 53 1.1 ^41.) a Carolo V. Matthiam [ann. 1608.) aRudolphoH. Ferdinandum II. ( ann. i6iy.) qui nunc jam imperat, a Matthia,Sc alios ab aliis. Omnia vero ha*c talia eflfe , ut cum apud omnes fanos rerumque peritos fidem inveniant , ut notoria , tum ad tuendam Imperii Germanici majeftatem, demon- flrandamque fummam Caefarum in Bo, jemospoteftatem , contra diverfum Ten- dentes ac perduellioni feneftram patefa- cientes, plus quam fatis valeant. V 1 1 . Reflat igitur ut aliis quoque, quos Boiemae Caj. III. nj quos contrarium feniirc diximus , au- rem accommodemus , &: , qu;e ab iis ad aflerendam Bojem.x gentis abfJfuram nec precariam, aut ab alieno pendentem arbitrio libertatem produci folent , per- cipiamus. Queruntur omnes illi , Ger- manos magni alioquin nominis fcripto- res' plerofque , hac in materia, contra quam hifloricos decet, affe&ibus immo- dice fervire , 6c de juribus gentis Tuae ni- mis arroganter ac ventofe , noflrx vero nimis dilure,quandoque etiam injuriofe, acdiflimulanterdiflerere. Negari nullo modo pofle , viam fa&i perfxpe apud Germanos via juris fui fle priorem , ede ipfos gentem ambitiofam , invidam, vi- cinifque gravem, 4 ita ut in proverbium abierirjTcv Qgcpyx.cv tyl\cv cbc fe illos femper cora- tempfifle cum alios quofvis , tum inpri- mis Slavicx linguae homines, iifquenon modo fervitute gravandis , verum etiam penitus exftirpandis , vires omnes fuas irttendiffe. Magnifice quidem illos ja&a- re, quafi Vngari, Dani, Poloni, Marco- mani, Helvetii, Allobroges, Batavi, ali- quotque alii , regum Alemannicorum fint clientes feu vafaiii. Sed fi quis gentes ilias 4 Cofmeu lib. i 1 « ad Ann. 102.0* 5 Eginhart. de vita Caroli M. n8 ReipvblicAe illas interroget, nam res ea lic fe habeat, refpoigfaras, jadantiam iftam Germani- cam, gerras efie meras. Sic fi quis rerum Bojemicarum experientem aliquem, ve- tufiatifque gnarum virum roget Boje- mia', focia acfaederata Germanici Im- perii , an vero beneficiaria ac feudalis fit regio , afieveraturum firmiter , amicam potius, acfocietate aererna devindam, quam ullo modo fervam vel clientela, rem efiej-idque his quae fequuniur de cauflis. / VIII. Principio, Haudquaquam omni- bus probari, quod Bojemia in Germania potius quam in Sarmatia collocatur. Argutiam hanc nihilo efie firmiorem, quam fi quis Romanae urbis territorium _ Italiamque univerfarm, propterea quod ab hominibus prifcis Graecia: magna: efie regio dicebatur , Imperii Graecorum fe u Macedonici provinciam vocare ve- lir. Non vulgaria occurrere, ob quae quis diverfum de Bojemia debeat ftatuere. Neminem videlicet efie inter Geogra- phos veteres , qui d Bojemis hac tempe- ftate habitatam terrae portionem , Ger- maniae regno verbis difertis accenfieat;re>. centiores vero, vel cariratibus domefticis pIustEquo addidos, gentem fuam adu- Iari,vel errore multis communi, ab accu- ratiore rei in veftigatione averti. Quibus ) > Bo IEMAE C A P. III. ll 9 Germania finibus circumfcribaciir , ex Tacito, Mela,Solinoque, attentis le&o- libus efie manifeflum* Cornei. Taci- tum , 6 fcriptorem vetuftum pariter idoneum, quique cum Germanis Rheni accolis diu & multum fuit converlacus, aperte dicere , Germaniam omnem , d Gallis, Rhaetifque&: Pannoniis, Rheno & Danubio fluminibus; a Sarmatis Da- cifque, 'mutuo metu aut montibus , fc- parari, caetera Oceanum ambire. Pom- ponium Melam 7 fimiliter tradere , ab Occidente eam ripis Rheni ufque ad Al- pes , a Meridie ipfis Alpibus, ab Oriente Sarmaticarum confinio gentium , qua Septentrionem fpectat, Oceanico lictore obduci. Solinum denique 8 perhibete, extendi ipfam inter Hercynium faltum & rupes Sarmatarum; ubi incipit Danu- bio, ubi definit , Rheno perfundi. Cum igicur Bojemia Germanis ad Orientem ulcra faltum Hercynium &C Sarmaticos five Sudetos montes fit fita , 5 c a Ger- mania locorum a fperitate metuque mu- tuo feparetur , nihil elTe quam ob rem d Sarmatia avellatur. Marobadum cace- rofque Marcomanorum feu Moravo- ium reges , iis vicinis quaqua verfum I, locis 6 T 'iemorib. Germttn, 7 Lib. 3. Geo graph, 3 . s Solia, > 1 5* 'o R e i p v * t i ,c ae locis , longe olim &c late regnafle , Qua- , dis, Vandalis, Sarmatis, Siibis, (Suevos corrupte vocant, )pra:fiiifle,fed rerum in Germania potitos nunquam fuide. 1 Ger- maniam enimdllos , ut Paterculus 2 air, • ad Ire vam & in fronte , Pannoniam ad dextram , a tergo fedium fuarum Nori- cos habui fle. Accedere vetuftis hi fce ra- tionibus argumenta etiam ex hiftoria re- crentiore. Ab Henric. Aucupe 5t Otto- nibus Imperium Germanicum verfus Orientem ultra Albim & ufquead mare Balcicum ccepifle prolatari, defendendik que a mutuo ex Sarmatis oriundarum. Slavicarum gentium metu, ejus finibus, : prafeduras limitaneas efle conftitutasi ' earum cuftodes , nomenclatura Ger- manica, Marchiones cognominatos. Id .genus praefe&uris , ubique a Germania dirimi hodieque, ut Poloniam , ita&: Bojemiam,- Marchia nempe Brandebur- gi, Lufatiae, Mifinine, Stiria', quaeque jam pridem [an. njij. vel (quod alii volunt.) ,ann. i i6'dT. ] in Archiducatum efl: con- verfa Auflrix fupra Ana(um , & Mar- chia Caubana feu Vuochburgenfl. Ca- rdum V. quibus .Germania finibus ter- ' minetur , melius quam quenquam fcifle- .cum tamen, eam in circulos partiretur Bojemiaa Eiitrop.-in Rom. Pliftor. breviat* A \ YelL Patere, I Boii mae Cat. IIT. 137 tum nova dicebatur , miles ejus non multam a periculo abellet , proelium confilio diremillejcomiterque majorum exemplo, & abfque libertatis praejudicio omni colere ejus majeftatem ac pendo- nem annuam pendere promittenti Bole- dao pacem dediile. 7 XI. Sequuta longo pofl tempore ede pernitiofa ac feralia apud Bojemos inter fratres agnato fqu e Duces odia, fimulca- tes , ac de principatu concertationes. Doluiile enim plerifque , quod in prin- cipatu de&ionibus , fratres vel agnati ipfis anteponebantur. Ideoque invidia ac ambitione attos , perfaepe ad-Getma- nos ccnfugifle , &c corrogatis apud eos auxiliis, bellum in patria accendille, fce- ptraque a quibus tam populi voluntate, 'quam procerum fuffragiis arcebantur, vi rapere centafle. Germanos vero Cx- fares non prius auxilia ipfis voluiilevel decernere vel afferre , quam facratnento ac conditionibus, quas in avitx Bojemo- rum libertatis praejudicium obtrudeban- tur alligati , fuam in patria dignitatem Germanis Imperatoribus acceptam fer- rent. Perveniffe via ifta ac ratione pro- brofa ad Bojemiae regimen , primum omnium Vldricum ducem, qui Iaromi- I 5 rum ? Wi teshinii L 1 . Sigtbtrtw Gembl A;enf, - 15 S ' R E I P V B L I C AF lum fratrem legitime inauguratum prin- cipem i Henrici III. Imp. opibus ducatu exfuit , ac in Poloniam fugavit. a Et quamvis exful infelix de illa tam atroci, accepta ab dignitatis invafore fratre ia- ) $uria,apudeumdem Imp.Mersburgi que- Itus , remedium fe adverfis luis rebus inventurum fperabat , vincula tamen pro rdlicutione pertuli ITefub Ethelbodi pnefulis cuftodia. Ac hoc porro fratri in manus traditum Vurfiovicenfimn fuafu oculos amififte* — En quo difc ordia fratres * Perduxit mi feros I X 1 1. Gloriari ab eo tempore non de- Ilitifle Germanos, Bojemiam fafces fuos ) Germanicis Impp. fubmififie, &: duces, qui in eorum verba jurare tenerentur, habui fle» Vanam tamen efife illam ja- ctantiam. Vldricum enim principem , ut 6c pofteriores ejus ftirpis duces , fi quam promiferunt , vel dederunt Impp. fidem , nihil avita- gemis libertati po- tuifie derogare. Perfonales fuifle illos contra&us , &C cum perfonis exfpirafie. Nunquam enim in id, quod fic ab iis eft gefhtm, populum confenfifle , nunquam id ratum habujfle ,. nunquam figillo pu- f blico feuterreftri munjviUe. Non minus jam Dithmar , Chron. lib . 6. B oiemae C a p, I IT- 1J.5 jam tum illis Germanicam , quam nunc Germanis Hifpanicam ambitionem , af- fedatamque omnibus imperandi libidi- nem, necinjuria, fuifle fulpe&am. Vigi- lafle igitur ipfos , fervitutique hoc genus omni mafcule obnuntiafle, ac contrariis a&ibus , nullam eam efle docuifle. Ma- nifeftum id ex eo efle , quod luas leges, fuaque jura,Impp. id genus praefu ruptio- nibus opponebant, nec ullius ducis , qui Cadaris beneficio, & non libera ipforum eledione, praeefle ipiis contendebat, im- peria , abfque controverfia ferre vole- bant. 1 Caelaris decreto connitenres ad fceptra principes, Caefaris,ntm fuos, prin- cipes per ludibrium vocabant. Exempla efle in Bomvogio II. Vldrico II..Sobie- flao juniore , Theobaldo adolefcentulo, qui quamvis de ducatu a Caefaribus in- veftiti , iis tamen quos populus optabat, dignitate cedere fuere coadi. Confonare id Imp. Friderici II. judicio, qui cum Bojemiam ornabat dignitate regia, in- tellexerit eam 2 regnicolarum Eleilione t non Imperatorum munere j conferri dein- ceps in Principes debere. Nec Brzeti- flaum 1 . nec Conrados , nec Zpitihne- vum , nec Svacoplucum , nec Vladi- flauml.. s 1 ‘Dubrav . lib. Hi fi. Boj . io. 2 Hagec» in an, x 1 1 1 . ante privi L T40 R EMifBL I C AE flaum l.nec Sobieflaum leniorem Duces, nec Ptzemyflos , nec Carolum ejulque filios , nec Albertum , nec Ludovicum, nec Maximilianum,nec.Rudolphum II. Reges , cujufquam Cadaris beneficio falces fiios , vel acceptos culille vel te- nuille. Carteros vero cum Duces cum Reges, uc Wratiflaum , Vladiflauiu, Wencdlaos I. & II. Georgium , Mac- thiam II. (quod ipfum tamen plerique fadhimefle pernega nt, ) propeerea quod gratia , cum apud iubdiros , a quibus eli- gebantur, cum apud Cxfares, cum quibus familiariter verlabantui:, niti, ac multum valere ie videbant, Imperatorum impor- tunitati ceffille , & inveftituras plerum- * que renuentibus, vel etiam infeiispro- ceribus fuis , quafi qac tQ acce- pille. Et certe illas etiam, quas fic acci- piebant inveftituras , honorarias faltem, ac abufivas hiiffe, &c de dignitate, quam in Ele6lorum collegio jam olim prome- ruerunt haftenufque obtinent principes Bojemix , quam de ducatu aut corona ipfa , potius efle intelligendas , ac inter- prctandas^documento e fle literas Impp, feudales , leu Brevia teftaca , qux a Frit ) deri c. 1 1 [* Vlgdiflaus 1 1. (ami. i 47 y.) $c a Carolo V, Ferdin. I. (ann. 1 541. j ac- ceperunt. Documento fimiliter efle ipla in inveffieudo adhiberi folita infignia. Bojeiiros Ix O I EM AE C A F. -I XI. -T^K Bojemos videlicet principes qui inveiti- ruras expetebant , in a&ibus iliis’vexijla Itnpp. in manus porrexi ile , eademque nb iifidem recepiffe , eum fi de regno vel regia dignitate efienc inveniendi , ex Curix confuetudine.per gladium id?non per vexilla fieri oporteret. Impingere haud leviter eos, qui ftatuunt , Bojemix principem, quia Elector habetur, propre- rea Imperii etiam elle-vafallum- Nihil ablurdi ineaeffe , fi qui liber alioqui fir, Elector optetur. Non Germania: Supe- rioricatem, qaam vocant, ullam, verum vicinirarem , beneque de Germanis me- ritorum complurium Boj. principum ' amicitiam atq; focietatem arctiiiimam, inprimis vero utilitatem Imperii publi- cam , popofdffe effeci fieque , u: princi- pes \&C .Ordines exteri , in inclyto illo conftitucorum creandis Impp. princi- pum . Germanorum . collegio , unum ex imperii amicis, 8c eum quidcm.cxteiis cum viciniorem , tum foederibus devin- diorem , cujus potentia nec ibeiis ali- quando efie poflrt terrori 3 nechoftilus communibus, defpicatui, vellent habere, I qui , -citra prilex libertatis fax ja&uram, tum diffidentium parique numero inter fc 3 0 tbo Vrifingm f de gejiU Frid.I- lib. 1 . \caj>. j . Arni f dejure^majeji. i. i>c, 6. 141 R £ I P V B L I C AE fe quandoque concertantium Ele&orum vota , ut Arbiter dirimeret , tum Ele&o. ralem dignitatem fuam ; dignitatem, in. quam, Elc&oralem, non regnum, creato , voce libera Imperatori novo acceptam j ferre , quin & eum ipfum comiter, por- recto inter epulas folennes poculo pri- mo, venerari, tanquam amicus non de« tre&aret. Inter Impp. (Rudolpho I. fal- cem excepto ) repertum efle neminem, qui Bojemiam vel Moraviam , eleCtis a populo fuo D.ucibus Re gibufve infen- dum aut jure feudi ab fe concedi dixerit. Omnes dignitatem iis confirmando, di- flin&e feuda Germanica , Bojemia: Mo- raviaeque olimab Imperio-cohaeientia, a Bojemia ipfa & Moravia fecernere: illa abfque exceptione.jure feudi conce- dere, has certo mado, juxta morem, jufle & rationabiliter , quaterna ab ii» & Im* perio debebant fufeipi ac teneri , ideoque feudalia jure feudi , propria vero jure proprietatis , cum pleno dominio obti, nenda confirmare confuevifle. 4 Fa&oj quidem fuifle fupplices tlenrico I 1 1, iBrzetiflaum I. (ann. 103 1 . ) &Rudol- pho l. Przemyilum Oetaearum 11 . (an t } 1176.) ac fidem iis facramento dedi fle, : * fed 4 Invcft. Frid.II. Richardi,Adolp.lmp, Alfolut • i bauno Wencejl. R. Albert,. BOIEW A£ C A P. II r. 14.5 ied partim malis arcibus , infidiofilque yafutorum flagitatorum cfcniiliis.iire- citos, partim juris inimica necefluace, ac temporis iniquitate ada&os , id quod alioquin non debuerunt , certis con- dicionibus feci fle. 5 Quod igitur fic gcftum hic iit , a Praetore non haberi ra- tum, nec vim tantam ex anibus paucis illis, neque continuis, accipere potuifle, quo minus cor vel contravenrionibus, vel temporis longi praferiptionibas ex- ilinftum cenfeatur. XIII. Efle praeterea hoc tertium quod vindicandisab Impp. .Germanorum do- minatu Bojemire principibus ferviac,Bo- jemici nempe principatus vetuftatem. Publice enim conflare, quod.confederit >ens Bojema his in terris , eonftirutam- que fuis moribus ac legibus rempub. in plena libertatis poflTeflione renuerit, ^li- bere ab fe optatorum prin cipum fcepttis gubernata fuerit, longe prius, quam Ger- manici Imperii nomen e flet inter homi- mes auditum , quodque , nec leges , nec majeftatis jura , nec vivendi morem, ab dis acceperit, nec Ripuariotum, vel Lon- gobardorum placitis unquam fubfcripie- rit cum tamen ea fit feudorum natura, ut omnia illa, a dominis fuperioribus reco- S h, Mutim Cmon. Gcrman- lib. 1 1* 144 Reipvb-licae recognofcant, iifque accepta ferant. Ca- lolum M. hominem gente Francum non Germanum 6 poft aliquot fecula demum, Imperii fafces in Occidentis regionibus arripuifle,& cum prolatandorum domi- natus fui finium infitiabili cupidine ar- cieret , fuifie quidem Bojemica: libertati infidiatum, immilloque ex Bavaria cum armata manu in fines gentisCaroIo filio, fortunam periclitatumjfed cum is, (mn* 8 cruenta visoria potitus, domum rediflet , & de virtute Bojemorum belli- ca , deque inacceffie regionis itinerum difficultate, ad patrem retuliflet, cumque Bojerni etiam ipfi , 7 muneribus oblatis amicitiam cum illo felincere culturos, majeftatemque ejus imperii, comiter ve- neraturos recepiflenc , ab ulteriore noxa abftinuifle. XIV. Negare fimiliter neminem pofie, feuda,6c eorum jura, quam Bojemorum rempub. legefve , multo efle recentiota, Bojemam nempe remp. pariter vel cum Gothorum, vel cum Longobardorum in Italia regno cccpUIe ac creyifle , Sc Ger- manico imperio , ficut di&um jam eft, aliquot feculis elTe priorem : feuda vero tk eorum ^ Bodm. de Repiib.lib. i.cap.c). 7 Ant* Sabellicum Enn. 8 . lib. 9 . Hi/i» Aug* Compilator S,G>tom* V-irvCarokM* BorEMAE CAP. in* I4? t eorum confuecudines , in Germania demum polt Ouonum tempora £c poli Hernicos, fob Imp. Lotbario Saxone, ufu invaluiile, nec quenquam adhuc au- ditum efle, qui (ut de cxceiis m Germa- nia feudis factum, eft) tempus certum, quo Bojemis uti tata , fafces tuos princi- pibus quibus vellent committendi libera pocetlas , ab aliquo fuerit adempta , Sc, quo Bojemia Ca: larum Geiinanicorum beneficio primum conferri » aut a quo principe primum via illa poilideii ccepe- ric, edere potuerit. Verum profecto ei te quod Fridetici 1 1 1. Imp. internuntio Gurcenli Prtrfuli.aptid Lindum aliquam- i domafcule refpondit mifius a Georgio Rege Iohannes Scernbet&ius : Li herum videlicet Bojemos regem habere. s Cun- &os prteterea tam recentiores , quam prifeos illos Bojemorum principes , fota p£t gratia , & populi fui voluntate , in regno fuo fe rerum potiri ac regnare, hactenus conftancereffc p tofe dos. In co- mitiis vero Imperii publicis inter Status, nec locum illos , nec vocem habuilTe ha&enus , 9 nec ut haberent , unquam i ambi ille. Merito igitur videri abfurtium, * Iv ii quis* 8 Cjerurd Roo. II ist. r- Ul>. 8» 9 ‘7s Ticol. Bellus rcr. politic* tw*. L difiurf 1 1 . R n p m i c ae I i quis, quod vetuftius eft.ei quod novi- » eer inolevit , ortum ac fplendorem fuunj acceptum ferre debere , vel , quod tot principes viri , divinitus & a. populo fuo fe habere agnoverunt, falfo, 8c dicis cauf- / &, ab ipGs ja&atum ftiille commentetur. XV, Nec (ane (i vel maxime quis po- nat, dominium fupremum inBojemiam habuifle vel habere Germanorum Imppd ©bedientiamque eis fuilTe a Bojemis de- negatam , viam fodi &c armorum eos debuifle contra recufantes juris ordini legitimo anteponere. * Recepti enim efle juris, recuperantem fuaper vim , omiflb juris ordine , jus omne , quod habuerit . perdere, 1 nec utendum efle imperio, ubi t legibus agi poteft. 3 Societate quidem , foederibus, acamiqitia propiore, &, du- bio procul , quam ullum aliud regnum ardiore , cum Germania Bojemiam jam olim coi ile , fed focietatem tamen ac amicitiam iftamnihil, vel Germanici, vel Bojemici populi majeftati , legibus, juribus ,, moribus , libertati , derogare. Hos intra fines ftetifle femper utraque in gente concordiam , quos , quoties pars alterutra (veluc , cum amicorum alius ^ alio eft potentior , non raro leonina efft folet 1 /. exflAtjf. quod met. cauf. 2 l.Jiquk in tantam C, mde vi* 3 Tacitus» B O I EM AE C A P. V. 149 wfettum, Regem. popofciflc, numeroque pravaluijfe, Hagecum fctipcorem, y (ficuc & Dabravium nuper) domui Auilriacx con&cratum , reni iftam mulco quam alios crebrius inculcare. Ex permultis jplius narrationibus hax hominibus comentiolis oculos vulnerate cum per- hibet : ( an. 711*) Libujfam concitat* a Typhon io , adverjkt regimen muliebre fium , Sojemorum nobilitati injunxijfe , ut ad diem, quem principi eligendo primo ouoque tempore cJJet condit utar a , Libini J ibi prxfio fint omnes. Rem fi ipfirum ar- bitrio velle permittere, ut quem dominum populo elegerint, ipfa habeat maritum. ' Morem fi ei ge (luram , obf equio , quam ab iis ipfa fit experta , haud paulo majore. Vocatis igitur ad diem , Divum de prin- cipe optando relponla edifletuifle , ac legationis , qua ele&io ei denuntiaretur, ad Przemyflura ocyus cum muneribus deftinandx monuticem fuifle. Legatos, cum equo duce ac indice principem no- vum reperemur , Libuflre , cognomina- tique a Czecho populi omnis nomine, his eum verbis compellaile ; (ann.y 1 1-) Salve, & folve boves, princeps leciifiime, folve: Libujja domina nosira, & popu- lus C?cc horum omnis 3 jubent te venire Q^j' abfque s Chron. Rojenu t*0 R-E IT V I t t C AE .abfquemora, ac fafces principatu* fume- ' re ,. res no/lra univerforum , nofjitc adu ipfi, in tui i fumus manibus: te principem, , te judicem, te nitorem , te defcnfinm, te dominum fidum clepimus. Vitimo tan- dem principatus {ann. 745 '') anna cot- . reptum morbo gtavi Ptztmyilum, con- vocafie Optimates.Scquod princeps olim ab iitcjfet eledtus magnas egijfe gratias, erantem ut eandem Ne^amjJlo filio vel- lent fervare fidem Spe- autem bona ab iit impletum, vitx finem fecijfe , &Ne{a- vnyfium principem electum in ejus folio ducali fuijfe collocatum. Sic NeXamyflo decedente, (ann.^ 8 j ) Optiwdt iiw vinn- , dato convenijfe multitudinem omnem, & ' elegifie concordibus cunilarum votis in principem Mnatam ejus filium ,fic Woge- mtm , Qfiromecpio ( ann. S04. ) accerfi- .tam , fuijfe dettum ; Jic cum Wogentu (ann. 8 1 1 . ) fiitis concejliffet , convocato populo univerfo , difeeptatum inter Opti- mates ac primores , utri e duobus ejus fi- liis committenda ejfct rerum fumma: con- ventu fiepuenti populum ( ann. 875.) elegifie principem , & in principali fi- JiocoUocafii Ncclani filium Hoftivinmt, Berlfvogmm principem ( ann. 890.) electum , cum paulo poli rittts factorum, veteres abjecifet , concurfn populi Jhfto, fuijfe de dignitate (ann.8i)4- ) dqeaum. B O I E M AB CAP, V. 1 f T fidpoB multiplices etiam cruentas con- fultationes, quarto annopoft (ann.S^S.) revocatum . Zpitihnevo mortuo , i?cr- ^ivogio fceptra qua abdicarat rejumere .abnuente, (ann 907.) eledum, rcbufque impofit um fuijfe Wratifiaum : Wrattjlai diujus filium & fuccejforem Wencejlaum in palatio Wyjfehraienji conventu proce- rum frequenti (ann. 911.) dixijfc ad ,jnat rem ; EJ]e fi videlicet patrii voluntate ultima relictum patrimonii haredem , ab Optimatibus vero primoribufque &melio - ribus terra univerfis principem eledum. . In Bolejlai Sxvi locum fuiffr /ann. 96 7.) cledum ejus filium cognomento JLenem Bolejlaum. Poft faca Buzetillai Pugnacis; Bojemos cum conventu ad Wyjfehradunt .publico Jh^etijlai principis tt^i amentum deliberatione matura expendijjent > (ann. J o H • ) tXpgi&efibi principem volunt a- . 1 ibus corifiuticnt ibus , Zpitthnevum de - funffi filium natu maximum, ^ib ejus .morte fiatrem Wratifiaum .unanimi cuti - •Siorum voluntate ( ann. i otfi. ) eledum fuijfe principem. Cum Otto a cjuibufdam, Waceco fuafore,princeps in caftris apud Glngovum .poftulatus , Pragam inaugu- rationis ergo eflet^n. 1109.) addudus, fuijfedb Optimatibus &.multitudine ex- tern, infolentix ifiiintercejfum , &* quia frater ajfenfum populi publicum , abfque mandat» 2fl R I n V B L I C AI mundato VVacectu cum Theodorico rem eam effent atifi, decretum fiittum .ut t eme- rita* ista, nec locum, nec vim ullam obti- neret. Via igitur juris & populi univerfi eledtione. pervenijfe ad culmen hac digni- tatis VVltidijhum , Svatopluct jam olim . defi gnatum fucc efforem. Morienti porro huic Wladijlao , maxima Bojemorum univerforumcongratulationefirm. ut {.;) jiiffettum fitiffe Sobiejlaim fiat rem ju- niorem. Hunc cum de flrutlis vita Jiia infidiu cjucflurus, concionem (ann. 1130.) aliquando advocajf et , verba ad primores populi facientem clixiffe ; Vobis me vos, vivo adhuc YVladiflao meo fratre domi- num elegi Ilis ; locum itaque hunc digni- tatis adeptus fum DEI mifericordia & veftraele&ione , ac devoluti onis aquita-r te. Def unito vita Sobicfiao exarjijje in. populo creandi cauffa principis , turbas ingentes t aliis in alium inclinantibus , poitremo tamen (ann. 1 140 ) convcniffe Nacferadi prudentia univerfos , &c ele- gifle principem VV ladifiaum Wratifiai Jtcgis ex VVladifiao filio nepotem, Wladi- fla i hujus filiuni Frideiicum , giatia po- puli exddifle,& Bojemia: finibus vel in- gratiis exceflifle. Eo(ann.iiSi*)difie - dente- proceres fibi elegi fle dominum ex JHoravsa Cunradum . Ducem. Inferiis tfenrico- Br(e\iflao principi Doti unis cum Eoi em at. C ai». V. 2*3 llt&uptraiiu , (ann.i 197«) conveni ffe re - £»/ primores, & de principe eligendo /r 4 - tinjje : : Pr7emyflum & V Vladtjluimfra- tres produitos furjfi ut Candidatos. Hunc ex cuBodiit ext ratium , ffr.in dominum ele&um , rerum accepi (Jc habenas , illum ne injurias acceptas vi ndica retjprx teri- tun},vicem ejus mifivantilms ex nobilita- te. tenuioribus pleri fijue. Fridtricum Imp. ( ann. 1211.) fecijfe in dixta Bafi lien fi Bojemorum regi eam gratiam , ut ipfe ejuajitccejjbrps , regia dignitate ornaren- tur, non Caifaium munere ied populi fui ele&ione, Mente Pr^emyjlo 'Pege (anu. izi6.) conveni jfie P ragam Ordines Boj e- ?nos , & de filio ejus VVenccJLto,vivo tum adhuc patre , in%egem eligendo con ful- tajje. Albem Iulei Imp. filium Rudol- phum (ann. 1 3 07.) deprchendijfe , non- nullos cx Boj emis ab fi , ut quem inviti elegi flene , animo ejje alieno. Irritatos Henriei Catinthii dominatu avaro ac focordi proceres , ( ann. hio-) alios mutuum rogajfe , ideone \egem ipfhm elegifienc ut Boj emicis rapinis fcque fiof- que ditaret ? an non principis reipnb. je- curi potefiatem , ut habuijfent eligendi, ita habeant abdicandi ? alios rcjponfajfe,. Henrico Cajari ejje filium hh annem , & fiatrem VValramum , pojfe altem - txum poltulari legem. Accitos Lotium a 1 oh anne 2f4 R t T p v B t 1 C AB lohanne %ogp regni Ordines , 7« oj ( ann. 13 ISO objecijfe ; Habens fi ab an. tiquo , comprobatum a %egibus Impera - toribufquc , jus & facultatem domini Regifque, qui placuerit , eligendi & af- fumendi : mirari fi magnopere , qui fiat,, quod nihil pen fi habeat %ex, fuoubfque fici tu, Ludovicum regno obtrudere , Ordt- numque /« Legibus eligendis jura , irrita facere , nullo modo- fit tolerabile, - Comperta Sigifmundi morte, (an. 1437O convenijfe P ragam Ordines , dr videntes. J reipub. ejfe ex ufu , ut T{cx ab [que mora * eligeretur, elegille Regem alios quidem ^ /libertum ^Auilrium Sigifmundi gene- rum , alios vero Ca^ymirum Poloni regit jratrtm : Et ^ ilbertum fuijfe Prag # (. ann . 1438.) ab iis qui ipfitm elegi flenc fi lendi de exceptum. Albertmm Bavarum de fuain %egcm Bojemia (ann. 1440.) electione fuijfe per legatos jkClum certio- rem.- Barones, Equites, Pragenfir, & ci- vitatum aliquot legatos. , poti longam, de iis, qua e rep. cjfent, deliberationem, ( an . i4?8- ) elegi (le fimul & declara ile 7 ^- gem Boj emi a Georgium.. Pr ater i is apud Cutnam comitiis: , pofl multam- delibera* tignem, concertatione fque varias , confini *. fijfe(ann-. 