Aelii Antonii Nebrissensis Grammaticarum institutionum libri quatuor : nunc denuo ad publicam utilitatem diligentissimè recogniti nec non gotholaunicis explanationibus ac notis illustrati ...
Abstract
Incluye un alfabeto griego
Full text
NU 'TSRE LA NU ST Er, SIS x tof TIRE RE e "X wr ó e J O4 a xNTSIPLBIE m A : 5 A. 1| " E 4 ^4 *
GRAMMATICARU tionum, LIBRI QUATUOR. NUNC DENUO 4D PUBLICAM UTILITATEM diligentifsimà recogniti s necnon Gotbolaunicis Exblanatio - nibus , ac Notis illuflrati , plurimifque fcitu dignis, que antea defiderabantur aulli, OPERA D. GERARDI MARCILLO , PRESBYTERI, Oloten. in Batcinonenfi Univerfitate Humaniorum Litterarum Profcfforis, LIBER $UARTUS PROSODLIE , ADXEKCP cur , ac copiofur Gotbolaunica Explicatig * f ie «o, quifque ab(que Preceptoris pené 4d ina cam fibi Facultatem perfetió vage 3» CUM PRIVIBI ene E
[ : bnt SEES EPEEEREF AREE 29 ze ec i e: * v2 *2z D dii «iim t d ei Ed epi w2 29 «7:29 v7: 29 «7:329 «d 09 wo 9 4 Eos d e 29 : eoe e UT P MES In Mirabilis facta ef faentia ee ezge tuaeximeé. Píalm. 138. ^ «22e $556666 e EE EEERTERERSES |
S6 66e ees en. &6E6EEEEESES 3553533339 99999 9999935 LIBER Il. '" DE QUIBUSDAM GRAMMATICAE - incunabulis. NOMINUM | («DECLINATIONES. CAP. I. ' As Dedi dcions dels Noms Regulars fon finch. La primera fa lo Genitiu (ingular en /£ ioter Lafegona en I. La tercera en IS. La quarta en US. La quinta en EI. Exemple de la primera Deelinacio, p | Singulars. . Pinrals. | Nominativ. Hzc Mufa, Nominativo Mufz; |». Genitivo Muíz. Genitivo Mufarum, Dativo Mufz. Dativo Mufis. . Accufativo Mufam. Accufarivo Mufas, Vocativo à Mufa. Vocativo o Muíz., Ablativo à Mufa. Ablativo à Mufis. : ^A | Kxems PNEU E- Luo ec
4 CRAMMAT. INSTIT; Exemple de. la fegona Declinacis, : Singulari. Nom. Hic Dominus, Genitivo Domini, Dativo Domino, Accufativo Dominum. Vocativo ó Domine, - Ablativo ài Domino. Pinrals, Nominativo Domini, Genitivo Dominorum, Dativo Dominis. Accufativo Dominos. Vocativo ó Domini, Ablativo a Dominis, Exemple dels Noms Neutves de la fegena Declinacio,. : Singulari. . Piurals, Nom.Hoc Templum, | Nomipativo Templa. Genitivo Templi. Genitivo Templorum, Dativo Templo. Dativo Templis Accufativo T émplum. Vocativo 0 Templum. Ablativo à Templo. . Accufativo "Templa, Vocativo ó Templa, Ablativo à Templis, Exemple de la tercera Declinacio., Singulari. Norm. Hic Sermo, Genitivo Sermonis, Dativo Sermoni, Pinrals. Nominat, Sermones? Genitivo Sermonum, Da:ivo Sermonibus, Accufativo Sermonem. —AccufativeSermomes, Vocativo ó Sermo, Ablativo à Sermone. Vocativo ó Sermones, Ablativo à Sermonibus; Exemple de los Noms Neutres de latereeva .— | Séngtlars. Deeiszacio.. "Cenitivo Témporis, Nomin; Hoc lempus, Dativo Tempori. . Accuf; NM
LIBER I. Accufativo Tempus. ^ Genitivo Temporum, Vocativoó Tempus. . Dativo Temporibus. Ablativo à Tempore. Accufativo Tempora: -Plmali. Vocativo ó Tempora. Nominat, Tempora, Ablativ. a Temporibus, Exemple de la quarta Declsnacio. — ^ Singulari . . Piuras. Nomin, Hic Senfus, Nominativo Senfus; Genitivo Senfus. Genitivo Senfuum, Dativo Senfui, -. Dativo Senfibus. Accufativo Senfum. Accufativo Senfus, Vocativo o Senfus. . Vocativo ó Senfus. "Ablativo à Senfu. Ablativo à Senfibus, Exemple dels Noms Neutres de la quarta Declinaci, ! Singulari. Plurals. Nominativo Hoc Veru. Nominativo Verua. Genitivo Veru. * Genitivo Veruum. Dativo Veru. Dativo Verubus, Accufativo Ver. Accufativo Verua, Vocativo ó Veru. . Vocativo ó Verua. Ablativo à Veru. Ablativo à Verubuss Exemple de la quinta Declinacio, Singulars. . Piurals, Nominativo Hic Dies., Nominativo Dies; Genitivo Diei, Genitivo Dierum, Dativo Diei. ^. Dativo Diebus. Accufativo Diem. Accufativo Dies, Vocativo ó. Dies. Vocativo o Dies. Ablative à Die. -. Pblativo à Dicbus. DE
& GRAM. INSTIT. Primera. fDeclinació dels Pronoms Primis | tus Subflantius, Es ds Stos tres Pronoms Ego , T4 , $us , fe diuhen Subítantius; perque 1mitan en alguna manee 'raà lafegona , y tercera Declinació dels Noms Sub(tantius, Dels quals $«; , Pronom de tercera perfona del numero fingular , y plural , careix de nominatiu en los dos numeros. | Ssngniari., Nominativo Ego. Genitivo Mei. Dativo Mihi , vel mi. Accuíativo Me. Ablativo a Me. Pluralis. Nominativo Nos. G*nitivo Noftrum , vel . . noftri. Dativo Nobis. Accufativo Nos, Ablativo à Nobis. . Singulari, Nominativo Tu; Geaitivo Tui, Dativo Tfbi. Accufativo Te. Vocativo 6 Tu, Ablativo a Te. . Pinrals. Nominativo Vos. Genitivo Veftrum, vel vetri. Dativo, Vobis. Accufativo Vos. Vocativo ó Vos, Ablativo à Vobis; Siagulars, Genitivo Sul, i Dative Sibi. : Accufativo Se. Ablativo à Se. Plurals. GenitivoSui. Dauvo $ibi. Accufativo Se; Ablativo à $e, Sea
ZIBERXK Segoria Declinació dels Pronoms Primitius | Adyectius. | Pronoms , ques fegueixen, tant Primitius; j; com Derivatus fe diuhen Adjeàius ; peique imitan en alguna manera à la primera, fegona ; o tercera Declinació dels noms adje&ius, | Ssngulars, Nominativo Hic ; hzc, -« hoc. Genitivo Hujus. Dativo Huic, | Accufativo Hunc,hanc; -- hoc. Ablativo ab Hoc , hac; hoc. Piurals. Nominativo Hi ;, hz, hzc. Ginitivo Horum , ha- - rum, horum. Dativo His. did Accufativo Hos ; has; hzc. Ablativo ab His. Singular, — Nominativo 1fte , ifta, iftud. - Genitivo Iftius, Dativo Ifti. Accufativo Iftum,iftaxi iftud. OS Ablativo ab líto , iftas ifto, . Pinar. Nominativo lii; ifta, ifta, Genitivo 1ftorum, ifla4 rum, iftorum. Dativo litis. Acculativo 1ftos ; iftas; ia. . Ablative ab Iftis. Singtilars, Nominativo llle, illa; illud, | Genitivolllius, | Das
414 GRAM. Dativo Illi. Accufat. Illum ;. illam; illud. Ablativo ab Illo , ila, illo. | Pinurali, Nominativo Illi , ill; illa, Genitivo Illorum , illarum ;, illorum. Dativo 11lis, -Accufativo Illos , illas, illa Ablativoab Illis. Singulars. Nominativo Ipfe ; ipfa, ipfum. Genitivo Ip(ius. Dativo Ipfi. Accuíativo Ipfum , ip. fam, ipfum. Ablativo ab Ipfo , ipfa, ipfo. — . Piurali. Nominativo Ipfi , ipf, ipfa. Genitivo Ipforum, ipfarum,ipforum. : Dativo Ipfis, Accufativo Ipfos, ipfas, INSTIT, ipfa. P Ablativo ab Ipfis,. Sing ulari, Nominativo Is, ea, id, C;enitivo Ejus, Dativo Ei, Accuíativo Eum , eam, ids 2,58 Ablativo ab Eo, ea, eo, Piurals. Nominativo Ei , vel ii, €z, ca. Genitivo Eorum , eaa rum,corum. Dativo Eis, veliis, . Accufativo Eos, eas, ea; Ablativo ab Eis, vel iis; Singular, Nominativo Idem , eaa dem , idem, Genitivo Eju(dem. Dativo Eidem. Accufativo Eundem ; eandem, eidem. Ablativo ab Eodem; eg dem,teodem. . Pinurals. Nominativo Iidem, eza dem, eadem. Genit. Eorundem , en fune
LIBER l. 1$ . tundem , eorundem. 'dem, eadem. Dat.Eifdem,vel iifdem. Ablativo ab Eifdem,vel Accufat, Eofdem, eaífiifdem. A VERTENCIA. | . Queft Pronom Idem, fe compon de I5,e2; 74; y dels Pronoms Jic, y Ifle fe compon Ifibie; vel [fic , Iflac, Ifloc, vel Ifiue.. Accufativo Iffune, 3ftunc , ifloc, vel iffuc. Ablativo ab Iflec, sflac, 1floc. Plurali Nominativo ; & Accufativo If/ae , en la yeu neutre tantíolament. Tercera Declinacso dels Pronoms Derisvatins. $tos finch Pronoms /Mess, Tuus, Suus, Nofler, : y V ef er ,fe declinan com Bonus bona, bonum; de la primera, y (egona declinacio dels noms ad« jecus ; exceptat Mezas, que fa lo vocatiu fipgular JM, Nelmeus,meameum; y Nofler , que fa Nefler, noftra, noffrum, com en lo nominatiu, Singnlars. Nominat. Meus, mea, meum. Genit, Mei , mez, mei. Dativo Meo,mez, meo. Ac.Meum, meam,meü. Vocat. ó Mi, vel meus, | mea,meum. Ablativorá Mto , mea; meo, Piurali, Nomin Mei, mez,mea, Genit. Meorum ; meas .ram, meorum. Dativo Meis, Accuf: Meos,meas, meas Voc. ó Mei.mez, mea, Ablativo à Meis. Singnlari. Nom, Tuus, tua;tuum. ! Ge.-
dii —— —— — — p x6 GRAM. Genitivo Tui, tuz, tui. Dativo Tuo , tüz, tuo. Accufat. Tuum , tuam, tuuüm. Ablativo à Tuo,tua,tuo : Piurals. Nomin. Tui,tuz; tua. Gen. Tuorum,tuarum; tuorum. Dativo Tuis. Ac. Tuos, tuas, tua. Ablativo à Tuis, Singhlari, Nom. Suus, fua, füum, Genitivo Sui, fuz, fui, Dativo suo, fuz; fuo. Acc, Suum,fuam,fuum., Ablativo à Suo;fua;fuo. Plura!i,. 'Nomin. Sui, fuz, fua. Genitivo Suorum, fuarum, fuorum. Dativo Suis, Accuf, Suos, fuas; fua. Ablativo à Suis. Singulars. Nominativo Nolter,no« ftra, noítrum. &enitivo Noftri,noftre; noftri, 77 ^ MSN INSTIT. Dativo Noftro , noftra; - noftro. ; Accufat. Noftrum ; nos (tram, noftrum. Vocativo 0 Nof(ter , nog ftra, noltrum. . Ablativo à No(tro , nos ftra, noftro. . Pluralt, Nominativo Noftri, noz ftrz ; noftra. Genit. Noftrorum , no4 . ftrarum, noftrorum; Dativo Noftris. Accufattvo Noftros,no4 [tras, noftra. Vocativo ó Noftri, nog : ftre, noftra, Ablativo à Noftris. Singularis. -Nomipativo Vefter; veg ftra, veftrum. Genitivo Veítri,veftra; ve(tri. Dativo Ve(tro , veftra; vetro, Accufat, Veltrum , ve ftram; ve(trum. Ablativoà Veftro , v&4 ftra, veítro, | Pisa
IIBER É Plgrals, Nominativo Veftri , vetre, veftra. Genitivo Veítrorum veftrarum , veitiorum. - f» Dativo Veftris. Accufativo Veftros , ves ítvas, veftra. — Ablativo à Veftris, - Tercera (Declinacio dels Pronoms (Deriyatius, - Stos dos Pronoms N oflras ,y V effras fe declinan a com Prsdens de'Ja Tercera Declinació dels noms Adje&tius, de una terminació, Singulari: Nominativo Hic, & hzc; & hoc Noftras? Geoitivo Noltratis. Dativo Noftrati. Accufativo Noftratem & noftras. Vocativo ó Noftras, jAblativo à àt Noirate. vel noftrati. .- P!uvals., Noui Noftrates,& .—. noftratia, . Genitivo Noftratum, vel . noftratium. - - Dativo Noftratibus. Accuífativo Noftrates , & noftratia. Nocativg o Noftrates , & x noftratia. i Abiativo à à Noftratibus] | Ssngniars, NOBLES Hic, & hxc; & hoc Veítras. | Genitivo VERTAMIN 'Datiyo Veftrati,; Accufativo Veftratem, & veltras. Ablativo à Veftrate , vel veftrati. Piurals,. Nominativo Veftrates,& veftratia. Genitivo Veftratum, vel veftratium,. Dativo Veftratibus, - Ac Velirates,& veftrati . Ablativo à Veftratibus ai. U e. i
18 tU. 1,5, GRAMM AT, INSTIT, V EL Cil Pronom Interrogatin ; Adlana,é Indefinit , fe decli nà defía manera, Sing ulars, Nominativo Quis , vel | qui , quz , quod , vel quid. | Genitivo Cujus. .Dauvo Cui. , Accufativo Quem,quam, Plurals, Nominat Qui quz,quz; Genitivo Quorum, quae rum, quoruim, Dativo Queis ; vel quie bus. ,Accufativo Quos , quas, . qued. vel quid. qug, . | Allativo à Quo, 4ua,qno Ablativo Queis, vel quiz velqui. - bus, (i aMddvertencia. € | Uant aqueft Pronoin es Kelatiu no te las veus Interrogativas Qs, y quid. Lo Ablatiu Qai .. . £$ de tot genero , de! qual ufam , polant def pres de ell la prepolició Cu». Teren, Qui cum loqui- ) Los Compof': de Quis, ar filius 2. que zenen la compofi; io Antes dell, fom los feguents. Aliquis, aliqua; aliquod, .. vel aliquid. Gezitivo Alicujus. Dativo Ali. cui, &c.. i Ecquis,ecqua,vel ecquz, ecquod , vel ecquid, Genir, Excujus, Datsvo Eccui ; &c. . Numquis , numqua , ve numquz , numquod, vcl numquid.Gezitivo Numcujus, Dar, Num- UNT E Nequis, nequa , EY | | vel
LIBER IL vel nequid. Genitivo Necujus. Dativo. INecui , &c. 19 Siquis, fiqua, fiquod, vel fiquid. Genitivo, Sicujus. Daisvo Siculi ; &c. Adveriencia. p Compofts tenen la terininació femenina del . Nominatiu fiogular; y la neutra del numero plural , acabada en 4. Exceptaofe Ecquis , y Nwvmquis, que en lo Nominariu fingular la tenen en a, ó €n e, diphtongo : Ecquis, Ecqua , vel Ecqua: Nu quis, Numqua, vel Numqua. Los CompofLs de Quis , que tenen la compoficià defpres dell, fon los [c guentse Quifnam,quenam,quod. Dam,vel quidnam.Genit3vo Cujuínam. Dativo Cuinam, &c. Quifpiam , quepiam quodpiam , vel quid. piam. Genitivo Cujuí. piam. Darivo Cuipiam ec. Quifputas , quzputas; ." .quod»utas, vel quidputas.Gemirivo Cujuíputas. Dativo Cuiputas, &c. i Quifquam , quzquam , quodquam , vel quidquam. Gezitivo Cujuí(quam. Dativo Cui4 quam, &c. Quifque, quzque, quod4 que, vel quidque. Ge«, niiivo Cujufque Dati4. vo Cuique; &c. Quifquis, quicquid. Ge4 zitiyo Cujufcujus. Dat ivo Cuicui. vf cesfat. Quemquem, quicquid, vÉblar. à Quoquo. Plarali. Nemin. Quiquii Geniti. Quorumquo« rum, Dar, Quibuíquis bus. ckpf. Quofquoss Eat 7 NS
1 i. PP PP À— — BÓ À Bo - —— op —— - —————- $0, c. G4 AMMAÁAT. INSTIT. JI lat. à Q uibufquibus, tant zn. Los Compofls de Quis ques femueixen , tenen la cempofrcib Amtes ,.y defpres. Unufquifque unaquaque qii , €cquenám, unumquodque, vel u- .- ecquodnam ; vel ec. pumquidque. Cem, ^ quidnam. | . Uniuftuju(que, Dat. Careri cafus raro afud Unicuique. $jc eeierà — pantamr. cafus. Los Compoffe de Qui, que, quod , fo» los figients. Quicumque , quecumque , quodcumque , vel quid; cumque. Gen. Cujuicumque. Dar. Cuicumque; &c. Quidam , quedam, quoddam . vel quiddam, Genzrivo Cajufdam. Dativo Cuidam, &c. Qoilibet , "quelibet » quodlibet , vel quidlibet, Ge nitivo Cuju:libet, Darzvo Cuilibet.&c, Qivis, quzvis , quodvis , vel quidvis, Genitivo; Cujuívis Daisvo Cuivis, &c. GRAECORUM NOMINUM, DÉCLL nationes, quibus utuntur Latini. Os Nems nike: ; de que ufan los Llatins ; fe | reducixen à à la primera; fegona Otercera D : 4d
b E BqRSR ils | 21 clinació dek Nos Llatins. Los ques redueixen à la primera, fe acaban en a,4s,2 es, com Masa e /£ireas, Caliiope , JKnchifes. Los acabats ena , fe declinan Com Adafa',y totslos que tenen numero plural íe declinan en ell ; com Mn 7Mrf[arem. Los ques redueixenà la fepona , fc acaban en «o5, 05, 05 £15,055 Com uf ndrogeos, Logos; Iles, Tercus, Pantbus. Los ques reduhexen à la tercera , teoen varias termina- Cions , com confta en los exemples feguents de cada Declinació, ó Exemples dels Noms Grechs. de la primera o Jeclinació. — Em AS. Dativo Calliope. . Nominativo Hic /Eneas, . Accufativo Calliopen, Genitivo /Eaeg, Vocativo. o Caluope. Dativo /Enez. Ablativo à Calliope. Acceufstivo /Eneam , vel... - C eee Ape - /£nean. . a Neminat. Hic Ánchifes. Vocativo à /Enea. Geuitivo Anchifz. Abiativo ab /t;^eà. Dativo Anchifz. méiB Accufíativo Apnchifen,. Nominat Hzc Calliope, Vocativo o Anchifes, Genidivo Calliopes..—. Ablativo ab Auchife. Exemples dels Noms Grechs de la fegona DeclizAc1b.. x ^e sas | EOS. | Genitivo Androgei , vel Nomin, Hic Androgeos, — Androgeos, ài k NOS. aí "
28 Preterito plufquam perd fecto, : € Fuillem, com jo fos, Agttray, 0 Agues effat, Fuilfes t2 foffes, agueras, 0 ágneffes effat.. Fuiffet , a2*eil fos, aguera, 0 agtes effat,.X. Phtrrati, Faiffeeius, nofal : tres foffzm, agueram, d ao neffem efhat. Fuitlecis, vofaitres foffi wn, aguerau, o agtteffea e[- tat. Fuiffent , aquells foffen, (AgHerAD , 0 . efft. $ Foturo. Cum Fuero , eom jo fere, 0 duté eflat, Fueris , tu feras , d atrás effat, . Fuerit , aquell fera,ó aurà effat. . Piural;, Fuerimus, nofalagucffen: GRAMMUT. INSTIT, tres ferém, 0 aurem eftat, Faeritis , vefitres fereu; 0 auven eflar. Fuerint ; aquells feram; o auran cflat, Infinitivo. modo, En la vadeterminada ma- Hera. Tempore. prefenti ; & imperfc&o, Efle , effer. Praterito. perfeto y. & plufquam perfecto. ; Fuiffe., effer, 0 aver ejlat, Futuro . Fore, vei futurum, futuram,faturum eile; aver o tenir de effer. poris. Futurüs,futura, futurum lo qui ba, te , o den. effer. — "A:oduertencia. [.. RN Os Compofts del veib 34 , que fon orze tants ; folament , cifcats en eítà dicció &ingida J£ DI. POS , go es : If bfumi, A dfum, Defum ,Inf-en , Ind $u- / terfumy Polfum, Prafum, Prefum, Ob(um, Subfum; y. , Participium futuri teme
: LIBEGR. li ?6 Supevfum, (e conjugan de la mateixa manera. Tots Cnreixen de Particip de prefent ; cota To feu limple, exceptais eltos tres 4 Dfum ,Prefum , y Poffum $que tenen J£ bfens, Peefens, Povens, Peto 1nfim,y Poff^m no tenen particip en s. dec Advertezeia II. — | O modo del $ubjunctiu ,.à mes de las veus fó: breditas, te aitras veus Catalanas , ques poden ufar elegantmeot, "I empore pra-fenti: Cero figoicom jo ío , 5 effent jo, &c. Prot. 1mpeife&to: Cas effem, com joera , o effent jo., &c. Prat, perfecto : Cum Fuerimi, com jo fui , ó havent eftat jo, &c.. Prater, pluiquam pe: fecto: Cuz Fuiffem, com jo €ra , ó havia eftat , ó havent eflat jo. Los .quals temps tenen tambe lloch en.las Coajugacions feguents, en la veu 'a&iva , y paísiva; y en totas las períonas,y numeros, s ZVdverteacia, III. O modo del inüninu , à mes de lasfobreditas, te tambe €[tas altras veus Catalanas proprias, Tempore prazfehti , & imperfe&o. Me effe., que jo fo, que fia , que era, que fos. Przterito perfe&o , & pluíquam perfe&o:; Me fz:ffz , que jo fo , ó fui eftat; Qque;jo era, o havia eftar; que jo fia; o aja eftat; que , jo fos, haguera,ó agues eftat: Futuro: Ze futur uae fore. wel futurum ejfe, que $o fer& ; que jo he, Ó tiach de efler; que jo dech cílzr; que jo avia de effer, Los quals temps tenen també loch en tots los verbs de . las quatre Conjugacions feguents: y en totas las perfonas , y numeros. dio. h vu | ^ : | QUAs "
"30 GRAAMMAT. INSTIT, «v2» qz atto om st ont imettoeton QUATUOR VERBORUM REGU. latium Conjugationes. Exemple de la primera Conjucació, Amo, amas, amare, amavi, amarum. A&iva voce, En la vci Attiva, 1t.dicativo modo. Tempore pratenti, En io temps prefent., O, ]o amo, Amias t5 amas. Amat . a24eil ama, Pisrali, Amamus, nofalires Amapm, Amatus vofa.tres aman, Amant, aq«ells aman. Praeterito imperfe&o. : En lo temps paffat , y no. acabar. | Amabam ,jo amava. Amabas , 19 amabas. Amabat , 4guell amava. Plural. Awaba mus, 20- [alires amalaw, ' Amabatis, vefaltres Ama- Jan. Amabant, a4uelis Amas van. Praterito perfe&o. En lo temps. pefat , 3 $4 eumplst. Amavi, jo ams à be amat. Amavilli , t4 apres , bas amat. Amavit; aquell ama à | ba aat, phivatii tüitvimusgiafa- : tres amarem , 0 avem amat: " Amaviftis vofaltres ama- | Yeu, 0 AUVEU amat, Amaverunt ; vel amave-. re , aquells amaren , à | han ATA,
LIBER I. Praterito plu(quam peredo. En lo temps paffat , ) mes que cnmplit, Amaveram,;jo avia amat. Amaveras,ti AUiAS amat. Amaverat , aqueil avia «nat. Pluraii, |Mmaveramus, nofaltres avtavo amat, Amaveraus ; vefaitres a- 4st Arial, Amaverant , equells 4- Vian amat. Futuro. En lo temps efAevenidor, Amabo,. Jo amare. Amoabis , £5 amar z 5. Amab:t , equeil amara. Pluralis. Amabimus, zefal- . dres amar ém, Amabitis vofaltres 4maá- réa. Amabunt , aqaells amaran. imperativo modo. En la wanera de manar, Tempore prafenti. 203 vel ames , ama t5. e po ame aqneil. eg Amemus, amem a d 3x ne(altves. Amate , vel ametis, 4e vo[altras, Amint , amen aquells, Fsturo. Amato tu, amArAs t1. Amato ille;azarà aqueli, . Pisrali,, Àmemus ; am áe rén nofaltres. Amatote , amaret vofal4 ires. Amanto ama an aquells, Optativo modo, - En la manera de defitjar, Tempore prafenti. Unnam àmarem ? ofijo amaraáy4Amaria,o atas, Amares, 145 Amaras, amár1a5. 0 amaffes. Amaret aqueli Amara, aAmaria, 0 amás, Piurals. Amaretmus , 204 | faleres amarem ,"amás Yi4T ,0 ama[[cm. Amaretis, vofaltres ama« ram, amariau , o amaffett. Amasent , aquelis ama fan, amarian, ? amafftn. que
52 Praeterito pla(quam per- -fe&o Utinam A. naviffem y fi jo agneia, " ages ATA TS Amavitles, rs arueras ,0 agueffes amas, Amavitf: t, aqueli — YA s 0 armdcs amat, " Pl «rali, Ayavillemus;nofitres agitevam , o agueffom a ama Acavilicis j APR 4- guiran o agueffew amat, Amavillent: 'agueils AgHe-, ran ,o agueffim amat. ' Furüro, . Utinam Nmem , 9 fj jo amt. Ames, t9 ames. Amet , agqaell ame. Piprais. A me imus; nefal- "tres amen. Ametis ; v»[aitres amen. vAinent, 23«ells amen, Subjsnétido modo. En la manera de aie[lav. . l'empore pratenti, €2m vd niem;,com jo amt. Amts, TH Ames. vi met ,aguell ame. Rinrali, JA memus;nefala $ GRAEMM AT, INSTIT, IC A"8OPA. "IH inetis ; vofaltres amen VA ment ; a7eíils amen, Praeterito. imperfecto, 0 "Cim fmarem ; com jo Amara, AMAYTÀ;0 ABA S. vf ma Desjt jt dPATAS AIT rias, 0 ama][as. vfraaret , aqu tl amara amaYIA , " amas. Plural v Kf maremus, "04 faitres amarava , amas viam ,9 amaffm. vA maretis ; vofali Y€$ da —aramu s — 0 6e. emalfes. vd marent agnells Av ad ran,amaárian , 6 ama[- fen. — Praterito perfe&o, - Cum Jf maveriim ,com "je 4jawmat, - vf maveris, t aja$ amat. vf maverit , aquell aja ámiAt, Plarali, Jfmaverimus, nofalires ajam amat. v f maveritis » Wfaleras jam amat. 7 vf maverint; — ajan amano Pra
1 IIBER EL Preterito plufquam perfe&o Cip Amaviflem ; com jo AgHera, ó Agnes amat, Amaviffes, t& agueras ,0 ague[fes amat. Amavillet , aquel! ague- Yà , 0 AgMes amat. Plaralz. Amaviflemus;zo- : faltres agueram 0 a- &ne[fem amat. Amaviffetis , vofalrres agueran y 0 agueljen 4- 72A, Amaviffent,440ell5 agne- ^ fAn,0 aguc[fen amat, Futuro, Cum Amavero, com jo 4^ ^ GBATÉ , 0 AUTE amat. Amaveris tz amarás ; auras amat. Amaverit aqell amara, Ü auráamat. Piurali, Amaverimus,uo faltres amarem , d au. rém Amat. Amaveritis vofaltres ama TÉH. d haurén amat. Amaverint aquells ama- E Tán; Ó auran Amat, Infinitivo modo. n En la indetermsnada ma- Ó—nera. Tempore przfenti , & imperfe&o, Amare amar. Praeterito perfe&o , &. plüfquam perfe&o, Amáviíle aver amat. Futuro. Amatum ire, vel amaturum, amaturam;amaturum effe, aver; 0 tenir de amar. Gerundia fub(tantiva, Los gerundins fubflant$45. Amandi de amar. Amando amant , 0 effent amat. Amandum 4 amar, o effer amat. Supina verbi ; los Supins del verb. Awiatum Z amar. Amatu de effer amat. Participium prefentis tcporis, & imperfei. Amans /o qui 4pia,0 ama va. C Par» sce diii
314 CRAMM.AT, INSTIT. Participium futuri, /o Amaturus, amatura, a4 pertietp del efdevenz- 0f. maturum,/o qui bate; à det amar. Pafsiva voce. En la veu Paffiva. Indicativo modo. "Tempore prafenti, Amor jo f» amat. Amaris, vei amare;tz ets amat, Amatur aque 1 es amat. Piurali. àvnamur , nofaltres (óm amats. Amamini vofaltres fon a 4. mat $. - Banantur -aquells fan 4- mats. Pratecito imperfe&o, Amabar, jo era amat. "Amabaris , velamabare tH eT AS ATPAL, Amsbatur aquell era 4 4A. Plarals, Amabamur mofaltres-eyam amats, Amabanini. vofaltres. e- | Tà4 ATA, ; Aimábantur 4quells eran SAmat$. Praterito. perfe&o, Amatus, amata,amatum . fum, vel fui jo fas,0 fo e[lat amat, Amatus; amata,amatum es, vel fuifti tz fores, 9. ets eflat amat. Amatus; amata,amatum. eft, vel fuit aquelL | fonch, d es eflat amat, — Pisrali. Amati ; amatz; amata fumus , vel fuis. mus nofaítres forem , 0. fom elat amats...... Amati,amatz, amata eftis; vel fnitis e'ofaltves | foreuso fon efl'at amats. Amati, ama'e , amata. funt, C OENIEDES vel fue-. rt a3uelis forem , à fon eft át aemmats. Praterito plüfquam pers: fecto, Amatus, amata ,2matum eram;
LIBER eram ; vel fueram jo era, à avia eflat amat, Amatus,amata;amatum eras, vel fueras r4 eras éavias eflat amat. i Amatus, amata,amatum erat, vel fuerat aquel era, 0 AVIA eflat Amat. Plurali, Amati ,amate; amata era: nus,vel fueramus zofaltres eram ,o . — aviam e[lat amats. .Amati, amatz , amata eratis, vel fuer&tis v0- faltres eran ,o avian e[- tat amats, Amati , amate , amata erant , vel Det 4- queils eran,o avian e [- . £A Amat s, Futuro. Amabor jo fere amat. . Amaberis, velamabere ta ferás amat. Amabitur aq4ell fera &- «-* 4A, Plurali. Mmabimur zofaltres fevém amats. Amabimini vofairres fe- TÉU anmats, 2$ Amaburtur aq 2e/ls ferag k ; DE 3$ amat $. : Imperativo fpdo, Tempore przfenti. Amare, vel ameris fjas amat tu, Ametur fia amat aquell. Piurali. Aynemur (i472 4^ mats uofaltres. Amamini , vel amemini —gfiam amas vofaltres, Amentur fiam amars aquells. Futuro, Amator tu ferás amat tu. Ainator ille fera amat. 4» quell. Pinrali, Amemur feres amats nofaltres, Amáminor feréw amats vofaltres. Aman ftrán amats as queil 54 Optativo modo. Tempore prafenti, Utinam Awmarer o fj jo fora; [eria ,0 fos amat. Amareris , vel amarere ta foras, fersas,o fojfes &paat, Armaretur «quell fora; fe- *i4, 0 fos AP AT. C 2 "Pis-
N 36 Piurals. Nmaremur , zofaitres feram, [eriam d foffem amats. Amaremini vofaltres foran, feriam , o foffeu ac. S)ALS. Amarentur aquells foran,. ferian, AH 4TIA! $, Praterito pluiquam pere fe&o. Utinam Amatus , amata ;matum fuiflem c 0 [i jo fosaguerA, 0 Apgues etat amat, Amatus, amata,amatum cffes, vel fuiffes £^ foffes, agneras, o ague]fes. eflat amat. Amatus, amata amatum effet , vel fuiffet aquel foss aeguera, o ogues efr tat amet. Plurali. Amati, amatz, amata eílemus , vel fuiffzmus nefultres fif [emn agueram o aguef. ftm eft at «mats. Amati, amatrz,amata cffstis , vel fuifletis vofal tres fff? n, agnevan, e apite[fzn efrat amars, ceffem ;, vel. GRAAMM.AT. INSTIT. Amati amatz,amata efa fent, vel fuiffent aqnells foffen.agueran 8 aguefz ftn eflat amats. Futuro. Utinam Amer 4 fijo fia amat. Ameris, vel amete t7 fias am at. Ametur agell fia amat. Piurali, hmemur nofala - tres fiam amats. Amemini vofaltres f amat s. Amentur 444elis fian ax mats. Subjun&divo modo, .Tempore prafenti.: Cim Amer com Jo fia 4 mat. | Ameris, vel amere t» fias amat. Ametur aguell fia amat. Piurali, Aniemur nofala - tres fiam amats, Amemtinl vofaltres fat — Amat s. Amentur aquells fiam aà | mats, Praterito imperfe&o, : CZm Amaier com jo ford.
