scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Por las memorias del señor Cardenal don Bernardo de Rojas y Sandoual Arçobispo que fue de Toledo, con Vicente Palomino

Toledo (Archidiócesis). Arzobispo (1599-1618 : Bernardo Rojas); Palomino, Vicente; Vitoria, Paulo de

Full text

Pfpswr POR LAS MEMORIAS DEL ícñor Cardenal don Bernardo de Rojas ySandoual Ar^obifpo que ,fue de Toledo. /-•CON Vicente Palomino. i Ji Rctcndenlos teftamentariosdel fe« norCardenal,que fe declare por nu la la redención del cenfo fundado en fauorde lai memorias de *2[j. reales de principal por el dicho Vi* ccnte Palomino, ydoña Mariana Moreno de Torre* fu muger. Paraloqual fe Tuponclofigmente. Loprimero, que en i?«dc Setiebre de i642,otor. Aga- 4 g2ron poderlos dichos teflamentarios para que i& Máncelo Reman Recetor de las dichas memorias recibidle el principal ,yreditos del dicho cedo ,y otorgaífe cartade pago,redención,) liberación. Lofegundo,que el dicho dia Vicente Palomino pa gó !a dicha cantidad de principa! yréditos en caía de Antonio de la Patra adoMaredo Remanal qual la diftnbuyo, aplicando otra tanta que tenia en íu cafa alas dichas meroci ios ,que fe le au^a remitid» de Toledo para las pagas en que expendio el dicho dinero de Vicente Palomino. Lo IcrceroyQuc vna partida del dicho dinero que fe entregó en cafa de luán Tucas lataueíin,no fe tuuo por paga,ni le háquerido dar rcciuo por aucr caico labaxafobre ella. .L Lo quarto , que al tiempo de la publicación oe la Rea! prcmatica,qne fue en quinze del dicho mes de Setiembre hi-zo regidlo,por mandado de los dichoa, tefiamentarios déla moneda de vellón que tenia en fu poder perteneciente alas dichas memorias ,ante tfcriuano.y con interuenciódel Contador dcllas,co relación de ¡oque auia procedido, yparticularmente de la partida del dicho principal,yreditos del ccn fo redimido por el dicho Biccntc Palomino. -Con ellos prefupucftos fe juílifica la prctenncn ,¿¿ las dichas memorias de que ella perdida, ybasa ,de moneda ha de fer por quenta de ViccntePalcmiuo,yque fue inualída la rcdcmpcicn del dicho cenfo loqual fe aíTegura con las condiciones figuictes. 6La primera,que quando ay rumor de bax ademo neda el dcpofito, opaga qfe hazc fe tiene por fraudulenta,como lo nbíenia Giurba con muchos que refiere da¡f.% 7.num.\7 ‘^3 adonde refuduc que ello procede en los adiós que fe haZen detro de dos .tnefes próximos aUmudanza de moneda. Vincent. O» 'Carpejtüfjiut cafa « 1 •««»• *&1t.Id.T)Joañ. tilla de Larrea,decif i^ttum.$z.Hb.i- _, JL4/mW4,quc por la dicha premat.ca fedec.av janpoV nulo l„pag«í rrrdtncionc, <U ccnfos. ] otro, mulcfqtmr tóo* hecho, por los dcodoío dentro de lo, dos día, próximo, ala publicación delia.Y elle lólo fundamento balboa para que no íc pudiera difputar defta materia ,pues las memonas tienen en fu fauor vn derecho tan cieno,ymamita ble,comola difpoficion de la Real pragmática, que literalmente habla en cite caio. . La uretra,que Vicente Palomino tuuo ob.iga. cion de lleuar elle dinero acafa del Receptor ,lien* do,como fon de vn mifrno fuero,yveamos entram. bos defta tilla./.