VI Pars Antiquitatum romanarum siue IIII tomus inscriptionum [et] monumentorum, quae Romae in saxis [et] marmoribus visuntur
Full text
jr KAACOC A^ 'KOYeiN MAi\l AON HnAOV : \T €IN©CA6i 1>M' I'I TIITU mIvm'1 'l 'l >!> 11!1 1 . . <Mj11^atTTTTITITTrnTi ANTIQVITATV^ftT ROMANARVM Siuc .mi Tomus. 'A InfcripHonum’ &Monumcnio. rum, cjuar Roma: mfaxis 5c marmoribus Vifuntur Thitorc 11BoifsardoAfcfuntmo omnia ftudiofc conquifitaScexcepta, Artificib9Tj>ero Theodori de Bry rdiclifjidys recens in cere ejJiTtajvras data, Brancj'. Ttnno M..D CII. ajiiAvmiifjiirnTff Tiampgmm VVAW, aa\\v\>.v\%vvw*v,v.:av^^AvV»va*.v»v.V',i *
AD ILLVSTREM ET GENEROSVM VIRVM FRANCISCVM BOVRSOLIVM, EQVITEM AVRA-= TVM, VICE COMITEM ET BARONEM DE BEAVREPOS, Dominumde Boiirfoles,Bcrbieres, RofBgnacj Dauignac>& CafTaide. Janus lacobus Boijfardus. Vmfuperioribus annis proxime clapfis tresTomi Romanarum infaiptionum C<t\o ±&c opera Theodori de Bry publicati effeht:^ laudabili applaufu omnium eomm,qui rtudio antiquitatum deled:antur,fupereft hgc Iquarta, &vltirria pars, Heros generofe, quam tuo nomini confecratani Theodorus &I(facl de Bry,hlii Sc heredes defundi, pari folertia, &c artificio cxcufam probent, eodemaffedu,3c defiderio ftudentes publicae vtilitati prodeffe,quo illorum Parens. Volumen hoc fi eadem fronte, &beneuolentia excipias *qua fdlituses hadenus officiofam erga te meam voluntatem probare, habebo quod mihi ex animo gratuler* tibique gratias agam ,qui tam beneuoie, tam comitermeumftudiiim ampledairi $,patiarisq; meeumfcopumattingere, quem tot vigiliis,- &laboribus mihi propofueram placere, 3c gratu effe Optimatibus, &Nobilibus fummo loco natis ,exmiiaq; eruditione proditis, magna: kudi ducendum eft Non enim tantum apUd Gallos propter generis nobilitatem aftudium^ militia commendaris, Cnam6ih.x dotes, &Virtutes multis aliis communes funt)fed .oi ncperfedioni accedit aliud peculiare, &quali proprium, nempe non Vu garis rei literaria* cognitio ,ac venufiiffirtt* Poefeos exercitium ,quod rarumcftiriter Gallos nobiles,quibuspraxipuadeleaatio cftarraa tra- &are,Martiaq; inter praeliaverfari Libxos,& Mufifum occup^iones togatis, vt loquuntur,&bciofis hominibus relmquunq qui velfacus pixfedi vel ad inftituendaiiti iuucritufcem iri bonis liberalibusq^ diiciphms ordinati funt. Tuautem, vt prxcipuum viri generofi munus circa bellicaexercitia conditui debere iudicas, cxidimas tamen ea neutiquam -.-):( iimpe^
epistola impediri, auttorpcfccrc bonarum fcientiarum cognitione, quam &lu, benccr colis ,fingulariqj beneuolenua in aliis piolequcris, iIinc fi tvt tant^animi gencrofi dotes tibi fauoremliccratorum omnium,gloriamque primam tibi apud peregrinos conciliaucrint. Pulchrum clt* &laudabile abonis diligi,&eorum prxconiocohoncftari, Bellica fane virtus, vt eft excellens, dC ad mirarlda, irifel teiq1 ,hdc fxculo (quo violentia, ambitio, raptus, &auaricia inexplebilis Principum animis imperant) plan^ vtilis,& ntccflaria! Vis aducriai iorum ,irruptiones^-, tyrannorum non nifi militari virturearceri, &repelli pofient* Ea tamen radios luifplendorisad poilcricatem producere non pofTct,ni(i memoria, & laude viucntium :qux facile inuidia minuitur, vel malitia labefa&atur, cum plenque mortalium non facile ferant laudes alienas jexiftimantes tantum (ibi detrahi ,quantum alus tribuitur, licet optime meritis de Rcpublica. Huic nulo nulla aha ratione medetur gloria, quam dum generoforum virorum magnanimi conatus confiha prudentia, &: egregie gella liccrarum monumentis commiila memoriam «ternam, & pdllcrorum laudabilem recordationem adquirunt: qux unquam fubinde renata ledtione repetita ,5c oculis hominum frequenter propofiu, laudes nouas quotidie merentur, adquirunt, obtinent, maiores plerunque poli obitum,quam invita. Nam id efle videmus naturale, & vicium nocinfitum mentibus mortalium, ve virtutem prxfcntcm oderint, ablentcm quxrantinuidi. Qm igitur lircrarum munus Se laudabile beneficium contemnunt&rrcnciunr, male fibi coniultumvolunr, ncfcii fine literis ferum omnium excellentium memoriam obliuionc tegi, &tenebris oblcurit^tisxternxiepcliri. Sed, vtaicTulIius: Proflantes virinunquamtanta conatiefflent,quo adpofleritatis memoriam pertmerent,nt animo Vidiffent.pofleritatemadfepertinerepoffe. Sednefeto quo modo animus erigensfepoflentatemfemper itaprofluat, quafl cum excefferit evita,tum dentque vteiurus(It. Etalibi: (fluis tantos labores diurnos notiumosq, domi mtlttioq t fufciperet,fi ttfelemfinibus gloriamfuam quibus vitam effet terminaturus ?Nullam virtusaliam mercedem laborumpericulorumq t defiderat,proter hanc laudis Qfgloria.Quaquidem detratia, quid efl quod tn hoc tam exiguo vito curriculo,tam bretii tantis nos laboribus exerceamus ?Infidet quodam in optimo quoque virtus , quo noties &dies animumglorioflimulis concitat ,&admonet non cum vito tempore effle dimittendam commemorationem nomints noflrt, fedeum omnthoneflateoquandarn. Hxc Cicero. Cumautem hxc commemoratio non nifi Jitefarum &fcriptoruni beneficio adquiracur, nonne cos admodum infanirc1&iudicio carere dicc- a
I DED10 ATORIA. dicemus, quiliteras tanquaminutiles contemnunt, Sc earum cOgnitidf nem reiiciimt? fine quib. cum vita terminatur omnis memoria viriliter grflorum. Quodfi ad bene agendu alacriter acciagimur,vt de Patria, parentib. Sc amicis optime mereamur,nemo tam dupicius erit aut vecors* jui audeatjpfiteri ie id gerere vtilitatis fux, aut 1ucri alicuius fordidi cau- a, vtfolent mercenarii. Finis magnanimitatis aliorumep confiliorum erit, vt laudem aliquam apud nodros& peregrinos adfequamur5n6 momentaneam^ aut moenibus nodrx vrbis circumibriptam $fed longe kteq- apud viuehtes&: poderos continuatam,dicamurcjj publicum commodum priuatx vtilitatijimd nodrar faluti, fi itares exigat,ptxpofuilTe: HincCurtii, HoratigDecii, Bruti, Regulus,aliiqi plurimi mortem vltrd fubiuerunt, nihil aliud cxpedtantes ,quam fortiter geftoru memoriatri fempiternam. Virtutis honos pr&uilium :&fama virtutis (limulus :Vir bonus gloriam virtutis praemium* haud prxdam polcin Honos alit ar^ tesj Fomes virtutis gloria. Adhoc argumentum infinite lententia: libtk antiquorum inferta: referri poffunt. Hinc videmus in duitatibus probi ordinaris publice ftatuas locatas efle viris magnis, &de Republica bene meritis. Flinc totinfcriptiones &elogiaaheneis tabulis, aris, ci ppis,columnis,arcubus*& marmoribus exquifitisineifigtemplis,foris, theatris* Sc circis expolita, quas laudes Sc encomia virorum fortium Sc (apienturii continerent. Hinc Principes magni ,ob prudentiam, Sc puolica commodaviriliter Sckpienter procurata,ad Deos relati funtjiilisq; conieniii omnium populorum honores publici decreti dint,trophxa ere€la,figna locis celebrioribus pofita, &qudcquid adfempiterni nominis memoriam facere videretur procuratum eil. omnia nifi ad poderorum notitiam peruenirepolle vila eflent, fruftra per virtutem tantos labores fudinuident. Propterea hic liber, ficut.Ss tres priores, inditurus eft, vt cx inicriprionibuS Sc elogiis, qua: in iis continentur, cognolcat Ledor,amplum clara: virtuti priemium tribui, quando fama fcmpitcr - na conatus egregios comitatur *Sc perpetua commendatione dquitUf * quod folis fcripris>&literarum monimentis paratur. Laudem itacj* non mediocrem adfequeris, Heros generofe,qui bello rerumqj cognitioni idoneus, ad vtrumque paratum te prxbeas ;horas% diei feledas exercitus militia* (edulo impendas ,Sc alternarim ledioni hiftoiiaru animum adplices,ex qua pruden tiam fummarn Sc (apieritiam adquiris,animumque laboribus bellicis defatigatum iucundilfimavoluptate Philo(ophi§ recrees ,&refbcilles, vt pauld poft alacrior ad priora immia reuertaris. Nam,vt ait Cicero pro Murena: Rami,taris virtus praflat ceteris virtutibus: Omnia noftra/ludia,&hacforenfslaus, &induftrta latent in tutela, &prafidw bellica virtutis :fmulat*increbuit
EP1ST. DEDICAT. fafhkto tumultui, artes tUtco noftra conticefcunt. Omnia denique , qtufunt in Imperio,tnflatu cmtatti abtu defendi,©*firmaripu- tantur3qui militari virtute antecellunt. Dux bellicus in propagan. dis firtibus,do$i &t fapientes iri regendis exercitantur: Non igitur tantum tollit virtutem militarem, vt ab ca bonarum litcrarum cognitionemexcludat.Idcd primo officiorum dicit: Paruafunt armaforis3ni- fiefl confilium domi \ Et ,Nonminorem vtilitatemadferuntyqui togatipubliceprsfunt3quam qui bellumgerunt. Itaque eorumconfilio(ipe3autfuftepta3aut confetia bellafunt. Quare expetenda magis elt decernendi ratto >quam decertandifortitudo. Temereenim tn acie ver fari3manu cum hofle confligere immane quiddam ett, {fbelluarumfimile. Et i.dc Oratofc.In rebus magnis,memoriaque dignisconfilia primum3deinde a£h, poftea euentus fpe&antur. Qiiarc confulto &iapienter faciunt, qui (ludium vtrumqjconiungunr,quod fcmperfaccrc iblituscs: EtcUm non poflis affiduus cfie Icdhoni, amas, foues, Sc peculiari fauorcprofcqucrisliteratosicorumquclhidia,quantum potes,adiuuasj&rpromoucs. Etquiaiatisanimaducrtitcnonmediocriter delegatum fuiffe antiquarum inferiptionum Romanarum infpe&ionc, quas olim ex marmoribus tanta diligentia, labore,5dum- ptu collegi, proster duos priores tomosilluftri viro Hcrmanno Baroni aGoer dicatos, tertium fuperiore anno publicatum, &hunc quartum tibi facratum cfTc volui: quo tibi deuotum meumofficium aliquo infigni tcflimonio probarem^ 6c vt aliqua in parte bencuolcntiam tuam promererer, cuius me participem fote tam comiter,tam benigne ha&enus promififti. Deus optimus maximus te pefpctiibconfcruct,tuosque conatus cum omnifelicitate ad exitum fauftumprofpcrumquc perducat. Vale. AD i \<,* \ i
AD LECTOREM. loann. Theodorus &Ioann. Ifrael de Bry fratres. VAMDIVin hac vitafuit pia memoria Varens nofter 'Theodorus ,huncfibi fcopumfemper fyopcfuit,vt de Uteratis optimemereretur. Quapropteromni diligentia (fifolertia perquifwit vndique omnia, quapojjent Reipullica Utera~ rUvtiliaefJe,acfimuliucunda,nullisparcensfumptibm ,nullosfubter fugiens labores,quop&fjet honorumjludiis,(fi expcblationifatisfacere. Cuius rei lucu - lentifiimaredduntteflimomatam prae!ara opera ,quafuis pralesfubiecit, ac per totam Europamfumma cum hudtpublicauit. inter alia quae edidit(ptblatu (fi leblu digni ftmq,bonorum omnium iudtcio reponi debent inferipttonum Romanarumlibri,qua, loan, lacobi Botffardi Ve funtiniopera (fifedulttate collebiaJiint ,additis etiamfignbs (fi marmorum delineatione tam exqui(ita,vt abfntes etiam integrasformas ,(fi lapidumfimilitudinem exprejf amvidere pofmt, ,Ingenio fmhoc opus ad Parentum noflrum tranjmijjum eft ab audiore,vt typis aheneis excuderetur. Quain re,Leblor candtdejudicarepotes, quanta in tam magno,(fi laudabili operefaciendafuerint impenf,quanta vigilta, (fidaboresjubtundi. SedDEIgratta totum hoc negotium adoptatumfinemperdublum efl.Duo namque tomiprimi, dnojlro parenteperfebli, duobus libris veteris nouaq ?Romana TipographU ab eodem Boiffkrdo confcriptis adim:- ciifunt. Pojl Parentis nofiri obitum, nos vt nominis ficuUatumquefic (fi fludioramcommunium heredes,tertium Volumenanno fiperiore calauimus, (fi buci publica dedimus.Reflabat hoc quartum (fi vltimum,quodexprefjum publicamus ,Jperanfes eodem applaujk (fi' beneuolentix exceptum iri,quaprtoraprobatafunt. Vtque hacpars vltima flluflrior ,(fi eommendatior in theatru veniret,quia ex maioriparte trabiatfpulchrorum inferiptiones,(fi Epitaphia, exiftimauimus non inutilefore,fadfinem huius Voluminis fiibiicercmus trablatum et uditif fimum defepulchris,olim confcriptum adoblifimo viro Lilio Grcgorio Gyraldo Ferrari- LILIVS