LIBE RmR lI, vA, feria, 0 fos amat. mareris , vel amarere £8 foras, ferias; o foffes " amat, Amaretur aquell fora, fe» $4; 0 fos amat. Piurali. Amaremur nofaltes foram , feriam y 0 foffem amats. Amaremini vofaltres forA, ferias , 0 faffcu amats. Amarentur a27ells foran fersan,o foffen amats. ,Praterito perfeao. Cim Amatus, amata , amatum fim , vel fue- Ilm com; )» fía; 0 aja e[- tat amat. Amatus, amata,amatum fis, vel fueris tz (ias, o Ajas e[lat amat. Amatus, amata, amatum hit, vel fuerit aquell (ia, . 9àja eflat amat. Piurali. &mati , amate, amata fimus , vel fue rimus aofaitres (iam , 0. ajam eftat amats. Amati, atmate.ama:a fi E . tis, vel fueritis vofal- 37 tres iau , o ajau e fat amats, Amati , amatz , amata fint,vel faerint aq»el/s [ian,o aan eflat amat s. Pratetito plufquam perfe&o. Cun; Amatus, amata , àmatum effem, vel fuiffem com jo fo: agttera; 0 agues eflat amat. Amatus, amata,amatum elfes, vel fuiffes t» foffes» agnesas, o agueffes efflat amat . Amatus, amata amatum ellet, vel fuiflet age ll fos; agtera o agnes eftat Amat. Plurali, Amati ; amatz, amata elfemus.ve! fuif femus zofalives foffem; : aguerám. o agseffem e[- : tal amats. Amati, amatz,amata ef-- fetis , vel fuiffecis vof^/tres foffeu agueratu, o agnc[jeu eflat amats. Amati.amatz awata effent,vel fuifleat aquels foffeu, agnetan;o «guefftn 1
44 ByAT. Doc&us , do&a', do&um €ras,vel fuerasz eras, » Vias e[fat'enfenyat. Do&us , do&a , do&um erat , vc] fuerat aguell era ,-o avia eflat enfe- ^ - myat, 3 Pinralz, DoGi,do&z,do. Ga eramus, vel fuéramus nofaltres eram ,0 aviam e[lat Amats, — Do&i, do&z ,do&a era. tis , vel faeratis vefal- Eres eran , o avsan effat enfeznyats, Do&i,do&e do&a erant; vel fueraat aquells. e. ran,o avian eftrat enfes nyats. . Futuro, Docebor jo feré enfenyat. Doceberis , vel docebere - £2 feras enfenyar. Docebitut a2nell fera enfeénjyat. à *: Pisrals, Docebiinur zefaltres feren enfenyats, Docebimini vofaltres fe. reg enfenyats, GRAMM AT, YNSTIT, era , 0 AViaeflat enfe- Docebuntur aguells. [e "àn enfenyats, | Imperativo modo, Tempore prafenti, . Docere ; vel docearis fias enfenyat tu. Doceatur quell., | Pinral:, Doceamur fram | enfenyats nofaltres, —— Deocemini, vel doceami- | ní fram enfenyass vofalz tres, | Doceantur fran enfenyats aqueils. | Futuro. . | Docetor tu feras enfe. . 4)at tt, M Docetor ille fera enfe4. nyat aquell, t3. Pinrali.Doceamur fzrem -enfenyats nofaltres.. Doceminor. ftren enfea. i 4 fia enfenyat a«. nyats vefaltres., I Docentor feran enfenyats aquells, ^| Optativo modo. — | Tempore preíenti. | Utinam Docerer o fijo fora , feria ,o fes «nfe- | nyat. Do;
LIBERA IL Te. Docereris ; vel docerere t5 foras; ferias, o foffes enfenyate rds Doceretur agzell fora, fe- ^" Tia, 0 fos enfenjat. — Plurali. Doceremur zo- (ofültres foram , feriam so foffem enfenyats. Oceremini vefaltres fo- Tau, feria, o joffeu enftn yats. ; Doceientur a49élls foran ftrian , 0 foffen enfenyuats, Praterito plufquam per« fecto. Utinam Do&us , do&a, do&um effem, vel fuiffem o» fi jo fos, aguera, o agues eflat enfeiyat. Do&us , do&a , doctum — efles , vel faiffes «s fof fes » agueras , o agueffes effat enfeuyat. Do&vs , do&a , dotum. "effet, vel fuiffet;aquell fos; agnexa,o agues ef. tat enfinyat, Piurali, Do&i,do&z. do. —, €a effemus, vel fuitlenofalires foffesn, agueram ,0 ague[fem c[- tat en[enyabs, | Do&i, doctz; do&a eífetis , vel tuiffetis vefaitres fo[/en, agneran , a ag ueffen etat enfenyats Do&i., do&z , do&a ef-, fent , vel fuiffent aquelis foffen , aguevan, o agueffen eflat enfenhyats, Futuro, Utinam Docer of jo fia enfenyat. Docearis, vel doceare i7 fias enfenyat. Doceatur a44e/! fia eafznyat. Plurali.Doceamur nofaitres fjam emfenyats, Doceamini vofaltres fian en]enyat s. Doceantur aquells fan - enfenyats. Subjunc&tivo modo, Tempore prefenti. Cum Docear com jo fia enfenyat. . Doceartis, vel doceare tz fias enfenyat. Doceatur eq«ell fia ezfenyát.
46 nyat. Plu; ali. Deceamur aofaltres fiam enfenyats,.— Doceamtai vofaltres fiau enfinyats, Doceantur aquells fian enfenyats, - Pracerito imperfedo.- Docerer com jo fora. feria o fas emfenyar. Docereris, vel docerere zn foras , ferias, o fofes enfenjat, Doceretur «au &b arg, [*» ria, 9 fos enfenyat, Piurali, Doceremur zofaltres foram , [evsam,o foam enfenyais. Doceremipoi vofaltres foran , feriano foffeu eufe uyats. Doctreatur aquells foran, ferian , o foffen. enfenyats. Praterito pet fe&o, Cum Do&us , do&a , do- &um fim , vel iuri com jo fia , aja effat enfenjat. Do&us . do&a'^, digdüm fis, vel fueris tH. fias y o GRAM MAT; INSTIT, ejas eflat. enfenyat: Do&us , do&a , doctum fit , vel TM aquell f[íao aja eftat enfenyat, Plurali. DoGi,doctz,do: &a fimus , vel fueri: mus zofaltres (iam y 0 ajam e[tat enfenyats. Do&i, docte, docta fitis; vel fueritis vofaltres Jian ,. o ajan eflat enfe« nyat s. E ET Doct, do&z , doGa fint vel faerint aquells fan 0 ajan eflat enfenyats; Preterito plufquam pera . fe&o. | €um Do&us , doGa; do- &um eílem , vel fuif fem com jo fos,aguera, o agues eflat enfenyat, Do&us, docta , doctum iles, vel fuilles tw foffes; aguevas, o uen | eflat eyfemyat . Do&us do&a do&um ef | fet , vel fuiffet aguell fos; ;aguirà. e Agues «f | Lát enfinyat. Piuryali. Do&i, do&e do Ga cílemus , vel tuitl mu
L.1.B.g R..I. mus «aofaltres foffem, cugaeram , 0 agueffem effat enfznyats. Do&i, do&z, do&a eífetis , vel fuiffetis vefaleres foffeu, agueran 0 ague[fen erat enfenysts DoGi:do&c.do&a eílent, vel fuiffeot aquells foffen, agnerano aguefen eftat enfenjats, n6 o. 2 Futuro, x Cum Do&us , do&a, do- - &um ero , vel fuero --£0m.jo fere, 0 auré effat enfenyat, Do&us , do&a , do&um eris, vel faeris tu feras o atrás effat enfznyat.. Docius , do&a , do&um . erit , vel fuerit agzell -gferà , o anra effat enfe-. Ae Pisrali. Do&i , do&e; do&a erimus, vel fue- " rimus nofaltres (erem 0 aurém e[Fat enfenyats. Do&i,docie,do&a eiius, EA. 47 vel fueritis vofaltres oo ftrém;o aurem eflet enftnyets. Doct,do&g,do&a erunt, vel fuerint. 22seils feràn ,0 aurán eflat en- Uo fenyats. - : infinitivo modo, "Tempore prefenti;à impérfe&o. Deceri effer enfenyat. Preterito peifetto; & plufquam peifc&o. Do&um,;do&am,docum efle , vel fuiffe effer , o aver eflat enfenyat. "Futuro, Do&um iri, vel docen-. .dum , docendam , docendum eíle AUEY ,0 0 € air de effer enfenyat. Participium prereriti, Do&wus, do&a, do&um /o qui fonch,o es eflat en- 'ént)at. | Pa;ticipium futuri. Docendus, docenda , d»- cendum /o 49 ba, te, o - den effer eufenyat. 'EXEM-
| 48 GR.AMMAT, INSTIT. 4 enceekoP eld eucoPaLoPeDob anie tei EXEMPLE DE LA TERCERA CON4 jugació. | | Lcgo , legis , legere , legi , le&um. AGiva voce. Indicativo modo, "Tempore p:cfenti, Lego jo li/jo. Legis ts Ilitg. Legit a4queli iitg. Pinrali. Legimus mofal-. tres llegim. Legitis vofaltres llegiu. Legunt aquells liigen. - Preterito impertedo, - Legebam jo llega. Legebas t» llegias. Legebat aqueli legia. Plaral;. Legebamus 0- faltres llegiam. Legebatis vofaitres lle. 244. : Legeban: aguells llegian. Preterito perfe&o. Legi jo //egs; e he ilegit. . Legifti £5 Ilegires 50 bas | llegit. Legit 4quell leg? , o ha degit. Plurali, Legimus nofala tres llegirem , 0 avem legit, —— Legiitis v»faltres llegzreu -eavem legit. —— Legerunt , vellegere aquells llegsven ,0 ban llegit. Preterito plufquam per4 fe&o. Legeram jo 4vi4 llegst. Legeras tw avia: llegst. Legerat aquel! avia llegt. ; Plurali. Legeramus 0- faltres ausam llegit. Legeratis vofaltres avsau. ile-
LIBER I (49 llegst. Legerant 4Qquells avian liegit. Futuro, Legam jo i/egiré. Leges t» llegiras. L eget aquell llegira. . Pinralz, Legemus nefaltres llegsrem. Legetis.vofzltres llegireu Legent aqielis ilecgsván, Imperativo modo. Tempore przíent. Lege, vel legas iitg £^ Legat //ija aquel. inrali, Legamus Liijaus nofaltres. Legite , ve] legatis //egi* vofaltres, Legant //:jan 4qells. ^ Futuro à; Legito tu licgiras tu, Legito ile //egira aquell. Piura, Legamus íiegirevs ttofaltres. Legitote degirém vofiltres, : LeguatoZ/ giránaquells. Optativo giodo. Tempore pra(enti. inam Legerem 6 fi jo LO llegira; llegivia, o lle- £55. Legerces i9 llegiras , llegirias, o llegiffes, Legeret aque. ilegsra, Liegsria; o legis. : Plurali, Legeremus nofi tres llegsrans 4 llegsriam; ollegiffem.. Legeretus vofaltres legs ran, llegirian,o llegiffes. aiiis Legerent aquells lieg?van llegirian,o ilegiffen. Prateitto pluiquam pereco. Utinam Legifífem o fi je iere o Ages legs. Legifiestw agueras , o a- £uejfes iegst, Leg ilet aqseli aguera ,o agstes legat. Plü» «!i,i egiflemus nafal- Ires ag ueram , o agHef-. fin Hegst, : Leg,fletis vsfaitres agues ran, o apne[jesu ilegst. Legillzota; sells ag seran o Az seffzn legit. : ru ulo Utina i.egam o fi Jo iM, v.ovLE-
jo GRAAMMÁAT, INSTIT. Legas t4 llijas. Leget aque.1 lisja. Piural. Legamus mofal- 1165 llijam. Legatis vofaltres ilijan. Legant aquells Hlsjan. Subjun&ivo modo. Tempo:e pratenti. Cup Legam com je llija. Legs tu iltjas. Legat aqueli llzj4. Panali, Legamus nofaL. tres llijam. Legatis v»faltres Ilijas. L:gant a45tlís llijan. Praxerito imperfe&o. Cur; Legerem com jo ilegira. ilegsria, 0 liegss. Lege: es t^ llegsrAs , llegiriás, 0 Hegiffes. Legeret aquell. llega; liegiria,e legis. LElnral:. Legeiemus nofal tes llegirem, llegirià, o liegijjem. Legeretis vofaitres llegi- 7an, llegiwisn o legsffec [everentaquells tlegiran -dlez/rian,o ilegiffen. Praterito perfecto, Cun À egerim coz jo ajà llegit. f Legeris t2 4jas legit, Legerit agzell aja llegit, Plurali. legerimus 20- falives ajam llegit. Legeritis. vofaltres. ajam llegit. Legerint aquells ajan lle» qut. Preterito plufquam per^ «cfe&o;-« Cum Legilem — com jo aguera , 9 agues lle- 1d. Y Legilfes t9 agneras , o ag ueffes legit. Legi(let ag7e4 aguera ; " agues llegst..— Pinvali. Legiffemus | zofiltres agueram , 0 d gaeffem legit. Legilletis , vofaltres ac. gnevan,o agueffeu liegit,: Legiffent / «quells agne- »an,eagzefen llezit. Futuro; 3 Cum Legere ccm jo llegsré, 0 aue ilegst, Legeris ts llegiras;o 4d fá$
ZEB WGN í1 Yá$ llegst. Legeric aquell legia , o aura legit. Pinurals, Legerimus 720- faltres llegirém , o an. rem llegit, : Legeritis vefaltres llegs- TÉ Uu » 0 anuveu Hegst. Legerint aquelis legi. Tán, 0 auran liegir, Infinitivo modo. Tempore prafenti,&im. S perfecto, Legere /Iegir. | Praterito perfecto , & P P igud perfe&o, Legi(l € AVeyr ltegit, Futuro, Le&um ire , vel le&u. rum, le&uram , leé arum efl aver , o tenir de llegir. Gerundia fobf'antiva. Legendi de //egsr., Legendo /egigt ; o effent llegit, Legeudum 4 /legir , effer tiegit. Supiva verbi, Lectum 2 liegir, Lectu 4e effer legit. Participium pratentis t€- poris,& imperfe&i, . Legens Jo qui llitg, o lle. £54. Participium futuri, Le&urus, le&ura , le&urum /o qui *H pe, 0 deu Heg ir, L. t tt pss otim, rsen, ullos ima. SURE, T HUTAN, UNAUDR E Paísiva voce. Indicativo inodo, Tempo:e prxfeati, Legor je fà legit. Legeris, vel i. gere £9 ers legit. Legitur aquell es llecit. finali, Legimur nofal- & -—9. tres fos Legis, Legsmini voefaitres fom Hegits, Leguotur agaells fon lie» giis, Praterito imperfe&o, Les ebar jo era llegar, Lege Betis vel lcgebare Das y
T GRAMMAAT. ENSTIT,. ia eras llegit. Legebatur aquell era lle- 4t. : piurali, Vegebamur 70- [^it es eram iiegits. Leccbamini , vofaltres eram leg its. : Legebantur «qnelis eran Liegit s. Preierito perfecto. Le&us , leta , ]eccum (iim, vel fui je fois o fo effat Legit. Lé&us, lecta; le&urm es, vel fuilli ra fores, o ets erat liegst. Leáus , lecta, Je&um eft vel fait aquell fonch ,0 .— 65 effat liegit. Plaerai Lecu, le&z,le. &a fumus , vel fuimus nofaltres forem , o fona effot lens 000. Le&i , leta , le&a etis, ve! fuiRis vofalrres fo veu , 0 fo effat die- £15 Le8i,le&z , lecta funt, | fuerunt , vei fuere, aq 4ells foren, o fon efft degitse Pixterito, plufquam perz ecto, Le&us , le&a , le&um eram , vel fueram , jo eva, o avia eflat legit. L:&us ; le&a , lecum eras,vel fuerastz eras, e avias eflat llegst. Lectus , lecta, le&um érac , vel fuerat aquel. — era , 0 avia effat legit, Piurali. Le&i , ectz,les - &a eramus, vel fuera» —- mus rofaltres eram 0 aviam eflat llegits. Le&i,le&z, le&a era4 | tis , vel fueratis vofalr?es eran , 0 avian eflat — . llegits. Le&i, lectg , lecta erant, vel fuerant aquells e4 . ran , o avian cftat lles | its. | Futuro. Legar jo fz*é legit. Legeris , vel legere 7& feras llegit. "Legetut aqnell fera llegit | Pinrali. Legemur ofaltres ferem llegits, Legemini vofaltres fere Hle.
LIBERwEH llegits: Legentur aq*ells fern Hlegits, i imperativo modo, . 'Tempo:e praíenti, Legere, vel legatis fi45 llegit tf. ea Legatur fia legit aquell. Piurali; Legamur fiam liegsts nofaltres. Legimini, vellegamini fian llegitg wofaitres. Legaotur fiam liegsts aquels. Futuro. .Legitor tu. feras legst: tu. Legitor ille fera. legit ^ aquell. . Piura. Legamur feres liegst s ne[altres, Legiwminor ferem dlegsts o vefaltres. , Leguntor feran. llegits aquelis, ' Optativo modo. Tempore prztenti. Utinam Legerer o fijo fora, feria, o fos llecit. e : "i lege'ere c facass fersas, o foffes $2 llegst. y iH Legeretur aqueli fora, fe- 724,0 fos liegit. Plurali, Legeremur 70 - f^ltres foram, fersam yo faffem ll egits. Legeremini vofaltres fo ran, [eriau,o foffeu lle- £tts. j Legerentur 44nelIs foran fersan, o foffen llegsts. Piaterito plufquam perfe&o. Utinam Le&us , leGa, le&um effem, vel fuiffem o fi jo fos, aguera; o ages e(laillegst. Le&us , le&a , le&um eí(Ies , vel fuiffes 15 foffes aAgneras , 0 agnueffes eflet degst, — Le&us , lecta , le&um e(fet, vel fuiffet ,aguell fos, agnera;o agnes eftat (legit. PY Plurals, (e&i, le&, le- &a e(f^ mus, ve! faiffz.. mus zofaltves fojfem a - . gueram ,o agze[fem ef ta: llegsts. | Le&i,le&g , lecta efizüs,
io GRAÁMMAT. INSTIT. Pafísiva voce. En la ves Paffiva. Indicativo modo, Tempore prafenti; Budior jo fo oit. Audiris, vel audire , t& eisost. AAudicur aquell es oit. Plsrali, Àudimur nmofat- 343995 99 *vpoo on" Avdimipivofaltres fout ots Audiantur aquells so ests. Praeterito 1mperfe&o; * Audiebár jo era oit. Aodiebaris, velaudiebare tu eras oit, BAodisbatur aquelleraost, Piucais. Sudicbamur 70 | faitres eram oit s, Audiebamini vofaltres evA Ofts. Audiebazur agl[s ev orts, Praeterito perfecto. Auditus,audt:a, auditum fum, ve! fui jo fwi,0 f? eflat ois. Aàaditus, audita auditum es; vel fuifti tw fores, ó ets effat oit. Auditus, audita,auditum eft , vel fuit. aguell fonch, à es eflat ost. Pisrali. Auditi , audite; audita fumus , vel fuimus nofaltres forem , 9 form «flat oits. Auditi;auditz ,audita eftis, vel fuiítis eof altres foreu,o fou eflat vits. Auditi , audi:e , audita funt, fuerunt, ve fuére-aqnells foren , o fon eflat ois. i Preterito plufquam peres e&o. Auditus,audita, auditum eram , vel fueram jo evà; d avia effat ost, Auditus;audita,auditum | eras;vel fueras t& eras d Avias eflat eit, Auditus, audita.auditum erat, vel fuecat aqueil erá, 0 AUTA ellat oit. Plurali. Auditi ; audit audita eramus, vel tu &a:
TEIB5ZSWE tamus zofaltres eram o aviam e[lat oits. Auditi , auditz , audita eratis, vel fueratis vof*ltves erAn,o avian e[- tar oits, Auditi , auditz , audita erant , vel fuerant aquells eran, o avian e[- tat oit s, Futuro. Audiar , je feré ost. Audieris ; vel audiere t» feras oit. Audietur a44uell ferá oit. Pisrali. Audiemur mofaltres ferém oits. Audiemini *vofaitres ferém oM$. Audientur aqwells feram - erts, Imperativo modo; . Tempore prafenti. Audire , vel audiaris f/4s | 0it tg, Audiatur fía eit aquell. Plprali, Audiamur ; fam oits no]altves.- Audimini , vel audiemi- Di (law eits vefaltrer, Audiantur fiam oits a. Pd eG. 'quells. - Futuro. Auditor tuferas ort t9. Auditor ille fera oir auell. Plurali. Audiamur ferezs . oits-nofaltres. ^ Audiminor feres oit$ vo« f^ltres. Audiuntur feras oits aquells. Optativo modo. Tempore prafepti. Utinam Audirer 6 fi jo fora; feria ,0 fos oit. Audireris , vel audirere "th foras, fersas ,o feffes . if, Audiretur aqaell fora, fe- - ti, 0 fos oit. Pjuraii. Audiremur , zofaitres foram, feriam, 0 foffem oits. Audiremini vofaltres fo- VAM, feriau ,o foffeu oits. Audirentur aquelis foran, ferian, é foffen osts. — . Praterito plufquam per- | fe&o. j Utinam Auditus , audits auditum. effem , ve! fuif-
65 fuiffem ? [i jo fosaguera , 0 agues efflat ort. Auditus, audita auditum eífes, vel faiffes 22 foffes, agueras , o agneffes: eftat oit. Auditus,audita, auditum effec , vel fuiffet agmell fos, aguera; 0agues eftat ost. Plural, Auditi ; audite, audita effemus , vel faiffsmus vofaltres f»ffemy agueram ,0 ag tef. fem effat oits. Auditi,audite,audita effetis , vel fuiffetis vo- [aitves fsffea, acueran , o agueffen eftt oits. Auditi,auditz, audita ef. feat,vel fuiffeat a4uells foffe n .agueran,à agueffen effat oits. Futuro. Utinam Audiar 9 fi jo fia oif. $9 , . Audiaris , vel audiare tz fias oit. Audiarur aquell fia ost. Piarali, Audiamur nofaltres fiam oits, ! CRAMMAC. INSTIT. Audiamini vofaltres-fram 01L$, Audiantur . a2uells fran e1t5, . Subjun&ivo modo. Tempore prafenti, Cum | Audiar com jo fia 0st, E Audiaris , vel audiare tz fias oit. Audiatur. 444ell fia oit. Piurali, kudiamur zofala tres fiam ois. Audiamini vofaltres fran oits. Audiantur «quells | (iam . oits, . Praterito imperfe&o. . Cám Audirer com jo fora; feria, ? fos oit. Audireris , vel audirere ttt foras; ferias, o foffes 0t. Audiretur aquell fora, fe« Yía, 0 fos oit. s Plurali, Aaditemur zofaltres foram , feriam , 0 foffem asts. - Audiremini vofaltres | foran , ferian , 0 foffen eS. "ad Aus -
LIBER. 63 Audirentur a4uells foran, —— elles, vel fuiffes t« fofferxan; o foffen osts. fes, aqneias, o agneffes Praterito perfecto. . €ffat oit. Cám &uditus. audita, auditum fim , vel fuerim com jo fia, o aja ef- ;4t 0i, Auditus, audita;auditum fis, vel fueris t4 (ias; 0 4j4s e[lat oit. ditus, audita auditum fit, vel fuerit aquell (ia; o aja: ef ar eit, Plurali, huditi , audite, audita (imus , vel. fuerimus nofaltres fiam o ajam eflat oits. Auditi, audite, audita fitis, vel fueritis vo/altres [iau , o ajan effat € ets, : Auditi , auditz , audita fint, vel fuerint «quells fan, ajan efflat osts. Praterito plufquam perfe&o. Cum BAuditus, audita.auditum effe , vel fuiffem com 1o fossaguera, 0 agues eftar oit. ditus, audita;auditum Auditus, audita. auditum ellet, vel fuiflet agueil fos, aguera oagnes ef- . tAt 0st, : Pluralis. Auditi , auditz, audita elfemus ve! fuif femus zofaltres foffem, agneram o agnejfecm effat 0s1$, Auditi, auditz, audita ef« fetis ; vel fuiffe: is vofoitves foffeu, egterau, o ag ne[]e effat oits. Auditi; audite audita effent,vel fuiflent aquellIs foffen, agneran o «gne[- fen e(fat oits, d Futuro. Cz Auditus, audita,auditum eio; vel fuero eom jo feré , o ame eftat cit. Auditus;,audita, auditum eris , vel fueris t» fe TÀ5,0 auvAs eflat ost. Auditus. audita, audituin erit vel fuerit aae fra, o aurà eflat oir. : Pin-
64 GRAAMMAT, YNSTIT, plurali. Auditi ,auditm, — tum elfe , vel fuiffe efaudita erimus, vel fuc. ffr » o aver effat oit, rimus zofaltres feràm, E . d aurem eflat oits,.—. Futuro, Auditi , audite , audita Auditum iri , vel audien eritis, vel fueritis vo-.— dum, audiendam , aufaltres fereu , o aurem diendum efle aver , o effat eit s. : temr de effer oit. Auditi , audite , audita erunt, vel fuerint a- , Participium prateriti, quells feràn , d aurán | Auditus;audita, auditum ———————— — — eflat oits. lo qui fonch , o es eflat. Infinitivo modo. oit. Tempore przfenti , & | imperfe&o. Participium futuri, — Audiri ; effer eit. Audiendus; audienda au« Praeterito perfe&o , & diendum /o qui ba,te, plufquam perfe&o. deu effer oit. Auditum, auditam,audi« : CONJUGACIó DEL VERB: - Deponent. ! , V | Indicativo modo, Utitur, «qell sfa. | « Tempore pre(enti. — Piurali. Utimur,zofaltres | Utor, je »fo. | u[an. | Uteris , vel utere ; 76 »-.— Utimini, vofaltres fam, | PÀ fas. |... Vuuntur,; 4quells sfan. | ? Pre.
LIBER L f Praeterito imperfe&o. Vtebar jo sfava, Vtebaris, vel utebare, /4 ntfAVAS. Vtebatur agwel] wfaba. Piurals, Vtebamur zofal- Ires n(AVans Vtebamini vofaltres ufa- VAM. | Vtebantur aquells ufavan Praterito perfecto. Vfus, ufa, ufum fum,vel fui je si, o he ufat. Víus , ufa , ufum es ; vel fuili t& fares y» bas zfat. Vfus, ufa , ufum eft , vel fuit aquell us& , e ba ufat. Pluralis, Vfi, ufe, ufa fu. mus,vel faimus zofal. tres ufarem , 0 avem u[at. : Vfi,u(z,ufaeftis, vel fuiftis vofaltres ufareu 0 agen ufat. Víi , ufz ; u(a funt , fue. runt, vel fuere agaells ufaren.o han «fat. Praterito plufquam per- .. fe&o. Jj f 6j Vius, ufa ; nfum eram, vel fueram , jo avia4 ufat, V (us, ufa, ufum eras, vel fueras t& avias sfar, Víus, ufa;ufum erat, vel. fuerat aquel] avia nf^t. Plnprals, V(i ufe,.ufa era- - mus, vel fueramvs zof4itres aviam ufat. Vii; ufz , uía eratis , vel fueratis ve/aitres a- Van ufat. Vfi , uíe, uía erant , vel fueiant aquelís avian "fat. Futuro, Vtarjo wf/ard. - —, Vteris y vel utere ts sfaras. E Vtetur aqueil nfara. Piuralz,. V temur nofaitres wfArtm. Vteimnint vofa!tres ufaveu tentur aquells nfaran, Imperativo modo, lempore pracnti, Vtere , vel utaris za t5, i Vta-
1 66 Viatur ztfe 9i ueli, Piural V tamursfem nof4ltres. | Vitimini 5 vel utamini ufan vofaltres. Vtantur zfen aqn elis, Futuro. Viitor tu sfaras t. Viitor ille zJará aqueil, Plurali. Ntamur zfarem nof4lires. : Vtiminor: afarem. vofal- i ref i & Vtuntor sar Am aquelis, H &. | Optativomodo. "Tempore przfenti. Utinam Nverer off jo &farà, tfarttts 0:545. Vteceiis , vel uterere t5 [aras , vfarias.o ufa[- 5. Vierezur. aquelb wfara, sef.ra, "far 14,0 ufas. Plurali Nveremur-/ofal ires efavaza , ufariam, 0 "nía[jem. Vtevemimt v»faltres savan r (riam o ef [Jén. | Vteventur aquelis ufaran ufa; Tàn,o uf ft 2. V GRAMM. T. INSTIT. Preterito plufquam perz fe&o, Utinam Víus, ufa, ufum | ellem , vel fuiffem o fr. jo agperaso agues wfat. Víus, ufa, ufum eíles,vel fuifles 1 agmeras , * agneffes ttfat. Víus uía, ufum effet,vel füxdet aquell aguera, o agtes sfat. Plarali. Oti, ufz, ufa effemus , vel fuiffemus nofaltres agueram , 5 -agne[em sat. V fi , ufc , ufa efletis , vel fuifletis vofaltres age - rA, 0 agneffen v fat, Vfi , ufc , ufa efleat , vel fuiflent aquells aguee fan, 0 agsc[fen uÍat, Futuro. Utinam VXtar o fi jo nfe. Vtaris, vel utare za sfes. Vtatur agteli rfe. Piurali.Ntamur nofaltres uem, Vtainini vof altres tfi. Viaatur aquel is v en, Subjunziiv oO. T.0CO. lempo:e p rg enti. Cm
LIBEmAR L Um Vtar eom jo 3nfe.: taris, vel utare rz ses, tatur aquell pfe. Piurali. Ntamur mofaltres nfeg., Vtamini ve[altres nfzu, Vtantur agsells nfej, Praterito imperíe&o, Cum Vterer com jo ufarA, Hfaria, 0 MAS, Vtereris , vel uterere i5 HÍArAS , H[ATÍAS, o "faffts. Vteretur. 44e] "fara, "Mfaria. o "fas, Piurali. Nvetemur nofaltres H[Araps, HÍAYiADS,0 sf fim. Vteremini vofa]rre; nfa. ra", HfATIAM, 0 Af» lj) eg, Vierentur agzelj; "fa BÍarian, o nfaffen. Praterito pe. feto, Cvm Uus; uia ula u(um fim, vel fuerim cop je 4)a "fat. 35, Ufa , ufum (is , vel BETIS £4 aja, ufat. Utus, ufa , ufum fit , vel Tuerit 495/] aja nar. Plural; UR , ufe , uta fi. Tan 267 mus, vel fuerimus so- Jaitres ajam nfat. Uti; ufe ; ufa (iis , vel fueritis: vofaltres ajan sat, VD, ufe. ufa fint,vel fuerint aqueils ajan wfat. Preterito plufquam per- e&o. Cum Vías, u(3, ufum ef. fem vel fuitfem com jo AgHEYA, 0 AT js "utat. Víus; (a, ufum effes,vel fuiffes t5 ATHETAS , 0 agueffes far. Ufus, ufa, ufum efft, vel fuiffet aquell aguera,o aues uat, Pivraii Uli ufe ufa effe. mus, vel fuillemus 22. faltves aC Heram , 0 agneffesa ufat. Ví. ufe,uía effetis , vel fuifletis vofaltres — a- £utYAM, 0 ageffen "fat Vhfi , u'e , ufa eflzot , vel fuiflent AQuclls agnera", 0 auneffen fat, , Fotuo. — Cum Ufas ufa ufum ero, CUimquevon E T NMENNNENES DARE ERR 0 RENNES
68 - fuero com jo m(aré , o aure uat, Uíus, uía. ufum eris,vel fueris t» nfaras, 0 amrás uat. Ufus, uía, ufum erit, vel fuerit aqueli u[ara ,0 auYa ufat. : Piural:. Ufi ufg ufa erimus, ve! fuerimus nofalives n faremo aurem suat. Uli, ufe , ufa eritis ; vel fueritis vefal tres nfav6u , 0 aurcu ufat. Uf: , ufe , uía erint , vel fuerint «quells mfaran o atran ufat . Infinitivo modo. Tempore prefenti , & imperfe&o, Uti «far, GRAMM.AT. INSTIT. Praeterito perfe&o , & plufquam perfe&o. Uíum. ufam; ufum efle, ^ vel fuifle, aver fat. Futuro. - Ufum ire, vel ufurum; ufuram , ufurum elle, Aver; o tenir de nar. Gerundia fubftantiva. Utendi de zfar. Utendo zfant. Utendvm 2 sfari Supina verbi? Ufum 2 sfar. | Participium . przfentis temporis , & imperfe&i. Utens /o qui un(a50 MfAva- Participium futuri. Ufurus, ufura , ufuram le qui ba, te, o des u[ar. u22PaL0P en 0oeD OP an OPanOPenDe OR CONJUGACIó DEL VER Comcs | Indicativo modo, Tempore prefenti. Veneror jo bosro , o fo honrat. Ve.