147 1. ) tandem Ordines & Kg- gem elegi fle VVladifiaum. luSHs Ludo~- vico %e gi perfiluns , viros, ottones exfin- Boiemae Cap; V. Ordinibus fdeftos t Jacr amento fuijfe dcvinttos, {ann. r f 1C-1 f 17.) ut %egcm dominumque regno digerent 5 Ec , Regi dedo Iglaviam ufque obviam fuijjc itum. XXX. Ha?c qua: fic ittyfay petita recenfentur, & muUa,& parce fui majo- re fuperrtuafortafle cuipiam pofie vide- »; importunitatem tamen adverfario- rum erte tantam,ut tertium paucitate vel brevitate nolit erte contenta. Devoran- dam igitur erte neceflario, &: exterorum quoque hirtoricorum confenfu accumu- landam hanc prolixitatem, elatius erte, ’ quam ut Icioyvdpcuv quifquam citra pervicaciam poilit dvlsyv a ilovn de hoc fuis temporibus indubitato jure teflimonium, cy 6 Bojemi^ inquit, nequa- quam reges 'c popularibus , fcdab externis nationibus , quem virtute atque juflitia poti orem putaverint et er e instixv- xo fibi deligvnTj it a ut /modo Vn garis modo Polonu, & {ut hodie. videmus) non - nunquam Germanis ,Bojemia regnum dt~ feratur . Pra:cipuum &c accuratum hi- rtqriie Germanica feriptorem Mutium, 7 . efle quoque ufurpata in. regibus, creandis Ordinum Bojemorum libertatis certem, cum' 6 Paulus Jovius bifi. lib.y o* 7 Ger- 7 >}an~Cbront lib, 11 . R E ! V V B X I C A£ cdm ait: A pelerata VVenccjlni adoleftcii - tis ucce , Bojcmos pofi longam canjult titio- nem elegi fle Hernicum Comitem Ty volis & ducem CarinthU. Albertumvcro Imp, ubi intellexit Hernicum eleftum in re- gem, in Bojemiam cum exercitu movijfi , . & cjelto H emico 3 fecijfe Regem Boj emi a % udolplntm filium. Pofi fiudolpbi mor- tem , magnam inter Bojcmos obortam effh controverfiam ; alios enim alium voluijje regem. Quopiam aliquem Bojcmumvo - htijpe ; aliorum quopiam Fridtricum Rgs- dolpbifiatrem, quo/dam Hcnricum Carin- thium petiijfe. Hcnricum quidem omnes fuijfe ele&uros , nifii multi a tumultibus abhorruijfent. Vbi Hernici Imp. piius, ( de lohanne 8 loquitur ) fines Bojemix attigit , occurrijfe illi obviam Hernicum, quem Bojcmi in Regem elegerant. 9 /# Boj emi a tefiamento,quo 'heres regni Boj e- < j otici Albertus confiituebatur, promulgato, quopiam recufafle Albertum , &• Cafimi- rum regis Polonix fiatremKcgein falutaile Bojemorum : Et , Bojemos qui Regis Po- lonia patrem in Regem Bojemix elege- rant , comparajfe copias. Pofl mortem Alberti , in Bojemia fuifie magnas difi fenfiones , aliis alium regem volentibus. Ccnvenijfe totum Eojemicum regnum , variajf e Germ. Chron - lib, zj, V Ub, z8. Boiemae Cap. V. 2 ; 7 •V.XT iajfe fintontik in 'Hegee\i%mdo.Fuif* fi qui- vellent LadijUum , fid majorem partem contradixi jjc , & ducem Bavaris Alhertum elegilie. Exempta, e vivis Lad.iho , tlel^egna Bojemiacantendijjt multos. Bojemos in magno omnium pro* cerunt & magiliraciutm conventu , au* dijfi horum omnium caujfiuex Oratori* Ims eorum , verum judicafie fi quoque vi* m ejsi, Quamobrcm elegi (Is Gcorginm Pogebradium. Confirmari hocjlts etiam a Bouiinio, 11 qui Icii.bit , cum Geor- gius Rex humanis exceffiflet, Cutnam Hernicos omnes ac alias e Bojemis convc* nifie , ut ex more Regem eligerent. Ku- doiphi Cafaris hiftoricimi loh. Sambu* cum, hoc loco non debere prtereriri,cu* jus Oratione inFerdin, I. obitum hac (ine verba: In H angariam t 'armati a lic* gem dejignatum- e/e prrfeHum , Extn xxvti. anno , Regem eiedum Bojcmia, Folonicatum rerum fcriptores>c'um Mi* choyienfem, 12 tum inprimis Crome* rum, 1 J calculo hascfuoiimiliter com- probare. Cromero perhibente, poli Si- gifmundi mortem , Jtiijde Boj amas in duas jkltiancs divifos , & partim Alberturus quem Vngari jam fibi regem creaverant R &\coron 1 0 lib.it), “ decad. 4., lib. x, 12 lib., cap. jj, 61, 6-j. 'i lib, ii, 17.. 4 5 S RmmicM :& coronarunt, partim Camirum VVU - tlijlni regis fiarrcm ad regnum invitafie, Silc/iorumque Duces & nobilitatem Bre- gcufim , Ca^imirum electum regem Bo- jemorum approbafie. Georgii Bojemio Regu Oratorem Albatum Colicam Po- l lupicium ,, retuli f e ad Polenia. regem Ca- pimirum, filium ejtu aliquem , ab Gcor- gio , de /latentia Bejemomm procerum, luccefsorcm , proteritis filiis fnis delli- nati , non hereditario jure quod nullurn efset regni apud liberam gentem , fed. Jingulari quadam omnium Bojemorum in Cajimirum propen/ione , & Unguo cum Polonis communione. .-A morte Georgii Regii , comiriu Praga creandi novi regis caufia inilitutis , inter Bojcmos muti- quam conveni/ie. Nam alioi Polonum , .alios Vagarum , alios Cajarem cupiific , nonnullos Hernicum Georgii defundi fi- lium maluifie. Fuificqui ad regem Fran- corum /pedarent: Luclovici quo-juc Eava- ri mentionem nonnullos fecijsc. Ad ex- tremum in comitiis ad Cutnos montes, Wladi/laum Capimiri Polonorum Regit filium , Regem fuifte ab iis renuntia- tum. Ferdinandi Archiducis Bibliothe- carum! de Roo quampiam in extollen- da principum Tuorum generis dignitate & gloria ell impiger , 8 c quanquam per j>a£Va affinitacefque cum Regibus Boie- B o IIM AE Ca i>. vi. 2'fff nachorum Cotbejenfium difciplinapro- fluxifle. Imp. enim Ludovici [. xvo, perhibentur ex S. Vici nomini confe- crato coenobio Cojrbe/ano, in Rugiam veniife monachi aliquot , religfonis Chriftiana: prxcones, ja&nque in popu- lo fuperfticiofo ab ipfa tum fui fle qua- liacunque , fed ea tamen immodica S. Viti martyris depredicatione refperia Chriftianifmi fundamenta. * Cum au- tem armis tributifque ambjtio forum ac avarorum nominis Germanici princi- pum, cum csEtera: Slavicce gentes , tum Rugiam quoque 'acerrime premerentur, mucafleapud eos profano cum domina- tu etiam novos cultus Chriftianos , & Rugianos,excuffo jugo Germanico pul- lifque Corbejenfibus doloribus, reli- gionem vertifle in fupetflicioneni , co- lendoque tam operofe Svianto-VitO' principia dedifle. Lucus &: cultus Pronii a Geroldo AntiiHte fuccifas , Svianto- Viti vero fimulacrum , direpto ejus fano ac cerario opulenti flimo , d Waldemaro Danorum Rege conci fum crematum- que fuit. 4 Veftigia tamen venerationis Svanto- Viti, ex Slavicaru gentium ani- R 5 mis, ’ 3 Helmold, Cbron . Slavor. lib. i .citjn (?• t j . 4 Helmold, lib, cap. 84» &Ub.i*cap. ii. 1« R I I P V B 1 I C inis, necdum penitus eximi potuerunt; Hodie namque intet eos adhuc, anticum amicus manu gratulabunda excepturus, vel , WjM»> re , lolet in- gemmate , compellationeque hae lita, Svianto-Vitum quaft Solpitatovern ce- lebrare. Summis hilce Diis jungebantur Dii complures quali intermedii, lirpeiii videlicet , &i inferi: ac inferi viciffint par- tinillygii, partitu terceftres , partiina- quatici; nympha: etiam , feu montium, fontium , & nemorum potentes Dea:. 5 Catleftium a me numero cenfentur , Ia- fin , Ladan, Zi^lilA,Marl>na,ZiwienU,, Chvvot{, Zdm.Pohoda.MoksflA, Pocb~ vviti , vel, t N t ehodd t qui, nili ego fallor, notant, Solem, Martem, Venerem, Dia- nam, Cererem, Typhonem, Mercurium, Serenitatem, Pluviam , Nimbum vel quamvis Intemperiem. 6 Inter Stygios videntur referendi, Miror , Radamafi, N.jvva , Wclci , Tafani, Sudice , Wity,, Tr^il/ei_, quod eft, Pluto , Rhadaman- thus, Profcrplna, Ate, Eumenides, Par- ca: , Hecate , Lues. Terrdlres habiti fiant, l.el , Polcl, Sfiuk , ., five Sfirfitc^, Dibli\, hoc di, Genius , Liber, (.Cto, mero Gallor , Polluxque ) Lar, Velja, Fontium, 5 Cramer. Hi fi, Polon, lib, }. 6 i/ It' ree. adnnn. -op. BoiemaeCap. VI, iS? Fontium, montium, filvarun», imoSc acris Deos Deafque , a ptifcis illis Boje- mis invocatos quoque fuifle memorant noftri fctiptorcs , fed\ nomina eam in rem, quod fciaro, nulla prodidere. Domi fimilitet quifque fux Deos fere fibicom- minifcebatur, & ptsterpublicailla nu- mina, libamentis viflimifque colebat- Sic Climbam Tetca Libuflx foror.Dyt- fam 1 ’tzemyflus, Crafatinam ftaamyf- Ins, Kyhalam Banca , Crofmanv Lidmi- la, coluiflc feruntur. III. Stetit autem profana hac ac va- niffinia terriculorum illorum colendo- rum (upetftitio, feculis, ut dixi, aliquot, nec variavit prius quam ( fi Annalibus Fuldenfibus 7 habenda cft fides) Ludo» vici regis Franci opera ac jufTu.bapciaati inTheophania quatuordecim Bojemo- rum duces , cum hominibus fuis Cbri- flianam religionem (ponte fufeepiflent; vel (ficut noitri plerique omnes confen- riunt ) prius quam Borzivogius^ prin- ceps Velebradi apud Moravos i Grx- cx religionis Epifcopo D.Strmhott.b-c. Metudio vel Methodio Chrilliancitum factis (aw«.8p 4-) Iuuio menfe eflet ini- tiatus. Qui cum domum revertiflet , Se religio- 7 lAnnal^FuIdeiifi adAAU.845. tT^e- iertm Cemblacmjis. ltfS RXI? VBIICA1' religionem quam recens erat amplexus, non motio palam profiteretur , verum etiam plantare in provincia connitere- tur, efferata multitudo populi permag- na , lic ob abje&os abfque confenfupu- blito ricus fa erorum indignata, dignitate Borzivogium abdicavit, provindacquc finibus excedere cofgit. Caruit tamen intempeftivus hic &. male confultus po- puli fervor eventu exfpe&ato. Nec enim homines, quam Boczivogii exemplo fe- mel imbiberunt , & fltperditionibus pa- triis certiorem ede cognoverunt , reli- gionem deponebant , nec refpub. princi- pe deditura, -motus graves ac turbas per- v nitiofiffimas effugiebar. Revocare igi- tur ac 'Joco priori reffituere Borzivo- gium , neceffitas imponebatur Bajemis. Revocatus ille rediit ex Moravia Pra- gam, {ann; 85? S. ) dipatus ordinis facti virorum comitatu frequenti. Excitusab eo quoque ed ArchiepifcopUs Weleh- radenfis Cyrillus nodrate lingua Crha vocatus , qui populo vanis numinum commentis fafeinato Chridum praedi- caret, ac legitimo unius,folius veri Dei cultu commondrato , ritus religionis i ordinaret, presbyteriumque & Scholas conftitueret. Solertiflima ille ufus dili- gentia dexreritateque , brevi permagnos fecit in erudienda multitudine profectus, frequeu- RO I. E M' A E C A P. VI, zfy frequenti (fimo populi concurfu concio- nes crebras in «xde fiicra , qux hodieque ance Lxtam Curiam cognominatur, habere folitus. Quadriennio tandem poli, condituris prius iacrorum adnai- nidris & presbyterio Ptagx , piecatifque ac liberalium difciplinatutai lchoia Bu~ deczl, Romam , ( mw . 901. ) videndi magis quam difcendicau fla , ed profe- ctus. Grxcorum enim is in religiofis re- bus inditura lequebatur , 6c Gtxco , in plecifque cum adhuc opido finceriore, non Romano ritu plantaram inBojemia Eccldiana ordinarac. Sumebar autem inter maximas ac continuas fere, genti- lifmo inhxrencis niulcitudinis non me- diocris infe&ationes, conformata hrcc ad Gicxcum morem apud Rojemos religio novitia, majora indies incrementa, pri- maque illa facrCtruna- mutatione appare- bat rem populi verti paularinain melius. Exdtuda: in provincia padim tcdes fa- crx , &c fcholx ratito purioribus cadte pietatis exercitiis ardentius perfonabant, quanro dercoreorum numinum vani- tas, fuperditionifque prioris illufio dul- ta, evidentior fiebar. Mira videbatur in terriculorum fanis larariifque lolitudo. IV. Potiente vero rerum in Bojemia principe Bolellao Leni,Mlada ejus foror (incertum cujus confilio) Romam abit, & ritus fJO HEItVHKAl Sc l-itus ecdcfix Latini complexa , in Bojemiam redit , Iohannifque Romani PapxXUI. Buliamde antiquandis Gra- cis , 8c introducendis Latinis religionis ritibus, fratri Duci reddit. ami.jxRr. * f Hinc nata futit fecundum jam variandx • apud gentem meam religionis principia. Accepta namque Bulla Papali Boleflaus, procetum Chriltianorum concilium convocat, Sc prjcfuiis Romani placitum , iis aperit, fimulque oftendit , liate filii in animo , ut in arcis templo ( tem- pium hoc Venceflaus princeps & Mar- tyr honori D.Viti dedicarat) Epifcopum Romanarum ceremoniarum pec pto- vinciam moderatorem conftituat. Mo- net ptxterea omnes, ut id calculo fimilt- ter fuo comprobent, Sc laetorum ritus d Mlada fotore Roma illatos , prolixeque collaudatos, fecum ultro, cnmample- dianturipfi , mm fuos quifque ampleUi jubeam. Voluntate principis audita, fit murmurin concilio, parique afsenludi- dla comprobat , pars vero muliebre judi- cium repudiat, nec bene a Cytillo Me- tudioque conllituta , novationibus ullis efse convellenda clamat. Perflat nihilo- : minus in fententia princeps , Sc Dieth- uiarum qnendam Saxonem, qui nuper ‘ Pragam * CnftunhiSi.lib, i, SoiEMAI CAP. V r. 1 7 ( fragam ad tumbas Dd. Viti & Ve nceJlai religionis caufla advenit, & ob facun- diam Jinguarque Slaric* fcientiam, roulcum in aula canis fuit , Epifcopum iTrclarar. Ab eo igitur tempore gens -Bojema fcifsa in tres religionum fe&as fiiit. Alii fiquidem, quorum tamen nu- merus fenfim minuebatur , gentili , alii Romano, ali iGraeco, more facra craeVa- banc. Temporis tandem progrefsu gen- tiliitnus prorius exolevit, fic nobilitas * prxeipua, ut Scplerique omnes qui cum Germanis vicinis frequentiores efse, commerciaque hahere confuerant , i \ ritibus Grxcis recefscrunt. Tenuiores duntaxat fic plebs rebus domi prrcfenci- bus contenta, Graeci ritus facra tenaciter fervabat. V. Asque autem vetuftioris Gtarcx, quam recentioris Latinx difcipli nac fe- ftatores, coetus fuos facros agitare libere poterant , atque agitabant. Et cum ni- hilominus plebs rudior, parrim ex paga- ni fmo repetitis , partim ex plaufihiliore Latini ritus difciplina attra&is opinioni- bus v Grxcx obfervantiae finceritatem i fenfim & incogicancer contaminaisec, t commodum evenit, ut religiofi quidam ex Galliis Germaniaque profligati , Pe- tri Waldi difcipuli, viri tum pietate, cum facrarum licerarum fciemia fpe&atiffimi, (an 7i« I7 1 RUIVHICU^ (auri- i i 7 «,,jliin Bojeraiam venirent, » Si. deletio ad Zatecium Launamque do- micilio , permultos ex qualis qualis rutu adhuc Graea: oblervantia: incolis, fami- liares (ibi facerent. His igitur n.xvos qui- bus religionem inquinatam haberem, illi qua fieri potuit modeftiffima ratione demonftrabant , Si quid de unoquoque fidei. Chtillianx capite callius efietfen- tiendum , ex fetipto Dei verbo inculca- , banc. patiunt hac monitorum opera cft, ut & pietatis purioris confcttauires, tam ’ in bono quod haftenus tenuerunt obfii- nutentur, quam emendandis in quibus halluci nabantur, advigilarent ; 8i Lati- narum partium Antiliitibus ftomachus commoveretur. Quamvis autem mona- chi facerdotefque ex eorum grege, mo- dis omnibus laborabant, ut nulla alia, quam qua: cum Romana: Sedis decretis tota congrueret, religio in regno obline- ret; ut tamen .repurgata:, quam diximus, pietatis exercitia nufquam publica ef- j fent , efficere haudquaquam pomeiuac. 1 Mulcis demum ac longis fudoribusCa, rolo remp. Bojemam 'gerente , remeo deduxerunt, ut cum fu:>, tum conftaeu- ' rium.ad recens Prnga; erettam, (ludio- rum liberalium. Scholam univerfalcra Zelota. 5 Hngccm, B'0 r e M’AE CAP. VT. 27?« Zelotarumperegrinorum inftindtu, om- nes ah Ecclefiic Romana: iuftiuitis alie- nas religiones , promulgatis quibufdaM’ flaturis vetueiic primus in BojemiaAi chiepifeopus Erneltus. At vero ne fic quidem, -quod urgebant , conlequi vide- bant tranquillitatis publica: turbatores monachi, Intercefserunc enim Interdi- cto lfti M. Iohannes Miliczius , Cunra- dus Stiekna , aliique quidam viti dodii & pii. 10 Nunquam ii eo poceianc per - duci , ut ab habendis more fuo , nunc in; arce regia, nunc ante Lzetam Curiam*-, vel loco quovis oportuno, ccetibus factis, abftinerenr. Offenfus eorum hac fisyx* Aoipvfo 'u P.M. Gregor i us xi. Miliczio- facris interdicebat, & excomniunicatio- nis fulmine in eum detonabat : 1 * Sic- cum viti ifti in vivis efse defifsenc,&:}jm< quoque, (icut Erneltus Archiepifcopus. pedum Iohanni K^.five Ocello, primo- ledis Apoftolica' legato, ita -Carolus Rex‘ - regnum Wencellao filio , reliqui fsenc,, iifdem, vicinis Grarco mori inlticucis rem divinam , in reda arcis regia: lacta,, fub turri majore , frequentibus con- cionibus , facere, erat lolitus M* >dat- S • ihias - 1 0 Eehiifi- Prefbyter Chrotn Boj* l il i • - j>ag. 14 . 1 $ . 16 . JX Procofi. Lui -i.-'- cius Epbemsrid, hifti 2 7 , Mutt* «74 *.*«*•» 1 1 - c AI «hias.de lanova cognomentoParifieniis, VI. Iohanne Archiepifcopo tnotte diiblaro , .datusei eft fuccefsor Iohannes .alius , cognomento Genfteinius, vir re, iligioni paciquenarus. Is quia facrifieis anonacbifque plus quam par erat indul- gens -fiiic , leuitate fua ac conniventia .caufsam iis pvabuit , abhorrentis d Ro- «nans ledis placitis , facroruro exercitii, < dlcut ex arcis regiae, acquihufvistoro «egno templis , penitus eliminandi , ita (btfvifltmo tempore poft, omnibus pror- eus in locis, partim dirarum imprecatio- nibus , pateim armis fanguinariis omni- no liftendi. Etenim quia, nunc in nobi- litatis veritatem amantis caileilis , nunc in abditis divarum teceifibus , invili fibi .cultus Iaera , ,a promifaia tutba ingenti .multitudine pallim frequentati, ne.c dita- «um anathemata quicquani contra pra- ificere compereranr , .armis correptis , in «edeuntes a coetibus lireris, manu milira- «i infiiiehanr , eotque pullabant , fpolia- ,bant, abducebant, mulilabanc, excarni- ydeabant, gladio vel igni perdebant , in metalli fodinasCutnenles prnteipitabant. Putavit malorum ha:c lema ac con- Jcientiarura carnificina, ah Inhannis Vi Arfhiepifcopi obitu totos fete annos atiginri. .Glifcencibus viro adhtic tanj j>jnnit;io& machinationibus illis , .exci- Bo I KM A'E C A V. V'I. i‘S* cum in manus etiam vemifenr quibufi- damex Calixtinis , hominibus veridif- cendi cupidis , prodietumin lucem La- diiiao regnante (an. I4f7-J eomm non- nulli, & iiiorurodogmata pleraque, non minus quam Pontificiorum , ut fuper- ftitiofa indubium vocabant. Contule- runt ergo de omnibus non femel, cum magi Uro apud Calixtinos primario Io- hanne Rokytzana. Verum explorari ejus animi inconftantia, fic in defenden- dis non vetultiffimis , quas cum luis te- nebar, opinionibus infantia, adcom- monftratam Tabotitarum Scriptis reli- gionis viam refpetfabant. Cumque coe- tus jam palant agitare, &c numero augeri cernerentur, .provocatum eos, de con fi- lio nobilitatis , ad difputationem Magi? ftti Calixtinx focietatis. Venerunt igitur Pragam fub EidusSeptembr.(<Hi. 1475.) muniti fide publicaipforum antefignani, Michael Seiiex,IohafinesChdczicius,Sc Procopius. Colloquio paulo polt.in Ca- rolina domo inftituto , & dies aliquot continuato , poft multas altercationes re infedia diverfi abierunt. Exeo tempore fratrum nova htcc Vilitas, (fic enim vo- cati amant,) religionis doctrina Sc difei- plina , a exteris in Bojemia coitibus d i- vetfa fuit. Ac tametfi advetfus.eos , in- citati ab iis qui evertere ipfos , ut Tabo- S j ritas, 28 1 R. B I P V B' I I C AE ricas , cupiebanc, edidtis , carccribufqiu detonabant, Georgius, Wladiflaus, Fer- dinandus , Rudolphufque Reges, reddi- tis camen ii a c(atin, 1*07-1 y j j . 1 j 6^.)- evulgatis fidei fine rationibus, pec omues irtos tempeftatum procellas exagitatio- nefque ad libertatis tandem portum en», vigarunc. Quia-enim Pontificii > a. tem- pore quo Iefuviras,(religioforum fcdlam recentem) Pragam eae Italia addhxic Fer- dinandus-rex r (ann. tfif.) Fratribus quidem his &c eodem cum iis pariter odio deflagrantibus in Germania apud Procertantes con (ceraris Fartoribus, eo- rumque fe&acoribus palam , Cahxtinis vero clam, graves femper erant, necelfi-. tas ulcima fiiafic, ut qui gravabamur, cognitis ac conciliatis inter fe religionis conci overfiis in fociecatem venirent , & tuendae certioris amicicix caulla tot modis per adverfarios labefa&atis majo- rum cum Bafilienli concilio Concorda- tis, renuntiarent. Quod cum port velita- tiones operofas , longafqueertetFadum, Sc Concordata feu Compa&ata illa pu- blico comiciorum decreto (ann. 1 f6y t )' vim privilegii ac legis amififlene , tura rati xquum efle Pontificii, ut pa&orum (quemadmodum ja&abant ) defertores, um Regis gratix , quam privilegiorum regni incapaces haberemur , Regem ( is tum Botemae.Cap. VI. i8- 3 .tum erat Maximilianus Imp. ) adverfus cos concitabam , di&itantes, Reges Bo- jemos id genus hxreticis nullo teneri facramento , nec uc eos fubtlitoruni nu- .mero cenitant, lege ulla alligari. Decef- forum Regum exemplo, eile cogendos tales, fi ex Comparatorum formula, facra detrcftent tra&are, uc vel Romana: Sedis religionem profiteantur, vel Rege defenfore , privilegiifque & juris benefi- ciis omnibus indigni declarentur. Egifle pari, vel majore, feveritate adverfus con- tumaces , Wladiflaum (ann.i^oS.) Ludovicum (ann. i { i^Perdinandum- que (Atm. i j 47 . ) Reges, 1 5 ne quis forte novi hic quippiamagi , poflit objicere. Expugnatus igitur importunis iflis flagi- tationibus Maximiliamis,Ferdinandi pa- tris &.Wladillai avi contraCompa&aco- rnm violatores commemoratis edi&is, fuum quoque adverfus eorundem deter- iores (ann. 1168.) Vienna emittit. X. itgre id fane fuit Euangelicis, (fi c enim jam tum quoque alieni a Pontifi- cum .inllituris in Bojemia gaudebam vo- cari ) vitis cordatis pacilque cupidis. Captata igitur diu exonerandarum co- ram Rege querimoniarum occaflone, partim belli Turcici confutationibus , partim 15 Sixtiu, 2#4 R H P V B L I C AI pattim mulca Regis a Regno abfentia prohibiti f nonprius eam latis oporta-' nam , quam fcpcennio polt , potuerunt allequi. Venit tandem Pragamlmp. Rex Maximilianus , bc convocatis ad diem 'f regni Ordinibus , qua: c repub, vide- bantur, in comitiis \si\‘) propo- iuit. Antequam ergo ad deliberanda ne- gotia reipub. alia eft ventum , quefii apud ipfiim fuiitad VI 11. Eidus Majas, de Pontificiorum Oidinum infolencia, deque injuria , qua longo tempore gra- vabatur ipforum religio. Euangelici Or* dines , oraruncque ut fui ab hrerefeos ifpicione purgandi caufla, recitaretur joram Rege & univerfo populo , com- prehenfa lingulari libello fua de fide co- lendiquc D e i ratione , Confefiio. Ve- rabat id Rex, & de multiplicibus inter eos, ut ajebac, fe&is, aeque de fociis, qui confcllkmi oblatas fubfcribereuc.cogno- fcere prius voluit. Ringentibtis hic Pon- tificiis bc Vertumnis quibufdam perpau- cis , fancicaea de caulla eft plene , jam dudum incoata, inter Calixtinos quo- rum pars potior Proteftamium in Ger- mania exemplo , religionem fincerins j interea , nec infeliciter, emendarunt, Fraciefque. illos propior- concordia,- agnoverunt le mutuo fratres & fidei domelticos tttrique , publicationem confit- Boiemab Caj. 'Vl. r$f confirniaiionemque recens confcrfpra: Confeilionis a Rege votis cCmfociatit pullularunt , 8c impetrarunt omnes. Audita namque publice in comitiis fuit ea Confeilio , 8 c religionem ex ejus for- mula fequentibusuniverfis.dlpaxatque libertas, verbo regio data. Valuicea quo- que complures per annos, tantifper dum lefuvitatum progenies , plumas nitlo majores explicare nequibat. Sed cum ea , patri in regno furrogato Rudolpho Rege , formatos iu fua lchola homines, ari primarias regni dignitates familiaria- que regis miniiieria obtruderet, acad- movert t, vifa funt fubinde fopiiaadver-. fu.s Euangelicos odia refufcicari,mjuria- que lecrudefcere, Te£te tamen id quoad maxime potuit fieri, Ik jutis praetextu ac ex intervallis , pecagebatur.Tempia con- feilionis ibciis , pallim vpl eripiebantur, vel claudebantur, iacerdotes obfervanti.x Ronrana obtrudebantur , nobilitati di- gnitates abrogabantur, plebi ceremonia Pontificia imperabantur, acfacrorum cultus quos ampleflebatur , fiftebantur. Bis etiam ad vetius eofdem focios, acli pleri que Picardieflenc , Edifta valde le- vzu\(nm>. 1584. ttfoi. J a Rudolpho Rege , ,cum fuperiomm ejus generis Rdiciorunj regiorum renovationibus , luat impetrata. ' X I. Qmu R E I P V D L I C AE XI. Qua: mala «fi diutius fane pa- tienter tolerarunt Euangelici ; cum ta- men injuriae unius impunitas, alterius efle putaretur illecebra , nec remedium ii qui debebant adhiberent , Rudolphus vero Rer , annis fimul &c curis frattus, miniftrorum fere magis, quam fuo arbi- trio remp. adminiftraret , na&i iterum tempus idoneum, conventu Ordinum frequenti, libellumRegi ( ann. i6oS>); exhibuerunt , eumquc de injuriis , quas, contra tranflati adfuperos Maxinfiliani Regis promifla , in religione , multis ab annis pertuliflent, fupplici querela cec. tiorem fecerunt. Renovarunt praeterea » exhibitam ante annos triginta Maximi- liano regi , publiceque in comitiis reci- tatam illam , dequadiximus , fidei fu® Con feflionem, ac orarunt perfeveranrer, ut fecundum eam ordinata: religioni Euangelica: , cujus ipfi efldnt fe&atores, cujufque exercitium ficutMaximilianus- olim , ita & ipfe quoque poftea , verbo : regio liberum efle jufliflet , pax perpetua- non modo daretur , fed & diplomate regio confirmaretur. Impedire id fane funt conati Iefu vitarum- gregales modis : omnibus : preces tamen Ordinum inde- feflar Confeflionis. Auguflanx pririci-- pum interceflionibus adjutx , Regem Rudolplmm, principem natura modera- tum^, Boiemas Cai, V. 1S7 cum, huc inclinarunt., ut de exercenda abfque omni turbatione ac impedimen- to, oblat.Tollm MaximilianopatriCun- fdlioni Bojemictc congruente religione, .diplomate lingulari caveret, (an. 1 £09 • conllitutaque in tranfgteUores pcena gravi decerneret. XII. Hoc tamen nihil obflante, & Rudolphi in regno fucceflbre Matihi* rege ad pleraque ejus generis conniven- te publicafque & identidem repetitas, 1 x(x partis querelas , non fotum negli- gente, verum etiam, poli longas randena .protelationes, penitus a fe rejiciente , re- iam quamdudum incoarant Pontificii, politici xqueac clerici, pertexere fune tedorfi. Edictum de religionis pace Ku- dolphinum varie cavillabantur K inter- pretationibus privatis infolenrer torque- bant. Templa jam Euangelicis, non tantum adimebant, 1 fed qutedam etiana i fundamentis diruebant, homines qui vim illam deprecabantur , Sc Edictum pro fe allegabanc, plebejos vinculis, pro- ceres comminationibus afperis terre- bant, de Fetmilco cxrerifque Erancofut- tenlibtts fumptum non ita pridem (an n- , 6 .) fupplicittm typis depiflum , paf- firmob oculos , quali limUitet feditiolk objedta- t ^ipulog. Eojem. major. n.m. r 6 1 1 - 2'R8 R. e i I* V BX I C AE- objectabant, conventus religiolis con- fttlcationibus deftinacos , k tam vecuifo mote, quam novis legibus conccfibs, Rege incerim, idque confulto , curanda*- valetudinis Ipecie , Viennam abdu&o, turbabant, acfubmajeftatis laefajpocnfc vetabant. Tot igitur tfmque indignis modis proiitati, 6 r ab authotitate regia male abutentibns praefedlis , toties tam* queatrociter offenii , religionis Euange-f lic.T focii Ordines , vim vi retundere,, deque conculcantibus juta Adverfariis,. majorum fe exemplo vindicare, randen> conilituerunc. Non ut datam regi fidenv frangerent , vel fceptrum eriperent , vel ullo modo rebellare majeftatemve im- minuere vellent , fed ut legibus, regni, diplomacique Rudolphino, honorem ac robur integrum confervatent. Ergo (nnn. 161%. ) fadto in arcem Pragenfem concurfu , duos ex multb filos ibi tum repertos Adverlarios infi*. gniores , qui aditu i pios ad Regem ex- eludere , &c in religionis exercitio , pr®, aliis gravare , in laude ponebant , neque, vel ipfo hoc temporis articulo ab alter- cationibus intempeftiyis , protfus abfti* nere volebant , revocata prius ipfis in. memoriam , ac.in as letta, deulcifccn. dis religioni dane pacis violatoribus , lb- kimiter in. comitiis fadia ance noveib niiiro,» BoiSMAfc CAP. VI. -tSf nimii , Proteliatione fua , publica: tran- quillitatis turbatores declararunt , ac propterea de regii Conii flodi fenellra cum Acluario pracipitarunr. XIII. Sequuta hoc facinus ell, non modo in Bojemia csterifque ei annexis provinciis, verum tota ferine Germania, calamitatum feraciflima feges, ac belli implacabile cacoethes, Matthias nam- que rex, ut tum nollri pierique omnes fufpicabantur, Bojemia 1 genti Si relitrio- ni infenfotum boilium Ctnguinolenta, quam dedorum Protelhnrium.quam * Vultorum Imperii , quam 1 Sidite, quam 4 Andria; luperioris Ordinum pa- cifica ccinfilia lequi , latisfadionemque qua rebellio htec , ut ajebat , expiaretur, prafcriptis conditionibus formidabili- bus, rigide urgete , ideoque nec purga- tioni, nec deprecationi, nec obteftationi populi fupplicis aliquo relido loco, ferro quam calamo , tutbas i itas tentare , cu- rareque maiuir. Immifit videlicet paulo poli in Bojemos per Moraviam militem litum non vulgariter infimSum. Cum- que necdum anno uno a turbatum illa- rum exordio plene evoluto , Si rebus exulceratis magis quam compolitis, in T vivis 3 3. Oliol>. 