Vota et motiua Regiae Audientiae, pronuntiata decima septima die mensis Septembris, anno Domini 1620 : in processu intitulato Ioannis Gascon, super Appraehensione Ducatus de Yxar, simul, et Comitatus de Belchite, in litispendentiae Articulo

VOTA ET MOTIVA REGI£ AVDIENTLE, PRON VNTIATA DECIMA SEPTIMA D I E M E N SIS Septembris,AnnoDni itfao* y In Trocejjh intituUto loannis Gafton,fuper Appr** henjione Ducatus dc Txar> fimul, etComitatus de BekhitCpin litijpcndentu Articulo . N DEI NOMINE. Nouerint vniucrGrquod anno a Natiuitatc Domini, millefimo fexcentefimo vigefimo,die vero,qu^ computa¬ batur decimafeptima menfisDecembris,Caj faraugurta:,in Camera Regij Confilij caufa* rumciuilium, prsefentis Regni Aragcnum: interuenerunt,& fuerunt pr£fentes,exceflen tifsimus Dominus D. Ferdinandus a Borgia Prarteptor maior. Praeceptoris Ordinis Beata: Maria: de Montefa : a cubiculo ferenifsimi Domini noftri Principis,ac Locumtenens,&Capitaneus generalis pro fua Maieftate,in prsfenti Aragonum Reg- .no, necnon magnifici Domni Ipfephus deSefe Regens Cancellariam, Dominicus Auengochea , Auguftinus dc Pilares, loannes de Canales, & Francifcus Michael de Pueyo Regij ConG larij,cora quibus fuit politus proceflus intitulatusloannis Galcon fuperAppr?henfionc,in quo quatuor ex didis do¬ minis de dido RegioConfilio,fuerunt voti & opinionis,quod at ren. conten. &c. tenetur, & debet pronuntiare & declarare, don Antonium Fernandez.de Yxar principalem, Di. Pilares A proc. i Vota>& Motiua proc. fatisfecifle mandatis huius Regia? Audientia?, & cum his mandare fieri contenta inpropolitione loanis Gafcon prine. A.Fernandez proc.in cuius locum fuit repofitus Ioannes Fran cifcus Gafcon,cum expenfis iuribus fuis durantibus. Et eis fi¬ nitis, contenta in propofitione Dodoris Auguftini Salaberte prin.P.Murilloproc. cum expenfis iuribus fus durantibus, Ec eis finitis,contenta in propofitionc maiordom.& Capituli mi¬ litum, & Infantionum villa? de Yxar prin. A.Fernandez proc. rcfpeduiurium deductorum,in articulis,tertio,quarto,quinto, fexto,feptimo,odauo, nono,decimo, vndecimo, duodecimo, tercio decimo,& quarto decimo,did£ propofitionis tantum. Et contenta in propofitione D.Antonij Fernandez de Yxar, minoris dierum, don Alphonfi Fernandez de Yxar, don Petri Fernandez de Yxar, don Francifci Fernandez de Yxar prine. loan.dePueyo Proc. in cuius didi don Francifci locum fue¬ runt repofiti didi don Antonius, don Alphonfus, don Petrus de Yxar, domna Elecnora Fernandez de Yxar,& domna Marianna Fernandez de Ixar,didi don Francifci de Ixar,fratres & forores>& Francifcus de Oriola,& Vera,maritus dida? domnae Maris de Yxar,& Illuftrif. & magna? Religionis Sandi loannis Hierofolimitani magnusMagifter,refpedu iurium dedudo rum in articulis tertio,quarto,& quinto tantum, dl&x propo¬ fitionis,Et contenta in propofitione don Alphonfi Fernandez de Ixar prin. loan. Pueyo proc. fuper bonis in fine dida? pro¬ pofitionis confrontatis,refpedu iurium dedudorum in articu¬ lis, quinto,fexto,feptimo, odauo,& decimo tantum did? pro¬ pofitionis. Et contenta in propofitione Juratorum, Concilij, & vniuerfitatis,acfingularium perfonarum, vicinorum,& ha¬ bitatorum loci de Quinto prin.Hier. Auenia proc. refpcdu iu¬ rium dedudorum in articulis quarto, quinto, fexto, feptimo, odauo,nono,& decimo di C xx propofitionis tantum. Et con¬ tenta in propofitione Iuratorum, Concilij,& Vniuerfitatis, ac , vicinorum, habitatorum loci de c. didi Hier.de Auenia Proc. refpedu iurium in aniculis quarto, quinto dicte propofitionis tantantum dedudorum.Et contenta in propofitione Iuftitteluratorum Samper de Calanda prin Regiq Audiencise* $ torum,ConciIij,& Vniucrfatis,ac Angularium perfonarum,vi¬ cinorum,& habitatorum Villse de Lecera prin.A.Lataffa proc. refpedu iurium deductorum,articulis,fecundo,tertio, quarto, quinto, fexto,odauo,nono decimo,vndecimo,duodecimo,ter tio decimo,quarto decimoiquinto decimo,fe-x-to decimo,deci mo feptimo,& vigefimo dida? propofitio.nis tantum, & hoc fineprseiuditio iuriu dedudoru,in articulo vigefimoprimo propofitionis,vigefimotertioReplica? oblata,pro parte Iuratoru, Concilij,«Sc Vniuerfitatis loci de Almonacil de la Cuba,refpe¬ du partita vulgo dida?,de Valdefpartera. Et contenta in propolitione Egregij Don Petri Lanula & Perellos Comitis de Plafencia prin.Hie. Auenia proc, in cuius locum fuit repofitus Egregius don Ferrarius de Lanuea didi Comitis,don Petri fi¬ lius primogenitus,&Comes de Plafencia, refpedu iurium dcdudorumjin articulis quarto,•& lexto didarpropofitionis tan tum. Et contentam propofitione Iuftitia?,furatorum, Concilij,& Vniuefitatis, ac fingularium perfonarum, vicinorum, & habitatorum loci de Vrrea de Gacn prin.M.Ioan.de Biu proc. refpedu iurium dedudorum,in articulistertio, quarto, quin¬ to, fexto, feptimo, odauo, nono,decimo,vndecimo,duodeci¬ mo,tertio decimo,quarto decimo,quinto decimo,decimo fep timo,decimo odauo,vigefimo fecundo, & vigefimo fexto didsepropofitionis tantum,demptis didis iuribus in partita vul¬ gariter dida dela Zoma, Et contenta in propofitione luftitue, Iuratorum,Concilij, & Vniuerfitatis, ac lingularum perfona¬ rum, vicinorum, & habitatorum Parrochiar villae de Yxar , & Iullitice,& Iuratorum,Concilij,& vniuerfitatis, vicinorum,8c habitatorum Parroehia? dida? villa? dc Yxar , olim vocata, de los nueuos conuertidos,& nunc vocata de los nueuos poblado res prine. D.M. Ioan.de Biu proc. refpedu iurium dedudorum in articulis tertio, quarto, quinto,fexto,feptimo, odauo, nono,decimo,vndecimo,duodecimo,decimo tertio , quartodecimo,quintodecimo,fextodecimo, decimo feptimo,decimo odauo,decimo nono,vigefimo,vigefimo primo, vigdimefeeundo,vigefimo tertio,vigefimo quarto, vigefimo quinto, vi¬ gefimo odauo,vigefimo nono, trigefimo primo, & trigefinxo . quarto quarto dicte propofitionis tantum. Et contenta in propofitio ne Iuftitteyluratdrumjconcilij, & vniuerfitatis,& fingularium peifionarum,vicinorum,&habitatorum loci de Almonacil de la Cuba prin. M. Blafco proc. rcfpedu iurium dcdudorumjn articulis vndecimo, tertiodecimo,quartodecimo,quintodecimo,fexto decimo, decimo feptimo,vigefimo,vigefimo primo, vigcfimo fecundo,di&£ propofitionis tantum.Et contenta in propofitione luftitiae,Iuratorum,cc>nciiij, & vniuerlitatis, ac lingularium perfonarum,vicinorum,& habitatorum loci de la Puebla de Alborton prin. A.Latafla proc. refpcdti lutium dedudloruin in articulis nono , decimo , vndecimo,duodecimo, dempta defefia Vulgariter dida de Vaidefcalera>& tertio deci¬ mo,quattodecimo,quintodccimo,fcxto decimo, decimo fep¬ timo, de cimo odauo , vigefimo, vigcfimo primo,vigeiimo fe¬ cundo, & vigefimo tertio didar propofitionis tantum.Et con¬ tenta in propofitione Iuratorum,concilij generalis,& vniucrfitatis,ac lingularium perfonarum,vicinorum,habitatorum til Ix de Belchice,tam Capituli Glericorum,lnfantionurr^& mili tum,quam hominum conditionisj& ligni feruitij, tam parroch\x veteris,quam nouse prardidar villae prin, A.Latafla proc, rcfpedu iurium' dedudorurn , inerticulis feptimo, odauo,nono,decimo,vndecimo,duoctedmo,tertio decimo,quarto deci mo,quintodecimo,fexto deci"u ^decimo feptimo,decimo octauo,decimo nono, vigefimo,vigcfimo primo, & vigefimo fecundojdempta facultate nominandi offtciales;& minillrosdivillae^vigefimo quarto,vigefimo quinto,vigefimo fexto,vi gefimo feptimo, vigefimo o da u O:, vigefimo nono , refpedu quod Clerici,& Infantiones,tantum vtantur furneis proprijs, & vflu coquendi in illis, trigefimo, trigefimo primo, trilimo fecundo , trigefimo tertio, trigefimo quarto , trigefi¬ mo quinto , trigefimo fexto , trigchmofcptimo ? trigeiimo oduo, trigefimo nono , quadragefimo , quadragefimo primoj quadragefimo fecundo, quadragefimo tertio , quadragefimo quarto , quadragefimo'quinto, quadragefimo fexto , quadra¬ gefimo feptimo , quadragefimo odauo , quinquagelimo fecutWo|,'quinquagdimo quinto, fexagdimo fecundo , & fex.tgefurto tertio, didie propofitionis tantum. Et fmcprafiuditio dido- Regiq Audientiar. $ dirorum i urium , contenta in propofitione Illuftris Domnae Francifcaede Pinos,& Fenollet Ducifa? de Yxar prine. Hiero. Auenia, & Do. Adrian proc. eius viduitare durante: demptis juribus per eam dedudis in decimotcrtio articulo didar propo /itionis,refpedu iurium dedudorum villse de Yxar, fub nume¬ ris nono,decimo fexto, decimo fcptimo,& decimo odauo, & refpedu Villa? de Belchite dedudorum, fub numero decimo, & refpedu loci de la Puebla de Alborton,dedudorum fub nu¬ meris tertio,quarto,fexto,feptimo,odauo,nono,decimo,vndecimo,& quarto decimo, & refpedu loci de Alffionacil de la Cuba dedudorum , fub numeris, vndecimo , quartodccimo, quinto decimo,& decimo odauo , & refpedu loci de Lezcra, dedudorum fub numeris nono, decimo, vndecimo, & quarto d.ecimo.Et dida viduitate finita contenta in pr opofitio n c l l l u - /iris DormSiitepHanS Fernandez de Yxar & Cabrera prin¬ cipalis, d i d o r u m H i e r .de Auenia, & Do. Adrin Proc. in cuius locum fuit repofita Illuftris Domna Elifabeth Fernandez dc Yxar & Cabrera prin. Hier. Auenia proc. in bonis in fine prarfentis appellitus appr^henfionis confrontatis,fub numeris pri mo,tertio,& quarto,& medietate bonorum confrontatorum, fub numeris fecundo, & quinto,earum tantum,refpedu comti niter,& pro indiuifo,vna cum iurifdidionc,& iuribus didis bo nis refpediue pertinentibus,&calendatis,fub numero nono in fine didi appellitus, & in reliquis bonis appra?henfis mandat, fieri contenta, iil propofitione Egregij Don Antonij Fernan¬ dez de Yxar principalis, Didaci Pilares procuratoris, & rcfpedu aliarum medietatum bonorum , fub numeris fecundo, & quinto in fine didi appellitus confrontatorum comuniter , & pro indiuifo,vna cum iurifdidione,& iuribus didis bonis refpc idiue pertinentibus mentionatis,fub numero nono,in fine didi .appellitus. Prseftita prius refpediue cautione forali,alijs propolitionibus repulfis:referuatis iuribus referuan fuplicantibus, neutram partium in expenfis,demptis prae didis taxandis condemnando.Cartcra fuplicata locum ron habere. Ex eo,& alias,quia ex meritis praefentis procefTus refultat, bona apprariienfafuifle hipothecata a dominis,&poffe(Toribus s dido- 6 Vota Motiua didorubonoru,vna cum concilijs,& vniucrfitatibQ§,aefe|rf :: Jaribus perfonis villarum,ac locorum appraelicnforum, virui- ; te quorundam contradum ce n fu a 1 1 u m, i n fa ii o re m. •. \ \ •vi* a quibus per legitimas indufiones, ius,& caufam habent didi IuannesGafcon,& Dodor Auguftirtus Salabert,quorum pro¬ pofitiones in primo loco recipiuntur. Deinde recipiuntur alias propofitiones vniuerfitatum,refpedu iurium,Ovilium refpec-' tiucdedudorum in articulis in fupraferipta fenterttia conten^ tis,& mentionatis,quia conftat didos I uftitias,Iurntos,conci¬ lia, vicinos, & habitatores,ac lingulares perfonas didarum vni uerfatum,fuiffe refpediuein poflefsione didorum iurinm, tetti pore oblata? prasfentis appellitus appradienfionis.Ec ob eande rationem recipiuntur propofitiones refpediue,D.AntonijFer nandez.de Yxar minoris,donAlphonfi Fersiandez deYxar, Petri,& don Francifci Fernandez de Yxar,& eorum qui in di¬ di don Francifci locum fuerunt repofiti : Et etiam recipitur propofitio Egregij Don Ferrari) de Lanula,quia conftatEgrc gium don Petrum de Lanula,Comitem de Plafencia, in cuius locum luit repofitus didus don Ferrarius, fuiffe in poflefsione iurium,fub numeris,fub quibus dida propofitio recipitur tem pore, & in tempore oblat? prarfentis appellitusappradienfio* nis. Deinde recipitur propofitio Hiuftris DomnarFrancifca? de Pinos & Fenollet,eius viduitate durante, & (ine pr^iuditio di dorurn iurium,quia euidenter conftat ex proceffu IlluftremD. Ioannem Francifcum Chriftophorum FernandezdeYxar,fuif¬ fe dominum,& poffdtorem,vfque ad tempus eius mortis Du¬ catus, & omnium bonorum in preefenci proceffu apprsehenforum,qui legitimum matrimonium contraxit,cum dida domna Prancifca de Pinos.Conftat etiam de eius fuper viuentia,& ex confequenti debet gaudere viduitate illi concefla , non folum per difpofitioncs forales, verum per pada nuptialia inita, & contrada inter didos Duces, & coniuges, & in pra?fenti pro* celTu exhibita. Limitatur tamen dida viduitas rcfpedu aliquo¬ rum iurium, per eam dedudorum , in tertio decimo articulo fuarpropofitionis, quia refpedu illorum qui limitantur , non probmtipfam,nec eius virum tempore morte illius,nec obla- R egi $ Audienti*! y huius apprschenfionisjfuifle in poflefsione Y1 lorum-. Qua vi¬ duitate finita, recipitur propoficio Illufiris domnae Stephania Fernandez.de Yxar& Cabrera, in cuius locum fuit repofita domna Eiifabeth Margarita Fernandez de Ijoar & Cabrera * & hoc refpe&u tantum bonorum apprxhenfor-um > fub nUfneris primo,tertio,& quarto,&medietatumbonoram,fub humeris fecundo,& quinto catum tantum refpe&u comutiiter , & pro indiuifo,vna cu iurifdidione,& iuribus didis bonis refpe&iuc pertinentibus* & contentis>fub numero nono jin fine didi appellitus ex motiiio fequenti, Supponendo primo,ad huius mo tiui,&aliorum faciliore declarationem tenorem omnium feri pturarum,de quibus fuit fada exhibitio* &fides in prxfenti prd ceffu, & in quarum vim recepta fuerunt propofitiones,& re* pulfe aliae* D O F I Petrus de Yxar , nepos Regis Iacobi debellatoris, Sandar Romanse Ecclefia? Signifer, Teftamentum fe cit > in quo Alfofrfo filio legitimo reliquit pro legitima dimitri de diam partem loci de Belchit , popula? de Alborton , & harre- Jxarfa damentum de Belchit j amplius per viam praelegati, Cafira de Yxar , Vrrea? & Popula, & inter mixtis varijs capitulis orc i c r JX $i dinationum, fecit fubltitutionem fequentem. Si filius siphon-gjifr t Jus decejferit fine filijs ex legitimo matrimonio, vel eius fili j finefilijsde vulgo legitimo matrirnonio,vel defendentes ex cis) per retiam Tincam, & fine jocatus fiiijs,ex legitimo matrimonio quod omnia fupr aditio. bona btficditetMar C 1 Seni quefiafiliafiviuafoVet^quodfi.viuamnforeifditiis cafiburficilicei quod Iero Alphonjusyvel eiuifily ,vcl defccndentes,per retiam lineam-fab eo qui f>cr tempus foret dominus loci de Yxar , decederent fine filio, aut fil ijs > ex legi¬ timo ntatrirnonio habeat) & h<ereditet ^Dominus ^jx,qui nunc cfi ,vel pro tempore tritjumvinculis, & conditionibus infra j criptis,quod/i ca- Jus euenijfet(ille de quo fupra quo vocabatur arquefta)quodditiaCa ftra perucnirint in ar.qUefiam : in quolibetiflorumcafiiUifvt ditium cfi) volumus quod ditia Cafira haheat Hja,fy defeendentcs.ex ea per retid lineam»cum eifdem vinculis , & oneribus,quibus relinquimusAlphonfo)Vt infra) & fi eueiietit aliquis ditiorum cajuumfcilicet,quod Alphonfus,ant Marquefia,vel filij illorum , aut defeendentes per retiam lineam , ab iU$ qui per tempus erit dominus loci de Ixar , deccfferint fine fili]s legitimis [vt ditium efi) tali cafu bicreditet , &Juccedat in ditiis bonis Dominus Rex>qui efiyvel pro tempore m^dicic infuper: Sub tali adhuc conditione 8 Vota,& Motiua facimus ditium vinculum,ftuefubjli tutiorum, & facimus bprcdcm domi* nus t \jgem , & fuccefiores cius qui per tempus erunt, quod adimpleat certa onera de quibus, quod ft non ad implcueritfit priuatus bonis , & ac • boluantur,& veniant in dttium lacobum de Xerica,velfuccefiorem cius » qui fi non adimpleat eadem* tunc executores capiant bona } & ea vendant* Mandat etiam vxori nobili Siuillse de Anglefola dari fex mille: folidos Iaccen. durante eius vita, cum quibus fit contenta, Sc amplius non pofsit petere pro dote,nec viduitate. Dicit infupcr.jgfW ' Dominus r B^ex,& lacobus de Exerica teneatur* foluere ditiasfex mille folidos SiuilLe, caju quod ditia bona ad eos , per uenerint\ex ditiis fubfii tuti opibus* & quod executores non tradant illis Cafira,cafu quo fu<e vocati&nes verifc arentur *ni(i prius ad implerent,fibiin cumbe ntia>&venientibus cafibus fuarum vocationem , fimiliter non traderent bona Regi *nec lac oho,ni fi habita,ab eis fideiufionc,&feeuritate defoluendo ditios folidos Siu\ll<e (vt ditium efi) quolibet anno . Simili • ter volumus(inquit teftator ) quod filius nofter t vel filia, vel fui bfrcdcs % fuo cafu adueniente,ad idem teneantur. Tandem infinc dicit. Quod fi cafus euenerit,quod ex nobiij fy vxore noftra non'remaneret filius,nec filia bpredes,&debereirtofirum cafale re¬ manere in Domino Rege , vel ‘Don Iacobo de Xericd,volumus quod v xor nofira recuperet dotemfuam.Et in fine relinquit Alpbonfo,&eo fine fili]s de cedent tJMar quefi<eomnia iura.fy atiiones* qu* habebat circa ditias medietates,&inflituit heredes. Et Cum his teftamentum prolixum finitur: fadhm fexto Tanuarij 1318. fuit extratfum per com? miffarium Guillermum dc Alambra cum fuo figno,caret loco, ncc confiat dc commifsione,nccdenota originali, nccde authoritate Notarij,nec dicit Notarius fe comprobafle,cum no* ta originali. In hoc teftamentofe fundat domna Stephania, dicens efie comprahenfam, fub nomine defcendentium,cum fit filia vitimi Ducis, & licet defeendentes folum reperiantur pofiti in con ditione,tamefl quod ex multis conie&uris cenfentur vocati. Codici Tdem Petrus fecit Codicillum,14.Ianuarij i3i$.Not. Cui* lo. * lien de Alambra,qui teftatur fe extrafiffe,ex fumma per eum recepta, & teftificata , & appoffuit fignum fuum,in hoc codi¬ cillo dicit: Quodpoft diesfuosfequaturjuum te[tamentum y O nomi - nat filium,,&• filiam hxoum^ quinque mille folidos,quos in ttflamtn to reliquat at Marqueft* pro dote. Qiia: omnia cum expr*fsione fui nominis, & referendo fe ad fuum teftamentum,videtur illud appro- Regi§ Audientis!"' p approbare. Opponitur quod caret loco , nec calendat teftamentum fuum,nec dicit fe rogatum Notarius, nec conflat de Nora, nec fui? t vocati in codjcillis,nec teftameto , defeendentes pofici in conditione. TN ratificatione Don Petrus, recognofcendo,domumfuam Ratificath ^fuieffe dotatatam inftitutam a Corona Aragonum , &abea fluxifle bona,§t caflra fua, ob vitandum vitium ingratitudinis, & quia sequum eft,quod fi ab alto fuerit ordinatum, quod do¬ mus noftra de Yxar heredibus a nobis in re<fla , & legitima li¬ nea defeendentibus defuerint,bona noftra prsedi&a deboluantur ad eos > a quibus defeendere dignofeuntur. ldeorecognofci - mus, cum pr<ejdnti injlrumento , nos feci fie te(lamentum noftrum, in quo pofuimus fubjlitiitionem , /eu vinculum fuper bonis nifiris Jlabilibus ttt effefluccntinens, ■ quod'nobis decedentibus fine filijs legitimis\ aut nobili -Aipbonfo filio,fybjtrcde nofirp & M a* que fi a filia,cafu quo ad eam bf re¬ dit as peruenerit'decedentibus legitimis filijs , non reltfiis, di fi a bona debo luantur 'ad'%Jegem , prout in di fio vtntulo ,feu fubfiitulione largius contine tur Itonfe flo per Guillermum de Alambra Notarium de Txar , rf. lanudrtjlanHofubfcripto , 1 3 i<f & landamus,& approbamus,ratificamus, & perpetuo confirmamus praedi fiam fubflttuttonem^vinculum in di flo tefiamentocontentum J ali ter quod non pojsimus eum reuocare in quan¬ tum tangit fubfiitutionem pretii fiam , imo totum quod difl<efubjiitu • fioni pertinet firmum maneat perpetuo irreuocabile,& fic confirmauit di fiam fubfiitutionem omnem , & quidquid ad eam pertinet Cum mukis claufulis cautelis,& iuramento fattum Barcinone,tf.idus Mar¬ ti] 1518, habet tefles loco,fignum NotariusGuillermi Auguftini. Opponuntur aliqua? contra di Cium inftrumcntum, inter alia quod fuit extra&um ab Archiuo Barcinonar,line partis ci¬ tatione. |N capitulis matrimonialibus Don loannis de YxarnVinons* & D.Tirnbor parentes,vltrapromifsioncm 5 q ua promittunt dare poft mortem fuam omnia bona fua , dant Ioanni filio de praffenti loca de Lezera, Almonacil de la Cub a, & Vinaceyt, jn contemplationem matrimonij, & apponunt vinculum fequen U tem *fip*fhtum quodfili/ qui nafcentur,exprpfcnti matrimanio bdtr e altent >&juccedant tn bonis , & Iheredttate loannis, & C at heri nat iOntiigumjprp'ferendo maiorem minori , & mafculosfoemints,tali ter quod C maior Capitulamatri meuialiaDAoa nis deixar mi¬ noris, &D,Ca therin*dcVia • monte, de anno 143 6. celebra¬ ta ets coce/uloii nisTatnsOratvris , p er proc . Notarium Santia Monarrif. I S Vota,& Motiuai genito,& indiuidua debeantur, eleganter docuit Burgos de pa¬ ce,allegans plufquam fexaginta DD. conf. p. squiparans in hoc Regiffim,^ dignitates regales. Et quod Baronia fit dignitas re - galis,quamquamq.articulus ille fit multum controucrfus,afirm3t don Garcia Malhilis de Magiftratibus, dicens, quod h x c eft ve¬ rior opinio, quod Baronialis dignitas regalis fit, quando B3ro. habuit (vt in cafu noftro)Caftra a Rege,fub titulo Baronis,fufficit enim fecundum eum, quod i Rege concedatur, talis digni¬ tas» vt regalis nuncupari pofsit, & vere Baro, dicatur, & quod procedat a pari cum Comite.-imo quod in Regno Neapolitano Magnatum nomine contineatur, & quod eorum more matrimo nia contrahunt Barones.Latius i d c m M a ft r i i i s cuius dido,& alio rum Dodorum in hac materia flandum eft,quia fecundum Man deLnmn, 3 8. r a r i funt textus in hac materia.Ha?ceft prima obferuatto,qu2e pro parre domnae Margarita proponitur, tam aparen ter, vtconclufille videatur, maxime fi fequutam obferuantiam iungamus,per quam apparet,quod h primo inucftito,vfq. ad vltimum pofi*e{Torem,& Ducem, femper hic fictus tranfitum fecit per primogenitos mafculos exifientes integraliter,& abfq.diuifione aliqua,concurrentibus alijs fratribnsj&nunquam fuccedert tibus in flatu,qua: obferuantia tanti efi cffedus,vt non foluro per feipfam ius ferat,vt fcpifsime traditur per Dodores, maxime in rebus dubijs, verum etiam confis marius difmembrationis, & di¬ gnitatis Regalis,vt quando ius illud dubium effet, obferuantia U inen illud validare ccnfeatur, ex praTumpta voluntate conceden tis.Quare ex hac prima ratione videtur concludendum, hunc fta tum cile vere maiotatum indiuifibiletn,&fic primogenitis defe¬ rendum, cum hoc omne fequatur,tam ex deriuatione, propaga¬ tione,& difmembrationc huius nohilifsimarfamilia?,quam etiam ex fola vi dignitatis regalis,cum ex tot documentis, hiftorijs,iuribus, Dodorum audoritatibus folis primogenitis ha*c conuenianr. Tam oh bonum publicum confefuationisfarriliarum ; q o a propter magnam audoritatem,concedentis, qui perpetuo boluit decorare no minus hosdefeenderues in Baronia, quaroafios fucceffores in Regno, quantum potuit. Etfic,cum fola D.Mar¬ garita reperiaturin linea primogenitorum, abfq.aliquo fratre vt detur ei deferenda fucccfsio. Regi$ Audientiae. \j Fatemur fubtiliter, & ingeniofe dida fuperiora,quar pro par¬ te Doibu£M ar gam# proponuntur,fed re intenfe,& attente coti ii Jcracajcam de iure,quam de vniuerfali coofuetudinc,& pr#fertim huius Regni, videtur minime amplcdenda > & quod potius de albant,quam effodiant parietem difficultatis,illa enim Dodo tum refponfa,qu# pro difmembratione adducit D.Margarita ve rifsima fiant luo cafu , loquatur enim in fub foeudi$,qu# ab alijs fceudis pendent,& fegregantur, non vero in bonis alodialibus, fiiue etiam maioradbus in quibus diuerfifsima eft ratio , vt dice¬ mus. Et primo Adenocb.conf. 1 5 8 . f lww.46. loquitur de quondam fceudo Marthi# feparaco 1 Ducatu Mediolanenfi , loquendo in hxc verba: Si enir» l\jg»um,yel Ducatus primogenito , tantum defe - runtnrju i etiam,&fruda ex ipfo Ducatn dempta,proteres Decius cof 3 89. l oq u i t u r etiam de alio fub feudo difmcmbrato aDucatuFer ranar^in h^c verba: Quia Ducatus Ferrari*primogenito defertur,erga idem dicendum efl de fceudis^u* ab ip fo T>uce conceduntur in eius Du - tuiUy Bano^auiem refponfum,conf.jiJib.i t n o t \ eft pertines ad rem, de qua agitur,quia ibi non agitur de retinenda qualirate,pr#cxilleotis corporis,iq.uoi fit ademptio,fed fo!um,an per diuifionem iobfecutarn cenleatur receffum i priori pado exclufiuo foemina ruiBiad notata, in iqui duo fratres de yerb, oblig. & dicir, quod non ex defedu poteftatis,& alijs rationibus,de quibus,ibi, oldrad.stiam confi 3 i.non videtur pertinens ad cafum, quia non arguit a toto aliquo integrali, a quo fit feparatio ad rem feparat3n),vt reguletur fecundum totum,fcd quod Regnum Maioricamn» cfi indiuiduum , & quod non fumitur argumentum a matelia dtuifibifi ad indiuiduam.Deinde ibi non fuit feparatio aliqua, fed U egni acquifiti adiudicatio,feu infeudatio, vt in fine annuit, {^audfnfts etiam vatiarum refolcap^,num.e\ 6 ,^j, fimiliter loqui¬ tur de quadam diuifionc Ducatus Mediolani, a quo fuit feparatus Comitatus Modcn#,& arguit,quod ficutDucatus eft indiuifibilisffic ctia Comitatus ademptus,& fic vtillc defertur primo¬ genito,fic debeat Comitatus deferri, Vafquius autem , cuius di¬ do domna Margarita feftum facit, quia loquitur in maioratibus Hifpani# , non loquitur in cafu feparationis, ab aliquo corpore pr#exiftenti,fed arguit fimilitudinarii > quod maioratus regula* £ tur, rS Voca <8c Motiui mr,eo modo quo Regnum,tanquam res, & membrum', fub eo confidens, & fic erit in diuiduum,& infeparabile, vtfic arguunt DD.Hifpanise de Regnis,ad maioratus,fecundum MoU iib.i.de primog.CiZ, Similiter Caucd.decif.ijinum <9.p.i.bihW concludit; folum di¬ cit,quod fundus regalis permutatus,cum fundo patrimoniali , fit patrimonialis,& quod fi in fundo permutato fuccedebat primo¬ genitus , idem erit in fundo , cum quo fit permutatio, Tlraq.in l. boucs>§ja hocpwione^limitat.i q.pcr for<i,quod inde fit,quia resvna fub rogata in locum,& naturam alterius,in re idem reputatur, & res permutata,eandem fortitur naturam, quam alia res cum qua permutata eft. Et ita fiquis rem meam permutat cum alia, &res mea perijt,po(lum agere contra cum , vt rcdd 3 t mihi aliam rem, quam abuit ex caufa permutationis,& hinc cft quod res permuta ra cum re fubic&a fideicomiflo fit fideicomtffaria,& res permuta ta curo re dotali,eficitur dotalis propter identitate natura^quam cotrahut res permutata coglutinate,& toiu hoc intendit Caued. ad Lufitana ordinatione. Ex quo patet,quod locus hic non peiri net ad rem, hic enim nihil adimitur,& di (membratur, ab aliquo pr^exiftenti corpore,cuius naturam fcqui debeat,fcd imo denouo aliquid adiungitur doti fidei committo , & alteri exifknti per viam fubrrogatioms: In cata autem noftro totum diuorfum. Ex quo animaduertant Oratores Aduocati,ne nimium fint extenfi,' fed intenfi potius , quia intra rem pauca, extra rem multa dici poffunt. Ncc quod tradit lacobu primogenitura } in commento ad legem mwtalewyfohmhbi. mme ««w.41,Dum dici in principiojnon eft igitur dubiu omnia bona ab ipfo Regno pro cedentia, eandem naturam fcqui debere,per iura, & DD.fupra citatos non in quam obftabit, licet agat de bonis a Corona demptis,vt in ver. nunc quoniam fbl. 100. aperte declarat per torum ex multis rationibus: Primo, qui ibi arguit a fimili, vt ficut Regnum defertur fecundum legem mentalem in filiumprimogeilitum^no in patruum,eadem ratione obferuetur in fuc cefsionifeus iiriferioribus inferioru dignitatum, & maioratu,& feudo/um exiliemium intra Regnum,quia mebra a capite defee R-cgi^Audienti^ ip derenon decet,&quia in fimili cofuctudine vicinorum rebus ciubijsjctia quod nb funt, vt caput feruanda eft,ita loquitur, \n q u o argumento a fimilitudine defumpto,& a ca¬ pite vtuntur DD.Hifpani.^t tefert.Moit.de p r imogt». lib.i.cap . 2.4 n.i,6.\ t fit fenfus, quod ad inftar Regni extera primogenia defe rancur filio primogenito,non patruo*,non autem quod fola ra tiope difaembrationis eandem naturam fortiantur. Secunda,quia ibi fecunddm Autorem lex mentalis declara¬ ta per loanne.Regem mentalem Legillatorein fuo tefiameto, fuit generalis ad fuccefsionem Regni, & aliaru dignitatu,vt de clarat inrvfrfc&fii» medium , c u m dicit,quonia non v.nam diuerfam fubditis fuis,debet Itatuere legem, licet legibus folutus fit,& talem fuilfe mentem Lcgiflatoris,ibi d e clarat u r, qua lem habuit in fuo teftamento, & ita fubditpoilca quod eo ipfo,quod illud teftamentum declarauit legemen ■ talem dubiam,erit lex generalis inter omnes.Tertio,quia ordi¬ natio Lufitana has concefsiones,de bonis,& cafira Coronxfa das , appellat & reputat vera feuda efle , dempto quo admo¬ dum feruiendbquem mutauitin iftis concefsiombus bonorum Coronx volens, quod‘djfda bona , quo ad omnia alia,prxter modum feruiendifxudalia iint, tam in fuccefsione, quam in a!ijs,ex q.up apparet,quod cx his rationibus retinent naturam capitis,non autem ex fola difmembratione. Deniqqeex fuperioribus confiat,folum efferefpondendum ad jefpqnfa Raudenfis, Decij, & Menoch. qui loquuntur de diimcmbr^tjonc,vt in cafa nofiro,quibus facile refponfum da-' bitur, confidararido, quod omnes hi qui loquuntur, quando res aliqua adimitur, St fegregatur ab aliquo corpore feudali, Ducatu,fcilicet Marchionatu,ComitatuDelfinatu,Vicecomitauij^ fimilibus regalibus dignitatibus,&ipfa,&eadem res dc notio alicui conceditur in. fetidum,fubfeudumuc: tunc enim res ilia beneficiaria de nouo eoncefla, femper a prima pendet, & efi eadem cum illa: yaffallus enim,licet non pofsit alienare feudum,fincco n fen fu,dom i ni,& fi alienauerit, alienatio nihil valet, & alienans priuatur-feudo, poteft tamen fine domini confenfu alium,(ub infeudare de feudo, quod ipfe habet, & .*Wog-. 20 Vota> 5 c Motiui recognofcit a Domino,vel partem illius: Eft communis opi¬ nio, vt teftatur Curtius iunior. Ratio diuerfitatis, quod non pofsit alienare,fubinfa?udare,vero fic ea eft,quia fub if.feiidatio,vt valeat inter alia requirit, quod ille cui fub infeudat'ur,fit eiufdem conditionis,& qualitatis cuius ipfe vaffalhis, fub in - feudan$,& quod fub infamdct,cum eifdem pa<ftis,& conditio¬ nibus,cum quibus ipfc tale fetidum tenet, & fic dependenter a primo domino,a quo omnes accipiunt, & quem omnes recognofcunt,& fic feruant eadem pa<fta,conditiones,& qualita tes primar inueftitura?,&quoad dominium vna fola eft inueftitura,& ad ipfum fit reuerfio, quare fi primus dominus teneba¬ tur deferre primogenito , fiuc ex vi inueftiturar, fiue dignitatis regalis,fimiliterfubfeudatarius illius: cum non potuerint qua Jitates feudi alterari,fed fub eifdem tranlire, quod potefliquia quando iftar concefsiones rcfoluuntur,cx vi, & natura rei, & necefsitatecaufe,antiqua? rcuertuntur per viam confolidationis, & confolidatum iplo iure fortitur eandem qualitatem , & conditionem,cum re,cum qua confolidatur,& vnitur,§.//«.>*- /lutitande yjnfru.