Patris Francisci de Castroegranatensis e Societate Iesu... De arte rhetorica dialogi quatuor

.^L'«/ '^,ic/ \ //tC cJi- i-»' —~• yf «iofi/ui 'aS^Jo —_(yoiU'r_ - PATRIS FRANCISCI DE CASTRO GRANATENSIS ESOCIETATE lESV, Mt in Hifpale7i-fi 7>. UermetiegUdi Collegio primarij eloquentUprofcf• foris. De Arte Rhetorica. rDlALOGIQVATFOR. HISPALI: In typDgraphia Fracifct de Lyra <L.4moi62s. r T./! TA*! lD?ADMAm C) ii T^A:> 3. (1 I^HHTAH A-K n» HTATHI^OZ .^X (jU,5iU>j i';: ,0. i^vvu; ,i -Ii !>ji iii '-" •'i' -.: . %l^f.i- ‘ .conc5o4?f sii' A,. sC( .>ia iirt :iQ \oojK\(r .1 jAfi ajIi X EB. RATA5.’ Otmfuhreprere menda fic emendal Pag. Lin. Dicit Dicat. s> 5Deus Deos »32 ‘3 cap.6'; epiti.6'. etfecius effecta 51 7fubjeitiurn fubjcctunl 77 8Csfarutn CtEfaris 86 12 honis bonis S20 8fanfam famam 23 affrec afferet 374 ip brevius ’tre^is 335 25 geftis geftu* 258 2S levis lenis tassa; Efta talfado por los fetiores delConfejo jaquatro maravedisel plicgo. SudataenMa drid, ano de 1615 . Secretario, Martin de Segarii^ fK favor,& gratia, Cqu® oninkGarfia etiam (7g- nincar)cuilibet LASSO prsfens ades,nc)ii ut alique vanitatis tohjs obumbres ,non iit fpei felis floribus delcdeS: his enim juniperus ca ret; led ut omnes odore virtutum fragrantiflfimo reficias, fruflu fuftentes ,robore deFeiidas. Q^od eo melius ,ac diuciuS prsftabisj quo aiuus fixas in utroq; orbs radices habes, &idas quidem illuftrifsimas. Qua enim' parte Indus ss,ruccu.cx regia ftirpe iraxifti.-Ma- ter namqr tua lectifsinu fasmiaa HLISABET PALLA ,regis HVAYNACAPAC ,qui opuletifsima Peruana imperia ultimus squo iare poflbdit ,ex fratre iuo germano Ynca HVALPA TOP ac ,neptis fait amafitifsima. K.irpaRus iUuifriores Hifpaiii^ atboresDuces videlicet ab Iniantado^de Fe-’ ria,alios, Marchiones, comkes, regiaq; germina propinqua cognatione felix attingis. Et licec Indica; rupeSjdefertaqj tellus te qua’ Ejunipero genuerit. Denudans folijs ramos, cortice truncum :Hifpania ce, GARClA LASSOfinculcifsimum agrum, campumque frugiterura transferens Dc.LA VEGAmeritifsimo nuncupavit, Vbi non foium pro folijs mOiCS Yncarufli antiquos,qui te prudenter, jtille, tfetiter, ac temperate operari ju- ' .'benr^ beiit,fed rc!igionem,red pietatem,fedmodefriam ,&urb.inicatem o.oaibiis smulandas. producis .pro floribus ccEceraram.virrucaa-i ddores afflas: pro cortice libros edis jucfida rerum varietate diftipcios, multiplici eruditicae refertos, fuavi, 6c coaciaao dyio iiaia' tos, quales fuac LEO ille HAEBxlbyS,ferox •quondam, Sc.intraclabilis; iiuac vero ex Italia in Hifpaniam per t? cradudtus ita mittis, &n!anruecus,uc omniuai atarribus cupidilsinie tradtecur. HlSXORfe^ ifl^j ric re, lic nomine FLORIDA ,qu« florenti ftyli flore in hiltoriarum yiridarijs itafl,oret,ut adobtiSjSf indoSis legatur, celebrecur, atque teratur, REGIAitem COiVlMB^TARlA, quoran? pnmapars,qua; de Yncarum majorum tuorii imperio,Idoiolatria,legibus,repubhca,&mo ribus rra£tat,jain lucem videqeademq; muL tis tam divinis, qiiam humanis rebus, &loge clariorem affert. Altera,quE res utrinq; praelate geltas,flagitiQfe,ac turpiter faedas, inopinatos bellorum exitus,dolores cafiiuacerboSjiras' victorum implacabiles, rnetus comrnuneSjiaititias privatas,Ipes hominum iahaces,admirationes,oupidimtcs,& expectationes aprimo in illum orbMi Hifpanorum iugreiTu,ufq; ad noflram atatem continet, pro- ^5 pediem pedietn evulgibitisr, ubioainiataonfttablU exitu terminarur. tamqj vivii veritatis coloribus exprimuntur, ut maxima jucundifsinif Je^tioais voluptate lectoris animus expleatur.Iam vero pro fruCbbas quid etfcrs (quid offers^Om:daChrilHano,& principi viro digna opera, quibus infimos ,medios, fuajmos» allicis,benehcijrque devincis; me pEifcttim, Societatemque iioftr^al, qui multis in rebus htEC omnia, maltaq; alis elTe verifsima esperimeiUQdidicirnas, Qiwpropter cum exopteninSjiit fub catse arboris umbra nolh® Rhe thorio£E campr lludiofe eollantur: eloqueti» flores rideant, tngenij flumina perennent ;Sc ftyli fructus multiplicentur :aquum fuit, uc in hujus operis initio hanc juniperum plantarcmus,qu3B vel odore folum venanatasZoilorum linguas ,morfufque viperinos perfacile, repellat.du ego Ihb taiis arboris lynbra pro,- ilratus iccurus conquiefeo; &in cujus ramis, inter perfpicaces aquilas,lufciniafq; dulcifsinias, (qua? bene te norunt,celebrant,&canec) libellus hic,cum illis colatus qiiafi noCiua ca; eutiens,i& garrulus pfitacus,fi minus acute vh det,nec modulat^anitjtc certe fufpiciec,rai tilmumq; fen)per,mbiq; dicet Salve, &Vale, P.RQ: P. RODERICI D.E F/> grJerod- Socmatu 'Tmolopfj’Pfoftjihrk, ad LsBQrenL^.u EPIGRAMMA. ELoqnij quondan» Graijjlatsjq, Huenta Fuderat efcatebta foiis iaherte ttjj (sr^cia dat pnsrjfcjdac Martu t^rr-a iccuadu. Prodi: ab excrema tertius Heiperia- Ema:hic erumpes Scagire de vertice pnmu^ Attica Ficuiidss arua perennat aquis. Alter ab Arpini nenvat origine lingua: Fiumeli in Aufouij Kolb adoruruquc foH. Poftreinas ,Calaguri, tuis fluit uber ab oris; Hjfce madet lymphis ora dilertus Iber, _ Sed qiiia dUiraftis (os eft minus utiiis undis Q^*q; paru profunc finguia ,cuda juvat; CaucUo hocCaltro divortia cogit aquarum; Huc Stagira,hucArpuiu hucCaiagurisefis Hinc bibet eloquiuCecrops,Romanus,Ib^r* Vmfluit terni fluminis unda tribus. P.PE- P.T ETRI tP^JNlONlh Societatis lESV T^-heohgi, m Balteo SeminariQ el(i jaenti£i Grdec<eqi4e linguae ^oBoris» EPIGRAMMA ECHOICVM, NYmpha, dacas voces ,qaa; jufto fsnore reddis, C^a beat Illibcrim Singilis uber aqais; Nuc quoq;juda meis verbis refonaco.Soaatq Nunc opus eft majus quid repedare. Dare Dic,iiber hicCaftri.eitPAdn ed.qui nomine Marris? Artis,& hanc focia Mars face iinic? Init. An Comes adfpedu criquetroCyileni’,ignis Is.Qmd nam (ibi vult haic facies? acies. ,Vtrum tanguineas acies ,acies ne Sopho ra? Horuai. Ars prs fe fert ingeniu.Genium ; Ars vidrix,Idrix.At quos ferit ars iiovaMai: res? ArceSj,quas tulerat ferreus aunusPanus. His victis, SuadiE revirefcenc fecula laurea? Aurea. Qui hiec poffetMars nifi liberilber Vive liber,iiber, Mars, Ars, Cyllenie Cafter, After,Suada redu.\',dux,ter Io,ter Io. m.D.LFDOFICI T^E Xjongora^t^ <L4rgote V.[X5 om- ni umpoetarum Hifpamrum facile principis ,ad oAutorem, EPIGRAMMA. SIorator noftrd meruiffec teporfe Graius, Arpinasve fon dulcis in arte,}nii. DoSior hic foret ,ellocjiiioq; potencior iiie. Si altifonu hucfonreni Rhetorice biberet. In tot qui fluvios,culto eft fenuohe Ibiutus In tua quot libros ars dedit «simia. Tufam ex ditfufis ,vivaniq; canalibus undam Exiguum,dCaftro/contrahis in fpaciuni. Deftruat 6nuqua hoc op"' invidiofa veruttas Confumat nullo tempore tempus edax. Q^od facis ,ut lingua;, ut calami ,redimitas oliva, Dk3Tic,& fcribsiit Ne0:ar,5t Ambrofiarn. Idem' IDEM EirSDEM ^E eodem SO N ETO. SIyaelGriegoorador jlaedad prefente, Qel de ArpniaSjduicifsmio abogado, Merecieran gozar,mas cnfenado Erte quedarajaqaei mas cloquente; Del bien de2ir,beviendo en la aka fuente. Que en tantos nos oy fe adefatadoj Quantos en culto eftylo nos adado LibroSjVuertra Rheconca excelentc. Vos reduciSjb Callro»a breve fuma El difufo canal delta agua viva; Trabajo tal el uempo no confuma: Pues dc laurei cenidOsV facra oliva, Hazeys acada iengua.a cada pluma. Que hable uectar?y ambroiia deriva. >d.^.fiunciscfs fer. TlinandcZi deCordcva, V.(^. 'Phdoloiii sdThtotogus, ii l, V. C. ad Linquite no eftis vos ruftica numina,more OHeiiconkdes lumina Rhetories. Vrban« properate facra jam cingere fronte. Cujus ope illuftris fingilis unda fluit. Romasolim celebris ,celebris quoq; Rhetor Athenis lam jam xtatis erit fabula Bterq; fuse. Nam facile hxc reliquis nova feti facundia palmam Quam vetus ut vidit,ccfsit,& erubuit. Claiior arte viros dux,qua Polyhymnia ducit Caftro ad caitra vocaCjd exter, &annacict* Atmaex fama; alis dociii deduda juventae Arma,quibus doceat,con citet,afficiar» DOC- DOCrORIS B.LVDO^ fuiclFenegas deFigPteroa,F.Ct^ I.V.C. in auibns ,do6forifq) fui comcndationem ad heBorem-j^ epigramma. OTu,qui eloquij eximij dulcifsima qufns Advena ,melifluis condita verba favis. Qui Graij& Latij fermonisutruq; parentem Ipforum invifeiis limina grata, colis. Sifle gradu errate,xqualcs,hoc iniinere,fines Caltro tuo iiiuc lludio;jani dedic.inde vi$ Caftro adeo infignis ,famam qui terminat aftris. Divinnfq; ferit vertice clauflra Poli. Rhetorica ex quantis depinxit floribus artes Is facit,ut longas, (ic breve nec'i:ar,opes. Hoc fallat limphas, invito tempore ,Lethes, Hoc revijhoc voti aiasima vincat opus. AVTORIS ADLECtOREM PROOEMIVM. VOfunti amice ,quibus homines abclluis maxime difcernimur, Racio, &Oratio; illa verisihsc verbis ili uflratur. Sed cum Rationis csecitaSj&Oratioi nis ignbriitiOjterris pet fuperbiam,&ignavia introduftjE jinfinita pene mala,in honiinuin perniciem»late diffeminaflent: priftans illa* «ternaque natura, cuius numitti fandifsimo eunda parent ipriniu ec$!o in terraru fo- UMercuriuni, ideft, fermonem accuratumj ec exquifitum inimifsit: qui hdminesj aferaj &agrefti vita.ad humanum cultum, civilemqiie vivendi rBOrctti, deducereti PoftiEmpe» doclis mentem, afflatu fuOj Deus ipfe concitavit,Ut notionem iniplicatam evolvens, betiediccndi peritiam ,ad normatii quandanu facile redigeret. Deinde Qorgiam,Protagolam, Coracem, tyfiam i&alios evexit, qui Rhetarica,ex Diaiedica,PoliEica, juris prudentia,& lernione culto copiofoq; conflaret. Ut Rhetores de jure,vel injuria difceptanrcs, dfalfis veta diftinguentes,ac de rebus publi- Acis $ikArte 'Rhetorici) neni/onum vocis dulcifsimum,&pleflmn,vc^ nuftum corporis ino£uui,vires, ac dignitate: qus omnia facUe arcis pr»c?ptis politiora cficiucur.M.QmdeftarsfD.t-acaltaSjqu* certas rationes, &praecepta faciendi aliquid ordinate praebet. Cuius regulis imbuti,eius per feciioaemjffne folicita imitatione,aifequi no valebimus.M. Quid eft imitatio? O.Aemulatio, qua impellimur, uc,cqr^ diligeti ratione* aliquorum fimiles in dieendo elfe videamur. M. Q^tiiplexeft?D.Triplex,una orationis, e«m res noitro Marte excogitatas verbis alie nis illuftramus. Hujus iraitatiotiis exepla va.' ria invenies inCatechifmo Maroniams carniinibus cxpreffo,per P. Aegidium Bavariu c Societate ooftra,& in Prob§ Faiconie fxniina: clarifsim® VirgiliocetQnib,us,qui in feptimo Eibliothecf Patrum habenenr. Altera elt imitatio rerum, cum ea, qu® ab. alijs mutuamur, nuilco clariora no,liris vf.rbisreddunus ,aliafumq; rerum jucundiori varietate afperfa, & luaviori venuftatis colore diifufa ira efficimus,ut non minor inexornatione laus, quam in inventione fedulitas elucefcat.Extat huius imitationis exemplu apud Virgilium ab omnibus araulandum, qui i. Aeneidos libro S>idqnera cuni Diana comparat^fic; <5;^alis Dmlogmprimus^ 9 '^alis in Eurotdi ripis, autper juga Cinthi ^xejfcet liiaua choroszquam mille fequutsi flinc atq-, hincglomerantur Qreades-.iLla pharetram Fert humeris,gradienfji Deusfuper eminet om- Datonx tacitum pertentant gaudia po^us In qqarco rero libro Aeneam cu Apolline confert $mulas,qu$ ipfc in primo fcripfic,fic Qualis,ubi Hyhernam Lyciam ,Xanthiq; flaeta Deferit,ac Delum maternam invifit Apollo, Inflauratq; ckoros,mifiiqs altaria circum Cretefq; Driopsfq‘,fremunt,pi&iq--, ^gatyrfl, Ipfe jugis Cynthi graditur,molLiq-.. fluentem Frondepremit crinefingens, atq-., implicat auro. Telafonant humeris.Haud, illo fignior ibat .Aeneas :tantum egregio decus, enitet ore. Difce ex his aucores ieuiulari. Hic Apollo pulcherrimus, ibi Diana (oror pulcherrima deferibitur. Hic ApoUo per Xanthi fluenti, ibi Diana per Euroe® ripas vagatur,&utcrq; per jugaCyiithi.Hic graditur,&iil3 graditur.