LILIVS GREGORIVS GYRAL, DVS IOANNI FRANCISCO PICO Mirandvu Principi, S. P. D. Xquo tu^Pice opttme>ex vrbana tempefiatenaufragum &omni ex parte quaffatum, rerumqfomnium inoptrru, tn hoc florentifimo tuo oppido AIiraridula, quafi in portum collegi fit, vbi> vt alter Alcinous tadatum Vljffem ,me Atra merttafouijlh fdptusfy inter loquendum ame petufhan qutcquam tnter naufragii tabuLu reliquifuperfuiffet \quodfinon publice gf pafim omnibus exponi, priuattmfaltem (gfJeor(um3ab amtcupnfertim intimis conffnci poffit : £§* tnter alta merogafit defcpulchrorum, &ftpeltendi ratione3quodtu fctlicet tamfispcrgreffusfeplenarii nouenarti anni ancipitem climaciera fepulchrumtibt mediteris. Ouare cum inuolucrum nefcio quo fato mecum enataffet}iL ludhis diebus3quibus tu apud Clementem V//. Pontificem maximum}&Carolum V.Augufium Cajarem Bononia abfuifii, tanquammangomterpoliui. Nonquidem vt illud venale haberenu, fedea tantum ratione >vt aliquam ttbi3fi nongratiam referrent, (quienim idpoffum) at faltem illiusfigruficattonempn meferrem* Valc_j. Exarce tua Mtrandulana,MenfAprtl.M. D. XXXJlb cuius anni menfeOdobri tnfelsx Princeps (f vita &oppido dfratrisfilio per nodumas mfidiasprtuatus efl ,ego mtfer omnifor* tuna exutus vtx vnus euafiL
LILII GR6GORI IGIRALDI FBRRARIENSlSi DE SEPVLCHRIS ET VARIO SEPELIENDI RITV LIBER SINGVLAiUS, AD CAIIOLVM Milczienn Germailum. BXORDIVM. Vnt plerique, CArole, qui nullis fumptibus ,nullis quantumuis immodicis expenfis parcunt, vt velardes fibi magnificas, Vel illuftria monumenta conftruant, ;non illa quidem perpetuo duratura ,vt qu£ omili tum fortunatum temporis iniuri^ fint expofita, qui tamen ^S®^haildimmerito nonnullam alicuius temporis gloriam confequiincur, ex iis enim eorum quaedam animi magnitudo confpicitut*. Xuvero cu mdidiceris ,nulla efle monumenta perenniora iis ,quas animo &£. ingenio pariuntur,omni ope Sc ftudio niteris,vt tibi tale comparps monumentum ,quod duret aeternum* Nam cum fis nobiliffima familia editus, in qua complures tumliterarum omnis generis ,tum armorumfludiis expellentes floruere ,non folum in ifta Vefita tota ,vt eft latiffima, Germaniacogniti, fed ob eorum domi forifque egregia facinora, per omnem fere Europam celebrati iquibus ne tu degener efie viderere, in 11a11amcommigraftfluculenta tibi optimarum aidum, virtutumq; omniummonumenta paraturus,atq; in primis fimdiffiims tumPontificiis,tum ciuilibuslegib.firenue operam impendis,quarum aufpicio vides iuftiflime eundaregi,caedes tolli,ius &arquum coli,mores cuftodiri, ciuitates denique &refp. florere. Sedintei ca &humaniorumftudiorum nonafpernaris elegantiam, nec minus etiam anipledi videris eius facultatis profeffiores.quos&tualiberalltate munificctitiaque demereris, amantiffimofque tui efficis, vt qui illius lentendam optiiric teneas, nullum praeclarius nec perennius effie monumentum afferentis,quam bonarum lirerarum. Nam per DevMimmortalem quid *A£> IMAH-
gLMII GREGORH GYRALDI c(l fi.rnantc (inquit Hh.ronv mvs) Icriptura, non cum fmllcconfiimmaw^crfcdfcwji yirtutii,qui,.oiucrit memorias vendere mortuorum. Subdit idem :(cianc icitur qui Icpulcbra vcndirant,& non coguntur, vt accipiant precium, fcd anolentibus quoqueextorquent ,innnutaii nomcnfuum te perire quiddam de meritoeorum ,cum erum iilc reprehendatur occulte, qui inuitus acceperit. Hicille. Nec hoc loco omittendum,quod etiamfi fundus,in quo (cpulchrafunt,venditione aliene* tur ad ei venditori ius adeundi fuperefle, quod his ferine verbis Pomponi vsafferit :Dominis inquit fundorum ,in quibus Icpulchra fecerint, etiam poft venditos fundos adeundorum fepulchrorum ius ciTe. Sed cum fepulchrorum iura (aera (em per habita offenderimus, nunc illud paricernon ignorandum,anciquiflimi hui fle inllituci,vc intravrbem &c domi quoquedcfun&orumcadaucracondcreniur. SepuL bra domeftica, Lares Penates. 1 Vnderemanfit Larivm&Penativm religio, qui cade caufa domi agentibus colcrcnrur. Verum ea mox confuctudo,vtfmda ac terra, antiquata,&in totum fublata,adeo vt etiam XiI. Tabvlarvm, Legibus vetitum fit ,id quod te Senatufconlulto Duillio Conlulc approbatum cll, ex qua re in vfu loquendi vcibailla venere, educere &cfterre. Vestales tamen te Imperatores Romani huic legi Se SG fubiici noluerunt. Plvtarchvs Valeri is &Fad ritu sconccifum ait, ve in foro (epelirentur, eorum ramen polleri, tamctfi id fibi liceret, fu ppolita ramum face in foro,cadaucrcdercbant. Eiuspratercaqui triumphaffet, vbi extra crematus effer, offa &cineres mvrbetU deferri &componi decretis permiflum fuilfc Pyrrhon Lypar.£vs tradit. M. Cic ero eadem pene qua* Plvtarchvs feribit in lib.de legibus. Appi an vsveroS ophist es Se nobilis Hi'sto ricvs,inrer caulas quas enumerat, cur patricii agrarias leges contemnerent, ^hanc affert, quod indignarentur, impiumque ducerent, fuorum parentur monumenta in aliena iura cranfirc, atque id pietatis Se religionis caua* PLATOCtiam in iliis fu islcgibus agros,&in primis Heriles icp ulturis e ftinauit. Sed quod extra vrbem antiqui mortuos Icpclicrinr, prxtcrc qua: attulimus, Se quod adhuc monumenta pene innumerabilia au iulmodi eonlpicimus, indriptiones quoque Icpulch rorum te hpIC‘ phiaid manifeflc comprobant, lea fere omnia,quae hatienus conipcX ^ latina, has vel his fundes notas habent, In Al r. P. qua* quot agn Pc ^ des fcpulchrum occuparet (Ignificabanc. Etapud Vpianumlurct^ Iuleum id obferuatum, D* Adrianiim poenam aureorum xl flatui cos, qui inciuitarc lepulchrum ictdlcnr ,quos ideo inferi ivoludd* dein quoque pauiaminmagilliatus lhuuit,qui id palli forent,
VDE SEPVLCHRIS LIBER. , r°mTPubIl“rlmatldauic»indeque cadauertransferri. Sepeliebantau- KmRotnanifecus maxime militares &publicas vias, inter quas in pri. ims flaminia &Latina celebrantur, vt apud Athenienfes Ceramicum Si lnCbOS Sln0pCClDl0Setus fepulchrum-japudSiracu&s Arche. Sepulchra mnigris. Et hxc in agris quidem ,vt mittam pl urima, qux apud autores Bc leguntur,&adhuc fecus ipfas vias cernuntur. Quibus verode caufis extra duitates cadauera fepeiirentur*inter alias potiffimum has afferri viep,vtlcilicet libera vrbs tetro cadauerum odore,minus peftilentiaere arhceretur,Sc vtillac tranfeuntes viatores adlaudes accenderentur,mouerentuiq; ad»pr^clara facinora obeunda, neue,fi ita accideret,paterentur lioftesin fuorum maiorum monumentagraffari, &perindealacrio - ri etiam animo amoenibus vrbis propellerent*Addithis Cicero,ne rogi fortaflis aliquando igne vrbs conflagraret aut incenderetur. Sepulchra Chriftianorum*centra InjiitmajMaiorum. NuncChnftianinoftri (proh maiorum noftrorum fandlainftituta deperdita) nonintra vrbem mododefundiorum corpora condunt, verum fi Deoplacet, ih Templis, ipfisq; delubris, Selaeellis,in quibus Diuorum cineres 8z reliquia tantum feruari Bc venerari maiorum noftrorum religio fuit, nefariorum&; feeleftiflimoruih hominum,vtinani vt non &impiorum foediffima cadauera condunt, quod fieri praster maiorum leges &inftituta, cumPico fepius &Manardo, Bc nunctecumjCaRoli, vehementiffime doleo. Adhuius ehim rei minifterium ,quas Graeco vocabulo adormitione B>c quiete dicuntur a maioribus rioftris cohfiituta fuerunt. Quomodoetiam Lacedaemonii* qui ex Lycurgi lege fuosin vrbe fecus Deorum templa mortuos fepelire confueuerunt: Saitx tamen ^Tgyptii fuos tantum Reges, quos vt Deos venerabantur, intra templorum fepta condere foliti fuerunt, id quod &ab aliis fadlitatum autores prodiderunt,5e nos nonnihilinfra; Lais Scortum. tegi 8c apud Athehamm, nobile illud fcortum Laidem in Veneris temploapud Peneum fluuium fepultum fuiffe.Sed hacde re fatis. Scpulchrorum cura indies auEia'. Hon alienum apropofito opere me fadfurum reor,fi tibi hocloco Btepe-
IILII CREGORII gyraldi SjSIESS* tur Idque°poftca perleges eflecabrogatum ,nc tetro fetheet cadaucrum nidore vhicntcs infeftarcntur,ad tantam demummagnificennxpompamne luxum dicam, deuentum eft. Sed cn.m cum .d m».mc curam dumefler quod &Plato feribie, hominem >u habendum,ver^morcliuT neque viuus hominum coetui «efoeietac. effet incommodo,ccrperunc emo in agris primum loeainqu.bus fierent fcpultur* «cogitarc inibfquc ad fcpulcurx indiciumlapidcmfcu tegulam.nonnimquam &cefpitcm, tumulumq-, erigere, aliquando cippum &: reflas glcbasq-, aggerere,interdum arborem fcrcrc ,quod &Diuo Platoni in egibus placuit, &nunc aliquando Tureis, nc videlicet fers, ammaJiauc bruta, fepultorum oflaeffoderent. At vero redeuntes p6Ilcri ad agros, vere iam florente, chariflimorum iaccntium cum rcminilccrenturpro tempore floribus &fertis ,carccrifque ciufmodi reliquiis ,fu orum memoriam celebrabant, ex qua re an nua &tot mortuorum Iaera admucnta,de quibus ita cecinit Lngcniofiflimus Poeta Nafo : Tgulaporreclisfatis eft velatacoronis. Et fparfitfrugesparnaque micafalis. Inque mero mollita Ceres>vioUcj ;foluts, Hachabeat media tefla reperta via. Qc maiora veto,fed& hisplacabilis vwbraeft. Addeprecespofitia &pia verbafocis. DE III. VII. IX. XXX. XL. DIEBVS. Sed cum nonnulli cfTcnt, qui fuorum vel propinquorum,vel amicorum minus defiderium ferre pollent, tertium, fcptimum, nonum, & quid amtricefi mum&quad iagefi mum,ne1 1 fine quadam numerorum religione,dies def undlorum manibus &memoria: ftatuerunr,quorum dierum non modo apud gentes mentio &: fummaoblcruationis cura, lcd&in prxiensa noilris ii magna diligentia cuitodiuntur.Hincab antiquis Graecis facra illaNccyfia, Ennata, Enagifmaca,Ctcri(inara,Tarchymata. Hinc Friacas 1riacontadcs dies legimus infticutas. Hinca atinis iu{lajcxequix>infcria,,parcntationes>noucndialia,dcnicalia,fcrua, cialia, $cca:ccrahiuuimodi jquae omnia tum ladlc &vino, tum lcrtis &floribus,tum relicuis aliis rebus,qua:,vt ait .4*? Ouidius, ab antiquis celebrabantur. ,*’EpuU
H i) eSepvlciiris uber. *EpuLfunebres. .arebantur &interdum epuladapesqiie ad fepulturartl, vbiquolue antiqui epulabantur Vncfc funt apud Antores ferales can*. L Rr NIAj ^Herum fercula >quem morem vix dum Chriftianale* compe cuic. Hxtant certe Diui Arnbrofii &aliorum poft eum, contra conmetudinem Orationes &decreta, in cuius quidem vicem (adeo difficillime potuit aboleri)inquibufdatn adhucregionibusin parentationibus pcrfcueratjVtdomi amici &cognati conuocentur ,peractilqueadfepulchrum luftis &funeralibus, domi conuiuia, &quidem ia uti iii maagi tant,in qui bus &demortui laudes &viuentium folatiaa bacerdotc, vel pro eo ab alio poft epulas funebri oratione referuntur. Ludifunebres. Sed pi arter antiquorum conuiuiaetiam ludi funebres in funeribus^ quidem magnificentifiimos excogitarunt, quos celebri apparatu non modo adlitaile Romanos legimus, fediis longe prius Gr&’cos,vt vel Homero in Patrocli funere tcfle,cxterifque Poetis didicimus. Proccllitvero &in tantum exercuitapud gentes immodicafepulchrorum cura, vt aliqua: nationes etiam mortuorum monumenta in penfius ftudio/iufque curarent, quam viuorum domicilia, eos imprimis falli ex illi mantes, qui breuioris 6c momentanea: vitx aedificia magnifica conllruerent, lepulchra vero in quibus arternum vel certe diutiflime quiefeendum fit, negligercnt.Atque interhos maximeluere ^rgyptii* quorum moles immanes (fic enim verius quam fepulchra dixerim) a fcriptonbus celebrantur* Legesde Sumptu Funerum. Rc&ius auterti aefipientius illi mihi feciffe videntur, quiin fepulchrorumfumptibus &eorum luxu, neimmodicaerogaretur pecunia* modum perleges pofuerunt. Pittacus quidam,vnus, vtplcrifqiie vHurn ell5cfeptem Grarcix lapientibus,apud fuos lege cauir, ne in conftruendo tumulo,quam tres columellas plus expenderent. Cum antiquiores etiam quidam gleba tantum contenti &cefpitecdrpora obtegerent* ibi enim fortunaium difpendium fieri non deber, quo incommutabili natura* lege omnes peruenire compellimur, &propterea aquibufdam legibus interdiflum acccpimus,rte maioic opere ac impcnla monumentum conderent, quam quod triduo deccna homines conficeie polTent.Plato quidem deccnttfllma monumenta parentibus: temperatiflima tamen fieri praiccpir. IdemaliolocoPbiIofophusdcfepulchi*o- ruminllitutionepluraprxcepit, &Platonem fecutus M. Tullius, quae 13 %tibi