Veneraris , vel venerare t& bonvas, o:ets hbourat, Venecatrür aquell bonra;o es bonrat, Y Pluralis. Veneramur zofaltres. henvram ; o fom bonrats., Veneramini vofaltres horau,o (üu bonrats. Venerantur aquells hanran, o fon banrats, Praeterito imperíe&o. Venerabar jo bonrava , o era honvat, Venerabaris, vel venerabare t» honravas , o eras bonrat, Venerabatur aquell bon. ,AUA, 0 er A bonrat. Piurali, Venerabamur nefaltres bonravam , o eram bonrats. | Venerabamini | vofzltres bonraaou,o erat honvats. Venerabantur agsells biraràn, o ferán bonrats, Praeterito peife&o, Veneratus, ta. tum fum, vel fui jo bonrs , o be honvat j fai , 6 fo effat bonrat, ^. ———R—wam IIBER ^—. 69 Veaeratus, ta,tum es. vel fuiti te bonrares.o bas bonrat; fores , 0 ets eftat bonvat. x6 Venperatus, ta , tum eft, vel fuit aquell bonra, o ba bonrat fonch, à es eflat bonrat. pO Piurali.. Venetati , tz, ta fumus, vel fuimus. nofaltres konvarem , 0 avem honrat ; forem, o [omo «flat bonrats. Venerati,ta,ta eltis , vel fuiftis eofaltres bonraveu, o ovett bonvat; joreu , 0 fon eftats bonrats. Venerati ; tz, ta funt, fuerunt ; vel fuere aquells bonraren, o han bonrat; forem , 0 fon effat bonrats. Praterito plufquam perf. Venperatus,ta, tum eram vel fueram jo «via bon rat; erà , 0 Avia [fat zonvat, Veoeratus; ta, tum eras, vel fueras , tw avias honrat ; evas 4 0 av:45 ef. | |
76 P $ fe&o. . Utinim Potuillem o ff jo &rgerà, 0 agues popu, pocuilIes potuiffet. P/ura- i. Po:niilemus potuiffe: : tis potuilfeat., Futuro, U'rinam Polfsum o ff jo pu^ £1 »oGis pofsit. Piwralr, Po5imus pofsitis pofsint, Suojuacivo modo. Tempore przí(enti, Cu Polsim com jo pug4 pofis pofsit, —Piurals, Pofsimus positis po(sint, P-exerito imperfe&o.. Co,» Pollen com jo pova , podra , 0 pogues, pde: pallet, Pluralis, Pof- GRAM AT. INSTIT. rzterito plu(quam pertueritis potuerint. Praterito plufquam pera . exo. Cam PotuiíÍem co» jo 4- £"era , 0 agues pogut, potui(fes po1uiffet .P/ura- I;. Potuiffemus potuiffe. tis potuiffent. ? | Futuro, Cum Potuero com je pos drà, o auré pogut , potueris potuerit. P/ura!/s, Po« tuerimus potueritis po« tuercint, Infiaitivo modo. Tempore prafenti,& im2 perfe&o, Poffe poder. Praterito perfe&o ,.& plafquam perfe&o. . /Potuifle aver pogut. femas poílzcis.potf:nt, | Participium prefentis, & Pragiecito pecfeXo. Cup; ?otuecim com jo aj4 imperfe&i, pog* , pocueris potuerit. "Poteas 7o quse poto podia, Piurali, Potaerimus po-«.— Ceteris caret, FE-
^N LIBERI 77 Qusutusscmo pd ncretust IENNBDN Gaumen, VIUERE, Vt HUND MiecemmUN, Vitmateennny FER O. AGiva voce. Indicativo modo. Tempore prefenti. Fero jo porto , ters fert, Pisrali. Ferimus fertis ferunt. Praterito imperfecto, Ferebam jo porrava ; feyebas ferebat, Pisrals. Ferebamus ferebatis fe. rebant, Preterito perfeGo,' T uli Jo port? , o be portat tulifti tulit. P/zra/z. Tulimustuliftis tulerurt,vel tulere. Praterito plufquam perfe&o. 'Tuleram j? avia portat tuleras tulerat, P/s6i. Tuleramus tuleratis tulerant. Futuro. Feram jo portaré 5 feras ferct. Plprals, Feremus feictis firent. Imperativo modo, Tempore przfenti..— : Fer , vel feras porta ts, ferat. Pisrali. Feramus ferte , vel feratis fe;ant. Futuro, Ferto tv gortaras te ,fere - to ille. Plural, Feiamus fertote ferurto. Optativo modo. Tempore praíenti. Utinam Ferrem o fi jo portara , portaria , o portás, ferres ferret, Pisa. li. Ferremus ferretis ferrent, Pre:erito plufquam pereco, Utinam lulillem o fi jo Aguera » 0 AgHts portat , tülifles tuliflet, D/zrait, Tulfemus tuliffetis tu. liffent, Future. Utinam Feram ofi jo porte , feras ferat, Pinos. je.
GRAMMAAT, INSTIT; 25 Feramus feratis ferant. Subjunctiyo: modo, Tempore przfenti. Cum Feram com je porte feras ferat. Plurali, Feramus feratis ferant. Praeterito impeife&o. Cum errem com jo pore fA' , portAri& , 0 bortas, Ferres ferret. Pluralis. Ferremus ferretis ferrent, Praeterito perfe&o. Cum lTulerim eom jo aj4 portat. , tuleijis tulerit. Pinralz, Tulerimus uuileritis tulerint, Pretetito plufquam per-- fe&o, Cum luliffem cess jo 4- uera o agues portat , tuliffes culitletP/srals T uliffemus tuliffetis tuhífent. Futuro. Cum 'Tulero com jo portaré, 0 Aure portat , tuleris tulerit, P/sra/; Tuierimus tuleritis culerint, Infinitivo modo, Tempoie praíenti ., .&' | imperfecto, Fere porrar. Preterito perfedo , & plufquam. perfe&o, Tuliffe aver portet, Futuro, Latum ire , vel laturum; ram, rum efe aver, o t£ ni de portar, Gerundia fubftantiva, Ferendi 4e portar. Ferendo portant , o effent qortat. Ferendum z. portar , » eff*r portat, . Supina verbi. Latvm 4 pertar. Latu de effer pertat. Participium prefentis t&- poris; & imperfecti, Ferens Jo qMi porta , o portaua, Participium futuri, Laturus, latura,laturum lo qui hay te,o deu por« Lar, PAS- ]
PASSIVA VOCE. Indicativo modo, Tempore prafenti, Feror jo fe portat ; feris; vel ferre fertur, Plurali, Ferimur ferimini feruntur. Preterito. imperíedo. Ferebar jo era portat, ferebaris, vel ferebare ferebatur, P/urali, Ferebamaur ferebamini ferebantur, Preterito perfecto, Lat:usta tum fum , vel fui jo fai .o fo effat portat. Latus ta tum ts, vel fuifti. Latus ta tum eft, vel fuit, Pluera;i. Lati teta fumus, vei fuimus. Lati te ta eítis, vel fuiftis.Lati te ta funt, faerunt,; vel fuere. Prcterito plufquam pereco. Latusta tum eram , vel fueram [0 €ra,0 avia cjfat portat.Latus ta tum eras vei fueras. Latus ta tum erat, vel fuerat, Pigrait. Lati te ta eramus , vel fueramus.Latite ta eratis , vel fueratis. Lati te ta erant, vel fuerant, yy; zBUtgio. Ferar jo fer? portat , fereris, vel feiere. feretur, Piprali.Yeremur tferemi- ni ferentur, imperativo modo. Tempore ;pictenz. Ferre,vel feraris fas portat tu , feratur. Pínrals. Feiamur ferimini , vel feramini ferantur, Futuro. Fertor tu ferás portet tss. fertor ille. P/zrali.Feramur ferimi nor feruntor. Opta tivo, mcdo. Tempore .p:cfenti. Utinam kberrer ofi jo jo rA, f.i, 0 fas portAz lieve [e - CO S AEPMEEUUU TU OU C Uc mREL o. OEPT
$0 reris, vel ferrere ferretur Plaralt. Ferremur ferre. mini ferreoatur. Preterito plufquam perfecto, Utinam Latus ta tum effem , vel fuiffem 5 fi je fos, aguerd,; o agnes efat por:at, Latus ta tum ef. fes , vel fuiffes. E.atusta tum elfet,vel £faiffet, P1. .*ali; Lati tg ta. effeinus, ve] fuiffemus. Lati te ta eífetis, vel fuiffetis ati tc ta effent, vel fuiffent, Futuro, Utinam VFerar o fi jo fia portat, feraris,vel ferare feratur.P/urals.Feramur feramini ferantur. Subjun&ivo modo, Tempore prefenti, Cum Ferár com Jo fia pertat , feraris , vel ferare feratur. P/urali. Feramur feramini feraatur. Preterito imperfe&o. Cum Ferrer eom jo fora, feria, o fos portat , terreris , vel ferrere ferretur, Piurali, Ferremur ferre- GRAM MATT. TNSTIT |; mini ferrentur; Preterito perfe&o; Cum Latus ta tum fim, vel fuerim com jo fia , o aja eflat portat. Latustatum fis, vel fueris. Latus ta tum fit, vel fuerit. Plaralz. Lati«€ ta fimus; vel fuerimus. Lati te ta fitis, vel fueritis. Lati te ta fint, vel fuerint, Preterito plufquam per4 ecto. Cum Latus ta tum effem vel fuiffem com jo fos , aguira , oagues e[fat porrat. Latus tatum elles, vel fuiffes; 1. atusta tum effec, vel fuiffet, Plurals. Lati te ta. elfemus ;, vel fuiffemus, Lati tc ta effetis , vel fuiffetis. Lati te tà eflent , vel fuiffent. Futuro, Cum Latus ta tum ero; vel fuero cop jo fere ,0 aure eflat portat. Latus ta tuimers, vel fueris Latus ta tum ?rit , vel fuerit. Pisrals, Lati te ta erimus , vel fuerimus. La- €
LIBER. Lati t2 ta eritis,vel fueritis. Lati tz ta erunt, vcl fuerint. Infinitivo modo. Tempore preíenti , & imperfecto, Ferri effer portat, Freterito. peifedo ,. & plufquam perfe&o. . Laium tam,tum efle vel fuiffe «ver effat portat. $1 Futuro. Latum iri, vel ferendum dam duin efle aver , 0 tenir de effer portat, Participium prateriti, , Latus ta tum /o4se fench o es effat petat. Participium futuri, Ferendus da dum | /e qus t4t, Lensementi esten mcs innen nc D V OL O. 'Indicativo modo. Tempore p:c(enti, Volo jo vs/l ,vis vult Plz. vals. Volumus vultis volunt. Przterito imperíedo. Volebam jo vo/za , volebas volebat. P/srais, Volebamus volebatis voiebant. Prazterito perfecto, Y olui je vo £i, o be vol- £st, voluifti voluit. P/z rais. Voluimus voluiftis, voluerunt, vel voluere. Preterito plufquam pera fe&o. Volueram jo avia voleut , volueras voluerat. P/a2r&- l5. Volueramus volueratis Voluerant, Futuro. LJ - ha, te , o den effer por- Volam je vod:e , voles volet, Písraiz, Volemus voletis volent, Imperativo modo, Tempore pre(enri. Velis vsllas ts , velit. Písral:; Nelimus velitis velint, Fstiio caret. F .
$5 Optativo: modo. Tempore przíenti. Utinam. Vellem , o fijo volguera, voldvsa , o vol. £5es , velles vellet. Pfssrais. velieot, Praterito: plufquam perecto: Utinam N oluiffem o (7je Aruera,0 agues volput, voluifles volui(let. P/uralr Voluiflemus ; voluiffetis voluiflept. Futuro, Utinam Velim o fi jo vslia. velis: velit, PIuralr, | Velimus velitis velint. Subjunctivo modo; Tempore prefenti. Cem Velim com jo vulla; velis velit. P/srals. V elimus velitis.velint; PrateritoimperfeGo. Cum Nellem cem jo volguera, veldria. o volgnes, velles veilet.Piurai;. Vcllemn* yelietis vellent, Pexterito perfe&o, "Cam Voluerisncom jo a4 viisut ; volueris voluetit, GRAXMMAAT. INSTIT. TE Pluralis. Volüerimus vez Iueritis voluerint, Praterito plufquam perfedo. — Ch Voluiffem eom jo «- Vellemus velletis gmera , 0 ages velgut;. voluiffes veluiffet, P1ura/5 Voluitfemus ,. voluiffetis . voluillent. Futuro, Cim Voluero een jo veldr£,o aure volgut , volueris voluerit, P/urali; Vo«- luerimus volueritis vo« luerint Infinitivo mode. - Tempore preíenti, & inzzperfecto. Velle voler, Praterito. perfe&o , & plufquam perfe&o, Voluitle «ver vclgmnt. Gerundia fubltantiva, Voleundi de voler. Volendo «elezt. Volendum * voler. Participium prefentis teporis, & imperfecti, Voieps ie quy vel , 9 Ub» Ha, NO-
LTDBRRAUEU $7 ———ÓÁÓÉ———M—————— N O' LK O. Qo de'V'olo itfita en. tots los temps la con-. ia jügactó'de (on firi'ple, exceptats los feguents, : Indicativo riodo, Noli zo eu!/a5 12 , nolit. Teipótre prafenti, Piutali; Nolimus nolite No!o': je no"v&ll','nonvis' nolint, nómvult, Plural Nola: Fütüfo. müs' nosvültis volunt: Nolitotu 7o vold?às tu, " Imper&tivo niodo, nóhtolle P/zral:. Noli- Teniporé pratenti. tote nolünto, Eftos'témpste propris: en'los demi: imità à fon ' firhple V^olà: | C IC ILE 12 A MCET REC 38 32 » c ty wow BO uod "gh dg x : CM IURI t Pa e m ik, Dam, VER, prt Meere Indicativo modo? ^ mavis mavult. Plarali, Teiipore'preferti. Malumüs mavultis maZ Malo j; vitil ,o efitmo mes ^ lünt, Ntotslos demés temps iwira tanibela conjuga- - 5 Ció de foo fimple VoL; ; pero no te gérundius, füpiris, ni particips, ! Fa EF1Q. INDE ———AGppRmCmpePuüuReÁ zd RM
84. pn———————mdeÓ— o loann onn GRAÁAMM.AT:; INSTIT. FIO. Indicativi. Praf. Fio jo fo fet. fis fit. Fimus fitis fion. Ins per f. Fiebam jo era fer. , ficbasfiebat, Fiebanius ficebaus fiebant. Le:f. Factus &a Gum fum , vel fui jo fas, à fo effat fer, &c. Plsf1:4 perfetto. t'a&us &ta Cuin eram, el fueiam jo era; 0 avia ejlat fet , &c. Fut. Tiam jo feré fet . fies fiet, Fiemus fietis fizot, . Imperauvi., Praf. Yias fias fet t1, fias fiar. Piural:. Fiamus fiatis fiant. Optativi, Praf Utinam F.erem e f jo fora . feria , ofos fer, fieres fieret, Fieremus fieretis fierent, Pinfauam perf. Utinam Factus Ga éwn elfem , vel tuillem e (f jo fos, aguera, o agttes ejf at fet, &c, Futur. tz. fias fiat. nam Viam o fijo (i4 fet; Fiamus fi atis fiant, Subjun&ivi, Praef. Cum Yiam com: jo fia fex ,fias hat. Fiamus fiaiis fiant. [sper f. Cm . Fieiem cem jo foa ferias. o fos fct. fieves eret, Fieremus , fieretis , fierent, Perfctlo, Cum Factus Ga &um (im,vel fuerim cess jo fia. o aja eflat fet , &c, | Pinfjmam perf. Czm Fa- &us &a &um effem , vel. fuiflem coz jo fes ; aguera ,o agues effat fet. , &c. Futuro. CUm Va&us Ga &um ero , vel fuero coss &c. Infinitivi, Pref. & imperf. Fieri effex fec. Perf. € p'nfquam erf, Vactum ctam dum efle vel fuiie effer;o aver ejffat jo ferà , & aure. eftat fet; 1
TUEPDREBABTETSSO . 8j effat fet. Futuro; Fa&um — Prar. Fa&us &a Gum Jo iri, ve! faciendum dam 4i fonch , o es e[Tat fet. dim e(fa aver o tenir de. Fut^ Faciendus da dum effer fet. Participium, I Ime vR sopa pOsgerenc i lo dus hà , 1e , o deu effer fet: » E. O. Indicativi. Praf. Eo jo vaig ; 15 it. lmus itis eunt. Imperf. TIbam je «nava;1bas ibat. Tbatnus ibatis ibant;Perfeto. Tvi jo ani,o be anat; iviti ivit, Ivimus iviftis iverunt, vel ivere, PIufquam perf. veram jo avia anát,iveras verat. jve. ramus iveratis Iverant. Futuro. 1bo jo axire. ibis. ibit, lbimus ibitis ibunt. imperativi Pref. U , vel eas ves tu. €at, Eamus ite, vel eatis *ant. F»r. Ito tu eni*ás ?4, ito ille. Eamus itote tunto. Optativi. Prsf, Utinam Yrem e fi jo anára, anivia;0 Anas ires iret. Iremus iretis 1rent. Pinfquam perf. Otinam Iviifem o fi jo fos."guera; o agues anat y ivifles iviffer; Iviffemus, iviffexis, iviffent:. Futuo. Utinam "Eam o fi jo v4] ; €as eat. "Eamus eatis eant. Subiun&ivi, Pref. Cum; Eam com je v4jà4, cas eat, Eamus eatis eant, Imperfetlo, € sm Í:em com jo anara , anzriá,0 enás.ir£s iret, Iremus iretis irent. Perfetf, CZ» dixerim cos jo ja anat ivesis iveicit. Everiinus iveritisivzilnt. P/nfquam pef. Cus vilem 6oms j0 fes agtera,o0 ages Anat. 000058585 — m || cM ONE
9t. GRAMM 4T. INSTIT., Indicativo modo , Tempere praíenti. Es t: menjas, Eit aquell menja.— — ! .. imperativo inodo, Tempore przfenti. Es menja tu. Plnr. Efte menjan vofaltres, Fit, Efte tu wenjaras tt, Ettoille, Piar. Eltote menjarcu vof*'tres, (Sx Mang Optativo modo, Tempore prafenti. Utinam Eflem o fi jo meniara, men)aria, men)as. E(- fcs elTet, P/g. Effemus effetis effent, Swb)untl;vo modo, preterito ymper[etlo. Cum Elfem cens )o menja'a, incnjaria,o menjas. Elles effet, Plur. Effemus effetis eilent, Lofinitivo modo, tempore prefenti, & imperfe- Eo, Effe psenjar. Los demes temps fe fuplexen dels regulars de Edo. Ex la veu pafsiva te taatfolament la tercera períona d:l indicatiu, E(tur aquel! es menjat. COMEDO, | Compolt de Edo ; à mes de fos propris temps reeulars,te rambe losfeguentsirregulars. ^ — Indicativo modo, Tempore przfeati. Comes t» menjas, Comelt aqueli menja. Imperativo modo. Foturo, Comelto tü »enjards t. Comefto ille mena jara aquell, den Optativo modo , Tempore prafenti. Utinam Coraeflem d fi jo menjara, menjaria; o mettj2*. Comeffes comilet. PIgral;, Comeflemus comeffetis comt(lent, Subjun&ivo modo. Praterito imperfecto. Cum Comellem cem jo menjara, menjaria, o mtujas, (c. com en lo Opcaun. ln- -
LIBER Ij 93 Infinitivo modo. Ys d Tempore przf. & imperf. Comefle senjar. Los demés temps fe fupleixen dels regulars de Ces t^t do. EX EODSO:S ; | Tambe compoft de £4v,à mes de fos Dos tps regulars, te eftos tres irregulars. | Indicativo modo, 'Tempere prafenti, Exes t9 rofegas. Exeit aquell rofega. | infinitivo modo. Tempore przf. & imperf, Exeffe rofegar. | Los demes fe íuplexen dels regulars de Exedo ex» edis. (O4qOQCOKOESMM; | Te tantíolament los temps feguents. Optativo modo. Tempore przfenu. Uczam Forem o fi (o QUotAl fea. 7iA, o fos. Fores foret. P/ural;. Forent, i Subjun&ivo modo. Praterito imperfecto. Cum Forem com jo fora.ferias o fos, forts foret. Piurali. Forent, En lloch de Effez; effes , effet , effent. Irfinitivo modo. Futuro. Fore aver, o tenir d« effer,en loch de ots. vum effe. | A I O. T € tantíolament los temps feguents, Indicativo modo, "Feipore prafenti. ^io je afirmo , ais , ait, Plwrali. Aiunt. Prg terito imperf él, Aiebam jo afirmava,aiebas aic-. bat.
84 GRAM MAC, INSTIT, bat. P/urali. Aiebamius.aiebatis aiebant, Pr eterito petfetlo.-Ni(ti tr afirmares,.o bitsafivmar;- Fuinro; hkiam jo efirmaré, aies aiet, imperativo modo. T empore prefents. by, afirmh tu. : Optativo modo, Futuro, Utinam Bias; o (i:tie afi remes. .Niati Subjuné&ivo modo; Tempore prefenti, Cum» Niasscomtwafirmet: Niaty; Participium prefentis:j.& imperfetls, Aiens aientis; lo qui afirma: o afirmnva? | : INQUIO', VEL: INQUAM; Te tanatíolament los temps fegueats. Indicativo modo , T'ewporétprefenti. Inquio,vel inquam jo dich inquis inquit; . PAzrali;lnquimus in. quiunt, Prererito mper fetiot. Inquiebat 4221/ deya. Pretiersto per feélo: Vnquittt, eudigweves, bas-dir, Fs. taro inquies i» dira, inquiet] I mpzrativo modó, Tempere:ptefetts, Inque digas t&. Fur, Inquito susdirds twParticipium prefentis c^ impr feti, [nquieds iuquientis /o:qu; diu odayA. QU/E»0 te tan:folament la primera períóoa dels preíent de indicatiuidel numero fingular. Quz(o jo prego. Y la primera del plural. Quztumus pofuitres! pregam. AVE , y SALVE , teüea tantíolament los témps fegaents. [mpevativi modo, T'emporeprefe ntis Aue, vet (alve Des te guarde: Pinrali, Avete , vel talvete, nfinitive medo tempere prefenti- Averes vel (Alvere; FAXO , re tantiolament los temps feguents. nz - dicatyyo medo, Fusaro, Fax jo fare endoch de Fa €1Am,
LIBER II 9; esam. Optatsoe, C Sub)untlive mede. Futsrum Optas. yivi, C p: efems fubjantiivi, taxim jo jaffA, Faxis fayit. Piur. Faximus faxitis faxint, -ENBIT aqueil dim. eccmetga: tercera perfona del fingular del prefept delindicaxiu , tantfolament en. lloch de [nquir, o ineipit. : AUSIM jo.gofara, gofaria.o gosàs , aulisaufit; en. lo.numero fingular del futur del eptatiu , y del piefént de fubjuntiu tantíalament:en lloch de 1477645; áudeas Audeat, CEDO dena ,e digas tu , fegona perfona del prefent de imperatiu , tantfolament; en lioch de Da, à - Dae. EDIM,COMEDIM je wenjaré: fe ttoban en loch de E4àm, Comsdan, DÉFI l,DEFIAT,DEFIERT, fe troban en lloch de Deeft, Difit ,,Deeffs. DUI15, DUIT , DUINT , fe troban .en lloch de Des, Det, Dent; ó en lloch de Dederis, Dederit,Dederint. PERDUINT, o fi «quells, c com Aquells perdan, ft troban en lloch de PerZast, DiC, DUC, FAC, en Hoch de Diee , Duce, Face, fon (egonas períonas del p:eíent del imperauu. del numero Üncular dels verbs Dice, Daco, Facio ; los quals perdràn la e. en1os temps fobredits, jubtament ab los (eus compolis : com £rrdié , Deduc , Calefac, Pero los coivpolts de F$2:e,que mudan laa en; guardaa la e, €n io mateix tems, com Perfice ,Confiee, DE
96 GRAMMAT., INSTIT, wzoeehOoez on eDOhaz Oe etn a2z0 on DE LAS FORMACIONS DELS | verbs Regulars. Ormarfe los temps del verb, es pendre la forma; y femblanga de altres temp: del mateix verb, Tots ells f* forman de tres, qne fon rael. y principi de tots los demes; co es, del prefent del indicatin,del — preterit perfet , y del fupi , los quals nos forman dc ningun altre temps: De la primera perfona del prefent de indicatiu, fe forman los feguents: Lo preterit imperfet, y fu- — tur del mateix indicatiu: prefent , y futur de impe ratiu : prefent, y futur de optatiu: prefent, y prete« rit imperfet de fubjun&iu : prefent de infinitiu :los - Gerundius: los particips de prefent, y de futur en. Dzss. Del préterit perfet del indicatiu fe formanloprea - terit plu(quam perfet de indicatiu , optatiu ; y fub. jun&iu : lo preterit perfet, y futur de fubjun&iu: ylo pretecit del infinitiu, Del fupi en s; fe forman los patticips de preterit; y de futur en ru; y lo futur del infinitiu en ss ; y Ire; o iri. | MO:
LIBER L.- 97 MODO DE FORMAR LOS TEMPS, DE iA primera rael: go es de la perfona del preient de indicaiiu. ' Preterit impe: fct de indicatiu, Amo ; o mudada en a , ajuíitanthi bam, Doceo o inudada en bam. Lego o mudada en e , ajuftanthi bam. Audio o mudada en e, ajuftanthi bam. Pre[ent del imperatim, Àmo o en a,ama.Doceo lievada la o, Lego o mu» dada en o. Audio llevada la o. ! Futur de imperatiu. ; Amo o mudada en a, ajuítanthi to. Doceo o mu« dada en to. Lego o mudada en i , ajuítanthi to, Audio o mudada en to. | ! Prefent de optatiu , y imperfet de fubyuntin, — "Amo o mudada en a ; aju&anthi rem. Doceo o mudada en rem. Lego o mudada en e , ajuftanthi rem. Audio o mudada en rem. - Futur de optatin ,3 prefent. de fabiuntlsn, Amo o mudada en em. Doceo , Lego ; Audio o mudada en am. | Prefent de anfiuitzn. Amo o mudada en a, ajultanthi re. Doceo o mus dada en re. Lego o mudada en e, ajuítanthi re, Aus dio o mudada en re. | Gerundius felflantins, Amo o mudada en andi ando andum. Doceo o mudada en ndi ndo ndum. Lego,aud:o o mudada en endi endo endum, Particip de prefent, Amoo mudada en an; iJoceo o mudada en ns, E G Par-
9$ | GRAÁMMAJT. INSTIT., -ILego; Audio 6 mudadd en ens. ; Particip de futur en dus. i" Amo o mudada eri aándus anda andum, Doceoo mudada en ndus, nda ; ebdum. Lego ; Audio o mudada eh endus; enda, endum. MODO DE FORMAR LOS TEMPS DE LÀ (egóna rael ; co es del preterit perfet-- derindiceatiu, — Afnávi; Dócui, Legi ; Audivi ; 1 iüdada en e, a4 juftantht ram, e Preterit piufq. perf. de optatin 3 fvbyuntlin, Amávi, Docet, Legi, Audivi. ajutanthi f, y fem. dh uc Pratkrit perfet de fnbyuntliu. Amavi, Docui, Legi, Audivi 5 i mudada en e; a3 jutanthi rim. : | 937 Futur de Subjuntlin.- Ami vi, Docui, Legi; Audivi, i mudada en e;a)ufa tanthi r2. : E Preterit de infiniti. Ait'avi,; Docui, Legi Audivi; ajuftanthi pP yf MODO DE FORMAR LOS TEM?S DE LA tercera Yael : co es del fupi en 4i. Particip de preterit. Amatum, Do&um, Le&um, Auditum ; tum mus dat en tus ta tum. 2 Darticip de futwr en ris. Amatum, Do&um, Le&um, Auditum, tum mus - dat en turus tura rurum. E» 1 Fuisr. de infimtin. | Ayiatuin, Do&um, Le&um , Auditum , ajuftants hi /
Lbg]BEGOE-- . 889p hiire, o iri ; lo qual tape fe forma del particip de futur en r4$, y del infipitin effe, com Amaturum effe, &c, Deíta manera íc han de formar las primeras p£ríonas dels temps de tots los verbs cegularsde las quatre copjugacions;cada qual conforme la propria conjugació. i3 Las demes perfonas de cada temps fe forman de la primera períona del numero fingular: auxi com los demés cafos del nom , fe forman del Nominoatiu: €om Amo o mudada en as, az, amus, atis; ant , dirà Amas,amat,amamus amatis,amant, Amabam bam en bas, bat, bamus , batis, bant ; dirà Amabas ama bat amabamus amabatis amabant. Y aixi en los demes temps dels demes verbs. s Excep:aofe los verbs en 7o de la tercera. conjugació , com Capso , Fugio ,los quals perden la 10 en lo prefent de] indicatiu, & infioitin ; y en lo imperatius €n lo prefent de optadiu, y.en lo im,erfet de (abiuntiu j exceptadas lasterceras perfonas del plural del prefent.del indicatiu, y en las terceras del fingular, y plural del impeiatiu. MODO DE FORMAR LOS TEMPS DE LA Yn yeu pafsiva, T temps de la veu paísiva fe forman dels temps de Ja veu a&iva , a5 la deguda proporció ; esà faber ; lo prefen: de indicatiu de Ja veu paísiva , dsl .prefent de 10dicatiu de là a&iva; lo ieipei fet de paf. fva, del imperfet de aGiva; y aiXi dels demes,en Ja orma feguent., Gz Quant
106 GRAAMMAAT., INSTIT. Quant la primera períona del temps de la veu aca tiva íe acaba en o. pera formar lo temps de la veu páfsiva ; que li correípon , fe ha de aju(tar la lletra T » defpres de la o final : com Amo , Doceo ,; Lego; Audio: ajuftauthi r , dirá Amor ; Doceor ; Legor; Audior ; &c., | | Quant la primera perfona del temps de la veu aca tiva le acaba en m , pera formar lo temps de la pifsiva que li correfpon, la m final fe ha de mudar ent: com Amabam Docebam Legebam Audiebam; mudast la m en r, dirà Amabar Docebar Legebar Audiebar, &c. j En ló prefent del imperatiu fe ha de ajuftar la fillaba re al imperatiu de la a&iva: com-Ama Doce Lege Audi, ajuftanthi re, dira Amare Docere Lege. re Audire. ! En lo prefent del infinitiu la e , final del infinitiu ' de la a&uva fe ha de mudar en i. en la primera , fegona, y quarta conjugació: com Amare Docere Audire: mudant la e fi»a! en i , dir Amari Doceri Audiri, Pero en los verbs de la tercera conjugació, lo infinitiu fe forma de ia fegona perfona del numero f'ngular del prefent de 1ndicatiu deJa activa; llevada la s. final; com Legis Scribis, llevada la s, dirà Legi Scribi. Eas demes perfonas de cada tensps fe forman de la primera perfona del fingular; com de las perfonas de la a&iva avem notat : com Amor; mudant la fil. Jaba or en aris, vel are. Atur,; amur , amini, antur; dirà Amaris, vel amare; amatur, amamur,;amami- : ! am"
ULIBER I. 101 hi; amantur, &c. | Finalment (e ha de notar, que pera formar los temps dels verbs deponents, y comurs;fels ha de fiagir veu a&iva proporcionada, guardant las reglas fobreditas dels temps de la veu pafsiva:y que los temps dels verbs irregulars fe han de formar de la mateixa manera , que los dels verbs regulars ab la deguda proporcio. | S6SEREEEEEREEEREEEEE SERES DE PUERORUM PREEXERCITAMENTIS. CPP. CIT. JI XIOQ. Artes orationis oto fuot: Nomen , Pronomen; Verbum, Participium, Przpofitio, Adverbium, lnterje&io, Conjun&io. Quatuor ex his declinatur Nomen, Pronomen, Verbum,Pacricipium, Quatuor Veró non declinantur: Przpofi:io, Adverbium, interj€&io, Conjunto. | LITERAL. Partes les parts oratioms de la orafió oo funt fon vuit, Nomen lo nom, Pronomen lo pronom , Verbum lo verb, Participium lo particip, Prepofit/o la prepo lició, vA doerbium loadverbi.I/niesyéirola interjecció; Conjuntiliola conjuncció. Qatraor les qu a ex is
10$. GRAM MA. INSTIT. LITERAL, Cafms.los cafos nominum dels noms., pronominum. del pronoms , & participiorum y dels particips fex - ftt fon. (iss Nominativus Nominatiu , Genitivus Genitiu, Dativus Datiu.ufecs[ativus Acufatiuy Vos eati vus V ocatiu, & Uf blativus y hblatiu. SENTIT. : D. A. Quelos cafos dels noms, pronoms , y parti4 €ips fon fis; Nominatiu Genitiu Datiu Acufatiu Vos. catiu y Ablatiu, 3 25 FPE Declinationes nominum (ad quas etiam reducitur. pirücipiorum declinatio ) quinque funt. Prima,que mittit Genitivum in diphtongon.ut hec Mufa Mu- Íx. Secunda quz mittit Genitivum in i: ut hic Doinus domini, Tertiaqug mittit Genitivum in is;ut di: 5ermo fermonis, Quarta quz mittit Genitivum in u5 ; ut hic Sen(us fentus, Quinta quz mittit Genitivum in ei : ut hic Dies diei. LITERAL. Dezlinationes las declinacions zomiaum dels noms ( ^d quas à las quals etiam tambe deelsnat:o la decli- DAclO Participiorums dels particips reducitur fe redueix ) qnte funt fon finch, Prima laprimera,25g - là qual mittit genitivum fa lo genitiu 37 & dsphion- &^^ eneita fletra x diphtongada: wt com es ara AM»- f^ Mnt la Muía, Secunda la fegona;qua laqual mitr4 genitivsm fa lo genitiu i2 s en eita. lletra zs com €sara bic Dominus Domini lo Senyor. Te:tía la tercera, que la qual ozittit genitiuum fa logeniuu 2 55 €n €ftatermipacio is; u com es ara bsc Se| mo | fit- - - m