1 cr 1 S- J 18, Augutt, 1 6 1 S. 4 30 . lun. i5i8. s,)d Rl 1 t v I I I C iE vivis efle defiflet, bellam incoatum, Fer- dinando paulo poft Imperatori creato, (ann.1619. ) conficiendum reliquit. Is excitis ad belli focietatem Hifpanis, itemque farderatis in Germania Pontifi- ciis , praelio ingenti ad Pragant in Albo- monte ( atw. 1610- ) commiflo, Boje- roos calltis exfuic.ac Fridericum Regem ab iis libi oppofitum, 8c ante annttm fo- lenniter coronatum, falutem fuga redi- mere coegit , atque ita Bojemos vidlotij ifta ex gente libera, Domus fua: (ut nunc fiylus ell) hxreditarios fecit. Et quia fer- rentiflimus fuit Romanx Sedis cultor, de iis a religione Euangelica, ad ritus Italicos avertendis, confdjumftatiml vifloria cccpit. Iccirco presbytetium Pragcnfe , Ecclefiammqtie Miniilros, & Scholarum magiftros ubivis , ante omnia ( an». tSt 1 . 1 Sil- 11114. ) ell aggreflus , primumque eos qui Pragsc, pollmodum vero etiam eos qui aliis in locis erant, d functionibus fine difcrimi- ne deturbavit , 8c toto regno relegavit, quibus difciplins Romana; facerdotes fcholarchafque fubftittiit. Nec mora lon- ga , datis ad Vicarios , aliofque omnis loci & dignitatis filos minillros , lingu- laribus mandatis , quid esceris incoiis fieri vellet, demonitravic. Dilponeban- iur igitur ad terrorem paflimper opida . milites BO IBM AE CAP. VI. 297 XV. Summus igitur moderandae reli- gionis arbiter inter Romani moris fc&a- totes Bojtmos, feculis aliquot fuit, con- ftitutus ab hoc Bolpflao Epifcopus.Huic pollea fiicecflit gradu eminentior Archi- epifeopus. Suboi di natos is pedetentim uccrque libi comparavit , augelcente an- nis fere lingulis beneficiorum , qux vo- cant, multitudine , ordinis inferioris fa- cerdotes , Abbates , Prxpofiios , Deca- nos, 8c notos Romanis hominibus An- tiflUcs cstcros , qui lactis operaren- tur, & cateram , utclcricotura , ita ple- bejorum multitudinem, in dilciplina tc- ligioft continerent. ? Inferioris Ordinis Antirtitum, quomodo alii aliis fuccefie- rinc , nomina , neque accurare , nifi in fuis fortalTe coenobiis , confignabantur, neque qua confignabantur.propter tem- porum injuriam , integra ad nos tranf- micti potuerunt. Epilcoporum nihilo- minus & Archiepifcopotum ieries ac fuccefiio, quamvis &c ipfa alicubi, ut mea fert opinio , hiulca , adjevum hoc efl: confervata. Adfpirare autem, ut ad Epifcopam,iu* adArchiepifcopam, nemini qui Bojemus gente non effte , aut linguam Bojemam non probe calleret, per leges regni li- T 5 cuit; 7 Ha^ec.afjn, 108 8 « 1^8 R E I I V 1 1 1 C i! cuitj ac proinde non femel , principibus, populo homines peregrinos obtmden. tihus , mota: ab Ordinibus erantaciu concroverfiae. Ius porro nominando- rum ac legendorum , ut Archiepifcopo- rum , itade Epifcoporum , conferenda- rumquc quarumvis Pralaturarum per- petuo Principibus & Ordinibus Bo|e- mis, ex primorum Cleri confilio , com- petimus fuifle liberum : Inveftituram ' five confirmationem, aMoguntino pra- fule, Epifcopi hoc modo elefti, (non ta- men Archiepifcopi) petere habebant ne- ceiTe. Succeflerunt igitur , hac via pro- moti , ac alii poft alios in cathedra Pta- genfi (ederunt, hoc ordine : I. Diethmarus Saxo : $58 II. Wogeriechus five Adalbert?y4j III. Sttachyquas ys; Hunc cum Moguntis , ab Archiepifco- po inveftituram accepturus, coram altari ptofternebatur , fpiritus malignus corri- puit, pauloque poli lulFocavit. IV. Bohdalus ftve Theodotus, Medi- cus, Saxo : S$7 V. Eccardus live Helicardus 1018 VI. Hyza feu Ifo, Albus & Blandus cognomento, Nettechi 1014 VII. SSebyrius live Severus: xojo VIII. Iaromirus five Gebhardus, WratillaiRegisftater ioff7 IX. Co- B O 1 1 M AE C K P. VI. 19 9 IX. Cofmas 1 09 1 X. Hermannus 1099 XI. Maynhardus Vafer , Ifcc^rcb - - 1 1 u XII. Iohannes — — 1134 XIII. Otio — 1140 XIV. Daniel Baro a Lippa 1148 XV. Fridericus, Neczech 1170 XVI. Valentulus , Obtrufus, Ne- czech 1178 XVII. Brzedtlaus Hernicus prin- ceps 1181 XVIII. Daniel Milicus 1197 XIX. Andreas 1114 XX. Peregrinas 1114 Hic, quia rmideftus , acpolidcte pru- dentia: parum fuic gnatus , exauthoratus fui fle fcribitur. XXI. Iohannes 1118 XXII Burcardus feu Bernardus a Su- leyicz; — . — 1136 XXIII. Nicolaus Baro. a Rofis nj9 XXIV. Iohannes Drazicius: n;8 XXV. Tobias Eechyne 1179 * XXVI. M. Gregotius 119!) XXVII. Iohannes 1301 Magecus 8 prauerca ubi natalia Caroli, pollca Imp.eius nominis quarti attingit, audior eft, infantis regii baptifmo i nter- fuiflfi 8 Jjim. 1316. 500 HEIPVJIICAI fuifle cum aliis , Hermaunum Archie. ( . pifcopum Pragenfem; quem , Ii nullum 1 fubelt mendum, quo loco reponam, nifo invenio. XVI. Er liate quidem deEpifcopis: * Atchiepifcopi a Papa petendi anfam,Io- hanni Regi prarhuide fanna quadam pet- ' hiberne Wratiflavienfis Epifcopus Nan- , kerus. Ademit Epiicopo calicum Mie- licxianum Rex , ( ann. i j 57. ) 9 neque id.quamvis anathemate feliebatur, repe- tenti rellituere voluit. Videns ditas ni- hil proficere , di&etiis Regem impetere ccepic Nankerus , ac ad Wtatifiavienftr Cofs. inter alia dixifie perhibetur ; Re- gemidum, bonorum Ecclefialiicotum I Invaforem , ede, qui Rex habeatur , in- dignum. Regulum , non regem , ipliint clle. Quae verba cum ad Regem edent renunciata, indignatus monacho, ftilci- tari fcomraatis caudam ab eo jubet: re- ipondente Epifcopo,- Bojemiae Princi- pem, quiaMetropolitanum non haberet, ac inunttionis in regem fua: folennia, ab Archiepifcopo Germano , qua prece, qua pretio , emendicare cogeretur , Re- gem , vel omnino non ede , vel , fi fir, omnium edeminimum.Convilium fan. na ifta fibi fadlum dolens, ac, quam ana- themate‘ , , 9 Michovitnf. hi}}. Polea. lib14.cap.11.. B O I B M AE C A P. VL 50 » themate gravius oflenfus Rex,non quie- vit ante quam ex invidia, qua Romx conflagrabat Archiprxfui Moguntinus, Henricus, tempus na&us idoneum, Bul- lam a Clemente PP. obtinuit , qua Pra- genfls Epifcopa a Moguntinar ledis ju- rifdi&ione eximitur, Sc in Metropoli- tanam promovetur; 10 Holomucenfls quoque Epifcopa a Moguntina penitus ablplvicur , & Lytomysllxx nova con- flicuicur, utambae Pragenfl Archiepifco- p.x deinceps fine fiiffraganeas. Ius prjete- rea ungendorum recens electorum Boje- niiasRegumAtchiepifcopoPragcpfi con* fertur. Iohanne igitur Epifcopo , cujus jam meminimus , vira fiinflo , & Bulla hac Papali cum pallio Archiprxtulacus infl- gni , in Bojemiam allata , Epifcopus Io- banni nuper furrogatus, Romxquc con- firmatus, I. Arneftus Pardubicius, pallio illo primus folenniter induitur, ac Pragenfis Metropolitanas EcclefixArchiptarliil fa- lutatur, 1345. Huic in eodem mune- re , fufFe&i a Rege Sc Optimatibus , fuc- ceflerunt ordine; II. Iohan- 10 Annal. Henr. Rebdorf. Chron. M . Alberti Argcnthu ann, 1346* H*- 'gec* <ul ann. 1343» jot R E I r V * t I c AI XI. Iohannes Vk^ five Ocellus r ; f 4,1 Hic prsterquam quod ab Vrbano Papa confirmationem obtinuit, honore etiam novo ed auctus , & Romanae Sedis Le- gatus natus cum fuccedoribus appellatus. III. Iohannes Genfteinius , cogno-; mento Supjkrk^, Patriarcha Alexandria- nus &c Epifcopus Mifnenfis 13S0. Vit' fuitreligiofillimus ac precationibus in- tentilTimus: qui aliquanto poft, vifione quadam terre factus , & de incumbenti- bus jam jam regno cladibus horrendis . admonitus, alimentaque a fucceflore ne- ceflario fuo, quoad viveret paftus , Ro- ' mam abiit , S c cucullum indutus digni-: ratis cathedram reliquic IV. Wolbramo , qui eam confcendit an. 1 398. Hic coronavit SophiamWen. ceflai Regis uxorem. Eiedfuffe£ius V. M. Nicolaus Puchnicus. 1400. Veneno intra annum exftinflus.. Huic furrogabatur VI. Zbynecus Baro aLeporibus r 401. , Homo lirerarum rudis : &c pod illum VII. M. Albicus Vniczovius 141 1. Medicus, 8c vir jam tum cum magidra- tum iniret, state aftecta. Cum hoc,quia fordidum &c auri avidutn videbat, vetfu- lam de dignitate paucis poli diebus fecit VIII. Cumadus Wedphalus 1411, Hic decennio poft, Euangelicorum, qui Boiemae Cap. VI. $©j tum Hulfita? vocabantur, Religioneiri amplexus , Confidorio Presbyterii Pra- gen fis Euangelico , figillum officii con- tulit, &c jurisdictionem confirmavit, la- tifundiaque Archiepifcopalia, proceribus utenda Eruenda pignori dedit. Quamvis autem quinquennio poit ejus fata, ab Ordinibus, deallcnfu Sigifmundi Imp. in Archiepifcopum fuit electus ( an n» 1 4 3 6 . ) M. Iohannes Rokytfana 5 quia tamen is quatuor Pragen fi um articulos ejurate abnuebat , nec confirmationem dignitatis a Papa impetrare, nec ut in numero Arcbiepifcoporum recenferecur, a Pontificiis obtinere potuit. Ab ejus morte vacavit fedes ha:c , & facrorum Pontificiorum gubernatio penes Prac- pofitos templi merropolirani fuit , per annos unum & nonaginta , ad id vide- licet ufque tempus , quo Imp. Regis ferdinandi I. Edidto, Archiepifcopus eft declaratus IX. Antonius Mohelnicius Hic ad Concilium Tridentinum regius Orator fuit. X. Mattinus, Antonii popularis. 1581* XI. Zbynccus Baro Berca iy$r. Hic (ann. 160$.) Septembri menfe vitx fuat ultimo , Syuodum nationalcm habuit Traga:, cujus placita , exacerbandorum animorum inter Pontificios & Euange- licos/ $04 R *E I P V B L l C A* licos, proritamenta , acveiuti fudesin oculis fuCtejaccumulat* porro attentaris aliis compluribus, turbas , quae necdum conquieverunt, accendere. Mortuoilli e-fl fuffedtus XI I. Carolus Baro Lambergius iffoft & huic mente capto , XIII. Iohannes Lohelius i^^.lutic, que mortuo XIV. Amellus Comes Harrachinj 1 61 $ . Trium illorum nemo tria verba, lingua populi, cui docendo prxficieban» rur, commode proferre fciit. Poliremus , hic inter exturbanda: nuper e Bojemia religioni Euangelica: conllitutos d Fer- dinando Imp. Qua tuor* Viros, quorum paulo ance meminimus, princeps fuir, XVII. Reliqua ell gubernandorum apud Eojemos Euangelicos facrorum ratio, Hi adminiftrationis ordo. Apud Pontificios is perpetuo fere idem , apud Euangelicos vero pro temporum ratio- ne varius fuit. Apud Pontificios, funimi moderandorum facrorum prsefides, per- raro dignitatem aliter quam cum vita amittebant; apud Euangelicos, prout, & quotielcunque , e re videbatur , mutari erane foliti: apud Pontificios gubernatio monarchia*, apud Euangelicos atiftocra- . tue fimilior, obtinebat. VetulHflimiau- teaa fui in moderando divino cultu or- BO IEMAE C A t. VI. jof dinls primordia l>. Cyrillo Archiepifco- po Welehradenli ferunt accepta Bojemi Euangelici. Ii enim cuma Borzivogio I» Pragam eflet adduflus , in principis ia- celloame Lictam Curiam, cum Concio- nes auditorio frequemiflimo habebat , tum docenda: religionis Miniftros po- pulo , ( an. ^oz. ) 11 Miniftrifque ipfis presbyterorum tollegium , Leiturgiam* ac ceremonias facrasmiore Gr.xco ordi- navit. Ordine in hoc collegio, non gradu primus , feri bi tu r fui Ile Paulus Caichus, vir oh pietatem Borzivogio Lidmiltcque cariflimus,qui ram antequam exturbatus a Suatopluco Rege in Bojemiame Mo* ravia venit , quam poiteaquam ex ea recellit D. Metudius, facro in mea gente ordini pne fuit. Huic quemadmodum &c presbyteris ejus coliegts ca:teris , utquif- que de vita deceiltrac , furrogabantur conlilio communi ex Miniflrorum ( fa- cerdotes vulgus vocabar) omni numero; qui judicabantur maxime idonei. Admi- niftrata autem hac ratione, 6c in pieta- tis difciplinaconfervata fuit gentis mens Ecclcfia, toto Borzivogii , Zpitihnevii Wratiilai, Wenceflai, Boleflai Srcvi, 8c aliquanto Boldlai. Lenis dominationis tempore, pet annos prastee propter fe- V ptua- x *M'<D<tniel Adam Calend. ad E id. Maj* R £ i i r j i i c u ptuaginta , ad tam ufque tempeftatem, qua Diethmarus Epifcopus Ecclefiarum Bojemicatum tegimini a Boleflao fuit ptxfeflus. Neque tamen Gracte difcipli- na: illi tam infenfus.abrogandoque peni- tus , introdutto per D. Cyrillum ordini intentus , vel fuit , vel propter poteftatij brevitatem ede potuit Diethmarus , ut ritus gentis Bulgara: tum (latim , velut (anciebat PP. Iohannes, antiquatos quis fuifle objiciat. Wogetiechus ejus fuccet for, qui annos viginti quinque in digni- tate tranfegic , natus Sc enutritus in ea difciplina fuit. Latina 1 obfetvantiae fa- cetdotes alii.tametfi potentia opibufqqj antecellebant , amicitiam tamen cum 1 Graea: , feu , quod idem erat, cum Bul- gara difciplina: hominibus, non tantum colebant, verum etiam ex eorum presby- terio unum atque alterum , intet Cano- nicos templi D.Vito confecrati , fernpet allegebant , qui facris more fuo feorfitn in peculiari tudicula, fub majore, ut diri- mas, turri, operarentur, domiciliumque apud eam fuurn haberent. Scetit ea aedi- cula , donec Wladiflai II. regisatvo.ii Paulo Pauczeco DoQore , & templi in arce regii Frapofiro , diruta , inquedo, mum, in quaipfe habitaret, transforma- i tafuit , 11 XVIII. Etfi ‘ 1 Bahujla. prefb. CJiron. lib, j j ^ Boii mae Cai. VI. voluit abire, prorogatas tamen is con- fenfu Ordinum publico illi fuit , col- lega: novi dati undecim. XV. M. Martinus de Clatovia , Vrfi- verfi tatis in Irudiot-ragenilRe&on j 39. Collegas habuit ex Magi Uris ites , ex raftotibus otto. XVI. M. Iohannes Horteniius 1 74^ Huic Senior clt adjun&us Iohannes My. ftopolus,&: Collega: dati , Magifter unus, Dottores duo, Pallores feptem. XVII. Iohannes Myllopolus 1541. Dati illi fune Collega: Magiftri duo, Dodlores duo, Pallores o&o. XVI II. M. Iohannes Colinus jjyf, Senior ei eft adjun&us M. Macthias Cu- rius , collega: Magi (Iri tres yPaftores ic- ptem. XIX. Iohannes Myllopolus 1761, eleilo ab Ordinibus, Matthia: Lunio tum apud Nimbuigam Paftori , contra morem veterem , lohanne &c Henrico YValdfleiniis , Bur-Ianoque Trczca, frullra Ordinum nomine contradicen- tibus, ab Imp. Ferdinando Rege oppo- situs. Adjunxit illi rex mandato luo , Seniorem Martinum Mielnicium , col- legas vero Magg. duos , Do&ores duos, Pallores lex. Norma, ad quam in obeun- do munere alligabantur, exemplo novo, clt iis d Rege quoque pra:fcripta. V J XX. Ab 314 R E I p V » L I C M X X. Ab hac novatione > qui , vel quando , antequam ipfe queam memi- nille in hoc Collegium fuerint alle&i , temporis locique in quo nunc fum con- dicio, perdifcere rne vetuit. Ex quo vero ad puberem veni starem , memini Imp. Regis Rudolphi authoritate munus hoc obiifte,& quia Slovanenle coenobium i Pontificiis aliquanto ante erat occupa- tum , ad alias atque alias sdes (aeras re- fedifte Adminiftratores Wenceflaum Daczicenum x f 5)4 Iohannem Benedi&um 1604 Thomam Sobieflavinum i6o«> Habuerunt autem collegas ii ex Ca* lixtime difciplinas Paftoribus folis, nunv plures , nunc pauciores. Thoms vero Adminiftracori , qui Pontificius magis quam Euangelicus fuit , fuffe&us intra paucos menies ab Ordinibus e(t , cura jam Rudolphi Regis clementia Confi- (lotii curandi poceftatem recuperaflent, inque certas ejus pofthacadminiftrandi leges, Comitiis calatis , univerfi confen- fiflenc , dudum in Minifterio facro non male verfatus Senex, Elias SSudus 1609. Er huic Senior datus ex Fratrum , quam vocant, Vnitate Matthias Cyrus, Colle- ga ex ucriufque difciplins Paftoribus, fpptem, & Magiftri tres. Sigifmundus Crinitus 1^14. Senio- BeiF. ma* Cap. VI. 3 1 f rem hic accepit ex Fratribus Matthiam Cyrum, Collegas Paltorcswriufquedif- ciplinatfeptem, Magilltos tres. Georgius Dicallus 1S19. Adjuverunt ejus labores , Senior ex Fratribus lohan- nes Cyrillus , & , fine exemplo lcflus homo Germanus , Helvicus Garthius, Do&or. Collega: cx obiervanti* utriui- que Palloribus fex , Magillri vero ttes. Adminillratotem hunc , inttaannum a Victoria Albo- montano proximum, Decembti menfe ( ann. 161 1- J regno cum Seniore & Palloribus Pragenfibus omnibus, excedere ediftojuflic, lmp. Ferdinandi II. in Bojeniia Legatus, Carolus princeps Liechtenlleinius. Vna igitur hac litura Euangelicis presbyte- rium eil diffipatum ac everfum. Via illa, eaque pollerioribus , qua publice , qua privatim fadtis inhibitionibus , interru- ptum brevi in hoc iegno ell omne pu- blicum Euangelica: pietatis exercitium, Aefola.qua: Romani Pontificis volunta- ti conformaturReligio, regnum arripuit, haftenufque regnat. Inflifium illud religioni fincerioti vulnus, fequuta (latim elt (libet nimirum hic in hanc quoque rerum noftraiutn paniculam brevibus excurrere,) lequuta, inquam , efl alia , fi non gravior, certe atque nofttis rebus penticiofa clades. Etenim 34 6 R E I V V fi L I C AE Etenim ab Imp. Rege Boj.Carolo IV. (ann. 1 348 . ) ere&a liberalium lludio- lum Vniverlitas Prngenfis /Trojanus equus ille ex quo regno ‘Boj. toti, fic Marchionatus Moravia; viri dodti , qui tuendae ac confer van da: , tum religionis finceritati iri templis , tum politicae di- fciplinx in curiis, cum laude prarfuerunr, xtaribus omnibus magno numero pro- dibant, fimilitereft Euangelicis erepta. Adamus videlicet Vnaldfleinius, Subde- legatusd principe Liechcenfleinio regni per id tempus Ephorus , decreto piid. Calend Marti as (ann. 16 11. j edito, dedit hominibus certis negotium, privi- fegiorum Academicorum omnium i Magg. Profefloribus repofeendorum, fc in Cancellariam regiam inferendorum. Quod homines illi non cantum fune ad III. Nonas Marr. fuperciliofe ac fevere exequuti , verum etiam remotis penitus a fundtione Euangelicis , quos dixi , Magg. Profefloribus , (ifcum , qui vocabatur , Academicum , fi c charto- phylacium in Domo Carolina obfigna- runr- Domum vero ipfam A poliatis duobus , tanquam fequellris , cum mili- tum cullodij interea tenendam com- mendarunt. Ab his tandem ea cum Academica jurifdictione omni AiWque ad XIV. Calend. Decemb, proxi- BOIF. MAS CA J. VT. 317 proximum , poflea quam ab Iob. Huifi Re&oratuper annos ducentos & trede- cim . Euangelicis, fub diverfis XCIV. Redoribus, (quorum tame aliqui quin- quies, fepties , Petr. Codicillus oftiej, Martinus Bachacius novies , lob. Hot- renfius decies , Matthias Dapfilis vero fcmel & vicies , raagillracum i Itum gef- ferunt,) omnis lirernturae humaniori* magiflra fuit, Iefuvitis Pragcnltbus San- Clememinis eft confignata in manum, XXI. Et quanquant ea ab hominibus nafutis plerifque ac fciolis, quali anus efficta, quali tenebrionum laltem , Ma- gilltorum noftrorum nomen fine re ge- rentium , adeoque perexigui cujufdam Beanomm manipuli nidus , contemptui habebatur. St pra: Academiisrecemioti- bus ut rtar®-' T.s tradu, ducebatur ; experientia tamen conflans & quotidiana , femper fiiit hominibus oculatis , nec judicibus iniquis , celtis, itlque etiam ipfum libri , quos de omni fete eat-is^TM a Magillris illis noltris, cum veruftioribus tum tecentiotibus , peringeniofe fcriptps habemus , hafle- nusloquuntur , vixifle tam in ecdefia, quam impolitia,, adeoque in Regg. etiam ipfofu m aula , & dodiina ex- celluifle longe plurimos , formatos in hac Academia Viros , quibus melio- re me- 3 1 8 IU i t v u i c « te metallo finxic pr.xcordia Titan, & g>uos Mufa jhiiiii excoluere fuit. Sed quia modeftiores ii , nec «Aci^o vi(, vel ipfi virtutis fuatac ingenii tibicines ventofielle conftierant, ab advenis lite- ratoribus, fapientulis & Thtafonibus, judicio praicipitato , pro inerticulis ac ffipitibus teffimabamur. Prodibant ex hac officina , & per regnum Bojemix totum, perque MarchionatumMotavix, ab Vniverlitatis Re&ore dimittebamur in Vrbicas fcholas Viri juvenes, promoti partim Magiftri, partitn Bacca!aurei,qui pueritiam adolefcenciamqueloci cujuf- que , cum in religionis fincerioris tyro- cinio , tum in artibus trivialibus j in gymnadis vero celebrioribus etiam in fcienriis fublimioribus , formarent , ii qui Spartam quam erant nat2i , egregie ornabant. Lite ratio namque ludo fuo, apud nos nulla Vrbs , nullum opidum , vicus fete nullus delibuebatur. Solatriurbs Praga fexdecim fcholas triviales numerabat ,' Cutnaeus-Mons ut minimum duas, & totidem Boleflavia junior, Vrbes extera; fingulx fingulas. In his qui docenda: juventuti prteficiebantur', hic bini, alibi terni , quaterni, quini, I-Iradecii vero ad Albim quandoque feni habebamur , 8 e Officiales , Reftor, ConreiSor , Cantor, fuccen- Bo miAf C af. VI. 31$ fuccentor. hypodidafcalus .dicebantur. Salaria annua Senatus , menfam quoti* dianara Mi niftri- Pallores fere ipfis da- bant. Nec infrequentes erant, quos capie- bant , proventus extra ordinem diverfi. Officiales hos , poltea quamaliquandiu tempus in fchola triverunt, fuamq; indu- ftriam bonis civibus approbarunt, educe- bant de fchola fludioforum Maecenates, vel matrimoniis luculentis conciliatis ad potioies politicas fun&iones pr*pa- rabant.vel ad minifterium facru coopta- bant. Sicigirur Academia illa quondam noflra» pr*tcr quam quod parti m per Huffimv. pattim per ejus fucceflbres , ex verbo DEi,primitiv*quc Ecclelia? praxi indubitata , fcnfim apud nos a fuperfti- xionum fermento repurgat* religionis emendatioris ( quantumvis nunquam in ea deeflenc aliqui qui oblu&arewur, ) fuit cultos , fcholis noftris magiftros , fcholae vero ecclefiis Pallores , curiis Confules, Primates, Senatores, ludices, Adtuarios, plerofque omnes gerendis re- bus idoneos, fuffi ciebant. Schola? porro rriviales ift* , ita erant a majoribus jam olim ubique ordinat* , uc ingenii litetis excolendi media , ii non ubivis exube- rantia, ac certe ubivis mediocriter fefe of- ferentia , arque pauper ac fortunatus qui- vis pollet reperire. Defe&um quifquis inter- $to Reipvblicai, interdum obrepebat , ex facili toleranti» bus fupplebac ac leniebat , pariter egen* dum , pariter Abundantium , dulcis ju- cundaqueconfuetudo. Menfas videlicet fcholx fux alumnis^Vrbis cujufque civet ordine , bini diebus (ingulis , pro virili quifq; fua ingruebant ; parandis vero re* bus neceflariis exteris , varix obventio- nes pecuniatix , qux tamen arbitraris, nec civibus oneroix e/Ient, obtingebant; Alebat id genus adolefcentes lludio- fos, (prxter fcholx frequentatores paren- tum domefticos,) Vibs hxc , quam cen- tum , plures , illa pauciores. Diftingue- bantur omnes illi , in primanos , fccuu- danos, tertianos , quartanos , & parvos, ' famulando per vices , ac conclavibus purgandis deftinatos, mendicos. Prima- ni, qui in ftudiis non contemnendum . fecerunt progreflum , Aprili vel O&obri • exeuntibus, ad continuanda porro ftu- «lia.a ludire&oribus in Academiam cum fyftaticis epiftolis mittebantur , & poft faftam ordinariam eruditionis explora- tionem , creabantur aliquanto poft iu facultate Philofophica , ex (ludiofij Baccalaurei, ex Baccalaurcis Magiftii, Hi tandem S>C illi, ex Academia ad fcho- las triviales regendas dtpofcebantuc, & ab Vniverfitatis Re&ore, ut diximus, promovebamur. XXII. Cum B O I E M AE C A Pi V b 3-V.i XXII. Cum igitur a publicis in Acade- mia hac fun&ionibus Profcflores Magg. illi nollri , per Delegatos tres illos, d<r quibus diximus , edent remoti , pertur- bata eft omnis htrc lireraria harmonia* & matre ruente , difperfa propere ac dilapfa- ex fcholis fimiliter ubique ell? tam docentium , quamdifcemium mul- titudo omnis. Parietes foli , indrlaplb- rura loca fubmiflis boantibus Pontificito* fune relidli- Ex quibus omnibus clarius 1 cft quam ut demonftratione mulca ha- bear opus, rei h terar i ie a Bojemis meti- bus domi frcfaifie pro vi fum, ut dubitari non immerito oporteat , an gens alia lia aliqua,- cujus juventus, prarfercim • cujus virtutibus obf.at E es anguli a domi , ad co n ferta nda ti rge ndaqu e-a r rhi m i i ne- ralium lludia , viam ordinatiorem , vel» adminicula opommiora, habeat ad ma- num Sc in promptu. 