lilii gregorii gyraldi 11 r„c^nuoniam omnibus per tcfcribcndo tibi breuitatis caufiprxtcre .qini qUXadvocabulorum 3c proJ.IT. "“ "^.Tv.JcbCn. ,v, vr,„ „ Sf^SLup».»,'pb» ">«'»6- (adauerquid? Cadaucr igitur proprie defundi corpus icadendo dicitur, quod Gwdrivi'vocauere,tametfi!arine quidam mortualc,interdum morticinium verterunt,vc Hieronymus &facrafcnptuj ntc. Prc 'c^ri^ ferturtamen &ad inaniaqu* funt, vt Vibium, *d.um -ftatuan.m cadauera appellentur, id quod Sc Grarci quoque,vtcumdeCorinthus fradlis (I^rnis dixerunt. o Sepulti,Humati Scpultos quoquo modo conditos: Humatos veto humo iniecta conteCtosdici accipimus, quemmorem ius pontinc.de conlirnubar. Nam priusquam gleba inuccrctur, locus vbi corpus crematum cllct nihil religionis habebat: iniecta vero vbi tumulo gleba fodiet humatum&gleba vocabacunat tum demum multa rcligiola iuracomplc^Jtcbatur.Hanc rem &Virgiliumin VI. attigillc funt qui affirmant, cum ait dc Palinuro :Aut tu mihi terram iniice. Item Horatium in eo :Quanquam feftinas non cftmora longa,liccbic InicClo ter pulucre curras. 5cd &fepultos dicimus,Se tumulatos, 6c conditos,&funeratos legimus. Siticsnes. Item fitos, vndchticines vocabulum dcflexumcxiftimatur,dequo haec fere Gellius &Marccllusex Collc&ancis Atrei Capitonis:Siticines, inquiunr,appellatos legimus,qui apud fitos, hoc cft, vita funclos canere (olebant. Amplius addit Gellius,Siticines proprium habuifle tubas genus,quo canerent,aexterorum tibicinum proprietate differens,quos Siciniftas (ait) vulgus dicit. Qui rcdfcius locuti (une ficinnillas ,lucra n geminadixerunt. Stannum. Sicinnum enim genus veteris (litationis fuit,quae &: Sicinnis dicitur, de qua in Dialogis noffrisde Poetis commodius ex Polluce, Athanaco, Suida,Ammoniosalii(quc meminimus. iimus. inccnilim 11 ^^IlorC8 Vchm, funus proprie dicicadauer iam ardens vel Excqiii*
de sepvlchius liber, ¥ Exequu. Excquia: dum portatur. Reliquia. Reliquia? iam crematum &buftum. Conditum. Conditum vero iam fepultum. De <vafs Sepulchrorunu. Sed iam vafa ipfa, hoc ell, fepulchrorum nomina,quibus frequenter autores vfilunt, Sc cuius caufa libellum concinnauimus,adicribemus. Sepulchrum cum Synonymis. Sepulchrum igitur afepeliendodi6lum,vtinuolucrum ab inuoluendo,verum vfu afpirationem fum pfit,vnde &SepvlchretvmCatullus formauic pro loco,vbi multa fepulchra funt, ficutia Grrecis Polyandriondicitur,quodnos ChriftianiCocmiterion vocamus. DePolyandrio D. Hieronymus apud nos, &alii quidam eius ordinis Scriptores. Dicimus &tumulum aterra in cumulum erecta: Et farcophagum, afaxi carnem exedentis genere. Tumbaquoque nonnunquam vocatur (e - pulchrum. VndeSc Tymbion&Hemitymbion pro paruafepu! tura, Cicero tamen Tvmbon buftuminterpretatur; Vnde&malefica: mulieres.qus in fepulchris verfantur, tymbades nuncupata.Pro fepulchro ctiatn interdum ar<«Svma>&cippus capitur.Itemmonuitientum,quod &Grxciw^vocatur &olla &lolium, praxipue Plinio, Curtio & Suetonio.Vfi 1'unt &veteres puticulo pro vetufto lepulturx genere. Petronius Arbiter aliique nonnulliConditonum fcpulchri genus faciunt, id fcilicet quod Cra-ci Hypogaeum ,quodfubcerraneum effit, vocauere. Conditiuum videtur aSeneca quadam Eplftola dici. Maufolaum prarterea, ab eo quod in Caria fuit Maufoll regis ab Artem.fia regina conditifiepe vocatu lcgimus.Noftri et Chnftiani conchylia quandoq, appcllau erunt. Item Ciboria, dequibus ex Gr*cis& ^^oStum ideo fic vocata, in Theocritum Gramm. ifnp-p rundaria,mfantmfn fepulchra, 1 1 minus, &lia meminit fcd non profepulcliri fpccie. Coiacent,quorum M. ^^fc ’ u,chro vcl funcrc interpretatus eft, gium Fulgentius pro ^^''‘"ccufmir, parum animaduertentibus hoc fi^aeafStufcribUUud choragium cutnafflatu. Memmit &Fcftus Pom*
IILII GR EGORH GYRALD1 pcms Sunt &illa »P dl« Lacfamili funr Sunt iccm hereditaria qua: Imedes fcam.ntur. Lcdul,vero&I.e. di (ficcnimvcroq; modo vocati funt)quibuscadauera ad (cpukhrum feruntur, tum feretrum etiam, tum capulus, tum lanJapila, tum demum Se loculus, Nomtna eorum, quifunera curant. Videtur &locus expofeere, vtcorum quoquequi funera curant nomina breuiterannotemu;. Sunt vero mprimis LiBitin ari i, ve fupra meminimus, fica Libitina l)r. anuncupaci,qui Gr.ccc dicuntur, celte Vlpiano, rufsW«7*i,sc imculum ***««<. *<,. Suiu6cpoIIinaorcs,nc vocati,quod pollinccreapud veteres funus curare figmficarcr,quo verbo vius clt Plautus. Sunt& Vdpiiloncs, ea ratione dieli, quod vcfpcri in primis fepclircntur vita funeb. Sunt&fandapilarii afandapila teretro nuncupati. Erant &dcfignatorcs,dequibusaIibi faclamenno. Sed enim nec hoc c(lprxtcrcundum,cucrriatorcm vocan eum ,tcllc Fefto Pompeio, qui accepta harreditate, iurc iufta faecredefijn&o debet ,qui ii non fecent, Icu quid in ea re turbaucric ,fuo capite luar ,id nomen duum averrendo. Nam exuerue lunt purgatio quxdam domus, ex qua mortuus ad fepulturam ferendus, qu* fitpcrcucrrutorcm, certo genere lcoparumadhibito,ab extra verrendo di&um. Sepultura Honore prtuantfir, v"ios rtp'li'nJi "»» *»»> . «» /lflent hocdV mii ^rr ,. ncx ,at,onc ^pra fidio dectipus.cos CJUI Dr,Patns'mnL,?n^,^ ' UihTn,Cmnl dIcal1 FPJatn quos tamen parricidas RomnniT I^c^PPUji& lolcphusfunr te ^^«ovitalifruercnturclcmcin Clt °rbal’t:&:,ncnt0 >vti ',di15 n,llU pgfttiiGmi violaflcnt* perdidil! ' ^ U J C< ! S’<ln'l>us V| tain aarpillcnt icquamur. ’l,crJ'Sed .pio, umicpd.cndi ,Lrro Varii 4
*5 'DE SEPVLCHRIS LIBER. ' VARII SEPELIENDI RITVS. > I, RomanorumJcpekendi Confuetudo. Romano populo, vt ceterarum gentium principe exordium fumamus» Tametfi apud eosnonvna, nec femper eadem fuerit confuetudo, necabomnibusobieruata^quodvel ex his qmefcribitPlin Facile cognofcas,ipfum inquit cremare apud Romanos nonfuit veteris inftituti, terra condebantur, atque poftquam longinquis bellis obrutos erui cognouerunt, tum inftitutum. Et tamen multiuarie prifcos feruauere ritus. Sic in Cornelia domo nemo ante Syllam Didlatorem traditur efle crematus ,idq; eum voluiilc, veritum talionem, eruto fcilicet C. Marii cadauere. Sed Nuime Pompilii corpus in arcalapidea conditum legimus,quod multa podfacula aCn. Tercntio in laniculo effoflum fcriptores monumentis prodidere. Quadc re ex diuerfis autoribus multaPlinius &PlutaEchus,vt Lallantium &ceteros mittam. Manfit vero apud Romanos cremandi confuetudo, vtancftrisquibufdam obferuatum cft,vfqueadAntoninorum Imperatorum tempora, quibus aplcrifque defitum eft corpora cremare, Scrurfus terri condere coeptum ed. Romani igitur vbi animam.Tgrorus exhalare ccepiflet, qui proximiores erant, fi domi monebantur, fpiritum ore excipiebant, morientisq; oculos claudebant, quos oculosVcribit Plinius rurfus in rogo patefacere Quintum magno ritu facrum fuifle: ita morecondito, vt neq; ab homine fupremum eos Ipeclari fas fit, &coelo non oftendi nefas. Lege tamenManiacanebatur vt autoreft Varro&Marcellus,nefiliiparentibusluciclaroqculoslugiilarent. Minus enim licebat vt filii parentum oculos in obitu lugillarent. Quoloco Nonius fugillare pro occludere exponit. Scribit Plutaichus coTvuleo infelices vocari, quorum oculos propter abfentiam non potucruntparentes obtegere. Poftquam ergo monens exhalauerat animam cadaucr, ii quos Libitinarios &Pollinaores diximus lauaoan viurebant6-„& (I cremandum forer; pyralignisahisq; rebus ftruebatur, nro hominis conditione :non enim eadem omnibus .nobili, ignobili, patricio &plebeio. Defundi corpus albis veftibus ^ LFluta,dus, tumin pyra, veftcs, vngnenta, tciv ddnonebantur, inde funerationem, quamappellabant, fiucbant, id "ft luneris Kinip^lncebatur.F.liiopertocaptteparcntesfcquebatar, vt tutor eft plutarchus. idcmhoctempore qiftodiuuaneceffaiiis&fa miSusin Italia, vane tamen. Fili* vero nudis &paflis crmibt, ic-
lnnr. rec, oR. M0vRai. ni aucbantur, cuius re, caulas inquiete idem .Ile Piuurcluis ,inter nuas Sethoratquodiffalugetibu acommodaufulii qtam U Sta. Namcurft mos cITct ,vt magis malicrcs operto canite in publicum prodirent,& viriaperto.contrariain ludu fadit.in lolcrcait. Apud Grarcos fi quidaduerfi accidiflet, mulietes toton (i Ile,viros comas aluif. fe, confueuiflc. Alias infuper caulas attulit, quas brcuitatis caula raiflas facio. CJ&uliertm Natju. Fuit vero antiquis mulieribus ciulandi mos comas genasq^ lacerandi, id quod fchodicquotibi harc fcribimus,m Sabinis &toto fere Latio,&fupra Latium pcrlcucrar, quod tamen Romanis mulicnb.jduodecim tabularum legibus fuerat interdi&um. Verba Legis harc lunt: Mulieres genas ne radunto, Mulier faciem ne carpito, Mulieres Icllum funeris ergo ne habento. Eli autem Lcllum,vt Larlius &: M. Cicero interpretantur, lugubris ciulatio,quam rem lius &Lucius Attilius, alioquido&iffimi,haudfanc perceperunt. Sed miiln his difficultatibus carptum lequamurinftitutum. Digitus Mortuotncifus. Cum digitus dcfun&oincidcbatur, ad quem feruatum iufta fierent, reliquo corpore combufto (quod facium ,tcftc Pompeio Eclto, membiumabfadimorcuodiccbaturjmoxcadaiici curatum ad pyram lundapuarii& Vcfpilloncscdcrcbanr,quoinloco is qui ncccflitudme defuncto maiore iunotus cr.u, ai confuctudo illa manfic, vn faces 6cfunalia fimus antecedant &lubfcquantur. Antiquiores nobiles nunquam fere foli comburebantur, apud exteras nationes dico, id quod ex Poetis mprimis colligimus, gi 10, Statio, &alus. Sed &Homerus mPatrocli funere, famulos, e- CCC i lniC*A(n,d Barb*ros vero etiam vxorcsfc feritatis homi^ ani j lS °, cnt c'?us*fHudoblcruttum quoque,vtinaloris manicurt™ Cl,bam 'Errentur,quod &ad hanc diem ciucsKominicultodiunt, minoris vero natu aiIr,R„. u. ...... - .| trj. am deo fatfuin n^is credidit UrreV.TV1,1 4 l,1,u "‘harmonia cxilliuiauclt^iuod mpri- ^c, buRumdiccb L^US> *Clim tecuri. ^ox v^1vftuUtum corpus fuifgnatis circumllantibii!« IIKICSt } i r0^aca^0C°II |gebantur1amicis&' eoquo laudabatur* nUt UI1U ( j undu‘funebri Itudation ,n ' 'cx ulks f^riptonbuSjtumex Suetonio p!‘r' cipuo