LIBER I.- 109 fermonisYa paraula, Quarta la quarta qu4 la qual mittit genitivum falo genitiu ip ss en efta t erminació 4s; wtcom esara bic Senfus fenfus lo lentit, Quinta la quinta, qug la qual seiitir genitivum fa lo genitiu i» e; en efta terminació ei: »* com esara bic Dies diei, que fignifica lo dia. | ^ "SENTII. D.A. Que las declinacions dels noms ; à las quals fe redueix la declinació dels particips fon finch. La primera fa logenitiu eng diphtongo:; com Maa AMu[g. La fegona en5 ; com Deminss Domini. Va tercera en i5; com Sermo fermonis. La quarta €n 755 com Senfus fenfus. 1 a quinta en ei ;com Dies dies. T ESSET, Declinationes pronominum quatuor funt. Prima que mittit genitivum in i: ut E20 Mei, Tu tui;Sut, Secunda quz mittit genitivum in 755: ut Ille ilius; Iíte itius, Tertia quz ad primam, & fecundam nominis declinationem refertur : ut Meus mea meum; meimez mei: Tuus tua tuum; Tui tuz tuj. Quarta quz ad tertiam nominis deciinationem refertur ; üt Noftras noftratis, Veítras veftratis, LITERAL. Declinationes las declinacions pronominum deis pronoms quatuor funt fon quatre. Prima là primera que laqual mittit genitivum 5a lo genitiu iz 7, ep eftalletrai: sr com es ara Ege lo pronom ego , me; que fa lo genitiu mei : T» y tu , 4; que fa tui: $2; que fa fui. Secunda la fegona qu«la qual mittit gemiioum Íalo genitiu im sss en elta cerminació $9; et Ille illius , FEfle ifi4s ,com lile que fa illius ; 1: que
110 GRAMMAEG, ENSTIT; que fa iftius. T'eriia la tercera 444 la qual refertur Íe refereix ad primam, € fecundam nominis declie nati-V:5 à |a primera,y fegona declinació de nom: - nt Meus mea meum; Mes meg mei v Taus tua tuum; Tui ttt162:com eios ptonoms Meus inta meum; que fa lo genitiu Mei mez mei: Tuus tuàruum,que | fa Tui tuz tui.Qzarta laquarta 424 la qual refertur. | fe rtfereix ad teriiam declinationem à latercera de-. clinacio seminis del nom j ut Noflras üoflratis , Ves | Jiras ve[ratss 5 com Noftras que falogenitig noltra- | tis, y Veitras , que fa veltraris, CMTA SEC dA E amos 2a: : D. A, Que las declinacions dels pronoms fon quas tre, La primera que fa lo genitiu en zjcom Ego me;, Tu tii, fui. La Íegona en iss5 com Ile illius , Ifte i[lins. Latercera fe refereix à la primera , y fegona declinació dels noms adje&ius;com 7Mess mea "meum; Mei meg mesi Tuns tua tuumyT wi 14 tuns, Laquar- | ta fe refereix à Ja tercera. declinació dels noms ad- ^ je&ius de una terminació; com Noffras noflratis;V effras vefhratis. | bab «Sud É Conjugationes verborum quatuor funt. Prima quz habet a , produ&am aate re, in infinitivo ; ut Amoamas amare. Secunda qua habet e. produ&am ante re , in infiaitivo ; üc Doceo doces dexvere; Tertia quz habet e, correptam ante re, in infinitivos ht Lego legis legere, Qua:ta quz ha»et i. productam aute I€, 10 icfioitivo; nt Audio audis audue. LITERAL, | Conjugatienes les conjugacions verborum dels vesbs : : q«a -- E'
IIBEGM I. T1 quatuer funt fon quatre.Primala primera 2/£laqual babet te a efta letra a; produ am Marga ante ve antes de la particula re iz snfinst»vo en lo infinitivoyst v mo amas amare , Com Amo amas amare, Secundé la fegona 4«£ ja qual babet e, te eíta Iletra e , proés- Gay Marga ante re antes de la particula 16 jp zzfinitivo €nlo infinitiu ; »t Doceo doces docere ; com Doceo doces docere. Tertia la tercera; 47g la qual babet e, t€ eíta lletra e, correptam breu ante ve antes dela particula re, in infinitivo enlo irfinitiu; 2t Lego legis legere, com Lego legis legere. Osarta la quarta 21g la qual babet i, teeitalletra i prodatlam larga ante ve antes de la particula 1e , im infinitivo €n 1o "$innitiu ; «t JKvdio andis audire , com Audio audis "audire. «is SENTIT. D. A. Que las conjugacions dels verlis regulars fon quatre. La prime:a te la fegona perfona del preíent del indicatiu acabadaà en 45; y lo pretent del infinitiu en are;ab la lletra a antes del re llarga;scom uf»o amas amare, La (cgona te la mateixa perfona en e:, y lo:nfinitiu en ere, ab la letra e antes dele larga; "com Doceo doces docere. La tercera te lafegona perfona en is , y lo infinitiu en ere , ab la letra e'antes del re, breu ; com L«go legis lzgere, La qusria te ja fegona per(ona en 75, y lo efinitiu en ;re, abla z antes del re, lia-ga; com Jd wdire andis audire. T ESGES Voces verborum tres tuot, AGiva; ut Amo amas, Imperíonalis, ut àmatur. Pafsiva; ut Amor amaris. LI
112 GRAM M.AAT, INSTIT. LITERAL. | Voces las veus verborum dels verbs tres fuut. fon tres, vIEGiva la activa; st com uf£mo amas amar, Imperfonalis la imperíonal, st com Jf£zatsr Íe ama, | Pa[fiva la paísiva, st com J£ mor amarss etler amat. ! SENTIT. D.A. Que las veus dels verbs fon tres. AGiva,com vA mo amas. Imperíonal, com v£matur. Palsiva com vÁmoer amaris. SDSCECS EL Modi verborum quinque funt: Indicativus,Impes rativus, Optativus, Subjunctivus, & Infinitivus, LA E IPSLZA Ls ! 7Modi los modos verborum dels verbs quinque funt fon (iach. Indicativus Indicatiu, Ixzperatsvus imperatiu Optativus Optatiu ; Subjsniivus Subjuncu, Irfinitivus Infinitiu. | | SENTIT. -€—À D. A. Que los Modos dels verbs fon finch; Indicas. tiu, Imperatiu,Op:atiu,Subjun&iu,l nfinitiu, | Hans | Tempora verborum quinque funt. Pre(ens, prete4 ritum imperfe&um, p:eteritum perfe&uim, preteriz tum plufquam perfe&um, & futurum. | LiTERAL. Tempora los temps verborum dels vexbs quinque fnt foa finch, Pref2ns lo pre(ent, Preteritum imperftBi«m Yo preterit umperfet , pr geeritum perfetium lo pieterit perfec 3 preteritum pit[q4am perfctinm lo. preterit plufquam perfert, GC fuzsrag y lo futur. SEN-
LIBER L 115 - o SENTIT. : D. À. Que los temps dels verbs fon firch : Prefent, preterit imperfet; preterit peifet, preterit plulq:am perfet; y futur. doceat : TEST. Lok Tempora participiorum tiia funt : Prafens ut A« mans, Praeteritum ut Amatus, Futurum ut Amatu- Ius, Aniandus. LITER' AL. Tempora los temps. partie:piorum. dels particips tria (unt fon tres: Prefes lo prefent , 4t com Jf wans lo qui ama. Praeteritum lo preterit, «t com Jfmatzs lo qui es eftat amat, Fetargm lo futur ;4t com Jf- . faaturus lo qui ha de amar, ufziandas lo qui ha de fer amat. as SENTIT. D.A. Que los temps dels particips fon tres: Prefent , com J£ paps. Preterit ; com JA atus, Futur - com uf maturus, eIEmandes. L TEST ! . Perfong nominum ; pronominum, & verborum tres funt. Prima, ut Ego amo, Secunda;ut Tuamas. Tertia, ut 1lle amat. Vireilius docet, E LITEREALT. Perfonalas perfonas nomines dels noms , prono- .. fhinim del pronoms , & verborum y déls verbs, tres fnt fon tres, Prima !a primera , «r com Ego amo jo .amo, Secundala fegona , 4t com tr amas tu amás. Tertia la tercera,nr com Hle amat aquell ama,Vir- £litts docet Virgili enfenya., H SENUTR |
l4 GRA&MM fT, INSTIT. SENTIE D.A. Que las peciooas deisnoms , promoms 5; y verbs fon tres, La primera com Ége amo. La fegona, com T's àmas, La tercera com Ile amat, Virgslns, decet. T2 TEST sx Omnis nominativus eft tertie perfonz; preter4 quam Ego quod eit prime, & Tu quod elt fecundas & omne» vocativi qui funt fecundz períonz. LITERAL. Omnis neminaiivus tot nominatiu eff tertia pevfos 11 €» de laterceia períona ;. praverquans Égo excep tat Ego, qned lo qua! eff prima es de la primera , & 71» y lo vominatiu Tu.47o4 lo qual éff fecsiida es de Ja iegona ; C omnes vecativi y tots los vocatius 2$ los quals f/»nt. íon feeunda perf»n& de la fegona pers fona. : SENTIT. |. D. A. Que tot nomina es de la tercera perfona; - ex.eptat Ego ,que esde la primera , y T4 que esde. laiegona,juntament ab tots los vocatius. — — Advertencia. Aqueít pronom Ipf: pa iofum , y lorelatiu Qu; qus q12d poden fer de tota; ces perfonas.Lo ma:eix no:a Awarez , dels noms , y particips( exceptats los | vocatius , que f^inpre fon de fegona perfona ) com: Ero M. Tsllius defndi Rempublicam. adolefcens, non deftram (enex, Y'w fepvens, ac dctlus hae fevsbis. TEST. Nomen fubftanüvum eit , quod declinatur per | unum
QUCUBVR BIBOR UIS SC 11$ unum articulum , vel per duos tantüm : ut Hic Dofinus , hic & hzc Homo. LITERAL. Nomen [ubfiantivum io nom (ubttantiu eff es aquell q«od lo qual declinarur fc declina per »uwm wticnu- Ium per un article ; vel per duos Ó pec dos tantzm tantfolament : s: cóm Aic Dominus lo íenyor , bie: €* bag Homo, que (ienifica Home, : SENTIT. D.A. Que lo nom (uoitantiu es aquell ques decli na ab un, ó dos articles tantíolament: com ZZie Domanus; bie, C bac Hiovoo. — — | TEST. Adje&ivum eft quod declinatur per tres articulos, vel per tres diverías terminationes : ut Hic, & hzc, - & hoc Foclix ; Bonus bona bopum. | | LITERAL eK djettivum lo vom adjccxi eff es aqunell, 24od lo qual Zeclinatnr fe declipa per tres. articulos per tres arucles ; vel per tres diverfas termiuationes , Ó per t:es difereats terminacions : ur com ic, c bac 0 hoc Falix cola diuxo(a; Bonus boua bonum co(a bona, SENTIT. D. A. Que lo nom adie&iu es el ques declina ab tres articles , ó ab tres diferents termipacions ; com Hic, bac, G bos Felix; Bonus bona bonum, -T-B:3 qae | Relativum eft , quo refert aliquod. aotecedens; Ansecedens ver eft ; quod. refertur ab aliquo re;&- tivo. p H 2 LI-
116 GRAMM AT, INSTIT, : ob EAE R AGLa , rio? Relativum |o nom relatiu eff es aquell qued le quai refert refereix aliquod antecedens algun aotecedent ; ver? emperó aztecedens lo nem antecedent eff es aquell , quod lo qual refertur es seferit ab eligo . rilAtivo per a:gun reiatiu, SENTIT. D.A Q.e lo nom :elauu es ;quell , que refeteix algun antecedent ; lo nom antecedeat es aquell, que cs referit per algon rela.1iu, eLGnatoe q5.00 e Orat Do aDOn a2 0o cQn DE USU PARTIUM, TEST. AdijeGivum.& fubftantivum in tribus conveniunt; in genere, nuinero | & cafu: ut Vir bonus, LITERAL. "I diettivum lo nom adjectiu € fubllantiuumy lo foübítantiu conveniunt convenen sz tribus en trescofas; ip. genere €en gei eo. numero en numero, [o dcin y €n cas ; 4t com Vir bon»: home bo. SENTIT. ^ D.A. Qnelo nom tübitantiu , y adje&iu tia de convenir en tres cofas , en genere ; numero, y cas, com V ir bonus. el T E-S-EP Relativum , & Antecedeos in duobus conveniunt; ingenere, & Numero; ut Puerqui. — LI-
LIBER. 117 ! LITERAL. Relatioum lo relatu, & antecedens , y lo antece-. dent comvemsmat convenen iz duobus en dos cofas: 57 fenere en genero, & numero y numero; 4; com Puer lo minyó 49 lo qual. SENTI sem ..D. A. Que lo nom relatiu ; y antecedent. han de. concordar en dosco(as , en genero , y numero ; com Puer qui, Los qnas tambe convenen fempre en pers fona, | 10531.30513 : : TEXTO. Nominativus , & veibum in duobus Conveniunt in numero , & in períona: uc Ego amo, Tu doces. LITERAL. ,, Nominativus lo nominatiu., G* verbum y lo: veib. gonueni unt OUI in duobus en dos cofas 5 in nsmero en numero, €? zp.per(ona y en perfona ; 4t com Ego amo jo amo.; T'4 doces tu enfenyas. SENTLI. .. D. A.Que lo nominati y lo verb convenen en dos cofas; en numero y períona; com Ego 4m». T A d.6es, ISESS Lu Omne verbum a&ivum, vel actionem fignificans, exigit ante (e nominativum pro perfona agente, & polt (e accufativum , vel alium caíum pro perfona patienie, . LITERAL. Omne verbum atlivim vov vecb a&iu , vel fignifificans atliones à. que ligriica acció, exigit deos na Nominatiousm locas del nominaiiu a ite f*. ante: de fi 1 pro perfona agente per la periona a ag:nb ce atcufa- £r.
124 GRAMM AT. INSTIT, ticip ex si Synecdoches per fo:ga de la figura Syaeca doches. s Hz SENTIT. . . 13 D.A. Que lo cas del. acufatiu moltas vegadas fe regeix de algun verb per tranfició : ó de algun infiitiu.en rahó de fupofit , Ó de alguná prepofició y. altres vegades de algan nom adjectiu, verb;ó particip, per la figura Synecdoches. | VTE:S,E Vocativus (emperjregitur à verbo fecunde perfon» imperativi modi, in ratione fuppofiti, $uot qui. di:ant aliquando poai abfolute, aut regi ab inteije- &:one O., d | LITERAL. hangs ' Vecatiuns lo vocatiu fzmper regitur (empre fc re« geix 4 verbo fecunda perfona de verb de. la. (egona perfona £p ratione fuppofiti en rahó de fupofit, ust fupleo aisqur Grapsmatici y ha alguns Gramatichs, q*i dicant los quals diuhen , a/quando pone abfolute que a'gunas vegadas fe poía abíolutainent:, amt vegs à ques regeix ab interjettione Ode la interjecció O. | SENTIT. | D.A. Que lo cas del vocatiu fempre es fupofit de algun verb de fegona perfona Si be no fa'ta qui di» 24 que algunas vegads fe pofa abíolutament;ó ques zegeix de ja interjecció O. TEX T O. Ablativus plerumque regitur á verbo, media p € »poitione : noanuaquasm ex fpezciali nominis, ve: vete b: Ggnificatione;iaterdum à verbo, vel participio *X vi initrumenti,quo aliquid fit aliquando ex (co de i d
| LIBER I. 1214 parationis: fapé ponitur abfolute. . zi ^ SIDE RN A ! - Vblatiuus lo ablatiu plerumque. moltas vegadas vegitur à uerbo (c regeix de verb media prapo[iione mediant alguna prepofció : nennsmquam algunas vegadasex fpecialz fig nrficatione de la particular fig- ' nificació nominis, vel verbs del nom; Ó verb: znterdum algunas vegadas à verbo vel participio de algun verb, Ó particip ex vi sn/F; umenti per forga de inf- " truméent, quo aliquid fit ab ques fa alguna cofa: aisquando algunas vegadas ex vs.comparatioms per iaho de comparació : /*pe moltas vegadas ponitur abfolute e pofa ab(olutament. | SENTIT. D.A. Quello cas del aolauu a'gunas vegadas fe regeix de verb.mediant alguna prepofició;altres vegades per rahó de la efpecial fignificació del nom, ó |. Verb: altres fe regeix de veib,ó particip.en ral ó de inftrument ab que fem alguna cofa : altres de algün comparatiu, y moltas vegadas fe pofa abíolutament €n la oracio. ] LI
126 ; C66 EEEGEEFEEEE E Eee EEEEEK 5555550959559 9 TIT DE GENERE, ET DECLINATIONE Nominum , & Preteritis, Supinifque Verborum. DE GENERE NOMINUM. Carvur. I, I Os generos dels noms fe coneixen de tres mane; - ras, Primerament (e conexeràn per la figaifica, Ció ; y aixi aqueít nom Birrb;a es maículi . perque fignifica mafcle ; y eftos Gycerium , Euftochium lon femenins,perque íignifican femeila. Segonament,per laterminació: y aixi lo nom T'ezp/uz es neutre, pe:que fe acaba en la termina:ió »; Tercerament per la autoritat dels Autors;com aqueft nom Daza, al qual uns lo volen mafculi, com Virgili in Buchol, C^m canibus timidis venum ad poctle Dame Altres femeni : com Horacio lib. 1. ode 2, Et fueper)elo pa» vids natarant equore Damt. KE-
| LIBSER Il, 3 LET. ieu ORaCOe26047:29 010047 09022» ... R£GVL/AE SIGNIFICATIONIS. | REGLA I. ]orenee maique gcnus , nullo moftrante reponunt, ELLERAL Famina, ideft . momen Faming lo nom de feine. lla, 44e y 4as; id €i,50m«n Maris 1o nom de Ms. cle reponunt pofan genns ioo generoyns/.0 moflrante Íens qne ningu ho enienys. SÉNTIT. D. A, Que tot nom tant propi , com apellatiu de Maícle , es del gencro maiculi ; y tct nom tant propi com apellatiu de Femella , es del genero femeni, De Maícle, ccm Hic v/£neas, JM nchifes , Palias ant5, reas ,Pater , Frater. De Femella , com 4£6 Dido,O yzpias, Giycerium, Mulier, Mater,Soror. KEGLA I. M afcula funto tibi, quafi mafcula: Feemineumaque, Sit, quafi femineum. Mars eft pro tefie , Venuíqce, 2 LITERAL. Quafi mafcula Yos noms femblants als mafculins fhnto fern tibi pera vos mafén/a malculins, gve y quafi femineum. lo nom femblant al femeni , fj? fi. famineum femeni: Mars aque(t nom Mars, que fi; nifica lo Deu Marte eff pro teffe es per exempleygec y Venus,y 1o nom Vtnus que fignifica la Dioía Ven: s. SEN-
128 GRAMM.AAT, INSTIT; SENTIT. T. D.A. Que tot nom pintat , ó fingit , á femblanca de mafcle , es del genero mafculi : com ZZic Mars, "Apollo, Jupiter, Neptunus, Michael, Boreas. Y tot nom pintat; ó fingit à figura , o femblarga de femella, es del genero femeni : com Zee Venus ; Juno; 5 Diana, Pailas adis. j | REGLA III. Eft duplicis generis. recipit quod fexus uterque, : LITERAL. ; Nomen (up. lo nom , quod al qual fexus tterqué un fexo, y altre, co es malfculi ; y femeni, recipit lo admet, ó abraga, eff duplicis generis del genero co» mu de dos. | j SENTIT. UA 5 D.A.Que los noms que figaifican cofa mafculina; y femenina (on del genero comu de dos , quaat per lo femeni no tenen vocable , que b: xe.del mafculi: | com Hie, €" bee Civis.Comes,Pa ens, Martir. RKEGLA 1V. Eft commune trium , quod ad hxc jungis quoque neutro, ^ l LITERAL. Quod lo nom que a4 bc, id ett » preter bge duo gea uera , à mes de eitos dos generos fobredits, quogae tambe jspgss neutrolo ajuitau al neutre, eff es com mune trium del genero comu de ues, SENTIT. SORA VEUZOS D.A, Que los noms; que fignifican cofa mafculina, femenina , y neutra ( com fon tots los adje&ius de una fola terminació)íon del genero comu de tres: com
CUTEURFEXUS-CO 129 Com Hic, & bac, & boc Sapsens | Prudens, KEGLA V, , Menfes cm Flnviis, fexo diftingve virili, : LiTERAL,. : DifHngue di(tinguiu vos fex virili: ab lo genero maículi ees; id eít. nopoina menfium los noms de meíos, cum fluviis , id elt , nomipibus fluviorem ab los noms de rius, | SENTIT. D. A. Que los noms propris de Mefos , y de Rius fon del genero mafculi, De Mefos com Jf priiis Otfober, November.De Riuüs.com T 1grss ,Lber ,uÁ var ,5i- Corss, ' REGLA VI. Arboris eft nomen muliebre. 1, Sed excipiatur, Hic Rubus, & Dumus, foliifque Oleaiter amaris; Ee LITETAL, Nomen arboris 1o nom de arbre eff muliere es del genero femeni. SENTIT. D.A. Que los nom: propris de Arbres fon del genero femeni : com Zapras , Fiens , Jf bies V lnmns, Populns, 1.Excepcio. Litera, (Sed empero excipiaror. exceptefen! Hic Rubus, aqueít nom Rab2s Romaguera, c y Dumus mata.ó eípinal , que y Oleaffer Oliver bort felis amaris ab las fullas amargas. SENTIT. D.A. Que eftos tres.noms Asbus, Dwumus:y Olea- [ler per la regla general avian de fer femenius, y fe I ex- E. s s2asdiüiindgdpc Hunt
130 GRAAMM AT, INSTIT. exceptan , que fon mafículins. |y cM 2, Éxcepcid, Neutra Siler,Robur,dic Suber, Acerque;L aburnum; LITERAL. Dic digau vos Ser. que lo nom Siler,que fignifica efpecie de Vime , Robur Koure ; Swber Alzina fures ra,que y v Acer aceris lo Acer, Laburuum lo nom La« buipum, €lpecie de Roure,sestra funt íon del gene ro neutre. 432 | : SENA EUsos20! 02.5 4 D. A. Qae eftos fiach noms de arbres Ssler Robe; Suber, Acer, y Labwurnum fon dcl genero neutre, ... KEGLA Vll. T Infula cia&a mari , Navis cumque Urbe, Poema, Founipei generis lunt. caufa fignificati. di^ LITERAL, | [ Us: Infa!a, id eft nomen Ipfsla lo nom de Isla cinta citcuida mar: de mat; Navis, id ell momen Navis lo dom de Nau. que y Poema , id elt nomen. pecmatis.lo nom de poefia cum Urbe, id. eft eum nemine Urbisao lo nom de Ciutat fant fon femines generis del genero femeni. caua per caufa fignificats. de la fignifi. cació. | SENTIT. D A Que los noms prop is de Islas, Naus,Ciutats, de obres. à fauies p»eucas, fon del genero femeni, De Ilas,com Aedzs Cypras. De Naus, com Centaurus, Pifiris, Jd rgos, Dc Ciutats, com Barcino, CeiVaria, Romas JA dia, Cartago. De obras, o Faulas poe- "ticas, com-Esanibus,e neis. ui : | Ad- : 3
del genero fement, EUR BMEON INS 131 Advertencia. Eftos noms diu lo Autor ; que fon del genero fe« meni, per raho de la fua fignificació cara fi; 2: fi A- 1: : co €s, perque en elis fe fobreenten algun de Citos noms Infula, Navis ,'Urbs , o Fabula, los quals fon , KEGLA VIII, Di&io non nomen, pro nomine fit tibi Neutra. | LITERAL. Diélio la dicció no» noz:z que noes nom pro Nomint pofada en lloch de nom ; fi; fia tib pera vos, neutra del gennero neutre, | : | SENSEITI - D.A. Que tota dieció , que no es nom , fino ques pofa en lioch de nomi, es del genero neutre: com 5c;- ve , Mentiri , Mane , Cras:com €sara Seire tunm mbil eft. Mentsri non ejt meum. REGLA IX. a Neutras pone Notas, feu Gracas,five Latinass — 3» Sxpé camen profert Muliebzes fermo Latinus.. de m LITERAL. * Pone pofau Notas las letras five Gracas ara fien Gregas [ive Latinas ara len Llatinas , Neniras del genero neutre: tamen empero f:rmo Latinus lo idioma Llati fzpé moltas vegadas proferr las pronuncia suuliebres temenines. | SENTIT D.À. Que los noms de liecias tant Gregas , com Llatinas, ó Hebrascas fon del genero neutre. Quant «n ells fe fobreenten lo nom £E/ementam, Llatinas; I com
132 GRAAMMACT., INSTIT, com Hoc 4,8 ,C. C c.Giegas;cem Hoc IK Ipha, Bitag Gamma, Cc Hebraicas ; com vf lepb,Betb,Gmsimel, €. Pero quant ep eils fe fobreenten lo nom.hiteral, fon del genero femeni;com Jf prima e[l omuinm lita - ferarum, : Advertencia 14. 0 i Deíta manera ios noms de Kius poden tambe fer del genero neutre , (i en. «l's fe fobreenten lo nom Flumen , linguiarment quant ho demana la termina.10: com ZZoc Metaurum, Crufliminum; Iadee, Y lo mate:x es dels noms de Arbres, (5 en ells fe fobre. enten o nom Lignum; com foc Buxum,boc Acer, Finalment los no ns de. 1slas, Naus ; Ciutats; y Poefias, «lgunas vegadas tenen lo genero fegons las 1e. ga» de la terminació, y no de la fignificacio, Adverteacia IT... De las reglas deinunt. ditas ie «xceptan los noms feguents; Daponum . Mancipsum , $cortum , que fon heucuies. Latbe nom de Riu esfemeni, De Ciutats fon neutres los feguents : Toletum , Complutum; Aegdwnum T ybur , Reate, Pranefle Cere, Zeuma; y eftcs altres lon. maículias : Parifrs orum Bures orum vA gregas, Narbo, Sulmo Can.puss y altres que ab lo us fe spend. an. Y geoeralment tots los noms acábats en zm de qua fevol frznificació que fien (on neutres: exceptais los noms propris de homens, que fon mafculins; com Dzatium Pegniam; y de donas,que fon femenins ; com Giycerium, Enflochium.-.— 70- KE-
"EIBER II. 135 432942094209 290229 a5 00 «5 0 eL06 ^REGVL.£ TERMINATIONIS. Advertencia. py principi Antoni à las Reglas dela terminació dels noms feguint lo orde de las vocals en que acaban; y defpres de las confonants: de las quals ne dexa algunas ; com íon la B.F.G.P.Q Xc. perque nos troba nom en Llati que acabe en alguna dellas. REGLA. I. Nomen quod fit in A finitum; dic: muliebre. | ski gLITENR AL. - Dic digau vos muliebre del genero femeni zomen lo: nom', 44ed lo qual fit finitu:t fie acabat $2 Jf en ea eíta lletra A, ais. SENTIT. .. D.A. Qaelos noms acabats en Jf dela primera Declinació ion del geneco femen; com ZZ«c Detirina,Cuva,Épiflols Aura Procel.ajUncia, Aii 1, Éxcepi do. Accedunt maribus Popa venter, Scriba, Lanifta, Scurraque, cum Lixa, fin.s Adria, Vacia Pata; Vernaque cum Kabula , Caculaque , Agrippaue junges. | LITERAL. , Popa aqueit nom Popa , Vente; pres per home go. los; Scriba que fizaifica EKriva , £azifla Meure de e£- I
140 GR.A4MM.AALT. INSTIT. El;co es Mel, y Fel los quals fon del genero neutre; REGLA IX. Nil, nihil eft neutrum: Vigil;& Pugil efto duorum, : LITERAL. Nil aqueft nom Nil efcrit fenfe 7 ; Nibil efcric ab H, que fienifica no rcs eff neutrum es del genero ncu:re : Vsgil aque(t nom Vigil,vellador effo duorzss fera del genero comu de dos, c Pnugil,y lonomPu. gii, ltuy:ador, SENTIT. D. A, Quey ha tres noms acabats en I/, dels quas Ns, 6 Nibil efcrit ab. ; à (ens ella es del genero. neutre, Y Vigil y Puril fon del genero comu de dos, A mes dellos fe troba Magi; que fignifica cert Peix, lo qual esdel genero mafculi, Per R. E G. T0: y XI. OL;,UL. -: : ^s Solus in O1 ef Sol, Hic Coníul dicitur effe: Sed ramen ad duo funt communia Przful, & Exul. ; LITERAL, 5H : $2! aqueft nom Sol, que fignifica lo Sol ef? f4/us es tot fol i2 Ol acabat en Ol. Conful aquelt nom Con. fil, que fignifica furat, Conful , ó Conceller dicitar fe diu effe er Hic id eft mafculini generis del gene ro mafculi : Sed. tamen empero Pref«l que higaifica Prelat , C y Exul deiterrat , funt communia [oa camuns ad duo à dos generos, | SENTIT. D. A. Que aqueft noii S01, que es nnic acabar.ed 9; es maí(culi, Y deis acabats. en s 5 Conful:es. amafeuli; y Pr£fal, y Ex&i (on del genero comu e S. XKE-- Uo RE
LIBER IL-- 143 REGLA XII. ARE A M. Sit commune trium tibi Nequam, nec variatur. | LITERAL. : Nequam aqueft nom Nequaim ; que fignifica cofa mala fit fia tb; pera vos commune trium del genero comu de tres, nec variatur nis varia per cafos. is S.£. NF Es , D.A. Que lo nom Nequam indelinable es del generocomudetres - : E REGLA XI. U M. Um, neutris junges; exemplo fit tibi Templum, LITERAL. - Iunges juntaréu sm 1d eit nomina finita in um los noms acabats en um , neutris als neutres ; Tempium aqueft nom Templum , lo Temple (i tib; exemple; ferveícaus per exemple. | SENTIT. D. A. Que los noms acabats en 4 (on del genero eutre : com JZteenzm, buxum aurum, argenttm, pomuss, Saguntum, Cc : REGLA XIV. ÀN , IN. Gracum nomen in Án , & in In , fit femper & eft mas, LITERAL. Nomen lo nom iz J£ n acabat en An, C i In y en Tp fit femper Gracum (ia fcmpre Grech, & eff mas y es del genero mafculi, SEN-
145 GRÁMM.AT. INSTIT; SENTIT. D.A, Quelos noms acabats ea Jfz , y en Ia fon Grechs ; y del genero mafculi: en 747 coi Titan; Pean : cn Iz com Delfin, Salagain. KEGLA XV. E N. En, dabitur neutrís, 1. Sed fünt mafcula Lichen, Ren,Splen,atque Lien,Atagen,cum Pe&ine Flamen: Addis Hymen , & quod Cano compofuit tibi nomen, LITERAL. !oi38 En lo nom acabat en. kn dabitur (erá donat neu tris al noms neutres, h SENTIT | D.A. Que los noms acabats en Ex fon del genero neutre; com ÉExazen, carmen, gevmen;Fiumen, Nu, men. : Meroe : I. Excepetb. Literal. | Sed empero Lich:z aquelt nom Lichen que fignifica volatica malaltia Ze» Ronyo, Spiex la trexara atque y tambe : Zien |a. melfa, Jfragen Francoli, Flamen lo Sacerdot , cas Petline ab lo nom Pe&cen la pinta fsnto (eràn mafcula mafculirs. vf ddis ajuf-- tauhi ZZyzie5 aqueít nom Hymen, lo tel virginal, y nomen Yo nom , 4504 al qual Cano lo verb Cao is cantar compofuit lo opogue fes pera vos. T D. A. Que eftos vuit noms acabats en Ez fon mafculins, als quals fe ajuítan los compoíts de Cano.que tambe fon del genero mafculi:com Tzbicen, Lyricen; Cornicen, Tubicen, Cc. KE- |