#»» BarU^M.Alberic,SalHet.Cafirt»f&aiy, hfw lfi tx legati catfiM.14# Jewrbor. obll ¿fN“- P>rr>j0 MaÍr.traLt. defohtt.cap.29. num.i-.J 6.Seama de «nitulído polla cfcritura déla tundacion deldicho cenfo.Y no auiendo hecho la paga con efta ca adad no cumplió con fu obligación, yqualquier daño que defte hecho pudiefic rcfuUar alas memorias auia de fer por fu cuenta ,yricfgo •/* h,s * au£ tiotant DD-tn Lcreditor obUtam 102 tfjejohtton* qyno ob(U la opolicion de Vicente Palomino de nue fu dinero no pereció,pues don Marcelo Roma ldeftribuyó en las pagas que hizo. Porque fe ref- P°T d olr¡rasque ellas pagas no fueronpor cuenta, •Vtwiones de las memorias,ni por ncgoc.aao TÍ vías hizo don Marcelo Román coneftcdu dC 35 ’lr mayor facilidad ,ypor cftat cerca la cafa nT° ?(, recibió c! dinero de las petfonas aquien «»<¡<Ud y» diftribuyó del,. 9 jo cumplió con tener otra tanta prompta* ydañinada para fubrogar enfu lugar para las dichas memorias, como abaso fe fundará. \,oftgHndoy<\w en eñe mifmo dinero huuo perdída,ybaxa,como lo refieren Iuande Artiaga ,Caxcrodé luán Lucas Falauefin,yIuande la Mora, que afirman,q no fe dio carta de pago adonMarceloR amon por eña caufa ,ni fe !e admitió por paga ;ylo mifmo declara el Licenciado Diegode Salazar, Cu ra de fanta Maria,que en la partida que recibió padeció la perdida de la baxa, yque procefta pedir ¿V tisfaciondeñc daño, 2Lo tercero,que todas las vezes que el deudor paga moneda reprouada.ó dcfacrcditada no coníiguc libe ración,ex l.elegarter,§.qui reprobos,fijeptgmrat. affion.Pyrrhus Aíaurus,tracJ, defolution. cap, 6.nv.m. iz.&feqq, Lo qual procede ,aun quando eiacrecdor fe huuicíTc validodclla ,ycxpendidola ,pagándola aotros,porque queda en ricfgo ,y obligación para con los que la recibieron ,como fmgularmcnte lo notó la glof. in di¿h §. qui reprobos ,yla figue Bart.ibid.nu.zdus verbis: Secund'úquxro,qutdfi tile, qui reprobampecuniam acceptt ,eam expenditpro bona, vtrkmfiolaensfit líberatus\ Glojfa dicit, quodnon, quod tenertt DD.contra bocfacitfuprd ,de condiB. indtbit. I, indebiti, §fed (fifi nummi.Sol.ibi: Nummisalienisfo' lutis,accefsit creditoridominium pr£fcriptionc,(fif¡c uceefsit aliquid área ipfam rem :hic Vero expendendo lueratus eji ex fuá negotiatione ,vel exfuá re ,non autem altqutiaccejsit rei ,velárea ipfam rerrifi.debitor, infin, ad'Trtbel.ófi adleg. Falcid.l.J. Pojfumus etiam dicere , quodetiam ipfi nil eji lucratus.quia alijs tenetur, quibus filuit reprobam pecuniam.'i no íc puede dudar deque cftc dinero fea reprouado ,pues la ley declara por inualidas,y nulas las pagas redenciones de ceñios, y otros i orto, qa.lefquieí »«°i 1»' con ella fehoolelTt» hecho dentrodc losdoad, as próximo. af»P“W'e* cioa.Y efta conclufion,y opmion de lag^p.y Bart. es comú. Ynueftro cafo,aun es mas fauotable.pucs el dinero fe halla representado ,ySubrogado verdadera^' realmentc.de tal manera, que fe puede dezir que es el mifm.o,pucs en la materia,yen .a calidad, y en el numero,)’ en el valor no hmio diferencia alguna del que recibiodon