DEISEPYLCHRIS LIBER. 17 cipuc& Cornelio Tacito didicimus. Perfe&is his praefica nouiflimum verbum illud alta voce pronunciabat, Ilice t, quod eft ,quafi ire licet. Iuni Cineres &Ollalcpulchro inferebantur, ante quodaramfieri folitam Maurus honoratus fcribit, poftquam vero omnia copleta fuerant, extremum vale alta voce pronunciabatur, hoc padto, Vale, Vale, Vale, nos te ordine quo natura permiferit fequemur. Sed meo quidem iudicio melius nullus, nec elegantius omnia fere quas diximus executuseftj quamfuo carmine Virgiliusin fexto Tineidos^cum de Mileni funere ita cecinit: Ffecminus interea Mifinumin littore Teucri Flebant, &Cineri ingratofipremaferebant.j. Principiopinguem tzdis, &roborefitto Ingentemflruxerepyram, cuifrondibus atris Intexunt latera, &ferales ante Cupreffos Conflituunt, decorantcpfuperfulgentibus armis. Pars calidos latices &abena undantiafammis Expediunt,corpuscfl lauantfrigentis, &angunt. Fitgemitus,tum membra thoro defleta reponunt: Purpureafyfuper vefles velamina nota Comicmnt :pars ingentifubierepheretro, Trifle mini flertum,&fubieclam moreparenturru Auerfl tenuerefacem, congefla cremantur Thurea dona,dapes,fufo crateris oltuo. PoAquam collapfiemeres &flamma quieuit, .Tediquias vino bibulam lauerefamllanu Offaqflcfia cado texit Chorineusaheno, Idem ter[ocios pura circumluit vnda. Spargens rore leui, ramofoelicis ohua. Luftrauitfviros, dixitq^nomfma verba. At pms Aneasingenti mole fpulchrum , Impofmt,fuatf arma viro^emumfubamq, Monte(ub aeno, qui nmcNifenus ab illo ‘Dicitur, aternumq, tenetperfecula nomen. AtqU? ha&enus quidemVirgiliuSjfed nunc videamus, quamdiufas effet lugere defunctos* Sjumiu fMfutritbftrt Scrii'ic PluucchijsNumaniPotapiUum apud Romanosprostari-
,•lilii gregor.ii gyraldi Phrcniceo linantur, odoranienrifquc liniuntur, moxrclicjunmcorpu* Ld~in-SicStifqucdies amplius triginta perungunt »,qtuhus hac curacftmyfrhati; ac cinnamomo, alii' q; rebus odori iens pet linunt,qm- Iws rebus cadauera acorruptione conleruanc. Vbi Df pus curarunt,vt integrum cumfu pcrciliis,palpcbris,c?ten memb . Sormientis modumquiefccte videatur, tum illud .P(.ut cognatis tradunt. Multi vero /Egyptiorum maiorum tuorum corpora multo Iumptu fic expurgata codiuntj&eorum etiam imaginibus valdeobledanr..r°rilii linhiK an hanc paludem ,quam ftyga quidam nuncupant, tranfiturum exili imanr, quam prope Mcmpfim cilc autores prodiderunt. Hanc icmcx Seneca aliter Seruius recitat. Ait enim circaSycncm locum effc,quem jEgypdi Phylas vocant,apudquem palus eft Styx,quod trilluiam tran (euntibus gignat, limofa 6c papyris referta: Vitra quam breuis ell Inlula, qux Abatos appellata eft, quod fit maccclTa, cuius &Poeta Lucanus meminit: HicAbatos,quam noflra vocat veneranda vetuflas. Ledhim eft etenim quod vicini populi fuorum cadaucraad alteram regionem transferant. Sed fi quis forte in fluuiopercat,ncc eius corpus inucniatur, poft centum annos ei perfoluuntur officia, atque hic illud propterca didlum eft aVirgilio: Centum errant annos. Ali 1vjKtkKJ apdlalUjU ull Ulliv| UV lluUlaj U«l> au 41113 Ultltl UljdvII cis«T»/3^£5t,ad hoc opus ab illis comparata, quibus illa cura imminet. Eam vero nauim Nauta,quiab illis Charon nuncupatur, regere diti cur, cui pro Naulo danaccm (oluere conlucucrunt (idobuli leu pecunia’ genus adanais, hoc eft, vita fundis ,vel quod a'»* arida dicuntur, appellatur,adeo ve inde Proucibiumcmanarit, Danacc,quod dicitur de viti mis bonis, aliis vel conlumpcis vel amiffis.) Sane Grxei Scriptores Melituttam mattam quandam melleconditaraicu offam effc tradunt, qu^cuna danacevcl obolo vica fundis dabatur in portitoris merccdcm. Alii tamen offam Cerbero offerri prodidere. Sed ad ^Egyptiorum inllituta rcdeo,qux*primumabOrpneo,&:moxa Virgiliode Charontc&inferis tradita lunc, idquodfic ante me antiqui Grammatici oblcruauerc. Jgitiir vlrra ripam,antequam in arcam corpus condatur, dedudiain paude naui,volemi ciiicunquc mortuum acculai econceditur. Si quis ab .«uc.ibusluerit.vt nialus, reprobatus,lcpuhura caret :&qui itidcm,n ^ iu et ainnadc coniicicur,grani pa:na punitur. 1'ofthac cognati' mineom- pofito
)( DE SEPVLCHRIS LIBER. 2y pofito luvStu &lachrymis demortui hominis laudes recenfent, nori eo Vtique modo,quo Gi arci &Latini cohfueuerunt, qui genus, familiam opefquc cclcbiant,fcd defundti ipllus apueritia fadd ajmores ,do(9li- nam, iufiitiam, continentiam, pietatem, religionem,caeterasq; virtutes perlfringurit, Dcosq; manes irtuocant, precanturq; vtinter piosillum repoiiantj quibus tota altandum concio 1arta quadam vocerefpondet, tuni demum cadaueradomefticis&; famdianbus fepclitiir in propriis fepulchrisj fcd quibus eadefunt,domi apud firmiorem parietem arca fufperidicur.Qjji veroob aliquam igriomini^caufam fepultura piiuantur,domi quidem fine arcaferuantur,quorum fi ignominiam &deli£ta poiteri eluan c, magnifice,vt alii 5tumulantur. Parentum Corpora Creditoribus oppignerata. Fuit &illa apud^Egyptios confuetudo, vt Creditoribus in pignus darent parentum corpora, quae quinonredemiffet,perpetuaipdami^e nota inurebatur. Lucianus tamen &Sextus Empericus hoc tantum de ^Egyptiorum iepulturis tradunt,eos inteftina edutere, dein corporafalire. Chryfippus &Cicero condire,Sc domi feruare. Plutarchus in fympofio, cadauera aperire^apricocp aliquo loco foli exponere *inteftina in flumen iacere, reliquum purgatum corpus afleruare. Strabo vero, ab a- Jiisquidem cadauera influmen praecipitari, ab aliis vero vicrocircundata domi feruari ,ab aliis in vafis fidilibus alueolisque quibufdatti circum templa defodi Sccondi. Herodotus, Herodotumq*, fecutifcnbunt in hunc prope modum: Vbi vita fundtiis homoeft ,ferro incuriio inflexoque ad hoc parato cerebrum pernares mortuo educi, locum medicamentis explcninteftinifquc purgari,&lapide,vt diximus,TEdriopico illa difeindi ,odoramentis opplcri, mox coiduto ilii vulnere nitio faliii, lxx. dies quod vitra non liceret, lugeri (quare Mofes cum de lacobi morte agit, qui iri yEgypto deceffit, illum ait Iofcphi filii iuflu,ibi tum prxpotentismore ^Egyptio quadraginta diebu? conditum, defletumquefeptuamntafuiflegnde cadauerlmteamineinuolutum,gummique illitum, in figneam hominis effigiem ad hoc paratam componi. rerum dehinc fubdic idem Herodotus mediocrium fepultura genus tum Sc tertium fcd qua: nihil fere differant nififumptu, vt etiam ante diximus. Demumvero fubdit; Vxores Veroinfignjum virorum nonUm vita funitas tradunt condiendas, ac ne eas quidem toeuunas ,qua confpicux valde &maioris momentituere. Sed triduo atque quati id - animes cuftodiunt, ca fcilicet caufa, ne cumipfis mortuis lali n.u concumbant. Quippe aliquando aiunt,qucndam ex lpliscoeuntcmcutn recentiibimoix mulieris cadaucrc deprehenium ,remque aiouts indi- Ucatam.
LILII gregorii gyrai di catam. Idquoque obferuant^prii.vtwmquhAfypt^1hof- pes compertus nt mortuus ,(me flumine fabmerfus ,fmc .. Crocodilo raptus, ei ciuitaci vbi compertus, vel ad quam dciedhisfir, nccedamiiTi cflc illum condire, fle honcftifllmo funcrcin lacus monumci.t ts Icnclirc qua: nulli nili Nili (acerdotibus fas fit attingere, eos enim hipn homines nefcioquidcxiltimant. Curvero yF.gypni vtpicriq; omnes fuorutncadauera rton cremarent, hanc Herodotus rationem a‘Icit, Aigypeii, inquit,perfuafum habent,ignem quandam animatam cflc beluam ^ ^ n?mri(ririir rlrimrat atGUC COnlumiciat CUmcllcX iiiaie, uee uciiuisuiuul \-\ji ftatuerunt: fed ea codirc ac (.ir*»v, vuam» Atque hactenus de ytgyptiorum funeribus dictum. III. oAJfyriorumjepelicndi Ritus. Eundem ritum ab Aflyriis leruari quidam tradunt, verum illi porius cera kmeile mortuos condiunt, afTcruantquc conditos. Kcgcs iuos in paludibus relinquunt. IIII. Scytha &Gerrones. Sed kqu.x Scy tharum &: Gerronum precipua inftitutalcgimus, hoc afleribamus loco, atque Kcgum in primis, quorum abaliis clt diucrfus fepcliendi modus. Namque, vt Herodotus lcribit, Kcx vbi dcccllit, ingentem kquadratam Icrobem effodiunt, dein regis corpus exenterant, eeraque illud vndique circumlinunt, alnum optimcexpurgantSc fclcrcconnito, thymiamate apii femine kanifi complent, rcfuiumquccadaucr ad alias gentes plauftrodefcrunt, quod illi excipientes aurem recidunt,crinem circumtondcnt,brachia circumcidunt, frontem nalumque (aueiunt manum,finillramlagittis traiiciunr, pdhnoduir» cadaucr ad aliam rudus gentem, cui imperitcntcarpcntodeuchunt,atqucindc referunt co vnde prius dilcclleranr, omnibus regem comitantibus ad id deltinatis. Simulae veri lu liratae funt omnes nationes, quibus rcxviuens imperabat, apud illas, qua: in extremis habitanr, reponunt, cadauerque fnpci thorum in loculo componentes ballas hinc&hinc defigunt,&de(upcrlignadilponunt, kpallio contegunt. In altera vero lo- V1cc aliquam ex regiis concubinis iugulatam iepcliunt, atque vna 1oci atoiem,coquum, cquiloncm, miniilrum,&qui regis erat anun- ’i cquosqiic,& aliarum rerum ommum primitias,cum lis etiam phialas au-
de sepvlchris liber. .- las aureas, aliaq ac huiulccmodi. Hanctamen Scruius Grammaticas ln- • C^Cconfaetudincm exiflimaiiit. His autem quadam retulimus en ca Regis inferias expeditis >humum certarim iniiciunt, quammaximum tumulum ftruere parantes. At vbi annuum exadum ell fpacium, itidem mrfus agunt, quinquagintaque ex feruis 'ingenuis. ftiangulatos mactant, totidemque equos,qUosedudlisinteftihis palea reple’nt,eosq; tum quinquaginta iuuenes, tum equos tignis traiicichtes ^dirum fpectaculum lepulchro regio circumponunt. Atquehxquidem Scytharumfcgummfeha:. Priuatorum vero &reliquorum inhunemodum l^rilolent. Defundlorum corpora condiunt,eaqueplaullris impolita pioximi ad amicos circiimferunt,cadauer excipientes epulum iis, qui liiud lequuntur,exhibent, &in hunc modum quadraginta diebus priuatorurirt hominum comitatus circumagitur,pofthasc humatur,fi prius tamen cadauer expurgaiierint.Caput cerebro euacuaht, abliiunt’q;> circa corpus tria ligna ftatuunt, hinc inde procumbenda: circumh^c lanea pilea obtendunt ,quarti maxime poliunt obftipantes ^&in Tcapham inter ligna pilcaque politam, lapides igne candentes iniiciunt,fuper quos femencannabis,qua: apud illos preciofilfima nafeitur,imponunt, vnde vaporemanat omni Gr^corum fuffimertto odoratior,quo flupentes odore Scytha eiulant, ftupentq;, id quod ell apud eos lauacri loco. Nequeenim corpora lauant,led eorum vxores aquam ihfundentes,cupreffo, cedro, aut thuris ligno, ad fcabrum aliquod laxum corpus atterunt, niox cum intumuerit, illud medicamentis quibufdam perlinunt, &limul faciem, qua? poliero die, amotis medicarnentis, conlpicua Iplendidacj; apparet. Qsdlms Scythamm Mos. »y ; Alios elfeScythas legimus,qui inter epulas defunctorum corpora deuorant, qtiod Lucianus &Tertullianus Icribunt. Sed quoniam amplillima latiflirnaq; ell Scytharum regio, funt ex iis aliqui, quibus fere perpetua: fimtniues, quiparctum cadauera inter niucs &glaciem truncis affixa arboribus fufpettdunt, arbitrati flagidum Sc Icelus effe,ea terrae mandarc,fcribitStobxus, Tauros gentem Scythicam qui &Taurici appellati funt, cum Regibus exdndtis gratillimoseorumamicosfepelire; hvero amicus aliquis Regi interierit, pio illius merito regem aut totam aut partem auris abfeinderc. Apudeundem Stoba:um legimus Indos id moris habuilTe, vt tot pifces in fepulchrum coniiccrcnt, quothoftes, qui lepeliieturintcrfecilfe conflaret. DIF.sEthid-