REGLA XVI. sd Av x QN. LÀ Nomen in On Grzcum ubi lit. maribufque repones; Ln LITERAL, vt Nomen lonom iz On «cabat en On fit Grgeuze fia Grech tiba pera vos ; que y repones lo pofar&u oaribus ab los noms maícu!ins. | erts SENTIT, .. D.A. Que los. noms ac;bats en On ( que de ordinari (óh. Grechs ) fi fon de la tercera Declinació fon del genero maículi: com Canon, o gon, Demon. EX I. E xcepen. : Ex his paucatamen íunt foc mieis adhibenda. LITERAL. J Tamen empero pauca uns pochs de noms ex bis de ehtos funt adhibenda íe han de ajuftar femineis als femenins, T. SENTIT. J.A, Quey ha alguns noms acabats en Oz de la. | tercera declinació;que fon del genero femeni : com Sindon, A ieyoti E don Icon y altres, 2. Excepcta. . Ef neutrum quod non dec'inat tertia nomen. LITERAL Nomen lo nom q4d al qual Tertra la tercera de- Clinació ex declinat no. declina eff neutram es del genero neutre, SENTIT. D.A. Que los noms a. absts en Or de la. fegona declinació ion del genero neut:e: com IJiez, Barb:- 100 , Épiteion, VA ntitoeton, Colon, Pelion, Diapaffon» Di4-
144 GRAMM AT, YNSTIT; Diatbeffaron , &c. RBGLA XVII. ts AR. | 4 N omen in Ár,neutrum.r Sed Par tria debet habere, gHows LITERAL. : Nomen lo nom sz Jfr acabac en Ufr,, neutrum es del genero neutre. agi SENTIT. D. ^. Que los noms acabau en ufr fon del genero Beutre : com Jwbar calcar. pulosvar torcular. | I. Excepció. Literal. Sed empero Par lo vow var ; quant fignifica cofa igual debet babere ha de tenir trja tres generos. SENTIT, - D. A. Qae aqueit nom Par quant es adje&iu , y fignifica coía igual, es del genero cemu detres:jun4 tament ab lo: feus compofts, que fon Compar impar, difpar , ('1par , Y fepar. Pero Par (ubitantiu , que fig4 nifica un parel!; es neutre per la regla general. REGLA XVIII. E R. Er finita tibi funt mafcula, 1. Neutra tamen funt: Spinter Iter, Kuder. Laíf*r, Piper,atque Papaver, Et cum Vere Sifer, Uber, Cicer; Adde Cadaver, Zinziber, & Tuber. :, Cura Matre reponito Linter. LITERAL. Finita losnomsacaba:s Er en Er fant fon wa[cula mafculins 35; pera vos. SENTIT. —. 7D.A. Que losnoms acabats en Er fon del genero maículi: com Liber J£ gar ;Venter ,JAffer eris, Mata. 1,EÉx-
LIBET IL | 14$ " Y. Excepcié, Lsteral. Tamen empero Spinter aquel nom Spinter , que fignifica manilla Iter cami, uder bruticia,o eícoms braries j Laffer füch de benjuy , Piper.pebie ; atque, . juntament Papaver caícall, &" y Sifer xerevia , evo « veré ab lo nom Ver la primavera, Uber la mamelia, Cicer ciuró funt neutra (on del geneto neutre , aide ajuftauhi, Cadaver aqueít nom Cadaver, que fignificacos mort, Zinziber gingebre, &'y Tuwber,que fig» nifica Tofana, | | SENTIT, -. D.A. Que eftos tretíe noms acabats er. Er ; $pin- $t" , Ó'c. fon del genero neutre, | w- Advertencia. -.-À efto: fe han de ajuítar lo nom Verber eris acot: y Laver eris certa herba , que cambe fon neuties ; fi be Laver eris algunas vegadas fe troba femini, : 2. Excepet. Literal. Reponito pofareu Linter al nom Liter, que figni- . fica barca, ó efquif,cwm Matre ab aqueít nom 44a. ter que fignifica mare. | GCOS.ENSTIESER D.A. Que Zipter es del genero femeni ; aixi com lo nom /A4ater, 5. Evceprio. Commune eft Pauper cum Pubere, Degener, Uber. LITERAL. Pauper aqueít nom Pauper que fignifica pobre, ejf commune €s del genero comu de dos , Degener lo nom Degezer el que degenera dels feus ; aes cofa K er-
146 GRAÁAMMAT: INSTIT; fertil , eum Pnubére ab lo nom Paber , que fignifica Jove. [2 SENTIT. ! D.A. Que eftos quatre noms acabats en Er : Paz per, Puber ,Degéner,y Uber,quant fignifica cofa fera til, fon del genero comu de dos. | j REGLA XIX. IK. | i Ir, maribus jünges. 1. Hir , Gadir fint tibi neutra, | LITERAL Es Junges ajuftaréu Ir lo nom acábat en Ir; maribus alsmaículins, ^ à) SENTIT:^;::75»5er/ à D. A. Que los noms acabats en Ir , fon del genero maículi:com Vir, Leviv Trevir, Duumvir ,Triumvsr, lI. Excepeib. Literal. — 3 iR Hir áqneft nom Hi» , que fignifica le palmell de la ma; Ga44jr la Ciutat de Cadiz (int fien meurra del genero neutre til; pera vos. SENTIT. D.A. Que elítos dos noms acabats en Ir : Hr ,y Gadir fon del genero neutre, nino (s REGLA XX. 32 24 O R. Mafcula funt & in Or. 1.M»liebris ponitur Arbor. LITERAL. Et-y nomina, fupleo finita in Or los noms acabats en Or fnt fon mafcula maículins. SENTIT. | D. A. Que los noms acabats en Or fon del genero maículi; com Zabor,FLonor, Door, vr-
LTBER I 147 I.Excepcio. Literal, ; Ufrber aque(t nom Arbor ,que f; uhoie Arbre potitur muliebris (e fa femeni. SENTIT. D,A.Que aqueft nom .Abo* es del genero femeni. 2. Excepto. Neutra dabis tantum Cor , Ádor ; cumque /Equore, - Marmor, LITERA or DB neutra fareu. ncutres. Cor aque(t nom pe que fignifica lo Cor, 4 er efpecie de forment , que y Marmor Marbte,cum v/£quore abo nom e/£ quer; que fignifica Mar, tautum tantíolament, SENTIT. .D.A. Que eítos quare noms Cor, Jf dors Égir.y Marmer fon.del genero neutre. 3. Excepcia. Gollativa duplex retineat genus, & Memor, Au&or: LITERAL. .-: Collativa los noms comparatius rerznezt guardan duplex genus doblat genero:& Memor y aqueft nom Memor ,lo quis recorda , J£ 4&or y aqueft nom Au- &or, que fignifica Autor. SENTIT. D A Que los noms comparatius enla primera veu acabada en Or , (on del genero comu. de dos: com Brewuior, PINJAAFUP: YPioiiiorijüntámene ab efto: dos fabltantius Memor, y. I utor, Apendis. Et Diu componit Co;puique, C.lorque, Decufque, K 2 LI-
148 GRAMM.AT. INSTIT. LITERAL. Et y quod lo nom que , q4e y Corpus aqueft nom Corpus que fignifica cos , componit compon 5 que y Color |o nom Color que fignifica color ; qwe y Decus lo nom Dec: hoara , retinet guarda. duplex. genus doblat genero. | SENTIT. D.A. Que los noms acabats en Or, compofts de eftos tres noms Corpus,Color, à Decus fon tambe del genero comu de dos. De Corpus, com Tricerpor, bicorpor. De Color, com Decolor ,dsféolor concolor. De Decus, com Indecor ,dedecor., ; | REGLA XXI. UR. Ur; neutrale dabis. 1. Sed snafcula funt tibi Furfur; Turtur;avis,piicis; Vultur; Satur; Aftur,& Anxur. - LITERAL. Dabis donar&u Ur lo nom acabat en Ur , zeutralé del genero neutre, SENTIT. D. A. Que los noms acabats en sr, fon del genero neutre ; com Fslgur Murmur,Rebur ,Ebur. 1, Excepeio. Literal. Sed empero Faurfur aqueft nom Furfur;que figni: fica cafpa, T'urtur "Tortola avis.pifcis aufell;Ó peix; Vaultur |o Voltor , Satur fart, Afl»r home de Atturia, C y MEnxir que fignifica una Ciutat; (int ien sibi pera vos mafcula mafculins, S-E:NTTTT., D, A. Que eítos fis nomas acabats en Ur : Furfur; T'urtur pres per lo aucell, ó per lo peix, V pitur; Sa« tur, inan
E s "EZIBER IL: 149 Ur, UM flur, y MEnxnr fon del genero mafculi; 2. Excepcio. Communis generis tria fanto: Fur,Ligur, Augur; LITERAL. T'riaeftos tres noms, Fzr que fignifica lladre, Lj- £9r Genovés , If ugur. Adevinador funto ferán communis generis del genero comu de dos. SENTIT: 'D.A. Que etos tres noms acabats en Ur: Fur ,Li« £^; IK ugur Íon del genero comu de dos. REGLA XXII, AS. Foemineum pones quod in As finitur, ut /Eiflas. LITERAL. Pones femineum faréu del genero femeni 4404 al nom que finitur in Js íe acaba en As: 4t axi com e"Eflas lo Eftiu, SSASSSE-ANDT-I T. D.A. Que los noms acabats en /£5 de la. tercera declinació fon del genero femeni: com Pete[ffas,tempoffas honeflas atasyvoluntas. 1. Excepeio, Sed junges maribus As aísis. Vas vadis, & Mas. LITERAE Sed empero junges ajn'tareu maribus als mafculins J£ s aqueít nom 215 aff/s. que fa lo genit afis, y fignifica certa moneda , V/as lo nom Vas vad:s, quant fa lo genitiu va4:s y (ignifica fiauga,C" y Mas lo nom 73s que figoifi: à M (cle. SENTIT. D.A, Qae eftos tres noms Jf 5 4fii5,V 45, quant fa lo
zz. GRAMM AAT, INSTIT. ccleftibus, & inférnis. Loculi orum. Bo/fa ; ? bolfichi - * Liberi orum. Fi//s ; à uets, Pofteriorum.. Efdeveni- . dors.Pugillares ium. T'4uletes per efcrimrer. Codicilli orum, Cod;eil del teflament. Antes ium. Cep. Calles ium, F;/ats, Carceres erum, Corrida per igualar los. Cavalls. Furfures um.Cafpa.Lemures um. Fantafma. Manes ium, Uf rimes de morts, Codlites um. Ceiefzials, Majores um. Jf ntepaffats, Minores um. EfZevenidors, Natales um, Natsivitat. Optimates um, Bons ciutadans, Primores um, Proceres um, Prizcipals.Penates um.Ders de cafa. Quiritesium, Romans, Sales ium,Donayres.N epres ium, Efpznas, Artusuum., Membres. Annales ium, Coronicas. Aborigines um. . Ceris Pobles de Italia. 1 Femenins , que de ordinari no tenen Singular: Argutie arum. fgudezas, Antiz arum, Cabells devant del cap. /£des ium.Cafa. Antenne arum. - 107.5. Bige arum, Carro de dos Cavalls. Qsadrige arum. Carro de quatre cavails.Copie arum. Exercit, Cunz arum. Brecol. Ceremoniz arum, Ceremonies, Kalendz arum, Zo primer del mes. Divitiz arum. A. quczas, Dire arum. Furies del Cel, Excubig arum, Gzardes. Exavig arum. Defpulles. Exequie arum, . Exequias. Ferig arum. Feffas de guardar. Facetiz arum. Donayres, Fortune arum, JAiquezas. Genz. arum.Galtes,Giogive arum.Gengives.Inferie arum. Ofertes de morts. Ynimicitie arum, Enemifjars, Vilecebre arum, JJ falagament s, Yaducie arum, T'regses. Infidiz arum, Jf guajts, 1dus uum, Los Idus de! mes. Tids
| AGIBER IH: 12$$3 Latebre arum; Ufmagatalls de bomens, LaGes ium, Tripes menudes. Litterg arum. Lletra que fe etmbia. Mine arum, vfmenagas. Manubie arum. Robo del camp. Nunding arum.Fires.Nuge arum. Zrles,Nu- "prie arum, Bodes, None arum, INozes del znes. Nenie arum, Cazt de tort, Nares ium. Nas, Optsium.A;- |^ quez.4s, Palee arum, Palla, Preftigie arum. Jochb.- de P«ff^ pafa. Plage arum ; pro reu. Fslats, Primitie "arum; Prisicies, Quifquilig arum, Cofa de no ves, ' Reliquie arum. Sobrailes. Sortes ium , pro oraculo, * Devinacio. Sordes ium. Bruticies, Scope arum; Efcombres, Scalg arum. Efcales,- Sentes ium. É/pines: Therme arum. Effubes,o bany.Tenebre arum. Fofcaq Trice arum.Los eabells que smpedeixen.VaWe arum. * Portes, Charites um. Las gracies, Phalezg arum. eK dorns de cavall. Alpes ium. los Uf lpes montanyas. Ambages rum. Rodcos.de paraules, Ante arüm. Lo dalt abaix del portal. Decime arum. Los delpries, Cántes um. F/antas de Orge. "Neutres , que de ordinari no tenen Singular. Arma orum. ufrmes. Ca(tra orum. Real del Exerz c:t. Crepundia orum, Zo/gaims. Cunabula orum.Incunabula orum. Brecél. Cibaria orum, Menjar, Extaorum. Z/ens. lia ium. Lloms. Jüga orum. uf itzras de montanya. Jufta orum.Exegnuies. Luítra orum. vA magatall. venia ium.7Maralla.Magalia ium. Mapalia uum, 7Mailada de Paflors, P:ccordia orum, Ez- Tranyes. Spolia orum, Robo de camp. Serta orum. Garlandes, Spon(alia orum;vel ium. Efpofalles, T xipu- CUN "- 4M wey
2$4 GRJE MMAT., INSTIT. pudia orum. Dazces.'1 e(cua orum Ziochs no anrats: Tempe Llochs deletlables. Tot, Quot. Fondo. L/sara. Padenda orum, Verenda orum, £as vergonyes. Munia orum. Carrechs ,oficis. Aulga orum. T'apifferia. Comitia orum; Cors. Vinacea orum; Brifa j 0 rapasdevayms.Bellaria orurn. Llevans de tàu(a Oculacia orum. Ulieres, Vivaria orum. -Llocbs clofos. de animals fa'uatges,Koborariaorum,Zo mateix. Apiaria orüm, JI beilar..Mellaria orum Lo maters, Bona oram. & quezas, Parapherna orum. Bens proptis de la maler. Feitorum. quoque nomina : ut 5Saturnalia orum, vel ium.Feffes.de Saturno. Bacch nalia o:um, vel ium. Fefles; de Jaco, Vioalia orum; vel jum. F»fles del vi.-&gonalia. otum , vel ium. Feffes del Deu JA gon. Quinquatria orum , vel ium, Feffes de Minerva. Neptunalia orum , vel ium. Fefles de IN'epismo, V ulcaualia:orum;vel ium. Feffes. de-Vnlca- no. Lupercalia.orum;vel ium, Feffes del. Deu Pan,Et | eodem modo de reliquis. | LBS... WE Lib-i quoque torum , qui Grece , aut'ad imagis | nem G:e.orum, opera fua infcripferuat: uc Rethborsca orum. Oeconomica orum. Eibisa orum, Buéouca orum. i SENTIT. D.A. Que à mes delsnoms fobredits , careixen també de lingular; las Infcripcions, o titols. de libies. eü Grech:ó fetsà imitació;ó femblanga dels Grechss com Rethorica orum, Oeconomica orum, Ethica. orum, Bucolica orum, Chronia orum. Analit:ca4 orum;Georgica orum, Biblia orum; Dialectica orum- Phys 4 E
LIB EG I. *$$ TEST. | Commmounia trium generum funt nomina Numeala , cacentque' numero ímgulari : preterquam Unas una unum 5 quod caret numero multitudinis; /^nifi cum jungitur nominibus pluraliter declinatis, Sunt autem omnia indeclinabilia ufque ad centum : preterquam tria prima , hoc eft. Unus a». Duo du dno, Tres , C tria. SENTIT. D. A. Quelos noms Numetals , y Cardinals , fon :del genero comü de tres.y careixei tambe de pümc.. zo fingular : Exceptat Ursa p, que careix de plu4 ral;Ínoes quantíeajunta.ab noms declinats tanfolament per lo;plural. "lots los quals :noms Card «4 nals , ion fempre indeclinables : com Quatuor quinque; fex, feptem ,.&c fins à cent, Exceptatslos tres primers: goes, Unusa m Duo dug duo, y Tres, & tra, Pero de cent en avant, fe declinan: com Dvcenti za. Trecentiea. Mille Ad:eáiu, esindeclinsble: »quant'es fübítantiu , encaraque en lo fingular es indeclinable; pero en lo plural te Millia, millium;miillibus, &c. : :Phyfica orum, TEST. Siopulari preterea numero carent nomita Dividua, (iveper certos numeros diftributiva: utSinguls 4 4. Bini ea, Terns eu, Qvaternia a; Quini:d a. SENTIT. D. A. Que los nonis niimerals diflributius , tambe €areixen:de nume:o üngular; com Singuli ea, Y ai- | xi T AO S nep PK E
26 GRJAA4MMACT. INSTIT, xi dels demés. Si be eítos algunas vegadas fe trobari en fingular , Binus , Ternus, Centenus. : ANOMALOS DE LA QUARTA manera : £o es, que careixen de al-.— guns caíos. | |:ECE:S: TX Vocativo carent nomina interrogativa : ut Q«is? Qualis Quantus € quando cum interrogatione pro« feruntur, Et infinita : ut Quidam ; aliquis. Et Relativa : ut Qi , qualis, quantus, cum ad aliquid referuntur, Ex negativa :ut A g/[p5, nemo, Et diftributiva : utuf obo, uterque, Et que fupra memoravimus, Bini & a; Terns e a, Cc. | SENTIT. D. A. Quelos noms Interrogatius: com Quis? Qualis ? Quantus ? careixen de voca'iu.. Y també los noms infinits que fonlos que no fignifican perfona determinada : com Quidam, aliquis. Y los relatius : com Qui , qualis, quantus ; quant fa relació à algua na cofa, Y los negatius : com Nullus; nemo, Y final4 ment los noms diitributius: com Ambo .uterque;jun« tament 35 los numerals ya referits : có es , Dini ea. Terni 2 a, &c. Eftos quatre noms Jus juris , dret , ó caldo, Rus ruris, lo camp , Os oris. Boza, Mare maris, Mar, Y los noms de la quinta declinació , careixen de genitiu, l
opegLEROBOE ROdIHSe- 262 tiu, datiu , y ablatiu plural : excep:at Dies , y Res. Satias, ó Saties, faítich ; te cantíolament nomina« tiufingular, .... Dos ,. Prato , cofa prefent , ce tantfolameut nominatiu Íingular, y plural. | , Expes » coía fens efperanga : te tantfolament nominatiu, y vocátiu fingular. TAE Fors , la fortuna ,te tantfolament nominatiu , vocatiu, y ablatiu fingular: Fors, ó Fors à Forte, Vis, forca , te tautfolament nominatiu , acufatiu, vocatiu;y ablatiu fingular: Vis,vim,ó vis,à vi, En lo numero plural te tots los cafos; Vires; virium; viribus, &c. IM sas IN .. abi, fanch corrumpuda,te tantfolament genitiu; y ablatiu fingular:'Tabi á tabo. ,, Eftos tres Ditionem à ditione ,(enyoria. Laterem à latere, Rajola, Vicem à vice,la dita, ó Moch;tenen tantfolament acufatiu , y ablacu fingular. Pero Laterem ; y Vicem en lo numero plural tenen tots los caíos. c! . Tantundem , altretant , te tantfolament nominztin, genitiu, y acu(atiu fingular: Tantundem, tanti4 dem, tantnndem. | .. O Maá&e, o Maüi, aumentat, vocatiu fingular, y plural tantfolament,- ali eR Eftos fis: Sponte, voluntariament; Impete, impetut; Natu, naixenfa; Obice, impedimeni; No&u. de ait; Diu de dia, tenen tantfolament ablatiu lingular. Eítos dos Suppetias, focorro de gent; Inficias, ne- Bacions, tenen tant(olament acufatiu del numero. plural, X R Gra-
3,8 GRAÁMMAT. INSTIT. Grátes, gracias; té tantfolament riómünatitly vo3 Opus, 'adjutori; te tantfolament genititacufaciu j y ablatiu en lo fingulár : Opis;opem;ab ope. Y enlo plural4e teilovcaí(d&. ' EP MER RU : Verbere, acot ptra caltigat ; te tantfolament ab- Jatiu en lo numero fiagular: y en 1o jldral te tots los caíos: Verbera,verberum verberibus, &c. [o^ Advertencia o0 os A eftosanomaloós fe réduhcixen cámbe molts tiom? indeclinables: com 100 los feguents. ntt Nihili, nihil, o nil; Sinapi Cape. Nepete;Sora&t; encá:a ques troba Sora&tes, o Sorá&isas, Flujufmodi , Cujuímodi . Ejufaiodi , Mtiufmodi , Aliufriodi Nequám Hir, Frit, Git; Intar, Gummi, Nauci, i ru. gi, Mancipi;, Tot; Quot ; 'l'otidem.,. Aliquct, Quotquot. ltem losnoms de Metras:: com. Abbas ; Bia: Y los que diuhep Petegrins; com Job, Joteph, - &c, (ino es que tingueflen la terminació acomódada - pera declinarfe:com Emmanuel is,Salomon onis; &c, O fien llatiaizats; aju(tant , 6 levantlos: com Adamus i, Abrahamus i, &c. ,Eftos dos noms Peregrirs Cherubia, y Serajhid fon mafculins;? indeclinables, y cartix:n de fingular, v j DE |
EET. OGIW E ERuudpc-o 239 IDEE DE PR/ETERITIS VERBORUM. Documenta omnibus Conjugationibus com- . fiiia. cal Uu REGLA IL | (Conti foriam fimplex, & compofitivum. Simplicis obfervat Vexbum:quod ponis ubique, Verbum fimplex lo verb himple:ebfzrvat guarda ormam la regla compo(iti de (on couipolt , C y compofitvoum lo verb compoit ebfzrvar formar guaida regla fimp!seis de (on [imjle , quod pones lo qual obfervaréu sbique en qualfevo] conjugacio. SENTIT. /. D. ^. Que lo verb compoft de qualfevol conjuga- :ció guarda la.regla de fon fimple;eo tres cofas:Con : Y . 1 . Jügació, Preterit, y Supi:com Amo amavi amateni, Deamo deamsvi deámatum; Dóceo ui &tum, Dedo. /ceo ui Gum;Lego legi Gam; Perlego legi; uii; Au. ; dio ivi itum, Exaudio ivi item, | 1. 2.3 3. Éxcepcis. Prater Venundó; Circundo , Do quoque petfo m. 5A Do compofitum declinat 1 ertia; z. Tunges. R2 Qiiod
260 GRAMMAT. INSTIT. Quod Laávo, 3. Quodque Cubo componens mittit iri umbo. ^ )212PET??PBRBGZGCAXEISO MET pirepatz U^ ; Tertia la tétcera conjugació declinat conjuga compo[itum 2! verb cotpolt 4 Do de! verb Do das; donar; prater Veuundo exceptat lo verb Venundo vendre ; Cireundó circulr i qttoquéxambe Do peffum; id eft; Peflumdo pifar. he 6 D. A. Qae lo verb Do das es de la primera conjus ació ; pero los feus compofts fon de la tercera:com Addo is, Keddo is, Trado is, Dedo is, exceptats efe tos tres , que fon de la piimera ; com lo feu fimple; Venundo a:, Circundo as. y Peflumdoas,-....— ^ oo» Literal, ecu? uL Tu2ges ajuftarcu à eítos quod. al verb que Lavo lo véib Lavo as, rentar,(upieo componit compon. jhss SEN EET ss £foosic juna D A. Quelo verb. Lavo es de la primera conju« gacio ; pero los feus compolts ion de la tercera: com Abluo is, Diluo is; Proluo 1s; Perluo is; &c. 3. Lüieral, - "€ y quod al verb que componens Cubo cotnpoz neatlo Cubo as ,jaurer ; mittit in umbo lo acaba en umbo, pto SENTIT. » .. D. A. Que Cubo as, es de la primera conjugació; y los (eus compofts acabats. en umbo , ó qne tenen M entre l4 V, y la B; (on de la tercera: com Inc umbo is, Recumbo is, Subcumbo is, y Difcumbo is, Pe- | ro los que no tenen M enire la V, y ia B gaardanja | (or^ Jj
| COGETOIBIBOXROUIN € 261 formia del fimple.5 y fon de la primera ; com Incuso as, Recubo as, Accubo as. — ' z S 4. Excepeio, Et Mico dat micui : fed Ditmico mittit in avi; | DYGUOESPT. ER AL 25 038 * Kt tambe 7Micolo verb Mico as , refplandir , da; iic; dona aqueft preterit micui; fed empero. Dianico lo feu compolt Dimico as; mittit i5 avr fa lo precerit en avi, | | nes SENTIT.. ; D.A.. Quelo verb Mico as f4 lo preterit micui; pero aqueit compo(t Dimico a5, fa dimicavi.Los cemes guardan la regla del imple , y fan lo preterit €n vi, divididas: com Emico as, vi. $. Excepeib. Dat Manto mani Sed In; E, Pro;Pre, Minui dant. Ec. em LiT ERAL. Maneo aque(t verb Maneo es,reftar, dat man( dona lo preterit maníi : $ed empero Iz E,Pro,Pra, los feus compoíts ab una deítas prepoficions In, E, Pro, Prz, dant minui donan lo preterit en minui, e SENTIT. * D.A, Que lo verb Manco es, fa lo preterit manfj; p*ro los feus compofíts ab uoa deitas quatre prepoficios In, E Pro, Prz, fan lo preteriten ui, divid;das: com Immineo es;oi; Emineo es, ui; Prominzo Cs;ui; Preminco es, ui. Y los Compos a» altics prepohctons , guardan 1a regla del imple: com. Permaneó €5, permanfi; Kemanco es, remaati, | PE vÁ áyerteucid, Lo veib Emaneo es;encara ques componga £v 12 TY RU. * e -
&éh —— GRAMMATZINSTIT. Sa "Mb Tsry d d DE. PRAETERI TI 5 'SECUNDAE E: Cohjugationis nE REGLA IL | Preteritum per UI Vocales; pone Secundz; 1^ 56 19v iE IDORHRO A D. | Pere preteritum terminau lo preterit Secunda con jugationis de la fegona conjugació per hi vosales en tii vocals, SENTIT. D. A, Que los vtrbs de la fegona conjugacià ; sh lo pretetit en ui vocals : com Doceo es ui, à addi es, ui, Debeo es ui; Doleo es ui. 1,7 2, Excepcio, ! Ardeo,.Maulceo; Rideo, Suadeo; T Briaéo; Haft SI: Algeo, Mulgeo, Fulgeo, Tergeo; Turgeo Juoges. Urgen & Indulget; Manet ; Haret; 2. Sorbeo ; Sor4 i Sive k Bui, Jubeo, jufsi; quod & S; geminavit. LITERAL. : uM v£rdeo aqueít verb ,rdeocremarfe, £Malcco ia: lagar, Rideo riurer, Suadeo per(uadir, Torqueo atormenta, dazt 5i fan lo preterit en $i : junges aj; fiageuhi Jf /geo al verb /f1geo cetredaríe , Molgeo raus ' dir ) Falgeo refplandir , Tergeo netejar , T ergeo (n7 farte, Urget ( idet ) Urgeo conftrenyer, & y 1nd. get (ideft) Indnigeo complaurer, Manet (ideit) Maneo
"UTE BOGEORCILSO 265 teo re(tar, ZZeret (ideft) Hareoarrimarfe: ERE au sS EN ECBADGU: Sent De D.A., Que eftoscatorze verbs de la fegona conjus gació , fan lo preteriz en SL: Ardeo es aríi ; Mulcéo cs fi, Kideo es fi, Saudeo esfi, Torqueo es fi, Algeo - es fi, Mulgeo es'fi, Fulgeoes fi, Tergeoes fi, Turgeo . esfi; Urgeo esfi, Indulgeoes fi, Maneo es fi, kia:zeo — &sfi, TT i99] V2. v. VE acu ong» 50e I rteraloio 1 i aU Serbeo lo verb Sorbeo beürer xuclant ; Sorpf fa lo | preterit Sorpfi: ve Bui, Ó Sorbus. Et y Jubeo lo verb Vibes manar; J7/; fa lo preterit Jufst , 2454 lo qual geminavit $ dobla la S. oi; V (51d 3150823 15a o SENCETIEG | : D.A QueSoirbeo fa lo preterit Sorpfi, ó Sorbui, y Jubzo fa Jufsi , dobladala S, . cnbereer ve h9913 d y e Excepcid. In XI prztereunt hzc ; Frigeo, Conniveoque; Augeo; Muigeo,.[ ugeo, Luceo. 4. Quatuor in DI - Mittunt preteritum , quz funt Video, Sedeoque, Strideo, feu Strido, cum Prandeo. 5, Sed tamen addes Quorum Prateriti geminatur fyllaba prima, Hzc funt; Mordeo, Spondeo, Pendeo ; Tondeo tantum. St ceda 'eok | 3. Lsteral, 3320s vH Fi«c aqueítos verbs Frigeo refredarfe , que y Conniveo fer feayalab los ull. Jf «geo aumentar Als &co munyir , Zugeo plora. ; Luceo relplandir j prate- *&nt in XLÍan lo préeterit en X1, . SEN- Cun
a»o GRARMMAAT; ENSTIT; gissH Sd NC, (DES) 33325 enfin D,À. Que eítos fisverbs fan lopreterit en XI; Fris geo es frixi , Conhiveo es connixi , Augeo e$ auxi, Mulgto es mulxi, Lugeo es luxi, y Luceo es luxi. . : sv Literal, m -- Quatuor quatre verbs psittunt. praseritum in Di fan lo preterit en Di : qua funt.los quals fon iV'idzo veurer,que y Sedco (eurer, Strideo ieu Strido lo veib Strideo ,Ó Strsdo fer temor com à carro, cm Prana do ablo verb Prandeo dinar; 5: 0500 HIT SENTIT. | 3512323G — D A. Que eftos quatre verbs fanló preteriten DT Video es vidi , Sedeo es fedi , Stridea ,. Ó Strido es itridi , y Prandto es prandi ; lo qal tanibe fa Pranfus fum, . 08 ap9 i999? 300-4 $- Litera, i1 10360. Sed tamen emptró y 44des aju(taren als fobredits; fupleo verba los verbs quorum dels quals /yHlaba pri-- i4 la primera flaba prerersts del preteric geminetur fe dobla ; bec funt eftos fon. tantiim xantíolament AMorádeo mordrer , Spondeo prometrer ; Pendeo e(taz penjat , T'ondeo tondrer. D SENTIT. au cot D. A. Que eítos quatre verbs tamb£ (an lo preterit en Di, y doblan la primera fillaba: Mordeo momordi ; Spoadeo fpopondi; Peudeo pependi, Tondeo totoüdi 15 kunt XÀ (S. Exctpcid.-o oe À Leo, five Pleo dedu&um. mittitin EVI, -— LIEDB REGAL: Y Deduficms lo verb compost 4 Leo dl verb antich | Leo;
veETBÉR b^ ^ ai» Leo , five Ple , 6 de Pleo jimittit ip Evifalo pretefitéà Evi, o bi py uo Sq8M e — $$EN TIT), 9?* 05 JuGn36 div . D.A. Que los verbs Compolts de Leoes; y de Pleo e5, que no (tan en us, fan lo preterit cn Evi, de Leo tom Doleo es evi, Redoleo es evi, dé Plto; com Em pi€o es evi, Compleo esevi ; Keplto es evi, Suppleo es evi, Baici d quts SM C dde Cs p ERA 2. Excepei. ODE E Adde Fleo , atque Neo. Sed da: Cieo tibi Civi, c ERERADI c pio vf dde ajuftau als fobredits F/ze al verb Fleo plofar, 4t45e juntament Nee filar ; fed empero, Cieolo verb ciéó piourer;ó cridar das ribi vos dura Csyi a- Quelt preterit Civi. : PA SENTIfÍ. D. A. Queeftos dos veibs tambe fan lo preterit eri Evi: Fleo es evi, y Neo esevi. Pero Cieo es, fa Civi, v $7 9. Excépéid. — 7 Dic Oleo per ui divilas. 9. 5ea VEO dat VI. $ Lteral. " Dicdigau Oleo q:€ lo verb Oleo llaecar olor de fi, per im .vifas fa lo preterit eo ui divididas, iE NRI SENTIT. mp. 7a ....D-À. Que lo verb Oleo , y los feus compofis que guardanla inateixa figüificació, fan lo preterit ep vi Vocals : com Oleo es ut , Oboleo esui , Redoleo c; tii, Suboleo esui, Pero los qué mudan la fignificació "dei imple , tán én Evi : com Abolco estvi. borrar, *Adoleo es cvi creixes : 1noleo es evi CrejXer juntament, " Á , : 1 £4 t N 9*7.