&' fic 2? m r , & <^dkkasin cap.cum ^veniffent^vltimo nota bili de reflit/poliat. d i c u n t , q u o d fi habens pofTefsionem,ciui lem ingrediatur naturalem,vacantem concefsionem finica 5 no dicitur,adquircrc de nouo,fed contihuarc antiquam,nec folui tur gabella,tanquam de re noua, fiefamdum cadens in comiffum reuertitur ipfo iure,fine re traditione po(Tefsionis,quia ius diredi dominij,femper eft in a<ftu permanenti, ex vi atradiua, & non eft nouum dominium,fcd cohfolidatio,quia dominium dire^um, habet vim diremi, & vtilis,ficut quando finitur tmphitcofis,& vfusfrudus,& fic fubfeuda reuerfa ad dominium, in egrefu,& regrefu feruant,eandem qualitatem, & conditio¬ nem,quam dominium 5 quo emanant, multa ad propofitum tradit, {{{jSefe omnino ^videndus^n dicif.iya «tt.p5.ca1» feqq^bos ejiquod Coluit < B*ldjncap.\.d<feendo Manbuytm. 1.dicens,quod hxc f$uda reuerfa ad dominum, perinde habentur, ac fi nunqu am fuiflent feparata,nec ex parte concedentis nouum domi nium acquiritur,fed fertilior eft annus, pulchra verba, & fic non nurum,fi omnia fub fifiuda, fouda itidem feruent naturam condi- Regie Audienti*. h Con ditionc$5&qualitatcs corporis,a quo cmarlant 5 q uo ad rno dumi fucccdendi,& per hxc patet refpofio,ad tradita perAfaa* In c afu autem noftro 3 i ifui principio non fuit resharcfeudalis, neciferuitutifubieda., quia non apparet de aliqua iriucftitura, nec pro re proflitum fuiffe vnquam homngium , vel iuramentum .fidelitatis,prout in feudis regulariter pr&ftatur,ncc femi¬ num aliquod impenfum, nec de aliqua fefuitute^fiue reali,fiue perfonali,quibus non datis res pndTumitur allodialis, &franca. Vt DDtcommumurfatentur ? tejle Paul. de Caftr. Etiam fi in alieno territorio' alicuius Principis, res ipfa fita fit. Nam nihi¬ lominus p raffum.it ur allodialis ad plennm, & diredum domi¬ nium, ex Cjijir, <y* alt/s. Nec mirum, quia bona femper libera praMTurnunnir) non fuhieda maioratui, nifi feriptura maiora* tu.s,vel feudi o (tendantur,iu cibat ‘Baldi£y altj multi , fic in du* biop.r?fumcntes,quiain iure prirdeiio orrinis perfona, & om¬ nis terra libera eft 5 n i fi in quantum violentia cft illata, ex eodem fanide Caftr. Bt in Ifioc Regno notifsimum eft,fcre omniaCa - ffra>& dignitates effe allodial ; ia > f ranca,& libera,non obftante* quod a fui principio .fuerit a Regibus elargita , quorum prarffumuntur fuiffe ab origine,&fic per diuerfas manus>& familias iucccfsiue legimus inSnnalibustranfife libere, fine poena ali¬ qua,, imo quod plus eff,fi Princeps concedit, vel donat alicui feuciuni : per verbum fignificans donationem, cenfebitur libe¬ ra donatio in dubio,non feudalisfl/j tum multis lul.CUf.$f<gu* de ctmmum , & fic concludendum neceffario videtur,ff attim de quo agitur , licet a Corona Regia demptum , & exdfium perviam donationis,no ex hocfolo maioratui fubie* dum,ncc alteri iuri,fed liberum & francum euafiffe, alias faten dum fo-rct,oirine$ concdsioncs a Regibus fadas fore onerofas,nexu feudi, vel alterius feruitutis, quod effet ab omni re¬ do i u ditio alienum}& in oprobfium magnificentiae, & nobilitatisRegum,ficiit in infinitis concefdonibus quotidie videmus legimus,&experimur. Reflat modo, ad fecundam argumenti partem refpondere, in quantum vultBaroniam,effe regalem dignitatem , & vt ta¬ lem indiuiduam,& deferendam primogenito.Nam primo pof- £ fet §s ^ Voti,& Motlui lct?dicifl&-,yere > i n hoc Regno hancBaroniam, feu Caftroruni Concefsionem non e(Tefaaidalein,nec recognouifle aliquo tem porc.dominum,nec ferui.tium jpriftaffe^ & per confequens no debet dici feudum iurifdi.ctionis,fcu inferioris qualitatis, & fic a fortiori,nec rnaioris dignitatis regalis, & per confequens ar¬ gumentum contrarium, in ea non procedere. Sed ne ainbuleinus pcr-mendicata fufragia : > & Vnico collyrio omnes oculos fanemur,aliter dicimus,quod Baronia non eft dignitas regalis* jGfumatur iiiip.ecie,, non ingenerein quantum comprehendit omnes dignitates regales,namDux,Comes,Marchio,& huiufmodi,funt etiam Barones habentes Caftra a munificien cia Re? gum/ed quia habent etiam fuperiorem qualitatem ricahombrie 5 ideo non appellantur Barones, fed nobiliore nomine ri- Corum hominum, fcilicet Ducum,Comitum,Marchionu,&c. qua: nomina pro eodem fundant. In ipecie autem fi fumatur Baronia , prout fpecies iurifdhftioriis, quatenus comprehendi¬ tur, ficut merum,& mixtum imperium,, fub fimplici iurifdi&ionc,non erit tunc Baronia dignitas regalis, q.uia non connumcfatur ; w c . i.defxxdo Ai.ircbU & licet dicatur ibi, vel aliqua dignitate regali,hpC dicitur propter Delphina tum,Vicecomitatum,quaf funt dignitates regales, fed dicitur frudum iurifdidiio Ais, & inferioris qualitatis, quam illa qux habent annexam di¬ gnitatem regalem,eft verum,quod omnis qui prateft cognitio¬ ni .alicuius villa:, vel caftri, dicitur habere dignitatem, non ta¬ men dignitatem regalpm,t;<i condudit Msrinus Fjfcxi* defuh^udh,diceils,quod dignitas Baronalis non eft regalis , fecundum confuetudin.es feudorum, quia regales iunt indiuiduae inter fi¬ lios,ad quos deueniunt per vfurpationem,to i.iJefcutto MattbUy at vero Baronia diuiditurinper fucceffores> ergo non eft dignitas^egalis,iu cofl(/ad/i Frexia^eum mtiltis\ y imo quod varolies fint Capita.neijX'/ refoluit PrcxU^o* Celf.HugtCum tnnltis ,fed quia non adeo certum eft(licct verius de iure) quin contradit^oreshabeatjdicentes quod verior opinio eft, qliodBaronaiis dignitas regalis fic, quando Baro habuit Caftrum a P<egc, fub titulo Baronia:, & quod apari procedit cum Comitat, tam in Germania,quam in Regno Neapolitano, ad quod multas, Regie Audienti^ 2| & varias audo.ri.tar.es adducit,comunem, & veram opinionem appellans a gifti\cap.2 t a /eliqua prop¬ ter dato (fineprasip ditio veritatis ) quod fit dignitas regalis, adhuc tamen non (equitur, quod fit primogenito deferendus Status hic,ex multis caulis. Primo , § . pr*terea Ducatus,dc gene¬ rali conluetudinenon ieruatur,& fic in Italia, Alemania, Duc , a t u s 5 M a i c h i o n a t u s , 6 c Comitatus diuiduntur: vnde ex genera¬ li, fere ccnfuetudioe feudalia^etiara dignitatum regalium funtre dada ad indar patrimonialium,& alludiabam, quo ad ius fuccedendiytam ex vhima voluntate , quam alias,& idem feruatur in Franci3,& Burgundi3,^c tenent D D.otmesfi igitur iam deconfuetudine regaies dignitates diuidinuur,nihilq« magis aduerfum nVaioratui,quam diuifio fequiusr, quod 3tenca confuetudinc,non poteft ex difpoficione illius textus deduci cdnftitutio maioratus. Neq. etiam ex alia difpofitione , tex . in c,\,in fine de alienat, fist d, per quem iam datur tranfmifio feudi ad fucceflares,nam illa limi tata eft , ad filius primi gradus. Vnde deficientibusfundamentis maiorauis/cilicet diuifio, & tranfmifio, deficiet etiam dedudio maioratus. Deinde quia cum iamfeudalia etiam dignitatum regalium fine redada ad inltar patrimonialium,& aJlodiaiium,quia omnia bo¬ na Hifpania?,etiam maioratui fubieda iint alioddia , >r fxprtfpt tenet olin . non debent iur3 foeudalia,trabiad caufas Hifpania, & alias quam fitudaks, quia fu ut iura lingularia,qua* extendi no debent,praifenti nifi difponant contra ius. Item quia feudnm nobile,Gregale afiii natura non tranfmictitur ? f cd reuertiturad dominum, c a p,i 4 ef<eudo A 4 a n h i<e r , ifr hbt j tial.de Confuecudine tamenvfurpariua tranfmiuiturad filios pri mi gradus tantum,fecundum Bald. fi igitur non cft tranfmifibile vitra filios primi gradus,& fic non cft perpetuum,quomodo for tictur naturam maioratus perpetui,& tranfmifibilisad cmnes,?r4 arguit Socia, ha?c tamen ratio uon multum aftringitj quia texrusiile loquitur in dignitate concefla, in adminiftrationem fine territorio,fecus fi cum proprietate oppidi,nam hseceftcranfitoria, AdoLlib, i.cap, 11.««, i p.df primog, quare aliter dicimus. Pra*terea,quia bona maioratus Hifpania?,non diuiduntur,etia quo 24 Vota & Motiua quoadexercitium > c6moditatem ) & a d m i h i f tratione^jedvnjMn : tam deferuntur in proprietate , & vfufru&u eius vita durante, quodfecus cft in famdis regalibus, quar licet a fui natura non diui dantur,quoad iutifdidionem,&dignitatem(licet confuetudo di tfet contratium) comodiras tamen & exercitium diuiditur inter defcendentes,iM refoluit Mol. vndcnoneft bonaconfequentia , harc bona diuidi non poflunt, ergo funt de maioratu, Moli.yhifup.quid q U od ficut a principio fseudorum, regulariter fatuda erant diuifibilia, & fuperucnit poftea,§.pr;£tcrea,exorbi. tans,& odioftrs tollens diuifioncm,quo ad dignitates regales,po tuit poftea generalis confuetudo, Prouinciarum derogare il!i,§. vt fic diuidi pofsit,& diuiduntur in Italia,Germania,Francia,par tibus Lombardix.fie alijs multis partibus Burgundia*,& Catalo- Ug.& Som.-vhifup. & hoc femota qualitate ni 3 i o r a t u s , & attenta folum natura dignitatum regalium, & illa¬ rum effectu a lure refultate.adeo quod exp r ? ( fe dicat,Socin. nu. ^ 5 . quod non folum diuiduntur, per generalem confuetudincm Iere omnium Prouintiarum , fed quod etiam in illis non feruatur rus pnmogeniturs.fed quod equaliter diuiduntur inter filios,ficutallodia,quod multis Tribus,&auaoritatibus comprobat. fclt deinde maximi notandum,quod quando h*c Baronia ef. iet famdum regale adhuc cflet diuifibile, & fic non fubiedum maioratui. Quod patcqqoiadon Petrusiuinftrumcnto ratifica- SfcKfe tetUr ; & afirm3t dlda bo « a > & caftra fluxi(fe,6c defcendiflH Corona R c g i a Iacobi Regis aui, in patrem eius,& r fuiffe bonatranfmifibilia,(i tranfmifibilia. ergo diuifibilia, S o itn.vtifup.na. 33.fi diuifibilia , ergo non maioratus: qma .deo dignitates ilte regales, de pifci i» §. p, 4t e ru D m , nond.u.dutqu.anontranfmituntur.hocarguroentovtuur,^/^ .f).pr*ttr( 4 . Licet non multum fitmet pedem,& bene Mol. de pnmog,, [ num. i 4 . hbialij. Quod fi dixeris non fuiffe dauim m traufmifstonem expradTam in concefsione.fcd tantum pa tri genitori fuo collata, vt ibi habetur,magis adftringit arguroen tum, relinquendo.n eius libera voluntate difpofitionembonorum,& non fnb.jc.endo ea fuccefsioni maio.atus, vel alie eii vi¬ dendus, Sotin.ybifup.num. 3 3.5 4, vbi pulchre. Ex Regi<£ Audientia?* 2f Ex ratione pr^ecdenti feqjuitur,alia ratio concludens in hia teriafetnper dignitatum regalium',fcilicet quod dida caftra, a principio fuerunt donata{impliciter libere,& line aliquo one fic fuerunt effeda patrimonialia, &allodialia 5 cum non confiet de inuefiitura,tiec folutione feruitij,aut alterius oneris &\pra?ftat!one omagij, quo fupbfiVa pofiea fuperuemt dignitas regalis Ducatus,&Comitatus, ex hoc tamen non fequitur efle feudu Ducatus,&Gomitatus proprie, fed fecudG quid,ex prini kgdoRegio erigeiue ea 5 i n D u c atu,&Comitatu,£ofic in eis noft habetloc b &ptdtena Ducatus iOdiotus exorbitas a regulis iuris> &fa?udoru,vt dixfiqtiod loquitur tantufid bonis;j& rebus pro-* prie concefsis in feudu alicuius dignitatis regalis.Qnia diuerfa funt,quo ad materiam illius §;dare aliquabonain fetidum re- ^ 3 ];e v V e l erigere bona in feudum regale, & fic in his bonis non habebit locum indiuifibilitasfeie qua in d.§ pr*tetca Ducatus, & £0 eon eludunt grauifsimi D D< Non minus excludit in diuiduitatem , d. §.puterea Ducatus . Vb.i tundatur tota machina maioratus dignitatum regalium, fi aduertamus,quodHle §.procedit quando conceditur foeudum 'vnius iurifdidionis,fiue Comitatus,(iue Ducatus,fecus ii plura loca & cafira,concedantur in feudum aliquod^qua? tamen ha¬ bent feparatam iurifdi&ionem, nam tunc in illis cadit diuifio, ka DDunagna? audoritatis limitant illum,§. & tunc diuidituf vna iurifdidio ab alia,cum fmt diuerfe, non autem vnaiurifdi eiio in partes,dicit tamen, MoLl/iiJupinum. 2 8 . quod fi in hoc cafudiueifarum iurifdi&ionum dignitas concefla fit in \no ta¬ men cx oppidis illud primogenito defertur,alijs diuidendis in¬ ter alios filios , fed Molina loquitur iemper attenta praxi Hif* panfe. Vltimo apponendo falcem ad radicem , quando ex aliqua dignitati regali,vel vtiPrincipatu,Ducatu,Comitatu,Marchio natu>& fimilibus,-quae de fe funt indiuidua,diuiditur,5c feparatur aliqua pars,qua? datur in Comitatum,vel aliud feudum di¬ gnitatis regalis alicui,tunc fit diuifibilis,ex quo femelfuit, per feparationem fabfa diuinbiljs, per habentem poteftatem,vt eft Rex,Princeps,Dux,-Comes,Marchioncs,& fimiles: Sic infimi G li^uod §2 Vota&Motiua ni, 5 : magis communi. Tamen quia affirmatiua habet maximam voluntatis pradutnptionero,ideo adiun&a aliqua coniedura > di¬ cunt DD; eam efTe ample&endam,maxime in defcendentibu$,& hoc ex voto omnium , etiam tenentium negatiu^m opinionem, quod fcili£et non fint vocati in fimplicibus tertiiinis. Ita tenent pulchre 5 o c i n . & Ruin.dicentes,qUod fiiij pollici in conditione cenfentur vocati, quando vitra pofsitionem in Conditione fuperuenir aliqua conie&ura illud fuadens. Debet eniro tafic ali¬ quid operari,vitra pofsitfonem in conditione , & quod fic concludunr 3 c o m un i t e r DD.& illi qui tenent negatiuam. AllegatSo- Cin. ad hoc multos, & totidem Ruinus,maxime fi fumus in defcendentibus fecundum SociUuni, & ui his terminis data aliqua coniedtura, vitra pofsitionem in conditione,quod cenfeanturvocati defeendenies,dicit equiorem,veriorem, & hodie magis comunem, htl.Clar, a d dens, quod intrepide efi tenenda, ha?c opinio in praxi,ficut alias fine conic&ura aliqua,dicit fore te merarium recedere, a g l o fiLtuciuS ) no n effent vocati, tunc defeen dentes. Idem Crafus cuiti multis,dicens, cjuod in collateralibus coniedur# requiruntur, vt inducatur vocatio indefeendentibus verojfinc eisjaut faltim cum leuibu$,& hanc dicit magis comuncre,& veriorem$& ponit ibi varias conieduras. Hos fequil:ur Nouius^fic dedarans communem opinionem negatiuamrtan dem hanC veram concordiam,iuxta naturae,&pdfentum eommu ne,ac naturale votum, C ?<\uhui Diiian t d .conJ.4.q,ijum, 5.0 CraJuSj dicentes * hanc veriorem equiorem , & magis communem, nec polle ab ea dari ftrcefiuni , vt dicit Ruit, ita iem temperans pru¬ denti aliter. Secundo prarmitto,id quod multum commendaturjquod fci* licet fili/ ponuntur io Conditione duplici intentu. Primo , ad folum excludendum fublhtutum,& extinguendum fideieotnmifsfi* eis exifttntibus,&fic vc minus grauetur h^res, & bona apud eu maneant libera.jveluti fi folum dicatur, Ji filius meus fine liberis de- Licet aliquo modo fatis remoto,& non proximo,nec confidcrabili detur iliorum fauor * abinteftatofcilicet, & runc de plano procedit communis Opinio,^ bLLumu Nulus enim particularis fauor filiorum conlideratur* cx quo hirres gra- Regiq Audientia?. 