* hic choros inftaurat, &illa choros exercets hiic Cretes, Dryopes,Agathyrfi, illam Orea-' des mille fequuntur. Circa hunc mifcentur, circa illam glomerantur, huic tela fonant, illi faretrarhic gaudens Deiu materna,invilit,il!3 matris pect* gaudio pertentat,cu hoc demq; A%Aeneas 1o‘X)«f Arte Rhetoricd. AeneaSjCfi iila Didoco.paratur.Hectamedif feretia,quod imitatio multo clarior, &jucudior apparet. Tertia efi,nec orationis,nec rern: cu.inllar apu, ex diverfis autoru floribus, nonipfos flores exprimimus, fcd aliud valde divcrfum,phra!i,labore,atq;exertkatioue iip ftra, quafi mei dulairsimum.cpagmentamus. Prxclaru habes prsemaniDus huius imitationis exemplar,qupd modo afmli,ex Homero, ita expreflum, ut nimiu perfpi.cax alfequi vi^ pofsit. Vetfus hi fuat ex ii.octava. Sicf.Itus ^currui adiptivit^ripeip aquos.ce leres,aureis jubis comantes/ lAurutn autem ipfs induit circa corpus: accepit autem fcuticam (dit curram: ^uream,artifichjefa£iam,fuum vero ajcenfCerberavit autem, ut impelleret: hi aute non inviti volarunt, Ter medium terrxj-, lo cali Jlellati. M. Dubito ,an Virgiiius hos HomerLverfuS' ad imitandos refpexeritjin allato exemplari. D, Vide.ut conferantur, Homerus in re beU lica,bellico apparatu lovera equis,currujfcptiGa,auro circa corpus qrnatiVirgilius in c6- paratione.qus ad pacem Ipeclat, Apollinem fronde,auro,choris.niiniftroruexornar.Tendit lupicer in Idam, Plisbus in Deln,hic Ly- ‘ciam. dialogusprimus, ii clanijille ca-Iuni deferitUiic per terram gradi- :ur,ilie per aera volat: hic per locafibi tacra, ille per niediu carii, &tcri se fuajditioins terminum. Sic didici rem alienam afsidua eaerfitatione imitari. M. Qmd efl: exercitatio? D.Confuemdo exercedi Itylijuxta artis pr^- Cepta,qu£ isteiligendi acuit prudentianij & eloquendi celeritatem' incitat. Quare caput cft.in hoc fe exercendo,quam plurimmn Icri bere,quia I^yli exercitatio,ut pr:eftantirsio,)a 4icendierfeci:tix, acmagiftra» ab omnibus habetur.Natura namq; in hoc elo.quentic cdpo,quafifementem facit.-acs eandem herbelcentem ,&luxuriantem irrigat, &coercet.- imitatio mefsi maturitatem aifert; ac deniq; ftyli cxerckatio la;tc>s,& uberes fruttus percipit.M.Qos funt in Rhetore confideranda? D. Officium, finis, materia ,&inftrumenta. M. Quod eft officium? D. Dicereadpetluadendum,uaacc6niodate,ut doceat, movear, delcdet.M. Quis finis?D. Perfundere didtione.M.Qu$ materia?D.Res omnes,qu$ dicedo exornari polfunr. M. Qus inftrumenta? P.Qwinq; Rhetorice parces,inventio, Difpo- £tio, Eloquutio, Memoria, &Pronunciatio- Opere namq; pretium eft invenire,quj dicas, inventa difponere ,difpol-ica csornare> <?-xot- nata j2DiArte Rhetorica, «ata memoris mandare,mandata d.eriiq; pro' nunciare. <^tdfit iH-penti9y quii Thefis, quii Kypotbefisl •T- " caufitrumgenera. €ap, II, M. /^Vid eftinventio? D. Excogitatio re^ V^-u.ii, aut vecaraiti ,aut verifimiliota, quibu ,; ifieu.n ,vcl H/pothcfiav evidentem, aut certe prooabilem •eddit Orator, &aniinoroin atfedas,jam ad hoc, jam ad illud, cocitat,3ciriipeiiic.M.QmdeftThefis?D.QM- ftio infinita, locus coinaJunis,sonfultatio,veI propoficura: &efficitur,cum de aliqua re generarim qu.eritur,remotis perfoniSjCeaiporibus, locis, c$terifq; id genus, ut an fit adminiftranda refp.belluni gerendum,perdifceds artes,infidiator jure interficiendus, qua vis aPhilofophis proprie tractentur, ab Oraroribus in adioneni produci folent ,ut inde ad Hjrpothefim veniatur. M. Qiudeft HypothefisfD.Qji^ftio definita,caufa, vel contro, veri1a,qux cum perfoaarum,locorun,i, yel teporam defignatioiie profertur ,ut an iit hsc refp.a tali, vel tali viro adminillranda ;bellu Mitridaticum Romanis fufcipieudum; Rhetorica ingentofo ,&patritio adolefcenti perdifccndi; Clodius infidiator aMilone interficietidus T>Ulogusprimus.1 3 gc/cfidus. M. QuotfuntThefisj&Hypothef]A,vel caufarum genera? D.Tria,ptiniiim denionftrativum,epidi£liconj laudativu.vel laudatie).SecundunijDeliberacivcmijSynib6y!eu ticon, fuaforium,vel fententis diftio.Terciu, judiciale,vei Decanicon. t>egenere demonflrativo ,ac de uibus bonorum generibus, Caf, III- M. Vidert genus demondrativuni, D. Orationis exornatio,que laucies,vei vituperationes cotinet, ut illa Ciceronis pro. M. Marcello, &fecunda Philipica. Ad quod genus referuntur gratiarum adiones, &orationes tam funebres,quam nuptialcs,arccs,& hiftori». M.Quptuplex eft iaudatio.vel vituperatio? D. Multiplexjgenusenim hoc tam late patetjUt nihil fit divinaru,humananin!q, reruni,quod non conipleftatur; fed ineo per fonre,urbes, &artes frequentifsinie laudibus efferuntur. M.Qoaj res perfonam comer.dar? D.Bonafortun£E,corporis,& animi. M.Qu^e funt bona fortunre.^ D, Matio, patria, genus, majores,parentes, cognati,affines, nativitas, &ex ea totius populi exorta Istitia ,res ndr£e,fi qu£e fuerint, educatores,magiftri, opes, diviti»,hqnores,amici. M-Bona 1 4 De lAneRhetoncM] M. Bonacorporis^ D.Egregia totius corporis forma, profpera valetudo ,nervorum robur,oris dignicas,renruum fagacitaS,expedita lingug celeritasifermonis facilitas, pedum ve locita8,manuum agilitas. M.Bona animi?D. Ingeiiij acumen ,memori® firmitas., natura docilitas, virtutis indoles, 6t qu® labore ,ac diligentia comparantur,ut Prudetia,Iuftitiai Forcitudo,& Temperantia; Qu£ l^irtHtes,fub quatuor Cardinalibiis,4iUii-% dandasperfonas, contineantur, Gap. lIII. M. TNprudentia,qu® virtutes numerantur? JL D.Memoria pr®teritoruni, intelligecia prsfentiunijprovidentia futurorum, arces liberales, difeiplin® omnes, inventa,' diCta, 8c fada prudenter. M.In iuftitia.qu* recenfentur? DPietas in Deum,patriam,&parentesj probitasinfumnios,medios,&iafimosiin legibus interpretandis ®quitas ,in audiendis caulis fcdulitas,& infatisfaeiendo clientibus lenitas. M.In fortitudme,qu® cererunturPD.* Labor in ncgocijs ,animi magnitudo in perftulis, indtiUria in agendo, ceieriras inconficiendo^rei militsris ici_enti3,& ufusj vittori® part®^ ^Idogus^rimus, 15 partS)triumphi rclacijhofles caefi, urbes eapt*,ac trophara. M.In temperantia,qu® acco. niodantur? D. Continentia, qu® cupiditates coaiilio regic;c!ementia,qu£E animum temere in alicujus odium concitatum retinet, acq; ad bene de omnibus merendum comiter ,& humaniter impellit: modeftia, qu® hosreiio pudore autoritatem comparac,&; oamia,qiif aginiturioco fuo collocat: verecundia, urbanitas,parlimoni3,dida,&fada temperate:ac tadcm illa; virtutes Theologales,Fides, Spes, CharitaSj &opera, qu® ab eis proficiiciicur. Laudandis perfoim modi. Cep. V. M-T TAEC omnia funt in cujufuis perfon® XXlaudem transferenda?' D.Kuliomodo,fed ca tantum eligenda,qu® fcitu digniora videbuntur, &in tria tempora diftribucntur,ante vitam,in vita,& poit vitam. Ante vitam perfona commendatur diSatione,& patria.-multum enim refert Iit ne. Colcus^an .Affyrius, Thebis nutrituStan .Argis. Agenere,niaioribus,cognatis,& parentibus, quod eorum claritati relponderit, vel obfctiritatem illudravent. Vita in quatiior ®taccs pueritiancadolefcentianijvirileni Ktgtem,6e feue- i6 DeArteRhtmcaj fenedutem divinaturi quibus illa fortuns,' corporis,&animi bona,qu$ perfona laudanda in lingulis habuit, accommodentur; ea tanie lege,ut fortuna:, corporifq; flHxa,& prorfus caduca bona ad virtutem referantur. Nemo enim iufte laudatur, quod divitijs,honoribus,dcmmatis,atqj opibus affluatjled quod fit inter divitias virtutibus ditior ,inter opes comitate potentior ,inter honores facilitate honoratior, inter varia nobilitatis ftemmata proprijs ornamentis nobilior. Poft vita,mors pia,d£ vitae conrentanea,fnnus,opinio de fuis virtutibus concitata, menimenta, fepulchru, &L epitaphia commemorentur.potent eciani, relicf atotius vitte ferie,perfona laudari avirtutibus praecipuis ,quibus floruit ,vel collatione faSajCum alijs comparari. Id quod Cicero mirifice proM .Marcelo,& pro legeMa-: niiia fecit.- Qwmodottfb:s,& artes laudentur. Capi VI, M. AQuibus rebus urbes laudari folent? Li.Abeis,qus illas caetens Uiufliiores reddunt,prjfertim afitu,aD aeris taiuuritace, Ca:hq; tcuiperie ,aconditore, ab antiquitate, afructuUnl abundantia,ab agrorui» fertilitate, atcip.ordihe ,arenatus ampiitu- T>ialogusprimuL if dlnCja pepuli frequentia,areligionis Audio, a templis, &eorum niinifti^is, apauperum domicilijsjd religioforuin,& iliuttriuni virorinii famiiijs, avirginum ceiiobijx ,ab ftudioriini gyiiinafijs, acivium ingcnijs, virtute bellica, concordia,& urbanitate, ab ffidificioruai frequ€tia,magaicudine,ac forma, apiateis/on*. tibus,& amnibus inclicis,a nienibus,propagnaeulisjturribMs,& portis, ac dcniq; a fub urbanis agris ,&hortis irriguis, ubimultiplex arborum genus, fiorum varietas, poniorura ubertas, parietu vefticas, avicularum mcios, valium amcnicas;& iiagna omnis geueris pifcibus abundantia commemorari poifunr, M. Ynde artes laudanturs' D. Ko origine anciquifsima, ab inventoribus, 5; ahipiincatoribus,a materia, &hne,ab eo.qudd iint libcrales,honelt$, utiles,faciles, honorifica;, jucundse, ac necelfariae. Qui omnia namerofo dicendi Aylo,egregio ferraonis acuminci gravi fententiarum pondere,atq; omnibus eioquetii luminibus iiiuftrari debet, ut Orator hisi ac rebus novis,magnis,adn!irabilib‘’,m3ghi- ficis, praclaris, ac liberalibus admirationem* piauiam,& ftiipore exciter. In genere auceoi Deliberativo non ice ,feti veroorum lenitas fcnteu*ijs,qua fiotibtjs ornatior adhibebitur. 14 T>eArte Rhetorica. D? Statufinitionis, &Quditans. ' Cap. XI. M. /^Vid eft Status finitionisPD.Qaseftia* V(^ais caput,ubi quid, fit aliquid, &quo nomiae vocandum inquirimus ,v. g. Si quis accLifecur facrilegij ,quod privatas pecunias ctemplo rubripueric, &fateatur cnmen, fed dicat furti fecum non facrilegij agendum,cu ipfe non facram ,fed privatam rem abftulerit. Et quia rara funt in hoc ftatu argumeta, definitione adhibita, vis verbi explicabitur, &iimiiitudines ,atq; exempla proferentur, quibus definitio explicati pofsic. Quod Cicero,qua faiet eloquenda,pro Rabirio, &A. Cecinna facit. M.C^id eft Status qualitatis? D. Principalis conititutio caufa;, in qua de fadi honedate ,juftitia ,&qualitate agitiir. M.Quot liint qualitatis partes? IX D\xz,s!ofoluta ,&aifumptiva. M. Qu$ efl abfoluta? D. Qua nihil extrinfecum ad fadi dclenlionem ailumitur, fed quod objicitur ,honeftO, ac judum elfe defenditur,quod fit aperte celigiom,naturs,ai!t legibus confentaiieum,ut Deum colere,patriani: defendere,parentibus ootcmperare,l'uumcui4 reddere, fili os caftigare,viin vi repellere, occ. M, Dialogusprimus, 25 yi. Qus eft qualuas afluniptiva? D. Qua faduM jam conceiium ,licet infirmum, ab aliqua ex hjs caufis tuemur, ajure naturalijlegibus,mQribas,pr$judicijs,bono,& squo.Qug omnia Cicero pro Miidne attulit. Ajure naturali, yini v,i repellere, licef.i legibus,^a.8 diurnHm latronem, fife telo defenderitfinterfici impumjie dum vitx, infidiatorem., voluernut: a pr$jadicijs,& moribus ,<fuos h'.tbet femper in cre,oflendes quidfui maioresfgnferint,dixerint, fecerint,Judicarint :abono ,&sequo injurias propuifaud£E,ex laeo. illo, Shtid comitatus uofirilquidgladij voiuntiqms habere certe non literet, fi Hti illis nullo paSo Ifieret.His quidam addunt locum acomparatione, cum reus e.x duobus malis id fe fecifie dicit, quod levius fuiCjUt C. Pompilius,qui fc aGallis obfeiTam impedimenta reliquide fatetur ex pacto ,ut e.xcrcitiKS. aliter periturus liber evaderer, que comparatio fit etiam non nunquam ,ut aliquod inconveniens appareat, ut Cicero pro M'ilon£,SatiHS faifiet Miloni dari jugulum Clodio,quam djudicibus condemnari. (fidd-fit purgatio ,quii deprecatio ,quibus deprecantis perfona commendetur. Cap.Xll~ M. i^^Vid faciemus, quando faftum jacon- C^ceiliim contra ju> ede conltacnullir- Bj que 26DeArte Rhetorica, que rationibuSjtanqaam licituro, defendi po tsft ?D. Purgatione,vel deprecatione utemur. M. C^uid eit purgatio? i5. Rei excufatio ab xtate,nT!prudentia,necefsitate,& cafu:a criminis remotione ,&translatione ;apietatis officio,pu diciti* nomine, aut doloris impacientia.Ab xtate puerili,& tenera,in qua homines, fi quid erraverint, facile veniam confeqiumtur. Vt Vetrus Comes de Ferla,qui cum pene puer,gladium in quendam difirmxiffet,ints cubiculum Caroli ^.Imperatoris Maximi, eidem temeritatem egerrimifer enti,&fevere interroganti. Quid ifiad Comes} Metas iniens, ref, pondit.Subrifsit ille,bie liber evafit.hh iniprtidentiascnm quis fatetur fe peccaflcj infcietec tamen, ut Titiiiius Centurio ,qui ducem fuii pro hofte interfecit. Anecefsitace,cum ofte^ dit fe aliter facere no potuilie: ut Cicero pro Ligario,f«?«j crimen(]i crimenfuit ejjetnMfri ca) necefsitatis, non voluntatis fuiffe probat. A cafu illi CvcviiM,qui Mdrajii lanceampetendafene canfa mijfam ia Mtym Critft filium detorfit. Acriminis remotione,cum alicuius authoritate, aut iuiTu quemquam occidit,ut Servili* Hala Spur. Melium .Cincinnati authoritate impdfus, Ht Milonis Servus Clodium ipiius MUonis iufiiijintercrait.A pietatis officio,cu injuria Dialogusprimus, 27 Injana pacri,vel patrise illata comottis, quidquam iii feadmifit, nt Manlius Torquatus, qui TornponloTribmo plsbis mertem eji minn.i.