$73 GRAMMACT., INSTIT; k* TM -9. Literal, : | Sed einpéro, V'eo id eft verbum finitum in. Veo, là verb acabat en Veo , dat Vifalopreteritin Vi, —— SENTI T. | B D.A. Quelos verbs de la fegona conjugació, acaa bats en elta terminacio Veo, fan lo preteric en Vi, ab V. , confonant : com Moveo es vi , Caveo es vi , Fer« veo esfervi, loqual mes o:dinariament fa fervui, Conniveo es connivi ; que com avem dit , també fa connixi., e : IO, Excepto, Gaudeo ; gavifus, Solitus, Solet. Audet , & aufus; LITERAL. Gaudeo aqueft verb gaudeo alegrarfe , gavifus fa lo preterit gavifs fum. Solet lo verb Soleo acoítue mar, Solitus fa folitus fum, Et y JA udetlo verb Aus deo atrevirfe , J£ pfus fa avf»s fum. | ST NT LI 2. L3 iwi D.A. Que elítos tres verbs tenen lo preterit com à verbs paísius, ab fignificació a&iva : Gaudeo es; gavifus fum, vel fui, Audeo es aufusfum, Soleo es íolitusfum ,1lo qual tamb? fa folvi ; com diu Saluftio, Advertescia. | Eítos finch verbs imperíonals de la fegona conjuz gacio,Libet, Licet, Piget, Pudet, y Placet, tenen los preterits: Libet ebat libuit, vel libitum eft, Licet licuit, vel licitum eft.Piget piguit, vel pigitum eft. Pu« det puduit, vel puditum eft, Placet placuit, vel placitum eft, Miferet ebat, fan tanfolament Mifertum elt; Y Tedet, o Pertedet ebat, fa perte(um eft. d "d
"UURÓE pg MS 273 DE PRAETERITIS TERTIJ. Conjugationis, id RES. LA: 1. Tertia preteritum diverfo fiae reponit; 2358086 GÉDEERAL) QW oos Tertidla tercera conjugació repomit prateritugs fa lo preterit diverfo fine ab diferent terminaciy, xdi 63 SENTIT,. 314 of D.A. Que los verbs de la tercera coajugacià (an lo preterit ab diferents terminacions ; conforme la varietat de las terminacions del prefent dei indica. tiu. : r —addvertenefa. à x -— Lasterminacions del prefeot del indicatin deli verbs de la tercera conjugació,per les quals fe ha da. coneixer lo preterit, fe redüeixen à divui go es 1o, Vo;ab v vocal , ó ab u liguida ; Vo ab u confonant, B»,5co,Co, Do,Go, Ho, Lo, M9, No, Po, Ko, So, To, X»: De las quals tra&a Antoni en las reglas íeguents per fon orde. KEGLA. II. IO. Dat Jacio jeci, Facio f«ci. Tamen Exi, Allicio mittit , & Pellicio, Iilicioque, $ LI-
22 GRAOLMMAET, ENSTIT., LITERAL. Jacio'aqueft verb Jacio; tirat 53eci fa" 3o pteteric jeci : Facio fer, feci fa feci. SENTIT, D.A. Que dels verbs acabats eio, ellos do fin lo preterit en eci facio jeci, Facio feci. LITERAL. Tamen empero J4 dicio aqseit-verb Alicio afalagar, mittit exi fa lo preteciten exi s G* y:Pellicio lo verb Pellicio, que y Lilirio quefigaifiza lo mateix, SENTIT. ^ Diis Que los Wxicda del veib»inufitat Jacio fai lo preterit en exi; com ALiciods exi; Pelliceo is exi; lilicio 1s exi. : Mpendis- Quod Spicio verbum c wivosit. fungitur sitis; TIDITSIASS Verbum lo verb quoa do qual. componit Spicie coma poo ló: verb Spicio. jsngiiaur fe ajuita «//55 als ioi its SENTI I. E ^, Que e los compoíits del verb antich Spicio , Ó »*-io.tambe fan lo preterit en exi: com Adfpicio ipexi, Kefpicio tefpexi, Dcfpicio exi; Circumfpi- Cio o éxi, Conípicio exi. RBGIL A IIR Elicio dat Ui divezfas: Meioque mjinxi, LITERAE. Elicio aque(t verb Elicio , traurer per. forts dat »: dive»fas dona lo preterit eo ui divididas ; 44e y At.0 oi1nat, mani dona lo preteric minxi., SEN-
DEIBERAR I. 275 D. A, Quello verb Elicio is ; compoft del fobredit verb antich Lacio, ó Licio; fa lo preterit Elicui, Y Meigis, ó Mingo is. fa mipxi. Ti "c3 j4oiotoid accio Boo zVsso Dat Fodio fodi. Sed dat fugio quoque fugi : Dat Kapto rapui : Sapio fapui, atque fapivi. Et Quauio quafsi, gémino 5$. Gupioque cupivi. p ge BU TTERAT. ; Fodio lo vetb Fodio cavar, dat. fodi. dona aqueft preterit fodi ». Sed empero Fngio fugir, 44095e tam- . be dat fugs dona fugi. Vtapio arrebatar dar rapui dopa rapui. Sapio faber , Ó tenir fabor ; $4pui dona fapui, atque fapivi y fapivi : Et tambe Qzatzo facudir, o ferir quaff; dona quafsi , gemino 5. doblada la S, que y Cupio delitjar, cso;vi doga cupivi.. - SENTIT. . D.A.. Que. eftos [is veibs acabats en Io, fan lo prererit de diferent manera ; perque Podio is fa fo. di, Fugio is fugi , Rapio is rapuit , Sapio is fapui , à fapivi, Quatio tis quali, doblada la 5, y Cupio is, fa cupivi, | REGLA V. Dat Pario peperi. Sed dar Capio quoque cepi. Copio non extat : fed Coepi aianlic ab illo, LITRBAAL Pario lo verb Pario parir ; dat peperi dona aque(t preterit peperi. Sed empero Carpio lo verb Capio, pendrer, quaque tambe dat cepi dona cepi. Copie aque(t veib Cospio, comengar nez extat. no eflà eo us; C Eur. SC, Lug Scd
i26 GRAMM AAT. INSTIT. Scd empero Cepi lo preterit Coepi ezanft ab slo xef4 tà-dedel, 25. floq mo»; Hoods nis pESRELA v 1 3331 SENTI tp? 0198 da 3nd 29v D.A, Que lo verb Pario'is , fao preterit peperi; y Capio fa Cepi fens diphtongo : perque lo preterit Copi ab diphtongo ;' es reftat del verb inufitat Cces io 1s, 'pIR '&eidpgitotbI ta IORZEUGR | U fi vocalis prevenerit O tibi parum; Prateritum per Ui divifas ponere debes. | -EITERAL. ! | $i U vocalis li Ja U, reftant vocal, prevenerit prea 2G & cehirà O puram à 1a O vocal, tib; pera vosydebes pez. nere prateritum havem de 'acabar lo preterit per 4; divifas en ui divididas. SENTIT. D.A. Que los verbs acabats en Uo, ab u vocal ans tes de la O. fan lo preterit en ui divididas:com Acug isacui, Induo is ui; Metuo is metui; ^ ^ ^-^ : 4X6 BCSEBIDEDUIBE DU SU QUEE, At Fluo dat fluxi; Struo (iruxi; Sed Pluo pluvi,- LITERAL. eft empero F/zo lo verb Fluo, correr com aygua, dat fluxi dona aqueft preterit flux! : Srrmo edificar; ftruxi dona Rruxi: Sed empero Piso lo verb Pluo plonrer, píuvi dona pluvi, ek £s SBINCBIETS ROLEUNE D.A. Qe eftos tres verbs acabats en uofe exceptan de 1a regla general, perque Fluo is fa fluxi;Strue is ftrui, Y Pluo fa plüvi;ab la ultimà v.coníonspt. . EVA KE-
VESTAB. EIOS 75 277 GUO. QUO. Si tamen U liquidum preitO, tuac praeterit in Xi, - Vt Tinguo;Linguo;Coquo. 1. Sed dat linguere liqui. ubuoda2 sb soLUDERAE. 41:3 18530500513 Tamen empero fi V. Ligaidum Qi la V ,fenrfe liqui - da; praeit O-preceheix à la lletra O' , tuc à las ho?as praterit in xi:fa. lo pteterit en xi ; st com T ing» tenyir, Linguo llepar, Cogito coürer. «. Sed empero Linquere lo veib Linquo:dexar; dat liqui fa lo pretercia videret: 1r odd nd c idi eiciditlaion s 11 a3 * SENTIT. ' D, A. Que los verbsácabats en Guo,ó en Quo;a U liquidá antesde 1a O ; fan lo preterit en xi ; com Tinguo is tinzi;; Linguo islInxi, Ungo is uoxi , Coquo is coxi, Exceptat Linquo is, que faliqui, ^ REGL:X'VIII. yof] m -)Bfr»» M90! ^ie Quatuor in Vo funt : Hzc Volvo, Solvoque, Caivo In Vi preteritum mittentia Vivoque vixi, . LITERAL. tn Vo yid eft verba finita in vo los verbs acabats en vo quatuor fant (oo quatre , que y mittentia pratetitum in vi losque fan lo preterit en vi b«c fon eftostres, Volyogirar:, Solve pagar , Cales eogacvar. Que y Vivo lo verb Vivo viurer j vix; fa lo preceric vixi, N imo: : | u533S EANCE Ls j | D. A, Que los verbs acabats en Vo. ab V cono» nant fon quatre tantfolament ; tres dels quals fan !o preterit en ui : qo es Volvo is volvi ; Solvo is folvi, 17À Cal-
t4 GRAMMAÁT.-INSTIT. — rit SpArfi; Mergo acabufar, Merfi fa Merfi;que y Tera £o netejar, T'er[i. fa T'erfi, eyyosofiau m Sal] NEN. ouwX SS-B Nolo EG « q5 9x : 0L cD.A. Que eftos tres verbs acabats en. Go ; fan lo preteriten Si; Spargo is fparfi; Mergo is.merfi; Tergo is teri, TfrWwe w o1 9k] a dc Bxcepeió.. OA: Egi mittit Ago, Lego, Erango, Pangoque junges... - Quod dedit,& pepigi, vel panxi. 5. Pungoque punxi; Sed dabit, & pupugi. Tetiei fed dattibi Taago. « 2. Litéralt vfgà lo verb.ago fec , mittit Egi falo preteriten Egi; Lero Megit ,.Frango trencary que y jungesajuftas: rguhi Pago al verb pango cantar , 44od lo qual. & tambs Dedi: prpigi dona lo préterit pepig? , vel pan- Xj, Ó panxi. 8t 05 E "" ; i SENTIT. obuO :31 D. A. Que etos quatre verbs acabats en Go , fan lo preterit en Egi : Ago isegi; Lego is legi ; Prango is regi Pango is.pegi; lo qual també fa pepigt » o panxi. | | Advertencia... T T Los preterits Pegi, y Pepigi,que atribueix lo Autor al verb Pango , fon reftats del verb antich Pango is , que fignifica pa&ar ;lo:qual no eftà en us: y aixi: Pango ; enfa propria fignificació ; fols talo preterit Panxi, fp cum ieoraspoy 34 Ziteral. degit Que y pungolo verb 'pdzgo punxar , punzi fa lo preterit pana j fed. empero G" tambe plabirgen gi | 0»
DEWIpURGA AO —— à— 2e donarà pupigis Sed empero; Tango UNS verb tango totár, dat tibi v0S dona ters gi lo pfeterit hp " |SENTIT SpuA: Que lo verb Pugno,te dos prttütiss punxi; y ^ pupugi. Y Yangofateugk - p.! REGLA XIV. ox E .H m A Veho dic vexi; fed de t:aho dicito tráxi,' | LITERAL. : Dicforniat voswexs aqueít preterit vex , A Velo. del verb veho portar , fed emperó diciro traxs formareu lo preterit Fra, Á Trabo del verb traho xof- | fegato | | SENTIT. o 4 -uD: A. Qae folament hi ha dos verbs acabats en OQ. abH antes de la O ; los quals fan lo preterit en Xi: Vehoi is vexi; y 1 raho is traxi, | REGLA XV. | LO LO finita LUI, mittunt, I. -Dat Fallo fefelli; iet Et Pello pepuli ; Tollo tetuli dedit olim : ligja Percello tibi dat perculfi, perculeratque : Excullit Excello: De Sallo dic:quoque falli : : Velloda: velli, vel vulfi : Pfa!loque píálli.....— BSvILSD TIER AL:s-z: I Kona Lo los veibs £€ábats en Loymittun: Ini fan lo preterit en Lui | SENTIT. | . D. A. Que los veibs acabat: en Lo , de le tercera: conjurzació , fan lo preterit. en Luiz com. Alo is luiy ES 1$ dui Malois lui; Volo vis lui; Coafulo is lut, i, inue us
wé —— GRAMM AT. 1NSTIT.; censere oe CooKe Éxeepeit, Litera, 5 5c Fallo lo yerb. fallo enganyar , dat fefelli dona a3. quet pretecit fefzlli: ef y Pellaempenyer ,pepul; donà.grpsls x T ello llevag, oim antigament dedit tetuli dona tuli. Pereello lo yerb pexcello ferir, tibi dat percnl(i vos dona aqueít preterit perctlfi ; que y perculerat aqueft altre preterit: perczís 5 Excello (obrepujar , exculit fa lo preterit exeunt; : Quoque xáambà dic falli forman aqueit preterit /a/li de Sallodel verb falio falar, Velo arrancar , dat velli ve, 1 vul[i dona lo preterit ve Zi, ó vul[i, qae y Pfallocantar ab initrus mentp/al/i dona pfails. IU SENTIT. 525] D.A. Que eftos vuyt verbs acábats en Lo , fe ex« Ceptan de la regla general , y fan.Jo pretetit de-va- rias maneras; perque Fallo is ; fa fefelli; Peilo i$ pes puli ; T'ollo is fubituli , del compoft fulitollo ( y ans tigament tetulli; ) Percello ispercalli; ó perculi; Ex-- cello is exculi ; y tambe excellui ; per la regla general; Salo is $alli; Vello. is velli; o vulfi; y Pfallo píalli, Adverteacta. Encaraque lo verb Excello , compoft del verb an4 tich Cello is, faffa lo pretzrit Exculi, y Excellus; perolos demés compos de Cello ; (olamenr fan.en Lui : com Antecello islui ; Przcello is lui. Item, los compoftos del verb Toilo; fan lo preterit defta manera:Subítollo is fübítuli atum; Extoilo is extuli elatum; Attollo isattuli atum. KRE-
COEIBER H. . :87 AJREGLA XVI. AMO. MO tibi mittit ui 5divifas, 1. Sed dabis in PSI; Q uattior hac, Como, cu:» Demo, Sumoque;Pfomo. LITERAL. ? /«3Mo lo verb acabaten 7Mo, mittit 15; divs[as fa.lo preteriten wi divididas, i6» pera vos. SENTIT. Lt cD..A;. Que los verbs acabats en Mo de la tercera conjugació fan'lo pcexerit ea ui jab dos fillabas com: Gemois ui; Vomo is ui; Fremoisui; Tremo isui, ads 1 Excepeio. Literal. EM ' Sed emperó, dabis donaréüsbec quatuor eftos quas tre verbs zn pfi acabats en pf/; Como afeytat cem De- 5o ab lo verb demo llevar, $475» pendier, 2se y Pros 2o traurer, SENTIT. D.A. Que etosquatre verbs.acabats en Mo , fan lojpceterit en pfi: Como is compfi; Demo is. dempfi; Sumo is fumpfi; y Promo is prompfi. 6: | | 2, Éxcepcio, S. duplici.prefsi Premo dat. Sed Emo facit emi. LITERAL. Premo aque(t verb premo apcetar dat preffi dona lo:preterit.preff; S. duplici dobladala S..Seg eimpteró, Emo comprar ,.facir emi fa lo preterit emi. SENTIT. in D. A, Que Premo is; fallo;piererit prefsi, doblada. la 5, y Eino is fa:emi, : RE-
238 GARAAM ACE, INSTIT, REGL.A XVII. NO. Pono dat pofui : Gigno genui; Cecinique; ^ 96-^ X) NC Dat Cano : fed per ut; , que componuntur ab illó? ( LIX AAT. .. Póno lo. verb. pono pofar , dat pofaz dona aqueft preterit pofiei : Gigno engeudrar genus dona genes que y Canocaniar, dat Cecini dona Cecini;fed émpe. ro , qt& los verbs que componuntur ab ilio fe compos nen de ell per s tan lo preterit en »;, "03 | SEE UH I erem - D. A, Que los verbs acabats en No fan lo preterlt de varias maneras; perque Pono 1s, fa pofui ; Gigno is genui ; y Cado is fa. Cecini; los compofts del qual, no guardan la regla del fimple , perque fan en ui, ab, dos fillabas: com Occino is ui; Przcino isui ; Conci no is ui, "(Ic DES | | -REGLA XVIII, Temnoque dat temp(i: Sino fivi: Cernoque érevis Et Sperno fprevi : fed Sterno mittit in Avi; ; LITERAL. Que y T emno lo verb temno menyfprear , 441 T'emp[i dona aqueft preterit rempfi:Sino deixar Sv: dono fivi: que y Cerno veurer, ó mirar, crevi dona crevi ; Et y-Sperno menyfprear , /previ dona [previ: fzd emptró , Sterno lo verb fferno 5 mitiit sm v vi fa lo preterit en avi, 5. S:EINCE-I T6533 .. D.A. Qae delsveros acabatsen No : Temnao , fa lo preterit templi; Sino fivi; Cerno crevi; Sperno fprevi ; y Sterno, fa ftravi, 2 AE-
YUEIOBOEWmodOpa c2 289 REGLA XIX. De Lino dic lini , vel livi. dic quoque levi, ads LITERAL. dev Dic formau vos /5z; aqueit preterit lini , ve/ Ivi. 9 livi , de Lino del verb Lino untar , q5*9que tambe dic levi fermau aquelt altre preterit levi. | SENTIT. «, D.A. Que loverb Lino is te tres preterits lini; livi, ó levi, PO. In Po pauca dabis mitten:ia preteritum in Pfi LITERAL. «, Dabis donareu pauca uns pochs de veibs iz Po , acabats en Po, ssittentia preteritum in P(,que fan lo preteritin Pf, |. - | SENTIT. yiived D.A. Que los ve;bs acabats en Po, fan lo preterit en Pfii com Carpo is carpi , Repo is repfi , Serpo is ferpfi; Scalpo.is fcalpfi, Sculpo is [culpfi, Excepcio, Sed Strepo dat ftrepui. De Kumpo fit tibi rupi, | LITERAL. in ag - Sed empero Srrepo lo verb Strepo fer remor ab los peus , dat ffrepui dona aquelt preterit fttepui, Rwpi aqueft preterit rupi , fi fe forina de Rumpo del verb Rumpo romper, tib? pera vos. — S'EEN-IJLS D.A.Qne Strepo fa lo preterit ftrepui; y rumpo fa rupi, | LI T RELLL RNGNBENBNMNMUNEEELLELETT T.ECELITTLEELTTÍÓILILLIIIDZITINFQIFIFZÉSRÉEI
258 GRAEIBMZET. INSTIT, KEGLA XXE. T quB Orat pbbssiaibaibrenit d Dat Verró veri, vel ver; Dat Gérogel, ———— Ferre tuli: Uro ufsi: De Curro mitte cucurri; SS sh b: A L4 c ZA Verro lo verb Vero ef.ombrar dat verrs.falo prez terit verri, vel veríi; Gero portar;ó tra&tar, dat geffí.doná gefsis Ferre.lo verb Fero portar, T 4I; fa tali; Uro cremar [fi fa ufsi: itte cueurri format lo pres terit cucurri, de Ciirro del véib Cufto correr, SENTIT. : D.A, Qüe los verbs acabats ea Ró fár ló pretérit de diverías maneras;pérque Vério is fa verri,o ver« fi; Géro is gefsi; Feto fers tuli; Uto 1s üfsi; y Cütro is fa cücürri, - REGLA XXII. Quzro quxliyi, Tero ttivi: Dat Sero fevis Cajus compsfitüm per Ui mittátur, & Evi, | HT TM id .Quarolo verb Quzro cercat, 442[ivi fa lo preterit quziivi : Tero pifar, ó'con(umir, rris fa trivi, Sero [cmb'ár j Ó plántár ; da: fzvi dona lo. preterit fevis Compofitum cu)ns Yo compoft del qual ezittatur fe acabe per 1i, C" ev; eo ui, y en evi, SENTIT. D. A. Que dels veibs acabots en Ro , Quzro is fa lo prererit quzfivi5 lero is trivi; Sero Is fevi, Pero loscompofisde Sero , quant fisnifican cofa que pertamy al camp , fán]oó preterit en evi , cóii Io ieu timple; com Conptero is evi;Inteo is evi; y quant Fg- M EST. ga |
CEPBE OR qc 4t tifiean qualfevol altrá eofa. fid üt vocals ; tom Deféro is déferui, Dillero is dilferut, Aero is afférut, aU 1 REGLA XXUL C ud ^ 580. £i | SO, tibi dat Sivi. 1. Tria dant Si. Vifo, Capeffo, : Atque Faceffo, Sed dé pinfo pinfuit exit, — dx LITERAL. . $0lo verb acabat en So y dur fjvi dona e(ta tecmiinació Sivi, tibi pera vos. ! ' SENTIT. D. A. Quelos verbs acaba:s en So, fan la pretéfivi, Arceffo is arceísivi. : o 10] 2, Bxéepcio. Literal, Tria e(tos trés verbs V^;fó anzr à veurér , Capeffo pendrer per adminiilrar , a/qué juntament Faceffo nioleftar, dart (( donan éfta terminació Si. Sed émperó Prafiir aquelt pretéric Piatui exir (e foriua de Pinfo del verb Pinfo picar ea pica. T TEES SENTIT. D.A Que eftos quatre verbs acabats en So, fe excepta de la regia gérneval : Vifo'isy que fa vif, Ca. pello is capefsi, Fazello is faceisi ; y Pidfo i$; que fa pinfui, REGLA XXIV. TO Xi duo dant Ple&o, cum tecto, Sed dao dant Xi, $ivi Xui, Neto, cum Pecto, quod dac & ivi, LIT£g«Ss 5n Bex Do dos verbs acabas ea To, PIeflo caftigar, esos fletto ab lo verb fiz&o, do»legar daat X3 faa lo pre- 1-2 (crit en'ivi :com Lacelló 1s lacefsivi, Accerío is accer«/ BEND USÜÁSEII
292 GRAÁAMMAT, YNSTIT. terit en xi, Sed empero d» altres. dos dattt x; » fiva. xui fan lo preterit en xi, Ó €n xui, Netlo ligar , czns Petlo ab lo verb Pe&o , pentinar ; quad loqual,& tambe dat 1v; fa lo preterit en ivi. y S;ENTCLT D. A Que los veibs acabats ea. To,fai] ló recs de varias maneras ; perque Ple&o is fa plexi, Fleto is flexi, Necto is nedi, o nexui; Peáo is es ó pectivi, REGLA XXV. De Mitto miti; de Verto ponito verti: Stertuüit à Sterto: à Meto mellui: atque Petivi- A Peto ; Sed Sifto (titi mittit, Steteratque. LITERAL.. : * Ponito formareu A4:fi. aqueft preterit mifi de Miro del verb Mitto eaviar; verzs aquelt preterit verti, de Verto del verb Verto girar; Srertuit lo preterit Stertul, 2 Sterto del verb 5terto, roncar; 7Meffus lo preterit Meffui , 4 Mzeto del verb Meto fegar : at« que juntament Persvus lo preterit petivi, 4 Petodel verb Peto demanar.: Sed empero $s//o lo verb Sifto, detenir, à pararfe, mittit [iiis fa lo preterit liti que: y /teterat, freti. SENTIT. D. A. Qne dels verbs acabats en To Mitto is fa lo preterit mifi; Verto i is verti , 5terto 1s [lertui., Meto is meffai, Peto isivi Y Siflo quant es a&iu,y figoiti2 ca deteoir, fa lo preterit 5titi; y quant es neutre abfolut, y figaitica pararíe, fteti, RESA
OCA SDut Metu T ee (UUEIPBEGOROBO i$ ^"REGLA XXVI. Mi EVER UATS XO. Nexo przteritum per Ui dat ; Texoque junges. LITERAL. 241 Nexo lo verb Nexo eollagar, dat prateritum doná lo pretérit per a? en ui: que y enges ajuftaréuhi Texo.al verb Texo, texir. aU cii SENTIT. D.A. Que los verbs acabats. en. Xo fan lo preteriten Ui vocals; com Nexo is nexui , Texo texis texul, . | S «209 4200 2:00«209:0220 0200 s000 DE PRATERITIS: QUARTZ —- Conjugationis. DEGLA... I. : Quartz preteritum propre femper mittit in Ivi. g^ 1; LITERAL. Preteritum lo preterit Quarta de la quarta conju- :gació prop? femper cali fempre mittit in ivile &caba en ivi, SENTIT. * D.A. Quelos verbs de la quarta coniugació cafi fempre fan 1o preterit en ivi ; com Audio 15 1v1,5cio 15 Ícivi, Eo is ivi, - IU 1, Fxcepeió: *5 mii In Xi pretereunt duo: Sancio, Vincio tantum. LILLL SEE
3500 | — GRAMMAT. INSTIT, TUI componss ab lle componeu de ell ( /mog funt pria), fino foa de la primera conjugació , saiferé fupsnum feren lo (upi per Itum en Itg;, M 1o E. Pigs c SEA Djc6g05: 0012 ,. D.A. Qnelo verb Do das, fa lo fupi datum, Pero - los feus compolts de la tercera conjugació , fan en - Yim: com Addo is additum ; Keddo is redditum; "T rado is traditum;Credo is creditum; Vendo is venditum, Los tres de la primera fan en Atum ; com lo feu (imple : Circundo as circuadatum ;:Vénundo as venundatum ; Peffumdo as pelfamdatum. : REGLA JV. : GI. A&um mittit Ago, cum Pango, Tangoque, Frango, . Da: Fugitum fugio , Lego le&um ; Pungoque puns &um, ijo: LIILERAL. 2d vf clo verb Ago is , fer , €um Pangoab lo verb P3^£0 is, cantar , Frango $5 , rompre; 44e y Tango | 2» lo verb tango is, tocar, ssittit. aiam fa endo ífupi | atium ,Fyriolo verb fugio is, fugir, dat fagritam do. | na lo fapi fzgitum Lego 55 llegir.Zecum dona leclums q*t y Pungois,punxar; puntium dona puntinm. | SENTIT. $5 [^] D. A.Que los verbs que fan lo preterit en GI, fan. Jo fapi de diverfas maneras : perque Ago, faa&um, | Pango pa&um; Tango ta&um;Frango fra&um; Fugio fugitum; Le&o lecum; y Pungo pu&um. . KEGLA V. | : LI. Dat Fallo falfum : Salo. falfum, atque falitum: : | | Vel- o ——————— ——
vid T. B4E. 3T. «-. 30x has vulfum: Pello pulfum : Fert, Tollo, Latum, ercelloculfum dabit : Excello quoque Celífum. ir iom Sp. Bip qepl ANO DA EDUC - Fallo aqueít verb fallo is, enganyar , dat fa/fum dona aqueft fupi falfiss 1 Salo 15 , falar, falfum dona falfum , atque falitum, y [alitum Vello is, arrancar; valfum dona wwlfum; Pella is empenyer, pslfem dona pulfum ; Fert Yo veib fero fers , portar ; To//o en lloch de To/lo ss ; algar » latum donan en lo fupi. /atm; Percello is, fec, dabit Culfum , donarà lo (upi perculfam; quoque tambe Excello 25, fobrepujar, Celf'4m donata excei[um. : 3 SENTIT. uses » D.A. Que los verbs que fan lo preterit en L1,fan. lo fupi de varias maneras : perque Fallo ; fa. falfum; Salo falfum , à falitum; Vello vulfum; Pello pulfuui; Fero tuli latum 5 'Tollo fubítuli füblatum ; Percello perculfum , y Excello excelfum.. | "REGLA.VI, f MI. NI. . Emptum mittit Emo: Venio ventum: Cano cantum: C SIL TOR ARA ups Emo lo verb Emo is, comprar , »zittit emptum fa lo fupi empttim 5 Veniolo verb venio is ; venir, ventum fa ventum 3 Cano $5 cantar, cantum facantum HS S-BONSIETS | : D. A. Que dels verbs fimples , que fan lo preterit €n ML; fol: (e troba Emo , que fa lo fpi Emptum. Y deis que fan lo preterit en NI , fols fe troba Venio, que fa Jo iupi vestum; y Cano. que fa cantam. AE-
468 — GRAMM AT. INSTIT. EA : REG Pa VIE biet Sa mI cadis Et Rumpo rümptum, Cápio , cum Capio dant PTUM, LITERAL. . Et y Remps aqueft verb rumpo is jromprer , rs ptum alo (optreptum. Capiolo vétrb capio rs péndter, cm Cepio ab lo verb inüfitat cpio comengar, dant Ptutmi fan lo füpi ét promi, SENTIT. DA. Quey ha tres vetbs fimplés ; que fan lo pre« terit en PL , los quals fanlo fupiém Pcum , Q9 és: Kumpo rupi ruptum ; Capió cepi captum , y lo verb antich Cápio , dél qual es réftat Io pretérié Ceepi', y lo Íupt coeprum. REGLA VIII. QUI. Linfüsi caret Lio : Sed den OH quz ducis 'ab illoz E Linquo lo verb linquo ; is, de qu caret litium no te lo tupi li&üm : Sed »on péro no quz los verbs qué dites ab illo componéu dé eil. SENTIT. D. A. Que lo verb linquo ; qué fallo preterit eri qui ,no te fupi ufat : pero los (eus compotts lo tenea acabatsen &um : com Relinquo relitum ; Derelinquo dereli&um; Deliaquo deli&um. REDODZAG X RI. De Cütro cütfom : de Verio: ponito verfum. Dat Pario paritum , vel partum, Coimpofitamque; Quod
Quod venit à Pario, femper mittatur in ERTUM. | | ÉITERAL. | .. Bonito cür[um forma aquelt fup: curfum;de-carz *g del verb éurro is , corrér ; verf»m ,y aquelt fopi verfum. de verro. d«l verb verro is ; eícombrar. .Pavio lo verb pario is parir , datparituem ,vel partum fà .lo iupi parittm ; o partum, Que y compefiium jo — verb compoft 4204 lo qual venit fe forma à Pario del mateix verb pario , ftespir mittatur in Ertum leme pteíeacabaenertmm. 0 "1H SENTIT. | .- D.A. Quey ha tres verbs fimples ; que fan lo preterit en Ki có es, Curio que fa lo fupi curfum; Verro vetífum j$ v Pario , qut fa paritümi, Ó partum. Pez to los cómpoitos de pario;fán lo fupi en Ertum: com Reperio repertum ; Comperio compertum j Aptiio apertum; Operio opeftum. REGLA X. | — SIC tà SI , Pratéritum ; plerui qoe reponitur in SUM, EITERAL. Prieteritiómin SI Yo preter? acabat en SI plertme Que-de ordinári repozitur sm fxam Íe acaba en fm. | SENTITIT. D. ^, Qae los verbs qve fao Jo preterit en SL; fan. —— lofupieniuin ; con: M20to maníi manfum ; Raro £f ri(uin; i.udo Iuli !utuni, LEN epci?, | S gemioat miflom de Mirto : Cedoque ceílum : |. E. Cudo cutluin; jubto juflum ; Premo prellum. LI
404 GRAMM. AT; INSTIT: LI-LEQUALG-O Lee! - Miffam aque(t fupi miffum de Mitto del verb mit to is, enviar, ge»inat S doblada lalletra S,que y ce[- fm Yo fupi cetlum , de cedo. del verb cedo is , donarlloch.£r y ewffam lo (api cuffum;4e cudo del verb cu4 do is, ferir en enclufa: yfum y.lo füpi juffum; de js beo del verb jubeo es, maoar ; preffap. y lofupi prefz fum, de Premo del verb premo is, premer,ó apretar, Le S.EiNNTAT. s; «c é. D. À. Que etos finch verbs que fan lo preterit en SI , doblan la $ en lofupi: Mitto miffum ; Cedo cef« - fum; Cudo cuffum; Jubeo juflum; y Premo preffüm, rf 2. Éxcepeso, , Indulfi indultum dat, & indulfum : Gero geítum; ortum ; vel torfum ; dat Torqueo: At Uro dat uítum, LITERAL. ; Indglfi lo preterit induifi , del verb indulgeo , rea galar, ó complaurer , dat indultum dona aque[t fupi snánltum ,vel indulfum o indul(um: Gero. lo verb gero ijs, portar, ó tra&tar, £effum dona geítum. T'orqacoloverb Torqueo €s,atormentar, dat tortua vel | — e T e a TR EESTI torf«m dona tortum, ó torum : ft emperó Uro lo verb uro is , cremar, dar »fL«p; dona ulum. : » SENTIT. : D.A. Que lo verb induleco , f11o fupi Indultum; ó indul(um; Gerogtftum; Torqueo, tortum, o torfum; y Uro£a uftum. 2013. Excepeio, Sarcio fartum : Farcio fartum : Fulcio fultum, Hauftü,velhaufum dedit Haurio; Cambio campfum, | Lix:
] TLDPBSERUIIEe 795 jog BEILUT Oboe LUTERAL: jM -s Sareso lo verb Sarcio i5 farcir , fartuss falo fupi fartum; Fareio is farcir, fartum lo füpi farum. Fslcio i5 fuiteotar, filisgm falofupifultum | Zfaurio aquélt verb: Haurio is traurer com aygua, dedit bue — jium » vel banfitzi dona lo (upi hauftumi ; ó haufum, Cambio 15 cambiar, campfuro dona lo fupi campíum., | CSENCE IT -* | ig | D.A.Que lo verb Sarcio fa lo fupi fartum; Farcio fartum; Fulcio fültum; Haurio hauftum, o haufum; Cambio fa campfum, | | ia qug Quod fi preteritum dat tli, Ptum pone füpino: —- i LITERAL. | Quod fi pero fi Prateritsm lo preterit dat Pf dona e(ta terminació píi ; pene ptum donau la terminació ptum f&pino al íupi. Fa PS | us E.N-D1T. « D. A. Que los verbs que fan lo preterit en pfi, fan lo füpi en ptum: com $o:beo ferpfi forptum , Scribo: fcripli (criptum, Scalpo fcalpfi calptum, Nubo nupfi nuptum. : N REGLA XIL TI. XI. Stratum, five ftatum dat 5to, cum Sr; Sed illad, Quod Sto componit, dat itum;quandoque dat atum. Quz tibi dat Siíto, per itum mifere fupira. Vertoque dat Verfum. De Xi, &um mute fupina, LiTERAL. ! Stolo verb Sto as eftar de peus , e&m Si[lo , ab lo V verb oy BEN UNNUA^ISsT?ITLTIHH UU T
306 GRAMM. INSTIT. vérb Sifto is eftar parat ; dat f/arum dona aqueft fua pi tatum; aba penultima llarga ; five flatum Ó tta-.— tum, ab la penultima breu, | SEANCUT EIS oie oa a D.^, Que dels verbs que fan lo preterit en ti;Sta; y Silto fan Jo fupi ftatum , 2b la penuldima fyllaba Marga.óitatum abla penultima breu, -.— | 1. EXcepcio, Literal. Sed empero s/iud. aquell verb: 44od al qual Sto lo verb $to as eilar de peus, componir compon,dat itus dona lo fupi itum ;. 2447doque algunas vegadas dat atum lo dona en atum; Qug ios verbs que 5;//o lo verb Sifto is detepirfe, dar tibi vos compon, misere f7»pina feren los fupins peritum en itum, Que y Vériolo M verb Verto is girar, dar verfum. dona aqueft füpi - verfum. SENTIT. - D.^, Que los compolts del verb Sto fan lo fupi en itum, y en atum: com Conlto as ; conítitum, ó conftatum, Reto as , re(titum , ó reftatum. Prazíto as, prazítitum , ó praflatum ; &c. Perolos compofts de Silo fan tantíolament en itum : com Afsifto is aftis tum, Conllo is conftitum, Pe:fitto is perftitum,Refi« fto is, reítitum, Y lo vecb verto fa là fupi verfum. : ame LUTERAL. Mitte fapina acabau los fupins de:X7 dels preterits acabats en Xi; £m en eftla terminació (bs. ' ^ "SIRNNSEJ T 5-5 ui .. D.A. Que los verbs que fan lo preterit en Xi, fan lo fupi en ctum: com Augeo auxi au&um, Lugeo lu. xi luctum, Sancio fanxi fanSum, EU E I. | | j