1%LILII greg ORII gyraldi IV. vdethiobum Rittufi peItendi. yEthiopas diuerfos elfe manifefte qui dc orbis fitu fc ripfei ut, oau Junt: Atlanticos tamen in Africa imprimis ccLbiatosinucnio,qucrumfepeliendi inftituta Scythicis fubiungerc non ab ordme alienum mihi vifumefl: fi pnus tamen dc Regum morte in medium attuk io* Scribit Diodorus,Saccrdotcfqui circa Meroen Infulam Deorum cubui afliftentes infcruiunt, maximam prarcipuamquc autoriutem habere, eamq-, imprimis,vt cum oportunum cis vilum fit, Sccxpedirc, Regibus figmficarc, vt fponte mortem oppetant, quibus dicYo audientes Reges nullatenus abnuentes, voluntario eam lubcut, ahquokj-, apud illos efic, qui cum Rege libenter occumbant, nec dccllc, qui,fi torte Rex aliqua corporis fui "parte debilis fit ,vt Regem imitentur ,cu fc pai tc mutilant priuantqj, adeo verum cft quod alepido Poeta canitur: Mobile mutaturfimpcrcum Principe vulgus. Quod ScaPhilofophomultoantefcrij tum fuerat, Piiuatortim vero v£thiopum, quemadmodum diucrla eorum regio, ita varia quoque fcpelicndiinftitutio. Alii quidem defunCYosm fluminibus abnuunt,id elementum optimum arbitrantes. Sextus quidem Efflpericus hos Ichthyophagos nuncupatos ait, hoc efi,vt quidam verterunt, Pilccdulosridquc ca ratione ab ipfis fieri prodit,vta pifcibuscadaucra vorentur, quod pilcibus ii vidYitcnt. Alii funt yEthiopcs, qui vitreis vahsconclulos mortuos luos con(eruant,vt nepotibus &polleris eorum hnt noras effigies, &idcirco eorum larpc funt memores. Herodotus tamen reni itaexplicat. Pofteaquam, inquit, ./Ethit pes, qui Macrobii vocantur, mortuum arefecerunt, totum gyplo inducunt,pi&uraquc exornant, &cius quoad fieri potell effigiem rcpra.dc mane. Dcin Lpulchrum ei cvitro, quod apud illos abundat &paflim effoditur, circundat,in cuius medio defundus interlucet, nihilquc foeditatis vel tetriodoris exhibet, fed omnia pene viuo aflinulis. Scpulchrumhocipfum propinqui per annum intraardes ieruant, omniumque illi rerum primitias oficrun r, aimo vero exa&o cflcrunt, extraque vibem llacuunt. At eorum alii fictilibus vrnis condientes,circa Templorum fcpta(cpeliunt,&: per hoc maximum hhbcnt iufiurandum. Quidam &Satis hoc attribuunt, vt utro diximus» V. 1ndorumfipeliendi Confietudo. Indorum quoqj multiplex variaq* lepclicndiconfuctudo. Parcn*
B.E SEPVLCHRIS LIBER. lp F'arentes matfantur. Quidam parentes,priufquam annis autmorbo aliquo in maciem eant, vclut Deoilvm hoftias maciant, exfommquevifceribus epulari fas &c maxime pium cft. At vbi fene&us aut morbus inccffic, procul aexteris abeunt,mortemque in folitudine,nihil anxii folliciriue expedlant. His piudentiorcs,quibus lapiendas {ludium contingit, mortis tempus non expediant, fedfemet ignibus ingerendo ,eamlaeti &hilares accerfunt. Scribit Egefippus eos primum proteftari ,quod difcedere velint,nec ideo vlium obftrepere. Deinde vbiapparatiis mortis procelli tj cos laetos infilire ardentem pyram,Scallantibus valedicere ,dolere quidem mulieres,quafi fublidio deftitutas,&: paruulos liberos ,quod detelinquantur.Alios vero ceteros benedicere,necinuidere,quodmeliores ipfiadlplendidiora loca 6c ad puriora coniortiafellinent. Hocidem dc fuocarmine Lucanus te liatur: firuxerepyras, viuicp calentes Conjcendere rogos. Huncinfuper&: alium alias nationes mbriendi morem habere legi - mus,vt dicemus. vr. Padd. Padasos gentem IndicamfcribitHerodotus,a?grotahtesinterimerci ac epulari,mulierelque mulieribus idem officii praftare,etiamli negent a:grotare, qua caula, inquit, pauci apud eos adlenedhitem peruenire dicuntur, &Ci perueniant madlati itidem comeduntur. Pliniusapud Indos linum gigni prodit, quod Latini vinum, Graci Asbellinon ex argumento natura vocant, quod ignibus non abfumitur* Ex eo fadtas Plinius fc vidi de mappas ait, Sc ego ex aliis hoc tempore audiui: exeo funebres conlici (olebant tunicae, qua; Regum fauillam corporis cremati areliquo Lpararent cinere. Maurus vero Honoratus in Commentariis Virgilianis Indorum confuetudinemfcribitfuifle,vtquotieseo-v rum Reges moriantur, eum his dilecti equi, ferui,&:vna de VxoribiiSi qira Rcgicharior fuillet, incenderetur, inter quas de hacipla re magna erat contentio. Solinus ,flliiqucrionnullinonmodo Regum Vxores hoc facere, fed&priuatorum prodiderunt. Solini verba alTcribam.A- piid Indos, inquit, quibus ad viuendi rationem propcnlioi cura clf, multa: Vxores in eiuldcm viri cociint matrimonii^Ji, &cummatitus D3homo vi-*
LILII GREGORH GYRALDI homoc(Tc dcfierit, apud grauiffimos indices fuam quxquc dc mentis aunt caufam, &quaLofficiofior ca: teris fcntcntia vicenc uidicantium, hoc palma: refert prarmium ,vc arbitratu luo afeendat rogum coniugis, &vmbris cius fcmetipfam det inferias ,ca^tcia: nota viuunt, Lucianus vero Indos M^hoccft medulla circumlini,Alii Indis,qui Macrobii eognominadfune, hoc ipfumattribuunt. Invulgatis Luciani Codicibus male, vt puto pro legi tur. JDiucrfa ab his Sextus Iynbonius.I fidorum criim, ait, aliqui, vulturibus cadaucra lancinandaatmbuunt.A- liqui Taxillis hoc tribuut,vt Hieronymus feribit, de ante Hieronymum Ari(lobulus,vt cft apud Strabonem, qui Taxdlam vrbem locuplctiflimam Sdnfigncm India: feribit, qui eius regem Taxillum, quod rc&cfc erga Alexandrum gcfterat,ab eo hononbusad inuidiam reliquorum,accumulatum. Alii hoc quod diximus dc Vulturibus liberas fa&itallc prodiderunt. Sed mirum hoc,cumProcopius hac folum caufa aPerfis prouocatos feribar, quod Chriftianorum ritu dcfun&orum corpora fcpelircnt. Verum hoc potuit diucrfts tem ponbus contigilfe. vih Calatu Gens. Indicam infuper gentem Calacia: feribit Hcrodotus,quar parentibus vcfcatur. Vndc^nquitdntcrrogatus aDario, quantum pecuniarum peterent, Vt patres igne cremarent, illos rclpondiftc,iubc Rex meliora ominari. Sunt &r apud Indos fapientes Brachmanna:, qui mirabiliter mortemcontemnunt, quod cum ab aliis tum aStrabone traditur, leq; adeius contemptum mire exercebant. Idem Mcgafthcnes prodidit. Notiftima eftde Calano Hiftoria, qui fe vitro inccdioobtulir, cum iam mori decrcuiiret. Nicolaus Damafeenus &Philofophus &: Hiftoricus fcribitafevilLimZarmanochegamIndum,quifatisfominatusAthenis cremabit, quod abunde vixiffet, in cuius cumulo ita inferiptum fuit, armanochegas Indus ex Barchoiuxta patrios Indoru mores lc ipluiri immortalem laciens,hic iaccn Atque de Indis hucvfquc. Vni. Gracorumfipeliendi Rttm. Iam vero GnecorUtri fipeliendi moremafferam tis, quos Liicianus ait aucra c ...fieminifeftiusex Poetis colligimus, atq; inprimis fere^01 ni ^nnochfuntrercmclariihmcexeaituseftiincartcrisca exeoui^rr ri ‘CKi?.ri,m ft ui Pro patria occubUiflenfc,longe honeftiore &prob£crr1 i Un°\*llC v C^antUr,cll,a rcm luculchtifliittedefcribitT huc. cius crnic verbis hic tibi ailcribam. Fadto, inquit, triduo ante
OE SEPVLCHRIS liber. 'it ante exequiarum diem tabernaculo ,mortuorum ofla proponebantur, &luorum qui% reliquiis, fi quid libuiller, imponebat. Cum efferebantui, nagulai um tribuum fingulas arcas ,fux cuiufque tribus offa continentes vehiculo deportabant, vnus pneterea totus inanis conftratusfimul deferebatur, eorum quorum olla non extarent ,vel inter caelorum coipoiarepertinon fuiflent. Educebant vero funus voluntarii quique piomifcuo velciues velholpites, cum interea foeminxahquadefiun&tis iKccflitudine coniundtx lachrymantes deflerent :olla lepulchro publico compofitainferebantnr,quod Athenis quidem iuxta Calliftimonumentum lueratin fu burbanis, quo in loco femper qui inpugna occide - ranr,(epeliri confueuerc, praeter eos,qui in Marathone occidcrant, quoiumfingularem ruilfe virtutem exiftimates, eodem in loco monumentum erexerunt. Eollea vero quam fepulcurx traditi omnes fuillent, vir eloquentia pra:Itans ex numero feligebatur, qui in defunctorum laudes Juculetam haberet orationem. Extant ad huncdiem Orationes elcgantifhmxhacdere Lyfix, Demofthenis &Periclis leu Thucydidis, quas nunc me vidifle recordor. Athenienlcs quidem adeo fepulturx eorum, qui in bello occubuillenr, curam habuere, vt fi quis ducum bello peremptos lepulchro honeifareneglexiflet, capitis poena puniretur, quare &fummos duces,quia exfos nauali pugnain mare deiecerat ,graui fuppheio affecere. Qhin &cum occiforum pro patria cadauera minus af* iequipoffent, difperfa eorum oila &diffipata, diligenter exquirere, &c humo mandare curae fuit, exteraque facere, qux fuperius modo coramemorauimus. Vnde de Niciaegregio Athenienfium Imperatore tra-. dicur, quodomnemexercitum fubfilfere iufht, vt duos tantum peremptos milites fepulturx mandaret.Cimon quoq-, Miltiadis filius fe captiuumexhibere nondubitauit,vt pater fepulturx traderetur. Sed hxc publica. Priuatum vero morem fuiffe tradit M. Tullius Athenienfibus a Cecrope inffitutum, hoc elf, terra humandi, quod cum proximi fecerant, obducStaque terra erat, frugibus obferebatur, vt finus 5c gremium quafi matris mortuo tribueretur, folum autem frugibus expiatum, vt viuis redderetur. Verum cum apud eos increuilfet funerum &fepuh chrorum magnificentia vfque ad luxum, Demetrius Phalereus eam minuit lege, &ante lucem voluit cadauera efferri, fepulchrisq; nonis modum finiuit. Nam fuperterrx tumulum noluit quid flatui, nifi columellam, tribus cubitis non altiorem,autlabcllum ,quin &certum bis magiftratum praefecit. Illud prxtcrea humandis defundis ab Athem- 1 cnfibus obfcruajcum ,vt orientem verfus cadauera vertere Tolerent, contra vero ad occidentem IVtcgarcnfcs &Phoenices. /XLacc»
3*lilii grego rh GYRALDI IX. Laced&moniorum Funera. Nccparuaincuriaomiferim Lacedaemoniorum Regum funera, qu^ aparciflima licet Ciuitate,mulco tamen&magnificoappaiatu celebrari Iblebanr,id quodimprimis oftcndlt Herodotus, Namequites inquit per vniuerfim Laconum regionem Regis interitum pronunciabant, fccminx per vrbem ollas pulfitabant. lnrerea dum bxc fic fierent,ex lingulis domibus masSefoeminafcfeprx luclu &lacbrymis fccdabanr, quod fi facere renuiflcnt, grauibus pccnis mulclabantur. Regiis cxcquiisex omniLaccdxmoniorum regione ncccllarios quotque ec vicinos adcflc oportebat,qui fimul ad Regis funusconiundliconucnillcnt, promifcuo ubi vicillim frontes pullabant cum gemitu Se vlutatu ,optimum quemque vltimum fuifle Regem vociferantes. Si quis vcrocorum bello periiflec,cius limulachrum effingebant,totoque iplcndidc ac magnifice ftrato componebant, perque decem dies continuos,qui regio funeri dicabantur, iuftitium indicebatur, Se (ilcbant fora,nec interimmagiftratuumconfeirus vllus erat, verum afTiduus lucius. Atq^hzc Spartiatarum Regum inferix. Ciuiles vero cxcquias Lycurgum itallatuincaccepimus, vt nihil cum mortuo fcpcliretur ,punicco tantum a - mictu velatum Se olex fronde cadaucr terrx obduceretur. Eiufdcm quoque lege fancitum, vt in vrbe Sefccus Deorum templa fcpulchra conllrucrcntur, vt Plutarchus docet, aquibus,vt diximus, Chriftiani ipfi noflrum infticutum lumpfillc videri pofTumus. Lugendi vero tempus ad vndccimum diem illis prxfinitum fuit, duodecimo Ceren rem Iaeram faciebant, liklumquclolucbant. X. aArgiuorum Ritus. ArgiuicxGrxcisomnibus iiifuncribus albis vcflibus, ablutisaqun, tdlc Socrate, foli induebantur, in quibus Se faerum illud erat, quod •3™**illi vocabant ,in quo Se carnes codtas exhibebant ,vt Plutarchus refert. Prxterca circumlitos mortuos condire folitos, Icribit Cicero, ve quam maxime corpora diuturnapcrmancrcnr.Hoc Se AiIyiiis,vtpaiiIo ante diximus,attribuitur. XI. Perfirwnfipdtendi littus. c% MAGOs° Ct^m,^O^a^n^U^,^C^llntC0rl,Ora ^cr^r»C;vra0^^nrnrCS» 'VMKO ^ai-VLTOS AY1BV8 UDUNDOS DIMiTTVNT. D.Hie-