~ tus, ni abfoiveretpatrem fiium ab eodem tribuno in jus vocatum:a.ut Brutus,qui liberos fitos interfecit ,quod patrite proditionem moliri exiftimaiTet. Apuditite nomine,ut Virpinius, qui fdiam de mediofubflulie, ne jipij Claudif libidini dederetur. Adoloris impacientia ,ut Orejles ,qui Matrem vulneribus confodit ,quod Tatremftmni Mgarntaonem occidiffet, hl.fpxid eft Deprecatio? D. Venite petitio,cum quis delictum innciari, aut excufari non poceit; qutein judicijsrarifsimbadaiicticar, ubi ac agi folet Non fecit,mu cogitavit,falfi tefles, filium crimen: apud principem vero pifi valere folet piuriiniim. Quare Cicero iic proLigario C*-farem deprecatur, Sed ego adparentem loquor,erravi, temerefeci,psnitej,ad clcr^onti am tuam confligio, dcUHi veniampeto ,ut iguofeas oro. M. Aquibus rebus deprecaneis.perfona, ut rnifericordia digaa,commendatur? D. A ptiaio,& vehementi animi mota,ab occaiione fibi oblata ,ab anteada; vitai innocentise, vel Ipe tutari meiianSjd dignitate, aparsntu metitis,ab amicorum gratia, &irecenti befienciorum aienioria. Ii quat aiisis ,vc! .1 1’- ni remp' 28‘2)/? qArte Rhetorica-, remp.fuerint collata.Sed h«c tie rribus caufanim generibus,ad laudem, fuars’oticm,& defenfionem dicU fuffidant ,qaorum contraria copiofani vituperandi ,'aiu adendi, &accufandi materiam piSEbete poterunt. Caufarum genera plura,velpauciora effe nopofr fuut:,& quemjwi wmmquoiq., finem proponat, Cap. Xlll. M, T)Offunr cOe plora,ve! pauciora hfc cauifarum genera? D. Non: rescnini,qu® ab oratore tradlatur,aut comperta e(t,aut lubrica: dcomperta, vel laudatur, vel vituperatur, quod generis demoftrativi proprium eft. Si lubrica,vel agitur in judicio,vel extra.' fi in judicio ad judiciale; fi extra, ad deliberativii pertinet. Attamen Demoftrativum cum aiijs duobus fepe conjungitur, quod vix,fine illius auxilio deliberari, aut judicari potcft-M.Qoe fine fibi proponit in hiice generibus Oratori D-Duplicem in fingu!is,i» demoftrativo, ho. ncirarcm, aut turpitudinem ,&delectatione; in deliberativo ,utilitatem ,aut damnum ,& fperr!,aut metum. in ludiciafi ju{litiam,& clementiam ,aut fevitiam ;primus finis ad cau- #fam dialogusprimus.z9 fam obtinendaaij fecundus sd raotus aniujorimi commovendos adhibetor. fit argumentum,& ai40tuplex,ac de numero locorum, unde toc.z vis argumentationis emanat, Cap. XlllL M./^ Vomodo res ad hsc omnia caufarnm genera,pro dignitate tradandadnve- Hiuntur? D. Argumentis,&argumentationibus,cx varia locorum differentia, erucis. M. Quid ed argumentum? D. Probabile inventum ,ad faciendam fidem ,tjuod Aridoteles principium,elementum, fidem,rationem,medium,£k probationem foiet appellare. Vnde tota vis argumcntatioids ,quse argumenti eft espiicatio,emanat :Sed lato rqodo aRhetoribus argumentum dicitur QutEftiorfis probatio 5quod rem probat ,atque demonfiratj quomodocumq; fiat vel undecumque ducatur. M.Quotuplex eft argiimencumfD.Duplex, inficum, &aiiumptum. M. Quid eft argumentum iniitumr D. Quod ex f^, &natura fua fidem facit ,quia meo ipfo ,de quo agitur, inhfret, ut caufae,effeda,3djuucla,&c. M. Vnde ducitur, ut fidem faciat? D.iix locis Topicis. M. 30 T)edArte Rhetorica, M. Quos vocas locos Topicos? D.Sedes argumentorum ,in quibus omnia quafi iatenc argumenta.Vt enim theiauri defofsijdemonllrato loco ,faciiis elt inventio ,ita cum perveftigare argumenta volumus,hos locos noffe debemus. M.Quptfuntlocijundc argumeta infita eruuntur.? D.Multos multi faciunt, nos vero ad lepte omnes reducimus. M-Qui lunti' D.Cauf»,efFeGlajadjuncta,c5fentaneaj diffentanea, diviiio,& diffinitio. De earum diviftone,ac define. Cap. X'A M./^Vid eft caufa^D.Vnde aliquis exiftic v^effeCtusrnihi! enim fit (ine caufajnam' ignis eic caufa caloris, Soi diei,&c. M. Quot lunt caufarum genera? D. Q^atuor.finis, HfficicnSjForma,& Materia. M.Quid eft Finis? D. Caufa, cuius gratia aliquid fit, ut Prsmia funt? ergo laborandum ell:& habetur omniu prsellantifsima ,quippe quas maximam Oratori dicendi copiam fubminili:rat,& ad quam csterg omnes catife referuntur. Afine honefio ,Si utili ,Giccro pro lege Manilia fuafit, bellum Mitridacicum eflb fijfcipiendum: ab houefio, quqdfuicepcam iguomini» labem dele- JOidogmprimm 31 deleret, ac Roraaais gloriam aSFerret: ab utili ,quod fociorum falute ,publica vedigalia, &civium bona coniervarec. .hfiue igitur hone (Io, utili, &deledabili ;vel ab aliquo his contrario laudamus ,deterremus ,vituperamus, fuademus, dcfiaiams, ac taudem exortanmr,utCicero pro Seitio:H£cimifamini,per Deos immortales^ qui dioHitate,qui laudem, qui gloria quaritis: hac amplafuntyhac diyina, hac immortalia, hacfama celebrantur, mouhnentis annalium mandantur ,pofleritatipropagantur. Id. Solet ne finis ad amplificandam orauoue adhiberi? D.Ec quidem vehementer,pri-fer- tim fi varij fines deilinati conjungantur. M. Quos vocas fines dsilinatosr D. Q^osad fupremum confeqaendum comparantur, ur, Deleclum habere, exercitura parare, aciem inftniere, machinas adhibere,urbem oppugnare, hoiteni occidere ,ad victorium comparandara.A deitinacii Cicero foara oratioaem illiifiravic,quandoCa;.ai,cra movit,mitigavit, &ad ignoilendum Ligario cocgir, fic in Tuberonem invedus. Cuid enim Tubera tuus iile dijirittus in aciel-hurjalica giadius agebat'^, cujus latus ilie mucropetebat iquifenfut erat armorum tiicrum '1 qua tua mensi ocuUTmanusUtr • dor anirnil quid cupiebas} quid optabas} Nisnis urgeo: 32 ^e<L4rU Rhetorica, nrgso' commoveri videtur adolefcens, ad me re^ vertar. De caiifa efficiente[ponte, vel non[ponte, deque ejus multiplici varietate. Cap. Xn. M./'^Videftcaura efficiens fD. Qu$ facie V^perfefola, vel adjuvans, vel procreans,vel confervans fponte,vel non fpontei ut aliquid liti v.g. Ignis elt caufa incendij efficiens per fe foius :Architedus, nnniftri, St inftrumenta sdificij adjuvans; parer filij procreanSj& confervas. M.Qas eft caufa efficies fponre-D.Qose particeps ell coniiiij,quo ducitur ad efficiendum: ut homo cum fua fpote aliquid efficit. M.Et non fj^onter D.Qu^ ratione,eon!ilio,auL voluntate caret.ut cum ipfe homo necefsitate, fortuna, vel caffu eoad* non fponte lua operatur ,&rCs omnes naturales, ut elementa,plauc$,arbores,&c. Pecuniam rerum ouinium caufam efficientem non fponte abfoluram, adjuvantem ^procreatrice, &confervantem vulgi opimo facit: quare dixit Hor.cap.^.lib. i . Scilicet uxorem cam dotefidemq-, &amicosi Et genus [rrrnam regina pecani-^ don.ii: .,4c hens mmatim decorat Sitadeia, pcnufjf dialogusprimus, sj MiQuomodoex craifis efficientibus aiiTE-lifi. cacur oratio? D. Si mulrs in ea coiiglobetur, ut aCic.pro SefiiOjCongiobanrur iiia;, propter quas illum militi perfequerentur.- Cum «/^i(inquit} mefufpicianepericuli fui non defm derent ;alij vetere odio honorum inritare:ttm‘; altj inviderent', alij ohjt.ireftbi me .irbi traritu'(\ alij Hicifci dolorem fnHm aliquem vellent faitj rem ipfim publicam,atq\ hunc bonorum d.aium i otiumf, odijferit ,&ob hafcecjufai tot tamf Varias me unum depofcerent,<jrc. Martialis iie. multas Beata: vitee caufas efficientes ex bonis animi,corporis, &fortuna: hoc modo c6- jungir. Vitam qu£faciunt heatiorcin, lucundifime M:iriialii,b£cftmt, ' B.es nou parta labore,fcd rdidia: Non ingratus agerfocits peferrnis'.^ Lis nunqaamnoga-raratraens quietat ^ Vires ingcnua-.fnubre corpus: Trudensfmplicivas:pares amici: ConviBu:facilis,fine arte menfa-. - Nox non ebria.fed fohita curis; Non trijlis thorus yCitt amen pudicus : Somnus,quij.iciaihfeves tenebras: Oifodfis ejfe velissnibilq; malis . Summum nec metuis diem,nec optes. CVi-Q^Oj 40 Rhetorica^ ullum pilu mviri boni 'hxbere dicatur^ Ab eif* dearcorporis accidentibus^ fic Martialis iib. a.Epkfh 54.Zailum vituperat. Crine ruber,niger ort\hrevis pede,lii?mne piS, Kem mnpjitm prxflas Zoile,fi bonus es. Ab amicis, qui. circunttaiit Catilniam^ ile Cicero 2. in Cac.deteftartir, Quis tota Italia vs' ncficusiqiiis gladiatcriquis latroi quisficarius} quis parricida iquis ti/iamentorum fubjcbitirf quis circuipsriptoriquisgaueoiquis nepoi ^quis adulterequx tti-ulitr infamisi quis corruptor juventutis} quis corruptus ?quis perditus inveuiri poteji ,qui fe cum Catilina non f.ir,ii!iarijsims vixijfefate .iturlCTc . M, Sunt hac arguiitenca qunnQnprofunl fiugalaphul 11juvant. hntecedentia taincnj& ConiequetaCqua inter adjuiicta numero) hruaa foleas ^rguniciitii ciiccrc* pe anleceiintihus,& confequentibus. Cap. XIX. M/^Yarunc Anteced5£ia?D.Onini3,quf 'latura ,vei tempore antecedunt res, cani 4uiOt]S ncccirario cohsret. (aiicer enini adjuncta erunt} vg. Ortus elt Soqetgo dies ef!r. Voces hnj is propofltieais, Ortus cft Sol, funt Antcccdeacij, quia nfceitario cohaii-enc euiii coflfequenf.ous.Dicscrt, M. Q^a-iant ConfcqaeiitiarD.Q^® aatecedencu neccilario coisfcquascufjat Dics eftancucniplo allito; Ahoc,M-ag!U di cicatrix, ergo niagnu faicvaliuis.M.Q^aiocloexAatcccddinbus, &coaicqaentiOus argarnditacioncs fiunt? D.Hx GOiinexis pronuiic;acis:ab Aatccede;i- TieiiS afV.rmaudo, &acoisfeqiiearibus negatio p!crua!q;.v.g.Si color eit.quaiitas eS,fed fft color ,ergo qualitas. Si lapis cit animal, fcniic.fednoii fenut,ergo non di animai. M. QuX' vocantur Conne.xa pronuriCiuta?;!). Tropo.itiones Hypocrtccica; ,quious conjundlio fi, prsepoaitur, ut ortedattir [oftenore npartfie.x priore nccefl-ir.d Icqai ut vndrs in fyllogiiniis modo pontis. M-Qji cognoici potsriCj 3;! snc^ccuciiCibiiSj aO ^coiiicc|Uvii* tibiis argaaicntatio fiat,?D. Si pnau propohtioni; pars fuerit in aiiumptione ,einc ao anterrrietibusdi fecLinda.a conieqnetibns, v.q. Si homo elt, dotdrins capa.x eit. Hkc eit aO ar.tcccdetibus, quxfequitut acoiequetibus. Si orator eit i'l:nir.s,apte,ai{i.:r.cte,ct ornate dicitifed non apte, ddiinae, &orn.’te dicit, 5rgonoaeitj,vatoj;. Korcjnicorirequcnrduni L5trequen 42 De Arte Rhetorica^ frequentatio aci ornatum ,&lificatione vim habet maximam. M. Quidelt coufequetinm fre quentatioPD.Coiigcries eorum, cura maia, vel bona, qus confccutura funt, proferuntur, Ci.pro Murena- Conf,ildm,judicesJt4 commendo , 1(1 capidifiimam oiij ,{iadioftfs'mum bomrim, ncccrrimnm contrafeditiouem, fortifftmum in belLo,inimicifsimum huic cojHrationi, nane renip.labefitiat^futurum effe promit^ tam\0’fpondeam,\icn\,V'CO Mur, Si {quod lit~ piler omen avertat)hmc vefiris feutentijs affU~ Jfsrnit.qttd fe mifsr vertstiik totus locus. De confetitaneis,ac primum defimiUtndine. ’Cap. XX. M.^^V.-efuntconfentaiieaf D. Quse cura V^ilccra propolitioiiis parte cofentint, in quious res conlideramus ,,qa£Confecucuc inter fc, pares ne lint,an in pares^ (iniiles,au|: difsimiles.Ivi.Ia quot partes dividuntur? I). In cres,fimi!icudinem,difrerentiam, &comparucionem. 'M.Qujdeft fimilitudo? D.Prcpoiicio, qua duo^ vei plura inter fe conferuntur-, ut rebus lucem inferat clariorem, v. g. Vtts-rra cultu ,fie animus nofter difciplinis ra:Uor,& uberior evadit- M.Quocuplex elU Dialogusprimus, 43 P.Triplex,pura,raedia;& plena. M.Qu« eft pura? D. nudis verbis, oniniq; amplificatione detracta ,ad docendum proponitur, v.g. Vtauru igne, fic benevolentia fidelis pericalp perfpicitnr.M.Qua eit mediaPD.Quse temperata verborum ,ac rerum varietate ad delectandum ddiinguitur.v.g.Vc sera Corinthia cafus eifecit, &pidor ille fpiimarn equi, quam arte nequibat exprimere,impada in os equi fpongiavarijs imbuta coloribus, cafu exprcisitilic qusdam cafus cbficic, qus providentia,cura^ nodra non pofunt effici. M. Q^elV plena? D. Qus cgpiofo,gridiloquo, &pene poetico fpiricu profertnr.&tnagis ad orationem amplificandam,quam ad fidem fa ciendam inducitur; utfi hominem rapacem. &acerbitatis fus virus evomentem draconi fimiiem facias, qui,tanqiiam ferpesqe' latibulis, oculis eminentibus, inflito colio,t umidis cervicihus,acatis dentibus evolet, ut aliquid mali faucibus, vel ungiiibus quidpiam rapere valeat. Usfimilitiidiniif-peciebus, indiSione^ exemplo, dr collatione. Cap. XXL M./^ Vot funt Similitudinis Species? D. Ires, qu£.orationem iliuitiiore reddunt. 44 DczArte Rhstorka^ d.mfiinnuclio, exemplimi i&collatio. M,' Qjiid eii i.