'Sed redeamus a» diverticulo, &C cum de religionum ,tam> originibus , quam progtefltbtis & varia- tionibus, deque divetfa facrorum inter* Bojemos procuratione, acadminiftra- tione, fatis jam multa attulerimus , adi ulteriora nobis tandem- procedendum * cfle- judicamus--. X C A IU . Reipvblicae Jit C A P VII. Tte Provinciis Corona unitis. T N Corpus Corona’ Bojemica coierunt ^ ^jam olim vinculo indifi'olubili,ac tot* fune inferta , regiones perampla , dites, £c popuiofa, qua hodieque Regum Bo- jemorum ditione continentur. Sunr au- rem illa ( ut interea nec de Plifnenfibus live Voytlandicis , nec de Mifnicis , nec de Franconicis, nec de Noricis velBa- va ricis feudis verba faciamus , ) Mora* via, Slefia , Lu/Juia. Rex qui fqu e apud Bojemos novus , fi earum incolas velit in fidem accipere , tenetur eas ftatimi ^ fu a coronatione per fe ipfe obire , & , conventu ad diem indifto , facramen' rum pro more , a Moravis quidem Ho- lomuca vel Brina.d SlefiisWratiflavi** a Lufatis ftiperioribus Budefina.ab infe- rioribus veroLucoyi vel Sorava exigere, Neque tamen jurate prius folent inRegis verba provinciarum Ordd.quam de ratis habendis, fervandis, tuendi fquevetuftis eorum legibus , privilegiis , & confuecu- dinibus , cautione data, 6c juramento is jfe quoque obftringat. Receptis in fidem iblenniter , Prarfedtum, qui regio nomi- ne rempub, curet , ptovinci* unicuique Rex , quem vulr, praeficit. Olira fime is ex B 0 1 EM AB CAP, VII. 319 lioncs iccari oporcuic. Vna & vigirtti ex ante Wenceilai IV. Regis tempora numerabamur. Singula: autem porcio- nes illa; cum dominiis fuis, ducatus lunt vocatx , & a celebratis principum aula urbibus cognominata:. A Polonicis Tee* ptris non uno omnes tempore, necuna ratione funt awulfx, ac in Regum regni- que Bojemix clientelam tradu&x. A lix enim iponte fua, alia: metu , alix pa&is, alix emptionibus , Bojemos acceperunt Dominos, Noftrahacxtate vafalli prin- cipes tota Slefia non multi funt reliqui, quales funt ex flitpe Regum Polona , Dux Legnicenfis , ite Dux Bregenfis ; ex ftitpe Georgii Regis Cunftacxa, Dux Sambicenfis, vel ut jam dici mavult, Munlterbergcnfis , &c Dux Olefneniis. Ducatus exteri, genere eorum,qui primi de iis erant invelliti penitus exftin&o, ad coronam Regni paulatim funt devo- luti, Regum Bojemorumufibusattri- buti. Iurarunt autem in principis regni- que Bojemi verba; Sua quidem fponte Duces , Cazymitus Opolienfis & Rati- borienfis , Tieflinenfis & Bytomienfisj WladiflausCozlenfis.Conradus & Hen- ricusGlogovienfcSjhic etiam Zaganenfis &ille Olefnicenfis.Bolecus feu Boleflaus Falcobergeniis : Ex pa£to , Hernicus Wraciflayienfis, 8c Bolecus Suidnicenfis X j J 3 0 Reipvilicab ac Iavorienfis : metu urgente , Boleflaia Legnicenfis Bregenfis a icemque Bo« lecus Munfterbeigenfis : partim metu , partim venditione; Iohannes Stinavien- fis Nicolaus Francofleinenlis Re- / ceptis hac ratione in fuam fidem, omni- bus his ducibus , infttumentifque au^ thenticis , tranfa&ionum mutuarum tc- fhbus , eam in rem confe&is , Reges Bojemi fuas cuique ditiones, vexillis pro more redditis, folenniter conferebant in feudum Ligium. Rex quoque Polonia: Cazy mirus, pro fe fuifque in Regno fuc- celloribus , juri omni quod in Slefiam praetendere forte poflec , primum per le- l gatos Trencinii in Vngaria, tandem ipfe per fe (ann.i 33 W 33?0 Cracoviaeia aula Regia fua, feriptis documentisre- nuntiavit. Carolus vero Rex , quartus ejus nominis Romanorum Imp. diplo- mate lingulari, Pragx (an. 1 3 j f edito* totam illam regionem Coron* Regni * Bojemis nexu indiflolubili in perpe- tuum univic , ac concorporem fecit. In qua 3 xAnn. 1189. 1310. 1311. 1 317. t 131?. 1 ili» x?3f» 1337. i34»r 1 3 53. 1 3 68. tejlibui hivejlitt. li~ »’ teris ; Chronico Aula, rcgi&x Caroli IV* r Diario j Alichoyienji; Cromero; lac* t Sehickfufiti B O IEMAE CAP. VII. 3 ? I qua Conllicution£Carclina,ficut& eam antegrefla > tranfa&ionis cum Henrico Wranllavienfi Duce ab Ouacaro Rege fafta:, ConfirmationeRudolphina, (atin. nyo. J hzcrenc quidam ex nofiri.v &c quaaunt quo jure fubnixi Rudqlphus I. vel Catolus IV. Impp. in Slelia, pro- vincia nuper alioquin Polonis, non im- perio , obnoxia, quamque aliis titulis, quam ipforum beneficio , Reges Bojemi fuam jam ante fecerunt , non dubitarinc poteftatis Imperatoria plenitudinem ex- ercere , idque adeo quod nec in deceflo- rum, necinfua ditione unquam fuille noranc , aliis vel dare , vel occupatum confirmare ? Eam enim efle feudorum naturam , ut nihil , nifi quod ipfe jure teneas , alii in beneficium conferre , vel urendum Ruendum concedere queas. Ridiculum eflequi ex alieno elt libera- lis. Satis validam fiiifle futuram , in Regno ornando ac amplificando Re- giam Regis Bojemi potellatem ac con- celfionem.Et cum oftendi ex diplomatis Impp.iftis neuriquam poffit,vel ab utro- libet Wenceflao Rege, vel ab Ordinibus fiiifle, ut id facerent, rogatos, potuifle fortafle iplosabfque omni, cum Impera- torii honoris fui,tumCoronae Bojemicre incommodo , de re in qua juris nihilo <*ne plus quam Gallifc Reges habebant, T3 i Reipvblicae ede fecuros: A qua cum fi abfti nui (Tent, nullum poftericaei , quali fadli magis, quam juris via proce fltrien t , ferupulum fuide obje&utos. Nec debet pltnitudo poceriatis extendi ad injuriam aliorum, alioquin nonpoteriatis , fed cempedatis plenitudinem fore judicarent do&i in jure Viri. + IV. Omittimus tamen hanc , qualis qualis ed confiderationem, &(quodre- liquum de corp6re corona: Bojemiot ed ) de Orientali Mare hi a feu Lufatia % qua: dicere habemus , dicemus. Sonita autem nomen eri Lutatia a fultibusfeu virgultis compalcuisjqux Slavoium lin- gua Luly vocantur; 2 c attingit Bojemutn limitem ab AquilonisVulturnique plaga, Incola: ejus funt confufum cum Slavis Germanilque genus : Lingua qui cultio- res ede volunt Teutonica , qui agreriio- res Slavica loquuntur. Vulgo Latinis Vindi, Germanis WewdetfjBojemis Srbi t Sc regio ipfa Srby vel Srbf/^Ot appellatur. In igant eam Spreva Nidaque amnes. Elt autem illa quoque alia Superior, alia inferior. Superioris Budelina, inferio- ris Lucovum vel Zdiarum feu Sorava eri caput : hujus infigne eri bos , illius muri 4 VaJcj. lib. i. illuftr. controv. cap , f. tnm % iy, Cravctt* eovfi 14 r. n. BoiEMAB CA'P. VII. Ji( muri pinnati. Suis utraque oli-m paruit dominis, & habebatur provincia Ger- manici Imperii Iimitanea.Qux quamvis prior multo quam Moravia Slefiaque, Bojemis principibus venit in manus, aliis tamen atque aliis de caudis , ab eo- rum ditione aliquoties excidit. Primus in ea fciibitur rerum eiTe potitus VVraii- flaus, Lucenfis apud Bojemos ex princi- pum ftirpe Toparcha, Wnyflaiptineipis frater. Cuius a morte , quia Wlaliiilaus filius furere , ac arma advertas agnarum Neclanum principem expedire, quam fines , patris virtutibus ptoiatatos , ab hoPtium incutfionibus defendere maluit, Germanis ea in pradam ceffic. VVlaili- fiao tandem ad Turlcum in prxlio , Sc Zbiilao ejus filio ad Poitoloporram pa> dagogi fraude incerfeito, Neclanus Iblus tum Bojemia: toti imperans , de fa ex Caroli junioris , Catoii nempe Magni filio, pnrcfiare eripienda laborabat, mil- foque fub lignis, acfubLechiSe Mile- diuhi prxfedtura exercitu facis inlkudlo, eam quidem qua; fuperior vocatur, re- cupeVavic , fed inferiorem amiliis (ann. gop^) in pugna, iis quos dixi, belli duci- bus , boiii extorquere neutiquam po- tuit. 5 Manfic nihilo minus in princi- pum ( minuat. Caroli M< & BMtnfit. 53+ R E I P V B II C AE puni Bojemoruro poteftate , ut tum re- cuperata fuit , regiuncula Hexapolis Lu- fatia fuperior , ad id ufque tempus quo d Bolellao Sttvo principe, cumDaubravca filiaMiefeco Polonis principifaii.jAjJ in dotem eft data. 6 Ea tamen intra an- nos fere centum ad dominos priores re- verfa , iterum cum Beatrice filia in ma-- trimonium Ottoni Btandeburgico coi-' locata , ab Rege Wenceflao Lufco dotis- titulo eft genero alfignata, vel ab eo,- ficut alii 1 perhibent , pofi Przemyfli- s Ottacarill. interitum doloac vi inter-,, verfa.ejufque ftirpis Marchionum impe-' riis, centum, pr.Tter propter, annos alios - gubernata. Waldemari namque mar- chionis morte , qui abfque liberis de- cellit, d Ludovico Imperatore vel ingra- tiis in IohannemBojemite Regem Re- gnique coronam tranflata , ejus fe fidei potellatique, ( ann. 13 19. 1 3 3.8 . ) tan- quam ordinatio, legitimo, naturali, do- mino fuo , & Corona; regni Bojemi.v, de cujus gremio dudum conlliterat , * quantumvis fremente Gorlicii invafore Hernico Iavorii in Slefia duce haud in-i vita fubmifit. Ab eo tempore araiflimo, leg:buf. 6 ^Al/yab. Hipninn. 1 Hagec in nn. 1 3 u> 8 jitteflation. princig.Elector Ntriforg* BorEMAE CAp. VII. legibulque confirmato nexu , in corpus coronx Bojemicx infecta, non fub aliis, quam Bojemix Regibus fuit* nuper de- mum ab Imp. Cxf.Ferdinando II. Saxo, nice Eledori, (ann. 1610.) ob (ludium operamqueBojemico bello, adverfus Fri- dericum creatum Bojemix Regem , co- natibus magnis prxditam,in fumptuum bellicorum compenfationem dvv%gvi- ertMs jure , ex compa&o ad tempus cer- tum tradita. X. Inferior veto Ln/ati(tjCX quo, ut diximus , femel armis Germanicis Wla- iliilao Lucenfi fuit extorta, non prius ad Bojemos recidit , quam edet ab Imp. Cxf. Hernico lV.reje&is Dedonis h.x- redibusfa/jw. 1 07 5 •) in prxmium nava- tx variis bellis operx , Wradflao Boje- morum Regi primo , dono attributa- 9 Wratillaus tamen paulo poft pecunia a Wiperto mutuo accepta , pignori eam, dum redimeretur , apudipfum reliquit. dEre igitur hoc mutuo , quod ad feptin- gentas argenti marcas adurgebat , Cune- gundac Wiperci vidux (ann. 1 1 39- ) re “ prxfentato , recuperavit quidem Regio- I nem Wratiflai Regis filius , Bojemix- que princeps Sobieflaus , fed pofleflio ejus diuturna ipfi non fuit : Dedonis enim f fchaf naburgenf. J R.EIIVBUCJIH enim gencili' Cunrado) MiihratMarcliio. ni eam aliquanto poli tradidit. Cunradi hujus polleri rerum in ea plus quam cen. tum & fexaginta annis funt potiti, ante- quam Fridericus Marchio , bello adver- fus Waldemarum Marchionem geflo captus , ejus jadtnra libertatem fuam re- dimere ell coaflus. Waldemaro tandem intra annum feptimum ( ann. ijii,) abfque libetis defundo , lohannes Boje- mii Rex , Imp. C arC Ludovico , vel confentientevel connivente, juris eam Bojemici iterum fecit. Qua: ne alienari poilhac i - Regno Bojemix ratione ulla pollet, Wenceflaus Rex, (annutu,) &moxfrater-Sigifmundus Catfar, (mm ’ 1414. _) a quatuor provincia: Ordinibus rogati , privilegiis fingulatibus caverunt. Iis nihilominus haud quicquam motus Sigifmundi nepos Ladiflaus Rex , Mar- cilioni acEletlori Brandeburgi Ftidetb .co li, eam dedit. Redimit illam tamen J raulo poli Ladidai fucceflbri Georgio Regi idem Fridericus ; 1 'ed redimit muti- lam, Chotiebuzen videlicet is , Pefco- vum , Starcovum , cum Picino , feu Peutceno propugnaculo, cateroqtre ejtrs f orx agro titulo fetidi hypatheexque tc- rinuit, qua: lingula hodieqne in ElcSo- , rfc Brandcburgici ditione cenfentur. Sic • nuper (anu. iSio- ) quoque per Imp. C»f. E 0 I E M AB C A T. V 1 1. J 57 Crcf. Ferd.II, eft regio ifta a radice Bojc- mi tecifii , &c Saxoni® LlcStori , iifrlem quibus Hexapolis de caudis, eodemqne, ut perhibent, contractu tradita. Hoc igi- tur efl totius Bojeroi Regni ac corona:, harmonia fime membrorum pereleganti fapienter coagmentatum corpus, h® con- cordia admirabili , legumque vinculis mutuis, firmiter incet le connexa' pro- vincis , de quibus ea falcem qua: illu- fttandE Bojemornm reipub.fervire polle vidimus , compendio referre voluimus, qureque Ieiftoribus , ur non ingrata , ita nec inutilia fore judicavimus, . C a r. VIII. De Prtncipibui Rc*ibufyuc BojemU . I. prVii apud Bojemos vel olim fue- vel artate noftra, adeoque nu- per atjhuc viguerit, feipub. forma &c ad- miniftracio, jam ante , quinto capice, uc tulic ingenii imbecillitas.noftri, dillerui- mus : nunc , fi heroas illos , qui ad ejus clavum alii poli alios admovebamur , quique in ea gubernanda operam pone- bant , ordine enumeraverimus , nihil ab infticuto alienum fafturi fortaffe fumus. Et quia nemo rerum noftra: gentis feri— ptoreft, quicapur hoc hiftoris prstet- Y eat. J3 S R E I r V Bt I c AS rar, ideo ranco nobis laborem hujus viae expeditiorem fore arbitramur, quanto plures funt d quibus eam ante nos , non Infcite tritam animadvertimus. Scribe- mus vero primum de Indicibus , poftea de Ducibus , poftremo de Regibus, quo- rum prudentia rem Bojemam , inde 4 condita gente , ad hoc ufque arvum cu- ratam fui fle accipimus. Legimus autem quatuor tantum Iudicibus gentem hanc olim obtemperafle qui populum in fui regione , tum adhuc novicium , feripta* rumque legum per id tempus necdum gnarum ,’pattia quadam jT, vel, fi multum volumus dicere, Pnecoria^ potius quam JbrxccpnpiT» quapiam authoritate, in difciplina tenebant. II. Tales erant Jydices, I. Czechvs qui multitudinem omnis ordinis , fexus ac artatis homi- num , primorum gentis Bojema: condi- torum, in hanc, ficut jam diximus, 1 defectam , filvis horridam , & a inulto ' tempore incultam regionem., cumLe. cho fratre, adduxit , colendamque acf ardi liciis exornandam fociis primus dif-r £ tribuit. Is dolore populi, omnis perma- t g°o. i Shp. caj), 4 , $ 3 , Eo I EM AE C *p. V II I. ;45 tum major erat, cum profanis gentilium fuperftitionibus renuntiavit. IV. Quem, poileaquam domum re- verfus Chriijtianaedifciplinsfacra popu. Io palam commendate incipetet , neque ut ad majorum cultus rediret , procerum commonefaftionibus moveri vellet, pri- mores regionis abdicarunt, & finibus filis excedere coegerunt. Verum cum nec Stogemirus in ipfius locum princeps furrogatus, Bojemice amplius fciret, nec refpub. moderatore abfque pemitiofis motibus carere pollet , revocatus ab ex- filio , loco reliituitur. Dignitate recu- perata totis vi tibus in id incubui t , ut bc excitatas pet abfentiam fuam tutbas om- nes componeret , &e religionis caftitate regionem imbuetet.ln quo utroque cum feptenuium confumfiilec , bc moieilias, quas fumma in tepub. potellas fecum traliit , declinare cuperet , commenda- tis in publico populi conventu , proce- rum concilio fuis libetis , magiftratu ul- tro abiit.Sc in Tetinianos feceffus fe cum uxore recepit. Declaratur igitur pro eo princeps commendatus d patre ^ X. Z p r ti h n e vus juvenis fapiens Sc folers , cujus tamen regimen nolue- runt fata e fle diuturnum. Intra bien- nium enim ab inito principatu obiit, falutis anno jo S, jio fublato offereban- y j tui 34ff Reipvblicae tur fane iterum fceptra Borziyogio , ftd quia carior ipfi, quam honores onerofi, fua fuit quies, refumereis eainconful- cum ratus, filium populo alterum propo- nebat. Impolitus igitur rebus eft, rem- > pub. ut frater deceflor, paternis confiliis gubernaturus , XI. W R.ATISL avs princeps pius & a nulla viro magno digna virtute de- ilitutus. Hic patre ad annum 9 10. fii- nerato Vngaros in Bavaria holiium communium provincia bellum circum- ferentes , cum non contemnenda mili- tum manu ell: fequucus, catfoque in proe- lio Burcardo Duce ( ann. 91 1 . ) vi&or domum rediit. Mortuus eft anno printi - 1 patus decimo.Chliftiano 9 1 S.Quoniam vero is filios reliquit impuberes , fre- quentibus fane comitiis Ilatim ab ejus obitu defignatuseft princeps natuintet illos minor, 1 puer o&ennis XII. Wenceslavs. Interea vero dum is fub pietatis literatumqut magiftto Caico, ac aviae Lidumila: di- fciplina adolefcit , matri ipfius Draho- mitae importune eum honorem depq- fcenti , reipub. cura committitur. Sed , cum ea in populum, qui Chrifio nomen ' dedit, impotenter f®virec,pta:buia Opti- matibus * Chrotli BoleJIav, cap. 15. B O I E XI AE CAP. V II I. 347 matibus caudam , pocedatis libi cempe- , divius abroganda:. Vix igitur quartum decimum artatis annum ingreflus prin- ceps defignatus, &c populi qnerelis com- motus,&: procerum hortatibus exdimu- latus, manum gerend$ reipub. (an.9 zi.) admovere eltjudus» Morum fan&itate &boni publici impenfiflimis (ludiis non tantum populo fuo, fed &C Romanorum Imp. Henrico I. valde ille fuit carus , a quo Rex.quoque magno cum Germano- rum principum , Wormacia: tum comi- tia habentium, applaufu confalucatus, & liberaliter donatus fiiifle perhibetur. Cum tamen magna omnium exfpe&a- tione turbatas fub matre res Bojemas emendaret, occifus efl nefario, adfpiran- ds ad fceptra Boledai fratris fcelere.anno aeratis erige fimo, qui i Chritlo nato erat 538. } In fandiorum martyrum nume- ro , a nodra genre hodieque connume- ratur. Ctcde perpetra» , rapuit fafces fra- ternos parricida XIII. Boleslavs cognomento Saevus , princeps principio dominatu afpcro fubditis gravis , podea tamen ut- cunque tolerabilis. Accepta: a majoribus libertatis jura , bello cum Imp. jCxfl O- thone M. ferv.itutem principibus Boje- mis 3 Dithmar . Chron.L 1 , Sigcbert. Gemblac* 34S Riiiviucji mis intentante, continuis quatuordecim annis gefio,-ftrenue defendit. Poliremo tamen belli petoliis, pacem & Impedi Germanici'amicitiam fempiternam, an. nua cetci tributi penfione redimere, quam odio Impp. perpetuo , feque fuof. que fucceflbres involvere maluit. Re- pub . ad annos novem & viginti gefta , { vivis excedit, statis anno primo (Jc fesj. geiimo , Salutis $6 7. Succedor illi ell datus XIV. Boi.esi.avs natu minot iilius, cognomento Lenis. Hicptiricipa- tu inito, lequutus in religione eil patrui, in bellis gerendis patris, veftigia. Mifna & CracoviaVrbibus per belli duces fuos * occuparis, fines ditionis late in Mifniam Poloniamque produxit, & quic occupa- vit , ne ab liofte fibi eriperentur , quoad vixit, cavit. Othonis II. Imp. Bavatii ducem Hernicum in Bojemiam perfe- quentis, exercitum adPilznam ('(111.975,) concidit. + Obiit reluito genti £uac, filio- que & nepotibus , dolore permagno , imperii anno fecundo & trigefimo , fa- lutis parta: 999. Venit poft ejus fataad dignitatis inter Bojemos culmen fum- , rnum , pacri xquivocus princeps , vir jain tum quadragenario major XV. Bole- 4 Dithmar. Chron . HI/. 3 . X BoiEMAE Gap. VHI- 34J XV. Boleslavs cognomento Rufiit, Avaw, & Cxcut. Hic , qu® pa- tet virtute in MifniaPoloniaque occu- puvic, ignavia amific fua;Nec enim col- locatis d jptre arcium prxltdiis , cunj lioflis obiidione premebantur, auxilio veniebat ipfe,nec fupplementa mittebat, nec itipendia numerabat.: Ctacoviam tandem a Polonorum Rege avunculo blandiloquentia vccluta ad colloquium' de pace invitatus, in infidias (an.iooi- ) incidit. Detentis enim, quos fecum ha- buic , aulx familiaribus captivis , cxcus domum eft tewillus. Quem feqUutus mox valido cum exercitu Polonus , in Bojemiam imtpit , urbes, arcefque, qua ibat omnes, nemine prohibente coepit; Pragamque adeo ipfam paulo pofl.Wtf- fovicenfium proditione. Duci oculis ca- pto eripuit, eamque biennio pet prtefe- flos, Sc reliftum in prxfidio militem te-, nuit , Wyflebrado atee excepta. Quar,- tum Bequadragefimum agebat artatis an- num Boicflaus , cum princeps a Bojernis. declarabatur: Obiit mortem xcatis anno Q£luagefimo fecundo, Chtilliano ioj7- V. Reverto illi ex .Polonij abfque oculorum , ut diximus, ufu, gubetiian- dxque rcipub, ptotius inutili fafto , in magilhatu fuccelTor, annuente ipfo, ila- tim eft datus filius junior XVI. Ta- 3 JO R' I I * V » L I C AS ' XVI. I A a o m IX v 6. Hic Poloni* Rege Boleflao ad Pragam oblidendam, cum execcitu concendence , ne forte , ut qui necdum in principatu efiet confit, matus , nec a rebus gerendo bello necef. fariis paratus, in ejus manus incideret,de patris confilio , ad Henricum Carfarem in Saxoniam profugit. Cujus fuga; cauffi cognita, in Boleflaum Polonurn jam du- dum non bene animatus Imperator, ex- peditionem decernit,8c contraitis Meti feburgi copiis omnibus, acceptoque fe- cum laromiro Duce exfule, refla inBo- jemiam (ann. iooj. ) Augufto menfe ducit. * Iamque perruptis impeditis fl. varum anguftiis , in ipfo regionis aditu, caftellum quoddam , laromiro d cleitu- forlbus ultro deditum , munit. Indead Zateciurn venienti , Vrbis portae ad pri- mum Iaromiri confpeflum , trucidaHj Polonicis pratfidiis, fimi liter aperiuntur, Bojemorumque ad duceni fuum contui- fu magno, Cmfaris vires augentur. Pne- mittitut igitur cum manu expeditiore Ia. 'romirus ad Pragarn in poteftateniredi. gendam. Fama tanti motus conftenu- rus Boleflaus Rex , periculo prreverten- dum videt, & convafatis tumulmaridre- , bus, nofle concubia , cum jam in Wyf- fehrado 'Ditthmau Chron, Iit/, (, BOIEM.AECAP.VIir. Jfl febrado arce campana irruptionis fi' gnum civibus daret, in pedes (e cum Po- lonis filis , Bojemifque perduellibus , conjicS , ac in Lufaciam evadit. Ingre- ditur ergo Pragam Decembri ineunte ovans Xaromirus , 8 C mox poftridie ab omni populo ptinceps Bojemia:,in patris catci prafentia, iterum falutatur. Herni- cus quoque in Wyfiehradum arcem in- vitaturae veniens, honoribus, quibufque maximis excipitur. Qui tamen non diu Pragar cun&atus, ex Bojemia ad cingen- dam Budefinam Vrbem, in quam fe Bo- leilaus ex fuga recepit, cum fuis Iaromi- riqtte copiis properat. Anno tandem ab Iaromlri refiitutione feptimo, (ann. t o t r . ) venit ex Bavatia cum exercitu improvidis frater ejus natu major Vl- dricus , ob ptsdatum fibi in principatu fratrem exafperatus.pertraaifque in par- tes fuas proceribus nonpaucis,& inpri- mis Cochano Wrfiovecio laromiri du- . cis hofle jurato, ad Pragam agminibus infeftis accelerat. Fratris metu, impara- tus ad relidendum Iaromirus,Praga pri- die Pafchatos excedit.Sc primum in Po- loniamad avunculutri-Boleflaum, tam- etfi hoftern , profugit , inde vero ad At- chiepifcopum VValtherdum.ipfo ad Cat- &rem placandum intercefibre uftirus , Magdeburgum venit- Abalienavit enim 3^1 R, E I P V D L I C AE ab eo nuper ob c.xfos Bavaios quofdam, polIiritaiinnibufqueBojemp principi pa, rum honorificis , fuum fecic Caelarem Vldricus, quin ic altutia fu* remtoper- duxit, ut frater mifer Merfeburgi Hthd. bpdo prasfuli fub cultodia fervandus tra- deretur. Rebus igitur fic ex voto caden- tibus ingteflus Pragam , invadit, aevi armata dereliftutn a Iarorairo principj. tum occupat XVII- Vi.dr.icvS, qui inipiis gubernationis initiis accerfitus a Calate, Merfeburgum eft profeftus , ab eoque non folum principatus pervimufutpati confirmationem , vetum & fratrem ei- ptivum in poteftatem accepit , cum quo Pragam teverfus , non putavit le abeo e(Tp pofleinimperiq fecurum , niiino- yandarum verum facultatem, de re- pofcenda dignitate priore, cogitandi tu- pidinem omnem ei refecaret'. Ex Vurf J fovicenfium itaque conlilio , vifu privat miferum, ac in Lyllam arcem relegat. Sed quas a fratre metuebat infidius , eat ab iifdem VurlTovicenfibus , vitae hono- rique fuo perfaepe Rtudas feutiebat, ac regte effitgiebat, Bellum adverfus Polo- nos in Morayia Lufatiaque, (an. i orS . ) adverfus Cunradum Imp. fetvitute lih, folita Bojemos premere conantem, & raptum ex Coenobio Syini-Btodaoolu. B O I E M AE C A P. V I 1 1. 3 f j ditha; agnati principis 6 \\x(ann.io$i.) ulcifcentem , in media Bojemia , (ann-. 1031. ) feliciter geffic. Praefuit rerum fummae in Bojemia annos quinque &C vigintijmorcuus.eodem quo carcus pater anno,Cbriilianonempe.i0 37» Succeflit in ejus locum , patrui Iaromiri intercef- fione adjutus, filius XVIII. Brzetislavs vir pugna- tor, Achilles Bojemicus. Adolefcens vix annos oftodecim natus , Iuditham Othonis Albi filiam, virginem ci?ko<pu- Aoy, ex coenobio, ut diximus Svini-Bro- dano apud Ratisbonam ( ann, 1 o j 1 *) ra- puit , Se procer majorum morem , qui conjugia ha&enus>non alibi quam intra fines fuos qutcrere confueverunc, uxo- rem duxit. Res Bojemas in vindicata ex Polonorum poteliate Moravia , confir- mavit , Vngariam ad Strigonium ufque vaftavic.PolonicasVrbesWratiflaviani, Pofnaniam , Gnefnatn , deformato igni * ac ferro omni tircumjacente agro , im- perata facere cofegic, ( 'ann. 1 o 3 8 . ) & di- ripuit, adeoque etiam de tributo , in an- nos fingulos Bojemis principibus pen- dendo , cautionem Polonq principiex- torfit. Ex hujus expeditionis fuccefli- hus , fa&a e fi: Bojemia cum populi agre- ftis colonia Scpecoris multitudine abun- dantior, tum thefauris fuppelleftiliqu-e Z aurea I j V 4 Uimiuc« aurea Sc argentea opulentior. Henncum III. lmp. manubias hafce ex Polcmia, cum verbis nihil proficeret , vi arnu. ta ab fe repetentem , finefque Bojemoi cum exercitu ( arn, ro40 . ) ingredirm, in ipfo filvatum aditu , clade ingenti re- pteilit. Sed ab eo tamen intra annum cum copiis majoribus revetfo , gravia mul&atus, (ami’ r 04 1 pacem prece Bc pretio redimere habuit nece fle. 6 Exegit in principatu annos feptendecim, elTeis vivis defiitanno Verbi incarnati 1055. Adminiftravit poft ejus obitumBojemo. tum rempub. diligenter a patre primori, bus commendatus filius primogenitus XIX. ZsrrtHNBVus 0 \m{m, Linguam populi fui indigenam, folarrtb in Bojemia obtinete , Gcnnanicamyeio Germanix incolis remittere , .-cquiira cenlliit: ideoque Germanos qui Bojemi- ce necfcitent, nec fcire vellent, ptomal. gato (latim poft initum magifiratum Editio, in Germaniam fuam emigrari julfit. Fratres, quibus Moravia a patri erat diftributa , inhumaniter & actrix trattavit , admonitus tamen a fanioti- bus, ne in genus ipfe fuum favitet, ii gratiam paulo poli cum iis rediit. Et duabus arcis Pragenfis aedibus facris, * Marian. Scot- Chm • Boiemae Cap. VIII. j£r Wladillao res Tuas iterum (ann. 1 i io.) fubmitcunt. Depulfus igitur de dignitate Borzivogius, quadriennio poft Ex fui in Vngaria carnis compage foluttt kAcL Chriflum migrat . Sequutus ipfum mox anno proximo quoque eft longi morbi pertinacia ab- fumptus Wladiilaus, anno principatus fexcodecimo, Chriftiano r 1 1 y • Vivo ad- huc illi, feci graviter tamen decumbenti, filii ^ ejus prorfus negle&is, de lignabatur fucceflor , ab aliis quidem Otho Niger, ab aliis vero Sobieflaus,Rcgi$ W ratillai, ille ex Othone fratre nepos, hic minimus natu filius. Svatavarvero reginae matris prenlationibus adjutus , exclulits^joft Wladiflai obitum Othonem XXVI. Sobif.slavs, quem cum Otho , addudto in Bojemiam cum exercitu ingenti Lothario Imp.de digni- tate conaretur dejicere , vitam in prxlio amific. Confcripto enim ad fui defenlio- nem milite Sobieflaus , procellit Imp. obviam, & conferta cum eo (an, i n 6 -) ad Chlumecium manu , ilragem ingen- tem in ejus exercitu edidit. Strzibrum fcu Ivlifam in Bojemia , Goreltcium in Lufacia Vrbes^dificavit.Cladfcum pro- pugnaculum inftauravic, Regnum totum legibus , Pragam privilegiis lingularibus exornavit. Vicinum Wratiilaviae Cra- Z • j covia:- jfi Rimnicu coviaeque agrum eft depopulatus. Ex*' aftis egregia cum laude in reipub. admi- niftratione annis quindecim , obdormi, vitanno 1 140. Cooptatus in ejus locum ell: poli: altercationes inultas , fratris (lc. cefloris fui Wladiflai Ducis filius XXVII. W l A D 1 s L A v s. Hic quamvis principia gubernationis habuit pacata , cum tamen comperiflent ptoce- res Bojemi , iplum non exfpeflata ipfo- rum deiignatione , dignitatem Sobijflal patrui commendatione a Cxfare am- bifte, infadiones abire, tk a Wladillao pleriqne ad Cunradum Znoymenfem, Cunradi I. ex Liroldo F. nepotem, (aim, 11 41.) declinare coeperunt. Quiaveto f Cunradus Imp. d Wladillao , utpote fo. rorio, ftabac , vel inviti ejus imperiafer- xe funt coafli. Benevolentia tamen ille ac dementia fua conciliavit pollealibi, & ardiis obfequiis devinxit univerfotum animos, utnemoeflet, qui non libenter ei obtemperaret. VII. Cum d Chriftianis expeditio ( am. 1149.) ad recuperandam terram fandam eflet decreta , nomen militi* illi , cum Henrico fratre, Sk Zpitihnevo V agnato, dedit. Revetfus vero ab ea mili- ' 1 tia, Friderico Crefari , nequi equam dc- hortantibus proceribus Bojemis , in In. fubria ( ann. 1 1 5 j. ) adverfus Medinla. nenies i BoiEMAE Cap. VIII. 3^3 nenfes rebelles ftrenuam navavit ope- ram. Ab eodem igi tue Cafare Racis- bonx principum Imperii conventum agente, creatus propterea eft Rex, & ( (icut Hoftivitus olim , ) (alutatus Imperii 11 (ocius, pro Aquila Leonem in in (ignibus geftandum accepit , ta- metfi, ut jam tum fuerunt , itahcdieque fune , qui cenfeant , gentis fua: gloriae illum multo melius fuifle confulturura, (i D. Wenceflai exemplo fuiflet conten- tus accepta d majoribus dignitate , ac infignibus; nec corona: Sr infignis novi acceptatione anfam gloriandi Germanis dediilet , quafi nihil habeant Bojemi principes , quod non Germanis Ctrfari- bus acceptum ferre debeant. 