35 grauatus poteft bona difsipare eis, & etiam fubftituto iriuitis, i» dX Lucius? aliquando vero ponuntur liberi in conditior e gratia, &fauore filiorum tantum,& non heredes grauati, ve¬ lati in dupliciconditione, fi filius decefiferir, fine filijs, & filij liberorum fine filijs,& fic conditiones protahuntur in longius tempus vitra mortem grauati,Tunc enim conditiones ille cen fcturappoftt# ad differendum fideicomilTum poft mortem fi¬ liorum , & defcendentium in conditione politorum, ita de clarando CornJri pr/w^tenent TornioL^ Huius fu,htilis diferentia? tradit a Torniolo, illa videtur effe ratio,quia in primo cafu exiftcntibus filijs,extingitur fiatim fideicommiiTum, & haeres grauatus poteft bona difsipare, nuU laq; remanet Ipes certa filijs pofsidendi bona aliquo momen¬ to, haerede bona alienante, nifi in caflu quo Vellet abinteftato decedere; quod.eft de futuris Contingentibus; At vero in fecuit do cafu, fuppofito non cftatim extinguitur fideicomifTtim, fed difertunnec interim hteres grauatus poteft bona alienare ir¬ retio ca bili ter, ficur poterat in primo cafu, & pendente ifta di¬ latione neceflarium eft filios bona pofsidere. Saltim illud cer¬ tum eft quod fauor grauati nullus confideratur.In hoc fecundo calu; cum libere de bonis pendente cognitione difponere non pofit , neq; etiam fubftituti , cuius Vocatio fufpenfa eft , & fic folum remanet fauor filiorum.! n hoc igitur cafu dicunt DD.fu» pra didi quod admituntur etiam leues coniedurai ad vocatio ¬ nem defcendentium,quarum aliquas breui calamo attingemus, cum pingues habeant illa? tradatus, ad quos recurrere licet. Prima coniedura defumitur expolitione in conditione filio¬ rum legitimorum,& de legitimo matrimonio,quar a DD, tam difcufai'& difputata eft,vt per eam filij cenfeantur vocati ex teftamento,quia fi legitimarinon exca fiunt fubftituttim,fedfolum legitimi,vt loquitur coditio , & kibititutus excludit legitimatos, sfortiori legitimi excludent legitimatos,per regula fi vinco Vin centem te,&c« Et fi haec exclufio fubftituti non fieret in vim teftamenti,nequaquam fieret abinteftato.Quia tunc omnes admi¬ tuntur aequaliter, & licet habeat contradidores hxc opinio, ta« nien hxc eft magis cornutus,& magis vera, apud DD. cx multis, 1 quia 34 Vota 8 c Motiua quia fifolum operaretur abinteftato j uxtaglofl, Luctus , d eh*red. infjtimn. certe diceretur apofita, etiam in fauorem legitimatoru, quod eflfet contra mentem teftantis,& fi folos legitimos de legi¬ timo matrimonio,non cenfcnturvocaflc,ex teftamento fine du¬ bio legitimatos poffuiflet in conditione, &fi ob nominationem limitatam legitimorum,ex legitimo matrimonio dilexit eos ma¬ gis,ergo non licebit cum eis,£quare legitimatos, alias non eflfet pra?diledium,/«*W«w Memcb.vbifup.n. 2 2 « Deinde quia eadem eft vis,quae excludit fubftitutum, & qua? includit filios, d.l . Lu¬ ctus 2. Vbi conditio filiorum, exclufiua fubfiituti, includit filios ad fuccedendum,fed vis exclufiua eft,cx teftamento ergo, & inclufiua,C5 >(iin dLLums. Inclufio folum operatur ad fuccedendum abinteftato,hoc ideo eft,quia nullam fecit tcftator differen tiam inter filios: At fecus efletfi feciffet, eam proter illam par¬ ticularem notam eorum,quod Comprobatur ex multis,qua? tra¬ dit Mmocbl&bi fuyM.^prdfyo.nUs 17. e$* 18 > c un> feqq. Quod eflfe fumme notandum pro opinione afirmatiua , & licet contra hoc pofte replicari, quod cum ad finem excludendi, non fit necefte vocari,ex teftamento,fed folum quod e(Te potuerit,ex teftamen to,vel abinteftato, & quod fic tacita mens teftatoris, non fuerit vocare ex teftamento, cum etiam abinteftato potuerit exclude¬ re fubftituturn,&quod hoc fuit de mente teftatoris,qui non pr£- fumitur velle,nifi id quod verba fonant, & cum ex duplici capi¬ te pofsint excludere fubftitutum,-'non poteft capi coniedura cer¬ ta de vno magis, quam de alio in dubio, & quife fundat in vno debet illud probare,alias nihil facit ad quod omnes refpondetur quod procedit replica in Conditioni fimplici liberorum,fecusvbi fit differentia,& reftridio,nam tunc videtur eos pradilexiffe, & fic vocaflfe.Nam fi abinteftato non cenfetur pra?dilexifte eos.Cfii ergo fimus in defcendentit U i • pofsids in conditione,eorum fauo re,erit dicendum ex mente^omnium^cx hac conie&ura dicitvoca tos. Tum etiam,quia fi vocauit filios omnes,& defcendentesMar quefia? fubftituta?, minus dileda?, multo magis cenfetur vocafte filios A]phonfiinftituti,ob maiorem pr^diledionem,8i ha?c eft fortifsima coniedura. Deind^quii certifsimu eft iuxta mcnwtti^pn - 1 Luc^us^wod Regi<£ Audientiae? fi/ij pofsiti in conditione,debent habere pradationem,{iue ex te ftainento/iue abinteftato,quod fi habere non pofsint abfntefta- to,habebunt ex teftamento, & e contra fecundum omnes, S ocw. kn.confljqMk.l.Mi.ii.&i conf 175. & 141.»«. 8.^«/*. confiq Q \ w* 13 M i.F^ttfti.mtracla.quando fiHj,lik.$.c. 4 . E x hoc nafcitur ve¬ hemens coniedura,quodvbicumq.filij pofsiti in conditione non haberent ius fuccedendiabinteftato,fi non eflent vocati cx tefta mento,in tali cafu dicuntur vocati ex teftamento,ini toiifup. E t non folum procedit hoc, quando in totum non fucce {ticrent,abinteftato:fed etiam fi in parte fuecederent,ira Sotw.Mt LcLK.uin.yki fop' Siue fuccedendum fit filio , fiue patri teftanti* pervulgarem Soci.ybifup. Adlenocb.prcefarn.^S^um.^.m quirto. Et tfufficit,quod hocinconueniens pofsit fuccedere, licet non fuctcedat,vt capiatur talis comedura, Socw.vbifup. Pone, quod AI- jpbonfus moreretur,ante aditani hereditatem relidis filijs, vt m il. Lucius, tuncfuccederentteftatori Petro,fcilicct abinteftato fi¬ li i j Alphonfij vna cum Marquefia, & fic concurrendo fteerene Ipartem. E t fi dixeris non potfe Marquefiatn venire,quia per exi- (Itentiam filiorum fuit exclufa, refpondebo , quod non venit in ryim fabftitutionisjqUceexpirauitvfed proprio iure , vt filia,& fic (concurrit cum filijs A Iphonfi,in hoc calu dicitur vocatos efle fi¬ lios in conditione polsizos,ital^nc.^bifup.Ez idem quando quis ponitur in conditione,& eius fauore excluditur,illeiqui eum exdu fi flet in totum,vel in parte,ira enoih^i^nu.\6.in 140.*«»», i 4.1« $. In cafu noitro Marquefia vocatur non extantibus liberis A Iphonfi , ergofub contraria conditione cenfentur exclufa , fecundum R^jti.yki / «^?.Et in hoc cafu cenfentur pofsiti in conditione vocati,ad totum illud,quod aufertur Marquefia, ex dod.Bart f Praeterea hicindefedum omnium vocatur nobilis lacobus de Xcrica colateralisiergo a fortiori videtor vocaflc filios in conditione yokitos,fecundum Kji.conj.ioZ.nunt.i i,Ex vltim* enim vocatione extranei lmedis cenfetur vocatio filiorum pofi torum in conditione,prout fic dcclarauit Senatus Catalonice.Tu quia dat facultatem fpondalarijs vendendi bona, & caftra in cer tis cafibus,extra quos videtur,a contrario fenfu alienatione pro¬ hibere, quia qua, 5 de vno affirmat de alio cenfetur denegare, & tunc j? Vcta,& Motiua tunc fada,& data prohibitione , etiam colie&a contrario fenfiij cenfetur fada fauore filiorum pofsitorum in conditione , & per confequens dicuntur vocati , fic Alciat. dicens , quod tunc cenfetur fada fauore folo filiorum , & per confequens , in* ducit difpofitionem , & vocationem facit , quia vbi fauore filiorum aliquid difponitur , vel excluditur aliquis , cenfen* tur filij pofsiti in conditione vocati.Aliae multa? coniedura? poffent minutatim deduci,ex hoc teftamento,quarum licet vnaquas que de per fenon vinceret, tamen plures, fimul iundae fufficere videntur. Quod omne verfatur in religione iudicantis, maxime, cum agamusln defcendentibus,vbi leues fufficiunt,ex allega,per Ruft. Sed quia vbi ftatur cart£,& ad literam fine aliqua interpre tationepericulofum eltfupradidas conieduras recipere, cum/ refultent ex difeurfu,& argum entis, vt tenent DD.nec dicantur' Vocati fecundum literam difpofitionis, quamuis Contrarium te*; neant grauifsimiDD.relati perMcnoch.dicentes,quod imo po£»« fiti in conditione dicuntur feriptun teftamento,& vi verborura< continetur,quia tale ftai.utum.non excludit,quod virtualiter, it£i continetur,(ub exprefsis verbis,vt ex necefsitate quadam com-j prehendantur,minufq. excludit interpretationem rationabilemy fine qua verus, & clarus inteiledus effe non poteft,quia intrinfc ca expofitio non prohibetur litera enim occidit, fpiritus vero vi; uificat. Sic regula Beati Francifci admittit interpra?tationem,vbt aliquod verbum ratione fenfus,vel conftru&ionis exponendum venit, & ita in varijs exemplaribus rerum iudicatarum amplexae fuerunt coniedurae in Regno>tales qua? moueant, fuadeant, & impellant redum iuditiumiudicantis,& ob idfequuntur alise co iedur^ colled^^x exprefsione verborum. Et primo certum eft, quod in conditione ponuntur omnes defcendentes,ab Alphonfo in infinitum ad exciufioncm Domini Regis, & lacobi de Xe~ j ica,in fine vero,i» r verfiEmperp > a d ingrefium Regis,& lacobi fu bftitutorum dicit: Emperofiacaccia^ue dt nos,e dtllay i d eft, mttnu* gtr »onjincajpJillo,m filL heredtroyi&tc. Vbi eft aduertendum 3 q u o d hic appellatione filij) & filis,comprehenduntur omnes defeendentes in infinitum vt habetur, i u l . Lucius i.deb*red.inf}itueo.Ratto eft manifefta,quia hic repetit conditionem filiorum adingre-* fum Regii* Audientia. ^ fum fubfhtutorumfin qua fune pofsiti omnes defcedentes in infinitummon enim folus filius & filia.,primi gradus excludunt fub ftituto$,fed omnes delcendentes liberi. Quod adeo verifsimum eft, vt nili cauillando negari non pofsic. Igicur verbum hertdero , appofsitum filio,& filia 5 , appofsitum cenferur omnibus defeendentibus,quafi dicat,deficientibus omnibus filijs haredibusnoliris,&c. Ecce quomodo omnes vocat haredesfuos, ficut filios primi gradus vnica oratione,vnico verbo cos regendo,*& termi nando.Qu$ verba folafine alijs,manifefteinducunt vocationem ex exprtfsis verbis,adeo vt dubitandum non fit de vocatione fi¬ liorum, quia in vita nemo haredem habet, & omnes defeentes haredes appellat.Quod omne confirmatur,per illa verba: Si dt ftosyC ddla^nonfincafefilioli filia herederc. Hoc verbum, n onpncajft, idem eft,quod remaneret, quod verbum denotat tra<ftum,& per petuitatcm,& per illud perpetuos hseredes conftituit defeenden tes. Subnectitur poftea alia oratio , vbi poft deffe&um filiorum ha?redum, dicit : £ t a u i ejje nueflto Cafal *fnear en d fetior Kjy* &e 0 fumendocafalcpro loco patrimoniali. Ex his verbis pofsitis, poit omnes fubftitutiones, colligitur teftatorem voluiile bona debere remanere penes filios, & fucceffores fuos hseredes : nam poft quam dixit,indefedum defeendentium heredum, bona de¬ lenire in Dominum Regenrq manifefte id indicat,quia in princi¬ pio omnes defeendentes funr pofsiti in conditione,ad excluden dum Regem,& vbi fupcrfunt,noh intratRex. Sicut ergo difpofluit per viam caufe , id eft, quod non remanentibus fiiij delccndentibus heredibus intraret Rex, &non alias, fic etiam heredi¬ tas, & bona remanerent penes defeendentes heredes pofitos ia conditione: ob quorum defe&um in hereditate tranftulit bona in Regem, certum eft enim, quod ex hoc verbo, lmes, dedu¬ citur vocatio pofitorum in conditone , & han vocationem fignifieant illa verba, Con tal cendicion en cara faymoi d dito 'vitnulo,e fubptticion en los ditos cafos e>r. Qua: verba inducunt, non folum, vinculum, fed maioratum. Accedat his expretTa quadam, & fortifsima conie&ura, quae defumitur ex illis verbis duplicatis, Que por timpo fera Scior de Jxarporreffa lima» In quo eft notandum,quod in vltimis volun- K .tatibus, $8 Vota & Motiua tatibus,& fideicomifsis,verbum dominus,idem importat, quod h^res, verbum autem haeres , tradum importat fuccefsiuumpoft luortem,cum nemo,in vita heredem habeat. Et fic DD.in graui illa quafitione inter Paul.St Cuma, circa vulgarem,& fideicomif fariam,inducunt femper fideicomilTum , vbi apponitur hoc ver¬ bum b<sredeSy\mo per quodam antecedens necedarium,pr^fupo nitur vocatio,fi haeredes, St domini futuri funt pofsiti in condi¬ tione,maxime fi inngatur verbo dejcendenubu<y quod de fe tradu trahit,maxime adiundo verbo p o r linea retia, q u a ? habet tractum, St facccfsiuam vocationem gradus perfonarum continens,St nu meros difiinguens.Et hoc argumentum per antecedens necetfarium eft de carta , St refultare ex verbis exprefsis carta?; Crauet. Et hoc maxime quando antecedens aliunde nonpoflet prouenire,vt in cahi nofiro , vbi defccndentes appellat heredes, ficut filios primi gradus. Et licet dici foleat,quod ex verbis pnefupoficibis no inducitur difpofitio,nifi de prsefupofito aliter confiet, tamen ad id refpondetur, illud procedere in prsefupofito , quod non enuntiatur,fecus vbi enuntiatur,vt hic quare potius tradan dum efi,an ha^c verba enuntiatiua, difponant quam pradiiponac & dicendum,quod talia verba , fic geminare prolata difponunt, etiam Iifemel emiffa non difponant, faltim. verba ifta declarant intentionem loquentis, taliter quod fufficiant ad inducendum fi deicomiflum verba enuntiatiua. Alia confideratur coniedura,fuper omnes vehementifsima in IWp Quetemas encara,&c.fiol, 4 , vbi dicit, quod fpondalarij pofsideant liio cafudida cafira,&ea non reiiituantRcgi,necIacobo, in cafij quo locum haberet fubflitutio de eis fada,nifi prius Rex, & lacobus ad impleant omnia contenta in tefiamento , &pius dicic quod ante quam refiituant dida cafira dido P x e gi, St lacobo,vbi fubfiitutio de eis fada locum haberet , a c c ipiant cautionem a lacobodefoiuendo 'vxori certam quantitatem pecuni*.ht tandem in fine fubdit verba fequentia: S e m b lantment queremos,el fiUo he redero me(tro , 0 filia , 0 los berederos dellos enfiu cafofier tenidos . Ecce quomodo, idem quod dixerat de fpondahrijs repetit de filio fi¬ lia,& defcendent.ibus lmedibus,vt fimiliter pofsideant cafira,& ea non refiituant fuo cafu,nifi obtenta cautione a Domino Rege ' & Regi<£ 'Audientiae* 3,9 & Ia cobo.'Verum enim iUud,_/«wWa»w»r,- repetit eandem fubfti tutionem in fpeci.se , quoad alias perfonas, vt ibieil videndus m terminis, q u a l i id dicens Bart.Soci. Non pondero digrefsionem ad jrfur.es gradus, nec vocatio¬ nem extranei heredis,&eius fuccefiorum,minufq.pondero qua¬ litatem bonorum , qux pmiofa funt, & magnas qualitatis, nec pondero verbum illud, que for tiemfo fera.ftnorMt Yxw, quod verbum for itempoj d e n o t a t trabum, & appofitum inter defcendentes collediue vocatos inducit hdeicomrnittum, fecwdum ?auL& Cum An. Quas conieduras omitto quafi non necelfarias vbi tot alias,t & tam vrgentes dentur. Finaliter concludo , quod in fine fubftitutionum grauar, in eadem oratione, Alphonfum , & Marchefiam , vt fi Ime lia¬ beris dccdTerint defccndcntes fine liberis , fuccedat domi» nus Rex , in hoccafuconiungantur in conditione filij Alphonli, & filij‘ Marquefiar , & illi filij Marquefke repeiiantnr vo¬ cati cxp re fle , idem dicendum e it de filijs Alphonfi , vt fimiliter vocati cenfeantur, propter squalem det criminationem il¬ lorum politorum in eadem oratione, & fub eodem, verbo. Ex quibus omnibus videtur negati non pofie,quin fundata maneant opinio, D.Margaritas.Et quod lic optimo,iure.eius propofito fit recipienda refpedu bonorum,in hoc tcftamento tantum mcifc tionatorum. Sed contra D.Margaritam opponi pollet, quod cu in conditioneiolum ponantur -defcendentes per rectam lineam, & per confequens fi vocati cenlendi funt , vocabuntur etiam per redam lineam^cumq, ipfa de reda linea,non fit, non videtur comprehenfa,in dida fuhiiitutionq iiue agnationem deducamus exprelTanqiiue tacitam per exprefsibnem redae lineae ,-refponde- tur,quod cum fit procreata,immediate amafculo* dicetur elfe dc linea,de reda linea,&per redamlineam defcenderemafculinam, ex diex.confai.mm . 