-uiuctiofD.Oratm.qu* multa col- !i'gic,rt quoct vulc eandem c6ciudac:v.g.NcG CrefTb aurum ,ncc vires Achili, nec Demof-» theni eloquentia, nec Alexandro gloria foeli’ ciraten) afcrre potuerunt, ergo nulli, ergo nectibi» M. Qurdeft exemplum. D.Ratio, qus in aliquorum faclis, didtis ,eventis, vel fabulis nincur.In faclis; Vt Annibalem juveniliter exuuantem Fabius Ma.\'irrius,fua patientia molliebat :ita nos puerilem impudenciam tolerantia noiira reprimere debensus.ln dicdis:Q^eniadmodum P.Scipiouem dicere folitum feripnt Cato,Nunquam fe mi nus otiofnsn clle, quam cum otiofus, nec niians folum ,quam cum folus erietific D. Bernardus dkobar, qui cum. Chriflo. in oratione otiofus ed ,nunquam minus otiofus eft, qua Cum otiofus, nec minus iolus ,quam cu folus eft. In Eventis; Vt deiiciie Campan® Aunibalis c-xercituni cfciuinatum reddiderunt: ita snoilis vjta vires animi, corporifq; debilitat, &rrangit.In fabulisiEx fuo regno iic Mitbtidates profugit, ur e.x eodem Ponto Med^a illa quondam profugilTe dicitur, &c.M.Qmd eft Coilatioi' D. Argumenti genus,'quoti re cuiij re cdfert.-ut,Si.cut ares a4 volatt^jequi Dialogusprimm. 45 ad curfum ,ad favitiaai fer^ gignuntur ,ita nobis propria efl: mentis agitatio. Huc poetarum fimilitudines reducunturjut Orat.iib. i.Epift.i. lncipe:yivendi,qui reUe prorogat horam Kufticus expellat,dum defmat amnis\at ilis Lahititr, <& labetur in omne volubilis xvutn, impofsibiliajUt Virgiiitis EsUi . ,Ante leves ergopafcentur in xthere cervi. Etfreta dejiituct nudos in littorepiftet, C^c, Ouam noflro illius labattir ptlhre vultus,. Ec HyperboiicajUt idem Acneid. j . In freta dujluvij current J.u montibus tiinhrts Lhflrabunt convexa ,polus dufydera pnfcet, Semper bonos,nomen4.tuu lludeff, m.zaebkt, Hsc limilitudinis genera orationem orriaiif, faciuiicq; fublime!!!, floridam ,jucu:;daa% & adinirabiicm. De differentia, Cap.XXiL M/^VideU distcreiuias' D. Difsimilitudo '"-^^nKiximc tontrana finniitudini, cui fi negatio pra-ponatnr ,vel contra polii'Oristurjditferetia efficietur,Vt Cic.lib.4.ad Her» Nen quemadrnodr.min palefra ,qui txdas ardentes accipit, celerior ef. in curfu continuo, qua liie qtsi tradit :ita rm lior imperator ravus, qui accipit exercitum, quam ille ,qui decedis, Prop, 46 e<iArU Woetorkdi fropterea quod defatigatus curfor integro fa^ cem ,hic imperatoi imperito exercitum tradit» Et Pliir. Luna cum Soli conjungitur., tum obfcurafur-,cum abef, lucet; contra proba uxor,pr;s~ fente marito,confpici debet-, eodem abfinte,'ma~ xirnl condi,ac latere. M. Ergo ejufde erit Differentif argumentum,quam fimilitudinis invenire? D. Prorltis,nam eadem eft contrariorum ratio. Huc pertinent Anthitheca,ut, pro tduentio, Ficitpudorem libido, timorem audacia,ratioiiein amentia; &orationes, qute incipiunt aconjuctionibiiS adverlativis £tii,Taraetii,Q^niqusin,Qaanvis,&c. De comparatione ,&eius argumentis dminori, pari, &maiori. Cap.XXlll. M- ii^V^id eit Comparatio? D. Collatio,cu' V^itio,aut plura in aliquo tertio conferuntur. V. g. Si Catoni licuit Pompeij partes agere,ergo &Ciceroni. M.C^od dilcrimen eit inter iimilitudinem ,Coinparationeni? D. Quod in fimilitudine dua res cu duabus, aat tres cum tribus conferuntur ;Philip. 2.Kt quidam morbo, eJ' fenfus ftupore fiiavitacem cibi nonfentiimt ;fic libidinoji ,ayari ,facinorofi yax laudis gujhm non habent. Hic dus res c3’ duabus couferutur, srgr-oti nempe cum cibo, queia' tyidogusplrjmus, 47 <^uetn recufanc,& libidinofi cum laiidCsCujus guftu non habentjquadmilitudo, Analogia, vel proportio appellatur. In Comparatione vero, duovel piuta in aliquo tercio|(ot disiirius) conferuntur, vig. Tam debetur honos matii.qusra patrnubi muter, &parer in honore conteruDCur.M.Q^oniodo ex comparationCjVeie.x coniparaCii(nam idem funt) argumentum ducimus? D. Ex comparatione niinorum,pariuxn,&: i»aioium. Minorujqus minus ad rem probandam, quam ad ampiidcandam vakre videntur;^ affirmate feretra hiantur,ut Ovid.de remedio am.i . Vt corpus redimasft-rrumpatieris,&ignes^ ^rida hcejitiens cra Iwpabis a^ua'. Vt Valgas animo quidquani tolerare negabis} Jitprecium pars hac corpore 'majus habet. Parium,qua ex re pari parem colligit,ui Virgil.io Aeneid. (bofis’ jNumina nulla premunt ,mortali urgemur ab Mortales, totidem nobis, animiq; mamfq%. Maiorum ,qtste plus obriucet virium ad piobandum, &fere femper negando aperte ,vel occulte proccdurit,ut,Si Hercules duobus re fiftere non potuJt,nec tu poteris, &Cic.d. in Verrem. Miramur Mihtnis Minervam ,Deli Mpollinem-) Ventrem Smi, mulsospruterea ah ifio 4&De lArte Rhetorica, ijio Deos tota ^fiafirMiaq-, violatos, qnia Cai piiolio mams abfiinere non potuit. De dijj'cntaneis. Cap. XXllll, Vffi funt Difientanca? D.Qu$ de eO-' V^deni (iaiul affiniiari ,vel negari noa podunc.M.Quot funt eorum parteifD.Q^atnor, Advev ia. Privant is, Rc!ata,& Negantia. fvLQnai funt Adycrfar D.Q^$ in eodem genere polita piiirinuim inter fe differunt, UC Pax, &bciiimi 5fapiencia, &ftultitia, Duke, &. a!r,arum;honiO,& bcilua, &c. Ab adverfis argunientatiir Virg. Aeneid. ii.cnm dicit. Vullafala: btUo, pacem tepnfcimus omnes. Ivleli bellum ed nobis petnic!oriim,ergo pax expetenda eftA'. Qua funt PrivantiaPD.Habitus,& eorum pTivationes,ut vita, Sc mors, vifiis, Sc carcicas ,lux, &tenebr® ,lotjusx, & niutns',fobrius,& ebrius. Hinc eit iihidiMartial lib.5. Ebrius es,nec. enimfaceres hacfabrius imquS. M.Qua funt Reiata? D.Qaorti vis ia mutua lelatione conlirtir, ut Pater, &Fiiiiis ,M2gi- kcr,& dircipuius,Dux,& miles,locare, &c6- diicercAxc. Hifce relatis totus fcatet Ckut in Oratore. Cur difeere turpe eft, 'quodJ'circ ho- • ntjium Dialogusprimus,49 jiefluw efl ?aut quoinaffepislcherrimunz ,id non gloriofum decere ?&alibi» Slturpejion eji illis portorium locare, mc miki,conducere, Jvl. Qas fanE Negantia ?D.Co!itraciieen£i3,q«U!.-. ru!U natura talis eft ,ut ambo fimul aon poffint sfie vtrajHeq; faifa.v.g.Omnia poflbmus omnes rnon ooinia poiiumus omaes. Sic dii xit Martialis. Cumfacias verfus nulla non luce ducentos^ l^arenihil recitas,non f.ipis,stqi [apis. Ex ijs perfsiStis contrarijs duxit CicCtoi. da Inu. ill.ampulchcrri liram ar§uiijentationem: Si quo tcmporeifad mefecijfe dicitis ego trans marefui, relinquitur, ut id quod dicitis noti m<)~ do non fecerim ,fed ne potnsrim quidemfacere, contradicunt enim, mc bicfmffe ,&transmare fuife-^namfiboe cJi,Hon ejiilMd,.. M,. in re, difFecuiit quatuor h^c.dilTentanea? ^D,Q^,d adverfa fub eadem Gachegoria ,vel geucre ma.xime diftant ;Privantium alterum petit privationem alterius rreiata inter fs coafe« runtur: negantia deni-qiie pqftulant, ut unum eiterius-tregationem importet. Hinc repugnantia deducuntur,quK repugnant ia effe rebus,qnarumrcfpeduirepugiiantia e(fe dicatur V. g. Nocendi cupiditas amicitia; repugnat, ergo in imico talem cupiditataiUfdbse 56 T)e<L4rte Rhetorica, iiicelligentiam accomoJatior,& uberior,pr»- fertim ti multse conglobata: ponantur,ut. Antonius 2.de Orat, rsittonani dcfcribens ait, Hijioria efl tfftis temporum ,Uix veritatis, vita tncmerm, m.-igijira vitiii,7im:ia vetufiatis. M. Q^not fiint tiefcriptionis dilferetigf D.Varis, ac multipiices.-poiiant cniui deduci ex omnibus fere locis Topicis, V. g. Afine, Homo eil animal .'Ecerna' vits adipif:end2:'caufa factu, ab efficiente ,Eloquentia eli; ar3;qiis nos facit loquedi peritos ;aniaEeria,Rhetorica cft ars, qua; res omnes v^erbis exornate potcTtiab ancecedentft)U3,0,ator eif, qai artem oratoriam didifcic.-a limiiuudine,ve! translatione, ut Soainus ell imago mortis.-a contrarijs,Vir rus eit vitium fugere, ac fapientia prima ftuiticia caruide; ab adjundtis denique (ut locos omittam csteros) aquibus petita defcriptio tam late patet, at miUa,fine iliis,auribus grata inveniri pofsit.Nos vero ad Topographza, Croaographiain,&Profopographiam omnes reducere polfumus. iVl. Qmd elf TopographiaPD. Locorum defcriptiojUt provinciaru, &€. M.Aquibus capitibus provmcis defcribunturi l). Ab alijs provincijs,quibus ea dngicur; amari vicino, &portuofo (unde merges, dc opes^ vei teaioto (unde procul abumr Dialogusprimus» 57 p;fratararn pericula, &vuia, tjuibus ;lla convenarum colluvies kborare roiet) iregibus, &principibus ia ea regt.arnibus :iiruguia libertate: ifluviorum turiibus: atontium liquonbus;a d;vitijs,& opibus,- arerum,quib" abundat e.'iporcanonc,& quibus caret, mveftione ;amoribus, &amultis ex ijs , quibus urbes laud3ncur,ac dsicnbuncur-Hanc locorum defcriptionem hiitorici facere renentur, ut ieoccaiio dederit, aliter ingrati futuri; poetK vero non ibium ex vens locis delcriptiones petunt ,fed ex fictis afe ,&tunc talis deferiptio ToDOcheiia vocatur ,qualis efr liia Vitg.i •Acneid. £ji in fecefju longo lociiS,lnfihfor:um,&c. M. Quid eir Chrcnograpbiar D. iemporis deicripciooic fi Anroram defcrioeres arofeo eius coiore,a Sole adveniente,ab avium garritu, i. matutino tore,qu3fi genirnis,granuiifque argeccis rerum formas coronance.ab aura fuiutari,&a tempore litteris vacandi aptiffimo, quod fit Aurora gratifsinia rnuiis. Sed hffic temporis deferiptio poetis magis,quam oratoribus fimiliaris eib M-Q^id ed Profopograpfaiar D.Perfonarum eriam fictaru defcnptio, qa:i: fumiti.r ab adjunctis animi,coipoiis, &forciuiss. Sivero perfoua ficta fuerit D5dei- 5*DeaArte Rhetorica, dercribenda,ucFaiiia,virtus,Philorophia, 8fC, de coro ferv.ao id Hec, ab adjunbtis, effedis, cauiis ,ik aparibus :qus omnia in fam* defcripuoiie fequeoti faciie difces. Virg.4.Acn. Barua. malum ,quo non aliud velocius ullum: Mohilicate viget, virefj; acquirit eundo'. Tanta metuprimo,moxfefe attollit in auras: Ingrediturq;folo-,& caput inter nubila codit. Monftrnm horrendum ,ingens ,cui quotfimt corpore pluma: Tot vigeics oculifubcer (mirabile dlUu) Tot li/.g:i£,tctidc ora fonatpotfubrigit aurei Et Ovidius 2. Meth. eleganter invidiam ,fic sb adjundis dcfcnbic. Tallor in orefedet, macies in corpore toto: IVffptarn retia aciesilibent rubigine dentes: TeBorxfelle virentxlingua efi fuffufa venenoi Xifas aht\i,nifi quern vifi movere dolores, M. De hifce tribus defcriptionnra difterdij» trcdeciui libros valde utiles, in apparatu fiio P. Meichior de la Cerda ,eSocietate noiirs tciidic ,quos vide ,&callide imitare. D. Huc etiam referri folenC verb; notationes , conjugata. 'Dialogasprimus. 59 J)e £thymologia,CogtiomiUiitione,& Cojug.rtit. Cap. XXlX. M./^Videfl: verbi notatio? D.Ethymolav^gia, quK verboniai origine indagat, unde dupliciter argumenta ducantur, pnmu ex ipfa norniuis interpretatione,ut ii quis dicat CoafiiietH non eiie,qui reip.non confulit, cum confu! areip.confuiendodicacur.-fecun- do ;i cognoaiinatione. M, Quid eil Cognoraiaacio? D.ldeiii,qaod valgo dicitur,aquivoeatio ,cum verbum tinum ,duo ,vel plura proprie,vci translate ugnificacput ^MTanmic verefuntfxcula ,plurimus auro Venit honos, Et vaiet piluriinuni ad jocandum ;fic Cicero, inVerris noraeujocatur.cjiiod omnia verrar, &quod quafi Verres, ideir porcus, in voluptatis ca;no volutari gaudeat. Hinc cit ilia m Philippi nomen vituperacio,& invidioiaeius interpretatio, "Phi eji notafetoris ,lippufq-, laborat ocellis, Thi malus, &lippus-, tottis :m :l‘' ergo Pbih-p. Et illa Cic.in Anr. quam crebro ltftrpj.;,&‘ conf:il,& ^ntonius} hoc ejl dicere,ir' cmful, hnpudeatifsimus ,&cottftl ,<& homo neipiifsimus, quid enim eji aliud insonius} 60 De Arte VJjetorlcaj M.Qi!3ef(iar Conjugata?' orta ab uno verbo varie comniutacurjiu Sapiens, fariecta fapiencer iSapio.M.Viidc fic dicuntur? O. A bobus iub eodem jcgo iinial juttis.quod fub eodem chernife conjugata potiuntur. M. Quomodo aConjugatis argumentum ducitur? D.Sic,Euripides, finita loquuur,tii finita loquriis,erg'0 tu es jiulltts. btSap.d. Oui Cuflodhri ;; utfa iujisf/tflificabufitiir, euftodi £u yiiia jititificaltetis. M.H$c de locis dicta faCiciant, unde non argumenta fuluni infira,red omnis orationis copia, omnis dicedi ornatus, omnia deniq,\ad amplincandum inventa eruuntur. Rettat, ut dicatur quid litat'' gameuium airuniptum iive rsuiotum. De argtmentis aff'umptis. Cap. XXX. ARgnmentuni aflbmptum eft idem, quod re.niorum5& arcis expers, quod ab aiiqna te externa, &remota, line arte, funiicur, ut fune ceilimonia divina, &humana, qua; orator nsn excogitat, fed extnnlecus oblata libi, ad faciendam fidem,atrumit. M. Qqis funt divina teduiiGiiia.? D. Qux aDeo ipio,vei ab hoaiiaibus divino nunane alliatis prolcq 6lDialogusprimus, proferuntur, qua; /i explicari pOilant, negari certe non ponunt; aufpiciaiteni ,oratuia, vaticinationes,prodigia, iaceruotum,arnrpicum,& conjettoiinn rcfpoola. M. Qux’innt teihmonia hitniana? D.Qna; ab hcimnvbus proniinciantur,in quibus tna funt ipeCtasid.i, illuitrium, fauiencum, vei fide dignorum ho=. nfinurn autoricas :niortuorum teftaa-sento, legislatorum ,magiftratiumi ,vel pnncipnm confenfu publico itabilica, littcnsve mandata voluntas; oratio, aut libera, qu* rumores, famam,tabu!as,pada, &ipouranea pionniia comprehendit,aut exprstla,qu2 vipninis,jurejurando ,aut tormentisex torta eit. Qips omnia ,ut arcis expertia funnnis eioquanvie viribus rradtanda funt; prsfercicn ubiprsjadicia fuerint adducenda,vel rides teftiDus ab. roganda. M. Qu* funt prtejudicia?" D. R.es, deliberationes,aut fenter!cis,qux,cuir, ex paribus caufis antea llnt judicatae ,habita, pronunciatf.judicaturis exemplum af«rrut,qucd fcquancur. M. Quomodo fidem celtibus abrogabimusPD. Arcificiofe fatis,!! ortendamtis cos elie vanos,quod lacile mentiantur: leves, quod fibi non confient :ignominia notatos, quod fuerint vitijs,&fce!enbus contaminati; fpe utilitatis addudo^iincommodi metu per 62 De lArts Rhetorica, territos,iracund;a Gommocos,gratia iiteSos;, prece vel precio fiibornatos.ad teftinionmm dicendum,aciveHi!i’e.No!l:ros vero reitesilluflres, graves ,religiofos ,&omni acceptione maiores ,cum aniplificationc/aciemus. Sic, Cicero,proArch.