TIBB5ZÉ I 307 1. Éxceptio, N tamen abjiciunt hec, Pingo, Stringoque; Fingo; Ringoque cum Meio;funt qui dicant quoque Min go. LIIERAL, uu Tamen empero bac eltos verbs Pingo i pintar, F:zgo is üngir; 422 y firsngo e(t renyer.qxe y ARingois yenyar , eum 7Meio ab lo verb Meio 1s orinar , ab)iciant N perden la N: quoque tambe funt fupito qui- - dam Gaammatics hi ha alguns Gramatichs , qui los quals dicant Minge diuhen que (e ha de conjugar Mi is. . ngo TIT. SEN .:; D,A: Que eftos inch. verbs perden la lletra N en lo fupi : Pingo pinxi pi&um, ftringo (trinxi (trium, fingo finxi fictum, ringo rinxi ri&um , y meio mioxi c LEA al qual alguns Gramatichs coajugan Min- £0 is, pero fens autoritat de Autor Llati. 0s 8. Éxcrpria, Ne&o,Fluo;Figa,cum Plecto,Fle&oque dant Xum. bg Iuli EE: RS Aid. | Ntlo lo verb NeGo is ligar, Fizo i5 correr com aigua , Figo is icar , cum Pletlo ab lo verb Pjetlo is cattigar , 4s y Fledloss dcbiegar , danr Xs» faa lo fupi en xam, | SENTIT. | ^" D.A. Que eftos finch verbs fan lo. fapi. en Xum; Ne&o nexi nexum , Fluo flaxi floxum, Figo fixi fixum, Pledo plexi plexum, Electo Rexi flexum, REGLA XIII. UI. ( quod Ui divitis preteritum dat, V2 Li. Mittit Itam
308 CRAMMAT. INSTIT, il LITERAL: Quod lo verb que dat prateritum acaba lo preterit ui divifas en ui divididas ; sistit itum fa lo fupi en itum, , | ..— SENTIT. In D. A. Quc los verbs, que fan lo preterit en ui , ab dos fyllabas , fan lo fup) eo itum ; com. Cubo cubui cubitum , Crepo ui crepicum ; Sono fonui fonitum; Debeouidebitum, |—..-— ju | | | l1. Excepcib. Sed Necui ne&um, t ricui ti itum, Seco fe&um; LITERAL. hides Sed emperó Necni, id et, Neco lo verb Neco as; matar, Ne&fum fa lo fupi Nectum;Fricui,id eft; Fri« co lo verb Fricoas fregar , Friél»m fa lo fupi Fria &um, Secoas tallar Sexum falofupife&um. ^'^ SENTIT. [196 08 D.A. Que eítos tres verbs de la primera conjuga3 ció , que fan lo preterit en ui ; fan lo fupi en &um: Neco ui ne&um, Fricoui fri&um; Seco ui fe&um. 2. Excepeio. Ceníeo cenfum, Mifceo mixtum, Torreo toftum; Et Doceo do&üm, Téneo tentum; Pateoque Dat paílum. Careo cariturus, dat quoque caffus, — '* LITERAL. Cenfzo aqueft verb Cenfeo es judicar, eexfum fa lo fupl cenfum; M: f/ceo es melclar, asixtum fa mixturi. T'orreo es totrac, tofPum fa toltum. Er y Doceo es enfenyar, doflum fa doGum. Teneo es tenir,tentam fa tentum; 45r y Pateo es eller manifelt, dar paffum do. na paílum; Careo es no tenir, caritaraus fa lo fupi ca» l fl
LILBER IL ^ 309 titumr.quoque.tambe dat cafus dona aqueft altre fupi caflum, 3TUM » SENTIT. D.A. Que e(tos fet verbs de a. fegona conjugació que fan lo pre:erit en ui , fan lo fopi de varias maneras; go es Ceníeo, que fa cenfum, Mifceo mixtum, Torreo toftum, Doceo do&um, Teneo tentum, Pateo paffum, y Careo que fa caritum; o caffum. : 3.4. f. Excepcio. Si pre(ens dat Uo disjunctas, exit in Utum., Sed Ruitum femper Ruo dat, Qua ducis ab illo, Dant tibi femper utum, 4. Rapio raptum , Meto meílum : | : Coníulo confultam;Colo cultum, Excelloque celfvm; Deque Alo dic alitum , dat & altum: Alt Occulo cultum : orA! Pinfo piftum, Texo textum, Nexoque nexum. Pectoque dat pexus, & pe&itus. $. Ét tamen entum, Quod Cano componit,Sed quod Se:io mittit in ertü. | 3. Literal. "s.c $i prafens fi lo prefent del indicatiu dat sto dzsiumtas (€ acaba en uo divididas; fupleo /upinum lo (upi. exit in uim íe acaba'en utum. Sed eapeó Ro 1o. - verb Kuo is caurer, fzosper fempre dat ruitum dona aqueít fapi ruitum. Q««los verbs que dacis ab iilo componeu de ell , fzper Íemyre daut st8: donan. età tezmiaació utum. rib: pera vos. | SENTIT. .. D.A. Que los verbs de la tercera conjugació acabats en uo ab dos fyllabas , que fin lo preteriten ui. vocals.fan lo füpi en utumicom Statuo ui fiatatum; t ifn-
3156 - GRAMMAT; INSTIT. 3 Reor , fa lo fupi ratum, Mifereor mifertum , y Fas tcor fatfum, los compofts del qual mudan la A en E, com Profiteor eris profeffum ;. Confiteor eris confefa, fum, pero Diffiteor eris , no te fupi, ' ; 200 24 Excepeio. ) Ut Labor, lapfus; fic plurima tertia mutat. Uitus ab ulci(cor manat : velut Ufus ab Utor.. Vult Utus. Loquor , atque Sequor : Qveror accipe -queftus, - T qe LITERAL. Ut de la maneraque Labor lo verb labor eris de(- Wifar , Lapfzs fa lo (upi Lapfum ,[ic aixi també rere, "fide la tercera conjugació matat plurima muda, zoks altres fupins UItus aque(t füpi valtwm ; manat fe forma ab Ulcifzor del vecb ulcifcor eris, venjar, velit aixi com » Mf4s aquelt fupi ufum , 45 stor del £rb utor eris, ufar. Loquor lo verb loquor eris, par-: lar,uvlt stus vol efta terminació utum, atque fequor. y juntament lo verb fequor eris, feguir, accipe que- [is preneu aquelt fupi gueffum, Queror del verb que«, rortrisqueixarfe, ——. d DUE-l 0 E SENTIT. SEPA D. A. Que molts verbs deponents de.la tercera conjugació , no guardan la regla general fobredita, y aixi Labor,fa lo fupi lapfum; Ulcifcor ultum, Utor. ufum, Loquor loquutum, Sequor fequutum, y Q.e- 10r , fa queftum., : x a i. 1. Zpeudis. Niíus; vel NixusNitor ; Pa&uíque, Pacifcor. Tat Gradior greífus: Profici(cor ; funde Peor om.
UZIBEARIE 313 Comque minifcor habet commentum 3 Adipior adeptus, "59 DL EE Run iio zur ETXEAGWL oitobcbefortais Niitor Yo verb nitor eris; eftribar; ns, vel nixus fa lo fupi rifum , à nixum : que y Pacs(cor eris; pace . tar, palus fa lofupi patlum. Gradior eris, anar pas à as, dat greffAs dona lo fupi greffnm; Funde profctius ormau lo fupi profeftum , Profieifcor:del verb Proficifcor eris, partirle, Que y Commiai (cor eris, imaginar, babet commentum te lo fupi commentum. A di^ pifior eris, alcangar adeptus te lo fupi adeptum. MER at | SENTIT. HEróiuneg -- .A. Que lo verb Nitor ; faló fupi Nifum , ó ni xum , Pacifcor ; fa pa&um, Gradior greffum ; Pro-' ficifcor profe&um, Comminiícor commentum , y Adipifcor fa adeptum. - E 2. M pendis. Nancifcor na&us : Patiorpaffas: Früitufque ^— Dat Fruor ; oblitus tamen Oblivifcor adoptat. Aft Expergifcor vult Experre&us habere. — SO vip uni LIW ER wL ande Nanci[tor Yo verb nancifcor eris, alcangar dat n4« &uvs dona aqueít fupi ratium. Patsor eris , fufrir paff*s dona paj[um, que y Fruor eris, gozar, fruitus do- Da frustum: tamen empero, Oblsoifcor eris, olvidar, adoptat oblitus vol aquett fupi oblitum, JA fl empero, Expergifzor eris , delpertarte vuit babere experretins vol tenir lo (upi experrettsm, SENTIT. D.A, Que lo verb Nauciícor , fa lo fupi na&um,; Patior palum , Fruor fruitum ; Oblivi(cor cblis il tum;
$18 GRAMMOÁIT YNSTIT, tum ,y Expergifcor , fa experreQum, - j 8. Excepeia. 5 Mortuus à morior, Natus nafci; Ortusoriti; . Iotübus.exiemis , per Iturus fle&e Futurum; Metri menfus gignit : vult Ordior orfus, aic let] ERA 1 | Ts Mortnas aque[t. (üpi sortum , 4 Motion fe forma - del vec morior eris,morir ,Nafzs lo verb nafcer eris, | naixer , Nass fallo füpi zat4m , Orirzlo verb orior - eris, à iris , naixer, Ortus fa lo fapi ortum. Entvibus | extremis en e[tos tres ultims verbs flee futurum dez —- clinau lo futur en Ztus ,per Iturus en iturus. /Me« 1515. lo verb metior iris , medir , ó.méfurar j gignit smen[85 forma aqueít füpi senum , Ordioe lo verb erdior iris, comengar , vult. Orfor vol aqueft fupi. ors fam. jt | SENTIT. D.A.. Quelo verb. Morior ; falo füpi mortui; Naícor natum, y Orior ortum; los quals fan lo pat4 ticip en Kus,en (turus, Moriturus; Nafciturus; Ori« tucus, Metior iris, dela quarta , fa menfum ; y Ora dior iris or(um , lo qual ambe fa orditum,-— ^ DE
d /occEPERRODBoOO | — $9 an 2akPeb coupes Gat eZ Oeun o 2e DE VERBIS CARENTIBUS Praeterito, & Supino.- : — Verba Praterito carentia. A^ is, dir, Furo is, rabsar. Ferio is ; ferir. Ver- - go is, énelinarfé. Polleo es; poder. &veo es defitjar. Mozreo es , effen triff.. Liquet €bat , effar clar, Vado is , 4nar. cujus compofita habeot vafi fum , ut Invadoinvafi invafum, Evado eva) evafum, Pervado peivali pervafum | Hifco is; bognejar. Dehifco is, clivellarfe, o obrirfe.Fatifco is, elivellarfe soit. Gh(- co is , eresxer , d defitjar moit, His adde verba ; qug dicuntur 1nchoativa: ut Pallefco is; 1 argefcois; Tepeíco is, Frigefco is, Kefrigefcois, Calefcois, Incaeíco is, Sylvefco is, Miteíco is , R epuerafco is ; Ingravefcois, Herbeíco is , &c. Quz tamen à fuis Primitivis fzp& Preteritum mutantur: Sic Senefco is, habet fenui, ab abfoluto Sencto: & Confenefco is confenui : Frigefco frigui , à Frigeo: & fic de reliquis, "quz à verbis formantur.Praterito etiam carent verba Meditativa : ut Di&urio, Ceipaturio, Empturio, Scripturio , &c, Efurio tantüm dempta , quod mittit efarivi efuritum:nam Parturio,& Nupturio apud nullum probatum Auctorem , cum Praterito reperiuntur, Carent denique Praterito ; Deponentia Supino deftituta , de quibus paulo infra. - & "Ir BEEND——M— —DUBUUMIPHHU UU A
$320 GRAUMMLAT.; INSTIT, Mliva verba Supinis carentia; 4 A. Rceo es arcui, vedat, Exercéo exercitum facit, Urgeo urges urfi, forzar. Timeo times timui. Metuo metuis metui, rezir temor. Luo luislui, pagar peza, Kefpuo refpuis re(pui, meny/prear. Lingo iin4 gislinxi, Lambo lambis lambi;, //epar. Linquo lin4 quis liqui, deixar, Calvo calvis calvi ; engazyar, abs folatum verbum e(t, Scabe (cabis fcabi, grarar.Coma pefco compefcis compef(cui, paffurar, o refrenar. Difpefco difpefcis difpeícui , apartar de la psftura. Difco di(cis didici, apendrer. Scando fcandis (candi, g»j«r; compofita ex eo habent fupina : ut. Afcendo aícenfum, de.endo decenfum. Ango angis anxi, tezsr cons fixa, Ambigo ambigis ambegi, dubrar, Tollo tollis tetuli , a/car; o llevar. Píallo pfallis pfalli , cantar ab inflriment, Cerno cernis crevi ; vesrer, Compofita hujus non carent fupinis : nam Concerno concretum; Decernodecretum ; Dicerno difcretum habent. Pofco is, demanar lo boneft. Pluo is.ui, plourer, Volvo is ui, voler. Batuo js ui, colpejar. Juvo as avi , ajsdar, Adjuvo tamen ab eo com;ofitum habet ad)utüm. Refello is , refstar. Prodigo is «gi , gaffar prodigas Neutra Supinis carentia, MS micas micui , refplandir. Dimico tamen dimicatum babet, /E&(tuo x(ítuas z(tuavi , renir calor. Strideo, vel ftrido (trides ftridi, fer remor. Ful-
2000 PRZGNBOESROTIENMAO —— 4ed Fulgéo fulges fulfi,re/plandir.Türgeotürges turfi, inflarfe.. L'ugeo luges lüxi ; plerar." Frigeo friges frixi , refredarfz.Conniveo connives conoixi ; fer fenyal ab lo$ iis. Conquinifco conquinifcis cone ^ quexi; inc/inar lo eap. Sido fidis (idi; vel fedi.abaxant pofarfe, Kudo rudis rudi bramar.Dego degis — degi , vinrer. Satago fatagis fategi , tenir an(a,.... Sterto ftertis (lertul, oscar. Algeo esalli ; zepir fret. Luceo es luxi, Z/usr, "T remo is, tremolar, Et verba fecunde conjugationis mittentía preteritum in ui fyllabas : ut Rubeo rubes rubui. Paileo palles pallui. Pauca tamen hujus ordinis habent fupia n3, hzc feré: Placeo places placui placitum; aegra. dar. Noceo noces nocui nocitüm ; 2a2yar, Valeo vales valui valitum , poder. Doleo doles dolui dolitum; zenir dolor. Soleo foles foli folutum, acofiumar. Patto pates patui' paffutti ;'effey mansfeff., Jaceo jaces jacitum, jasrer. Caleo' es calitum. e[-. calfavfe, Pareo es paritur, obebir, Coaleoó es coalitum, aferrarfe. Oleo es ólitum; dar, ? tenir olor, Carent etiam fupinis verba neutra fecupdz conjüz gationis,finita in veo: ut Ferveo és; bu/l;r, Paveo es;tenir temor ,&'c, Et hec congruo is üi;cozvéni, Ingruo is ui , 4s: 7/agav. Inceffo isibéefsi ezveflir, Pedo pepedi 5 perejar. Aünuo is-ui; confenisr. Abinuo is ui,diffentsr. Renuois$ui;;dem. ^ ^" — fDeponentia fapinis carentia, ^" 7» v «s 4700 e SL ERE Reminiíco HATITSOH ONG QRMER Vefcor vet; ce-
32i GRAÁMMAT. XNSTIT.— ceris, »enjar. cum compofitis. :Medeor mederis; curar. Liquor liqueris , fondrerfe.. Diffiteor eris, — negar. Fanfcor eris, fendrerfe. Kingor eris , vfar los goffos, Carent etiam fupinis verba preteritis carentiazde quibus jam fupra. enOea229 4209» 422540096206 «2.09 DE VARIETATE QUADAM. IN vetbis. Lied Verba diverfis conjugationibus declinata; Avo as, lavo is, rentar, Ax&o as, ar&o is ; ef- La irenyer, Sono as, fono is, (orar, Denfo es;efz per. Ex compofita à Cubo as: ut Accubo as ; fex rer en ia taula.. Accumbo is ; idem. Procubo ass procumbo is, cazrer, K*cubo as; recumbo is; jasrer, Succumbo as, casrer.à fer vengut. Succumbo 54 idem. Nexoas, nexo is, [/igar. Strideo es, ftrideo dis, fer remor, Fulgeo es, tulgeo is,refplandir, "Leroeo es, tergeo is, fer net fregant, Claudeo es; . claudo is,tancar. Conpiveo es, conniveo is; fer fea nyal ab los 4lis, Caveo es,cavo is, fugir;o provebir, Ferveo es, fervo is , builir. Oleo es , olo is ; tenir elor. Rideo es, rido is, r2urer, Excelleo es,excello is. fobrepujar. Cieo es.cio cis, conmmotirer,o cridar, Pario is, ere, & ire, pari, Potior eris, & iris, 4/- cán- *
| ZIBER Il. $23 Gancar lo defitjat. Orior eris , & iris , paier, In "3ofnitivo oriri, Morior eris, & iris, »sorsr ; in in- - finitivo mori, ; Verba diyerfarum conpugationum fed diverft generis, € fienificationis. Alboas, enblanquir. Albeo es, b/anquejar. Durto es , Duro as. Liqueo as, co/ar Liqueo es fonrer. Liquefco is, sdem. Liquor eris, sdem. Mite ror aris, mifereor eris;tenir eompa[fio Medico as, medicor arisysedicinar. 1 ueor eris; tutus, vel tui. tus, defenfar. T uor eris, tutus, vel tuitus »irar. "Varie (ignificationis-, €? conjugationis verba. . Mando as, acomanar, Mando is , maf'egar. Fando as, fundar. Eundo'is , efeampar. Dico as d«4;- ^€edr. Dico is parlar. Predico as //obar; Prxdico is - dir ans. Volo as volar, Volo vis voler, Lego asen- Viár. Lego is llegir.Sero as tancar.Seto is fembrar. Educo as criar. Educo is trawrer. Apello as apellar, à cridar. Apello is acof'ar.Compelloas cridar. Compello is, forgar. Expolio as ; defpallar. Expolio is plor, é adornar. ' c in X2 DE
324 GRAMM AT, INSTIT. DE VERBIS DUPLICANTIBUS praterita , & fupina. . Eadem preterita à diverfis prafentibus. AED is acui, ezagriríe, Acuo is acui, efmolar, Frigeo es frixi refredarfe. Frigo is frixi, fregar. Luceo es luxi , refplandsr. Lugeo es luxi, plorar. Fulgeo es ful , refplandir, .Fulcio is fulfi, fuflentar, Cerno is crevi , mirar. Creíco is crevi, creiker. Paveo es pavi, efpantarfz. Paíco is pavi, - pafturar. Pendco es pependi , effar perjat. Pendo is pependi, pefar; ó pagar, Fero fers tuli portar, Tols : lo is tuli; algar e cridar.Sto ftas fteti,eflar de peus; Sifto is fteti, paravfe. Preterita duplicia ab codem verbo. Plico as plicui ; vel plicavi p/egar. . Neco as nea cui, vel necavi zmatar, Lavo as lavi, vel lavavi reza tar. Sorbeo fórbui , vel forpfi besrer. | Sapio is fapui, vel fapivi faber, o tenir fabor. Parco is peperci, vel parfi, perdonar, ? guardar. Pango is pepigi vel panxi .compondrer, o plantar, Pungo is pupugi, vel punxi piezxar. Vello is velli,vel vulfi arrancar. - Lino is, lini , vel livi , vel levi watar, Sinoisfivij vel sah L ]
2 .UZIBERA IL. 32$ Vel fini dexar.- Verrois verri ; vel verfi agranar. Ne&o is nexui, vel nexi //;gar ; à travar. Pedo is pexui, vel pexi,vel pe&ivi pentísar, Sancio is fan . xi, vel fancivi fer //ey. Vincio is vinci, vel vincivi - lligar. Salio isfalivi , vel (alui /a/ur. Amicio is a-- micui ; vel.amicivi veffir, Sepio is fepfi,vel fepivi tancar Ab tance, Haurio is haufi ; vel haurivi poar MiEMA, Coon bn | E Eadem fupina à diverfis verbis. Verro is verfum agranar. Verto is verfum gzsvár. Pateo es palum fer mani feft. Pando is palam obrir, Patior eris páflum eemportar. E Supina duplicia ab eodem Yerbo: "Torqueo és tortum ; vel torfum tormentar: Tendo is tentuum , vel tenfüm effezdrer, ? 4nar. Ab(condo is abícondituni ; vel'abfconfum amagar. Alo.is alitum, vel altum criar. Figo is fium, vel fixum ficar. Fluo is flu&um,vel fluxum rajar. KR. uo 1s rutum, vel ruitum, caer, Nitor €ris nifum, vel nixum efiribar, v0:9995:2001 295 «200 VE C6 9009200 DE COMPOSITIONE VERBORUM cum prepofirionibus. Prepofitiones cum veniunt ia compofitionem | Be e cum
Báo GRATIMAT. INSTIT, — &ore, duplex: Hiftorica,quz in enarrandis Auttoa ribus veríatur ; ad imitationem propofita: & Me« thodica, quz artis pre&ceptacontinez, ^ ; Quis eft finis Grammatica ? Pure, perfe&éque oqui, -* : Quodeft officium Gramimaticz? Preptiis litte xis verba fcribere, & bona pronuntiatione loqui, Quz eft materia Grammaticz ? Litterz, fylla4 b2,di&iones, & oratio, | "nc Quot funt partes. precéptivé. Grammatice? Quatuor ; Orthographia , cui refpondet littera Profodia ; cai refpondet fyllaba, Etymologia , cui . refpondet di&io, Syntaxis , cui refpondet partium orationisconftru&io, ^ ^ Ard $De Eyomatis Orthagraphie, | €APUT II. XUid et Ortographia? Scientia docens qui4 bus litteris , quzque di&io fcribenda fit. . Unde dicitur Orthographia ? Ab orthos, quod eft re&um : & grapho , fcribo : quafi fcienz tia reGé fcribendi, T 16 Quid eft littera? Vox que fcribi poteft individua. | Unde dicitur littera ? A litturis , quod antiqui tabulis ceratis, fcribere folebant, & poftea delere; . Quot funt litterz in ufu apud Latinos? Duz & viginti : & h, qug non eft littera » fed aípirationis nota, Quod
ZIBER Il 333 ' Quot funt genera litterarum ? Dio ; quadam enim funt vocales, quzdam veró coníonantes...- .. Quid eft vocalis? Littera , qua per fe , & pure pronuntiari poteft : unde , & vocalis dicitur; quod per íe ipfam vocem habeat, |... gu . Quotíunt vocales?Sex , a, €, i; o, u; ypfilon. Quid eft confonans? Littera; quz nifi feriat voz calem, pronuntiari non poteft. Unde;& confonans dicitur ; qued cum vocalibus , fonet. Quot funt confonantes ?Sexdecim;reliquz à voz calibus., ' Quot. funt fpecies confonantium ?. Duz : quzdam enim funt mutz , & quxdam femivocales.. . Quot funt mute ? Novem, b;c,d.f g;k,p,q,t.. Qugt funt femivocales ? Septem, 1, m;n,r,s;x,z. .. Quare dicuntur mute ? Quia in comparatione vocalium, & femivocalium nihil propé fonent, Qua:e dicuntur femivocales ? Qiiia in fonori« tate proxime ad vocales accedunt, Quot accidunt litterz ? Quinque : Nomen; Fi« ;gura; Poteftas, Cognatio ; Ordo, 1 Quid eft Nomen in littera ? Vocabulum ; quo upáquzque appellatur ad aliarum litterarum dif- Cretionem, Y .R qul io Quid e(t Figura.ifi littera ?. Ejus defcripfitio certis lineamentis terminata; putà ; longa, brevis; rotunda; | 3.51 i Quid e(t Poteftas in littera ?: Ipfa littere pronuntiatio., propter quam, & figura ; & nomina funt adinveata. : : Quid
ETT . GRAMMACT, ENSTIT, Quid eft 'Cognatio in littera ?'Quxdarm affini4 ta5, qua alia in aliam commutatur: aut per interpretationem , ut à Lida, leda : aut per derivátionem ,ut à tego, tegula : aüt per compofitionem, ut amicus, inimicus; aut per declinationem ; ut à facio, feci, | | uid eft O:doin littera? Ratio demonftrans, quz przponi ;quz fubfequi debeant in pronuntiationc. | Quotuplex eft Orde in littera? Duplex; fcilicet in vocalibus , & in confonantibus. Quid e(t Ordo in vocalibutQued cum in diph4 tongon coeunt ; quxdam (emper przponunturg ut 3, à y. | ! | E Quzdam femper poftponuntur;ut i;ju, Qn$dam aliquando preponuntur , aliquando poltponuntur, ut e. tinentiuni. : Uode dicitur diphtongus ? A dys , quod. eft bis, & diphtongus, foous , quafi duplex (oous. ^ Quot funt diphtoagus quibus utuntur Latini ? Sex. Ae; ubi fupprimitur a, & profertur €; ut Mu« fz. Au, ubi profertur a; rapiatar u: ut Audio, Ei, ubi fupprimitur e; & profertür i? ut Pentliei. Eu, ubi profertur e.& raptatur u: ut Pantheus, Yi;ubi utraque vocalis in i , longam profertur: ut Harpyia.Oe, ubi fupprimitur o,& profertur e: ut Peec na, Foemina, Quis Qaid eft diphtongus à Coaglutinatio duarum. vocalium in eadem fyllaba unum fonum,& vim re« -
cOUETUBXumemm: 35$ Quis eft Ordo.in confonantibus ? Quod plures quam tres non poflünt precedere vocalem.nec plu- 1es quam totidem fuccedere : ut Scrops, ftirps. Et . quod fi fequens fyllaba incipiat à vocali , neceíleeit. przcedentem in. vocalem definire: ut Deus. Quodque fi pracedens fyllaba in confonantem definat, neceffe eft (equentem à confonante incipere: ut Virgo. Quodque non eft necefic , fi fequens fyl- Yaba à confonante inceperit ,.precedentem quoque confonante -definere «ut Lego. Qug. regule funt vere in di&ionibus fimplicibus, non tamen incom« potis, ? | De Eromatis Profodie. CAPUT III. K XVid eft Profodia ? Scientia demonftrans,quo accentu , quaeque dictionis fyllaba proferatur. Unde dicitur Profodia ? A pros ; quod eft ad, & ode, cantus, quafi accentus Flanc Latini tum vo« culationem , tum tenorem , tum tonum interpretati funt, Quid eft fyllaba ? Comprehenfió litterarum enuntiata , quz uno accentu, & fpiritu indiftanter profertur, cum. Unde dicitur fyllaba ? A fyllabin ; ideft ; com« prehendere. Quot accidunt fyllabz ? Quatuor: Tenor, Spiri- : tus, p pn EEEES
. 856 GRAOMLMA, INSTIT, 7 tus, Tempus, & Numeruslitterarum. ^'^. Quid eit tenor in fyllaba ? Modus quo aut elea 4 vatur, aut deprimitur ; aut elevatur fimul ; & dea primitur. | i Quot funt tenores ? Tres: Acutüs; Gravis, & Circumflexus, Acutus enim eft, quo fyllaba eleva« tur ; Gravis ; quo fyllaba deprimtur; Gircumfles xus , quo fyllaba partir elevatur ; partim depria mitur. ]« 12303 :Efoldoo Quid e(t tempus in fyllaba? Duratio,vel tra&us; in quo fyllaba pronuntiatür. 5013ib n1 5:5 Quid ett fpiritus in fyllaba? Qualitas quedam; qua afperé ; vel leniter fyllaba profertur. Quotuplex eft tempus in fyllaba € Duplex, quia . aut habet unum tempns , in quo profertur , & dicitur brevis : aut habet duo tempora , & dicitur longa. - A Quid eft numerus in fjllaba? Comprehenfiolita teraruni fyllabam conílituentium.. — 77 Quot poflunt effe litterz in fyllaba ? Ut multum fex: ut Stirps; Ut minimam una ; fed tunc proprie non dicitàt fyllaba ; cum plures litteras non cons prehendat; ^ — . 310832 siad HEAR (De Eromatis Etymelogie: CABUT IM. or. Uid e(t Etymologia ? Scientia oftendens vea ram di&ionum originem ; cum reliquis . ac-
ADT "UZLEIBEGS II, $37 accidentibus, : | Unde dicitur Etymologia ? Ab etymon , quod eft, verum ; & logos , fermo , quafi vetiloquium, " quod Cicero reformidans notationem 2ppeilat, Fizc ab Ariftotele,fymbolum: à quibufdam, Origo; dicitur. | Iv s Quid eft di&io: Minima pars orationis con(tru- &z , & compofitz, | | Di&ioni quot accidunt ? Quatuor: Significatio, Etymologia ; Figura; Ordo. Quid eít Significatio in diGione ? lllud quo oftenditur qui di&io fignificet. 3 Quid eft Etymologia ? Scientia, qua oftenditur vera didionum origo. — | Quid eft Figura indi&ione? Forma qua di« &io fimplex à compofita ditinguitur. — | *: Quideft O;do in di&ionei Qualitas qua in oratione alia femper prepopitur., alia poltponitur; alia modé przponitur, modo poftponitur, — Geneia di&ionum orationis quot funt ? O&o. Nomen , Pronomen, Verbum, Participium, Prapofitio , Adverbium ; Interje&io, Conjunctio. Quot funt partes orationis declinabiles ? Quatuor, Nomen, Pronemen , Verbum , Participium. Quot funt partes orationisindeclinabiles: Quatuor. Pezpofitio ; Adverbium, Interje&tio , Con- "jun&io, |
358 GRAEMMALT, ENSTIT; ^ (De Eromatis Nominum; CAPUT V. "&, JL U(a, quz pars orationis eft? Nomen. Quid eft nomen ? Parsoratiohis declipabilis;corpus aut rem proprie , communiterve fignificans. Unde dicitur nomen? Ab Onoma Grace, quod Latine inte;pretatur nomen: vel dicitur nomeii, quafi notanien. Le » biu Quotuplex eft nomen ? Duplex; Subítantivuim; & ^djectivum. Zra nori - Quod eft nomen Subftantivum ? Quod fübftan« tiam; vel quafi fübftantiam fignificat ut homo, a'bor,candor,fapor. ^ too R-XSIO Quod eft nomen AdjeGiyum Quod adje&um fubítantivo fignificat in eo aliquod accidens:ut hoa mobopnus, ^^" -— H "debo sis Quod eft nomen Colle&ivum ? Quod numero fingulari fignificat multitudinemut Populus;gens, turba. é "nm 5d Mufa igitur ,quod nomen eft? Subftantivum, fignificat enim femper rem fubfillentem obnos x:amque accidentibus. ert me I Noinini qued accidunt? Sex. Qualitas;Species; G:nus, Numerus, Figura, Cafus,cum declinatio: ne Quid eft qualitas in nomine? Accidens per quod . : * tow . c proprium nomen à communi , Ícu appellativo di- | ftin-
. TOUWRI BOECRUC HE: ^ 439 "finguitut; : jd sm -* Quod eft namen proprium? Quod uni tantum : convenit: ut Calliope uni ex novem Mulis, Quod e(t. nomen:commune € Quod pluribus convenit : ut Mufa Caliepe ; Uranie ; Clio Convenit, - ED: Sbeira (UngilA 3 ^ Quid eft efpecies in nomine ?.1Ilud; que primimitivum norbemá derivato feparatur. Species nominum quot funr ?. Duas Primitiva, -quaaliundemon «rabitur z ut. mons, Derivativa, oque aliundé derivatur: ut montanus, à nionte, Mafa igitur cujus. fpeciei eft? Derivative fpes iei. Dicitur enim:à-mufa ; quod eít inquio. | ; Derivatorum nominum: quod (unt differentiz ? Novem. Patroay micum, Polfefsivum ,.Denomina- ^uvum, Dirmiputivüm., Comparativum Supeila- -tivum ; Verbale , Participiale, Adverbiale. Quod eftnomen patronymicum t Quod figuitiscat filiam, vel &liàm , nepotem vei peptem, vel »aliquem ex pofteris illius ,.à quo derivatur: ut Priamidesflius; vel nepos , vcl aliquis €x-polteris Priami, : | Patronymica mafculina in naminibus prime de- Clinationis formantur à genitivo , &- finali mutata ian des nt /£aez /Eacades. In nominibus fecundz ' declinationis fiunt i genitivo addita des: ut /Ea. CU5, /Eaci , /Eacides, Que tamea in Eus diphtoa- $ontécmipatur, cum duplicem habeant genitis vum in ei, & in i, formant patronymicum á geniivo (ecurido addita des: ut Penthcus, Penthei, vel e Pen-
340 .— GRAMMAT. INSTIT: Penthei, Penthides, In nominibus tertiz:declinda tionis , Patronymica formantur à dativo addita des : ut Neftor, Neftoris, Neítori; Neítorides. Sed non lizc regula eff 'ufquequaque vera.Nam - autoresaliquando adduntaliquid , aliquando de. trahünt:ut Atlanti;atlantiadespro atlantides, Am phitrion ; amphitryoniades ; pro amphitryonides. Meneciades; pro menecides; Meniades; pre meni« des. Knides,quoque Virgil, dicit pro /Eneades lib, 9. Sit fatis /Enide talis impune Numanum oppe« tiffe tuis. Idem quoque Scipiades formavit ; pro Scipionides , Deucalides; pro Deucalionides. Declinanturque per primam nominis declinationem, Patronymica femenina fiunt à mafculinis pa« - tronymicis,ablata de ut: ab /Eolides /E&olide, /Eó4 lis &olidis, A Thefcides , Thefcis ; Thefcidis : à Peliades, Pelias,Peliades ; declipanturque per ter« tiam nominis declinationem. Reperiuntur pauca nomina Patronymica femenina , in e ; definentia per primam nominis declinationem variata: ut Nerine filia Nerei : Adraftine filia. Adrafti : Acri4 fione filia Accrifii, Cum Patronymica proprie;3nominibuspatrum |. derivantur ;aliquando trahuntur a peminibus matrum ; aliquando ab avis paternis , five maternis; * dliquando à fratribus; aut fororibus: aliquando ab ütbibus, five urbinm conditoribus.De quibus paf» fim exempla reperies apud au&ores, Patfonymicis utuntur Poete: non autem Oratores. Quod eft nomen Poffeísivum ? Quod cum genis 1 ü.