11 Bellige- ratus quoque hic Rex eft cum Conilan- tinopolitano Imp. Manuelc in Vngaiia, & compofica tandem inter eum Vnga- rixque Regem controverfia, affinitatem cum eo per Helena: neptis nuptias con- traxit. Petro namque ejus nepoti ip(am elocavit. Poftremo vero cum acate jam effiet affe&a , 5c onus adminiftranda reipub. gravius quam ut ferri ab fe folo pollet* aI Mereat. in Atlante de Boj . 11 Chron, Boleflav. cap, 66, 3^4 R E I -P r B L I c AB poflet , ^experiretur, de alfenfu Opti- , matum fuorum , filium Fridericum ia , regni curarumque confottium ( aiw. I j 173.) aflumpfit. A quo cum id Fadluna 1 refeiflet Fridericus Crefat , pratet oifi- cium &c Cxfarum jura fadium efle ceu- fuit, remque inique tulit. Nam quia qui de Bojemicis fafeibus petfiepe conten- derunt Przemyiixi fanguinis principes, opem advetliis rerum furomx , populi fuffragiis prxpoiitos , fuos agnatos , i Germanis Cxfaribus petere , quin & in- vellituras plerumque accipere memi- nerat , judicavit Imperio , aliquotiflis adiibus, jam neceflatiojus accrevifie, principum Bojemorum > non nili Cxfa- / rum beneficio creandorum: Ideoquefe inconfultoWladlflao Regi fuccefiiirem, a populo Bojerno defignari neutiquam debuifle. Abrogavit igitur Fridetico di- gnitatem, & deprecante Sobidlai fenio- ris filio Vldrico,ad adminillrandam-B6. jemam tempub. ereptum ex diuturno Wladiilai Regis cateere , principem So- biellaum juniorem , ex aula fua milir, qui.nihil procraflinandura ratus, afliim- pto Vldtico fratre , in Bojemiam cou- V tendit! Faaus ea de re certior Wladi- ' f ilaus Rex , non judicavit c re fua, exfpe- fiare dum adverfarius veniret. Itaque cum Iutha uxore, Elifabetaque nutu, 3 c paucis, BOJEMAS CAP. VITI. }Sf 1 paucis, quos fideliores norac , miniftris, in dotalem arcem luamMetramin Srbia evadit , ubi quarto menfe poft , ex mce- , rore defecit , anno ab inito inter Boje- mos magifiratu quinto & ttigefimo , fa- lutis reparatae r 174. Arripuit ergo col- latx fibi d Cxfate fceptra princeps ftttn- XXVIII. SojiIslavsII. Fti- detico interea nunc in Vngaria , nunc apud Cxfatem de injutia conqueteptc. Et quia contra majorum motem , d Cx- fare, non d proceribus Bojemis, delatum honorem apprehendit Sobiellaus , neque * obfequentes fubditos, neque diuturnum ^ habere potuic imperium. Populus enim, ficut voluntatibus ad Ttideticum pro- pendebat, ita ad movendum loco Sobie- llaum occafionemquxtebat. Sobiellaus interea in Sturmo Przindx prafeflo , quem manu liraoccidic , inque Vngatix Regis fratre , quem ratione inhoneila cepit, & in Cunrado duce agnato, quem in Motavia armis infelicibus' vexavit , dominationis impotentis lpecimen edi- i dide e(l vifus. Vnde arrepta occalione V Bojemi proceres, cum de obtrufo domi- no ingrato, tum de imminuta per fa&aar Wiadillao Regi injuriam Bojemx gen- tis libertate , cum CxfateexpoRulatunr, ita ut abalienatus is d Sobiellao , magi- || - - - ftratu *** J 66 Reitvblicae llraiu ipfum decedere juderit , 6c Fride- » rico refumenda: dignitatis poteftarem fe. ceric. Coegit igitur copias raptim Fti- dericus, r i duxit in Bojemiam , cui cum fe Sobieijaus reddendo animadvertit imparem , quadriennio vix in principatu exadto , in Slefiam profugit anno 1 1 yS. Venit igitur in vacuam principatus pof. feifionem XXIX. Fr.ider.icvs princeps, vulgo vocatus Bedrfjch. Fuit is natuta lenis ac ingenio moderato ; fed quia in eundem cum Sobiellao impegit lapi, dem, 8c prolato in Ordd. conventu Cat- faris decreto ac invcftiiur.T diplomate, magiftratum Calaris magis quam popu- f* li gratia, refumere eft vifus , non potuit principatum fine controvetfia diu tene 1 - re. Licet enim rempub. ipfodenuo ca- pedente, neque Catfaris diplomati palam obnuntiabant, neque animi ab novo du- ce averfi figna ulla dabant Ordines , mi- litis tamen potius , qui ob oculos arma- tus vetfabatur, metu, quam fponte ipfos tum quievi de efb manifeftum ex eo , quod , quam primum liberiores fe ede putarunt, plerique nunc ad Sobiedaum j ftgatum.ntinc ad Cuntadum Znoymen- feni, ambos Friderici .-rmuios, refpeftarc nia!uerunt.Defenditfe nihilominusimer rarios motus Fiidericus , 8c dignitatem vel Boiemae Caf. VIII. J ff 7 vel invitis adveriariis , quoad vixit te- nuit. Mortuus eft anno regiminis duo- decimo , Chtiiiiano 1190. princeps po- pulo, poft mortem , quam cum viveret, carior. Surrogatus illi eft in dignitate, Theobaldi agnati & populi omnis ap- plaufu unanimi, Cunrado avo cognomi- nis ex Moravia princeps, Friderici de- funfti atmulus XXX. Cvnaauvs IT. Hic iub ipfa illiti magiilratus aufpicia , rogatus a Barbarofl® Hlio Henrico, in bellum pro recuperando Apuli® Sicilixque regno proficifeente , ne opem fibi ifta in ne- ceflitate ferre abnueret , valida manu colle&a, illuc cum eo eft profefius. Sed in Neapoleos obfidione, ut fic Otho pa- truelis, interiit pelle , anno principatus primo, Chriili vero 1 190. Ab ejus mor- te per integrum fere annum dubia iuit & flufluans reipub. Bojemx gubernatio. Nam primum eam invafit XXXI. Wenceslavs, Sobie- flai fenioris minimus natu filius , qui quamvis gratia apud Pragenfes cives multum valuit, quia tamen Wladillai Regis filio Przemyfio utbem viribus magnis oppugnanti , refiftere fe diu non pofie intelligebat , fortunam periclitati noluit , fed equo confcenfo Pragam de- reliquit , & comitatu parvo ad Imp. Cxf. ,gs RbiPVBIICAS CxC Hernicum VI. Bambergam condi- git. Quamvis autem dereliftumab eo principatum , armis fuum fecit Przemy. , Ilus» quia tamen multam pecuniam Cae- , litti, filoco reftituercmr , prominebat Wenceflaus, & ipfe quoque Przemyflus interea ob arma (m. 1 1 3 j ) cum Alber- toComite de Pogen in Bavaria vadanda fociara , pacis in Imperio turbata: reos declarabatur , pacatum non potuit effc ejus imperium . 1 3 Remittebatur enim er comitiis WormatienGbus in Bojemiant i Csfare Wenceflaus, Sc Przemyflo,at de provincia decederec , afpera commi- natione imperabatur. Cum vero con- j tendens in Bojemiam Wenceflaus initt- nere ab Albetto Lufatice Matellione in- terceptus, in vinculis teneretur , obtinuit reipub. Bojema: procurationem , dat* Catfari de reprxfentanda promilfa i Wenceflao pecunia , cautione idonea, ortus ipfe quoque exPrzemyflato genere Epifcopus Pragenfis XXXII. BRZEttSLAvs-Hi»" jt. 1 c v s. Gellii is per delegatos fitos bel- lum in Moravia Lufatiaque advetlia Przemyfli temuli amicos. Sed tertio ( procurationis annoHebum five Oegram valetudinis ergo delatus , exftingttitur, paulo Chmic> Augnftenft' Boiemae Cap. VI II. 3 69 paulo poft , quam Przemyflus, intercef- fione Alberti Comicis Pogenfius , cuna Imp. in gratiam re diflec, Verbi incarnati anno 11516. Ab ejus exceflii mulca dc novo duce orta eli inter Bojetnos proce- res difceptatio. Multis fane, verum te* nuioribus, placuit, ut reftitueretur Prze- myflo abrogatus, fed nuper quoque red- ditus d Cidate principatus. A potentio- ribus vero vocatusad regirnenell, di- midiis excatcere, in quem PtzemyiU fratris cauiia fuit conjectus , XXXIII. W ladislavSj qiri tamen cum ob proreptam dignitatem bellum a fratre metuerer , advocata po- puli omnis concione frequenti , fratrem procerum multitudini commendavit , deque univerfotum afienlu, legatione ad eummiila, colloquium ejus expetivit. Ineo ilra fe erga fratrem gefiic , ut magi- (tratunijquem gerebar , ipfi in manus 10 fignarit, & Moraviafe deinceps conten- tum efle velle fignificaric. Adminifhata igitur ab eo fuit refpub. menfes duncaxat quinque, & in ejus locum , bona populi gratia, fuccelTit princeps XXXIV. P&zemysivs, co- gnomento Vi&oriofus 6c Aureus. Mul- ta is bella, nunc contra, nunc proCarfati- bus geffic, magna cum virtutis opinione- VIII. A CxCue Philippo comitiis A a Mo&ur> ; 7 0 R I r F V B L I C AI Moguntinis impetravit privilegium fo- • lenne, ut qui polihac rerum in Bojemia potituri eflent , fufiFragiis populi libetis pro more ledli , R E G B S efTentomnes: eftque ipfe ftatim data eo- rona aurea, Rex Bojemiae (mu. r 1 99>^ declaratus, acabuniverfis , quiaderanr, acclamatione fella falutatus. Philippo tandem proditorie trucidato , Othoni, ejus abfqtte controverfia iri Imperio fuc- ce(lbri,conlianteradha:ftt,Si ob egregia lita in eum ftudia , Otracari cognomen* tum tulit. A Friderico Othonis fuccef- fore,(s». 1 1 1 a. j privilegium Philippio confonans.de liberaRegum Bojemorutn a populo liro eleftione , Bojema: gemi obtinuit. Omnes igitur principes qui poft Przemyfiutn hunc , rerum in Bojeniia deinceps ad hoc ufque atvtim funt potiti, regio nomine ac authoritate Bojemis profuerunt. Etenim qui poft Wratillaum Regem, ante, Se poft Wladiflaum fimi- licer Regem , tempub. geflerunt ,partim mutuis inter agnatos concertationibus impediti, partim populi fui , beneficium hoc Germanicum 'afpernamis confilia fequuti, verere a majoribus ufurpata Du- cum dignitate , quam nova hac Se fum- ptuola, gaudere malueruiit, Regnavit autem > i * Boibmae Cap. VIII. 377 gnando non exegit nili annum unum. X. Rege hoc cade feftinata perem- pto , 8 c tegia prole Pexus melioris nulla exftanre , excitata eft inter proceres , de Regis ele&ione in comitiis concertatio gravis & pernitiofa. Eligebatur enim i parte populi majore , Alberti Imp. filius Dux Auftria: Rudolpbus , i reliquis ve- ro, quos Regis occifi fotores pretifabant, Anna VVencellai Sandti filia natu ma- joris maritus, Hernicus Dux Carinthia. Variantibus fic in deliberatione , & in fulpenfo hatentibus fuffragantium fen- tentiis , fupervenic cum filio Candidato, & militum vi valida, Imp. Cafar Alber- tus, effedtque ne filius , qui priores par- tes in luffragiis mlerat,polteriores in ac- quirendo regno ferrer. Confequutus ita- que fummam apucfBojemos dignitatem ell princeps XXXIX. Rvdolpkvs cogno- mento Mitis, Rex odtavus. Is quoniam multosRegoi proceres cum HenricoCa- rinthio fentire, eamque ob caudam ele- dtioni non adfuidefeiebat , uti omnium (ibi animos conciliarer, viduam Wen- ceflai majoris, .cui ob vita: morumque probitatem Bojemi addicti erant , uxo- rem duxir. Cumque ne fic quidem, quod voluit, confequerctur , fed per contume- liam ab iis Rex J^oj/e/commate d pulti- A a j cula 37 S Rbipvblicas cula trado , appellaretur, armis eos eo. ( gere ftatuir. Aflumpto ergo milite cin- xit obiidione Horazdiejavicium : ubi cum hatrerec, incidit in profluvium alvi immodicum, ejufque pertinacia medi- f eorum diligentiam omnem fuperaute, intra tempus breve fub pellibus eft ex- flindus , anno regni primo , Clitiftiano 1 3 07. Ejus morte recruduerunt in co- adis de Rege optando comitiis proce- rum acres contentiones. Multi enim in Henricum Carinthium vota conferte pergebant , nonnulli Fridericum Au- itrium , Rudolphi defundi fratrem , vo- lebant, quidam neutrum probabam. Vi- . cit tandem fuffragiorum numero , & ad ( reipub. gubernacula , fremente ac relu- dante Alberto Ctefare , eft admotus, princeps XL. Himrcvs, fed regno ta- men nunquam folenniter eit inaugura- tus. Quia enim Germanos in capiundis de reipub. coniiliis , non Bojemos adhi- bebat , Sc argento Cutnenfi in Carin- thiam fuam exportando , potius quam regno pacando attendebat , anno ab ini- to magiftratu tertio , inconvenru Ordd. \ publico , efl: abdicatus , anno Cluilii 1 3 1 0. Sc Rex pro eo , ea lege fi Eliflam Wenceflai Regis filiam , de ttibus ex matrimonio ptiore , natu minimam , uxorem BoiemaeCap. VIII. 37 J -uxorem vellet ducere.eft declaratus lmp. HencitiVII. filius XLI. Iohawnes, Rex decimus. Natus is tum erat , cum regnum inibat, annos quatuordecitn. Vr ob fortitudi- nem virtuterque dignas viro principe , Bojemisfuic carus, ita obLucenburgi pa- tria:, Sc Germanorum licuuinum, amo- rem- quam terra: Bojemia: , majorem , emunaionefque populo graves ac fre- quentes , intolerabilis. Inde oriebantur non raro inter ipfum Sc Optimates , pe- riculofa: fimultates. Bella ille geflit per- multa cum Regibus principibulque vici- nis , fortuna femper fere propitia. Sle- ilam regno conjunxit , &C Lufatiam fu- periorem recuperavit. Hernicum Au- ftrium , Friderici fratris caftra adverfus Ludovicum lmp. fequutum , in pvrelio cepit. Si non prius , quam imprudenter olim Alberto Csefati a Bojemis faftas obligationes ab Auftliis recepiffet , libe- rum dimifit. Occubuit in ptxlio Philippi Galliarum Regis.ad Creffiactim adverfus Eduardum Anglite Regem commino , anno Regni fexro Si ttigefimo , anatis quinquagefimo.Chriftiano 1 3 4* Oculo utroque fuic captus , quorum alterum amifit ex aere nebulofo in Litvania , alterum in haftiludio l.xfus, ex dolore Sc medici imperitia in Bojemia. jSo R E I t V B t I C AE XI. Succeflirei in Regno, eo adhuc vico defignatus princeps XL1I. Car.oi.vs , Rex undecimus, 6i Romanorum paulo poli Imp. ejus nominis quartus. Hic cum lateritium i patre reliflum invenidet regnum , fa- pientia effecit marmoreum. Hoc uni- cum in eo nollti quidam improbant, quod quamvis patriam legibus & deco- ribus iniignibus , fplendidiffimam facie- bat, caritatum tamen interea domedica- rum fplcndori , Sc familia: fu® apud Bo- jemos exaltationi, viam latentem , quali aliud agendo , fternere , pr® omnibus regni ornamentis amaverir. Emporium mercium omnigenarum, 8c literarum li- beralium (ludium univetfale.Prag® con. ftituit , Vultavam ponre lapideo junxit, Marcbiam veterem emit.de Slefia Lufa- tiaque , ne a Corona Regni Bojemi® ab- alienati unquam poffet diplomate edito cacir. Linguatum peregrinarum (ludia folertct coluit , pofteritarique commen- davit. Popularis fiiir, 8c in Bojemiapr®- cipue Vrbes regias fuas, pr® exteris di- lexit atque ornavit. Obdormivit Prag® regni cum laude gefti , anno fupra tri- gelimum fecundo, xtatis climaflerico magno , tertio Sc fexagefimo, Chriflia- no i J78. Venit ab ejus excedit adreip. fadigium fummiim, filius, princeps XUII,. BOIEM AE CAP. VIII. 381 XLIII. WlNCfiSL AVS Ebrio- fus, Rex duodecimus , per importunas patiis prenfationes flagitationefque jam olim &deftgnatus ficcoronatus. rs Igna- vum quidem ipfum vocant Germani, fed qua: pro repub. egit nonnulla , non fo- lum hominis haudquaquam ignavi lunt fadfca, verum &c , fiavino temperaflet, judicio ipfuniRegibus aliquot Germanis prae (liti fle, nonobfcure innuunt. A pro- ceribus Bojemis Sigifmundi fractis infli- gationebis captus & fevere habitus fuit, § iagacitate tamen fua in libertatem fe bis quoque vindicavit, & regnum recupera- vit. Sanguinis fundandi avidior fuit ; Sc fcelerum vindex inexorabilis. Ob exci- tatos Praga: ab lohanne Zizca motus, Seliatumque per feueftras pr.xcipitatum conllernatus, immodiceque indignatus, apoplexia efl percuflus-. Ex illo itaque morbo deceflit, vita: anno o£tavo bc qui nquage finio , JBojcmici pofl: patrem* gubernati regni, ptimo & quadragefimo, Vetbi incarnati 14 1.9. Imperium admi- ni liravit annos duos Sc viginti , quod ei tamen ante undeviginti, quam obiret an- nos , per Septem- Vivos erat abiogaiurn. XII. Morte ejus , morus , quos dixi- mus, Lege Recognitiones Civitatibus ex- tortas. }St R E I ! V B t I c A! mus, non modo non conquieverunt, ve. rum d Sophia regina Sigifmundoque ftj. tre-Ctefare, multo majores funtfeffi! Ambo enim illi exacerbatum ob HuflJ, Hieronymique fupplicia indigna Boje- mum populum , armis , quam vetbis ad quiefeendum perducere fatius efle, in- fortunio fuo non levi cenluetunt. Nulla igi tur yia permoveri poterant Bojemi,ut Regem habere vellent. Imp. Sigifmua. dus fane , perruptis omnibus obicibus, in arcem Pragenfem cum militati mana irrupit, & coronam fibi regiam prater Ordinum voluntatem impofuit; 1410. ) fed exercitibus fuis aliquoties, fufis iugatifve , non nifi quinto decimo anno poft , in regni podeffionem venite potuit. Ergo ab Regis Wencellai obiftj Intbrregnvm Fuit bellis civilibus calamitatibulque horrendis per annos fedecim perturba- tiffimum , donec armorum fuccelTu de. iperato, verborum calamorumque leno, ciniis, in obfequia fua pelleftis poten- dotibus , ad regni clavum admidus fuit illeipfe XLIV. Sigismvndvs ,, Caroli Imp. filius alter , & Rex in Bojemia ter- tius decimus. Fuit princeps litetis huma- nioribus nonlevitcr tinflus,eruditorum- qpe Boiem AE Cap, VIII. 3 8j que Maecenas. Marchiam & Eledlora- tum veteris Brandeburgi primum oppi- gneravit, eandem aere quo cam gravavit dillbluto, Burggravio Noribeigenli Fri- derico in feudum ab Imperio tenendum concedit, ac ratione iftadBojemia: regno penitus avulfit. Bello advetfus Tutcas Bojemofque inglorius. Cum Hufli difei- plinas fedlatoribus Bojemis , varias de religionis pace, Btunae.Iglavia:, Oegrae, Prag$,tra&ationes habuit, quos quamvis geminas in Pedtas divifos reperic , utrof- que tamen cautionibus feriptis , Calixti- nos nempe Compa&atts live Concorda- tis Bafileen (ibus , Taboritas veto regio diplomate fuo , aliquo modo placavit. Praga , motus ob Rohacii Baronis fup- plicium exotmui metu, valetudine dubia, digtefliis, in itinere Vngarico ex ignis fa- cti uredine defecit , anno artatis feptua- gefimo,regniBojemi,ab arrepta corona, feptendecimo, Chriftiano 1457. XIII. Ab ejus obitu turbulenta ite- rum erant de Rege creando cotnitia.aliis commendatum folicite a Sigifmundo generum , Albettum Auftriae ducem expetentibus , aliis Wladillai Poloni regis fratrem adolefcentem Cazymirum. Ambo illi fadtionem luam armis in Boiemia juvabant , ita ut regnum civili bello denuo ardete videretur. Quia ta- men 384 R I I P V B t I c AI men potentior erat fadlio Albertina.inau. guratus regno eft deledlus ab ea princeps XLV. Anixirs, cognomento Claudus , Rex decimus quartus. Per- quam rara, fed perquam inconlianti for- tuna , tria regna intra annum unum eft confequutus. Bojemi nihilominus non pauci, iique authoriratis prtecipuar.nullo modo, regem ipfurn ut aguofeerent, po- ruerunt adduci. Et quamvis necdum biennio regnavit, bellica: ramea fuae vir- tutis fpecimen adverfus Moravos, Polo- nos , Bojemos , Tureas , haud contem- nendum edidit. Dyfenteria eft ex me- lonum efu nimio exftinclus in Vngaria, anno 1 4j$.Regis morte ad Bojemos re- nuntiata, conventus regi creando, iterum .altercando , eft a cius. Quoniam eninr uterum gerens ab Albetto relifta.Sc pau- lo poli marem pofthutnum enixa erat uxor regina, quidam Regem illum ha- bere , tegnumque , dum pubefeeret , per deledips curari volebant j quidam vero Albertum Bavarite Ducem in Regnum vocabant. Sed cum is di ft radium reli- gionibus regnum fufeipere abnueret.pla- cuituniverfis Ladlftaum ( ficenim eum vocavit mater ) Regem defignate , & ne quis motus , priufquam is pet tetatem regnando evadat aptus , fuboriri , vel utris populo dicendi curfus negligi queat rempub, r h > BorEMAE CAP. vrir. rempub. Eparchis , cx procerum cor- pore dele&is , duobus committere. Ter- tinni igitur polt Rege* in BojemU creari captos, hoc jam fuit Inthrregnvm. Duravit auiem id ad rttatis Ladiilai annum quartum decimum , querneum ageret idem •XLVI. Ladislavs, impo- nebatur ei titu folenni ( 14*3* )inligne regni d Carolino, ufltato nempe illo , diverfum. Etenim ( tefte nocce non vul- garis Viro, 1 ) corona; qua coronabatur, fuit aurea illa, quam dono tandem ab lmp. Maximiliano , Anna nepotis Fer- clinandi fponfa ( ann. i ) Viennae accepit. Fadus itaque hic eit apud Boje- roos Rex quindecimus. Is cumexlpe da- tione omnium permagna regnare inci- piebat, morte immatura, in iplo nuptia- rum apparatu, & statis flore, ellexllin- ftus. Alii pefle , alii veneno fuBlatun* cenfuere , vita; anno duodevigtlimo, la- lutis noftrx 1457. Nunquam majore quam tum ambitu comitia regis creandi in Bojemia caluerunt , adeo multi ma- guique competitores erant, qui ea calefa- B b ciebaml 1 iMatthxw Cardin . Gurcenf. Hot*« - pomi lib . 1. 38S R i i f ru i c ii ciebant ! Excuflis tamen ultro citroque diligenter omnibus, ele&useft eundo- rum votis , qui Ladiflao nondum ad reipub. clavum collocato , regnum ejus nomine gubernatae J XLVU. Gbougivs, Podiebta- dius cognomento , Rex fextus decimus. Natus hiccum regnum inibat erat, annus - octo & triginta. Sapienter auimofeque dignitate regia eil ufus. In Mifnia , Sle- fia.Moraviaque, imo 6c cum contuma- cibus adverlariis in Bojemia fuis , qui obfequiaipfi pertinaciter negabant, Vil- garumque regem amulum opponebant, difficilima geffit bella , conatus tamen eorum omnes femper elifit ac elufft. Fri- f deticum Imp. obfidione ardilfima in Viennenfi arce a fuis cinftum, quemque ope omni ab Imperio deftitutum dole- bat, liberavit. Opera: ejus pretium a Cat- fare tulit , cum luculenta regno Bojemo data privilegia, tum filiis additam digni- tatis excellentiam. Imperii enim prin- cipes ii tum funt creati. Obiit ex hydro- pe , artatis anno fupra quinquagefimum primo , regni tertio decimo , Chrijftiano 1471. XIV. Eo in conditoriis Regum fu- nerato, comitiifque Pragaenovi Regis creandi caufia inilitutis neutiquam con- veniebat inter Ordines. Nam aliiWla- difiaum I Boi EM AH CA P. VII I. ( mn. iffoS . ) Vhgarire regnum &Mo- raviam , poiiremo etiam Bojemiam ( ann. \ 6ir.) cum provinciis concor- poribusextoriir. > Injuriatam enormi, & ab Germanis plerifque diillmulata fere acneglefta, affeQus d frarre Imp. Rex Rurlolp-hus, moerore angi non deliic ante, quam e vira excederer, atatis anno fexagelimo , regni (exto 6c trigefimp, Chrilliano 1 6 r i. Ccclebs hic virara tra- duxit , legationibus fpltndidiHimis i Tureo, Periit, Mofco , Tataro, honora- tu:. Regnum ergo Bojemia; , armis pa- ri rer Jcpopuli non far is acute perlpicacis contnfu , a, fratre acceptum , apprehen- dit ejus frater, de quo diximus, LUI. M A i r H i a s , qui quamvis majorum more regnum gubernaturus credebatur , funguineis tamen fervido- rum religionis adRomanaefetiis difcipli- nam inditura: feriatorum luggeilioni- bus , ab indituro fjiurari eft averfus , Sc fopitas Rudo Iphi prudentia fimulcares,, arque religionis Euangelica turbationes, fenfim in Bojemia recrudelcere paflus. Quas dum (prout nonnullorum ed judi- cium ) irrberba ipfa negligeret, & fpecie valetudinis curanda, regnoinfactiones B b j didtaflo 3 SimrcU R::;Ul. Imp. anu. i£ro> £!tii. Fraga prapejita, 394 K. j 1 1 v « u « »i diftradto exceffiflec , bello accendendo r ; occafionem praebuit. Mali, immanitate ac diuturnitate pernidofiflimi , princi- . pium fuit , patrata ab ofFenfotum Otdd. > globo, duorum ex regni Optimatibui & Aftuarii unius , ( qui confiliorom pernitioforum turbacsque pacis publica; aurhores efle arguebantur) ex fublimi Confidocii regii feneftra deorfum piat- cipitatio. Eam fequuti ftatim funt, i Rege maieliatis vindicanda: , a Bojetnit religionis tuenda: calida fadii apparatui bellici ingentes , bellumque exitiale, quod tamiace poftmodum ferpfifle vi- dimus , ut non cantum Bojemiam , ve. S rum ik Germaniam rotam corripuerit, & meo, innumeraque bonorum multi- tudinis infortunio maximo, laodieqne ardeat. Quod cum inter fpes dubias in- choarar Matthias Rex.commutavitcun morte vitam , retatis anno clima£tetic4 fupra fexagefimuqi tertio , regni octavo, & Chrifti i6 19- XVI. Et quamvis eo adhuc vivo, ac operoiius fatagente , ( mn. 1617.) regno inauguratus fuit frater partuclli Firdinandvs Aufidus , Stiria, ! CatinthitequeDuxtquia tamen eum,noii fine ambitu , a paucis , iifque magnam partem vel metu adaftis , vel pretio cor- ruptis, contra majorum morem, Regem accepit- BorEWAE CAP. VIII. 55? y acceptatum > non ele&um , querebantur Ordines plerique omnes» arcebatur ille poli Macthix Regis mortem a repub. regnoque ei frequentiflimo Ordd. & ex: unitis corona: provinciis delegatorum conventu folenniter abrogato, optabatur Rex alius, a quibufdam Fridericus Co- mes Palatinus , a. quibufdam Iohannes- Georgius Saxo, Ele&ores , a quibufdam denique Carolus Emmanuel Sabaudine Dux, vel Vi&orejus filius. Vicit tamen fuffragiorum numero , & veniens non tantum honoribus fummisexceptusj fed -etiam fexto ab adventu die , fefta cum congratulatione corona regia redimitus efl: princeps LIV. Fr.ider.icvs Comes Pa- latinus Rheni, Rex tertius vigefimus. Agebat is tum , cum regnum adibat , jctacis annum quartum &c vigefimum. Fuit princeps ingenio judicioque exa&o, pietati dedicilfimus , pace quam annis felicior, in utraque, ut ridente , ita $C tonante fortuna, aequabiliter moderatus, multorum liberorum pater. Vbi alterum regni Bojemi inchoabat annum , cum Imp.Caef Ferdinandi II. & Maximiliani Bavaria: Ducis copiis , ad Pragam in Albo-monce, ( nnn. i 6 io>) Marte ad - verfo de regno dimicavit. Hic exercitii ftto, pactimfufo , panmidilfipato , fuga cum j 5 6 R ! UT H 1 c M cura uxore prtcgnante Xibccirque.fatucerh quincte , fic regnum viSoti relinquere e j1 coadlus. Perfugium ejus primum fuit urbs Wtatillavia , & mox lorarii uriis aulaque Ber linum, Berlinoqne munitius Cuftrinum. Cum vero Sc' hatreditatiis provinciis luis ab Hifpano regio , Bava- vicoque exercitu, eodem quoque tempo- re eiler ex fu rus , Sc a Calare pianrea proferiptus , vidit