^dc/i virfumma autoritate, C'fide, &religione L. Lucullus, quife tion Opi' ri:!ri,fedfcir;-,ti'jn audivijje,fed vidijfc ,non iu' terfuijficyfed egijfie dicit. De verborum,3C rerum amplificatione. Cap. XXXL W.rf^Videil: Amplificatio? D. Gravior quaedam affirmatio ,quae motu animorum in dicendo fidem conciliat,audientes ad iracundiam £rahir,&ad niifericordiam inducit. M. Quomodo efficitur? D.Verbis,6€ rebus. M. Qua verba funt ad amplificandum apta? D.Qi^a vim habent illuftrandi,ut gravi3,plei]a,fonar.tia,junda,cognomina,fuperlataidilfoluta,transiatitia,iterata,& afccndetia, de quibus in Dialogo 3.Quatuor tamen modis aCic.in part. Orat.verborum amplificatio fieri folet: Definitione,aut Deferiptione, partium enumeratione,incremento,atque expolitione. Definitione,ut Cic.pco silone. dialogusprimus, 63 fidimus templum JhnUitatis ,amplitudinis , mentis, confilij pulflici, caput urbis, aramfcciorum,portum omnium gentium,/':dtm ab imirrerfo populo Kom.conce/fam uui ordini,inflammari, excindi,fuuejiari; pro vidimus curiam inccadi. Dcfcriprione aconfequentibus ,uc ( ic. ad Hot.Exbaujium in milites orarium,fraUara laboribus juventutem ,fegctes proculcatas ,ab a6ia pecora,incenfos vicos,defcrtos agros,opptig natas urbes ,everfa m£ttia ,compilatas domos, direptaphana,toefeues orbos, tot liberos orphanos,tot matronas viduas, tot virgines viotatas, torraptos mores,luUus,iachryrnus,funera,anes prt&terea extitiblas, opre/fas leges ,contemptam religionem,confufa hiimaiiu,diviuaj; omnia, tibi uni tantorum malorum autori accepta referimus, Pro tibi uni bellum acceptum ferimus. Partium enumeratione, ut Cic. i.in Cat. Ktp. Quirites.vitamj; omnium ve/irum,bona, fortunas, conjuges, liberofj; vefiros, atq-, hoc domid- .lium clarifsimi imperq ,fortunatifsimam ,pulcherrimamqt urbem, hodierno die ,Deorum immortaliumfummo, erga vos, amore ,laboribus, conftlijs,periculifq-, meis, exflamma, atf, ferro, acpene exfaucibus fati erepta , eJ* vobis confervatd,ac reflituta videtis. Pro Vrbe hodie con- «detisJncremewiuj Cic.j.in Ver. Kon 64 ‘2^^<iArte Rhetorica, 7<!on enimfidtm,fcd rapiorem^non aduitt>u,fei exp:ig'’-.’.:orjm pniicicix ,nm fucrilegum ,fed cradeUfslmuin carinficem civium ,fociortm^ne hi vcjirum judicium idduximus. Pro Homine omnium nequiisimum adduximus. Expolitiones deniq; cum varijs modis eandem fententiani commucaums ,quam expolitionem habes inVirgUij caUe de imagine in undande amne glacie concreto,de inuc^de ortu Solis, ,de lignis c*lcitibiis,ac de quacnor aniiitempeftacibus.cuiusCicero rmrihcus eft artifex, qui rem eandem comutatis verbis varie tradat,&judicibus inciilcat, ut pete qui magna optimorum verborum copiam libi comparaverat. M. H.t omnes verbi amplificandi rationes pulcherriin^ mihi videntur. D.Et funt apud Ciceronem frcqueatifsims: quibus fi adio vocis ,vultus ,&geftus congru3c,apte animos permovebimus.M.Rerum amplificatio unde funntur? D.£x eifde locis omnibus, unde argumenta fidem facientia eruuntur. Vndecini tamen Cic. in parr. Orat, trequentiores his verbis enumerat. Valent autem pia- Timum difinitiones conglobata ,eonfiequentiu^ frequentatio, &contrariarum^ &difsimiliumt iS" inter fe pugnantium rerum confli£lio,& cau~ fitf &ea qusfmt is caufis orta ,fintilieudines, exern- Dialogusprimusi 65 fe,& ea qu/efmt de caufii orta ,fmilttuiinesy exempla etiamperfou£,muca deniq; loq ta-. tur : de quibus cxciiipia jam adduximus ,dc aiibi^qux reitant,adducemus. De tribus alijs amplificandi modis. Cap. X^Xil. D. \Dres item amplificaindas multi dijL* grefsionibus, locis eommimibiis, & Chrijs utuntur. M. Quid cft Digrefsiof O. Parecbalis, tgrefsio, vei excurfus, cum caufa jam probata, lu ejus ucilitatem, extra ordmc, non extra propolitum ,excurrimus ,rem ali. quam, vel perfonam vituperantes, aut laudibus efferetcs.Verbis tamen adhibitis,quibu^ egreflus,& regreiius,ettnT opus fuerit,ugnirtccntur. M.Quotuplex ellf D. Quadruplex, Producta,Repetita, Derivata,& Annexa. M. Q^a; ertDigrefsio productat D. Omniuia optima,cum caula jam probata,contra rijs ac gamentisrepreheiiiis ,&nodnseonfirmatis^ aut operi quovis abfoluto,ad auditorum animos reflectendos ,incitandos ,docendos ,vei obledandos, in res non prorfus alienas digre dimur.-ut Cic. pro Archia, qni in humaniora litterarum laudem, iocnpletanda orationis- £gratia. 72 DeArte Rhetorica, ira efTe colocandas,prsErcripfil]'e, ut nobis auditores concilienius, &attentos faciamus,rs narreritus ,orationis argumentum ,&capita proponamus,confirmemus noftra, refutemus aliena, &cpncludanius.Sed nos,cum Cicerone, in quatuor partes ea dividimus Exordiil, Jcarrationeni, Confirmationem,&Epiloguni. Propofitioaem yer6,& Partitionem ad exorclium,vel narrationem; refutationem adeonfirnutioiiem aptius redticcmus, Dt' Exordio, Caj>M. M. /^Vid eft Exordium^D.Orationis prin cipium ,quo auditores benevolos, docile^' &attentos facimus, ut afnice, ut intelligenter.ut attente aiidianipr. M.Vndebe nevolos auditores facimus? D. Apetlonis noflris,patroni, clientis, judicum, audientiu, adverfariorum, &arebus ipfis. M. Anoftris perfonis quomodQ?D.Si merita.dignitatem, &virtutes commedamus. Merita,ut Cic.pro Flaco,S' Plancio: dignitatem,pro Murena, & Ealbo: vittutes,pro Rabirio,& i.in Verrem. Jtl. Patroni virtutes ,quas funt? D. Officium ;ntegritas,modeftia,&;c. M, Clientis^ D. Frcies,contiaentia,pietas,innoceiicia» M. 73 Didogmfecmdm, M. ludfcum? D.Aequicas,jtilHtia,fortitiido, &fapieutia, iu quibus nos Ipem habere dicemus. M- Qm audicoruiii benevoltnciam capta bimus ab eorum perionis? D. Si eos nobis prrEpofuerimuSjiu Lic.pro Rolcio Am. M. hbadvcrfarioruni perfonis? D. xAb eorimi maleficijsjucpro Rofcio Am.Mii.Cecinna,iSc I.in Verrem- Ab indignit.ate,uc inVatiniurn, &pro Deiotaro: ab improbitate, utproipfo i.)ei-ot3ro,& Rofcio. His enim eos in odium, contemptu ni,& invidiam adducemus. Odio namq; flagrabunt, fi eorum perfidia, nocendi cupiditas,iibidines, furta, &csdes auditoribus innotefeant: contemnentur,fi pateat eorum indignitas, generis obfcuritas ,propinquorum iordes,ignavia, &infcicia.invifi reddentur, fi detrada opinione probitatis, calliditas eorum,verrutia,faftus,potentia,divicif, audacia,& factiones proponantur. M. Arebus ipiis quomodo benevolentia nafciciiriD. Si rem nobis fufeepram modefte laudamus, quod fit honella, utilis,dekd:3bilis, &maxime neceffaria: ecfi acontrarijs contraria caiu fam vituperamus. M. Docilitas unde ducitur? D. Aquatuor his potifsimum rebus ,Si totius rei tractandae furnmam exordio fubjicias, ut Cic. pro Icg. Mau. Dicendum eji enim Ede 74 Ds aArte Rhetorica» de fmguUri eximiaj-, prudentia.%{ «itfiaias.ui. in Vciieni aft.5. Venionme adiftiiii ,qutmadmidum iffc appdUt ijtudiiim\ ut amici ejus^murbam^& i,ifaniam\utii(uli latro- (iniurn^tgo quo nomine ap.pelletfi.nefcio, &C. Si <iividaSj& in cluas, trea, ad famitiuii) quatuor parces ordinate rp difttibuasan duas ,ut pro CiliotSaac autem duo crindua auri.epr veneni» Ir. tres,ut pro ieg.Maii. Trimum 'mihi videtur de genere belli, dande de magnitudine,tu de imperatore deligendo effe dicendum.. In quatuor, ut pro Seltiu: Dicam ego de omni ftatu.T.SieJtq, de genere vitiS,de natura, &moribus; de incredibtii amore in bonas ,defiudio coiifervandufaliitis communis. Si denique nihil confufe, ac pettiubace. dicas. M, Vnde comparatur actetio? D. Bx rebus iplis, quibus benevolentia, &Qociii?as-Xcd multo inelius ex his quatuor adjunctis. Magnitudine videlicet caufe, neceisitacc, uniirate, atque orationis brevitate propefita. Res eairn magus majorem attentiar:era co.ncitarc folent.Cic.pro L.Rab. Sia erum crifliraare dcbetis,(yuirites, poft hominum rnefu.oriam.,rem nulla majorem, magis periculofm,magis ah omnibus vobis providendam.ncj; dTcibmoplebis fufccptam,Hejid Confule defert' farjftie^ut qd^opuinju Km.delatam. Res "ueccf^ dialogusfecundius, 7$ neceffaris ,ut vita ,&quibus ipfa rftinetur, comprehenduDi etiam res charas ,utiles ,&r hooonhcas ,ut parentes ,conjuges ,liberos, ved;gaiia,pecuiiias,lionores, dignitates,que omnia fere, in 3.Cat,colligit Cic.fic:Re.%i5«^. ^iritss vitamjneo.mniuvi vcflrum, bom ,fo>'- tunas,conjifges,Li!}croffnf veftros,atj; hoc domiciliam, &c. &ideni uiincatem ita comer dat, i!t uuilara fernie caufam defcnderitjquarn au ditonUas eiTe utilem, atque communem non periuafesit. Sed cxi vidc lecundani,& tertiani in Verrem,&pro Rofeio Am.Brevitatis denique ipeni oitentiemus, ii dum hortamur ad noiiram orationem attente audiendam nus, neq, diu moraturos ,neque quidquam extra caufam allaturos elie dicamus. De lufimiatione. Cap. 111. Jd.Q Icaufa non fuerit honefta ,fed turpis, dubia, humiiis, aut obfcura, quomodo tres fnpra dfdos afFedtus movebimus? D.Infinuatione.M-Q^id eft infinuano? io. Oratio priules.quff ocuice per difsimularione exor. dij munere iungitur. Incauia naq; turpi,pro re fa-da perfonam honeftam ,&pro perfona infami re puichramcerponcmus,auditorciq; nobis tonuUabmitts aiiute avejts iucoantes , qu£ 76 n) edAiru 'Rh.etorkdx ciiisE Uice clariora fine, &nobis minime naceanc :Cc.n; per comniiUei ationem ex rei cala!iutate,tum per fiinulatam quandam virtuliniplicitatcni.nani vultu,verbis, &geniitu efficiemus, ut iimplices, finceri, aperti, ac veraces clic videamur, tum aperfonaruni attributis fidem faciemus: id quod callide fe cit j>mcn Virgiiianus 2. AeneidoSj in hac fua iniiiuutione oiiimum pulcherrima; Ciiiitla cqaide tibi. rex fuerint qumiuqt fatebor Ver.i,inquit, uef me ^rgolica degente negabo^ Hocprimum, 'Necfi rniferum fortuna Sinonem ninxit ,vanum etia mendacej-,- improba finget'. Fado aliquidfi forte tuai pervenit ad aures,ete, in cauia dubia, partim fcilicet honeda, partim turpi, hac relicla:, illam tradaiidam allurnemus ,ut fi defendamus patrem latronem, nuda furti mentione facta ,afilij officio ducemiis exordium. In humili,magnam,& novam ede fimulabimus, ut Virgiiius 4; Georgicorum, qui de apibus dicturus /ice.xorciitur: ./tdmirand.t tibi leviumfpebiaeuh rerum, M^gnariirnoff d:iCLs,totiufq‘, ex ordine getis Mores,<iP'Jiufia,&populos,^ prxlia dicam. In obteura, nos ita aperte ,ac plane diduros ciie pronucteiUus,uc uihil apertius,Apianius effc 77 efl[e videatur; Auditores vero dcffefTbs urbanitate, ac brevitatis fpe recreabimus, lu Dst nioithenes, qui defatigatos |udices fabula illa de alini umbra lepidifsinie narrata ad le audiendum erexit. Alienatos aj-iobis,& pene contrarij oratione convictos, eam eludendo, cofq; laudando renciemusrut Cicero, pro O,. Ligario, qui cu videret abcrfu Cafarii animd aLigario, cnmen elulit, illa eleganti iroma, Novum crimsn Cafar ,SiC. &ipinn’. Calarem laudatum Ligario conciliavUiHic etiam habent locuni,qu£ de locis ingenuis diCemus infra. De Kebus ad exordiendum aptis. Cafi lill, M.T TNde aptius exordia capiuntur? D. V.Liberrime ex ijs ,qua: canfa genus exigit: ducentur autem commode ecanus efficientibuSjUt pro lege Manilia. tSt anne,i;c pro M. Mare, qns exordiendi ratio omnium pt3Eftantifsmia,& aCicerone ulitatirsimaeit.