DE SEPVLCHRIS LIBER, ^ D. Hieronymus Perlas, inquit, non prius cadauera humare, quam aut abalite,aut acane traherentur.Idem &Procopius. Idem&Agathius in iccudo Hiftoriarum cumde fepultura ageret Mermeroes Feriarum Regis vii iftreiiuiflimi* Tuncinquit *in deftinatum locum folum nudumque cadauer Regis mortui reliquerunt, canibus fimui &anibus, eiufi modiq; exteris Carniuoris oblcoenisq; animantibus vorandum,q uando quideminquit, hunc Perfeferuant fepeliendi ritum, vt nudata acanibus Sc feiis olla per campos dilperla maneant. Neq; enim aut vina condere, aut teira obruere defundtorum corpora fas elt Perfis. Hxc ferme ille.Lucianus tamenPerlas lepeliri tradit. Qjiod autem Perlc? luotum cadauera non cremarent,vt Grxci,in promptucaufaeft3quod DevMipfi ignem arbitrantur, eUmq; colunt,Sc propterea nefas illis videtur, Devm hominum cadauera depafei. At vero Curtius ihlugubri vefte Perfarum coniuges Sc liberos in funere tonderi prodidit. Nori homines modo/ed Sc iumenta quoq; teftis eft Herodotus in vltimo ,• cum de nece agit Mafiftii ,viri apud Perlas fpedlatillimh Suetonius etiam Tra nquillus cum Grammatici interitum deferibit: quin Sc Barbaros,ait,quolciam Regulos ferunt barbam pofuifle, Sc vxores capita rafilfc, ad indicium maximi ludus, • De TonfaraCapillorum. Sed poftquam incidimus in tonfurx mentionem, IcribitPlutarchus Grxcos,h quideis aduerli accidilfet, viros capillos aluilTe,foeminas totondiffc, vtlupra quoque meminimus. Scribit Herodotus Argiuos capita totondirfe,cum luperatia Lacedxnioniis fuilfent in agriThyrxi contentionc,ac fi in maximoludu conftituti fuillent. Vnde, ait, legem tuierunt,nequis comam aleret,donec Thyr^asrecuperalTent. Stobxus ex Nicolao Damafceno,PhiIofopho Sc Hiftorico apud Grxcos dodif-i /Imo,morem recitat fiiilTe, quod fi quis apud Indos maximumaliquod peccatum admifilfet,a Rege tonderi iubebatur, tanquamapud eamgentem tonderimaximafitignominia &dedecus. Sed de Capillorum tonfura fi minus forte accurate, copiole tamen fcripfimusfuper illud IVIofis ,non in rotundum caput attondebitis,jqtiare iam nuncin viamredeo. -.r Scribit Sextus Empericus Perfarum morem efle vita fundos incruccm tollcre;nicro falire,& poftmodum corio contegere. Perfanun Magos ac fapientes feribie Cicero Tuorum corpora nonhumare, mhlint anteaa feris laniata. Parthi eademferme qua: Perl* inftituta leruauere, hoccft, defunctorum cadaueracanibus auibufq; lanianda proponere, nudacppoftoifa terra condere. XIJ ff
I # 4°IIL11 CRECORII GYRALD1 xxxvi. Calli. Gillorum in fcpclicndis cremandifquc cadaucribus ritus his pr0: ne verbis aCarfarc lexeo belli Gallici Commentario refertur: Funera fiint.inquit, pro cultu 1 viuis cordi fuidc arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, &paalofupra hanc memoriam (hoc ertjipfiusC^faris) (erui ac clientes,quos ab iis dile&os effc conlhbat ,iuftis funeribus confers, vna cremcbantur. Et h.re quidem Cadar. Mirum quidem cft ,quod de nfdcm tradit Pomponius :y£tcrnas,ait, Druidas apud cos animas aflcrcrc.viumquc c(Te alteram ad manes. Itaque cum mortuos cremantac defodiunt,a&a viuentibusolim negotiorum ratio,etiam ce cxatffcio crediti ,defertur ad inferos,crantquc qui fein rogos luorum ,vel ut vna vidlun libenter immitterent. At vero Maffilocnfcs inter Gallos cruditiflimi, vtpotc aGrqcis oriundi ,eodem die quo funusedet elatum domcltico facrificio adhibito,nccc(iariQrum ac cognatorum couiuio celebrato ,lu&um finire confucucrc. XXXVII. Germani. Germanorum vero funera ita deferibit Cornelius Tacitus, vt illorum nulla edet ambitio, id (olum obferuarent, vt clarorum*virorum corpora certis lignis cremarentur, ftrucm rogi nec vcft ibus nec odorib. cumularent, iuacuiqiarmaquorundam igni &equus adiicicbatur ,(cpulchrum cefpcs erigebat, monumentorum arduum &peroperofu m honorem&graucmdcfundisafpernab.intur,lamcnca&:lachrymascitOjdolorcm&criftitiam tarde ponebant: focminis lugere honeftum. Vtrique vero ,hoc cft ,Germani Se Galli hac rem pedate ,vt Chriftiani Chnitianorum exequiis &ceremoniis mortuos lepehunt. XXXVIII. lud&i. • tudrorum confuctudincm ede corpora condere potius, quam cremare more Agypeio, idem Tacitus autoreft, quodam ludiorum facris libris mamfcftius confpicitur: quem morem hodicabiis» ejui difpcrfi ac palantes nullis certis fcdibus vagantur, icruari videmus. vcro odoramentis &aromatibus, candidifqucinuoluilintea-. 1111111 uVumeorum,tum Euangelica do&rina docet. Magnos aurrni adeo
DESEPVLCHRIS LIBER. 4l adeo fumptus in fuis fepeliendis aliquando feciffe feribit Iofephus, vc plcnquceacaufa ad inopiam redigerentur; illud addit D. Hieronymus; entes,mquit5vfque hodie ludcTii nudis pedibus in cinere volutati, facco induti ,ex fuperftitione Pharifarorum ,prius cibum lentis accipiunt, ngnantes, quali edulio primogenia perdiderint: Emerito, ait Hieronymus, quiarefurredtionem Christi noti credentes AntichriiH parantur aduentui.Hocquidem ille, qui&alio loco, libro fcilicet in Hieremiam tertio :Mos,inquit, hiefuitapud veteres,&vlquc hodie in quibuidam permanet ludiorum,vt in ludtibus incidant lacertos, &caluitium faciant, quod 8cIob fecifle legimus, manifeflius Propheta ipfe. Nonfepelientur,ait,neque plangentur, &non fe incidant,& ileque cal? uitiumfiatpro eis,&nonfrangentintereoslugentipanemadconfolandumfliper patre fuo &matre, &domumconuiuii non ingredieris vt fedeas cum eis, &comedas &c bibas. Qjua; Propheta verba morem offendunt h^cfa&afuifle in funeribus* Sepeliri vero in agris, &oblitui fepulchrorum oliia laxis &lapidum molibus antiquitus mosfuit. Nunc quidem vt plurimum exiliafunt, cippo tan turri 8>c gleba terrae contenti, vel tegulafi&iliue Plintho, vel fi qui magis marmoreo lapide, illud vtiqueludad religiofeantiquitus feruarunt, vt nec hollem quideminfepul tum dimitterent, ne dumqui patibulo fuiflet fuffixus. XXXIX. Turcd. Turearum quoquefunera his addere par viliimeli. Solentigiturqui inter Tureas optimates funt, fua fibi lepulchra coftruere iis potiflimum in locis, vbi folitarium fit folum, &nullo tempore cultum ,in viridariis fcilicet in Ipccubus: tametfi apud eos etiam fint ccetnitcria,vbi populares paflim Sc vulgares terra, vtnoftri,obruatur. Potentiorum inquam &optimatum funera, eorum lacerdotes,qtios patrio illi vocabulo Thalaflamanas vocant, pro hominis fortuna dc conditione multi comitantur, identidem hoc Carnlen concirinentes :Devsest, Devs et vervs Devs et magman Dei nvncivs. Efferunt vero Tume cadauera in caput, vtHebrxi quoque, nonin pedes,Vfrios. Conlequuntur funus neceflarii ac propinqui,&: poli hoshinnientes equi,hamis quibufdam nari busaflixis, &cum his humitradbiinfignia &vexilla ducunt, &haflas fradtas,&; hiliufmodi ca:teranonnunquam Aequos inuerfis ephippiis conftratos. At vero Turearum Reges alii templa &c Xenodochia pro fepulchris conflruunt, quibus&prouentus anriuos, &reditus opulentos adfcribunt adiriopum &pauperum lubfidia. Solent id quoque plcriquc eorum principes efficere, vt circum fepulchra,ca:terascp arbores viLientcs ferant, fimul &c violas ,&halantium florum omne genus, id- Fidunt
\ <lilii gregorii gyraldi dunt &his marmoreos titulos, fuis infcnptos literis. Atvci oTu icar um lepulchraobcc«3:»i fune quaedam, quxdamdccc^a, hocctcjub uuo, vt apud nos qaoq; Primatum quidem fcpulchra quotidie fere nouis (tragulis ac palliis obteguntur. Adduntur £c his Diademata, qua: vulgo Tvieii ant vocantur, variisque omniafloribus infpargunt, imea vero funerum ludius finiunt tertio plcmnqucdie, nonnunquani odlauo, conuocatis ad epulas &conuiuia amicis &propinquis ,vbi &(er mones habentur tempori &rei congrui. Non ideo ramen hemina*,Matres fciliccc& vxorss,fororGsque,.icciufmodireIiqu£, aluctu ccfiant, qui frequentius fepulchrum adeunt, fuamque fortem defient, ciulatum noflratium haud parum imitantes. Atque hadtenus quidem paucioribus tibi,quana potui, Turearum tuncra Ium cxccutus, XL. '-I . Chrijlianomm Funera. Nunefummatim noftraChriftianoruinftituta tibi attingam, quod ea notifhma funt.Dcf unciorum nos corpora,vt antiquitus Romani,Ianamus, &vtcuiulque vita: conditio, proprio habitu, hoceft, vt Pontifex pontificio, rex regio, ornatu, vel vt fibi quilquc tcftamcnto legato iufliirct,induimus,& humanae redemptionis infigni praeurite cruce prxccdentibus omnis ordinisfaccrdotibus, vltimo loco lubfequcntibus ncccflariis& propinquis, pullatis atratisq;cadauere (andapila medio loco coftit Jto, ad templaSc coemitcria deferimus ,vbi de more percis iullis vel terra condimus ,quod vulgare &p!ebeiumcft, vel marmoreis fepulchris,quod ciuilius, vel prophyrcticis labris, vclahcncis, quod Principnm efl, &potentiorum ,nonnulli etiam balfamo, alii falc &c meile condiunt, &mtemplorum fornicibus arculis picatis ccratifue lufpcndunt obtectis fericcis,aurcifuc tegumentis, cum tamen illud .1 noIhis maxi me pro pri umexillimctur, Tfrramterk/r. rfddf. rf,qux, vt canit Liicrctius;QvpNiAM omniparens, eadem ufrvm est commvne SEPVLcuRVM.Sed &apud Xenophontem Cyrus id fepultura genus commendat,quod &antiquiflimum fuiflcM, Tullius declarat. Peroratio Antoris. Hactenus quidem quantum memoria comple&i potui, de variis gentium IcpclicndiinlhtunEdiffcrui, quibus,vt puto, longe facilius Si- 11 ta ili carmina incclliguncur,qua: funtin Xll I. Punicor um,quonul- ^:;m,,^uidcmvidctl,r>var*os fc*pc*licndi ritus brcuius complexus uill^ir 0oc*f * lci|c iures, oratorii partes cum quam Poeta: potius obi- >ciimi Scipionem cum Appii vmbraloquciitcminducit: | -Nam<]t|
DE SEPVLCHRIS LIBER, --Sfamq^ivnoyxi^iftaper omnes *Di(crimen[eruatpopulos,variatq^ iacentum Exequias,tumult Q?cinerumfententia difeors, Tellure^vtperhibent\is mosantiquusIbera. Exanimaobfioenus conjumit corpora vultur. Regiacum lucempojueruntmembraprobatum eft ^ Hircanis adhibere canes\ Aegyptia tellus Claudit odoratopoHfunus (iantia (axo Corpora,&amenfis exanguemhaudjeparat vmbram* Exhaujlo mflituit Pontusvacuarecerebro Ora virum3&longum myrrhata reponitinmum. Quidqui reclufa nudos Garamantes harena Infodiunt,quidquifzuo(epelireprofundo Exanimesmandant Libycis Jfafmnonesin oris? <*At Celta vacuicapitis circundaregaudent Ojja [nefas) auro>& menfiseapocula(eruant, fecropids obpatriamMauortisfirteperemptos Decreuerefmulcommunibus vrereflammis. oAtgente in Scythicafuffxa cadaueratruncis Lenta diesfepehtputriliquentia tabo. HxcSilius. MIRACFLA SEPVLCHR 0RVM. ! SED iam fepulchrorum miracula, qnx toto terrarum orbe clariflima habita fune* libello modumimponant.Etenimfuperius gentes memorauimus, quaru in conftruendis monumentis ingens Fuit ambitio, atque in primis ^Egyptii,cuius Reges &pyramides primi, &obeli(cos, irremeabiles ftruxere labyrinthos. Nam &Hecata:us,qui tepore Lagi Thebas profe£useft,vt fidelius ^gyptiHiftoriasconfcnberet &poftcum alii, tradunt ^Egyptiorum Regum fcpulchra talia foiflc vt eis nulla alia comparari poftint, ^gyptii vero Sacerdotes quadrabnta feptem regia monumentacommemorant, qua: muaciuonl- (ima fuerint. AdLagi tamenPtolomaa tcmporadecem &feptem duntaxat fimerfuifle dicuntur,Celebrant itemca,inqua:Iouis concubinas _dL cyprii conditas aflerebant. Verum illudmulto maxime celebratur, quodSimandii Regis fuilTe perbibetur, cuius mprxdennaformamnbt prefcnbam. Eiusfepulchri circuitus decem ftadiorum fuit, anus aditus porra, quxduorum ferme iugerumlatitudine, altitudine quadragm- 1Fi taquin-