6 w $.quemlecuutTir DD. Omnes, & cum in hoc teftamento exprefie agnatio non fit contemplata, non ve nit excludendarum quia illa dedudio, ex. mente potius fit,quam ex verbi-s,p<?r doctrinam VauLCaJiren.in LpcnttLC.de pro, q ua* in hoc Regno recipienda non eft,nifiin expreffa agnatione. Oponiuir tamen contra hoc teftamentum de nullitate inftrQ- . menti, 40 Vota, 5 c Motiua inenti , quafi minus folemne cum defficiat locus, qui cum fit de fubftantia,feu folcmnitate fubftantiali, vt DD.comuniterfaten¬ tur non poteft probare,nec fidem facere,& per confequens caufa teftamenti reducitur,ad non fa&um, cumque nullum fit, non potuit temporis diuturnitate etiam miHe annorum conualefcere, ex communi regula, quod nullum eft,&c.Tum quia DD.in proprijs terminis de infirumento nullo, vno ore fatentur non pofle quacumque diuturnitate temporis conualefcere, etiam fi pars confiteatur,fiue tacite per produdionem,fiue exprefie con¬ fitendo,fe illud teftametum fecifte.Quia cu fides inftrurrieti,&vis probationis fit iuris publici,non poteft pars illud fupplere con - fitendo,nec fe ad illud referendo, quibufcumq. verbis,cum hoc non pcdcat ab eius potcftate .De alijs etiam nitUitatibus opponi tur parui momenti,cum fit notarius Regni, & adus publicatus, & per confequens .prseftutnitut rogatus dies & annus teftes ad¬ hibiti, &verba fatis indicantiacommifsionem leuandi,quod om ne in antiquis maiorem vim obtinet,& concludit.Ad principale tale contrarium accedendo dicemus. Primo non omnino defice rc locum, Ex quo enim Notarius rogatus habuit poteftatem li¬ mitatam ad locum de Yxar,a cuius domino fuit creatus,& fic fa¬ tis colligi potuit,quod ibi teftamentum recepit. Ratio enim qua re requiritur tanta folemnitas inftrumentorum de iure,eft ad eui tandas falfitates, & ne partes in incerto laborent: nam cognito loco tempore,& alijs requifitis , facile fit partibus veritatem in¬ quirere, & detegere falfitates inftrumentorum, ob qUanl, & ob hanc rationem difponit forus nofter,deanno 1362* vtnot.gene rales, qui habent poteftatem per totum Regnum teneantur expnmere,in fuis inftrumentis locum,in quo habitant,vt fic partes pofsint,fibi confulere, inquirendo veritatem in loco certo, hic autem cum non poffctnot. extra locum de Ixar,inftrurrenta tefiiiicare , ex quo limitatam ad eum locum habebat poteftatem, manifeftifsimc conftat de loco habitationis talis not. & fic forus hanc exprefsionem non requirit inNotario limitato,& reftricto, ad certum locum intellexit, enim forus in tali not, fatis expreffum effc Jocum habitationis ratio,qua* & mentem conuincit , & iuri facisfacit, & animum re&um ad veritatem ducit. Nam etiam u requi Regiq."Audientiae 4? requiritur inftrumento locus generalis,^ locuslocifpecialis, ex tnagis communi opinione,& tamen certum eft,quod poteft vnu per alium fupplerc,.data aliqua coniedura fufiicienti. Imo fatis erit fi prafutnptiue confiet de loco j etiam fi exprsefium non fit, tx 7$art.^lexJaf FfMC*G<nian.13*l'£F«lijs qu* refert C^f»r y c Bjrtis > & fi iftorum opinio vera eft de fupledione loci facienda de vno facienda de vno inftrumento, ad aliud quando fuerunt confeda* ab .eodem not.quo cafu nullus negat opinionem,Bart. veram e fi¬ le,vt & fatetur Meno(h.conj. 28 8 . nu m . 2 0. m 3. Multo magis pro¬ cedet in cafu noftro, vbi non fit ifta intelligentia, ex feparato in¬ ftrumento,nec fummitur ab alijs extrinfccis, fed ab eademet feri ptura,in qua annuitur.,& quafi exprrfe locus,exprimitur dicen¬ do,not. de Ixar. Nec obftatjquod exprafsio loci fit de forma,& fic non fuppletur.per relationem ad aliud. Quia ha?c eft prxfum ptiua, qua? non fufficit vbi forma requiritur. Quia refpondetur, quod htc non firtelatio ad illud,fed ipfe feriptura fe ipfam decla rat , & exprimit,&* fic fumus extra omnes anguftias, quar ab fcru« pulolls authoribus traduntur>at ha?cfiftyllus notariorum excu- £it,&.is feruari debet in infirumentis confcribcndis,in quibus ob feruare debent folitam confuetudinem fuam,& aliorum genera¬ lem,hic fuerunt exhibita , quam plurima inftrutneuta,dc eodem tempore confeda,per notarios loci de Ixar,in quibus non expri mitur.locus de celebratione contradus,fed tantum dicitur, No¬ tarius delxar. Imo quod plus eft de CiuitateGa?farauguftse Me¬ tropoli Regni, a qua alia loca exemplum capiunt. Adducuntur fimilia inftrumentaftn quibus fine expiaefsionc loci dumtaxat ha bet,fcilicet Net. Ca?faraugufbe. Si hoc igitur hic erat ftylus , & & confuetudoRcgni in illo tempore,quo maior fides notarioru, & minor malitia featuriebat,fatis abunde videtur fatisfadum fokmnitatiinfirumenti,ne alias,fit dicendum peritura tot,& tanta fnftrumcnta antiqua quorumui loca , Baronia?,honores a regni¬ colis pc>fsidentur,quod dicere aderit fatuum elTe, Rub. Alex. & trifiifsimum deplorat,BarcJ» fn\s deojionibus. Seo quandobasc non fufficerent, & tenaciter, quis adha?rere vellet negleda veritate anguftijs,quafi legis Papia? a?quitatem,& veritatem circumcludendo, ex alio capite fumum extra omnem - 1 * diifi-i 4-3 Vota & Motiua pugnadi, tanquam non folemne,& nullum. Deinde non potuit orator,de bonis femel donatis loanni filio,difponere,quia quan¬ do donauit refcruauit facultatem difponendi in certis Icafibus, qui non euenerunt,extra quos cafus,remanfit prohibitus. Non obftante tamen,quod iam ha^cbonaloannis primi Ora¬ toris edent vinculata,in fauorem Ludouici nepotis,& filij Ioan** his fecundi difpofuic, de eis di&us Ioannes primus in fuo teftamento,quod fecit in loco de Yxar prima Iuli), anno 148 5. tn quo reliquit uxorem luam dominum aioram^pue yjufrucluariam bonorttj C 7 *poft mortemJuam Coluit,quod bonaperueniant)& reuertantur inLu~ domum , quem in diElis bonis hecredemfacimus uniuerjalemy cum hoc ta¬ men putiore?* Vinculo^quod jio/t dies Lttdouiciydifta cafirdy C* bona >enuntyC?' perveniant in loannem tertium nepotem noflrum } 0? eius defen¬ dentes mafculos legitimoSy& de iegitiwo matrimonio prcc*eatosr y & deji¬ ciente iUojfj?» dejeendentibusJuis mafelis legitimis j C£v d e legitimo matri - mvni) procreatisyquod diiia capra revertantur , & perveniant in d, laco* Ium ‘filium nojirunfyCP* fe} defendentes mafelos de legitimo matrimonio procreatoSj&c. O ab inde mandamus feuari Vinculapojita in tefemento Patris nojtriipdicet loannis Oratoris^quce hic habemus pro expr<ejsi>\ In hoc teftamento conllituit primum fundamentum fuum D. Antonius de. Yxar , & etiam D. Martinus de Bolea Marchiode Torres , fundat m eo ius fuum , & intentionem, dicentes ambo, quod funt defendentes mdfculi, don loannis teftatoris 3 Anto¬ nius vt 3 g p a t .usrM^rtintisMArchiovVt cognatus defcendens,cum appellationeliiafculorum,veniant hic mafculi,ex feminis,pneci pue inRegno,ybi datur caltha?.Difsidentes tamen interfe,quod Marchio‘proximiorem gradum occupat refpe&u vltimi Ducis, quam Antonius,& fic dicit,fe potiorem in iure.Intendunt ambo excludere filiam vltimi podeiforis, tamq. foeminam : cum primo loco vocati fint defendentes mafculi Ludouici, & Iacobo filij? & pod eos femina:,prout in teftameto patris Oratoris,ad que.m fe retulit.Si tamen relatio potuit operari,vt fupradixi,mulca ve¬ niunt collaetanda in fec feriptura. Primo,an appellatione maf* culorimuyeniant mafculi ex feminis, prout cd Marchio. Nam cum toties repetita fit mentio mafculorum, effet multum difpu' tabile in terminis iuris,an foret intelligendum demafculis agna,- tis Regie AucSienti#. 49 tis,prout eftx\ntonius(in quo nulla cadit dubitatio,quantum ad hanc qualitatem cum agnatus fu) an vero etiam de mafculis co¬ gnatis, p r o p t e r theoricam Richardi Malumbren. Cuius dodrina malle inteleda,torquet,& contorquet aduocatos, & tribunalia omnia,cum tanta mole indigefta,dodorum , & fcriptorum , vt vix pax fada fit apud intelediuos.Sedveritas eft certifsima,quod etiam de iure,veniunt appellatione mafculorum defcendentium mafculi,ex foeminis. Quia funt mafculi,& funt dcfcendentes, & hoc vbi non contemplatur agnatio , & contrarium fentire , eftec mente laborare: Vbi autem contemplata eflet agnatio,non veni¬ ret fine dubio.Circa autem contemplandam agnationem, eft al¬ tum pelagus, in quo femper eft attendenda prudenter voluntas teftatoris,tanquam Regina,nec certa regula dari poteft. InRegno tamen eft citra omnem dificultatem,quod venient mafcuii ex foeminis:Quia cum ftetur cartse, & prohibita fit interpreta¬ tio reftrictiu 3 , q u i a offendit cartamgeneraliter loquentetr^dici non poteft,quod.mafcuias agnatus, magis mafculis fitrquam cognatus, & magis defcendens,quam ifte alius elegantia veiba funt, F abr\ di ecntisfftumqiiid wafculus agnatus^magis eft , ex Uberis an magis mafculus 7 O cur hanc diBtonem (impliciter prolatam^ a fui natura cowpre ktndere omnes mafculos refringere ^volumus ad agnatos mafculos, Hoc efl diuinare^fuplcre^^ uim apertam Irerbisfacere , cur non dixiffet difpcnens fi <volui([et. Quod fequuntur infiniti DD. adeo vt licec dicatur verifsima conclufio, ab omnibus recepta omni dubio carens , vbi agnatio aperte contemplata non fit, & aliud fentire , eftet maxi¬ mus error. Sed quamuis hoc de iure fluduet per manus male inteiiigentium , qui non diffingunt, tamen in Regno Aragonum, vbi itatur cartha?,vrius folus non reperitur, qui negatiua teneat: 3mo omnes vno ore fatentur affitmatiuam,vbicumq. ftatur cartha?, & ad 1 i teram , & feclufa coniectura,folus voluntatis verbis apertius dediturae, I a c a t u m ‘Butrigar, Ratio eft,quia agna¬ tio pra:fbmpta,non eft de cartha, nec fecundum litcram,vt dixit BarthoJus,multi alij poflent allegari, in hunc finem , quos refert *-4ltx.iyaudenjonf. 3 5-Loquens de noftroRegno,dicens ede hoc fine dubio: ftquhurMoLtn yerb^orus^nu. 5 o . e x quo fequitur,quod in Regno no datur tacita vulgarisrnec tacita pupillaris,quia fola N .con- $ o Vota & Motiua conie&nra deducuntur. Et fic quantum ad hanc qualitatem op¬ timo iure includitur Marchio, ficut & Antonius. Sed ex alio vi¬ dentur ambo excludi,quia fciiicet Ioannes fecundus telbtor, no habuit facultatem difponendi de ijsbonisjcum iam Ioannis pri¬ mus, pater eius,in vita , & in capitulis matrimonialibus Ioannis filij,cum domna Catherina de Viamonte celebratis,ea omnia bo na,& cijftra donaffet, partim in vita, partim poli mortem .filio Ioanrii,vinculando omnia in fauorem nepotis, qui fuit Ludouicus i.vt pater in claufula: Item es concordado, que los filos que faldrd dei prejetne matrimomo^bereden^efuccefcan en los bienes , y btiencia de loS diebos (ovtrayentes matrimonio^ajsi empero^que el mayor aya tedas las *vi lla$,ca(lilUs 7 e Lgares,&c.Ex quibusverbis manifeftifsime refultar, quod nulla remap.fit Ioanni 2.potcfbs difponendi de bonis,nec in vita, nec in morte,cum iam multo ante effent vinculata in fa¬ uorem filiorum fuorum,per Ioanncm primum Oratorem eius pa trem,& fic in di&a feriptura male videntur,fe fundare Antonius, & Marchio.Neque deffetf um talis poteftatis, poffunt fupplere, difpofita in teftamentp Ludouici filij de anno 15 iy. in illis ver¬ bis.' Los quales diebos bienes fean vhclados^fepun parece lo fonpor los teftamentos de nuejlro padre^y abutloy en lo por aquellos •vinculado , aquello queremoSyy esnueftra > olunt adfefer Ex quo multo ante anno fciiicet 1513.idem Ludo. i.in capitulis matrimonialibus nepotis fui Ludouici 2.cum Domna Beatrice de Alagon,fecerat donatio nem omnie bonoru,in fauore dj$i nepotis,& fuoru defcedentitf mafculorum, conftituen.do maioratum agnationis in amplifsima forma,in fauorem filiorum nepotis mafculorum,& in eorum deffedum vocat Aiphonfum,Petrum, loanem, Carolum,& eo¬ rum filioa ; i jnafculos-defecndentes: vocando pofh omnes mafcu < ’ los fa? minas. Stante igitur hac donatione anteriori capitulorum matrimonialium Ludouici 2. fi illa fubftineri pofsinr,vt videtur» neque in forma infiTU mentali deffeclum patiantur,de quo fuo lo co dicemus,feqiiitur manifeftifsimi,q u o d non potuit pofiea Luciouicus 1. in iuo tefiamento rcualidare vincula pofita in teib' mento Ioannis 2.patris,& Ioannis i.aui eiufdem,& quando p0- tuiefiet,remaneret ^qualiter approbata vincula patris, & aui,ad qua! fe tefert,cu(i|q.ii] tefiamento auiOratoris,videatur expradfa manb Regiq Audientiae* ft manifefta agnatio,nihil prodeflet Marchioni,hsc reualidatio.Nec dicatur,quod in ordine ad Oratorem non eft certa relatio , & fpo cifica , quia vnica relatione vniformi fe refert ludouicusad tdlamentum patris,& aui,nec magis certa eft,vna quam alia relatio, & fi quoad patremvalitura eft, valebit etiam quoad teftamentum aui. Nec obftauit quod illud fit nullum,ob deffedum tettium, quia re¬ latio aprobatiua non fe rviert ad inftrumentum,fed ad contenta in eodem,qua? fanare potuit>vt dixi in teftamcnto Petri Sands Ro¬ mana Ecclellce Signiferi, Sed quando (fine prsiuditio veritatis)diceremus potuiffe loannem 2 . difponere de didis omnibus bonis eftediue,adhuc agen¬ tes,cum eo teftamento non poffcnt obtinere. Videntur enim defcendentes(in quorum numero agentes comprehenduntur) vocati folum per vulgarem,non vero per fideicomiffariam, quod fi ita ef¬ fer,prout videtur aditione primi vocati,expiraffet vulgaris, quoad omnes,& remanent exclufi,hsc eft materiaCumani,& Pauli,inucluta infinita allegationum copia,ob quod duobus,aut tribus funda mentis nosexpidirous,breui fermone. Et primo,quia pars aduerfa,non (ine ratione,& propofito corfider3t,vxore fuam,dominam,& vfufruduariam,& per confequens heredem vniuerfalem bonoru,& fic Ludouicum eius filium voca¬ tum ette per fideic6mitfum,& ab hsrede matre accepturum hseredi tatem.Ex quo optimum deducit argumentum,dicendo,(i prima & vitima fubftirutio funt fideicommittaris, ciufdem qualitatis erit fu bttirutio Ioannis,& defcendentium,in medio conttituta.H?c srgu inentatio,fecundum Mencch.fortifsirra foret, fi fuperior propefi* tio fubhftcret, qua proptet aduertendum eft,quod de iure ex fectenua Baldi,vxor domina,& vfufiu&uaria reli&a eius vita durante, cenfetur effe hsres vniuerfalis io proprietate,& vfufriidu,eius vita durante, poft eius vero mortem cenfetur grauata reftitnere fecun¬ do hsredi inftituto,taliter quod vxor fic inttituta,eius vita dotate erit hsres pleno iure,quoad proprietatem,& vfumfrudu, & hsic s poft eius mortem inftitutus,fi prsdecedat,non tranfmittit bsieditatem ad hsredcs fuos,& in hoc concordant Bald. Imola, & cmnes,in alio tamen differunt,quia Imola non facit eam hsredem vni uerfrkm pleno iuie,fed certo modo prscedcnte prius bsrede,fihi • fublli* %% Vota ,& Motiua fubftituto, h Lfilias a p a t r e^de libens y & poflbumis. Sed quidquid fit* illa Baldi opinio,quam fequuntur plures in hoc,quam Imohe opim onem , procedit tamen de iure communi > & eft ratio, quia poft aditam hereditatem pagano,non poteft diredefubftitui,& qui femdfuithaeres>non poteft amplius dcfinere efle lmes,ita vtalius fic diredo ha?res,nec poteft dicere pro parte teftatus,& pro parte intdhtus,quod incouenies fequeretur,fi inftituto,fecudo loco h?res poft mortem vxoris diredo fuccudcret,quia eo repudiate,decede¬ ret teftator pro parte teftatus, & pro parte inteftatus: quod omne non habet iocum in teftamento militis > vt traditur in L Centurio de ~)ulgar‘ty&t fic nec habebit locum in Regno, vbi teftamur iure roilitari,& poteft vnufquifque heredem ad tempus facere,&poft tem¬ pus alium,& decedere pro parte teftatus,& pro parte inteftatus,& fic diredo capimus mRegno,ex obferuantia Regni,fecundum pra dica glo(fatoru,nec hoc cafu,illud verbum, heredero ^nitterfal, di redura erit obliquandum,ex quo materia non repugnat,& qui3 dire cta fubftitutio,qucT a principio poteft valere iure diredo,nunquam obliquatur, ftcundum c^fretinjn §. quidam reffie, d i c entem impofsibile effe,quod inftitutio fida per verba direda , obliquetur,quando diredo valere potuit a principio.Et fic concludendum cft,Ludom cum non capere iure obliquo a matre,fed venire diredo,tanquam heredem vniuerfalem , fcquentem vero fubftitutionem , qua poft mortem Ludouici vocatur !oanncs } & eius dcfcendentes eft prima fubftitutio fideicomiftaria,^ fic nunquam dici poteft,quod defcen dentes fine in medio duarum fideicomrniffarium, prout exiftimaruot PD. exteri, ignari confuetudinis huius Regni alias deducen¬ tes, faus validam conieduram. Rethtnunc videre,ars defcendentes,qui vna cum Ioanne voca¬ ti fotu poft mortem Ludouici,veniant per vulgarem,aravero per fi ddeommiiTuiam^articulus magis perplexus,quam difficilis,dubius tamen confufa Dodorum allegatione,fine diftindione proceden¬ tium, quanto melius veritatem amplecteremur,fi ad veterem,fanam finceramque dodtinacn antiquorum,& limpidifsimos illos fontes, omifsis turbidis ribulis,oculos duceremus.In cafu prrefenti eft aduerten duro, non loqui quando (impliciter defcendentes,vel plures fiue gradus,(iue perfona^fuh nomine collediuovocatur,fed fumus infpc- Regie Audienti,?