fe apud foroi ium non polle efle periculi fecurum. Profugit ita- que exful in Hollandiam ad avunculum Auriaci principem Matuicium , ejuiijue & foceri Magna Britannia: Regis muni- ficentia, poiteavero, cum mortui elTent illi ambo , avunculi alterius fridetici- Henvici Ordinumque Hollandomm, & affinis Regis Britanni fubfidiis , pede Ilagae-Comicum fixo,tsdiaexfilii longa fuperabat. Recuperato tandem, Gnftavi- Adoiphi Sueci Regis armis , magnam partem fuo in Palatinam Rheni patri- monio, cum dic reliqua dicionum lronu- rumque decora recuperaturus videretur, exftin&us eft lctho , vel tabis lentae in t infelici illo ad I-Iaiiemum nuperrimi fatto naufragio contraite, vel, ut prodi- tum a quibufdam fuit, veneni pet lionjl- nes nefarios propinati violentia accele- tatoMoguntiar.ad Ill.Calend.Decemb. anno statis leptirao ac ttlgefimo, exfilii j • aliquanto E O IEM AE Ca r. VIII. 397 aliquanto plus quam duodecimo , Chi i- itiano i €$ i. Poli: vi&oriam, quam ad- verfus Fridericum Regem ad Pragam.ut diximus , in Albo-monce obtinuit Imp. Ctcfar, princeps * LV* Ferdinanuv.Si milio Pra- ti m Protege Carclo Liecbtenlleinio, re- gnum belli jure comparatum apprehen- dit, &: aftetlis ultimo fupplicio viris par- tis adverilc primariis fere triginta , qui- bufdam vero ad carceres perpetuos con- demnatis, opulentioribus perquam mul- tis patrimonio omni muldhtis, luffta- gioiumque jtuein regibus creandis , po- pulo penitus erepto, regnare pro arbi- trio, dominatuque abfoluto in Bojemia ccepir, hodieque adhuc regnat. XVir. Ca:tetum quum lubricus lo- cus fit , &c a viris incelligentibus ubique fere vitatus , de fuperftiribus Regibus feribere, &c ne quis forte arbitretur , me qui ab hoc Imp. Ctcfiiie, fortunas omnes & patriam ob religionem deferere {Lyp coadlus , dolori plus quam oportuit , in feribeudo indulfiife, ea propter fafta bel- lis toto Imperii tempore , in Germania, Italia , Pruflia, hadtenus geflis , celebra- liffinii hujus Munatcba: , ficutalia , ita Bojemica, polleiitati liberiori difertiori- que , relinquo defcribenda. Stylum au- «m jam meum converro ad principes reginaf- j S 8 R l i t » h i e ai reginafque Regg. Bojemorum uxores,. , experturus fi , quod lefioris animo nec injucundum fit, nec inutile , aliquidfot- te de iis quoque queam obfetvate. C a p. IX. De principilim Reginifque Bejemit. I. CIcut citetis quibufque fuis vita: tq. ^tionibus Principes Regefque pn. bent fubditis vel virtutum vel vitiorum • incitamentum , ita inptimis ab illicita Venere abftinentia , conjugiique vagi libidinis nefcii cufiodia , dant iifHetn, caftitatis ac continentia: exemplum. Di- gniifimum laude hoc inftitutum , fer- vatunt quoque ftudio accurato Bojemi Principes , & vita pudice a£la, dudlifijue domum uxotibus legitimis , hac quoque in parte exemplo ad honedatem populo plerique omnes pradre neceflarium ju- dicatunt. Vetuftiffimi autem inter eos, uxores ex fua , non alienigena , po- fteriores contra ex alienigena, non ex i fua gente habere , neceilitudinefque pe- regre , quam domi quarrere maluerunt: Et fane quo lingua, moribus indituri» propinquior vito eft uxor, eo jucundior,; ! concordior.necedariifque omnibus gra- tior ede folet cotum confociatio. lanx quia in quovis hominum ordine uxores B O I E M AE C A P. I X. ex virorum fortuna fortunam iimiiiter fuam amant metiri , videtur neutiquam efle inoportunum hoc loco , de princi- pibus Reginifque uioribus nonnihil atl ferre, Se earum in Bojeniia juta, aequas propter nuptias ex inore prifeo legibuf- <jue confequuntur prsrogativas , tum etiam qu® ex ipfis cum quo principe matrimonio conjuncta fuerit, ohicer in- velligare, Etfi ergo Bojemi jam dudum dedidicerunt efle yiiMKtKgpIts/dfm , neque principes ipfotum falces fuos cum uxoribus ullo modo communicant ; eo. rum tamen uxores jam o!im principatus regnique infignibus, folenniter ac iilcjem fere quibus Regesipii ceremoniis ornati, inaugurari , xre coronario donari , & i populo omni, honore quovis maximo ac prorfus regio , ut&obfequiis protn- ptiffimis coli confueverunt. As corona- rium quod more prifeo iis fub inaugura- tionem folet decerni , & ex oblationa- li Ordinibus intra femeftre proximam ab agrellibus debita penfione cogi , ad quinquies mille marcas argenti dicitur excrefcete. II. Luculenta illx quoque femper ha- buerunt in regno tuenti® dignitatis ad- minicula. Dos enimiplrs certa confli- tuebatur , ex qua fumptus otdini fuo ne- ceflarii affatim fuppeterent. Fnit autem dos 4150 RErPVBLICAE dos harcolim iane pecuniaria, argenti nempe puri marex vicies mille j a poli tempora vero Regis Rudol. I. fundis,, urbibufque & prxdiis certis definita, Ex ifla igitur definitione, confuetudo obti- nuit, ut Reginarum in hoc regno dotales iint, quemadmodum jam ante * dixi- mus , urbes , Hradeciuui ad Albim, Iaromierxa , Trutnovum , Dwurtira, Bydziovumt Chrudima , Alta- Myra, Policzca; Mielnicum cum arce pratdiif- que, acampliflimis latifundiis vini fra- mentique feracilfimis. Omnium horum ufusftudus , reditufqueacproventus or- dinarii omnes, cum dominio utili , ad Reginas , qua: corona Regni legitime / infigniuntur , quam diu vivunt , jute pleno fpedanr. Er quamvis ex fuis dura- libus illis fundis 15 nec alienare , necare alieno gravare quicquam poteft Regina; . hypothecam tamen ad vitat dies iniis, fi libet, conliituit, quin & fi onere quo, i de Ordinum afienfu ddecefibribus gra- vatos invenerit, xreque id fuo excufletit, neuiiquam fraudi ei elle tcquiras finit, nec quominus Rex, qui per tempus id fuerit, batredibus ei mortux fupetftitibus ] de refundendo teneatur, leges impediunt. Sic 4 II age c. udan. ijoj- 1 Sufr. ctp. $•4.5.15. c Im provinc. A. 15. IS 0 1 IMAE CA I. IX. 4 ot Sic pro Hyneco &ZdenecoRozmiraliis, Inhannae Reginas hteredibus, adverlus WladillaunvRegem olim de pecunia te- ftamento legata fuir pronuntiatum : Sic cum datam antehac pignori ditionem Ttutnovianam repeteret , atreque mu- tuo,quad tingentis nempe &quadiaginta feptem fexagenis grofTotum Pragenlmra, liberate eam ipfa vellet Ferdinandi uxor Anna regina, reculanii Adamo Zylvaro creditori, fuit judicum fententia impera- ta pignoris reilitutio , ditioque ipfa cum agro omni fatisfacienti de debito regina ailignata. aim. ( 544. Sic Anna: Mattlti* Regis uxori de redimenda d Wilelmo Wchynicio perRudolph. II. oppigno- rata ditione Mielnicana , in comitiis (tam.1614.) alTinlum. Suum prteterea in’ his ufumfruitom emolumentaque , five veifura , ii ve venditione , live alio contraito quovis , potefl Regina five in Regem , five in alium , pro arbitrio transferre. Sic Elilabeta Wenceflai II. Rudolphique; fic ( fi non hallucinatut Cromtrus ) 7 Barbara Sigrfmundi IU-gg. vidute , de hoc raliumhonorum ufuftu- ftu olim pacifcehantur: huic Albertns generaureum numiim duodecies mille C c ex fi fco 7 Cromer. hi&. Vol. lib . 1 j. Gertvd. Ruo hifc A afifr, lib- 5 . 401 Rjhvbiicaj ex ftfco pecfolvenda dabat; illi lohannes Rex privignae maritus , ad Brunatn In Moravia poflefliones alias , pecuaiteque nonnihil offerebat. 8 Si qua vero Regi^' uxor corona regni non fuerit infignita, Regi camen interea decedenti fupetvixe- rir , dotem Bojemicam petere morepri- fco prohibetur. Sic Wladiffai Regis uxor Anna, fi marito regi fuperftes fuiffet,do. tem in Bojemia nullam habitura fuiffe judicatur. 9 Si qua ab Regis maritiobitu popularibus fe nuptiis illigaverit , nobilitate domeffica cuipiam nupferit, quia id infra ordinis dignitatem cft, & legibus Regum prifcis prohibetur, dotem j quam ex priore cum Rege matrimonio eft confequura.faifto ipfo amittif ftatim, cumque marito qui eam duxerit, &omni ejus ad tertium ufque gradum ftlrpe, regno toto excedere jubetur. IO Sitivit aliquis princeps matrimonio eam Ubi conjunxerit, regno quidem eam tenetur exportare , plene tamen nihilo «minus uretur fruetur bonis ejus dotalibus tau- tifper dum jus iftud uxorium , reprafeit. tatis argenti decies mille marcis, Rei, Eojemus redimat. Regi alioquili nulli. licet, 8 Duir hili, Boj. lib.ia. 1 M.Dmii Cnlcnd. ad 16. /a/. 10 AnttriBti i Ac Dulia, MS. vettH, 494 n E I P v B L I C AB acceptos mores, inftituta, jura, & leges, quibus tum d fuis principibus ut horni* • nes liberi, non ut fervi’, moderate regi, tum , ut vaga ptorfus , ac infrenis viderr poffit libertas illa, abfque oblu&atione parere accurate aflueverunr. Res enim ipfa vifa illis eft loqui, perinde ut corpo- ra noftra fine mente , fre civitatem Fine i Lege , neutiquam vim aliquid prudenter ! agendi, nedum nervis fuis acfanguine j membrifque c.-cteris probe utendi, ha- j berepofie. Quoniam vero lingua pari- ter 6c natura d Germanorum moribus inftitutifque erant alieni , ideo nec fo- rum, nec leges, nec jura cum illis volue- runt habere communia. Domi itaque fibi ipfi paulatim, accommoda gentis genio, ex longi temporis ac ufus difcip!ina,coa. I fenfu populi omnis, fanxerunt jura acie- J ges. Quas fane ante Przemy (li principa- ? tum nullis literis comprehenfx, folo ufu difcebancur , &c , quia perpauca erant, 4 judicibus memoria haud difficulter capi poterant. Emergences temporis progrelfu [ cafus varii , &c homines ufu multo ran- dem fa£U eruditiores, genuerunt ex legi- bus illis paucis alias novas, numero haud \ paulo plures, eafque in literas retulerunt; . quibus bono publico emendandis , illu- ftrandis, explicandis, multiplicandis, ut prior , ita nec noftra hasc poforiorretas, viam i Bocemae Ca p. XVI, * viam libi, claudi , vel fegnis ac imperita videri voluit. Idem videlicet cjuod pa- tribus licuit, filiis licere quoque exifti- i. mabar. Libertas ha:c patriis moribus f fubnixa , nec WladiflaoRegi difplicuis j olim, qui Ordines Bojemos , quia liberi [ 6 nc i in leges fuas, quod publice placuit, referendi, quoddifplicuit , antiquandi, ; habere femperpotellacem, alicubi 5 elt [ judicio maturo reflatus. Ac qui a inutiles * alioquin nec vim ullam habitura: fuif- | fenc ha: leges, nili minifiros illis fiin- f terpretes daros , ac erecta juri cum au- I thoritare reddendo tribunalia intellige- \ rene re vererenturque homines pravis af- f fectibus fuis , quam legibus , obfequen- I ciores > eapropter occur fu m malo illi in {• Eojemia elt prudenter , magiftratufque | & judicia unicuique negotio fua, rei i- giofo videlicet religiofa , profano profa- J na, fune conftituta. II. De religiolis , qua: opus videban- tur, diximus jam ance. ^Profana feu po- ;• licica.fimilitcr ut munera publica.diftin- guiraus vulgo in fuperiora inferiora. | Supetiora vocamus , coram quibus in- ) primis nobilitas -.inferiora, coram quibus Cives plebfque promifeua convenitur. Vrraque 5 Wlaclif. Reg. Decijioti. ann 1501. $. j. 6 Sttpr> cap. 6,§. 1 j. 17. 18. 4$6 RmitHI c At Vcraque ex jure gemis pactio , illa qui- dem provinciali ; hacc veto municipali de caullis judicant; utraque moribus pri- fcis approbatum ordinem proctfliimque fervant; uttaque habentur apud omnes perquam venerabilia ; utraque fune vel ordinaria yel extraordinaria , diguitaie- que Scauthoritate alia aliis emincnriora. , Sermonis alius praeterquam Bojemici ufus, legibus in iis penitus e(l vetitus. 1 Teftilius qui genetis fplendore anteftant, vel alioquin fuis famili.e infignibus gau- dent , in cauflis in quibus non de capite; fama , haeteditate , agitur , arbittatium pet leges eit , 8 ( quod tamen , Auftria forrafle & Bavaria exceptis , alibi nec valet, nec ufum habet ullum,) utrobique teftimonium , poft denuntiationem, vel ote tenus , vel in feriptis perhibere , dum modo quifque fcripturam teftinionii , non folum chirographo fubfcripiam claudat Sc iigillo proprio fuo vel fami- lia: obfignet, verum etiam per folennetn feriptura: adjeflam claufulam , nimi- rum, qua: fic deponit, integra ab fe fide, nec ullo animee periculo deponi , verbis difertis 7 Conflitutt. regni , i>‘- 3 i- lue MunU ciji. B. 8- x Canjlitutt. regni) XtcT- lu* Mumcijn B. 45. t o- Andt Quii Olferv.jrraCi, 101 ,wtm. 14. lib. i< BorEMAE Cap. XVI. 457 difertis teftificetur. Quia enim expe- rienda longa explorata eit Bojemorum, prafertim nobiliorum , certa in didis fa&ifque fides, ideo nihil hic vifum elt efle , quamobrem vel fraus , vel fubor- nario , vel perjurium metueretur. Lata; in judiciis hifce lentendae , pratfettim cum in rem judicatam tranliic , oblu- ftari impune nemo potefl ; alioquin ex- fequutoriaiia decernentur Itari m , Sc contumax, prout meruit, vel mulfia- bitur, vel vinculis, aur, ficafusidde- pofcat, manu militari coercebitur. Rex etiam ipfe , perindyn alius quivis, tene- tur in rebus conttovetfis eorum cogni- tioni ac decretis flare. Quo tamen in cafu , ut conveniens dignitati decus ho- neflafque obfervetur, in jus, tum vocare, tum vocari. Rex nonnifi per Procura- torem liram , vetuflidimo ex nroie con- fuevit. Exercendis judiciis fuperioribus judices , non nifi ex nobilitate , Inferio- ribus , non nifi ex civibus maxime ido- nei quique, & fams integrioris viri alle- guntur. Cavetur tamen utplurimum, ne in fubfelliis iifdem fedeat collega , vel filius patris , vel frater fratris. Locum in concilio tenent fuo quifque ordine , ilii ex anatis familixque praerogativa , hi ex coryphiorum cladis fua: affignatione. Vti omnes yeftittl decoro Sc inceiiii Ii viris 49? Reifvblicae vitis digno jubemur. 9 Superiorum res » judicata: ac decifiones, rat® fuin & va- lida: abfque provocatione omni : ab in- feriorum fententia provocare , exceptis I facinorofis nemo prohibetur. Curius ' porro illarum . neque a Rege , neque ab ejus miniftris impediti , nec homo quif- qtiain, quo minus jus fuura via legitima perfequi audeat, abilerreri mandatis ullis j debet. 10 Interruptus nihilo fecius fuit ! curfus hic Scconticuetunt leges pleraque . omnes, ab Wenceflai Regis exceffu to. j tos oclodeci m.pofl: Sigifmundum e vivis i fublatum , totos quajuordedm plus mi- j mts annos , verum iniquitas tempotum . illorum, non incolarum truculentia, ot- ' dinem hunc tunc conturbavit ac perver- tit. Inftauratus tamen is fuit, eunt ab Imp. Sigifmundo, ( ami . 1437 . ) tum i Ladiflao Regg. ( ami. 1454 . ) limulae ; refpirafle a turbis aliquantulum refpub. : ell vi Ia. Sunt porro magiftratus ifti ac judicum fubfeliia, qus dici fuperiora di- ximus, proprie quasdam Regia, qu®- Jam popularia feu terteljtia, ideoque ca- , piunt jtttifdiSionem , haec quidem a po- | pulo , illa vero a Rege. Occurrentibus 1 caudis difficilibus , quasque altiotis funi l indaginis ^ 9 Comit, an. 161 5. 10 Comit . an.i 5- 7 f. H* gtc.ttn, tijo. Boiimae Caf. xvr. 499 indaginis &: intricat® , habent ad Ma- gnum Regni Senatum , proficies cattero- rum tribunalium omnes , in definiendis dubiis recuifum , ex ejuique refpnnlTj, lentendam lici decidenda; ierunt. R.c»ia judicia, pars ex Baronibus conflant, pars ex Equitibus , eorumejue numerus Re- gis arbitrio , major eile potell , vel mi- ' nor,, terreftrium, ut qui legibus cft de- finitus , non potell. Cert® quoque tunc ac definit® cauli® , quas ab his vel illis cognofei majores voluerunt. Confulca utrprutuque per coufutgcntes concilii collegas, Barones (ubi ex iegis ordina- tione ii interlune, ) duos, Equitemque unum promulgari mos eit ; (iricliifima- que eltac perquam diligens hujus motis obfervatio. HI. Quoniam vero caudas tam ho- rum quam illotum cognitioni attribu- tas, compertum clinatura fuaa quali- tatibus , ut plurimum, alias ah aliis di- ftare, neque Rex, neque populus , tribu- nalia iisdifceptandisereaa, mdiftincta rejjaqucre diu potuit. Difcrevir igimrea quoque, poli maturatu dilquiiitionem, cum Rex, tum populus oportu ne, Vnde Regium judicium duplex in hoc Regno habemus , praetorium nempe , live , ut vulgus loquitur , Camerale , JW Ks mmi j , &: Curiale (eu dientelate , Ii 2 Scuid f 09 RlItVBtICM S<uU Dvvorfky. Neutrum alibi, prartet f quam in Conclavi quod Viride vocatur, poteft legitime peragi. 11 Onusfunffio- nis in utroque obeunda; , ab Rege de- \ mandatum defugere , nemini cft inte- j «tum, necnifi poft exantlatos hujus loci labores annuos, renuntiate honede mu- neri per leges collega quifquam poteft, Etfi veto Regi cooptate pro arbitrio in hoc concilium licet judices ex nobilitate nuncplurcs, nunc pauciores; attamen pauciores quam Barones ofto , plures quam Equeftres quatuot elfe , Se de lite, quacunque ea fit, nili concilio frequenti & decem, ad minimum, collegarum pt*. J lentium fufftagiis, pronunciare vetantur. f pratotio feu Camerali judicio lingulis ( annis definitum legibus eft tempus ccr- ) tum, quater nempe anno unoquoque per ; continuos dies quatuoidecim , primum | ad fextum Calend. Februar. fecundum poflridie Mifericordias , fic vocari , diei Dominici, tertium ad fepeimum Calend, Septemb.&quartum ad EidusNoyembr. Moderatur illi in omnibus, magnus pra- rorii live palatii Magifler. Difceptanmt in illo aSiones, de calumnia live injuria verbali non comumeliofa , ex Ripulam pro dote repetenda , pro mutuo, de mul- dta , 11 Cmit.am , iy7 j. B O I E M AE Cap. XVI. f O r r &a , ei qui telHmonium perhibere re- cuiavic , aut ei per quem faftum e/i quo» minus quis judicio /i liatur , irrogan- y da , de revocandis impetratis in aliorum ; fraudem privilegiis vel vacantium borto. rmn ecclcfialKcorum largitionibus, vi bonorum raptorum, vi quavis privata , &c | fi qua fune fimilia. Coniumptis porro in f hujus generis litium cognitione quatitor, decim diebus illis, o6tiduum aliud fu- peradditur , quo permotus fupplicuni precibus l^ex , in cau/xis moram non fe- rentibus , jus iis ema ordinem reddi jufiic. R.ex limilirer ipfenon raro liri~ ) ganres, eit.conjundis regno provinciis, t huic Ce judicio jubet li flere cauflamque dicere. 12 Vbi dedifputatis ultro citro- | que ingeniis controverfiis , nomine Sc i anchontace regia pronuntiari tandem ' confcicvit, ac decerni. Haudabfiruilicer ' Curiale feu clientelam Regis judicium : cwa itidem , (jitibus peragatur , liabcc cdnilimta tempora , qua; unoquoque anno' dumaxac funt utiles dies quatuor, utilis nempe quifqueante quatuordeciru illas, qui habendo judicio Carcerali Juiir I fuleunes , proximus. Caudas in eo nul- las mos dl agitari alias , praeterquam, de qui bus , aliis in locis coram Paribus tu- li 5 ria: IJ Cernit, ann, i J7 j. for R E ! P V HI C AE xix experiri mos eft , 6c quas clientes re-» gios, bonaque vacantia.ac controverfias feudales attingunt. Pr.xlidet huic tribu- nali , refqueejus moderatur Iudex curis Regis fupremus , in cujus cuftodia funt tabula:, quas aulicas feu Curiales vocant, feudorum intra regni fines fi rorum de- fcriptiones.inveftiturs monumentaque, &afta publica id genus omnia. Nollra adhuc memoria fimilibus in caufis locus fimili judicio fuit in Tacliovoarce , fed antiquavit id de Ordd. afienlu Rudol- plius Rex. 1 * IV. Regiis hifce judiciis squipollent, vel in nonnullis forcalle quodammodo p antecellunt terrelhia , quie vocant , five » Regni dicalleria ( plerique non propria f voce provincialia appellant, ) a quibus } nobilitas vetenim Bojemorum omnis, { non tantum ipfii fibi , nemine excepto, i feti 6c principi, fupremo magiftratui fuo, in maximis reque ac minutioribus nego- liisquibufque , qua: abfque fori ftrepiru compofitionem refpuerent , jus dici vo- j luit,quxque pocefiate tanta atque autho- f ritate armavit , ut nemo e regni incolis r ei fe per contumaciam eximere quear. i Exemplo lunc Comites Slicchii,qui cum $ forum hoc declinare obllinatius olim { (antu r Comit, anu. iCoS- B O I E M A £ Caf. XVI. yo* alitem magnus hic Senatus olim ex Ba- ronibus cantum , uc qui foli in Regno eilenc patria: patres & primores. Sed cum poli Alberti Regis fata, fimultates propterea ex invidia inter Barones Equi- tefque accenfic , Hagrare non delinerent, quatum acerbirat^rempub.jam tum plu- les quam quindecim annos concuti do- luemnc boni cives , iis fopiendis primus Georgius Rex Equites aliquot , quotum Ordo antehac pro patria arma ferte ju- bebatur, in ordinem hunc allegi fle , & Wladiilaus poflea , ut perpetuo odio al- legeremur, lege nova l 9 diplomateoue (ann. 1487*,) caville legitur. Pro tribu- nali igitur in magno hocArchiDicafterii Senata , ab eo tempore folent federe ad latus Regis finiltmm ex Regni Optima- tibus, Admillionalis Magnus, feu Archi- Camerarius , fle ArchiDicafles , qui Or- dinis lnijus loci efl: princeps,fleadiionum omnium arbiter. Allident illis., pars fo- lio Regio dextri, pars finitlri, per Regem ex ampliflimi concilii fententia in locum hunc cooptati , &c idiotifmo noftiate a fenedlure didti J^ntete feu Kmetowe , h.e. regni Senatores fle pra?ter Palatii Magnum Magiflrum , Archi Cancellarium , Curia: ludicemfu- • premum Itvprovinc, A. 3 y. TI o Hmni i.c af. p renium & Burggtavium Catolofteinen, f fem, qui ex Optimatibus regni funt,& locum , mote ob dignitatem munetis quifque fui jam fete cunfoeto , habere d . Rege jubentur in lioc Senatu , Barones j otio ; itemque praqter regni SubCaniera- j rium, Carolofteinenfemque alteram Sc i Hradecenfem Buvggravios , Equeftres viri quinque , retate omnes & gravitate i fpeaaciffimit Regni Marefchallus, Rege | prrefente , cum enfe ditiriao ftat propter i folium , abfente proximus a magno pa- j lacii Magiftro locum ad datus dextrum capit. Archigtimtnaceus cum tabulis j fedet in cathedra. . Seffionibus in hoc ju- j dicio habendis.cauffilque yia juris dilce- ptandis , dies itari , iique terunqquoque anno , funt conftitud , primum a die Veneris ppft Invocavit , fic vocatum diem Dominicum , . proximo , per dies quatuordecim continuos, fecundum a proximo poft Pemecoften fimiliter Ve- neris die , per dies totidem , tertium j Calendis ipfis ufque ad pridie Eidus 0- £tobr. Poft dies illos dari lex julfic fenp per pupillis viduifquedies quatuor pro- ximos in quibus fola; illorum cauflfre, ut quas nefas edet protelare , difeeptentut ac cognofcanmr. Vendicant nucem le- ges tribunali huic foli cognitionem , de nobilis cujufque capite , fama , & fortu- B OIE MAE Cap. XVI. fjr «ishxreditatibnfque j de injuriis contu- melia: atrocis, termino moto , violentia quovis motio exorbitante , obligationi- bus hypothecariis, putationibus a cri- mine, per fupplicio ultimo afte&os obje- Ro; &, quod palmarium e(t , abfoluram cognitionem de quodvis genus litibusi crcterorum judicum tribunalibus, live ob Regis iter longinquum & d Regno . abfentiam, live propter nodos difficulter folubiles , huc remilfis & indecilis. Se - | natus hujus 7rz<j7ATx conful- ; tum , de caufla quavis publica privatave j femel fa&um , refque judicatae omnes, neque fub incudem revocari, neque in concilio Regis privato vel alio, ullo mo- do retradiari per leges poflunt. 1 VII. Rellat adhuc tu poft ufitata h.xc atque ordinaria regni judicia Tuperiora, de extraordinario , quod unum eft , &c a cujus fereufu jam in plerifquceft re- cefliim, verba breviter faciamus. Voca- tur id , quia a provinciarum prxfedtis eft peragendum , Sctud kragskycb Heytma- novv . Veterum noftrorum vulgo Sanci C^ndnj, h. e. judicium territoriale voca- batur. Seflirabant enim in eoolim cum prifefto, praecipui aliquot ex cujufque CzudiT.i.e.temtorii nobilitate Sapientes . Nunc * Cmit.an . if7f* jit Reipvbltcae Nunc jam Duumvirale falcem efl, 8c f authoritate mulco, quam olim tenuius. I Neque locum illi ordinarium nec rem- | pus certum, placuit de lignari. Conveni- ( tureo vocatus in jus , in alterutrius pro- ( vinciatis prxfecti domo,paifque, qutein ! cauda cecidit r quoties gravatam fe ejus j fenrenria arbitratur , 2 habet querelas ia ; Regio Camera; judicio indituendae po- ! teftacem , quod re plenius examinata , prout a:quum videbitur , ftatuee. Subji- ! ciuntur huic judicio, controverfitrnon [ adeomultte, quales funtob conjectura i inique in vincula, neque petenti domino j relaxatum, icemque ob quovis modo te- l ceptum fugitivum hominem , legibus ir- j rogata: mulftte periequutio ; J ob non . exhibitum conviflumde vetitisinagro Regio agitatis venationibus , colonum nifticanum edita adverfus dominum afbio ,- ob negatum opificibus urbanii operarpretium , vel mercenariis hofti- mentum condiftio ; exortte propternsi- neralium fodinas ob denegata pod ob- i latum pretium judum apra aedificando ligna , inter fundi dominum foflorefqu! oftenfa: i 8c, fi qua fune fimilia, que* coram provincia: cujufque’ prtcftdii difo 2 ha [irovinc. R. 16 . ! ha (mini,, R. 14 . T.i.X. Boj em as Cap. XVI. jnj difceptari , diferca legum verba jubent. VIII. loquuti ergo haftenns de ju- dicum tribunalibus fupetioribus, loqua- mur fub hujus loci finem , oratione bre- viter repetita , de inferioribus , leu ( uta- mur hoc patrum verbo) de civitatenfi- bus. Erigi illa coeperunt Mnarrr princi- pis atvo, 4 polteaque fenfim cum civita- tibus creverunt , Si ficut olim dicebant, ita nunc quoque ordinis fui hominibus, ac plebi protnifeus , quin Se nobilitati quandoque, incafibus certis, jus dicunt. Vocantur autem in hoc judicium, ds- feriptoque legibus, & recepto ordine di- fceptantur ac deciduntur caulis fintdi- ferimine quatvis, cum civiles tum cri- minales, editur ab aftore actio , decer- nuntur ab judice ptocellus necelUrii , citatur ad tribunal adverfarius , libellus, producitur , liris fit conttllacio j proba- tiones i litigantibus cauilicque merita, allegantur, difputanrur, concluduntur, ultimoqiie tandem judicium lata ab ju- dice feotentia finitur. Tvaftantur autem hsc judicia,- Ordinaria quidem , palfini in lingulis Regni Vrbibus , opidis , mu- nicipiis. Conful videlicet cum Senatu, fuo , itemque c atteri (qui Confulari col- legio alicubi' fubordinantur, ) fubfellio- K k. rur.i. * IUicc. ad, Aii. 73 r . 