44 LILII gregoriigyraldi IT taquinque cubirorum fuic, variis conitmda marmoribus, quam primum ingreflis offerebatur periftylus, quaque verfum quatuor mgcrum,in quo pro columnis animalia fex,&decem cubicorum,ad morem antiquum infculpra fuerant. Tota vero fuperioris redi llrudlura ex duorum pafilium lapidibus, ftellisdifpofitis eoiore cccrulco erat adornata. Demalter erat aditus apriori porta non abhmilis, verum fculpturis multo cdpioMor, incuius ingreflu tres erant (la tua: ingentes pol icar, Memnonis (vtaiunt) opus, quarum vna colofli inflat erat altifEimi, hinc&hincpufillas duas filias, vt videbatur, habcn$,mirabili tum naturx,tum artis ingenio. Titulus in eo talis: %ex Regum Stmandiusfum: Stquis, quali[ite fuerim,tfvbt iaeeam nojfe Velit,meorum aliquid operum exuperet. Erat &figniim aliud Matris viginti cubirorum, in cuius capitis vertice tria regia ornamenta cum cllcnt, id (puto)innucbant, quodJUta, ujxot &Regis W4/^r/#/^/,Poflhxc &.dtcr periftylus erat, longe fuperiore pulchrior, in quoBa&rianaipGus Regis pugna erae effiet.i. In medio pcnftyli duo erant ingentes ftatux, ex vnico marmoris frufto confedtx ,ad quas ex pcriftylo tres aditus patebant. Tum xdes erant fufpcnfx columnis, &in ea lignea: ftatux innumerabiles ,hinc ludiccs, &indc Principes videbantur. Dehinc Deambulatorium Se Regis fi~ gnum,DEisimmortalibuscxfibiallatistributisdonaofFcrcntis,quotqueannuatim millia ex tributo Rex acciperet. Poli hxc etiam fuit Bibhodacca cum huiufccmodi inferiptione: Animi medicamentum. Et poit iplam Bibhothccx mlcriptioncm,omnium Drorvmy£gvptiontiTl ma^r&nCra °^crcnc*s-Domus hxc fcquebatur,in qualoms &lunonislc&ftcrnia viginti, &ftatux Regis iphus,vbi Rex erat cpul tus. Circum hanc domum erant habitacula variis depiOaaniahbus, qux verfus fepulchrum afccndcre videbantur. Circumibat monumentum aureus circulus vnius cubiti craflltudine, ambitu vero rumollf 11 • r r CCnt0rUm fMa8lntaquinquC> in quo dies anni Scallro- “in“ ^C „ nl,C;:i^qucmcirculumv(qucadCambi(is tempora it> * ^MtriduSepulchrum. mus!qTtradummlfIS dC^U*ClljUt !l nbyrintlius fuit omnium m.ixitur eorum opiniones n"'?,y,uo ‘g,*°*cl,m vinc'> Scriptoribus fcrib.iq"«PKSd“Cft,|l | odhr 0cl^'tRriln'1’yramidumquomCm lortcntolam fepulchrorum cauli conii, „»/, vt Diodo-
DE 'SEPVLCHRIS LIBER. 41 D(olorus &Herodotus alii que affirmant, tametfi Plinius pra-ter hanc &ali as afferat. Sunt quiid operis Aegyptios ab .ddthiopibus mutuatos exilhmant,apud quos primum erecrie fuerunt, fed enim Pyramidum aliar quidem trium laterum, aliae quatuor fuifle manifeiteexaurhori-* bus colligimus. Illa autem inter reliquas celebrata eft,quae Amafclis Regis fuifle creditur* Item ea, quam fibi Chemis Rex pofuit, quem Cheopen,ni fallor,vocat Herodotus* Fuit Scilla, qua: Rhodopidis meretriculae fuifle traditur, illius, inquam ,Rhodopidis ,quam Charaxus Sapphus frater perdite amauit, quam rem periniquo animoSappho tulifle, liquido ex eius carminibus patet. Falluntur nonnulli, qui putarunt, Myerini hanc fuifle Pyramida,cum alia quidem illa fuerit. De quo St illud paflitn ferebatur, quod is fato fundtam filiam in boue lignea condidiflet, St apud fe,illius vt leniret defideriurtyiiaula regia affetuabat, iuflitquc vt qui myfteriis St facris prareflent, illi quotidie parenta* rent. Vidi mus St ipfi Romar/inon tantas,fi miles tamen*Vtqujfc C«Ca?- jftii fuit. Fuerunt Sc Obelifci aliqui eadem fepulchrorumcaufla eredi (vt AEgyptios taceamus) duo illi, qui erant in monumento Augufti Romae ab Ammiano celebrantur, quorum alterius hoc tempore ingentia frufta St crepidines repertae funt. Stat St adhuc qui in Vaticano a Claudio Caefare pofitus fuit* Maufoleum vero in Caria, ab Artemifia Regina inMauloli viri St fratris memoriam confliucfum,&intcifeptem orbis miracula repofitum fuit. Vnde &apud Grxcos de le magnifica proucrbium,»ei»WV. Sed St Porfen* Regis labyrinthus apud Hecrurias ciuitatem Clufium ,fepulturae loco abeo Rege pontum fuit, in quo St Pyramides addidit, vtex Varronis authoritatePhnius recitat. Huiusquidem Labyrinthi &hodie veftigia cernuntur. Quid, nonne notum eft& vrbes nonnullas conditas profepulchris,vt Annnoicm^ tas ab Adrianoconftrudtaindiledtiadolefcenris memoriam, &: monumentum ?Quid, nonne Bucephalam ab Alexandro de equi lui nomino Sed &flumina fepulchriloco rtonritillis fuifle legimus,vteftdc Tvberino apud [Romanos nota hifloria. Vtapud Medos Hyckfpes, Jc quoin Poetis agemus, item fluums Pythopohees afepulehio Pythei Rems de quo Plucarchusagk. Maria etiam epulchu loco fuere, vclca- Hcllefpdntiis,Erythraeum,afubmerfis fepukifqj RegibSnuncupata! Verum hoc de Erythra non longe lCarmaniafepultus,cum humlmodrInlcuptlone. Hictumultupelagolate dominantis Erythrx. dBarbaros Nini Regisfepulchrum. Nam, vtferi- Celebratur &apu F3bit i \
46.-*-- bit Diodorus, fcpultus fuit Ninus mrcgia, molis ingcntis*onditoife monumcnco, noucm Radiorum altitudine, Gtcfas (nudius nonno., ucm,fcd dcccm prodidit ,cx quo loco facile vrbs tota (pedari poterat, Vnde Poeta Ouidius dePyramo &Thysbc, qui mutuo amore concordes Babylone fugiebant,ita cecinit: Conueniunt adbufta Tdjni. Quem locum admodum iciunc expofuifle videntur Interpretes LaudaturitemZarina:fcpulchrum,qua:Sacarum Regina fuit. Erat vero pyramis trilatera, qua: in fummitate &altiorc Faftigio coloflumaureum habuifle fertur. Heleni ludit Monumentum. Helenes Iudxa: memorabile monumentum fui/Ic fofcphus&E^c- /Ippus indigena:, cum GrarcusPauianias prodiderunt. Nitocris etiam A(lydorum Regina: (cpulchrum ea ratione celebratur ,quod poltcros cluut,thc(auros (ub ea mentita,quo multo poft Darius eft deceptus, in eoemm mulco labore effofTo has Ii teras feriptas repent: Nifi pecunia dh «A-UIMctrirpis lucri cupiJur, J,MuttonmvriLpo ruiffes (cd pluribus hocHcrodotus. Aruchx Xerxis Prxfc&i memorabi chuc monumeMu, quod ab vmucrfo illo Xerxis exercitu tellure SXumR ^ eCmmUSJCyri ?L egis »S“odnonadaCqvpriorum medioer titem ‘P°tcntl f1 mus fbl Mad plcleiam fere prx-ccr dvDcum X°T AlcXa"dcr rcdudi mandaiTet, nihil in eo pr.ucr ciypeum putrem &arcus duos «. quod Gurtius Regem miratumait- VhrH^ cacinacem repenr, tur.cruiqLicCyn Epitaphium. Comrnendatuiuquoqu^A^dliCctate Augufti ipims ftatuacrit noiin n>,ncu,usmonumenrifummi- Tyberi exrabant fuperioribu annifh ^^.^“'«mdisnonprocula funditus pene diruere. Maner ,T ’^‘J U‘™armora cft ' odiunr* thorum pene difiedim ft, rllc Ayluani moles,quam bellis Goadepti fune, inllauntam m• ^US> P°^cluam vrbem Romam n?. ybcri3C mun*tam ><J ua fpicimus, JKiffimx formam rcda$amnunccon* \ Iouis Sepulchrurn* ttibus clt decantatum vicunTr*™ multis carmi- ,VtCUm aln>CUI*Hc«u noRcr in fuis commentariis lilii gregorii gyraldi _•*I**•
de shpvlchris Liber. 47 xiis liiculctcr oftcndit. Mitto &Thaphofirin vrbcm in^Tgypto, in qua fcpultum Ofirim nomenindicat. Mitto &Serapidis fepulchrum, quod Ruffinus, Alcmena?, quod Plutarchus, ifidis,quod Diodorus comme-* morant. Mitto &Mahometis,vcl vtredlius vocatur Magniedis.Turearum I^rophecar,quod ex Magnetis fornice &c Chalybe aere fufpenfo vulgus fabulatur. Mitto &alia pene innumerabilia Diuorum,Pontificum, Cadarum, Regum» Sed non fine piaculo illud praeterierim,quod omnes fummo cultu, fummaquereuerentia,fi minus corpore, animis faltem purgatis adire debemus,quodeftinIuda^ vrbeHierofolyma, Christi Dei&: feruatoris noftri, cuius opoffelfores edemus, qui eius nomine, vanam nonimmerito, Chriftiani nuncupamur* Hadtcnus tibi de fepulturis,&: vario fepeliendi ritu,C AROLE,diflerui, fcio plurima me fugiffe, multa tamen de induftria praeteriui, qua? tamen nonaffcripfiffe minoris fint monumenti. Quodfi ftudiu hoc noftrum aliqua ex parte tibi nonafpernabile vifum fuerit,multu mihi collatum arbitror, pnecipue cumte tuapte natura &: inftituto ad bonas artes (emper propenfioris animi fuiffeintelligam, teq; ab auunculo tuo, viro integerrimo &probatiiTimo,non declinare confpiciam.Supereft vero,mi CAROLE,vt,quoniam mortale nobis contingit corpus, animus vero immortalis,enitamur, vtanimimemoriam poft mortem relinquamus immortalem, dumq; fcpulturas hafce legimus, earum iadfura facilem cfle putemus ,quin illud potius agamus, quod Pericles ait, vt exuti mortalitate, fine fepulchro, fine etiam titulo, fi ita contingat,noftri memoiiam magis apud Devm immortalem in coelo, bonorum omnium operum remuneratorem ,quamin fepulchris ,6c marmoratis eorum inferiptionibus conferuari putemus ,mortiscj) ipfius memores femper dumviuimus fimus. Nam nec aliam obcaufam,vt aprincipio Jdiximus, ummumin Philofophia finem Platonemin affidua mortis cogitatione pofuiffc videmus, nifi quod per eam &vitia fugimus, dc ad virtutes accendimur, quibus rebus in fummi &tremendi tempore mdicn vna cum corporibus non iam mortalibus furredun ,donati illuftn fcmpiternoqj domicilio, cum Deogloriofiffimo optimoque teternum beato a?uo perfruemur. finis:
uimilmii ilii i l wm t' C. CISTIO 3.L.VI£T 0 VIX.*AN. X. MEfS. XI. TDIEBV5 XXVIXX. V. PhYDAUYS F. CAUlvSSIMO. STAT ILXVfi ‘I| MALC MI O:|j YE5 TEM . LiB. TI. CLAY DIV&'A- VG. XA-X VA. R1V6CVXAXOIt DTMXNVC1ADIB XIXII ^05X10 XLXX fex TT KXA. TlCHEVX3OIE X1V5 PxTVAXXAXISO LA RIA DE SVA iMPEN3 AFECE1VM T. I
iJ UJJiilflii / •i. r' j’ud jfCanuin Ddfmunu AOVK1OC Tvf APK1CCOC €' T03 HkXAI P<B II €TPQIVIOC KAYJSA £KOC £T03 KA"C XAIP A i1 STTA. LCES DIVI AVGVSTI OPS£SIIi RAC VM IVLIA PHTiLI SOROR EIVS. PONT IA LL, TIi R.T VLLA SIBI r§ 1 ^1 ET THOI. OCAESCVBiCE . PCN, FLAVIVS CN. L, SOSIA CN. FLAVIVS C\. L. APOLLONIVS. sEfQVA REINTA9C EN TESOPTANT 0ERTAMTNALA.VD1S EXNOSxV ASPICIANT FACTA PRIORA TI DE .
11OCIK1COI 1VGI SYAE BE
T Apud Marium Dpp vnutn IO V 1 a M1N VCIAM HEDONE SACRO RVAt. VIXIT ANNIS XXXXVII testamento fieri V$ S IT, EX tfcS, ]£Z. OO, CC,
Jv domo Marij 'JbAjini CIVLIV.S CaESAR III SINE COLEGA DICT 3. t,S&ST1VS P. F tr Q.FAftlVS MAXIMVA C. TREBONIVS C.F MCLAVDIVS M. FLAP^ : Vf' CCANIN1V5 CF. .L. MVNAT1VS- PAVL AEMILIVS iv/'A CIVLIVS CAESAR DICT 1V.MAMIL1VS MEQ Q.AEMILIVS LEP ID, M. LO CIVLIV.S CAESAR. V. M. ANTONIVS M. F, M. APPVLE1VS.SEX EP- St.) vf PCCKNEL1VS* P. F. C. SENTIVS SATVSN.Q.. LVC cVIB1VS C.F. PANSA /vF.M.VINVCIVS P. F. C C—C. IVLIVS CAESAR rvF C. CARINAS. CF- J "AHIRCIVS A.F. ECORNFLlVS PF. CJSFQj^ VF. q- PAEDIVS Q.F. P. VENTIDIVS. PFC. FVRNtVS CF, C- WN\ AEMILIVS. MANTONIVS IMP CAESAR. III VIR. R.K S. CL.LDOMTiyS CN FD.COR EX ADVH. DEC. AD P. RK.I 1AN. SElT /V. F. tTA MVNATIVS L.F M. AEMILIVS M. EMORVSVS LF L, ANTONIVS 3SVLPICIVS. CENS.LVSTR.N.F. MILICINIVS M. F. ANTONIVS PSERVILIVS. PFTI CLAVD1VS TI FP PDOMIT1VS mfcASINIVS CN. F. M.VALERIVS m. f. p vrL. CORNELIVS LFMPCANDIDV.S Pt. fvFCVALGIVS C‘‘ C. CAMINIVS
W-z procul aturn Jfrantiarum D-M. 9BERGILI5 CA L1AE DIONYSIAE CARISSIMAE .Q.V, ANN, XXV, fi£NEM, SlftJ ET SVJS LW EIVT13 LIBERTA BVSQVE POSTEPISqVE ET CORNELIAE GRA LIO TROPHIMO C . IM 1 —=———-• 1 1dLs MANIBVS, :ii MAE GNATIAE s... z qOPTATAE ;— " ]l,ivnivs aemYlianvs sj |matri n plfs^lMAE lj§- et sum fec. VT V, IU AXXVI ac , wiiiuuiiuiimiiiiiuiuuiMjjiiiiuiiiiiiimiiwJiiijmiiuijmiiiiiiiTO inigi iwiiiiijjiiijiffiii YQ.
fi
iafatiwn Xtmee (ulmiurE in muras Oititor-it ZJVci^mus . 15T m
J\d Palutium Z~wtc£ {jtilofttnz i€- C| \
Palatiis Colanncnjium iv m SABINE AVGVS T i MAGISTRI QVINQVENNALES COLLEGI FAIW.VM TIGKAR LVSTR. XXHI q. NVMISIVS. MARITIMVS M. VALERIVS .FELIX A. LARGIVS .CARVS T. ELAVIVS ONE SIMVS L.NAEVIVS L.F. PHILIPP. q. HORTENSIVS TYRAN NVS q. LOLLIVS HERMA IN MAGISTERIO DEFVNCTI xm-\;
<y m c^cDitafitcLCV :twiz^jfirrrowC<z v5. Dyl^-oo ^rvjiC ^c^ruzrri ^cter^m :ui (^njzoOtfaii>w
In hortis Collotiarum. in aonpr duclu ZJtnjinis T, CLAV DIV5DRVSI F. CAESAR AVG. GERM-AN IC. PONT. MAX. TRIB. POT. V. IMP XI. PP. COS. DR$IG. IIIIARCVS AQVAE DVCTVS VIRGI NIS DISTVRBATOS PER. C. CAESAR.EM AFVNTDAMEnTi S NOVOS REFECIT eT RESTlIviT.
I c- CANINIVS Apud Collo tvum CN . L. TA VfLSEST1VS PF. MCLAVDIVS MF MVNAtlVS. PAEMILIVS, QAEMIL1VS LEPJDVS. M.APPVLEIVS 5EX. F. C. 5ENTIVS SATVRN. VIMVIXVTIVS J3F * PCOKNELIVS P. F. CFVRNIV3 C. F lnoMirivs cn. f MDRVSVS L. F. MLICINI VS MF. T1 CLAVDIV5 TI. F. MVALE RIVS M. F. C. VALGIVS C. F
I ud Callotium MANICO CAE5AIU F. DIVI AVG. N. IIVLI PRON. PqVINTILIVS SEX. F. VARVS PRO REDITVx LVDOS VOTIVO5 IM PCLAVDIO TI FNERONE *timo MAXIMO FE<! VDIO Tl. FNERONE CONLE6A j|TmTTmiiinnn rnin ninriiininnini OB }. *^
iTTTnrTTTrn T FT y f f r r f yTynTy f r m rrm ti \\ \\ \ \ \\w ^ T kU ,i_u-~ •
A Non >‘t)rul nfonte Lotrcio nn tft Aqua Virqims . !