* ab adjundis canfarnm ,&perfonis, &rebus, ut pro Balbo,acircunlfancijs.v.g.a tempore, ut pro Catlio: aloco, ut pro Deiotaro :are infolita,utpro Milone: aprecatione ,urpto J^iureiia: alimili,uc pro Daino fua :ab hstto- ^eArte 'Rhetorica, ria,ut 2de Divinit.alententia, ut officiorum j.ab adverfarij dido ,ut Philip, 9.apetitionc,ut in Cat.i. ab ironia,ut pro Ligar. apartitione,ut pro Ciuent.a metus commotione, ut pro Dejor,apro!ep!i,ut pro Rabirio ab officio, nc pro ''rch!a,& limiiib^^.M.Cujnfmodi exouliaciie dcbencrD.Prefl'a,verecunda,(implicia, nor, tumidis, &affectatis, fed lectissimis verbis apta, &inflruda fciueiuijs ,quibus non modo auditor aliiciatur,& incitetur, contrariufq, feriarur ,fed etiam eanfa primo quali coiote adumbretur, M. Semper ne c.vordia primuni orationis locum occupant? D. Semper,folent vero exordiola qutedam in tota oratione adniifceri, quibus attentio, docilitas, benevolentia renovantur: tadium,& moleltu difciiciunciir, diCla excufantur, di-* cenda pnEniolliuntur. v.g. Magna fiitit hse. St quidem admirabilia, fed levia vobis forta- Ife videbuntur,!i cum his,qu3E rellant, conte» ranciir. Auditlis largitione, corruptela, fan. guine, ac fadifsimis arcibus paratum honort'm;naiTC oltendam illud, quod turpiter cft adeptus,turpius adminiifralie. Pluribus anie verbis hsc dicta uint.quarn voiuiffemidicana paucioribus qiite iiiperfunt. Adcfte qutefo, res ;nagna,& ardua iequicur,qiuU5in VOS aut raro raro aur nunquaui auribus acceptftis. Sc fexccnta aliai^i* a!ij craniiciones appellant, Sc de quibus nos alibi r.en nihil diximusi Ds Exordiorum vitijs ,&quemadmodum vitari pofsiiit. ^T- V. M. /^Votfunt exordiorum vitia? D^Cice- '“S^ro de Invenr, i, fcpteni enumeras Vulg3re,toniniune,Commutabile, longum, feparacum ,transiatum ,&contra praccpia* M-Quod eft vulgare? D.Q^od mulns caulis, varijtque orationibus accommodari poteti. M.Commune? D.Q£padverfaru!seuaiu uti valebit- M.Commutabile? D.Quod in actorem poterit retorqueri. M.LcxnguPD.Quod pluribus verbis jauc fencentijs producuur. Oportet enim proportione rerum principia prsponere: effet enim monitro nmilis horno prsEgrandi capite, &parvo corpore prtEdkus. Non inficior tamen exordia poliC honnunquam amplificari ,quod Cicero rniiicis in locis facit, ut pro Rofcio,Quint. Rab. &: in Catilina. M. Quodeit feparatum? D. C^od ex ipfacaufanon ducitur. M,Translatum?D. Quod aliud prsftat ,t]uam caula poltalas, ut fi, pro benevolentia,attentionem captet. ivi * 80 De ArteRhetorieat M.Qood eft exordium contra pr^cepta ?D.. Quod iieqibeoevolum,rreq; docii^gi.neq; attcnconi auditoreo) iacit.M.Q^a ratione vicia, hsc tugietnusfD.Si his Ciceronis verbisoblervacis,euni iniitabiniur. Quod primam inquit,eft dicendum,poflremd foleo cogitare, quo utar exordio. M.Cur id Cicero faciebat ?D. Qda ex caufarii vifceribus nafci debet exor duim,uc ti quid orationi noftr* obiit, apniicipio amoveatur. M. In'Ca,ufarum generibus qualia eiVe debent exordia?X?.In Denionftra tivo niaxiaie libera ;in Deliberativo ^parva, vci nulla,quia deliberantes, fua fponte,parati fuLit ad audiendumtin ludiciali.accufacor in reum acerbos judices efficiet, &ad fsevitiani excitabit; defcnfor conflati criminis querelam atferet ,&ad niifericordiani alliciet: iicerq; vero comniwne clic periculaai ofteadet. DeNarratiine^acde ejus varietate, cap. ri, M.^^Vid efl Narratio ?D.Rerurii ad cau- Vi^tampertinentiii explicatio. Vbi qua;- dam aigumentorum fennna fparguntur ,uc fiat quaU totius confirmationis tundamenta:: dialogusfecmdiAS, si &efi in genere judiciali feraper ncceiTariadn deliberacivo nunquam adaioerur:in denioiiftracivo cuin ampiiticatione ,Sc confirmacione mixta concMuiatur, ubi, expofita re, in locum aliquem communem maxime plauiibilem ,&facis am^nam fpacian poirumiis ,uc narrationis tsdium-excutianius. M. Quocuplcx cft? D.Trip!ex,hiltofica,poecicaj& oratoria. hiitorica?D.Qua; res gedas ica narrat ,uC nihii invertatur ,commatetur, . poftponatur ,fed in omnibus temporis ordo confervetur. M.Q^xell: poeticaf O.Qm fabularum adores ,..o iiiE ii, trag^Ji, &epici, pro arbitratu fuo, ad jucunduacem utuntur, amedio incipientes ,uc paulo po tperfonas inducant, aquibus res prius fadx iiiuRrius referantur,ut docuit Anlioteles, fecicq; Virgidas. M.Q^^ ed oratorias* O.Qu*ad urilitacem caafre tcfercur »&debet efle fuavis ,ac duicis,ut jucunde audiatur: breviSjUtin meraoiitt facile confervetur .• aperta, lu rede intelli^acur:prodabiiis,-uc credatur. De qiixtuor lurrationis virtutibus^xc depropo-^ fitione, &partitione. Cnpyu. M-^^Vifuavuer narrabimus s* D. Si rebus uagniSjijovis, inauduis,latis, admi- Frabilibds, 8f> De Arte Rhetorica, M. Acaufa efficiente? D.Ideni eft ab autore lieo, &inventore ,quem iaudabimus ab ad« junctis, ut quo hic pra-fiantior ,eo ilia infigiiior exiltat. M.A foimar D.ld eft ab oratione copiofa, diftinda, &ornata, rebus, perfonis, iocis ,ac temporibus valde accommodata ,qua nihil ad permovendos animos efficacius ,nihil ad honores coniparandos utilius. M. Amateria? Dddelt atebusonimbus, artibus,&kientijs.in quibus, &de quibus eioquentia inftructi ornatiisin eIpquuiuur. Iv4. ^:b effeftiS: DQma vir bonus dicendi peritus graviter, perpoiiie &fuaviter dicens refpubiicas ccltUL)it,be;la,& lites dirimit, amicitias comparat, n.srciues tonfolatur, afflictos excicat,elacf>s cohibet, avitijs revocat,ad virtutes incitat,mentes ailicit.volutates, quo vult, impellit, unde vuk deducit ,&ut canit poeta Aenid.i . Ille regit didis animos,&peSioramulcet. M. Ab adjunCiis.quscircunftantf D.Quia Hloquenna fui (ludiofis honori, utilitati, & grati®,amicis au.xilio, inimicis terrori,patriat ornamento ,&religioni fplendori cfte folet; ubi de ejus dignitate prJEftancia,&'antiquitate agi poterit. M.A confentaneis? D.Q^na qucniaduiodum impserator ,fortifsimoruni diiituiM JDialogusfecundus .s9 miliru.m prsBndio feprus ,in confertjfsimani Jiolbum aciem, hdcnter irrumpit, ut feno vsftoriani (Ibi comparet: licoracor Rhetorica artiS auxilio munitus, cortiinus iiiigua ,en';!- mis calamo viam iibi ,per hominuni animos, ad triumphos reportandos, aperit; nam quatum in bello icrrum,tantum iii bc!io,& in pace valet oratio. Gioriofus imperator, giono- ,(ior tamen oraror.-hujus aures littetartim c6- ceiitu, illius tubarum cantu perfonant: hujus oculi lectione, illius internecione pafcur.tur: hic in finibus cupiditatum regcndis,ii!e in finibus imperij proferendis occupatur :urbes hic regit, &confcrvat.-ille capit, &evcrtit:ho ininc-shic reficit, ilJe interficit ;multos hic iii libertatem perducit,ilk in fei vitute abducit. Confirmatur ac&teris locis EloquenUiO fiudhm effe ampietlendum. Cap.Xl. M. AMajori ad minus quomodo idem c6 jLX. firmabimus? p. Sic, Si vix homines eos eiic ducimus,qui non ftudio, &labore ra tioneni meliorem efficiunt ,quis non ab hominum focietate removedos illos arbitretur, qui fermonem iion e.vcoiiint ,fine cujus lucc iugenij vis enitefecre nopoteft. M.A minori 90 TDe oylrts Rhetorica^, ad nij)us? D. Sic, Si urdivicias brevi perituras vOiiiparcc, uc iuquic Korat. iib.i. epiit.f. Impiger exrremis dirrii mercator ad indor. Ver marepanp rii! fugies,perfaxa,psr ignes enanto diligendus exquirenda eft eloquentia, qaf hoaiines.iii cxceiicnti honore,ac tlig. nitace colio.cac. Aparir D. Si animantia rationis expertia, muta dicimus :5c mutos, aut mule ioquenteSjrationis expertes, &bei. luis merito (iiccnnis, quod bene, vei male loaai, &ratiocinari eadem inrec fe quaii naturra- cognatione junguntur. Ivj.4 diiiencaneis? D. Ouemadmodum Deo gioriofum eft lineiMiii hominibus fuide impertitura, qua tiiadcre,afdcere, liedere aiios poffemus ;fic no- bis turpifsimum erit eandem induiina tiieri, &ornare noluilie. M.A difsimiii? D.C^teiit u::dh neq-, tempornm.fmt ,ttej; statum omniu, tii'qv,e iocuram h£c fludia adoU-fcontiani alunt, feneciiitern obletlani,fecundas res ornant, adver fis perf:igiii/n,acfilatiiim prnbet, deieiiaiit domi ,non impcdhintforis ,pernotiant nobifeum, peregriHzntiir,rui^t,icantiir.yi^i‘'icemp\ox\sn'. fatis (Te honedo fuppeditafti,experire oolecro idem de Delectabili? D. Q^od dixi tic honcdOjidem de utili, ac deleCUbiji didu puta. Natu quidquid honeflum tiilt irfem & Dialogusfecundus.9 1 utile, &jucundum abordo viris habctur.Eioquencia,' ramen utilitas 5&luruntiuas poterunt haud diificilc defvribijdivitii, i-onierri, &Uacari aO antecedentibus.couietuientibas,coutrdrijs,repugr.acibus,& caulis, qu® ili.im utilem, &: jucundam iaciuc. Ab cifettis item colligemus quot ,&quantas utiatates, &voluptates cujiiicumq,- ordinis hominibus ateuierinr. Aconfentaueis deniq; connriT\abimus ,nihil elVe nobis uciiius,nihilqs jucundi^', ii lingula exemplis iliuttriora teceruiuis. Om. loci,cuiq\ caiifummgenerifint aptioreSy & qi4£ confirm.mdi methodusfacilior habeatur, Cap. XH. M. TTIloci omnes incidunt in quamlibet JTa qua-ftionem? D. Licet omnes in aiiquani uicurrant,fepe tamen aSij aiijs quotuio nibus magis accommodantur. Kani ut haikc ve litibus amentatsijiic apta qu3ic,:ini,6c pai a• ta iinguiis itatibus locoium argumenta traduntur :conjectura;, cauf$, eifedjjadjuncta, teltirnonia divina,& humana conveniennora videntur'.- Definitioni contraria ,dirshniliaj paria ,defcripciones ,caufarum enumerationes ,ac deiinitiones potifsimum adhibentur ;Qnalitau^adjuadUj coninarata, dniiha, ““dUsi- 92 T)e<i^rtc Rhetorkdy difsimilia, majora,minoraj paria, caiifae, conjugata, &cii cunitaiui® maxime conveniiinc. M. Si forte nihil horum adolcfcenti oratione niedirann occtirric, quid faciet?' D.Nihil volenti difficile: Aulimat confiderandi,& legedi fpatium (quod nulla unquam feribedi, auE loquendi ceieruas auferetjautores diligenter evoiuat.qui de re illa, quam meditatur, nicli’ feriprerunr, tranferibat aliqua, notet reliqua, qute poltjlua; orationi inferat ,fingula mente perluilrcc, quid libi, qu;ci rei ,quid tempori, quid auditoribus quadret. Secus enim facieti eveniet,quod accumbeti,qui cum libi nihil paraverit, illico, fibi femel Heus inciamanti, credat, quali virgula divina,conquilitifsinras epulas fure fupeditadas.Verba igitur ex probatis aiitoribus deligat, fententias eruat ,rationes inquirat,locos rc! utetiir,mutet, tranfniiiter, addat, detrahat ,fententias verbis ,& verba fcnteucijs ornet, non oneret: ita ut rationibus ,&rebus illuminare argumentatione ,1. onfinnet. Maceria lic ,&lauta orationi l'jppclie£fili comparata ,e.xcogitando fibi Thelini proponat,live argiinientunqquod rei coiiHrmaiid'1: omnino conveniat •• deinde argumenti, vel Thefis probationes eligat ;tum 1iypo:hefim,quam probare vult,affuniat; po- .DialogMsfccmdus* 95 f!ca coiifirmet:ad extremum ,orationis ftatu elKiat,& concludat. Cj^od qui ignoravtnc, nullam rede' conurmatioiiem,nedum orationemjefficiet. Hac Methodus confirmadi adpraxifh reducitur . Cap. XIII. M. Ccurrit tibi hujus difpofitionis exe. V^plar? D.£c quidem lingulare; in oratione,pro Milone,cum Cicero probare eclitc Clodium jure Iruilie interfedtum ,has quinq; parces fic excogitavit: Omnis iufiiiator ,&latro jure interficitur : Hsec eli thelis3fivcPropohciOj& probatur lic.-. Hoc eSr ratio doctis, &uecejsicas barbaris,&‘ mosgentibus,&feris natura ipfa prafcnbit, ut omnemfemper vim,quackmf, ope pofsint,d corpore,d capite, dvita fua propiiifint. Clodiusfuit infidiator, &latro :ha^c eft hypothelisdive Aflumpcio,& conhrmatur fic; "PaUm egit ,&aperte dixit occidendum efie Milonem:utilitate, odio, improbitate, loco, tempore ,atque impunitatis fpe impulfiisfervos agreftes &barbaros ex Mpeenino deduxit,quibus infidius Milonipararet, &c. Sequitur orationis iiatuSj-five cqtnplexio ; 94 ^eArts Rhetoricd* 5? igitur cmnis iiijidi.itor jure interficituri& Clodius fuit iufidiaiar, clvdius igitur jure interfecius eji. Has quinqpartes principio excogitatas poftea Cicero iocis, &tertinionijs, argnmcntiSj &arguraeacatiombus perpohvit, &lifi* cavic. De argumentatione,acfiyllogifmo, &de ratione inveusetiai medium. Cap. XlLlI. }vl, /^Videft arguitientatiofD. Argumenti V^expiicatiOjqasex una veritatealianii eoiligu: cujio torms fune varis, fed fyllogif* mus pnmas agit.M.qmd eft fyllogifaiasfD. Ratiocinatio Tve! conitans argumenti collocatio,in quo,Ojuibafilani poiitis,& coiicefsiSj necede eft auqaid evenire. In omni enim fyllogifrnodus p-scedunt orationes, prsmiifs aDuitaieis appellatae ,quarum prima dicitur propoiuio,vei major: Secunda,aflumptio vel mitior: e.x his ducitur tertia.qu-E comple- Mo ,coiiieqiiutio ,vel conicquentia noniina-i tur. v.g. 1C^&Ubet ars liberalis eji ampleBeuda: 2Rhetorica efi ars liberalis: 3Jirgo R/jftorica eft amphSenda* Propoj n^iakgusfecundus-. 