Marcelo Román al que ueítinó,y pufo en fu lugar.cx ratione text. in Lnmmu 3.ft.it wlitem tnrandábv.Numms depoftUs,tudiMrn no oportet tn litem iusiurandum deferre ,vt hret qutfqut, quodfuá ínterfuit,cum certa fit nummorum ¿/timado. Y ck aquí fe infiere,que en el dinero, íiendo de vna mif ma materia,ycalidad, no fe puede confiderar diferencia,fino identidad. Loquarto,que don Marcelo Román .auiendo re- 1*cibtdoefte dinero ad numcrura.como Depofitario, oReceptor de las memorias pudo vfardcl,y fu oh¡i gacionfue folamedte de tener otro tanto de la mifma calidad,peompto ,ydeftmado para cumplir con fu obligación,ex text.in I1.tit.3i part. 5. ihi ;Eaun ¿eámoi ,que elfeñoño,ela tenencia de la cofa que es dad* en guarda,non pajfi aaquel que la reetbe. Fueras ende,Ji fufa de aquellas quefe pueden pefar, bcontar,bmedir, J¡ quando las recibitft lefuejfe dada por cuenta, bpor pefo,o por medida,ca ejhnccpajjariaclfnortoaeh pero feria tonudo de dar aquella cofa.o otro tanto, yatal co. mo aquel lo que recibió al que ge hito enguarda. Y es dodtifsimo el lugar de /Inton.Fabr.traéUevarijs ffiAfftTn¿¡iror.dcbttorflution¡bus,cap. 20.nutn.7.&fqq» num. loAbv-Ego vero ex eo moueor ,quod'Depoftañus in propofta (pede obligatns Jit ,vt eafiemfpeetes nummorum re/Htuat licet non eadem corpora. Yprofiguc cfta mifma refolucion por otros números ,yfe Bcon- 'CTiiifif nía co ía ¿oéfct iti3 de S&fítltJbh* $ » qucti-diaua?» >tí cerne* vtt tradittüfer Barbo/.in l.Ji mora¡ex ntm.% 2.jffolut. matrimqm loco vertfime obferuauit, i* prmistquoi cuín pecunia deponitur nonfgnats¡transferíur duminim,(^ pojfefsio in ‘Depofitarium ,nam tacita mittur facultas toncejft DepoftariO) vt pecunia vti pofit »tí taniundene rcdderefufficiat ¡ex ¿* l* Lucius tq.%ff depofíM íí in /• in ñaue Saupbsli $q.*ad Iacat.giüffn.in I.J •C.Je'• pofit.BaldJafCapell.^oUfan^aiiysibirclatis. Tva continuando, yfunda en ios números figuicntes, que fe cfHma por verdadero depojtto ,y no tiene fola. mente el nombre, fino todos los efectos, ypriuilcgios de! ,yparticularmente ,que fe pueda repetir lucgo,y fe deua rcfticuir fin dilación alguna. Yes rabien ápropofito io que largamente efcriuc Peí. Ccball*ref}l\criwn*ce7tt*x*cafu 1$6«adonüc dize,quc ín 1amenté ay acción criminal contra los Caseros» bReceptores dcdiacros ágenos,qaand© vfaron dcllos ,ylos gallaron >oconmrticron en fus propios vfos ,fabieado que no tenían ptompta otra tanta cantidad con que poder tatisfascí* ai dueño »ycon muchos teftigoseftá pxouado,qu« fiemprc fe ha tenido por lici tonque el Depositario, Rcceptof>oTc« forero pueda vfar del dinero que recibe cnconta* Jo,aun guando no aya confcmimicnto#ópermifion cxprclla del dueño,como tenga otro tanto promp-. to para pagarlo» Yficndoafsi,qucdon Marcelo Ro«- man aun antes de cfpendcr la dicha moneda tenia en fj cafa deftinada ot ra tanta, parí dar fatisfacicn alas mcmoíias,no corrió el riefgodc la baxa,y per* dida della por fu cuenta ,ex rationc text«in Ldebitar Jj alias 14.de mgohgfi* . 