*. $3 In fpcciali cafu,quo poft mortem Ludouici vocantur Ioannes , & eiusdefeendentes,& fic copulantur defeendentes cum loanne , & copulati vocantur. In hoc cafu duplex indigatio fe offert* Prima> an Io3nnes,& etiam defeendentes veniant in ordine ad fubftitutio nem,per vulgarem, feu fideicomiffariam: Secunda inueftigatio, a» cafu,quo fuccefiio deueneret ad priores defeendentes,detur etiam inter eos fuccefsio fideicommiffaria,an fola vulgaris?in prima inda gatione dicendum eft,quod io ordine adLudouicum,tam Ioannes, quam defeendentes veniunt per fideicommiflum,fuis cafihus refpe diue,dc loanne non eft dubium,quia venit poft mortem Ludoui¬ ci,mortis enim conditio inducit compendiofam,& vtrumq. tepus, & fic vulgarem ante aditam, & fideicomiffariam poft aditam com¬ prehendit,& idem eft dicendum de defcendentibuS, quando intraffent in locum loannis,pervulgarem:oam in ordine ad loanne vulgariter vocantur, vt fi Ioannes non adierit intrent ipfi io cius lo cum,occupato vero illo loco,fuccedcretnLudouico per fideicommiffariam.H^c eft folida dodrina,quam in fimilibus terminis tradit Ruinus. Sed an defeendentes in ordine ad loannero,vocentur per fideicomiffariam,taliter quod Ioannes cenfeatur gvauatus reftituere defeendentibus hereditatem , Vel quod eo adeunte expitauetic fubftitutio ilIoru,hoc opus hic labor eft. DD.varijs argumentis,& rationibus fe contorquent,fed in hocpafiu verior eft fententia,Cwmunijn $.qwd»mttBe ^ t i a n o n data necefsitate caufatiua inftituen* di,quod fcilicet veniant per vulgarem tantum, & adeunte loanne expirauit,quoad defeendentes, & loquitur Cumam quando voca¬ tur frater,& eius defeendentes per fideicomiffariam, quodtcftator fe confuluiffe,cum dominoFuIgofio,& noc etia tenet Paulus ibide & laf.qui de ccmuni dicens omnes ita tenere in omni nomine culkdiuo,&non folum vocatio fit diredc,quo cafu nulla videtur da b]ta\\0)Decide comtit)i,confi .tt.m^eifjecundus cajusyvbi multi, 0. 1 8 7 , d l verum quod loquitur,vbi votantur folum frater, & filij, fiue direde, fiue per verbum commune, quod 3pud omnes eft fine dubio,Imo dicit Decia.ibidem licet fubftituatfratrem filios,& ne¬ potes,quia b*c verba non halxt tradum plurium graduu, fed funt terminata ad duos gradus,nu,244. 253. q U o cafu dicit venire per vulgarem. Non fc lum igitur hiscafibus veniunt per vulgarem,vbi 0 • limi* 14 Vota & Motiua limitati funt gradus ad filios,& nepotes, qui poffunt per pofsibile concurrere,& vbi dire&o (impliciter vocantur,fed etiam fi vocen¬ tur per verbum commune. Quam fententiam fequuntur plures nu mero DD. Et maxime procedit hoc,quando fubftitutio fit per ver ba diretfta, qua? nunquam obliquanturj (i femel iure diredo valere potuerunt.Et licet aliquado contrarium fuadeant coniedura?,illud a fola mente procedit,potius quam a verbis,fecudum Gratian.vbi fup.n.i.quod inRegno facile non admittitur.Et licet aliquando al¬ legentur aliqua iura in contrarium , illud procedit dato aliquo adiundo tradus futuri temporis,inter ipfos defeendentes pofito, ve quando iam fideieummiffum debito modo formatum eft, compre¬ hendens fuccefsiue omnes de familia, quo cafu iura quo admodum fuccedendi tantum,dantformam, i* % .in fi deteommiflo .Secus au¬ tem quando copulatiue veniunt defeendentes, quia tunc neceflario debent venire per vulgarem.Ratio eft manifefta,quia de natura copula? eft copulare,^qualiter fimul,& eodem tepore, taliter quod defcendentes,vna cum patre vocati,per fratrem teftatorem, attenta natura copula? concurrere, fimul debuiflfent in fubftitutione: fed quia propter ordinem affedionis ordinata?,in qua verfamur & quia impofsibde eft omnes defeendentes venire eodem tempo¬ re illa copulatiua debet degenerare,& refoluitur in difiuntiua,idco fuccefsiuus ille ordo in fenfum vulgaris interpretatur,prout contra Deci.rcfoluunt DD.Soci. & alij,vt fic minus derogetur natura? co pula?,fi irttelligamus de defeendentibus, qui erunt tempore venien tis fidcicomtnifsi, cum venficetur in eis verbum defeendentes, qui vnius gradus funt,non dato adiundfco uadus,quod in fideiconitmffana non ita eft,cum fimui! venire non pofsint, & magis obuietur copula?.Et licet aliqui dicant,hoc efie intelligendum cum filijs fra¬ tris,& etiam nspotibus, qui fimul cum eo concurrere poterant, fecus iualijs defeendentibus diuerforum graduum,qui fimul & eo dem temporre concurrere non poffunt,& fic fuccefsiue debent ve nire,& per fideiconvmiffum,vi fic omnes capiant, *vt cum multis"- uet Decumbi(up j /. 245.>er/. juinto caftts. Ad hoc refpondetur duph citer.PrimojquodRuinus loquituretiain filijs,& nepotibus,quem in hoc fequuntur, Alex.& grauifsimi alij.Secundo,quia fecundum Gratian.defeendentes funt ciufdem gradus,non dato adiun^o ha- Regiq Audient j s el f j benterrsdum,& fic eodem tempore inteJligi deb'er 5 ^ra«^ ww c» < 92 ^. allegat m §.|® firfsicowiffdjYt fic videatur eenfitum de om nibus defcendentibusexilletibus tempore cedentis fideicomifsi. Edicet Decia.conf.i.a 19*15 5.cum multis fatagct probare contra¬ rium , nontamen videtur bene fundarejnec ad copulatiuam refpondere,nifi tantum ad effcdum inducendi vocationem fucceffiuam tantum,non autem quod fit fideicommHTaria,eft videndus omnino ?etruscy 4 u gH(Lconj,^o.d’\kn\k\mc reioluens pro hac par¬ te dicens, quod vbi vocantur proximiores foli> vel copulatiue, poft aliquem,tunc fi inter illos colledas,non adfit aliquod ver¬ bum denotans tradus temporis, non aderit fideicommiflaria,fed fola vuigaris,vt fic primis admifsis,c^tcri excludantur. Ad 2.vero infpedionem,vbi queritur,an inter vocatos colle (ftiue detur fideicomiiTum de rellituendo de vno in alium.refpon detur,quod non. Ratio eft>quia liberi, & defeendentes politi in altera parte copula debent confiderari refpedu folius, copula?, & non refpedu ipforum inter fe,ficut compromiffumfadum in¬ ter Petru,ex vna,& decem perfonas ex alia parte, nam tunc tale compromifium non operatur,quoad illos plurcs inter fe, fed fo- Jum inter corpora ccmpromitentia , expntentia Tlutr. inhiat. &* alioru. vt in terminis ita decidunt grauilYimi DD.licet contra di* dore non careat.Et ficut Ioannes non fuit grauatus,erga defeen dentes onere fidticommifsi,fic ncc ipfi inter fe:hanc opinionem, Maliam etiam quando agitur refpedu primi vocati ad alios def¬ eendentes vocatus in 2. gradu (licet tribuatur Cumano) tenuit primus omnium ftartjn d.§.quidar» ttBe^ erf.no obflut lex peto . Cui opinioni confonant infiniti illi DD. qui in fimpheibus terminis fideicommifsi relidi familia? agnationi, liberis antiquioribus def cendentibus,& fimilibus,concedunt folam vulgarem.Item & illi qui inter Petrum,& defeendentes fubftitutos Titio,nequaquam fideicommifium concedunt,fed folam vulgarem,qui & verifsim2 & receptifsimam prodicant,& facit quia in fideicommiffo relido poft mortem plurium, non relultat inter eos aliquod'fideicommiftum, 'Lsilex.in Lpenul,toL6,~)>erfinfidekommijjo 7 C.deimpuber, *lij oraaifsiwiD D. d i c e n t e s , q uod tunc vocantur defeendentes actiue,6c nonpafsiue inter fe quibus non refpondec,D«w.<? n. 338 imo $6 Vota Motiua imo fatetur verutn effe, id quod dicimus: fundat enim opinio¬ nem fuamjn alijs cooieduris, de quibus ibi, non foluens hanc difficultatem, feclufis fuiconie«2uris. Allegatifolet contrajuperiora, quodam exemplum Petri de Agrcda, de anno 1571. 31. Octobris, vbi Bartholomeus Tenaj inltituto filioQartholomeo,fubftituit eidem decedenti fine filijs, aut curri filijs^ qui minoris statis decederent, Thomafium alium filium fi viuu%effet,aut fuo.$ : defccndentes. Euenit quod prsdecefsitThoynf(ius, rqlidtofolo nepote Petro de Agreda, deinde d e c e Is i t Ba rth o Jq meu sih&res fine filijs,fuccefsit eiPetrus deAgre da,& i,u(lifsitne,quia per prsdecedentiamThomafij aui fui prrnii fublfituti dffccndentes ab eo erant ingreffuri in eius locum per vulgare,yt djxfiin fuperioribusiquia eius refpectu erat vocati per vulgarem accepto,tamen illo gradu Thomafij, neceffe erat fuccedere Bartholomco hsrcdi decedenti fine filijs per fideicommif fum,vt per Ruin. in fuperioribus allegatum : vnde in hoc cafu, defeendensPetrus nos fueceditBartholomeo,per viam fideicom mifi,capiendo a Thomafio primo fubftituto , quali grauato illis reftituere,fed quia cum Tho.mafiusfuifl.ee prsmortuus, primus fubfiitutus tempore cedentis fideicomifsi,luit neceffe intrare defcendentes in eius locum per vulga rem, & liiccedere in medieta¬ te hatredi per fidcicomniiffum, & hoc declarant illa verba vincu 11 , & c licet noluerit tellator grauar.eThomafium,per viam fideicomifsi abfoluti rclppdlu fuorum defeendentium. Ecce quomodo 1 bomalius ex voto teffatoris non remanfit granatus in tauorem defcen.oentium fuorum ( in aliquo poffeafe inuoluit illud motiuum)iic deiure fieri oportebat, ex quo pcrdifiunftiuam voca¬ bantur Thomafius, & defcendences, & fic ille ordo fuccefsiuus erat per Vulgarem, vt fatentur contra Dfc.omnes DD. lam ex bis refultare videfur,quod partes omnes in hoctellamento Ioanis a.non poffunt fundare fiisfuumrTum quia non potuit de bo nis difponere: Tum quia vocatio defcendentiu videtur (licet no fine contradictione magna) per vulgarem,& fic cxpjrafie, & per conlequepsdeuen.iendum eiUd difpofitionem Ludouici primi, m q.uo Ar tonius (undat ius fuum.Apud quem bona hsc(deroptis bonis petH ,Signiferi)deuenerunt libera. Hic in fuo teflameto 1517. Regie Audientia?. |7 x^iy.vocabit mafculos defcendentes Ludouici fecundi , in eoru defedum fratresLudouici 2. A Jphonfum,Petrum, & alios fratres & eorum filios , & defcendentcs mafculos legitimos per redam lineam,& in bonis qua? ipfe reputabat libera (licet erronee)facit fimile vinculum per redam lineam,vocando defcendentcs mafculos per redam lineam, & his deficientibus, vocat in his bonis, liberis proximiorem confanguineum de nomine, & infignijs de Ixar,&c. fi hic Ludouicus valide donauit omnia caftra, & bona Ludouico 2.in capitulis matrimonialibus,vt fupradidum eft,fuper vacanea eft ha?c difpofitio , de quo ibi videbimus: fed cafu quo potuerit, videtur conftituifiemaioratum , vocando fucceffores omnes mafculos, de maiori in maiorem,per redam lineam in pofterum.Quod fi ita eftfilla conditio,fi Ludouicus morietur fine Blijs , & eius defedus per eorum exiftentiam ,non videtur fumpere fideicommiftum,in difpofitionibus fuccefiuis,& perpe¬ tuis , licet non fint maioratus, cum aduerfetur natura?,ac perpe¬ tuitati maioratus,& fideicommifsi perpetui, & eft repetenda dida conditio perpetuo, iuxta natura difpofitionis, ex fola perpe¬ tuitate fuccefsionis, & fideicommifsi, licet non fit majoratus. Quod licet videatur aliquo modo fapere naturam repetitionis, non inc6uenit,cum refultet a natura adus, ac verbis difpofitio¬ nis, Ad olin.de p r tmogtndib, I ,c. 6.a num, 1 6 • Deinde quia conditio loquitur per verbum permanens per¬ petuum, vcluti fi non remanebit filius,ibi:// nolos WierejC^f.quse verba tradum , ac perpetuitatem in tempus futurum habent, vt fienon debeant vnico adu expirare. Sed quando haec non includerent Antonium,& Petrum,noti videtur quod pofliint prodefie Marchioni: qui licet defeendens fitaftirpe & profapia lxarenfium, non tamen dreitur de eorum reda 1 inea-.nec de linea attenta fignificatione verbi,de quoDD* abunde fcripfereD.Flena de Yxar auia Marchionis,& filia Ludo¬ uici fecundi, licet ipfa effet agnata,& de linea lxarenfium, tamen conftituit nouam lineam, fcilicet mariti Comitis Fontani, N. de Heredia, & propriam fuffocauit, cuius etiam familia D. Anna de Heredia nupta, D. -Martino deBolea patri Marchionis, fimiliter mntauit lineam fuarn^ & nouam conftitui,fcilicet de los Boleas, P fune <54 Vota ,8c Motiua difsiml arboris truncus(homo namq.arbor inucrfa dicitur)per valiosRamos expafus,& dilatatus; videlicet per varias genaratiotiesj deinde fubfequitur don PetrusFcrnandez primus,dominus,& feflor di&orurn oppidorum>& poft eum eius filius donPetrus Fer - nandezde IxarjVulgodidusje/Jewa/ifr^fme Signifer, & Vcxibrios EcclefiseRoman^pro infigor ptterrogatiua,qm dominio dirorum oppidorum adiecit medietatem villae de Belchite , & dc la Puebla de Albortoo,a quo poftea per redam lineam mafculinani,incipio do ab Alphonfo primo filio didi don Petri ei Senalero, fucccfsiu® per intermedias alios fucceffores, & defendentes mafculos a di¬ do Alphonfo,de gradu io gradum,omnia praedida bona peruenerunt in eius pro nepotem, & in fuccefsibne quartum in ordine, D' loannem Fcmmdez deYxar,huius nominis primum,vulgo did^rn el Or 4 d o r y p r opter eximiam facundivm,& eloquentiam,in qua null* mortalium illius feculiconccfsit,qui di&auit, & loeupledauit bitum,Ratum,& patrimonium, n qua adiecit alteram medietate* 11 oppidorum de Belchitc,&de la Puebla de Alborton,& oppida de Leccra,&’Almonacir,&reliqua apprchenfa; eaque omnia inuicefl 1 vniuit,copuhuit, & agreg3uit,& fideicommitto fubiecir, & pofi e * : ab eo in loannem 2.eius poft eum in Ludouicum 1. eiu 5 nepotem ex loanne 3. filis pmno,rtUb,& a Ludouico i.riri Ludouicum 2. & ab hoc in don loannem Francifeum Chriftopliorufl 1 Fernandez de Ixar, riouifsimum Ducem, St pofiefforero 'omniu^ prodictorum bonorum appreheoforum ea dc gradu in gradum f aC : cefsiuc peruenerunt. Quibus ita fuppofitis proba fi , & fundamento huius fuccefi^' niS)Viq. adeo inter fortes agitata,& controuerfie,vt cui carum ferenda fit Aduocatorum, & ludicuo) ingenia,vehementer tor^" rir,&exercuerit,adeo vt bdiv,naiutore,vcl altero ^dipb,ad ef 0 !