95 Pfopofitio apud iihecures Thciis eR; A-ftum- ptio,Hypoche!iS;Coiiipicxio. toci* oniioras ftatui. C^i tjuod loagius, &ornacuts, cjuaai Logici hoc argumeataiidi genere lupHrur, probationes addere folcnt preporuionj ,& aliuiijpcioni jii noufutit.-perfpicii® jquarunj utraqiie duobus extremis coatinecar ,qeos termuios Logici appeiknt ,Snbje&urri fcilicer,ac Pradicatunjj& quod bis repetitur,nos argumentum,ihi medici''' vocitant, quis duo jungit cxtrenia. M.Q_^modo id medrtra! iuveniemus? D. Si ex iocis Topicis qusramus, quid univerfale non dubium,aut certe probabile ,quod utrique extremo quadret, v.g. Sl volumus probare Voluptatem ede bonaa), oportet quscramus >quod voluptati, &bona quadret; aeque iiiveuieniuSsCx adjuuttis, ciie bonum quiti-quid uaturs animantium zcfoniodatiiui eidquare ita ratiocinabimur, jQuidquid animantium natuY& accorumo-’ iiaium ejl,’d bonum cfl: zyoUftas animantium iiatufiS accommodata efli 5Ergo voluptas bona cfi- Hoc modo facile argumeutum ,ilve Qiediuai javenier.qti! fuent in Topicis ejtcfsitatqs. , *- (ypo- 96T)e(iArte Rhetorica, Quomodo infyllogifmis direUe concludatur, cap. xr. M./^ Vomodo ftatus orationis, feu eonfplexio ex prxmifsis directe elicietur.^ U. ii iii ea (quomodocumque medium collocetur )unum Alfumptionis extremum, ut fiibjedurn ,&propo/itionis alterum ,u£ pr.edicatum.atrumantur, M.Vc hoc dilucidius ii)telligatur,exempla unde petemus? Di Ex tribus Dialecticorum figuris, quarum prD ma efficitur,cum medium in principio propo fitionis,& fine afiumptioais collocatur, uc 1Omne vitiumfugiendum efi: 2Ifla tua cqnfuetudo ejivitiimi ^Ergo ijla tua confuetudo fugienda efi. Secunda, cum medium in finepropoiitionis, &alTumptiouis ponicur.ut (fuam. 1Omnis, qui diligit iniquitatem, odit anima 2'Nullus jujius odit animamfuam: 5Ergo nullus jujius diligit iniquitatem. "^ertiaicum medium principio propoficionis, i?: aflumptionis aiiumitur,ut 1Omnis avarus eji mifer: 2Oiiidam avarus eji dtvesr ^Ergo quidam dives eJi mifer. In his cribus iyllogifmis complexionem fubjedo ex aHurapcionis extreiuoi& pt^^dicato. DidlogMSfecundasi97 ex propofirionis itcm extreiro ,conflare vides., MVideo^& ioteiiigo-, fed fareobfecroj feniper hunc ordinem eoirp exionis ciicieii- Ax R-hetores obTervanc? U.Semper,quauvis in ryUogifmi psrtitius coiiocan#is vanare fo kancjucnuncexplieabo. S^od Khstorss fyllogifmrHm partes immutent:^ &quare. Cap.XVh t). VTEglecio ordine, iit artem difsimiilefj ixhecores fyiiogifmi partes immutaut,incertas verbis, fenccnnjs,& rationibus illtiflranc; claras pr®terniit£unc ,vclvarijS Rhetoric® ornamentis interrogando fe, percunblando alios,inrperado, vel optando magis illuminant ,ut ipfa varietate gratior, Sc jncundior exiflat omtio- £^on icngt abierimus .oratio pro legeManiiia, ut piotecu* iri duplici genere Deirbcracivo, &Denronittativo vccfatur,duplici eam iy.liogifmo continetur ,quorum primus ita diliincte, atque ordinate dilponipoteft. iOmne bellumyiti qup agitur populi Komani gloria,focioruwfilus,&c. fufeipieudu efl, aItt bello Miiridacico agiturpopuli Koinaiti gloria,faciorumfuluSf^ac. G£rg0 104 D? cArte Rhetmca^ interitum Milonis fuijfe; odiam illius in hunca^ cerblfiim {'n-,iri ilium hsijus nnUu m' confnetudinem tUius pcrpstuxm in vi infertnd i,hujus tdtiimin repeiiendxsmorterfi ah iao dt;! undatam pedam Miloni, &prxdici .m, nihil Uti.juum audi tum ex Milaae :profeiiiurds irdus diem illi notum ,reditum illius huic ignotum fuije :hujut iccr necejfiriumillius eti trn potius uiiei,u,SiC. quarcOvCiaditini afceiidetido, ctiiii ditsimiliM!!) coiidiciioiie, ut pro Qd^jn. Mijrrum cji txturoari foriunis omnibus ;mefsrius eji injuria. ..Acttpum eji ab aiistuo circunveuiri'. acer~ hias d, propintjHo. CaUmitofum eji bonis everti: Calaf.dtofius cum dedecore. Vunejlstm eji dforti, atq\ honejh virojugiiari fuiitjiius ub co, cujus voX priecoiiio qifsciiiMprojiitit. Indignum eji A pari vinci, xucfuptriorvdndignius ub, inferiore, atq\ humiHore. LutlsiCifum rji tradi alteri cum bohisiluciuo/ius inimicofiit. quinto, Inducendo perfoiuiii v'iv,.m,iuqrtuarr,vel ^dtam per proropopoeiam.Vivam,ut pro Rofcio Amer. 'Prxdia mea tu pofsidts-,egn aiien.i mifericordia vivo,concedo, qui dunimus itquus eji, quia tiecejfe 'efl.Mea damus tibi patet;mihi caufa ei'i, fero. Pxhtiii imea m.ximaitteris -egtifervum habeo nuilum piiiorr&ferendum piitoiquid vis ampUuii quia •iufequerisd quiii oppugnas ?&c. Mor-: dialogusfecundus, •105 Mortuam, ut 6.m Ver. Ipfe paterfi judicaret, per Deos immortales, <jiud facere pujjct, clt tihz hM diceret SiC. vide uiq; ad Satis cltiticuni, ut (.iu Cat. Etenimfi mecarn patria, quet miki 7>ita mra multo eji charior', fi cunUa italia ,fi omnis refpub, loquatur Marce Tulit quid agisi tu ne.eum ,quera tffe hofiem comperifii ,quetn ducem belli futuri vicies, quem expethri imperatorem in cafiris boftiurn fentis, autcrem[celeris ,principem conjurationis ,evocatoremjervorum, &civium perditorum exire patieris^ ut abfle aou emiffus ex urbe,fed immiffus ia urbem ejfe videaturi non ne hunc in vincula duci,, non ai mortem rapi ,nonfwmmo fupplicio mabiari imperabis\SiC,6.per apoftropheni Deu, &Saudos deprecandojUt 5.ia Veireru. JTuc telupiter Opt. max. cujus ifte donum regale, dignum tuo pulcbenimo templo ,dignum t'apitolio, de regijs manibus extorfit. Cujtifjuejan- Uifsirnum, &pulcherrimum fimulacbrum Syracufisfufiulit.Teq; luno regina,cujus duofana, duabus in infulis pofita [ociorum Meiita,& mifunbiifsima ,^antiquifsima fimili [celere idem ifie omnibus donis ornamentifq-, nudavit- Teque Mhierva,&.c. ufque ad finem. In qiU- bus modia omnibus nimia ingenij ,aut memoriae ofteiuatro/&: verbonl, ac fententiara g5fiini" io6 .n^etiArteRhetoricat limiiituiio cavedaeft.procuranda tanien omnis eioqucncia; VIS, quod haec fic ultima caufg conflictio ,nec ulia pollea Ipes victoris inpcrfit. Qjtando, &ubifit enumeratio necejfaria. Cap. XlX. M, Vandoefl: enumeratio neceflTaria^D. Si apud viros dodos dicimus ,nunquam ,nili cum eorum memoria; dihdimus: ii apud indoctos,feriiper. Q^re Cic.quoties ad populum orationem habuit ,enumeratione ufus eft ,non in peroratione folurii, fcd in qualibet pracipua confirmationis parte ,id quod uiiico ejufdem Ciceronis exemplo ,in oratione pro lege Manilia facile,demoriltrabo, ubi poft confirmationis partes de genere belli, de magnitudine,ac de imperatore deligendo, fingulis partibus, lingulas addit enumerationesipofi primam, fici^are videtenii dubitandum vobis fit omniftadio ad id bellum incumbere,hi quogloria nominis veftri,falus fociorum, vettigalia maxima, fortunai pLurimori civium,cum rep. defenduntur. Poli fecundam, fic; Quarum illud bellumfuturum putatis,quod conjugant reges potentifsimi, reno vent agitati» nationes, fnfeipiant integrmgentes,novus imperator dialogusfecundus, io7 ratoryefter accipiat. Poft tertiani, fic: Quars cum &bellum ita ncceffariumfn,ut negitgi no pofsie.ita magnum,ut acmratifsimi,fit adminifirandumy& cum ei imperatorem praficere pof- /itis,in quo fit eximia belli fcientia ,fingularis virtus, clarifsima authoritas, egregiafortuna, dubitatis,Quirites, &c. Solent vero eniirnerationes uonnullse cum amplificationibus, & alfcdibus dilatari. De .Amplificatione, quafolet epilogis adhiberi. Cap. 'XX. M. /^Vf Amplificatio epilogis adhibetur? V^D. Qna; funiiturex locis Topicis, & ex verbis, ut diximus, &ex rebus natura, vel ufu magnis, &ex ratiocinatione, atque congerie ;ut res infimas attollamus ,mediocres exornemus,fublimes augeamus, &affectus varios excitemus. M.Q^ fune natura magna«'D.C$lclfia,ut Gometie,fulmina,tonitrua, tempeftares; Divina,ut oracula, vaticinationes, miracula :&quorum caufx obfcura videntur, ut terremotus,hiatus, ltrepitus,monllra,prodigia,&c. Ex quibus Cicero epilogu orationis de Arnfpicum rciponfis, fic amplificat; Etenim hiec Deorum immortaliupvox hxc 108 ‘D^Arte Rhetorkd, pene ofatio judic-inda eii^CHm ipfe mundus,cum agri tcrr&motu quodam novo contremifiunt, &• ifiuficd.[o aiiq-'.id fono ,incredibilij,prsidiC(tHty &C.& pro Miioae: Religiones me hercule ipfte, ar^qiie^cum illam beilitam cadere viderant ^fe commovijfe videmur -i Sic. M. funt iiiu magni? Li. Religio in Deiim,& Sanctos, pietas ui patriam,acq, parentes, charica,.s in rratreSjConjuges,liberos, &faniiiiaresjanior fa- Jutis, St tortunarun), honeftas vii tutum omnium. Ex quibus conorcationes funiuntur, odia incitantur,miferationes nafcuncur.Cohortaciones.ut q.in Cat. QjureV.C. confUite vobis, projpicitepatria, confervate vos, conjuges, liberos,fortunafq-, vejiraspopuli Rom nome falutemf, defendite. Odia,ut pro M,iL“Poilue~ ratfluprofmWfsimasrsligtoties :Senatus gru’ vifiitaa decreta perfregerat; pecunia fe palara kindicibus redmeratwexarat in tribunatu fenatum :omnium ordinumconjenfitproreip.falittegejia refeiderat ime patria expulerat; boni dtripuetat :domum incederat; liberos, conjugem meam vexaverat,Scc. Miferationes,cum quis bona ha:c aaifsic ,vel in amittendi periculo verfatutjUt pro P. Sylla: bfa^Jdmfptmlb volftcremfortunaTfi: bcacam cupiditatem'; bpr&pojieramgratulationem iqtsam cito ilU omnia ex latitia. DialegMSfecund/js.109 Ixtida, &volup’ atCi ad iuHum, &lachrymas recidi^naiti judices ,k^c ami^afuuf.omui-i genensynominis honoris injignia, oniamenta unius judictj calamiiace occidermu . Bc pro L.Blacco: MiferemiuifurHiiix, judices, mfcremini patris,?uifsrerniiufii^, no>nen cLtrifsifjrcifsmim, vel generis, vel vetujin^ tis,vei honoris cauf.i reip. rcfervate. MQ^:d eflRaciociisatiof D, Cum aliud ex aiio ducicLir aci augendum, v. g. f.t i^isfancihiss, if~ tis larerihusyijlagLdiucoria totius corporisfirmitate, tantum vini in tiipp!^ nuptijs e.%h-~uferas, ut tibi uecejjetfiet in populi ?vOm. cohfpetiu yoraerepojiriiie-. tc act.4.iri Ver. Pouqinmi gravifsnua Verris crimina ia maguam invidiam extulit ,dicit ;Leviafuni b.esin haereo criminamieturn virgarum Navarchus nobiiifsicivitatispreliu redemit,humanum iiefecuriferiretur,pecunia dedit ,ufitatum ejh Non vult pGpiAom, obfoletis crmiaibm accufa- 'ri ferrem,nova pofidat,inaudita defiderat: no de pnetore Siciiu ,fed de crudehfsimo tyranno fieri judicium arbitratur. Et hanc ratiocinationis fpeciem aiij incrementum ,alij concefsionem appellant. M. Qmd elt congeriesi' D. Verborum autleiitentiaruia ideai fere lignifieautiuai acervus ,«t jila pro Idg- 11oDe Arte Rhctortcdy Quid enim tuus ille tubero diftriStus in acit Viurfulic.igla.dius ugebuci cujus latus ille mu~ cro petebat lquifeiifis erat urmornm tuorum? quoi tua mens?Qculli manusiardor animi? quid cupiebas?quid optabasi M.Fit alio modo? D. Cum plures res congeruntur ,ut fupra ;PoU luerat ftupro Sandifsiaias religiones,&c. Quid,& quotuplexfit affeBus, &quomodo excitetur. Cap. XXl. D.T)Od harum ampiincationum fcintillas, X&enumerationum exhalationem sgiiearn, vehemens atfecluuni flamma prorufo* pct,qu5E eo erit ardentior,qu6 argumentotfi Itrues fuerit efficacior. M.Quid elt affedus? D.Aninii motus, quo de bono, vel malo oppinato acriter incitamur. M.Quot lunt artecfiium fpeciesr D. Dti^jUna lenis, ex l^titia, benevolentia,favore, venia, &expedatione, profeda/altera concitata,ex moietlia,ira,indignatione, odio, invidia, &metu, deducta. Hxc aGrsecis latho^, illa Ethos appellatur: lathos imperat, perturbat, &ad iracundiam coneitat.