8 j S.. ,. t4 R. E I F v B tIC AE jura minorum judices , in fenaculo.con- f feccato nempe habendo fenatui loco, te- nentur frequentes, prout populofa ett dr i vitas, Bc loci fert confuetudo , vel femel \ in unaquaque hebdomade, vel alternis diebus, & quotidie adede, 8c juftitiae pe- tentibus adminiftrands vacare. Ea veto qua- funt extraordinaria in adoris , ut plurimum , peraguntur domicilio vel agto. De ordinariis , ( pia-tetquam de montenfi , £c mangonario , quod aliis fcientioribus explicandum relinquojegi- jnusjam ante loco alio-, * exttaordinaria quadam etiam in ufu quamvis ratiore, in ufu tamen ede obfetvamus , qualia s foM.SMdhramcpiy , feu judicium cor- rogatum; &r Stwd Mtyn<tr%sky >\ udiciuni tipenfe. ludicimn corrogatum , ex eo vocamus, quod ador, cumadvetfario quem inpoteftate habet ob caudam de- Jidi jure experturus, judices ex diverjis .tribunalibus ad cognitionem privarim jn domo fua indituendam corroga» ttonfuevit. -Qui de cauda cognituri, non capiunt in feffiouibus loca concivis poli concivem , fed pro cujufque tribunalis, a quo mittuntur, dignitate, iinguli alter- f iit nucini alius poft alium , & vicilfita Anguli , tum notatio jurato , confidere, fenre»- f .Supract!)?. i } §• £ BoiemAe Cap. XVI. fiy fentenriamque rogati , dicere ex more folenc. Et quamvis juri magis eft con- fcntaneum , ut coram ordinario tribu- nalis proximi judice , jus fuum a£tor ille perfequatur , ii tamen cauflas , quam- obrem fecus fieri oporteat, idoneas judi- cibus rogaris demonftraverit, /udicefque jutis reddendi caufla ad ejus domum convenerint , accurare eft danda opera, ut in difeeptando cognofcendoque procefius legitimi ferventur, 6 &c quteab utraque parte pro caufla fuerint vel di&a vel produ&a, ordine defaibantur.legau-- tur, expendantur, definiantur, cufto- diantut. lusripenfe cognomentum ex co for- tltur, quod in eo de fluminum eluvioni-- bus , alluvionibus , molendinis , ponti- bus, aqua:dudibus, derivationibus, fepi- mentis, immifluris, operibufque aqua ri- cis caneris , in finitimorum injuriam fiv- &is , cognofci ftatuiqueconfuccudoeih- •Adhibentur huic judicio ad firicri facra- mento fpeciali, molitores Pragenfes, Hc de caufiis id genus, ex opificii, quod rra- ttant, difciplina, experientia , coniiietu- dinario jure luo , 6c majorum judteatis, in loco ubi innovacum quodett, quod «equum videtur, pronuntiant. Scnrentia- Kk l nihilo-- 6 Ius civit'. A. qj. R E i 1 ni I c »[ nihilominus judiciorum cujufvis generis ' inferiorum lata de caufla non crimi- nali , non tranfit in rem judicatam nifi litigantes ei vel verbis expreffis, yelduo- j tum &: quadraginta dierum filentio ac- ; quiefeanc. < t IX. Quoniam vero experientia do. j n uit judices. horum locorum in definien- J .do nonnunquam per imprudentiam labi, i nc ptoprerea partem comrovertemium, | ,vel uttamque vel alterutram eorum fen- i (entia gravari , ideo jam olim introdufta j confuetudineeft , a judicio uno ad aliud provocatio. Fuit itaque apud majores j jrros , ut ex civitatibus regni plerifque \ omnibus.a domellicoium judicum fen- tentiaad tribunal Senatus Bragi Majo- ris appellaretur , paucx tantummodo ci- vitates, ut Litomierzicex, Laana.Slana, Nymburgum , Oftia ds-Albina, cum opidis vicinis , ad tribunal Scabillorum Magdeburgenfium appellabant, Poli da, dem demum , quam belli Smalcaldici occafione Bojemia accepit , Tcidinao- dus U.ex , ut Pragendum live atitboritnti ; abrogaret, five quemadmodum ajebat, Cillum nimium retunderet , Appellatia. 1 num tribunal (ana. r in Regia arce liia Pragenfi, primus excitavit , ad quod non modo , ut antehac ad Senarum Pra- genfem, ex civitatibus illis plerifque, Itd excuil* B O I E M AE C A Pi X V r. f'1 7 ex cundtis etiam unitis coron^rBojemica: provinciis provocationes fierent. Collo- cavit in eo judices tres ex Baronum, tres ex Equellrium ordine , quartior ex juris dodoribus , 8c quatuor cx Veteris No- va:que Pragx civibus. Eli ha&enus ia ufu Ferdinandca illhsc famftio, fic le- dent pro tribunali id genus provocatio- nibus cognofcendis coultituci judices a qui impugnatas a provocantibus feri- tendas ad jutis normam examinant , ac vel confirmant judicio fuo, vel refor- mant. Provocare prohibenti , vel pro- vocando judicibus convicium facien- ti, quinquaginta aureorum muldla effc coilftituta. Valet autem Ferdinandei hu- jus tribunalis judicium &. ratum ell ubi- que, prxterquam in iis caullis , quibus- de capite, fama, vel ha* redi cate agitur, in quibus ab hoc quoque tribunali per- mitia cuique ell fupplicadonis provoca- toria Regi offerenda , deque judicii vel iniquitate vel nulfitate modefte queren- di licentia. Cui fupplicationi cum dela- tum ab Rege ell, remittitur ea cum cauf- fa adis omnibus, ad tribunal Regii judi- cii Camerale , ibique tandem poli exa- men accuratum, decifione ultima fini- tur, ex lequutioni a primo litis cognitore quam primum mandanda. Sola ripen- fium judicum fementia cum iniqua patti K k 3 damnata: 5>8 R 11 [ v « t i c AI damnata eft vifa, ad Minoiis judicii tot- f reftvis fubfellia rejicitur. Evidentius igi- turdi: nuam ut polIic negari, Bojemis i Regnum , ficuc optimis legibus eft indi- turum , ita efle judiciorum cumxquica- j te , tum ordine accurato inprimis com- j mendabile. c a p. x v i r. iDc Opulentia & Potentia Regni Bojemie. p Ojemix Regnum , fi Regnis caneris •^in regionum, provinciarum, ideoquc .terrarum amplitudine conferatur, modi- cum fane & terminis anguftis conclu- fum eft. Negare id neque poflumus, ne- que volumus." Attamen propter regionis ptxftantiam, agri fertilitatem, rerumque omnium abundantiam mirificam, in an- guftialoci hactanta, tanta eitcuminco- 1 larum multitudo, tum opurn viriumque vis , ut longe lareque regnantibus po- pulis , quorum potentia modum fuper- grefla , mole plerumque ruit fua , admi- ratione multo quam contemptu fuerit femper vilit dignior. Eaptoptet ante ho- minum memoriam omnem, maluerunt vicinx gentes, amicos femper quamho- ftes habere Reges noftros.cum Bojeraif' que officiis potius quam armis certare. Rei huic argumento funt percudi oiim Boiemae Cap. XVIf. yif yerfum fe cum quadringentis millibus peditum, ficcencum millibus equitum, uc 6c alios , quantumvis magnis cum exercitibus in aciem progredos , non ipodo aggredi aufus fuit , fed etiam fu- gavit feliciter ac debellavit. Bojemi ve- teres ante Wratiflaum I. Regem externo milite nullo funcufi. Ante Bole fiai co- gnomento Scevi artate m, adverlus hofles &c in primis Mifnios , Noricofquegraf- fatores, nunquam mille viris plures ad anpa concurtifie, Ik. tamen prohibendis illorum latrociniis femper pares fuifit le- guntur. Armare viros pugnandi gnaros mille, genti tum infirmar , radicefque in hac terra piimum agere incipienti , &c (ludium raftris quam callris multo dili- gentius impendendi, operofus labor fuit. IV. TempotiLuis polleri oribus , cum jam Sc populus eilit multiplicatus , piincipes haberet lioftium vicinorum ir- ruptionibus in provinciam crebris ac re- pentinis , fattos eruditiores , ficut ab exercitiis militaribus armomrnque cura & potenria domi firmanda , ita nec d canetis colligendarum , augendavumque virium rationibus, unquam fuitcefla- tum. Comparabantur arma , principio defenfioni , aliquanto vero pQlt etiam ofFenfioni fervitura , juventus corpore 1 'obnfta manuque prompta legebatur, deferi- Reipvblicae defctibebatur , bello pr.Tparabatur, in*. 1 munitarum conceflionibus variis ani- mabatur , & ad omnes cafus fubitos ex- pedita ede jubebatur, arces munita? in i limite excitabantur, &c Rationarii difpo- nebantur , atque ita in ipfa etiam pace bellum populus nofter meditabatur. Eni- tuit prudentia haec & vigilantia cum pri- mis in Wogcno , Boleflao 1 . & II. in- , que Brzetiflao pugnace ducibus, in Prze- myflo utroque, Iohanne & Georgio, Regibus. Faftum igitur hacviaeft, ut pro regionis modo , tempori fque cir- cumflantia , & vires reipub. magis ma- I g i fque crefcerent, &c principes gentis, domeftici militis virtute, vi&orias ex hoftibus memorabiles permultas fern- ] piterna fua cum laude reportarent. Sic, t ut neque prifcorum principum partas i ex Iinpp. viatorias (qualis Brzetiflai r. j (ann, 1040. j adverfus Hernicum ad [ Domazliceam, iremque Sobiellai lenio- ris ( dnn. 1 1 17.) adverfus Lothatium ad- Chlumecium fuir ) neque bella civilia, J quibus non raro vires populi communes f j inrer fe collidebantur , interim comme- ! moremus, fd mus Wratiflaum Regend* if adverfus Vngaros tfrmafle Bojemorum J fupra lex decies mille, Icimus Wladiflatl, j Przemyfli 2 1 Hagec. ad ann . 109 1» Bo l-EMiAB C A P. X VI f. {17 Przcmyfli utriufque.fic Iohannis Regum noftroruin vires bellicas , ob rerum ge- ftarum magnitudinem Italis , Germanis Vn garis , fui Ile perquam formidabiles, Huflitarum fi militer potentiam, & in bello felicitatem , vicinis regionibus ter- ribilem , remotioribus admirabilem. Wladiilaus ( ann. \ \ 58. ) Fridcrico I. Przemyilus 1. ( ann, 1 104.,) Philippo, lohannes (ann. \ Ludovico IV. Impp. cum quinque vel lex fuorum mil- libus ad vittorias in lnfubria,agro Aqui- leienfi Saxoniaque di Suevia , vel invi- dorum ipforum confeflione , plurimum attulerunt momenti. Przemyilus Ocra- carus mediocri cum manu Pruiliam to- tam vidoi (ann* 1154.) perambulavit, militum Btla; Regis Vngari, ex gentibus barbatis colle&orum , ducenta fere mil- lia (ann. iz$o-) partim cecidit , parcira ,dillipavit , a Rudolpho vero Imp. non ni fi per alludam, di proditus a fuis ae- que defertus ( ann. 1 178. ) vinci potuit, lobanni Regi in fubfidium adveifus Au- ilrios decies mille viri funt aPragtnfibus jfolis intra triduum armati. 11 V. Hufiitae cipvvo,$fjoi illi nunquam majores copias quam ad Budefinam Gorliciumque coegerant. 1 J Fuiflecnim eorum £ 1 Chron. aula Regia c, 20. 1 1 Anr.aU Mudejtnenf. M, S» }iS Reiivblic*! eorum ferunt ad Vftam viciefquinquies, ad Tachovum tricies.ad Gorlicium non < mulco pauciores quam quadragies mille. Sigilmundus Imp. centum quinquagin- o ta millibus bellatorum ftipatus advetfus " illos (ann. 1410 . ) ad Pragam venit, *4 Rejettus eft gravi cum damno. Ele&otes prindpefque &c Ordd. Imperii , cum du- centis armatorum millibusZatecium ob. i federunt. Profligati funt (ann. 141 i.J '1 Wilelmus LandgraviusThuringia:, Ca- tharinaque Friderici Marcbionis Mifnix uror , ad Vftam obfidione liberandam virorum in armis fupra fepruagies mille adduxerunt, ann 141^. Horum propter j Przedlicen pagum, edita ftrage ingenti | ad quinquagies, vel, ficuc alii volunt , ad duodecies mille in praelio occubuit. 14 Marcini deceflbris premens veftigiaEu- genius Papa , cum legato Iuliano Cardi- nale, lub Imperio Friderici Matellionis Brandeburgtci, centum triginta militum millia in Bojemia: fines ex Bavaria im- miflr. Omnes ilii funt ad Tacboyum (ann. 1431 . ) 17 in filvis falutem quit- rere, 1 4 Joh. Ditbrav. bifl. Itb.t 4. 1 * Cbnth Mansfcld.c. 3 1 o. 14 (Chwn.Lantgv, Thitring c. t£t. M.Danicl. Caleni, ad 1 6. lun. ) ' 7 Si! vina hisi.Bcjim, e, 48, M.Danicl Calcnd, ad 14 «dqj, Bo TE M AF« CA P. X VI I. J19 rere , &c amitla copiarum parte non exi- gua, impedimentifque cuminffrumcnto omni bellico , mnlcaque & preriofa fu— pelledili , vidori in prxdani relidis, pa- lantes diffugere eoad?. Georgius Rex, quamvis diftradum factionibus regnum &potentiores quofque ex proceribusad- verfatios habuit , fubnixus tamen nobi- litatis tenuioris & opidanorum vilibus ad tuendam dignitatem domi utcunque colledis „ expedivit feex difficultatibus omnibus, conatibufque maximis con- catenatas hollium molitiones quafque, magno animo contempfit, & prorfus fe- cit irritas. Etenim Paulus II. P.P. (an n, 1 46 n66.)ptxtet quam quod evibra- rat in illum fulmina dirarum fua , re- gnum etiam, quod nec dedit, nec dare potuit, ei abrogabat , & Pollicitatis ad defedionem, regni provinciatumque in- colis, pervalidas cruce lignatorum co- pias Zedeneco Sternbergio incentore ac duce, in Bojemiam immittebat. Vana fuit omnis htec Pauli ira , Sc lignati ifti praedones , polteaquam crudelitate plus quam Scythica plebi milera: , inermi, ac innoxia:, tempore aliquanto graves fuit— fent,ad Negirzfcum a regiis (an» 1468») funt fu(i ac profligati. Elatus Turcicis vidoriis compluribus , fk militari icien- iia claiiflimus dux , Mauhias Vngariac L 1 Rex, j 56 REIP VH 1 CAE Rex, tametfi gener , ile Regno illum ar- mis dejicere conabatur : praeliis tamen aliquot levioribus (ann* 1467. 14^8* i ) foccr illum terruit ac fregit; ad Lavam vero, pugnam defugere , poltea- que conclufum omni cum exercitu in Bojemia intra ferreorum montium fau- ces , vitam partim auro , partim indi- gna tanto bellatore impoftura redimere; • filefos denique & Lufatos , quin & pro- ceres in Bojemia Moraviaque contia da- tam fidem rebelles , ad officium redire, ac imperata facere , coegit. V nde colligi jion abfuude poteft , fiquidem oppugna- ti a parte iuorum potentiore defertique Regis , tanta; nihilominus erant vires, quanta: futura fuiflent, (i concors popu- lus Bojemorum omnis , fideliter uni ilii adhtcfiflec. VI. Ab Georgii Regis ojiitu, Wladi- i!ai Ludovicique & c.xterorum Regum temporibus , quia pax alta ufque aci ana- tem lianc noltram in regno femper fuit, nec, nili bis vel ter, motus potius quidam bellici, quam bellum oriebatur, negle- cta jacuerunt militia: 6£ armorum exer- citia, ideoque quanto divitiarum opum- que multitudine abundantior , Sc liteta- mm Rudiis excultiot evadebat refpubi, tanto reddebatur potentia infirmior, ' & ad | r V r Comit, mn. i y?j. BoiemaeCap. XVII. 5 j r &c ad fortiter audendam remiflior , adeo ut , nec populus fiojemus militi» jam magnopere aptus , nec regni potentia vi- cinis metuenda videatur. Revivifcebac nihilo fecius redibatque aliquando in pracordia Czechictc juventuti virtus avita , & , quod in fubniiflis multoties in Vngariam copiis auxiliaribus , rerum periti animadverterunt , faciem hofti , non terga miles noder odendebat , ma- numque cum eo , dum pugnandi fuit fa&a copia animo intrepido confere- bat. Vires non prorfus nullas in Boje- mia efle , reperirique in ea viros bello gerendo non ineptos docuerunt fupe- iiorisfeculi milites nodri perdepe , cura alii , tum inprimis Bojeini illi qui Wla- diflao Regi advetfus Macthiam Vn ga- ris Regem ( ann . 1477. ) in Slefia Audria, 2 itemque adverlus Imp. Cxd Maximilianum 1 . Albenumque Polo- nirc Regem, ( ann, 1491. 1 4 5 i.) 3 itemque illi quos ob eximias virtutes .ac animi integritatem Imp. Ctcf. Maxi- milian. I. in pretio , pra*fidiariosque fic dipatores habuit , quorumque in bel- lo , cum alias , tum in primis in Mo- ram obbdions , permagnam ed exper- ; II a tus 2 Salomon Ncugebaur lib. /jtfL PoL 6 % 5 ttovfin, decad, j . (ib, 1 , jji REitvuicii tus fidem.'* Nec majoribus indigni erant illi qui , Bartholomteo Munfterbergenli & Boczeco Cunftarao ducibus , ad- verfus crucefignatos leonis X. Papa:, {ann. 1 5 14.J militabant. Viriiimiliter luerunt illi qui , tametfi numero pauci, ac plurium tantummodo ptodomi in pradio Mohacenfi infelici ac luftuofo illo , Ludovico Regi corporis cullodes additerunr , cum eoque mortem ( ann. j iifi. j oppetiverunt. Vitiles animos promptafque manus approbatum Fer- dinando Regi , confcripti ex Bojemis partim equices , partim pedites illi mi- litares viri , qui in Vienna: obfidione ( ijij. ) fub lignis Ioh. Comitis Har- deccii , Sc Ernefti Btandefteinii cum Wilelmo 2 uvirzeticio,Perro Profeczato, Petro Terzina , carreraque nobilitate pro portis Vtbis Inlulana, &c Salinaria, pro- que Turri rubra , hoftiles Soleimanis imprediones fortiter fudinuerunt , qui- que pro eo , fub aliquot lignis , pfadio Toccajienfi adverfus Iohannem deZa- polia (ann. 1 5 jy.jdimicaiunr, 'iremque illi qui ad Exechium fub Petro Raflino V r <4 7 \icard. Bnrtholin. Orat, in Conven- tu Vienn. ann. i f i f . & Ioh. Faber theol- Oratione in funere Maxijnil. i. s Paulus Iovius bi & . lil>. 3 6 , B O I E M AE C A V. X V 1 1 . Jjjr duce ftrenuo , Tureorum telis obruci occubuerunt. Nec ingloria eorum vir- tus fuit, qui ejufdera aulpiciis , fulb pro- Higatoque Alberto Marchione, Blailen- burgum munirirtimum ejus propugna- culum , fub Bohullao Hafliftelnio Lob- coviceno ( ann. 15J4 . ) expugnatum. Maximiliano regi operam fimilirctnor» inutilem navarum Bojemi milites adver- fus Tureos, (ann, ijgg-J cum in Palotrc obfefli liberatione , & Vefprinii expu- gnatione, tum in illa adverfns Solynran- num arcem Zigethanam oblidione ardla prementem , inftrudliflima , fed ferius quam oportuit promota , expeditione. Sub Rudolphi Regis fignis ex rebus pra:- clare geftis nomen egregium invenerunt longe plurimi ad Hatvanum , Agriam, Albam regalem , Strigonium , Comat- num , laurinum , Budam , quales erant qui cum Wilelmo Trczka, (ann. 1 5 $g.) lohanne Wchynicio , Alberto Piecipe- fcio, lohannePernfteinio, (an. 1 wj') 6 Petro Woco Rofenfi, ( an. 1^4.1601.) cumque aliis in caftris eranr. VII. Confcribebatur autem de Ordd. aflenfu fubfidiarius hic miles .i Regibus noftris, Sc in Vngariam aut quo ufus L 1 3 fuit, 6 Uc. Augufl. Thwn. l/ift, libi/, j 1 0. II I IJt 5 5 4 UiimieAH _ fuit , mittebatur , numero prout periculi i pollebat magnitudo , nunc major, nunc minor. Stipendium illi Ordines quoque dabant femper , quod tamen non nifi de JT populi omnis voluntate , & in comitiis decernebatur. Nam , praterquam quod (ic ell mos majorum prifcus , nemo Icite | melius poteft,qux rcipub. line vites, qua facultates , quod denique vicinis iive es hedere , live ex neceflitate debitum offi- cium , quam Senatus Regni , (k populus univerfus. Ex quibus Ordinum decretis comitialibus , de potentia regni tmiverfi deque cenlit veteri , Sc ordinariis, populo ^ non multum onetoiis , ad bellum colla- • r tionihus, judicium ratiocinatione non inani tetre cuivis ell facile. Vfitatitfimum nothis fuit, ? mittere inVngariam auxilia peditum fexies, equitum vero bis mille, quibus cogendis dati jubebatur, in lingu- las bonorum ibii quinquies mille fera- genas noilrates , eques unus , & trigeli- mus quitque gleba adferiptitius, atmis neccilariis accurate inftruilus. Si pericu- lum domi fit, bellumque pro aris & focis geri oporteat , duplicatur ex more tam n miles tlipendiarius, quam pecuniarum collatio publica. Si Rex iple in bullem ptofi- • 1 Comit. HHii.ipyJ.i jffjii f «7,15711 i5R«.i{jS. Boiemae Cap. XVII Ii y4< 8c fexaginra ejus grolfi, feptingenti fcxa- gmtaofto oboli, pondo dabant. Cudebat etiam numos grandiores, qui linguli ha* bebant pondus uncia: duas partes tertias, ideoque libra: pars duodecima erant* Cudebat "praeterea numos minufculos, alios ex auro qui libra argenti paulo plus quam fexramem leguntur valuifle, alios ex tere , expilanda: plebis multitu- dini excogitatos, lohanne Rege Carolus filius paululo , Wsuceilaus nepos , per- quam multo deteriorem fecit numuin* Argenti namque libris centum' Carolus mifcebat ( nnn. 1 3 77. ) aeris duodecim libras: libramque pendebant grolfi ejua feptuaginpr, oboli odlingenti quadragin- ta. Wenceilaus vero IV. (ann. 1407 ) mifcuit gtollis luis atris hocell par- tes unas & quadragefinras fexdecim , obolis hoc eft partes tres quintas r prout promulgata eam in rem utriufque diplomata plenius docent. IV. Sequuta poftea funt bella in no- ftra gente civilia , horrida illa , 8c quam rerum geftatum , tam calamitatum ma- gnitudine memorabilia , quibus ficvien- tibus numi publici arbitrium in Pragen- (iutii init poteilate , & monetariorum fraudulentia, dietim fere longius recede- batur 11 Cbroti, AhU Re^Uotji. 14 . 13 , <41 R E I f V | 1 I C *E baturd veteri illa muni bonitate donec poft Alberci Regis exceflirm in interre- gno, fignati Fridet.Imp.charaQere numi prorfus adulterini , (vulgus nolhum ni- * guos vocabat ) ex Aullria in provinciam ! vi magna infiifi , depravanda confiden- tius moneta doracllicoc exemplum ho- minibus avaris dederunt. Regno tan- dem inauguratus Rex Georgius , motus coorta inde annonae , catterarumqne re- rum omnium caritate inaudita, mariife- ftiique, nec minoribus quam quanta fub Jobanne 'olim fuerunt, populi ac regni totius damnis, ScpermomsAuflriaconim procerum magnis hac in caullir de Carfo- T re querelis , malo prrevertcndum iluxit. Capto igitur a Miiniis vicinis exemplo, (apud quos cudi nuper (tum, i^y<) coeptus numus argenteus , .nftlmabatut pro pervulgati in Germania flor eni aurei parte duorletrigelima,) numum Bojemi- cuni tqiSo.J fecit paulo meliorem. Sed quia & hic quoque multum d veteri bonitate abefle fuit deprehendis , ptoce- refque Bojemi qui Regem illum averfa- bantur, inter alias rebellionis fure caudas ! ( itim. 1 4S5 . ) ex conventu Viridemon- j tano de imminutis ab (c Regum prifco- rmn legibus monetariis erant quelll,coa- Uus ultimo fuit hac in re Wencellni II. velligia fequi , &: numum ex argento drachma- Boiemae Cap, XVIIJ, drachmalcm , oboloftjue quotum qua • tuoidecim nimium illuni valerent, ('W/w. 1465). ) cudere. Vodvvognj , vulgo vo- cabantur illi tumgroffitum oboli. Ac quoniam nec diupoftea vixit Georgius, nec amplius canta uc lub Wencellao ar- genti erat copia, Wladifiaus Rex ( amu 1473.) nurni kgem ad Georgiide- celToris rationem illam priorem revo- cavit. Plecbticfc illos hodieque appella- mus. Nec is tamen perpetuo in hoc libi potuit con/iare, quemadmodum clamo- res publici , & nata ex hac caufla ( <miu 1491» 15x4 - ) caritas annonat anno Regni ejus vigefimo deincepfque docuit. Ltidovici porro Ferdinandique numif- mata , vicitlim funt , quam Wladillai, deteriora , quemadmodum ex eorum (pallim enim in ufu funt hactenus) inter fe comparatione peritis eft obvium. Vn- ciales numi quos X Ioachimi Valle opi - do, in quo primum cceperunc lignati* loachimicos , feu Thalenfes , vel Tliale- tos vocamus, in regrlo nolito ameLu> dovici Regis aevum non funt lignati. Sub Wladiilao percufli , Vngarid Itint, non nollri : AUlimati autem apud noa fuerunt chalcis ducentis decem. TametU vero pondus bonitafquefic pretium mi- mi apud nos ftc, ut diximus , non fc- mcl variavit, in forma tamen feu figura Wencc^ ^44 R E 1 P V J t I C AI Wenceflao II. Regi uficata, ante bellum in Germania Smalcaldicum vocatum, nihil linquam fui t mutatum. Semper illa in parte numi antica coronam regiam, in pollica Leonem , cuminfctipto Regit Pragxque nomine referebat. Iohanues Paro Pernfteinlus ( ante & pofl ann. 1540.,) Scejus fimilirer hypotheca; ti- tulo fucceflor , Amellus ex Bavaria: Du- cibus AtchiEpifcopus Salisburgenfis , (jioflaim. 1 5 50 . ) in Comitatu Cladfca- no, numos unciales , Vallenfibus con- formes , groflbfque regiis .xquivalemes, charadere peculiari fuo lignatum. Fer- dinandus Rex (id quod in unciali (ladm ab inito regno faciebat, ) polt bellum illud, (an». t{ 48.) imaginem fuam ex una, fc aquilam Romanam ex altera parte , mimo nolito impreifit. Caufli oculatos non fugit. 1’etcudit autem il- lum multiplicem , ii cuique prout ma- gnus vel parvus fuit ,ex collacionccum Philippico , Hifpanortim plufquam un- ciali mimo , precium vel auxit vel dimi- nuit, Erane alii qui valebam Philippi- ci tres partes quartas , alii qui oflavas tres, alii qui unam. Minuta ejus moneta fimiliier luit divetla , Sc non uuius ge- netis. Vna chalcus chalco Wlijdillai ac- , Commodatus, qui fub Regis infcripdone I conflantes priicam f.eonis imaginem re- I linuir, j BoiJmae CAr. XVII r. f 4 f tiHuic,& apud Germanos nunc no (ha & Aullriacorii imitatione , promifcuen li- tati mimi uncialis etarpars ducentefima, decima C^efky vel Wclky & bjly Pcnit^; altera chalci Teniis , Sfirr, vel tycfi. nkf, maly Pe»/?jtertia,gro(Tus diobolaris co- gnomento albus, valens chalcos feptem, (X quarta Caroli fratris Imp. monitu 11 cula , gtoflus feliemus Hubac^ekjii&us, valens chalcos noveni. Legibus illis ac- curate fervandis , providendoque ne qua iis fraus pofthac a monetariis , vclqui- bufcunque hominibus fraudulentis pec impoduram fiat, inftitiutfunr, 6: facra- mento folenni alligati.duo numi publici Exploratores feu Aoki^sk/ , alter a Rege , altet ab Ordinibus ; Prubyri^, l^rnlovvfky , Si Prubyrt^Zcmfky, Xi lu- bemurii quotiefcunque rcipub. mtetelfe fenlerint , adeoque, ut minimum , intra unum quodque ttimeftre tempus , nu- ruum cujus ulirs fuetit publicus , argen- teum videlicet 8c aureum, peregre im- portatum atque ac domefticum , tum in bonitate , tum in pondere exalte explo- rare , Si fi quem in alterutro i prafcri, ptalegilius regula recedere, vel alioquin adulterinum efle compererint , de eo. Regius 11 Goidttjl. tomo Con/fltti 1 1 • jittg, jqd. '1 Itu l't ovine, W, i }, & 1 5I S4 ff R I mr b i c i ii - Regius ad fupremiun Metallicorum-ma, giftium ubique mou j Tei reihis vero ad Magnum tcgni Senatum, primo quoque tempore frequentem fututum, diligenter n referre, Senatus magnus, qua via malum emendari , , oeve relpub. hac ut parte de- trimentum porro capiat , caveri opor- teat conlilio cum Metallicorum nugl- llro lupremo quam primum capto , providebit. '+ V. I-eidipandi filius B.ojejpiat Rex, Imp.Catfi Maximilianus, ut cinctis qui— iuifque iu rebus ; (ic & c in numi rudeuJi rationibus , gentis liojema; Itonorem utilitarenique ,qu,xUvir vigilanter, ille ' , |f igitur, qttanquam ingeneiibus monette figuraque quam pater uliirpavic , Ibliim genus quartum obolis ( vulgus Scdmoky vocat) permutavit, mclioteni tamen ali- quanto quam pater nobis pecuniam de- j dir; deque numi valure& lignando tum auro, tum argento , leges exattjures, Ordd. univerfis nflentientibus , paulo ante quam dc vita decederet, & pn'us quoque, in comitiis tulit. lix auri pondo Rtagenli, cacatas viginci tres fit eremos ofto pendente , lignari indit , vetullo X luip. Alexandri Severi , deceflutumque Bujemis Comit, itim, 1543. 1 J75. ij7ff, 1SJ9. Bo ij?mae cap. xvi r r. f47 Bo)eniia:PiinCipuro more.ducates,(]uos vocant, live Argento fi- militer definitam anis temperaturam P Conliituic; partes nimirum fexagefimas quartas, rhaiero Itpremgroilb diobolari triginta lepeem , obolo triginta novem, clinico dimidiato quinquaginta tres, chal- c° denique partes fedecimas undecim. Vnde temperati hac proportione argenti libraPragcnlis.c&c Miirit, producebat iili thaieros si- groiibs diobolare* Obolos 1 40, Chalcosiffi). Chald-ie- tnifles 7;'j. ieges ad ilks lignatis mi- niis pretium quoque eft ab hoc Rege decretum s 11 thalcrls oboli fexaginta, groffis ante bellum SmalcaldicumPragrc lignaris veteribulq; Au I [tincis chtilci no- novem.dit btdatius recentiotibus chalci feptem, obolis chalri tres cum dimidio. Philippico ^ jl proportione refpon- dentes,& ante hoc tempus lignati mimi, edi non removebantur ab itlii, quia ta- men computandi rationibus Germani- cis, non noitris, erant apti , cautum iege cft, ne pofthac apud nos figuentur. Tam mcirls prifei obiervans, peregrini fic novi fugiens firit patrum retas. VI. Has Maximiliani patris leges mo- netarias , quam ftudiofe lavavit Rudol- plms. ts ComiU ann, 1 j 7 j . 