* dirimendam indigere videtur, Ceterum,cie in lubrico, 'tk in pici ex nofira parte iis maneat, licet fub iudice relinqui potu folias llludt. DucilLe propofitione tantum admifia, ne tamen n 0 " Arum fubte.fugcreiuditiumvidcamur,ex omnibusc6i!itigahtii> ! l5 , doa M a r tinos Abarca St deBolea M a rc hione rn T ur ria fi fi, p ofi f >r c * ; partes fou re,dcei dc ferendam ette huiulmodi fuccefsionehb cX > jiori titulo i ure merito qua' cenfemus: aliorum compcdtafiu^ 'Pjj\ ,,, Regi q Audientiae. " 6 f pofitionibus repulGs.Et exordiendo a Domna Stephania,ex eo & alias eius propofitio videtur repelenda, quia pr£ter quam quod tituli,& iura illius,quibus fead hanc fuccefsionem vocatam pr« tendit Andabatarum more inter fe pugnare videntur,& inuicem eolmere, & fe compati non polfe,allegando primum pnefcriptionem immemorialem , feuconfuetudinem introdudam in hac familia,fuccedendi per viam primogenitura?,de primogenito in primogenitu,de vno in alium, & de gradu in gradum fuccefsiue, & quod ita perpetuo contigerit, & obferuata fuerit \i'xc forma fuccedendi,per omnes eius antecelfores & progenitores, vfq. ad eius patrem vltimum didorum bonorum pofielforem, & quod tanquam in maioratu regulari,nullo mafculo in fua linea,&gra^ du relido,& exiitenti,& cum ea concurrente,ipfa proferenda lit in fuccefsione, propinquioribus agnatis, fiue cognatis matculis alterius linea?,&fic ceteris collitigantibus,qui propter agnatio¬ nem^ mafculinitatem, & legitimitatem refpediue, D. Stephania?,& ipfos inter fefibimet ipfis praeferendos efle contendunt in hac fuccefsione.Quia tamen D.Stephania,mifcet,& cumulat cu immemoriali hac praefcriptione , feu corrfuetudine alios titulos fuccedendi,refultantes ex quodam teftamento didi don Petri el SenaJero,& codicillo illius,& quadam eius ratifieatione didi teftamenti, & ex quibufdam capitulis matrimonialibus don Ioannis primi,& fecundi,cum D.Cathcrina de Viamont, & ex teftamento didi don loan. i. in procelfu exhibitisdicet eos ad coadiuuandam, & fulciendam immemorialem, hanc fuccefsionem,& eius normam,adducere fe dicat,&prsetendat,omnibus tamen(vt judicantem oportet)diligentcr rimatis,& conlideratis,non latis, nec bene inter fe conuenire, & cohaerere polfe videntur: imo le inuoluere,& inter fe pugnare, vt inferius dicetur. Quando qui¬ dem pro parte didas D.Stephania nulla prasfcriptio immcmoria lis,aut confuetudo,in hac luccefsione adede , neq. repenri polfe Videtur. Qiia: triplex confiderari folet in hac materia , videlicet indudiua,pra?fumptiua,& declaratiua nulla, namq;earum fufragari illi polfe videtur. Nam licet valde controoerfum lit, an in vna familia,ficut in populo, aut maiore illius parte,aut ia quarterio iurifdidioncm habente, pofsit biecfuccedendi norma intro - R duci) 66 Vota ,8c Motiua duci,quod fieri poflfe qtiibufdam placuit , nihilominus tatfleA iri hac familia, ncq. induda, fteq; probata fuifle fatis videtur* Tum quia teftes ad eam probafrdam produdi minime atteftantur de Vifu,& auditu ab antiquis in vim huius imrnernorialis poffefsionis,& ex hoc titula delatam fuifle huiufmodi fuccefsionem de ma iori in maiorem natu,‘concurrentibus alis fratibus, nihil eis impet tiendo de didis bbnis,fleq.vlla inter eos intercedente tranfadio fte,& quod abinteftato omnes fucceflerunt, & ex ea tantum cau fa,& non ex alia reliqui fratres fuerint a fuccefsione,& illius par* ticipationerepulfi. Tum etiam quia conflat de origine iftius fa* inili£,& dotatione illius in tribus illis oppidis dida? familiae, pr° illius dignitate & Cotiferuatione adiudicatis,videlicet (vt didum eft)a Regelacobo primo,filio fuo IX Petro Fernandez. de Ixari dono datis.Et multo minus dubitare, licet videlicet de medieta* tc villa? de Belchite,& de la Puebla de Alborton, per don PetiU i.el Senalero,acquifitis.& de altera vtriufq. medietate,& de Lecera,Almonacir, & reliquis apprehenfis, per don Ioannem i.el Orador,de quorum notoria origine fatis fuperque conflat/ & ni¬ hil minus redolere,quaffc iitam fuccatam vetuftatcm, & antiqui¬ tatem fine principio, quam illis fi non falfo, faltim verifimiliter teftes ad eam probandam produdi imponunt, cum de omnibus indiftinde,& finedifcrimitle loquantur,& atteftentur. Ceterum,quia nihil tam aduerfumimmemoriali,neq.tam pug nans cum ea dari poteft , quam origo & principium, vnde tali* confuetudo,& fuccedendi norma emanauit : nullo modo talis pr$fcriptio in pradenti caufa probata fuifle videtur, attenta orig* ne iftius familia?, & dotatione illius in didis bonis,& in reliqui Vtfupradidum eft,&infra dicetur- Et licet vitra centum annos dariimmemorialem, &fuftinert poffe quibufdam vifum fuerit: quia vitra eam metam vix horni' nes fuperfunt,& eorum memoria eam aetatem non excedit. Ve¬ rius tamen & receptius eft, nullo modo fupra , & vitra centum annos(imo neq, vitra mille)(i praefini tum,& certum tempus co - tinear immemorialem exiftere,& vocari po(Te,neq. eius praerrogatiuis gaudere, fi quando conftare pofsit de eius origine & ini¬ tio, Hocfiquidem tempus immemoriale, quod initio,& origini caref» Regi$ Audientiae C*tfet,in jure infinitum vocatur, dc quo quantumcumq. tollas* aut demas, femper remanet infinitum. Et vera, & genuina ratio cft,quia cum contra nonnatos, non pofsit currere aliqua pra?fcri ptio,fiad aliquam fuccefsionem vocati fuerint^vtifieri folet qua do familia polleri,& defeendentes femper,& in infinitum vocan tur; certum eft, quod ante eorum natmitatem,nulla oritur a&io, qui cafus fua: vocationis nondum venit,&fic impediri funt ageie,fola autem immemorialis praeferiptio , qu* principio caret hocpra?iuditium cotra nonnatos operari potell, quia habet vim titulijlegis & exprefla? concefsionis, & perinde valet, ac h lege ftatuto,vel ex dilpofitione hominis (qui de bonisffuislibere dis¬ ponere poteft) ita cautum foret, & talis fuccedendiforma praeiciipta,aduerfus nafeitutos, in eorum prariuditium. Quod rtoa ita euenit in ahjs pisefcriptionibus, qua? pratfinitum tempus ha¬ bent,etiam per mille annos,quia non gaudent huiufmodi pra?rrogatiuis, & regulariter in eis non currere contra impeditos age re^rree eis nocere pofle. Requiritur etiam in hac pra?fcriptione immemorlali > quod nunquam contrarium eius,quod introdu&u fuit per eam,vifum, auditum , & obferuatum fuerit, quod in fucccfsione ilia de qua agitur: contigille videtur, cum numquam ea foeminis fit delata, fed femper mafculis primogenitis. Et fi quando primogenitura femina contigit,vt in exemplo D.Raphaela: de lxar, per mortem patris fui D.Ioannis 4.primogeniti Ludouici 2 . e x primo nia trimonio,qu£ cxclufa fuit a fucccfsione huius ftatus,per D. loanem Francifcum Chpiftophorum de Ixa^eius patruum, & filium dicti Ludouici a.e^fecundomatrimoniojtametfiiuxta intentio¬ nem Domna: Stephania?edet delatafuccefsio didae D.Raphaela iure proprio,& cx propria perfona,vigore primogenitura, qua fola natiuitate ei competebat> & non per reprefentationem pa¬ ternam. Obftat etiam huic pr£tenfa? immcmoriali > quod fittiul cum D.Ioanne Francifco Chriftophoro Ferriandez de Yxar,concur¬ rerit alter fratrer eius,ex vtroq. latere,natu maior, D.Ludouicus vocatus,qui ab ifta fuccefsione fuit repulfus per didum D.loannem Chrifiophoium minorem natu , cui non obftabatfatuitas illiuV Vota & Motiua illitis, & mentis inopia, qu£ illi imputabatur,quia non legitimi*, probatur, & eam D.Ludouicus 2, e o r u m pater,fub ludice reimqurt,6t non fatis confirmat in fuo teftamento : immo in certus, dubius de fuccefsione illius,ait, que en ufo que puedafucccdery.ntre tanto le noitohib pcf Curadotes al di JZiragcca, Minime etiam iuuare poteilD. Stephauiarn prceicriptio aliqua prifurriptiiii, ex eo folum,quod nullo alio titulo,quam immcmo*: rialis cor fuetudinis, longeua illa poflthio lue cedendi in hac fami' lia primogenitorum , exclulisfratribus confiderari pofsit, cum ex alia C2ufa*&titulo(vt di#uliKli)fuccedeie potuerit.Tum quia huic prcefumptionijcblbt alia forslis & vniuerfalis totius Regni,vide-' beet quod in alijs famigeratis fjmilijs(licet h#c nobilifsima fit)ta* lis fikced^ndi notitia,nunqUaf vifa fuit,neq.edi oyede^r^xc r b a f unt obferuanti^e nollrae) quando quidem in nulla aliarum talis confuetodo,aut praderiptio apparetintroduda iurc primegenitur# , aut fideicomifsi alicuius, ex iure non feripto, fcd potius vt Pragmatici nofln jttelhntur, in Aragonia non habemus ius primogenitur£jfi t»e maiorazgo, etiam in domibus nobilium, militum, aut infantiotfum, io tantum quod fl aliquis nobilis, Dux,Comes,3ur alius quicnrique decebat abinteftato,relidis pluribus filijs vel filiabus: om¬ nes fuccedunt in caftris, & locis: & alijs bonis parentum «equis por tionibus; nifi per teftacnenta auorum, aut alias (per contradus in - te!!igc)bona fuiffent vinculata ad maiorem natu:fallitin primogenl lo Domini Regis Minime etiam fuffragari pbrcft Domnas Stephania pr«efcripti° aliqua declaratiua; ex eo, quod fenrper vifurc, & obferuatum per - pe tuo fuerit, fuccefsooem in bonis ilfius familia, ab integro, & nulla fa&a alienatione, aut diuifione iliorum, delatam tamen fuid e de gradu in gtaduov fuccefsiue>& de maiorem maiorem,& de pri¬ mogenito in primogenitum, & continuata ferie dedudam , & de-' mmatn.fuifie a primo D. Petro Fernandez de Ixar, filio Regis U Ccbi,vfiinead Doo loannem FrancifcumChrifiophorum Ferna n ( dez derxar,nopifsimutn huius flatus pnfTeiforem,etiam concurreti bus aiijs,eoru fratribus,refpedfiue fuis teporibus,& exclufis: quah' haxeoruhoata 'feries, & obferuantia fubfecuta , in vim ifiiusjinih c* inmumoliali declaranda fu: & ita aceptam, & intellegam iW* c V--..1 f ab Regif Audiendi?. 6 g ab omnibus prioribus pctfe floribus didorum bonorum. Qisando quidem fi aliqua talis declaratio, & interpretatio, ad inducendum hunc titulum pr^fcriptionis &confuetudinis immemorialis preteti di poffetrea praecipue ab ipfis primogenijs pretenda fore a quibus, & per quos duda & deriuata tuit fuccdsio in his bonis ,& q u a f i per manus de vno in alium peruer,erunt. Vcruntamen fi eorum res geilas & a da infpiciamos fcripturas euoluamus; & illorum difpofitiones, tam inter vinos, quam in vltimis voluntatibus fadas, nec vefligiura aliquod talis tituli ex cis refultat> neque apparet* Nam exordiendo ab initio huius concefsionis, & donationis, a lacobo i. Don Petro Fernandcz de Ixareius .filio,,faCfe certum effetria illa opida ab ipfo Regno,&Regiq patrimonio diuulfa,^ feparatafuiile,& titulo donationis & gratia?, ex mera Jjfeeral.it a te D.Petro primo conceiTa,quo cafu in certi iuris non eft,in dubio donationes Principtmi,iibere & non in foeudum,^ ahfq. aliquo onere fuifle fadas, nifi ex cis, aut aliunde de hoc conflare pofisit,. prout vidcimisin aliquibus a]ijs,ab eadem met Rege lacobo l.fa dis, &concefsis in hoc Regno, & in Regno Valentia?,alijs eius filijs,& perfonisexrraneisjquales i ut do natio Baro nite de Ay e rue & donatio oppidi de Garlet/ada cuidam A Iphonfo Peregrin,<Sc pofteris luis,qua? titulo fldeicommifsifirit ventilata in Regia Au. dientia Valentina,&' io fupremo Corona? Aragonum Gonfilio. Iroino vcroyquando fuccefsio in primis illis boiiis allege do¬ rmis , regulanda foret ad inrtarfuccefsi.onis regalis, unquam a trunco, nihilomagis ex ea firmaret fuam in t ani unem D.Stepbania; quia fatis.conlht ex annalibus,& hirto ri/s nort.rjs, & vulgarifsimuiii ert,maiores noRrosfin ipfpfmet Reges., feminas a fuceefsione Regni exclurtlTe,& illam fere femper melculis detulide, & quod magis c.it ? msfculos feminis,& cognatos agnatis ipfis praelatos fuiffe in Regni fucccfsione. Praeterea non clare liquet, quo titulo priora illa bona a don Petro i.in crus lilium D.Petruf e.vulgo ei deiialero) p e r u e n e r i n t , a r j tanqusm iibefa allodialia,auc fetida lia., a uit vigore alicumsfideicommifsirvcruntamen in hoc ca fu , quando hoc incertum ert, & dubium,tali cafu receptum eife declarationem porteitoris maiqratus in dubia fucccfsione mu!tu Conferre,$c a m dic ibus Rqucndam .forc,quado talispollcfior po- - f s . tuit yo Vota,&Motiua tuic intelligere inftitutoris maiora tus voluntatem*, & quo titulo tamen donationem fecerit.Quod plane in pradenti cafu occurre re videtur,nec leui coniedura euincitur,immo dilucide,& perfpi cue apparet,eabonaiiberea Rege eius filio don Petro donata, & ab eo ad eius nepotem,& filium refpediue don Petrum el Semlero&tik aliquo nexu,aut vinculo perueniffe,& ei tradita fuifle, quod illi facile fuit intelligere,tam a patre,quam ab auo, longiffim^ vit^,vitra oduagirta annos protrada?, & ideo D. Petrum a. l i b e r e & prolibito de didis bonis, tanquam liberisdifpofuifle, prout fecit in fuo teftamento, pro parte domna? Stephania produdo,in quo ita pE2efatui\ H a s emos nueftio poftremo teftamento , d& todos nueftrcs bienes tnuebles , e Jtdientes^ por tal que ejueftton^ni contunde empus dias nueftros^no finpuen entre dona Seuilla mulhr nueftra^Q^ cAi 0 fbot>fo)& Marcjuefa Gil^jiUos nueflros y & n utftros fpondalero^m en cA* ra entre rweftrus mas cercanos patientes^por nueftros bienes : antes b\*n ejut* remos^c?* exprejfameme mandamos^ue aijUtfte tmeflro teftamento , en to - do^e portodas cojasjea cuwpitdo,feoun en aejuefte naeftrv teftamento es ofdenado^e tontenido. Qua£ verba liberam fuorum bonorum difpofi* tionem important nullis vinculis fubiedam,& fi qiia? funt,abip* fo primum emana(Te,& ordinata fuiffe.Ex quibus verbis clar^ co liat don Petrum Fecundum,nihilominus,quam defuccefsione in didis bonis ex titulo prsefcriptionis immemorialis cogita(fe,ncq» ad fe peruenitTc ex eo titulo» De reliquis vero eius fucceflforibus, idem iuditiumfaciendum eftrquia quotquot eorum exhibentur feriptura? in pra^fenti procdTu,fiuelolemnes ? f iue?inter viuos,fiue in vltima voluntate fa - da?,ita fijpet fuccefsione iftorum bonorum variantur,&non fert* pei primogenito deferantur, fed in arbitrio relinquatur eligendi alterutiumex fillj,aliquando vetoab eifdem primogenijs aulertur,(i aduerius difponeiitium^poffefforunivolunratem contraxeiint matrimonium,6^in quibufdafententijs arbitralibus,null* e ta i uccefsione fit mentio per arbitros,licet de alijs titulis,^ icriptuns,circa fuccefsione relatio,^mentio per cosfada fuerit. i bhirnc etiam D» Stepnania faam voeationrm firmare p o t c ^ c teli a mento didi D.Petri x.neq.ex codicillo illius, a u t ex qua¬ dam eius rg uncatione Barcinon* f ida 5 i n procatfu exhibitis, q «' a vitra Regie Audientia^ 71 vitra defedus,& infolemnitates, qua? aduerfus didum teftamentumobijciuntur,quod non fuerit produdum informa probanti* ncq. a nota originali extradam,quia de ea non apparet , neque per perfonam legitimam , neq. habentem poteftatem,nec commifsionem,neque vbi locorum fuerit confedum , nec ex Codi¬ cillo confirmatum 5 quia in eo non cakndatur,neque quis codi¬ cillum teftificatum fuit. Minime etiam ex eo teftamento videtur refultare fideicommiffum aliquid,in fauorem filiorum,& defeendentium Alphonli * & quod ipfi inter fe , aut eius defeendentes fuerint grauati, quia faltim quoad medietates villas de Belchice,# de la PuebladeAlborton,tale vinculum, feu fideicommiffum fuftineri non poteft, quia ex eodem teftamento apparuit, illa bona relida fuiffe a doqt Petro filio fuo Alphonfo,loco legitima?,& pro legitima,& didu A Iphonfum pr^tergrefum fuiffe vicefimum annum : imo & ex tricefimum , quod D* Stephania non negat, vitra quod tempus circa eam vincula non valent de foro* Nec releuarepoteft, alia bona eidem fuiffe relida titulo inftitutionis, vel alio vt illud vin culum fuftineri pofsit in bonis pro legitima datisquafi tanturidem,vel multo plus eis relidum fuerit ad compenfanda bo a re bda titulo legitima?.Tum quia eodem