14 De todo lo dicho fe infiere, que Vicente Palomino no cumplió con iu obligación en hazer la paga a V las memorias en cafa JeT Receptor ,con que Ce ha• uicra efeu fado la duda que aora fe mucue,y que don Marcelo Román pudo diftribiiir el dinero que recibió, deftmado, yaplicado otra tanta cantidad de la mifma moneda,yteniéndola prompta adifpoíicion de Ios teftamentarios ,y que no ay acción ciuil, ni criminal contra el,por loqual no cabe en cPtcndimiento humano,que fe pueda permitir, qauicndofc perdido por la baxa déla moneda,el valor qdifpufo laprenmica en la que entregó Vicente Palomino huuieíle de fer por cuenta de las memorias elle da. ño,auicndofc hecho la redención dentro de los dos dias próximos ala publicación della ,ycftando re* prouada ,ydeclarada por nula ,yinualida por ella joñamente,ex bis,pa rntat Frdnc.de Petris conf. 77. »:0».ry.,ídyí/í.pudicndo tenerfe por malicia, yfraude,dignade la indignación de los juezes ,que defta caufa huuieiTen de conocer el aucr gozado del diñe, ro que fe le dio en fu entero valor ,ytratar de redi* mir el ccnfo en otradcfacreditada ,yreprouada ,y aun cita no propria, fino tomada accnfo pata cfte efeéto, para que qucdaíTcn con tangrauc daño las memoria-,yobra» pias, que tanto fe dcuen cftimar, yfauoreccr. Finalmente los teftamentarios ,ymemorias del feñor Cardenal,tienen en fu fauor la difpoíiciS cía* radclaprematica,qucquandofucra rigurofa (que no lo es,fino juftifsima) fe dcuicra guardar muidablemente.ex/. Pro/pcxit.jf. ejui($ aquihs ,ibi •Quod pidem per patn daram e/f,/edita lex/cripta eji. Yen cafo que alguna pretenfion pudiera tener Vécente Palomino, linperjuizio de vn derecho tan claro fe auia de referuar contra quien fe huuicflc aprouedu do de fu dinero. Bt ita fpcramus.Slua,&c. Licenciado Tapio de Vitoria. IIV3 táb .%. ,o) ¿?oc ->*(> fc. ¿te! ofcs’tr.- t* ' ***V -'E>' ./,, i'ií.c; :\¡t, .’j fl j>if- !>; :>iíPR5fcif¡cJ s¡it obt ;¡ r 'iv«<‘ttnn :j.>^ —»',• 4?orlí>q^ ;h«; tKjíttoiq e!o'>B5»r atfy.kbr-fioru i'-un í,huía nobac f•» oc¡ aup '{ ,ío¡ ifcinamtrftaj *--* sb -,)j- ,n3 sltjon Uüp i! io*n!í r-moa «> ei» v. abn»***#»* aBptOntmorl uqVíb ohi!x? Ii.ebsnom ohi. ir.se fso* -‘jq 33iV «Spsfti» ’áupebB» s^bfrn !¡*1 * 'íit bcnnioq ¡•• u> >o eon ,.-ni -*>«••::• !fti,.'¡- (jt)i ¿i .r>ad ’ jí -' .ú.fH Íi3 ?,.~b flCMDCoií- ’l ír!<< 'Sl’i “•oq clHiOBÍ \1*l*>n *oq >••£<:>•< ,•*•<! «s>rvJiVnU^ *VrW*v* tMM» i;i»ü* V V s;,V,rJí í!^í. K>q sliansíottpibuq.r'vv-: -mm ,fj".? ».(jp }*]N:u¡ wlobflWiW* '’*®'• f{r"t>*b ..-.¡sUobcUic-^iS'ütb laaon* •> n-.i . •bnitu y;ú.voi:jíiJt; na o;l •/ si iupoi y,sbcuoi^ái y,r.bi r.Lstiítal <MÓ o> ¿ !r '’• »iw :;c.. itü£ííií>j oaíl *'•'•! ®* 1 ./•' v r¿ i I; ¡rfoins* 9«o ?* sis- «tic’o y,-snnfttam >mw*} Af:[:;f rn ».zohnn'uí? fJ*<>•_ sjnrif». »•<.»"> ¿QÍjoqiil tí JOBIJ libó» Rt.¡- ¡},¡H»ÍÍ1CD 1 ;.)J; Oíl»§M'tJ5tfl obntfp WJp,f. >< ) 1r; . '..íUím isbit i'S st3¡«a> -;i!¿>r>’'•;r ; ':‘ v»6k¿ :iY;¡,u^b;eiv^\.nv- ,,, ft-Vi t: •.*•. VjK 5r>3 siu3»»y tanaj itasU*q noíir.ü: •; -rr ' ¿iovcbfitJ oíbaisbnvab oisiunsq ne .•-£ tibauóiM sTisiufífi $nsiup 3U,n‘' i . :'’ ; * ; i‘- i *.aa84ttS2.euni6i'qi£ “,^* on‘n:¡s •- *!»