*J?< ,r)tx) J) 'ttif-Ci-cDtfa. zruF; iti cZ4tiO "TyTnnrntr7nHmiimmittrmiTTTTTnntttrmttin|rt^|. li. | iiLij |,||^1j|. ut iiiiii.1 muni MMiunmunauitm^^^:
f Ad templum S. Rocht 35 OMHPOZ HP/UlN KAPYKA AP€TAI. MAKAPflNTE nPo4>HTAN J.X\\sns Aorta acytcpon acai on MOTU -UNterroi omhpon athpaton ctoma ko [_ «ASTOl. (SAI TOYTON AAI AAAON APXeTYfJOM' '7YX .ruor rXTINCMCM iPAICIN rc NOSoya onomayto [SYNACNF KAIMANOY nANTAX A^mcpe/il !nATTII MOI XQON riAtATOAOYNOMA <f>AZIN OMHPON LITi ACtfOYXAIANCYK GMON OYAGN GHOX Hk! CT MCV ONHTOI C^YiriaXA OANATON XECnoimAj MOYlAI RAI MOlPflN NHMAANE KAC1X ANA CIAH10A ASANATOX nOl€N0NHTOIC SC APIOMOYEIN OYMAI GfAYT CXPHN X€MHC JIOIHTA 4>PONGlN TOAAH0€t CnGlT01A<k:X AIA^YTGl ANOT/inON 4>AnpI OGie OMHPC hgagin. 7 r/y •i i i
temtJum S. Rocfa fc. v> i 'Y*fWiTI iLUXS£MeNANAP€ iiXYNZXW t.T£A€IEOpriATePnNA 0COY |A^(5J-ACiioperi.NAtei ©coNonnore kainyn £RS MOV&HX KATIAON AYT1KA HAE S€&A€I >; ; 't>AlAtON CTAtttK fPXITOC OPAZ EC1PHXA OGATPXIN* TOXA€ MOtANAPaNAtt KPATA nYKAE0M€KOH . OYMHAP ANORflJTOTX IAAPOX BION ££€AIAAIA H4Y7iA£ 1KHNHN APAMAEI I1AE ITAMTiN 9mm 0Yr{>AV.\XiI€ETHEAKAT o4> OAAM0YZ XCMCNANA PC THEACr OUHPCHIE «frlAXATCMOl KC&AAHE \X\Ali A€ YTlPA CTAI €XO^QEKP€ IN€WAlCT€K£INwj rPAHIUTIKOX KACLNOX IIPOXOeN APirrot^HE l i V 34
LAVIAN IO L.F IVB VALERIANO MEDICO VIX uivS MANIB CCAECILI1CFSAB. > AqviLAE CAECILIA C.L M05CHIDI CCAECI LIV*$ DIAETV5 MEDICVS FILIO ET LIB. CONIVGI 5VAE PII 55IMI5- LAV1ANIVS LL STEPHANIA» AEMILIO PAVLO PRAEFECTO PRAE CONSVLTO <^VI VIX ME N5 X. DIE5 PAP1N1ANV5 HO EVGENIA GRACILII ORDINE IN HEV PARENTES F filio OP Ahortis *•"«- Flatmnia.
WTtC .unUWliUiiuil ^intwuuunmuuf^ ifluuumummu^ muuiuittiui
usticomnn IVNII RYSTI MEAANTA VH1JLO0 OPHI IVNIVS L MYRI KVS.PS I8| *Wl Tn i*jf' MfeW/ s. WsLkjd-j ", mf, ' \ i
!n horto lukj tu Pont Max mdomo CartL Tcnoms Achillis Mafhan
y^// Octavianum Zcncncm aCamjio Floree non
maelia e CHRVSI DI Tl. CLAVDIVS 205IMV3 CONIVGI SVAE OPTIMAE BENE MERENTI FECIT CLODIAE T. FSATVRNINAE ^VLCHRVM SE VIVA FECU ir DnNTF PVIII. in AGR.P V HVIV3 EPVLCHRI IVS AD IVS PERTINET PRO JIBVS QVA QvlkS'T TO EIVS SCRIPTVS 1,1 bertos liber POS TEROSQV£_ \Vr:
DIIS MANIBV6 SACRVM m,0 July Tu 'jjmzDfC: L04C,
/ 1P CAES AVC. PONI VESPASI ANO MAX. .TRpn /UAA khgBasEeH3iSggXii f ^acai2rmr — fijyiiTjij 59*»*: ^SMfriSr- ~=3g"--Sg=
DII5 MAN1BVS 'SAC R. SER. SVLPICIO AVG. L. ALf IMO AEDITVO VIX AN. XXXVIII. AX DITV AVIT ANN. X. FECIT VXOR VENTR.IA APHRODISIA VIR BENEMERENT MVE . INFELICISSIMA ET SIBI SVI, 7tpEOH.
h r nhortis luhj ' mponi mcvfi 6l i.*-
In horto hdi, ytn. Pont. Mox. ':sN.iiimiii» ‘i/AVAM
Jn hortis luhj mPoni Ma*
I I LGENICI EPAPHRODITI I GENICIA GRAPTE LIB ER TO ET CONIVGI SVO BENEMER ET ,SIBI ET SVIS P05TERI5Q. EORVM FECIT ry fr. p. mm. IN AGR P. II III I mtiinv.iimimmmi! °rUs hdu ponl PETR05IDIA QVTTA FILI £PETR05IDIE FORTVNV Ii; FECIT QVE BIXIT, AN NI XXV, MENSIBVS X D1EBV5 XV
In horto Iuiij 111 font .Mcl ayc
Poni, t - pperegrino [tON^VM MATAE PE RITIAE MEDICO ET MIRAE PIETAT15 IVVEN I COMINIA FAV5TINA MAT E^C INFEUS5IMA FC TERENTIV£ FRVC TV3 SIBI ET TICO 5ER >VI VIXIT XC iterXtv^ grXeci^I ET lXteH1 5 li&rXrIvs s t•MIM11! 1§1 : EVTYCHVS AVG LIB. NERONIANV5 ME. DI CVS LVD1MATVTIN 1 FECIT SIBI ET IRENE LIB. CONtVGI ^CARISSIMAE SENEMERITAE. ET UBERTIS LIBERTAB POSTERIS^ EOR.VM, SQ- aisjal
I hhorio 3Pont Mox : DlIvS MANIBV5 LTITT LJ. PIPINIA macri vr viro DECVRIO LAVDE POMPEIA VIXIT ANNIS XXX titia rhodope mater, et SA LVIVS VICTOR CVM LAC. r . * /-t 'c,,>/' v/,= -..''-''',,>*'/'// fr''_L ’__L ..S_L y/.X , u* t-‘*''V' '>,''.- I). M. CLAV TI. FE CITQ. F, EGLOG£ HORTENSI VS FORTVNATVS con jvG ICARISSIMAE ET ,sir*>T 1N F'p'in ' 't‘‘‘f'>./ /I<''‘' ‘ ‘>‘''..'l. I^'f''1‘ ...•.. I,I '|I ^ 'i ' //. ' '/V/ — n H iIiKN I H ^ II-i HH ItiH ISIU 1 H ivi || I H H-i-tUN. I^liu
T>£ DECV^iX fn A'ortir DIGMC DOCTiLOQVejS P1CTVR6JS CONE kcgTnAc jvAjoni ftVPP.cMAt eoKuvGi i XlARCVS IVDIVS elotAs AeroiJX ORIV qvefoAsIVNC ETPOST scoper OB ArteM hANc AkOcA lAvdAT
t ‘76 $n farte ZbnpJvGrJ
I \ --- OEO[ Aa GA4>oi rvntoi oic lil! M$J|| 'v/fyW, m in
jrrnmmwn'?ns .-»««» o1iMAN5. CAJLPVR NIAE iLMOVI EAE MCALPV RNIV S MLPARI5, CON SVAE SANTCTISS GVM QVA VAX XV SINE. OFFENS FET JIBJ Typrm'; i-iiiiimniiinni iTiUTtiinnv""^^
AGENOR fraTri opTimo ET SIBI | ,, )1 , | ,n,,,i1in ii un lnnuvninii[imnmTmiiumnrnnwfnTniifflW tmirii imi ntn'H 111,111 11|1LL1 1T1unumiTi 11n'inin1 1 jTi 1111tliUJ i„„,i , mi aiuuiiumuimixmmjm jimmiluuiuimumm
TV QVAE TARPEIO COLERIS VICINA TONANTI VOTOKVM VINDEX SEMPER. FORTVNA MEORVM ACCIPE QVAE PIETAS PONIT TIBI DONA MERENTI EFIGrlCM NOSTRI CONSERVA DIVA PARENTIS cvivs ne Taceat memorandvm litera CAESIVS HIC NOMEN IDEMQVE TITVS PRIMVSQVE VOCATVR QVI LARGAE CERERIS MESSIS FRVCTVSQVE RENATOS DIGERIT IX PRBC1VMCVI CONSTAT FAMA FIDESQVE ETCVI DIVITIAS NECTIT FVDOR IRE PER ALTOS CONSVETVS PORTVSCVRA STVDIOQVE LADORIS LITORA QVI PRAESTAT FESSIS TVTTSSIMA NAVTIS | NOTVS IN VRBE SACRA' NOTVS QVOQVE FINIBVS ILLIS QWQS VMBER SVLCARE SOLET QVOS TVSCVS ARATOR OMN1BVS HIC ANNIS VQTORVlM MORE SVORVM { CENTENAS ADICIT NVMERO CRESCENTE CORONAS j tORTVNAF. SIMVIACRA COLENS ET APOLLINIS ARAS j ARCANVHQVE VII QVORVM CONSENTIT IN ILLO j nprsMTTTENS TEMPORA VITA/ 'iMi/tff/Ttt. Jn horti* IU, iT, Pbn( m. m
/ tr nfortis U'miBrnO&c.
h^r(,s Iuljj HiVont \I
T* Jn h.o <TrU.t r "i~- l?mtj)fa-cc. 84 ET.V1V T, it1aI. =TA1M]V sfBS M.VINICIV- li .niiiii!i[iinii(iiiiiiiiiiiiinii!iiiii niiiinnniHuuinmm xrxmmmxStbts^' Q.L.GRAT10 M: CAEKETANORVM [TAE DA5VMIAE COJST1V OVE TOSTERLSQVE, EOR-. CA-VSSA. ALII AECAE CY PARE PAW&1VX mutatM
horUr Juh 7M• r f}om, Mcpt, ZO$IMO MFECIT VLT*rvs hermX SERVO svo BEN MERENTI ET 5IBI SVI5 posterisq, EORV M ET LIB LIBE RTAB. Q_ PACIAE MF. MAXIMAE gjEONI VGI RARISSIMAE FEC* COILAGIVS EPAPHRODITVil hi ET SVfS LIBERTIS TOSTE! t'4 ‘1*4 '*'* % KITLI^ERT LlhERTA^Q j ET OCTAVIA TIGRIS SIBI [ocTavio evIVcho conivgi ME.RENT ET Llt\ERTi.s UBFRTAIM? POSTERISQ F.ORVM ^1 ''f mi 91 , ,\*» ',/l * I
- %!r lukf mIbnt Max T- ACILIV5 TE EAP ITO CALE R1A BIRBILI MIL. COHOR.X PR. ?MARI VIX ANN. XXV MIL.] ANN. IUI. T. P1 ,^ ?* :%i •J I -hti hi AELIAE Z05IMAE P. AELIVS ZOSIMVS ET RASIA PRIMIGENIA PARENTES FILIAE DVLCIS5IMAE FECERVNT ET .SIBI ET SVIS L1B LIBERTAB Q. POSTERISQ. EORVM
tn Aortis lulij mnt May 97
»fn horto /u/i/ iit, Pont. 94 PP05TVMI0 PRISCO PATRI fecit PPOSTV.MIVS FORTVNATV. SIBI ET LVCCEIAE HELIADI CONIVGI BMPOSTERISQ 5VI5. 5£v'h:a\ae paramvth iadi P.MARCIV5 5TEFANVS CONIVG .SANC FISSIMAE ET SIBI ET LIBE LIBERTABVSQVE POSTERISC^VE EORVM L. AVRELIVS FELIX AVG L1B ANTONIA VICTOR1ANA FECERV ET SIBI n>¥* )I _.( I I 1
t *In hortis luhj wTbn: Max CV1V5 PATKR NATV5 MISER DESIDE PIO NATAE DIEM ET NOCTEM GVM 1~ LACKVMIS TRAXIT VITAM MALAM mortvvm me qvoqve fvnerari IVSSI KEBVS LVCVftRIS QVIftVS VIVOS PARAVI LECTO STRAGVLIS FORENSI PENVLA NIGRIS OMNIftVS OSSAMEA IN ARAM MIX TACVM FILIAE VNA RtqVIESCVNT. HOC UoLaTiVM MF.CVM ERIT CIRCA ARAM Llft ERT1.S LI1SERTABV5Q POSTERISq. EOR VMETQVTE.V5 PERMISERINT HACLEGE.VT OVCTI1.NS VVIS EOKVM SV.J «RONAJ AEAM S05.«A« COAONENT AT.HF.TO Ll». CVIV.S DOLO FILIAM AMISI RESTEM EI CI-A ci«ki rOI LVM ALLIGET. WM VN DE .''IBI tULL • 9? imHivv klsw^?3
i Jn hortis ju/y iit toWJvf ax . fVNIAf MrPRQCVLAK VOC ANN VUi MXI OVMlSFRO.s' ), PATM MIrMATHE.M IV LVTTTV HF.I IQVTT FtCn MIVV1V' VC1 FVIMIHIUINV4’ Jmi KT v^^INF, IIMAf. K.T PARKNTlVM «V ^ l£(jyiKfCA)/r gyicqyto mu» necui* ioim rmimwci muu mum ivtibituti j i
97 1h mPont May;
t CLgc . IlltiilltJliii mmm liiiHiiiiiymmmmimiim iiuuiuuiuuiuumum J
/ In forte luit/ mPont Mox L. iVTOr| cOMMvN15 VIXIT ANNIS LXV. CENSES VI DIES XI SVTO Rt A AGAT HEMERIS PATRI RARISSIMO FECIT
LIA.RV M IMVAJUV* FAKE?m JONlVSi •na* !iiuiuu;tmuaml KIMIMIIIII