LIBER I; 341 tivo. fui principalis fignificat aliquid ex iis, que pofsidentur : ut Evandrius enfis, pro Evandri enfis,: Quod eft nomen Denominativum? Quod à no- . mine derivatur,neque deneminaturab aliqua fpeciali fignificatione: ut ju(tus à juftitia, fapiens fa« pientia., 2 ) | 1 Quod eft nomen Diminutivum ? Quod fignificat diminutionem : ut à rege regulus , a frater fraterculus. j T Diminutiva non habentcertam rationem , qua pofsint formari, Sed illud tantum hoc loco dicendum eft yexir in varias terminationes :fed ple. rumque in ulus. ula ulum s ut. frater. fraterculus; . foror fororcula ; munus .munofculum : aliquando in io : ut homo homuncio , fenex fenecio. Aliquando in fter (tra ftrum : ut pinus pivafter, filia filiaftra , apium apiaftum., Aliquando in olus olla olum : ut fergius. fergiolus , corona corolla, pallium palliolum. Aliquando in ellus ella ellum : ut tener tenera tenerum ,tenellustenella tenelium. Aliquando in illus illa illum : ut tantus tanta tan« tum,tantillus tantilla tantillum, Aliquando inleus: - ut equus equuleus, Aliquando in ifcus : ut pan pa-: Riícus , bafileus bafilifcus, . Quod eft nomen comparativum? Quod cum intelle&u pofitivi , vel aliquo participe fenfus pofiti- Vi figoificat , magis adverbium: ut juftior, ma- Bis juftus: ioferior , magis iufra. Nomen. pofii- Vüm , five abfolutum eft, quod abfolute , fimplici- : terque fignificat: ut magnys, paIVü$. 5 007 : Gom-
848 —— GRAMM.AT; INSTIT: mus illum ; cui aliquid damus: ut:do tibi pecuz nias. | | Quare dicitur Accufativus? quia in ec cafu po« nimus illum,quem accufamus: ut Pompeius accu« fat Gafarem. Quare dicitur Vocativus ? Quia in. cafu poni mus illum, quem vocamus ; ut 0 Mufa, mihi cau fas memora. | Quare dicitur Ablativus ? quia in €o cafu ponia mus illum, à quo aliquid erimus: ut ego aufero à t€ libros. Quare dicitur effe&ivus? quia in eo ca(u poni 4. mus inítrumeatum ,quo aliquid efficitur : ut ego peto te faxo, D Mufa igitur cujus cafus eft? Nominativi , fiv Vocativi , five Ablativi : quia in his cafibus decli« nando reperitur. | ; Quid e(t Declinatio in nomine?Vocis variatio, quz circa finem tantüm attenditur: ut Muía, mu« Íz,muíam, . Declinationes nominum quot funt? quinque: de. guíbus fupra diximus, | fDe Brotematis Pronominum; CAPUT VI. Go, que parsotationis eft? Pronomen. — . : Quid eft Pronomen ? Pars orationis declinas bi- -
SOWIEBOURIIN.9 349 bilis,'que pro nomine proprio accipitur;perfonaf que finitas fecipit: ut Ego;tu,ille. — ; C. Unde dicitur Pronomen ? ^ pro, prepofitione; & nomen : quis pro eo ponitur in oratione, Pronomini quot accidunt ? fex: Species,Genus; Numerus; Figura;perfona cafus cum declinatione, Species Pronominum quod funt? Duz ficut in nomine, Primitiva; ut Ego. Derivativa, ut Meus, Quot. funt pronomina primitiva ? O&o. Ego; tu, fui,hic ifte, ille; ipfe;is. jou pn Quot funt pronomina derivata ? Septem. Meus; £uus,fuus,nofter,vefter, noftras, & veítras ; que tribus Mei;tui,fui derivantur ; five nos, vos. ; Ex his demonftrativa dicuntur , que rem de4 monítrant: ut Ego;tu,hic;ifte,ille;ipfe;is, Horum. ;quinqae, fcilicet hic, ifte;ille;ipfejis,& €x eo com4 pofitum, idem, relativa dicuntur , cum fem ante4 €edendtem in memoriam reducunt:ut Virgilius car4 £nina compofuit, idemque ipíe ea cecinit. Poflefsiva: dicuntur; quz potlefsionem fignifis cant: ut Meus,tuus;fuus;nofler,vefter. Gentilia , (ive patria dicuntur , quz non folüm gentem, vel patriam; fed etiam partes,fe&amque ad fignificant: ut Noftras;veftras. | - Reciproca duo tantüm funt;unum primitivum; nimirum Sui: alterum derivativum, Suus. Genera pronominum quot funt? quatuor; maf culinum, ut Meus; feemineum, ut mea; neutrum; üt meum ; commune trium, ut ego;noftras, Numeri pronominum quot funt ? Duo , ficutin nos
l x 510 . - GRAMMAT. INSTIT; nomine 5 i ingularis, ut €go;: pluralis y4tnos,- 7. Figura pronominum quot funt ? Sicut in nomi ne, Simplex;ut hic;hzc Eon iSobaeibep ut Líthic, bte, iflhoc., - Quatuor modis componuntur pronomina, Pris: $10 cum nominibus; ut eju(modi, hujuí(modi. Sé. 'cundo, cum altero pronomine;ut 1fthic;iithzc,ifthoc. Tertio,cum prapofitione;ut:mecum;tecum. Quarto, cum adverbiis , aut fylabicis: àdje&tionibus; ut Egomet,hiíce, mepte;tute. .. Quo: funt adjectiones fyllabice? Tres. Met;Ce, "Pte; ut Egomet hitce meapte.: Or Perfonz pronominum-funt tres, Prima quz de fe loquitur. Secunda, ad quam primam: luitur. "Tertia,de'qua prima loquitur. | ;Quotfunt pronomina: prime: perfonz? Unum tantum, Nominativo Ego, GenitivoMei; Qüot funt. pronomina fecundz perfone? Item unum;Nominativo Tu;Genitivo Tui;cum omni-4 -bus Vocativis nominum, arenas & partici- . piorum. Quot funt pronomina terti perfonzt Reliqua omnia. Ca(us pronominum quot funt 2: Septem. ficat in nomine. Carent tames vocativo omnia pronomina ; przterquam Tu , meus mea meum , Nofíter moftra noftrum ; & Noftras noflratis ; caret etiam nominativo cum vocativo;genitivo Sui, Declinationes pronomipum quatuor funt, Priana qua mittit gems ini; ut. Ego mei , Tu tui,
LISER BO . Gm tui. Genitivo fui, Secunda quz mittit genitivum — dius: at Ifte iftius; ille illius; ipfe ipfius. Tertia -— que mittit genitivüm ini , & in e; ut Meus mea meum , Mei mez mei; Tuustua tuum ; tui tu tuis Suus fud fuum, Sui fux füi; Nofler noftra no- . ftra noftrum , Noftri noftri noftri ; Velter veftra veftrum , Veltri veftrz veftri, Quarta quz mittit genitivüt in 15 tit NNoftras tioft ratis, Velt ras atis. . De Erotematis Verborum. CAPUT VIL. "A Mo qus pars orationis eft ? Verbum. Quid elt verbum 1 Pars orationis declipabilis c im modis, & teimporibus fine cafu;agendi;vel pátieodi figaificativa; ! | |] Unde dicitur verbum ? A'verbeto as, quia verz berato acre orario profertur , que fie verbo effe nón poteft. : | Verbum duplex eft: Perfonale, & Ienperfonale; Per(orialee(t, quod omnes períonas utriufque numeri habet; ut Amo, TI ERI Iimperíonale e(t; quod prima; & fecunda per(ona utriüíque numeri, & tertia pümeri multitudinis feré caret; unde & nomen traxit ; quod du-- plex eft; Alterum a&ive vocis, ut Pudet, poenitet, Alterum pafsive,ut Regratur,curritur, ——— - Verbo quot accidunt? O&o ; Genus , modus, tempus, nume1us, períona, fpecies, fipura;coojaga-
833 GROLMMATT, INSTIT;- gatio. «s sins yu , Genera verborum perfonalium quot funt? quina que. A&ivum, pafsivum , neutrüm , deponens , & commune. !, "FR . . Quid eft verbum a&ivum ? quod definit in o,& habet pafsivam in or; ut Amo amas , amor ama« ris. | lau Quod eft verbum pafsivum? quod definit in or, & habet a&ivam ino; ut Amor amaris, amo amas, . T Sti Verbum neutrum definit in o,& non habet paf; fivam inor; ut Servio is. — | Quod eft verbam Deponens? quod definit in Or, & tamen habet a&ivi fignificationem ; ut Lo« quor loqueris, T line Quod eft verbum Commune ? quod definit. in or , & habet a&ivi , & pafsivi fignificationem : ut ample&or ample&eris; ample&Gor litteras, littere ample&untur à me. Pauca hujus generis reperiune tur; hec feré, Comple&or,amplector,ofculor, cri« minor veneror, interpretor a: gior. Modi verborum (unt quinque; Indicativus,imd perativus,optativus,fubjun&ivus infiaitivus, Quis eft indicativus modus? quo indicamus aliquid fieri; ut Ego amo tu amas,ille amat. Quis eft imperativus modus ? quo imperamus; vel prohibemus, exortamur, vel permittimus ali« quidfieri;ut o Antonilege, nelegas. — Quis eft optativus modusiquo optamus aliquid fieri: utinam legerem, 3x6 Qui uis |
I l - ZIBER IL (3 Quis eft Subjun&ivus modus ? qui indiget al. tero verbo ; ut perfe&um fenfum fignificet; uc legeris, audiam. pol ante DEC. cg Quis e(t infinitivus modus ? qui caret numeris, & perfonis; & indiget verbo alterius modi;ut ali. quid determinatum f(ignificet ; ut cupio legere, " Tempora veiborum funt quinque ; Preíens; preteritum imperfe&um ; preteritum peifeétuni, pre:eritum plufquam perfe&um, & futurum. Q uod eft tempus prefens? quoaaliquid in przfentia fieri oftendimus: ut Ego lego, : Quod eft preteritum RUN ? quo ofteas dimus quod aliquid fiebat;fed non fuit perfe&um: utEgolegebam. ^ ^'^ Quod eft preteritum perfe&um ?. quo oftendimus aliquid fa&um, atque perfe&um effe;ut Ego egi. rep i Sibi Quod et preteritum plufquam perfe&um? quo oftendimus id quod fa&um eft ; inveteraffe citra preteritum perfe&um : ut Ego legeram , antequamtuveniti; ^ —.:5 5 7009 i Quod eft futurum ? quo oftendimus , aut proa - mittimus, nos aliquid inchoaturos: ut Ego legam cras. "Numeri verborum funt duo, ficut in nomiae, Singularis, qui de uno loquitur: ut Ego amo. Pjuralis, qui de pluribus loquitar : ut Nos amamus. .. Períonz verborum quot funt ? tres. Prima que de fe fola, vel de fe cumaaliis loquitür: ut Ego Je« £0,nosamamus. .. "4 ÉL Se^
$14 GRJXMM.AT, YNSTIT. - Secunda, ad quam folam , vel enm aliis. prima loquitur: ut "Tu amás, 0s amótis, Tertia, ee qua fola , vel de quibus prima loquitur ; et Cicero Jes git; homines legunt, [ooo ee ieri Species verhocum. funt.due , ficut in: noroine; Primitiva, ut lego legis. Derivativa;nr le&tito as» Derivatorum vérborum. forma. funt feptem: Inchoativa medátaxiva deBderativa; fseqnenrativa, diminntiva,denominativa,adverbialis, |... Que dicuetur. inchoativa? que Laurentius dicit continuatum incrementum. paísiapis - 3nnaze fignificare; fiuntque tantum á verbis. mentris.abfolutis fecunde conjugationis ; formantur à (ecundg, er(ona przfentis indicativi modi, addita co; ut à. "'epeo es, tepefco is; id eft in horas magis sepe(- CO. "2 ffi x 25D15 85 5Eib»IJO Qua dicuntur verba meditativa? quz Laurens: tius appellat defiderativa ; que fcilicet figoificant vehemens , & quafi molefhurn defide tinm ejus.actionis, quam fignificant; fiumtgbe ab ultimo ;füpis: no,addita rio. hzc fer& Edo edis efayefurio;à Cons. no as ceenatu, cainatürio ; à Pario is partu; parturio; à Meio is mi&u, mi&urio ;à Cacoas cacatu, cacaturio ; ab Emo emisemptu empturio, — Quz dicuotur defiderativa ? quz. Laurentius non mentis affe&um,fed a&um corporis fignifica- - re dicit. Sunt veró quam rarifsima ; ut vifo vifis; laceífo lacefsis, capeffo capefsis. Bor Quz dicuntur fcequentativa ? quz afsiduam in agendo, vim habere fignificant ; &iuntque ab ultimo
UY m*EJZ Gg . 0 888 itio fupiaó, u mutata ih 0; üt/Curro'is curfu; cur- - fo as, Duco cis:du&tu;du&o as, Aniníallyerrendum tamen eít'in verbis-prinis conjugationis fupina , quibus.formanatur frequentativa mutare '^ penultimam fapiniin T ; brevem: üt ab Impeto'as àtu, imperito:as. .-Dicimustamen db ago adls', actito as ; & agitoas 5 à Dico dicis ,'di&o 25 , & di&tito di& Ras: :0» &mibiunsq $9 19v. A" Que dicuntur dimintitivatque à (60 prificipali diminutionem figaifieant ;'ut'à Garrio is earru loas; Sorbeo.es, 4orbillo a3; uet | Que dicüatut denaminativa * qu & nomine derivantur : ut à Patto; odériffo a5;à Grtco;grecilfo as,& grecor aris;á Frumento frumentor aris; à Pabulogpabulor-áris;3 Rurejrufticor atís;à R hetorica, rhetoricor. ed. Quz dicuntur adverhialia? que ab adverbio derivantur ; ut à Perendie, perindino as ; 1 Supra, fupero as; ab Intra, intro as, pes | Amoigitur cujus fpeciei ef'Primitive fpeciei; non enim habet ( quod ego fciam ) unde pofsit derivari, : | | Figure verbortm'quot fant : Due , ficut in nomine. Simplex; ut Amo amas, Compofita, ut Dez. amo as, | dem | ' Amo igitur cojus figure eft ? Simplicis fieure; non enim potcft dividi in partes figoificativas,ejus quod integrum ante compolitionezm fi2oificabat, Conjugationes verborom quot furit Quatuor, Prima quz fecundam bs SUE UNS i ene
eu 346 GRAMMAT :INSTIT. setis indicativi modi mittit in as produ&à in voce acdiva, & in aris, velare , in pafsiva ; ut Amo a« mas, letor aris, velare, Secuada; que eandem fe« cundar períonam mittit in es,productam in. voce. activa , & 1n eris, vel ere in voce pafsiva: ut Doceo es, Medeor eris, vel ere. Tertia, que eandem fecundam perfonam mittitinis,correptam in voce activa, & eris, vel ere, penultima correpta ; in . Voce pafsiva; ut Lego legis, legor eris , vel ere, Quarta, que eandem fecundam. perfonam. mittit àn 1s produ&am in voce a&iva & in iris, vel ireg penultima produ&a in voce pafsiva:: ut Audio auz dis, audior audirisvel audire, 5.5 (De Erotematis Participiortimns | CAPUT VIII. * À Mans » que pars orationis eft? Participium: à. Quid eít participium ? pars orationis declinabilis , que pro verbo accipitur , ex quo deriva . tur , genus , & cafus habens ad fimilitudinem nominis, & accidentia verbi fine difcretione modo4. - rum, & períonarum. Unde dicitor participium? quafi partiaccipium; - quia pa:tein. accepit à nomine , partem à verbo, - partem ab utroque, Unc E Participio quot accidunt ? Sex, Genus,tempus; : fign1ficatio,figura,numeruscafus,cü declinatione, Ge-
OOXTIRSEA JI 357 Genera participiorum quot funt? quatuor. Mafculinum,ut amatus, Feemeninum;ut amata, Neutrum,ut amatum.Commune trium,ut hic,& hec, & hoc amans, | bec Tempora participiorum tria funt ; Prefens , ut &mans; preteritum, ut amatus; futurum, ut amaturus amandus. 223 Significationes participiorum dug funt; A&iva; ut amans; pafsiva, ut amatus. | Que participia fignificant d&ionem? A veibis a&ivis, & neutris a&ionem fignificantibus , a&ionem fignificant participia prefentis:,.& futuri in rus , ut amans amaturus , ferviens ferviturus. À verbis paísivis, vel neutris paísionem fignificanti- : bus, participia omnia fignificant pafsionem ; ut Amatusamandus, Vapulans vapulaturus. À verbis deponentibus, participia prefentis, & preteriti, & . futuri in rus, fignificant a&ionem. Futu:i vero in dus, pafsionem, ut loquens,;locutus, locuturus, loquendus. À verbis communibus, participia prefentis, & futuri in rus, fignificant a&ionem: preteriti, a&ionem, & paísionem. Futuri in dus, taotüm paísionem, ut criminans,criminaturus; criminandus. leid oi Es Eft ne hoc femper verum ? Prope modum quidem, nifi quod 3 verbis a&ivis, & neutris participia preteriti Ggnificant nonnunquam a&ionem:ut - Argutus arguta argutum, ab árguo arguis. Aufus aufa auium; ab audeo audes. Adultus 3:um, ab adolefco adolefcis, 2: - F
b Béé —— CRÁAMM.AT; INSTIT; De Erotematis Conjun&ionum; - CAP UT XII. E T 5 quz pars erationis eft? Conjun&io: Quid eft.conjun&io ?- Pars orationis inde clinabilis , conne&ens, ordinan(que fententiam. : . Unde dicitur conjun&io ? Ab eo. quod -conjun- gat , & orationi pro vinculo interponatur. Conjun&ioni quot accidunt? Tría: Figura, Or-: do, Poteftas , five (pecies, five fignificatio. Figurz conjun&ionis funt due , ficut. in nomi ne. Simplex; ut at. Compolita ; ut atque; etenim, Ordo conjun&ionum quotuplex eft ? "Triplex. Quedam enim femper preponuntur ut Et, af; ac; af, 4t ,Ucl,tie neque. Qucdam femper poftponuns tur; ut Qe, ne, ve, qidem quoque, autem, vero, enizo. Quedam modo p:eponuntur , modó poftponuntur; ut Jfrg9e , igitur, taque, quoniam, qHiA, etfi. I sisti Poteftates conjun&tionis quot funt ? Complures: .. Copulativa; que fenfum, & verba conjungit: u Et , que, atque, quoque ; autem, ver, quidem, Disjanti;va , qug quamvis di&ione coajungit, fesfum tamen disjun&um libet; ut àaut,vel; ve fivt; feu. : S55ju2tva e(t,que voce disjun&iva urrumque adcfia ügaificat vei fimul, vel diícret&, ut Alexander,
LIBER IIl 36 der , five Paris dormit, vel legit totadie, —— Canali s,que cafum explanat;ut quoniam,nam namque enim. | TELS ISEKTTIT je "à Hllativa, que fuperinre colligit;ut Tgitur, ergos itaque, quare, quapropter, quamobrem. 24 Dnubitativa,que dubitátionem aliquam cum inà terrogatione fignificat : ut an , ne, necne. : JI dverfativa, quz ad adverfam fententiam fez quenti; aut precedenti monftrat; ut Licet, quais quam, quamvis, etfi, faltem, ( - IK pprobativa, que rem aliquam approbat ; ut fi quidem, quando, quandoquidem, nam, quidem. Completi?4 , que: ornatus caufa ; aut metri ne4 cefsitate ponitur; ut quidem, enim,namque; vero, Caufalss,ru r(us dividitur in Continuativam,Subcontinuativam, Adjun&ivam, Effe&ivam , feu finaleiisiunang 50005:a | | f.i ! , Centitpuativa e(t, que continuationem , & conc. 3 fequentiam rerum figaificat;ut Si, tum; dum; ubi; Subsontinuariva eit , que caufam continuatio4 nis oftendit cum effentia rerum; ut Quoniam? quia. | ! - eK diuntliva eft , que verbis fubjun&ivis adjuns , gitur ; ut Si, cum, ubi, quando. Efféüiva eft, qug reddit caufam effe&us ; ut Enim, nam, namque. | / De
gé6 7* GRUÓMMOCSOOuNSTIT. — De Partibus orationis que alie pro aliis, | € pro fe invicem ponuntur, soi GAPUT.S OTT. | d xUe partes orationisalig pro aliisinvicem pos OX, nustur f Omnes fer&quemadmodum, qug hdi D) tonio. . : i i j ub: Pronomen pro adverbio; ut Hoc, pro huc. Pronomen pró conjunctione ; ut Idco; pro proa pterea. | | Verbum pro nomine; ut amare; pro amore; Vivere , pro vita. Verbum pro adverbio; ut Amabo, (odes, Verbum pro interje&ione; ut Age; pro agite. Verbum pro conjun&ione ; ut Licet pro licebit. Participium pro nomine ; ut Sapiens ; diligens. Par-
coX:2BESGS HN. 367 - Faniclitm prosireriies ut Horrendum; pio orrend£. xí! :: fl ' J Prapolitio pro adverbio ; ut Coram, palam, .., Psapofitio pro interje&ione; ut. Pro, ay vel ha, IPsapelisio. pro: conjun&ione ; ut Propter , pto quapropter. | | * |. Bdverbint pro nomin ; ut Satis, pro abundà eít à lverbitm pro conjnn&iose ; ut Quando ; pro ... Gonjun&io pre adverbio; ut Cun; pro quando, ,. Con)un&io pro interje&ione; ut Ac, pro at, . Que paites orationis ponuntur inviem pro Nomen pro nomine ; ut Dardanus , pro darda« gHs.co)!8 Dc : T13 i .. Vexbumpro verbo ; ut populor,pro-depopulor; .. Participium pro parzicipiosut Profufus, propro« fugdiipsssi , 509: 3uiilgo; cineliszo milite de^ Przpolitio pro prepofitione ; ut Jn, pro contra. Adverbium pro adverbio; at Hic loci, pro tunc temporis, Conjun&i3 proconjür&ione; ut Vel; pro, &, — De Syntaxi , 47 Orationis con/?rubhuone. CAPUT XIV. Uid eft Syniaxis? Scientia, quabona confiru- &io ; à mala dignofcitur, Un-
868 | GRUAMMAT. INSTIT,— *- Unde dicitür Syntaxis *A fin , quod eft cei , & taxo , ordino : à quo eft taxis, quaft ordinatio, Quid et conftru&io? Congrua di&ionum ordi: natio perfe&am fententiam demonítrans. Vel ut aliis placet: Apta partium orationis compofitio; juxta clarorum Grammaticorum canones, - Quid eft oratio? Ut Scaurus definit: ore miffs; & per di&ionesordinata pronuntiatio. uotuplex eft oratio ?* Quad;uplex : Perfe&a, quz perfe&um fenfum in animo auditoris gene« xat: üt amo Deum, Imperfect, quz imperfe&um fenfum: in animo auditoris generat: ut fi Deum amaveris, Finita , in qua veibum finitum poni« tur:ut ego amo. [nfnita,in qua verbum infinitum ponitur: ut me amare, Pus « Quid eft Figura conftru&ionis ? Eft aliqua ra4 tiene , novatus dicendi modus , qui circa Gram« snaticas con(tru&iones veríatur. De quibus, ac de p&opartium orationis conítru&ione , lege alios, : FINIS.
j E D A HE 5 UNIVERSIDAD DE SEVILLA 2 MAU 4 4-7 D-- €^ :Z92S8&6 Co $
i xx v " i : x ) Mw m i f YA d