morbo laborant,fi u e illa, fiue ha?c,.quia omnia (vt protenditur) fuerunt vinculata per don Petrum,dido Alphonfo eius filio,fic nulla remanferunt penes Alphonfum libera,& incerti iuris non eft,a legitima omne graua mcn,& onusfub ducendum effe,& reijciendum,etiam non con¬ tradicente Alphonfo, quia ipfo iurefubducitur, & non ope ex¬ ceptionis* Et id ipfum dicendum vrdetur,de reliqifis illis tribtis bonis,vi¬ delicet Villa de Yxar,la Pueb)a,y Vrrca de Yxar. Scilicet nullo modo fuiffe vinculata in fauorem filiorum Alphonfi, & fuorum .defccndentium,-neque eorundem inter fe,quia folum apparet eui denter,eos tantum fuiffe pofitos in conditione,& nullo modo ex pr^fe vocatos,quo cafu vulgarifsimum eft,filios pofitos in con^ ditione non cenfcri vocatos,nifi adfint conicdura?,ex quibus id colligere liceat(in quo etiam cafu quam plurimis grauifsimisDo doribus placuit, etiam concurrentibus conieduris,nullo modo Vota Sc Motiuacenlererr vocatos, praffertinvvbi flandum e fi: charrsfc ) & qtjnncfb •hocconcedatur, & .obtinuitfe apud nos aliquando in iudicijV adeo vrgentes dic debcnr,& exiitera& carra rcfu]ures r vt nullipofsinc tergiuertatione cauiilari, & eludi; Condat aurem, & euK denter apparer,nollas tales comeduras? neq. praffumptionc c , ex» oicfo t di a racntoD.bc iri 2.dici ppGe.ex quibus colligatiir.filioS’ & defeendentes don Alphonfi in conditione pofitosdudfi etiam per fi de ie b m m i fi u m a 1 1 qd o d, & multo tpi.nus graduafi,& fuccefliuurn de vno in alterum vocatos, & inter fe granatos-, & fi quas conijeere,licet ex iliis verbis tdtamenti: yttefipor cajo ataeaejf^M eldito ^Mpbo/}fo)o fu< filiolo los defundientes de jjueliospor recta baeti . fieportitmpojtrafih,rde Txur % fjnajfe fiofilias, 0 fidos y h «rcdc tl I\eyA\h minime vrgent,ncc euincunr^ Vocatos fui (fe per fidcico* •muTariamjfed ad funiutn perficiam vulgarem , aut neutro modo? led folurn rcfematam fuifie fuccefsiouem abinteilaro , vel alias cX voluntate Alphonfi.Non aurem quod.ille 5 r e/pcdu filiorum fuoifi> & dcfccodeutium. fient grauarus, nec ipii minus inter fi .quando quidem nullus appatet nadusad inducendum ral fideicumroiffem. Er fi quod dici polfetjdl quadam confufla ■ fuccedendi fer¬ ina, inter defeendentes; cuni non appareat gradua.Es,i&jfucctfisiua aliqua difpoficio, qualispietenditur pro parte D. Stephania?, Et verba illa (por linee* recia ) non operantur magis quod ad tr3C uim, quam ipfuimt verbum coJicdiuumj^/^^m.Solum enim operantur exclufionem lmt ? tianfuerfiJis, fiue differentiam iorcf lineam cootenmiam, & effigmam, ad introducendam vocatione Regi-, & einsfuhfiitutiontum.&ad maiorem eius exdufioncro,# nullo modo aduocationem pofitoruin in conditione, videlicet fi¬ liorum, &defcendentium Aiphbplj, non Iulum per vulgarem,fed nralto nfir.us per fideicoa;mi(Tarium. id ipfu.m dicendum videtur de illis verbis ^nepor tietrpo fer* P nor > ( 1 0 1 3 p^Wper fi (lare, ahfque aliquo tradu inter defiende tes AIphon.fi: cum potuerit inter ipfio.s interrumpi figcccfi.io & in, tvinn Eegj* iccdsioncm dom itare. & in fifpenfo d]e, fi alienatio eonjni b°Wm contingerer,6t omnium cicfcdidcntiu defic¬ tus fpecfandusforet, quod rnagis videtur attentis verbis .porrui# lita*: aut quo d ita tini nth alienatione pe; aliquem ex ddeencienubus Regie Audientia. tibus, fucccfsio Regis competeret, & fic apparer non Jn vim ideicoomvifsi, fed ex alijs catifis alios iucccdere pofie in di<5tis bo¬ nis, ex quibus Rex fucedere pofTec per mortem vltimi polidioris, C)uid quod,tota illa congeries & cumulis verborum, ad maiorem exclulionem Regi? fubfiitutionis,&ad minus grauandum herede inftitutum appofua videntur,quomodo cumque illa confideremus fiue vt conditionalia, enuntiatiua, velpnefupoficiua , quia fbliun refpc&u Regia: fubftitutionis commixta cum conditione fine libe ris, prolata videntur ad illius exclufionem , & mfilo modo emi fla propter fead inducendum fiddcomofsum i inter ■ "Alp-honfum , 6: eius filios & defeendentes, vt inter fe grauati e(Te cenfeanttir.Pra: fer tiro ctim ea verba concepta firir,per verba futuri temporis,qtice enuntiando difponere non Iolent, ficut verba prcefentis, vel pr£- tefiti temporis. Iam vero argumentum illud , de vocatione filiorum & defeen* .dentium M^rqodilq &' quod inter fe videantur grauati, curo ipfi 'fuerint minus dile&i, vt id ipfum fideicommiRuro a'multo magis cenfeatur repetitum in filij& defccndentibus Alpbonfi, tanqu^m magis dilc&is,& ad excluiionc Regis politis futile etiam judicatur, maioi fauor inllituti prceponderat>quod fub pluribus conditio¬ nibus grauaturbona alicuius rdiicuere,prcdejtim qufulo poiitfin condiuone-rion fuerunt grauati nornirmim. Er talo argumentum i ptoiiledHbne , in f.idi contingentia ' * pro nihilo fuit habitum in Regia Audientia, in ardua quadam caufa nolbis temporibus, in qua duro ageretur de filijs pofitis in conditione , vr etiam tcnfmn tur vocati & inter fe grauati, retorquebatur argumentum , a prredilcdioneinfiituti, vt nugis ea contemplata viucrerbrVqtib minus grauatur filijs fuis rdlituere, & ab co onere releiiariy fola exdlcntia illorum,quibus fatis confultum e (Te videtur,vel abinteliatds vei ex voluntate panis,vt eos incfficio>& inobcdicr.tia contineaV, J & ne ali qui irfoiefcalnt, (vt contingit fi patri haeredes necefiaiij furun funt tX fi de i 'cd mi m i fib pScn o n niagis illuni liberam habere facultatem cifponcndiiNcc reluat,non 'rotantibus filijs,ea 6ohi in Mjfli tutum peruenire dcbcre,'Cum per folam exifientiam filiorum excludatur, vt in p mfenti calui occurrit,in-quo cum geminari ,Anibus vicibus politi fucii-ut in conditione fjlrj ) & defeendentes Alphorfpnufqua - _ ^ bietiiiifit Bo Vota ,& Motiua cula ineo polita, & cum ex eo etiam teflamento don Martintis uam vocatio nem deducatjreftat videre, vter eorum ex eo titulo melius,& efficatius fuam intentionem probet. Et licet ardua,& valde controuerfa qu*eftio,vtrum in hac vo¬ cationis formula,fola vulgaris. An etiam fideicommiflaria fnbftitutio conrineatur?Qmmdo per verba colle&iua plurium graduu concepta fuit. Et vtraq. opinio habeat acerrimos defenfores,veruntamen etiam illijqui pro fpla;Vulgaricertant,aperte profiteti tur, adhibitis, & concurrentibus CGniedtutis,fideicommUlari3tn quoq, contineri, & non folam vulgarem, qua in huiufmodifedi Ipecie fatis euincitur,& aperte deducitur contineri, quando qui' dem fuppofuo in fado , quod domna Cathanna de Viamonte fuit relida vfufruduaria vniuerfalis, & poft cius obitum fu-bftitu* tus don Ludouicus primus,ad quem bonaapraehenfa pefuenire voluit,&pol> eius obitum,ad don Ioannem,&'eius defcendentC5 mafculos,& didus don Ioannes pr^decefleritjTuperftite donLuouico r.eius patre, certum eft, in eius locum intraITe maiorem natu,ex fms defcendentibus(qui fuit Ludouicus 2 . ) c a d u c a t u s O . Joanms umititutione per eius prarniorientiam, & llc in illo radi¬ catam rui (Te huiufmodi fuc.cefsipnem in fauo.rcm fuorum defcencntium,^ non per vulgarem tantum , fcdetiam per fideicommiliariam vacatos finde ) quia,te(h.tx)r non fuit vfus Verbis dire* dis, fcd obliquis,fcu verius Communibus videlicet, •vencan,emr it ^^^«,aptis.ad induccndam,&-comprehendendam vulgarenij& hdeicommiflariam,quando quidem hcut refpeduprimi lubftituti qui luit Don Ludouicus, & voyatqs poft mortem D.Catharin# (queloco heredes habetur,tanquam vfufruduariavniuerfalis)^ relpedu fecundi ftibllituti;qui iuit;don Ioannes, non potuit efc oircda,fcd fidcicomidaria,quia po.ft-mortem domnse-Catherin# luccedebat vnus. polhdium , videlicet don Ludouicus, D.Catherina?,&JLudouico, don Ioannes* & vterqueeafusfuccede»- du & non luccedendi comprehendatur yfic etiam refpedhi alio* ru,n qui unr defeendentes: & qui comprehenfi funt fub vnica penodo & claufula, debent cenferi vocati per fideicommilfaria, quia vna oetermmario refpiekns plura determinabilia, ' ruormiter. illa determinat, quia illa vetb^mw» >>a rifor- Regic Audientia?. 8i riformiter diriguntur, tam ad defcendences maftulbs,quarti etia ad.don Ludouicum, & don loannem, & cum ifta? primae fubfiitutiones, don Ludouici, & don Ioannis , fint conceptse per vul garem&fideicommitfariam,non vidfctur cadere rn re&um fenfu; : quod defcendentesj folum fint vocati per vulgarem tantum , & non etiam per fideicommiflariam.Tum etiam quia verbum,pera? ^^componitur a dicione,per, qua? denotat continuationem: & ; cum tra&us ille fuccef$iuus,refpiciat durationem & conferuatio nem , & iit etiam explicitus, rcfpedu filiorum : ita quoque im¬ plicitus ille tradus,(ub verbo defcendentinm , manifefte indicat du : rationem & conferuationem illorum,per quos continuanda erat fuccefsio, & quafi per manus de vno in alterum dermanda , pe¬ rinde ac fi dixiftet,permaneant ~>el remaneant , d e quibus verbis nul¬ lus dubitat. Et appofitifsima ratio pr£didorum'&( qua? valde vrget) quia ad inducendam fidt^i^oUlibfflariamarrftrbftitutiod ibus, tradus temporis,tunc dicitur fignificari,. & confidcra’ri,qu 5 do in fublHtutioiie , inter patrem & filios, exeetitio vel eftedus fubftitutionis non terminatur in vno adu^fed porrigitur ad pia¬ res alios a&us fuccefsiuos, etiam quando habuerit exeeutionem in perfona patris, verbigratiayin fubfiitutione:po/? fratrem,tius fihoSyfubllUuo 1 ittum , nam Verbum(p0/2)ordinem fideiccmmiflari^ iuducit, & quia relata ad perfonam, vtrumque cafum impor tat, quod maxime verificatur in praTenti noftro cafu , in gradi¬ bus fubflitutionis, poft mortem Catherina? de Viamont, vocato don Luacuico) typofl tius obitum den loanne , & ei as dficendentibus tizaficulis, ey eis deficientibus, don lacobo eius fi lio,eius dfjcendzmibus, maftulis legitimis , o^.Certe huittfmodi tradus temporis, in qua¬ libet fublHtutione verificato, & etiam exeeuto, nemo de fideico inifiaria in quolibet defeendentium fine hallucinatione dubi¬ tare poteft. Quibus accedit,quod in fadi contingentia per hsec fere & fimilia verba,in fimili difpofitione pro fideicommifTaria fuit iudica tum*aliquando in Regia Audientia, attentaui verbi (perueniat) & forali difpofitione quod cftandum fit came , nam alioquim fi fola vulgaris contineretur, verbum perveniant , i n a n e foret,& nihil operatur, fi non ad vlteriores defeendentes permearet fuccefsio x Ad Vota& Motiua Ad funt etiam in hoctefiamento grauamina perpetuo adimpleri da per heredes,& fucceflores in didis bonis>deniq. non videtur vrgere magis coniedura? confiderate in teilamento don Petri el Sdialero,adinducendam fideicommiffariam infilijs, & defcendentibus Alphonfifficut dominis placuit)cum tamen folum vi¬ deantur politi in conditione,& non vocati, quarti etiam in teftamento didi don i oann-isi fecundi , in quo defendentes mafculi loannis aperte vocantur* Elicitur etiam ex dido tefiametvto don Ioannis fecundi, rcfolutio alterius dubij,videlicet quod in didjs fubfiitutionibus nui- Jaagnationis expr^iTe fiat mentio , vr eius praetextu don Antonius(fuppofita eius kgitimitate)cui eius qua.fi poffefsio,etiam in hoc articulo non {afficeret donMartinum excludere valeat,quod euidentilsime inter alia euincitu r , e x fubieda fideicommiffaria vo catione don Iacobi,quem vnicum fubftituere voluit,non vocaris duobus eius alijs fil.ijs don loanne , & don Carolo Fernandez de Yxar,quibus fimul cum quatuor filiabus in eo teilamento legiti¬ ma relinquitur, nam verius & receptius cft,nunquam ininfiatu- to,vel in fellatore rationem agnationis fuifie conlideratam, quo ties exiftunt, & non vocantur pcrfqna?, in quibus etiam agnatio potefi confetuarj,qua? etiam nunquam pra:fumitur,fed fola pr#- latio mafculinitatis, vt quando cauetur,quod liantibus mafculis femina non fuccedant. Rc fui tat igitur cx omnibus pr£didi$, nullam ex omnibus feripturis-aut documencis per omnes collitigantes relpediue produ dis,effe magis folemnem , nec plus fidei, & authoritatis habere, quam te fiam enti don Ioannis fecundi, & vincula jn eo appofit 1 * p repondera re omnibus alijs in cameris feripturis “Contentis, tafl' quam nullis,& inualidis,aut poficrioribus» . Cunutaq.in hoc tefiamento vocati fuerint, don loannes A eius defendentes. niafculi, abfque agnationis exprafsione, neq* contemplatione,indubitatum dfimafiuiorurn appallatione niak culos c>. ictniiniscomprehendi,quia rigor verborum pugnat p j C ) eis, cum fint mafcuJi &£ defceudcntes,qiiod maHs vrget in Regnu , & ideo cum vigore-icflamenti-don Ioannis fecundi vinculorum in eo contentorum D. Ludonicus primus fuccetfe 1 ric Regi<£ Audienrise* 83 rit in bonis approhenfis , qui confirmauitdida vincula in fuo tciiamento , de anno 1517. & non ex capitulis .matrimonialibus Nauarrae confedi$,neq. ex tdiamento don Ioannis primi impug iiatis(vt didum eli)a don Petro,&don Antonio,dicendum vide tui*,quod c urici don Martinus Abarca de Bolea Marchio Turriavius Iit rnafculus defcendens ex don Ludouico fecundo,Videlicet pro nepos illius, ex EJena eius lilia nupta don ioanni de Heredia Comiti Fontano, a quibus fuit procreata Anna,mater.legitima didi Marchionis^ex don Martino Abarca de Bolea patre,manife i’e etiam confter,qUod licet don Antonius lit de deicendentibus mafculis don Ioannis terti/,filij don Ludouici primi,videlicet ne pos illius ex Alphonfi eius etiam filio, & fratre don Ludouici fe¬ cundi, non tamen verum eft dicere don Antonium eifc defeendentem,ex don Ludouico fecundo,qui cum tanquam prior natu ex filijs donloannis tertij,praeocuparit fuccefsionem iliorum cm nium bonorum appradienforum, & in eo fuerit radicata, quo ad ic,& omnes eius defeendentes mafculos fuccefsio,neceflc di cos ' omnes prius difkcre*, ante quam ad lineam Alphonfi,& eius de¬ feendentes mafculosfuccelio deboluatur. Cum itaq.ex defcendentibus mafculis donLudouici fecundi,nullus alius £uperfir,ncc reperiatur proximior, don Ioanni Francilco Chriftophoro vitiirio poOeOori horum bonorum approhenforum, vtriufq. Status Yxarcnfis, & Belchitenfis fine mafculis decedenti,quam D.Martinus Abarca de Bolea Marchio Turrianus, nepos D. Elenae de Yxar fororis,ex vtroq, latere didi Vltimi pofiefioris,ex don Ludouico fecundo , vt didum di , procul dubio proferendum etim dfe videtur irifiac fiaccefsionc,caeceris aiijs coilingantibus,&eius propofitionem recipiendam aiijs rep ullis rex quibus,&c. Signinum mei Petri Polo,S.C.tf Regie M akjiatis Scriba maniati, mciorhaiibufq^ Apcjiolica , vbtq\ Regia vero per vniuerfam terram ditionem difl* Regue Maiefiatis publi ci Notarij , qui huiufmodi vota moti a a d libro Regi/ C 0- Jilij caufurum ciuilium pr&ftntis Regni Ar agonum , vbi con¬ tinuata exijiunt , manibus alienis extraxi , cum dido fuo k ‘ ori- 84 Vota Motiua originali libro melius quo potuit coprouauijn quorun pdem,d tejlimonium meo foltiopgnopgnaui, conflat defluprapofltis,vbi legitur domini, quo, noflro, hoc, de qua e,conJhtmt,ih. tali capi dicuntur vocati, exteflamento quacumq. don Petras FernaodeZjde I xar,li,ajf:rer e,fuc cedebant vnum pofi alium,videlicet don Ludouicm,domna Catherina,^ derafls^ emendatis coti Hat vbi legitur,per,vt,o,capitulis,intimur,ni, debet illud proba re,dicens,tcflamenti,in,quod fi itafiet,turflt, ei, reflricia, t,i,n> b*c,ius,patrem,de eiusde interlineato inter diftiones,doclo- 'rum,refponfa,{$ eoadiuuandam.