1 y 7 G, 548 Reipvjiicaj phus , tam negligenter habuit Matthias, cum alius poli alium ei in Regno fuc- ceiletunt. Matthia videlicet lmp, & Re- ge, primum in Germania vici na,8c mox apud nos quoque , tam licenter argen- teum numifma publicum , eft deprava- tum , ut folo unciali numo excepto , (i- gnata per id tempus pecunia omnis , du- plo quam Rudolpliinaevafcrit deterior. Sublato e vivis Matthia Rege, quia bello Regnum ardebat , Ordines ipli, teipub. cura deleftis ex omni numero quibuf- dam quali Ephoris commendata, nu- mum publicum (rftiH. tSti).) (admixtis argento atris 1'eptem fere patribus Icdeci- mis ) vetetum exemplo , corona Regia leoneque coronato , infigniyerunr. In hoc tamen fui funt quali obliti , quod peregrinum illi & a patribus fub Maxi- miliano,confenfu publico vetitum, valo- rem attribuerunt. Accomodatunt eninj ilium , non, ut veteres , ad chalcos , vel diobolares Bojemicos , fcd 8c ctuciatos Germanicos. Neque exculabilis in ne- gledlo hoc majcliacis jure majorumque exemplo, videturiita inconfiderantia , quod quidam ajunt , propter llipendia militi danda, Germanis conformem nu- mum domi tum habere ftiiiTenecefle. Ec Gallorum 3c Belgarum llipendia Ger- mani folent merere , in cotum tamen gratiam, SOIEMAE CAf.XVIir. f 44 gratiam, neque ia Gallia neque in Belgio a veteri numi ufu unquam eft difceflum. Vtut tamen eft, fecabant Ordines pondo lictu diri commixti cum acre argenti, vel in partes fere duas &: triginta , vel in quatuor & fexagima, ftatueruntque pre- tium partibus illis primis cruciatos Ger- manicos quatuor &C viginti , fecundis duodecim. Retinuit in numo lignando probatam populi lilenrio rationem no- vam iftam (ImiliterFtidericus Rex , nili quod de ejus bonitate argenti fere fe- miunciam detraxit , & imaginem numo litam imprefliqpondoque praeterea etiam in partes fedecim fecare jullir. Valor cnjufque id genus particula: fuit, cruciati o£lo ic quadraginta. Cudit fimiliter cer- ta conditura neti & argento proportione, Bojemicos chalcos , obolos , itemque groflos diobolares live albos, ita ut li pacare regnum turbatum potuifiet, vete- res Maximiliani leges munerarias refti- tuturus crederetur. Quem cum armis de Regno dejeciflet , & ferro libi viam ad fceptra Bojemica aperuiflet Imp. ferdi- nandus , tam procul eft fub eo a majo- rum exemplo difcelTum , ut numi apud nos fafti plerique omnes argenti plus quam parum haberent. Chalcus Wladi- flai Georgiique, Fetdmandicocjus tem- poris feftacio.bouitate anteibat. Seftertii fiquidem yyo R ! I I T J M c AI liquidem quales olim plus quam altera parte fua eram argentei, tum vix argenti: -j 3 - habere videbantur, idcoque ducenti, Vallenfi fcu thalero uni necdum plene * tcquivalebant. Vulgus impetitum, frau- dem illam an fucum dicam, non ante potuit deprehendere , quam argento Fere omni fuit emunitum. At cum multo tempore poft, magna rei familiaris jactu- ra , cunfti elTcm fafti eruditiotes , admi- rabilem fubito vidimus in commerciis 1 j confufionem. Etenim , annis ( i Si t. xtfzi. iffij- ) non Herilibus , decuplo 11 quam antehac , pluris v .uniebant tes J omnes. Effluxit nobis in his vexati ' nunii flagellis triennium totum , dc ex. petti tum demum credidimus , vere jux- ta & fapicntcr ab gentis nolit, r principe Boleflao Leni , cum morti cflet propin- quus, ditium olim fui fle, 1 " neque pe- ffern, neque bellum , nctjuc Iwlliles in pro- vinciam irruptiones, direptiones 6' incen- dia quantumvis atrocia , bonis tantum pnjfe nocere , quantum crebra numi varia- tio & attenuatio. Simplices videlicet ad paupertatem extremam redigi id genus impoflura. Nomen mchercle 6 c imago cotum qui improbum percuderant nu- mum , coguntur non modo in prafends a:vi, li Ilagcc. inann, ppp, i)oo< Boiema* C a f. XIX. JJ7 tum ab lohanne Rege veftigal Plaga- sc pallimin Vrbibus , quod Vngelt dicitur, luculentam conficiunt pecunia fum- mam. Reditus exDomanio, (ut qui- dam vocant, ) regio, feu ditionibus cum quaternatis tum fifcalibus, pritetquam quod menlani regi aulicoque ejus mini- fterio omni pro dignitate inllmunr, Sc aulam Regio fplendore nitidam pri- ftant , 3 grande aratio adjiciunt incre- mentum. Nam ut demus, quod tamen nequaquam damus, ex pifcinis , molen- dinis, Zythopcciis , praediis, filvis , qua: , omnia petmulta funt Sc proventibus uberrima, poft expenfas quotidianas, rato aliquid fupereile , canon annuus, quem coloni gleba: adfctiptitii (univcrfi • illi in his ditionibus fere circiter decies mille cenfentur ) prout a gri quifque plus * minufve colic , vere Sc autumno Regt pendunt , folus fexagenas grofloturn circiter novies mille dabit. Regni onera, quemadmodum diximus, non tam funt, ut alibi, impendiofa nec fumptus publice neceflirii modum excedunt. Illis facien- dis ferendifque redituum illorum ordi- natiorum partes quintas , quatuor , hoc efl y abunde efie judicant homines non imperiti, 8c annis fingulis.ut minimum, M m } fexage- * Comit, mn, idoli. „8 R.S1P VBUC AB _ fexagenarum ructes quinquies male in chelauros Regis recondi pofle credunt. m. Iam quod ad indictiones , con- tribusionelque extraordinarias, qua Ber- nic &C Zbjrky a nobis vocantur, porro attinec, ea & luculenta: & frequentes i populo omni Regibus folent conferti. Quoties enim cunque cauda pragnans urget , Ordines Rex convocat ad diem, 8c in Comitiis frequentibus , propofitis teipub. periculis , occurrentibufque per tempus rebus aliis neceflariis,opem illos ac fubfidia pofeit. Ede regni fui cauponi, tributumque imperare pro arbitrio Regi nunquam licuit. E videlicet, quod AtUloteles ''(uber, quam StpeTt- g<j^x/getere rempub. gens hac maluit. Vnde exadtiouibus injurlotis ac foedis, rinanciarumque , quos Galli vocant* magidtis , nullus hic ell locus. Ordines ipli podaccuratam matutamque delibe- rationem , fubfidium lententia commu- ni , prout opus e Ile vident , alias majus, aliis minus decernunt , tempufqueauni intra quod conferri debeat certum pras- finiunt. Ejus colligendi ratio hominibus nolitis non ell ignota. Ferunt hoc onus» ut plurimum agricola- , Sc Cives. No- bilitas non nili rarius , & ultima fere tantuift ? 'Atijkt' pelilifi lib. {. . BOIEMAJ! CA't>. XIX. 'ff$ tantum reipub. neceflitate pariter id fuis cum colonis fuftinet. Subeuiit etlatn parte aliquantula onus hoc Sculteti in Regno liberi, hoc efl Svvot/ednicy , Die- Ainicy , Nctjjrtivvnicy , 8 : parocharnm •pinguiorum facerdotes , icemque opilio- nes & eorum magiflri. Agricola: gleba: adfcriptitii , cenfentur in hoc Regno fu- •pra centies quinquagies ; cives vero plus minus duodecies mille. Sculteti ecc x x x v r 1 1. Paroch.r e h ccc x t. Opilionum magiflri c Io lxviii. Opi- liones clo Io ccc lksv. Vliiatiffima contributionum extraordinariarum eft, qu« cafis rullicanis-, & aedibus civium Vrbanis imponitur. Rttfticis iliis gleba: adfcriptiriisiu cafas lingulas indicuntur, nunc deni, nUncqnideni , nunc viceni hoflrates grolli annui j civibus non (ane nova , fed non video quam xquabili proportione, nunc triceni , nunc quini Sc quadrageni, nunc fexageni. Vocatur id genus indlfho Jlcriirt Domovvnj. Ex cujus inveterata atque hatlenus obfcr- vata proportiobc , quia 'otnnis fete de conferendo lilcM nobilitatem & cives proportio Ibihitur, dicere non inepte pofliimlts , illam ih hoc Regno con- ferebdatum Regi pecuniarum elle qua- li normam qtiandam & cynoCuram. Conficit illa , quoties VicenUtb gtofio- Min 4 ium • tffo Riifvnic»! *. tum e(l,'° fexagenas Bojemtcas plus mi- nus quinquies & fepruagies mille. Acce- dunt ad indiaionera Uiam contributio- nes alia: genere multiplices, pro numero ; 'f agreftium, partim ex nobilitatis, panim ex colonorum , adeoque civium fimili- ter ipforum loculis corradendae, iiemqut ex ufurarum decimis , rotis molaribus, | fumariis, aureafuppelleaile, unionibus, j vino , frumento , pecoribus , pifeibus, j lana, merclbufque quibufdam aliis , lu- d arorum denique capitibus cogenda. Pe- culiaris praterea elt contributio, qua ab Ordd. univerfts in falatia miniflrotum ! Regia aula , 8 c diflolvendum creditori- T busin BoiemiaRegiis fenus ulitarum, ex cerevifia prsllatut. Vocatur vulgo Fafudne, gtofli nempe nofltatesin lin- gula dolia , quamor, quinque vel fex. Jrjus pars tertia in ufuras , creditoribus debitas, dua reliqua , (alatiorum titulo, ' in Regis ufus privatos dUbibuumur. Rxillimatur illa , quoties quaternum gtoflbium elt , excedere fexagenas no- ftrates centies mille. Quod li jus iflttcl cerevifia coquenda, ficuranteVuladl- L lini II. avum fuit, Bc ficut in regionibus * vicinis hodiequeell , civibus folis redi- tuatur , ac confervetur , nec i nobilitate j tam 10 Comiti tmu ijSy. BoiEMAI' Caf. XIX. ;#)p r »iwn licenter ufurpetur , hariolamur per* multi , obventionem hujus contributio- nis , Regi pecunia? vim multo-mulxA majorem produituram. IV. Non legimus auterf* unquam ma- jora Regi ab Ordd. fubfidia furfii decte- ' ta, quam (ttnn. i S r 0 . ) comitiis fub Ru- dolpho II. penultimis , & (Vina. 1 6 1 4./ fub Matrhia primis. Supputant videlicec nonnulli , tam ad reddendum ab Rege conflatum xs alienum , quam ad ufus privatos, obvenifle ex his -Matthiac Regi prttter propter fexcenties fexagies , R11- dolpho vero ex illis dtcirer feptingemics f cdtuagies bis mille Bojemicorum groC- •forum' lexagenas. Excitam Sc magis magifque effetyefcente in Vngaria bello Turcico , decretum fuit ab Ordd. 1,1 Ru- dolpho Regi mediocre fubfidium 1 fumt tamen nihilominus qui id plufquam tre- centies duodecies mille fexagenas gtoP forumnoflratium produxifle reflantur, Quifquis igitur omnia harc attentus ie- get j cum reditibufque regnorum vel re- xunipub. catterarum ex adverfo confe- ret , videbit ufqne adeo fludiolam eile Regum fuormn gentem Bojcmam , uc non facile, hoc in genere , ab alia quavis poliit luperari. Nec libertas perampla, M m j nec >l Cerni!, mn, 1 *ffl RhptuicAj seclocorum quibus conilringitur angu- Ilia facit , quominus magifttatum fuum fammum cx fortunisfiiis, manu libe- rali juvate , eique quantum ad admini- fitandum sempub. opus ell , fumete confouiat. Amici in vicinia illi tan. ttimmodo funt optandi qui non dA- •naOetc , ut haftenus , ede porto velint, quique ut libertate , iic bonis quoque eam fuis abfque moleilia permittant frui , nec vel fedes ei a patribus acceptas, atque fortunam profpetiorem invideant, rei fetvitutem miferabilem excidiumve lentum macliinentur. Boni omnis lar- gitor , regnorumque & retumpub. con- ietvatorDEvs , quem Bojema gens, pa-» tria: dulcis Statorem femper invocavit, nos vero ejus progenies , ingratitudine fcelerata ex Statore vindicem iratum fe- cimus , ofTenfarum tandem cladiumque tot 6c tam acerbarum finem propitius faciat , & dtfpctfis immaniter nobis,, Jormnam ftatumque quem fecundum fub Imp. Rege noilro Rudolpho II. ex- periebamur, ficto quudampoUlimiuio xeiiituat. B 0 1 E MAE. CAE. XX. C A P. XX. r>c Regum apuitBejcmei/uneOralilmu Q Vonium mors corunv linea ultima» ( qu.u — aquo ptdjat pude pauperum M- bcrnat Rcgumqucturret, ) jure fuo non letus etiam ufa c ft in Boje- motum, acin gentium aliatum Reges, eofque ex vita hac mortali fplemlorequt» evanido evocatos , ad generum Cereri» abripiebat; eapropter, lemper populus nofter , quos cettatim , nec fide , quam obfequio, minore colere, venerari, ama» re, vivos didicerat , etiam mortuis fune- ris honorem extremum , exquifita cura lrabere , defideriumque quo ob cos (ara fibi ereptos afficiebatur, tuflu publice» teflatum facere .officii fui efle fentiebar. Sequutus autem non minus in eo, quam in aliis , eil , familiarem majoribus mo- tem & inflituta, Mos porto ille patrius, (eoexcepto, quodconftanter, & jan* inde ab initio , mortui principes terr» condebantur, non igni cremabantur,) io ritu cattero non manfit perpetuo idem» Cum emendato facrorum atque religio- nis cultu is emendabatur , &c a profimi- tace fupctllitiofa ad fokictaicm rationi fana: ^<4 Rt lf VILICH lana: congtuentiorem «vocabatur mu- f tabaturque. Abhorrens fere a mediocri- tate &c enormis hic fuli gentili fmo , 1'ub- duflior ac humanitate temperatior fub » Chtiilianifnto fuit.Libet igitur paucis, de folenni funerandorum ptinciputii more, primum qui inter gentiles , tandem vero qui interChriiiianos in Bojemia, ex fuix f utrorumque indituris olim frequentaba- / tur, libro hoc extremo didicere. Gentiles quondam Bojemi , quoties i t principem ipfotum mori contingebat, liabebantinmorc, ficut apes ad alveum, ;V/;- ad cprpus ejus exanimum concurrere, i glahatim circa loculum glomerati, uu- e ' guibtts ora laniare, humi projefli freme- re , ejulare , lamentati , & adananuunv mortui ofculuro ceratini ruete , voa- fetantes ; Ecquibus te lacrjmis deple- 7 . ibimus princeps bene } quas tibi inferi 'at faciemus ? quid tccum frpetitmsu t ln concutfu illo, & inter htec lamenta, condicebatur , ab iis qui inter exteror eminebant, certus cxfequiisfoleunibut dies , &L parati ad cum frequentefque adede jubebamur omnes. Delibuebatur interca a pollindloribus unguento cor- pus, f!c vctle fpleudida indutum loculp imponebatur piecque oblinebatur. Da- tantur illi in manus numi, quinque in iimlham aurei , ignoro Deo munusj duo BohemAe Cap. XX, j<5 duo in dextram, argentei , alter vi* prac- monfirarpri, altet portitori prxmium. Cum igitur populus undique confluens adedet , londumijue feretro excipi con. ipiceret, vociferatio omnium, ingens ac ejulacus incatidrti oboriebantur. A me- ridie dentum efferebatur tandem fuccob lantium primi nominis procerum hu- meris funus , profequente id lamentis, fremitu , plantlu , longeque &c late re- fonance ululatu multitudine omni. La- mentantium clamores erant, nunc ob exftin£tum patri* populique reftorem bonum complorationes, & geftarum ab jpfo rerum grata: depradicationes, nunc ad vana terriculorum fiftitiotum nomi- na, Merorum, lLadamaflum, cxterofque ( C\ernj 1! ohtwe, ) Deos nigros feu infe- ros, pro defuniio a Tafanum carnificina defendendo, 8c in viam lucis campolque amoenitatis traducendo , diredlxfuppli- caciones. HoS inter ejulatus , htccintet lamenta,' occumbente interim Sole , fub crepufculum yefpertinum , demittebatur in fepulctum cum loculo funus , & terra ingeila cbntumulabatur.grandi faxo ad- voluto. Neque tamen adhuc claudebat q£lus hic fabulam , fed producebantur vociferationes in triduum ut minimum, plerumque in ,o$id,uum : ligna quotidie tumulo a plangentibus injefia accende- bantur, fAS Rnrvuiat' bantur, ik excitata damma late colltr- ceme. primum c*f* ex volatilibus vifti- nn nulle* , non morio infctis illis Diis pro defundo , verum etiam Pronio , lafonio.Ladoniquefli/// Bohovve,) Diis alliis feu fnperis & tutelaribus , pro luc- ' ceflbre principe immolabantur , poft eas vero circum ignem obambulationes ge- fticulationefque ad numerum ali* atque ali* fequebantur , 8c precibus cum cla- more late refonabili ad Deos illos con- ceptis , princeps novus , fapiens , juftus, vigilans, ac vidoriofus , expofcebatuq tum denique demum poft tot dierum infaniam , derafis , & una cum abfeirtis veilium extremarum fimbriis , in ignes conjedlis .barbarum pilis , lapidibufque poft terga cum fremitu retro jadis, in diverfa abibatur. Conditi, acinterram matrem hoc ritu profano fupetftitione- que illati funt , ex prifeis nolitis illis Ethnnrchis, C /.echus pater, ut 8 £ Crocus junior (fenior enim in Polonia deceifit ik Icpultus cubat, ) ad Ztziti montis ra- dices, in planicie corti d Czecho habi- tat* proxima; ( Ltimvvti loco a vene- ratione nomen cft, ) Ubuftapro porta Libiciani caftelli fui , inque aditu ejus primo i Przemyilus vero , Sc qui poft eum (acis cedebant, Zpltihnlevi, ducis ex Chriftianis a Buuivogio patre proximi, decefforcs ^ BOIHWAI CAf, XX. f7j diflaulque I. ad O. Virginis Cladrubis; Brzetiilaus-Hemicus Doxoniai Vuladi- flaus prior Rex , ex lufada advedtus, StrabovIiVuenceflaus LufcusadD.Fran. cifci in Majore Praga , Vuenceflaus II. ad D. .Virginis inccrnobio Aula: regia;; . Vuenceflaus III. ad D. Vuenceflai I-Io- lomucii apud Moravos ; Iohannes ad D. Francifci Lucemburgi ; Sigifmundus Vuaradini; Albertus, Vuladillaus II. & j Ludovicus.in Alba regali apud Vngarosi 1 Matchias Vuiennx in Aultria. Reliqui omnes in metropolitana D. Vito lacra, arcis S. Vuenceflai sde , fepulcrum poli T fatafuntforciti. Ex quibus ipfe S. Vuen- ceflaus ^etere-Bolellavia, percuflbris i . fratris mandaro tranflirus.BoleflaiLenis & Coecus,Iaromkus, Vldricus.itemque i. Fridericus, loco quifque priflino hodie- que cubant > Brzetiflaus I. & Zpirilinie- vus 1 1. Brzeriflaus II. itemque adzedus exVngaria Borzivogius II. Przemyilus- Ottacarus I.dc Przemyfius-Ottacatus II. & , qui obtruncato Vuenceflao III. fuc- j cclfit , Rudolphus Auftrius , feptem, in- j quam , illi Imp. Regis Carali mandato, * tranflati (ann. ijyj.Jex monumentis veteribus, jacent jam conditi fub faxis grandibus, alter ex alterius parte advcrla; i primi duo, pater Sc filius, in facelio quod C#fareum cognominatur; duo fecundi, frater Reipvb r. icae frater cum fracre, infacello Amonima- noi duo tertii , avus & nepos, (quamvis hic ab Hageco fcribaturad D. Francifcl Palato- Pragtc eciamnum quiefcere, ) in facello quod Ducum Saxtmix audit , ul- timus denique, una cum Rudolpliopa. truo SueviarDuce.in facello Simouiano, V. Hos omnes poli Iohannem patrem in regno fcquutus Carolus Lucembur- gius.a Septemviris mox.quoque creatus Imp. ejus nominis quartus , ut 5 c , ex tumultuarie excitato in Aula regia mo- numento tranllatus , Vuenceflaus ejus filius , Ladiilaulque pronepos , adeoque etiam Georgius Podiebradius , & ex f Aufltia domo Fetdinandtts 1 . Maximi- 1 lianufque Regg. cum pletifquc fuis, fe, pulchri honores in eadem D. Vico factat atde fimilittr funt confequuti. Horam, nihilo fecius monumenta tandem apcti- ri artate wuftra, (ami. i 5 s o- ^corporaque- ipfa cum farcophagis in Maufolacoane' ruagnificentlaque exquifita, , ex lapitis 1 alabalhire , media, in tede conftrudlo , condi jufficlmp, Catlitr Rudolphus , ad , quos & ipfe quoque poft obitum eft ( ann. 1 6 1 1. ) pompa , quam majores, 1 quamque metuit , aliquanto tenuiore- V appofitus. Apponemur ad has copias, fi regnum hoc Sc refpub. dlutiuV flabit, nec me conjectura forte fallet, Regum regio- | : rurnque i ; BOIF-MAE CAP. XX. J7f tumque funerum exfuvix plures, Quod ut fuccefluris via legitima Vnftis Domi- ni , patri.x & populi patribus omnibus, nunquam ni (i iero, &c poii pacatam, re- foturam , ac cum laude geilam rempub. i pofi adoreas multas , poli holies trium- phatos , Sf denique polt aetatem non : modo fortunato exaftam , verum etiam , in fenefta viridi quam longiifime pto- ; duflam , femper ficca motte contingat, faxit patrix hujus meat unicus Sofpita- ; tor , xqui atque iniqui fututus judex : juftusj atque in fecula bepedidius 1 CoNtiRliA Dsvs c qaiuiAl Bea<s* i * Benevolo Lcftori .1 dj v T1 IS ita de regno gentis mea compendio (y minerva pinguiore diUis , (quo- niam , qua me fugerunt , non pauca ejfe eft necejfe, ) etiam in altera hac cum a typographicis editionis prioris mendis per- quam multis , tum d meis ipfius halluci - nationibus nonnullis expurgata editione, monendus mihi es, Lettor amice, & oran- dus . Monendus , ut nefis nefeius , me ob improbatos ritus in religione Romanos pa- tria injurioje profligatum, lare certo opor- tunifquc 'adminiculis compluribus deflitu- tum , inter armorum firepirus & horrores bellicos , hac qualiacunque funt , tumul- tuario ejfe meditatum . Orandus vero , ut quod tenuius quam oportuit , nec fatu exa- ilc , hic e (Ide feri ptum , vel quod impru- dentius forte excidit , ingenii imbecilli- tati potius , cujus probe mihi fum con fetus, • , quam voluntati , temporum injuria, quam de fidi a, imputare ,excufatum habere , imo vero vel eorum in quibus hallucinor amice me commonefacere, vel quod rei pub. genti fi j que liojema illuftrationi plenius atque ac* curatius in fervi at, deferibere, cumque ho- minibus rerum id genus cupidis & aman- tibus 4 communicare ipfi velis* Vai-e. i • IN. ; INDEX RERVM, In hoc Libro prMtpmrum. Cadenda Praffcnffs Knatjcrli cis eripitur* 3i<5. virorum dmftn.. rmu JUuratorumquc niiuuu, . 11 7 Adfmmiftratorumreligion.rcricj* 5 .1IO Albcrcut Lufais Imp. Bujemi ejicitur. £-/ Alberetis Claudus Jmp. & Rex, -jjvj, Albortus llavarus vocatur ad regnum. ibidi» Albis ft ejus fomes, a. oitia. .i. AltaMyta. . 1,5 Alumnus ofFicinne. {<4* AppclIacionimVcribimal Pragx. 390. <16. ab im> pro vocatio. 41* Archicpifcopus Pragenfis. 186. regem folctco- rpnare. i y o. eorum ferie*. 301 Archiepifcopa l J r agentis quomodo erecta, Argenufodin*, aj .fia.83.0- ,ur Arx Pragenfis infuilln nionrc. Aurum & argemumin Boj emi a. Aurifodm.r. io. f ramenta. Aureus Biijcmicus. Aultria Stiriaque Bojemis adimuntur» D. p Arones in Bojemia, 414.431 "Bccfaina arx. lo.ll Bellum Smalcaldicimi. 234.390. religiolum in r> , , 0 • 276.201» • Bellici motus in Bojemia. Ui-saM, Beraufta Vrbs.51. unde didta. ibid. fietilibu* .. P**!iat. . ^ Herme Bujem. $$8, carum indicendarum con- (erendarnmque ratio. Bcirovvca rivus» . JJilina amnis. . Blanice amnis. Blato pifcina. 5 H Bojemia 1 ,cjtit ficus, Iongitudoquc fle latitudo* S, % V & Hguraja. Suriens momibui 5 ,neta i ibid- limites eius 5 ibid. non Jubet? aquam peregrinam { ibid. habet thermas rtc vminn^r' ,cas *’ 6 , \ laci,S & pluma: i fitigim» vitiiquc feraxj 7, fale curer jio. uiiut-m ifcm- N n miiijuc to.y.ia $1 •*•/•**• S47 3/3- INDEX wifijuc abundat; ibid. ejus diviffo vefut? 3.). nova; ibid. diflridtus ortodccittnlit necne frudum Germanicum, vel in Germani;». n8* 120. tM. pcnfioucm CaiT. pendebat. 12.3. 149.' 348. olim vada & inculta. 132.158. aCzechi* abfquc controverfia occupata, ibid. Itnper* Germanico fuederata. 145. ducatus Germani- co Imperio vetuftior. 143. fuis legibus mori- bufquc femper ufa. ibid. 145,428. ejus inco- la veteres. 144. interregnum. 374. 381. 38$. bello concutitur. 382.392. Duces non ha- bet. 423 Boj emi* Reges Archipinccrn* imperii, j 24.000 habent locum inter Ordd. Imperii. 145. fune Jibcri. ibid. corunt potcilas limitata. r{5. eorum coronandorum rirus. »82. juramen- tum. 191 , 193. hsereditatene an eleoione re- gnum adipilcanrur. t97.213.cx Prxcmyilo - orti. 199. eorum reditui. 553 Jojcmi habent liberum regem. 145. lingua: ex- colendis negligentes. 161. eorum mores. 162. reguntur temperato unius imperio, 1 56 . quale id fuerit olim & tume fit, ibid. eorum leges. 177. privilegia de regibus creandis, 101.Z02. 228. 237 • regibus dignitatem ab- iogabant.2 18.34?. 3J7 .36o.dotninor haredi- tarios natura avcr/antur.222. o<{inocCj/^$- 252 . religionem nonfemcl mutarunt. 252.257. 270. gentiles. 263 • Chriftiani .157 . in fertas fciin.271. edirtis regiis terrentur. 283. 285. patria ejiciuntur. 29.3. regimen apud eos cccldiafticoin.296. inter pontificios; 297. in- ter Huacgelicos. 304. 308. eorum famerati. 4 19. virtus bellica clanguir. ibid. nullum ha- bent publicum thclaurarium.j 19. 553. bellica virtute pr*ftantes.C2j, 425. 531. iis ulitatusin milite confcribendo mos. 533, 534. numas. 538. numi ufus Jc fupputatio lingularis. 547.* «i* 15* ' . Bojcmici Senatus authomas. 280. juramenta, 20 ? Bolcllavia vetus. soz.nnva. 104 .ejus conditor. ibid. balilica Sc presbyterio clara. 10? Boreca opulum cerevilia falubri nobile, 84 Borzillaus dynafta Caurzimanus . 11 Dorzivogins dux Chndo dat nomen. 344 Br.ldavvca amnis. 55 Bcatimovum coenobium. 29. cauffa belli Boj. 30 JJroda Bojcm. z 5 . unde dirta. 27. libertatem k Sigifm.Imp. acccpic, ibid. Teutonica. 3» INDEX iriCque abundat » ibid. ejus diviffo vctn»? 33. nova; ibid. diflridtu* odlodccimifit necne fi-udum Germanicum, vel in Germania. 118* 120. iit. penfionem C*(T. pendebat. 123.149-' 348. olim valla & inculca. 132.158. aGzecni* abfque controverfia occupata, ibid. Itnper* Germanico foederata. 1 46. ducatus Germani- co Imperio vetuflior. IJ3. fuis legibus mori- bufquc femper ufa, ibid. 145,428. ejus inco- la veteres. >54. interregnum. 374.381. 38$» bello concutitur. 382.392. Duces non ha. bet. 423 Uojemiae Reges Archipinccrn* imperii. 114. non habent locum inter Ordd. Imperii. 14; . fune Jiberi. ibid. eorum potcftas limitata. 14 6. «orum coronandorum ritus. »8s. juramen- tum. 191, 193. haeredi tatenc an eledHone re- gnum adipiTcantur. 197.213. ex Pzzcmyflo orti. 199. eorum reditus. 553 lojcmi habent liberum regem. 145. linguae ex- colenda negligentes. i6i. eorum mores. 162. reguntur temperato unius imperio. 1 56 . quale id fuerit olim & nunc fit. ibid. eorum leges. 177. privilegia de regibus creandis, 101.202. 228. 237 • regibus dignitatem ab- jogabant.i 18.34 5.357. 360. dominos heredi- tarios natura aver/antur .222. i5i. religionem non femcl mutarunt. 252. 267.270. gentiles. 263. Chrifliani.267.io feclas fci.T1.271. ednflis icgiis r errentur. 283. l85-patria ejiciuntur. 293. regimen apud eos ccclcfiafticum.196. inter pontificios} 197. in- ter Euangelicos. 304. 308. eorum foederatu 419. virtus bellica elanguir. ibid. nullum ha- bent publicum thelaurarium. 519. 543. bellica virtute pr*fiantcs. 525, 4 26.531. iis ufitatusin milite conferibendo mos. 533, 534. numus. 538. numi ufus Se fuppuratio lingularis. 447,» 55 >: IS* . . „ Bojcmici Senatus authentas. j8o. juramenta, Bolcllavia vetus. T02. nova. 104 .ejus conditor. ibid. bafilica Se presbyterio clara. 105 "Boreca opulum ccrevifia lalubri nobile. 84 Borziilaus dynafta Caurzimanus . 22 Worzivogius dux Chnflo dat nomen • 344 Br.ldavvca amnis. 6 j Braumovum coenobium. 29-cauTa belli Boj. 30 Jiroda Bojem. 26. unde dnila. 27. libertatetnh Sigifm.Imp. accepit, ibid. Teutonica. 3» J8r*tti ? [Document text truncated for crawler view.]