-hchoi perfuadet,mirc;gat,& ad mifericordiam allicit. Hxc inexordio,& comjdia,illa in peroratione, &tiagadia frequentius III Dialogusfecundus, tids coilocatunhjEC fuavi voccjilla veheinenti,h$C vultu pfacido ;illa irato, iia;c fedato geftu ;illa minarum pleno, ad {e, velinintos trahit. ladaE illa brachia,fpiinias agit, tonat, fulniiiiac ;hxc oculos in caElum fublcvar, numina implorat auditores capit ,lachrymas profundit.Ilia aMacrobio Saturn.4. copiore tractatur' H=ec, &illa aQuint. lib.d.cap.?. Cic. &Arilioccle. uc refte fiaiit nobis cft tantifpef auditoruni mens induenda ,& ingenium,e.scogitantibus,quibus nos rebus movercmurjfi auditores tunc temporis edemus.Atfcdtus ite fcatiendi, quibus auditores afhcivoluerimus;aeque enini fieri poteft ,ut doleac iS.cTui aiidit,ut oderit, ut invideat, ut pertimefeat,- utad fletum mifericordiamque deducatur ,nili omnes ij morus,quos orator adhibere volet ,in ipfo imprefsi eiTe, atq; iaufti videbuntnr. De entibus varijs ,&qua arte moveantur, Cap, XXIL Vomodo AfTebttis varij moventur? V^D. Id tradi arte polfe Socrates ,& Rofeius prsciiie negabant:duodecini tanien rebus moveri poliunt, Amore, &odio (tanquani e.K cnjufqj affectus principijs)voluptatc, maerore,mifer^ioue,ira, aemulatione, fpe, metu. 11 2 DezAne Rhetdrk^, meca,invidia,laude,& obfecfatione. Lauda' tor v^ero ad asaiulatioBcm ,laudemqae omnia referet, iilofq, tradabit locos ,qui expedationem,admiracio!icmi voluptatem, amore, ae deledationem movere pofsinu M. C^o» modo expedacio movetur? D. Cum auditoris animus fufpenfus detinetur, ut rei exitu noife deiiderec v.g. pro lege Mam HuCtarttU beliUftam turpe, td vetus^td Ute divifum, atque difpsrfum, quit unqua arbitraretur, aut ab omnibus imperatoribus uno anno, aut omnibus annis abuno imperatore confici poJp;,8iC. M.AdndratioPD.Cum magna,nova,& inaudita dvcuntur.uc Cic- 5.Philip. Multa memini, mulio, audivi, multa legi, nihil exomniu/kculoru me^ moria tale cognovi. Et pro lege Man. Tantum beUii,td diu'.urnu,ta longe,lateji difpe/fu n,qua bello omnesgentes,ac nationes premeodiur,Gn. Tepejus extrema liyeme apparavit,ineute vere fiij cepit, mediaaftate conficit. M.Volupi:«s,Ss amor? D. Cum iniblitse virtutes amplifican* rur,fic: jVe« enim illu eximia vis remigum, alit ars inaudita quaddgubernandi ,aus venti aliqui novi ,td celeriter in ultimas terras pertule^ runttfied hx rt$,qux exteros remorarifioient.noa retardarunt: non avaritia ab inflituto curfiii, ad prxdd aliqua,revocavit-,non libido ai voluptate T^iatogMSfecundus, ii3 nili afn^nitas ad dekeiationem ,non nobilitas urbis ad cognitionem ,non denique labor ipfe ad qaiecenh&iCi De locis ingenuis ,quibus delegatio moveri po~ teji. Cap. XXilL M- T'X[Iled3!ridimde mOvetm PD.Ex locisf l_>/iiigeni!ts,«c dictis peracuris, qtis ex ofto locis facete ,ac brevicfer ducenda efle Cic.Epin:.32;lib.8.& lib.2.de Orat. docet i. Ex amphibolia acuta ,cum ad fenlum diverfurn eadem verba polltuu accommodari ,uc cum dixit Cicero de C^fare :Laudandum eqfe adolefcmtem ,ornandum^ tollendum. Ec 3. ni Ver. Negabant mirandum ejfc jus tam nequam effe Verrinum, i. Ex elegante Hyperbole,cum fententia ultra modum imnuQiutur ,aut extoliitur,ut Idem Cic.pro Scauro: Libertusp.a tronurn non occidit ,fed duobus digitulis gulani oblifit. 3. Hx paronomafia bella jcuiTi unius littera mutatio diverfam atfert iigivificationem; Vt Biberius Caldius Mero ,pro Tiberius Claudius Nero. Et Ter. Inceptio eji amentium, haud amantium. 4. Ex paraprofdoehu.ulcft’, ex inexpeclart) refponfojUt cum dixillec quibam cerr* filius C.LQlio-.lndignUs es tuis ma~ 'Hioribiis « \io 'T) eArte RhetortcJ, fclopuSjtaratantara.&c.Parritiiqiix impei"!!*: barbari etFndenmt.ut Grolfum, gurdu,guerram ,brodium ,biretnm .treguam ,&c. Ex qriibiis omnibus aRomanis induida femper; ab aiijs raro ;abarbaris nunquam admitterem: nc orationis perfpieuitas verbis oblcurctur infoientibas ,ut ab seratis noidra: cultis obfcurari ro!et,qu' eruditionis fanFa alfectates, ut foli fcire videantur, minis prifeas, ignotas, ec ,exoletas voces ita aucupantur,ut vix una ,vel aitera fententia inteliigatur. M- Tenes ne niemoria illius compoiitionis aliquod exemplari D. Ec quidem iilullre, quod Maranta Venubnus ex cujufdani medici epiltola, in alios etiam iibi aemulos cofcripca,& hifce omnibus verbis,qu* nos rejicimus,completa,refert lib.q. Lucullianaruni quxilionum. M.Audiaiqus illudi D. NolH nic refradarium ,atque in tenebriones invehentem n)ordicus,cum paftomidem ntinqua fiibierim ;etiam li mei lares nunquam tripudium roHilimu novere. Tu vero quid de (tigmatico defirao exiftirnas ,qui nihil unquam boni efficiet ,nili cum Februi hiacu§ invifer? Dices ne? an ficum cupis? An times, ne inter rejiculas eves reccnfcaris? Tricerberus hic infami faniQ inexplebilis, qui tot tauros progenuic Dialogus tertius. 12 1 genuit nigros ,ex eorum genere, qui perniinofo fimo lovis alitem vicere. C^os qutcfo termites ex tam prodigipfo cefpircfDrauciis hic, alius Cyllo, &qui lumbagine laborer. Quam bene cymbaliflant ,quam nihil nili coneeptis verbis loquuntur ,imbubinati fa;- pius ,nunquam imbulbitat! ;cuculi in area latitantes,regiamq; viam nunquam gradicutes; Amphiarao inimicifsimijnunquam enim per ignifpicia vaticinati funt, opertaneis ofciliare confueti. lam vero quid mihi fier, cui ut rertagnem, repubefeendum eft? Sed difpalefcet vulgo flagitium ,&horum vaforum iguia apparebunt. Tabefco,quod]V'lyconiorum more vivere nefeiam. At Neoptolemi vindi(ftain expefto ,ita ut vefpillonum tergo mox exponantur omnes, &ne ignifer quida remaneat. Pater tamen interim tiat fui ipiius ff rati clinicus. Threnodia fuperfles tu efficies. Mihi in cybiftemate exercitandum eft; his pafailis utar in hac pcftilencia. M. Sufficit, ne ulterius progrediaris: hteeper otium poft enodare conabimur. 1 2 2-De Arte Rhetoricat Di; l/’£rbis rcpartis ,brnefanantibus, gra vibus, fuhumibus, lenibus,&nitidis. Cap. 11. I/. funt verba repcrta?D.Q£S ana- V,^:ivis deducuntur ,&aGrammaticis denvaviva nominantur :ex quibus omnibus eligenda funt potirsimum bene fonatia, gravia, rubiiniia,leBia,& nitida.M. Q ui funt Sonantia? D. piacidum fonum litterarum beneficio effundunt, qualia funt fuperlativa: ut optimus,inaximus,amplifsimus:verbaiia, ut dominatrix,regnator.-compofita,&poil,fylabapit conrrucidare.perhorrefcere.iVl Qi^ funt Gravia? D.Qui majorem bonitatis, 6c nialicii vim oftenduntiunde charitas,& pietas graviora funt, quam amor, &benevolentiai clementia, quam lenitas, magnificentia, qua 1iber al icas,carnilex,parricida, profligat* quam ficarius, homicida ,&malus. Eodem etiam modo,qui magis prodeffe, aut obefle videntur,graviora judica'.itur,ut confirmare, gi -ivius cit quam fanare;& fanare ,quam curare,-& trucidare, qua occidere,&c. M.Q^« funt fubiimia? D.Qui fuapte natura, vel hominum judicio ,divina ,Sc priclara funt, ut Deus, Cilices, &omnia caleflia ,imperatores,pontifices, reges,principes, ii) agi Aratus, virtur 123Dialogusfecundus, virtiiteSjhonoreSjdifciplinajOrnaniSjSiX. M. funt Lenia, &Nicitia.^ D. omnia pudenda, inqtiinaca, &impropria refugiunt, &res ita explicant ,ut videri ,non audin videantar. Quapropter orator lingula verba cxpendat,& aurium judicio ponderet, ut rebus exprimendis aptiora deligenda ,infimis levia, &humilia,niediocnbus milfa, &temperata: fummis fonantia ,gravia, &fubliniia verba prudenter accommodet ;lic elegantia: eonfuiet ,atque viam Eloquutionis dignitati muniet. De Tropis, eorumq-, numero, acprimim de Metaphora. Cap. III, M, Vid eft Eluquutionis dignitas ?D. Q^e ornatam reddit oratione, grataque varietate Troporum ,ac figurarum diftinguit. M. Quid e/t Tropus? i3.V'erbi,vel fermonis apropria fignificatione in aliam, cum virtutc,niutatio,lic didus a\crbo Trepo,quod eft muto, M.Quot funt Tropi? D. Konnulli affirmant efie undecim. alii fex,aiij qnatuor; fed nos pcrfpicuitatis,brevitatis, & veritatis etiam caufa ,tres tantummodo ciie 4icinius, Metaphoram, Synecdochen ,ac Mtto- 12 4LAmMstorlca^ Jvletcnymiam:^ e.v reliquis Catachrcfin, alr Icgoriam, ironiam, &hyperbolcm aH Meraphoram jantonomaiiam ,&peviphra(in) ad Synecdochen ;Mctaleplim vero ad Metonis rmani rcdiicimus,tanquam cujufque fpeties: Onomatopsiani ,&hyperbaton ex tioporii numero rejicimus. M.Q^id eft Metaphora? D. Iraslatio verbi aliniiii ad fmiile,ut latrat orator, fiumen ingenij ,prata rident, iratum inarCj&c. M.Q^otuplexeftrD.Vt placet nomiilis, quadrupiex ,Ab animatis ad animata, ut latrat orator :ab inanimatis ad inanimatis ,ut concentus virtutum. Ab animatis ad iaaniiiiata.iit Pontem indignatus Ara- .\-es;ab inanimatis ad animata,uc Duo fuimina belli Cipiadas.Iliudtiotes vero metaphora ex odo pocifsimum fontibus hauriantur; ex navigatione ,uc ventos habere feciuidos: reipubhce clavum tenere ;facere naufragm: mutare veiincationemje fladibus emergere; in portu navigare ;e.x agricultura, ut ferere bsnchciuni,metere frudumifcmentem facere, diileminare difcordias: rivulis orationem trngirc: srarium exhaurire: falcem mittere in meifem alienam :qui parce' feminat, parce &C niecet. £x venatio ne ,ut Aucupari verba; odorlti vetligia ,inel care homines /irretire i)talogus isrtm.1 2 5 laqueis. Ex re medica,nr, inurere nota: refri« care vulnera; medicinam facere: curare vitioru morbos,remp.niederi,& fanare:in vifeeribus hirere. Ex reequeftri,ut laxare habenas,admovere calcaria, domare iram,u3Bna- re cupiditates ,excurrere in laudum eampo. Ex re militari,ur Adhibere machinas,criunrphare gaudio,de prstldio dejici,caufg arctfn invadere,belium cupiditatibus iixljcere, fevia pugnarcj vincere licem, jugulunr petere. Ex incendio ,&igut, &aqua ,ut invidi® faces; animum infiailiinarc ,c.xtiilgutre natura: igniculos, fplinderc virtutibus, abluere peccatorum fordes ,&c. Sed re vera nihil eit infra Lunf orbe,auc fuprajunde metaphora deduci non pofsitjid quod Cic.a.de Orat.apettiffime docet. metaphoram invenitiD. Kecefs.itas ,poltea veto deledtatio celebravit,ut ve-ftis, qvx ad frigus depeifentifi in\ eta,adornacum poitea capta cft adhiberi. }vi. Claudo necefsitate cogimur metaphora pe tiodis adhiberelD.Ciim decft vefbu,quo rts proprie fignificetur, ut cu dicimus luxuriam tlfein herbis, latas fegetes, fitire agros, durum,&afper uhoniine,quod ^liud non habemus,quo affedtiones illas exprimamus- M. 5i£aie gjctsphorafp ^eiebiare cepit^ 12 6T!)e qArte Rhetortcdt picfD. Quia elatius,vel figaificantius,vel ds-’ cetiuSjvei ornacius.vcl brevius enunciat orasioiieai: Ciariits, iic Aurciiai eloquenti* flumen ,fpkndor genens ,obfeuritas familia;: Signiflcancius ,uc Pericles orator diclus cll tonare,fulniinsre,perniifcere totam Grxdd: Decentius ,ut ventrem exonerare ,albi onus deponere :Ornatius ,ut Tua virtus exaruit, revirelcat: Brevius, ut Vrbem extinxi, lapis manu fugit, telum q; armare veneno. Ac deniq; quia metaphora eft limilitudo ad ununi verbum contrada, qua homines mirifice capiuntur,ac deledantur. M.Q^od difcrimeti cft inter Metaphoram, &fimilitudinem? D. Q^d fimilitudo rei comparatur ,quam volumus exprimere, fic, Petrus ell ut leo, metaphora vero pro re ipfa dicitur ,ut Petrus leo cir* De Metapbor.fi ii'ijs,acde Catachrefi. Cap. liU. -iA./~\yx vitia fmit in Metaphora vitanda? Septem Cic. 3. de Orat. vjtaada ^ropo.ac I. J\e iit ddsin'.ilis.,ut lugentes Cfili pursices :pennis remigant volucres. 2. Ne fic longe petita,ut syrtnpatrimoiuj,Charybdis ba noru. 3. Ne fic turpis,ut iterent em^,cafl/atfi Dialogus tertiMs, 127 refp. 4,Ne fic major quam res poftu!at,nc Tcpefias comeffationis . 5* Ne fir minor,qua par elt, ut Scincilla prodicionis. 6. Ne cima /if,uc luppiter hybernas cana nive confpuit .Alpes, 7.Ne fittancum poeikz,utTafiorpopuU.pi o Tege. Nos vero iufuper addimus alia duo,no nietaphorsE ,fed abutentium ea, unum nc iic ita frequens,ut rsdio compleat audicores-na ficut Csrlum Iteliis diitiriguitur,noii obducitur, ita variari metaphoris, non contegi,debet oratio :alterum ne fic ita obfcura ,ut in jEiligma exeat ,fic :Miter nie genuit, &ipf.t rurpiSgignitur dme. Qmbusadde, fi lubcc, Catachrefim. M. Q^ideft Catachrefis? D- Duriufcula metaphora ,quse habentibus nomen, fortaffe melius, alienum accommodat, ut Parricida,pro fratricida,vcl honiicida,forticudo pro temeritate ,liberalitas pro iuxtiria,&c. Vnde rectifsime vocatur abufio. Diftinguitur tamen ametaphora in hoc ,quod Catachrefis ex re finitima rei alten nomen fubftituic,quanvis difsimilci Metaphora veto undecumq; nomen trahit, dummodo aliquam fimilitudniem habeat. $ 12 8‘De aArte Rhetoricdi Dc ^llegoriai Cap. f. eft Allegoria? D. Metaphora iiiuhiplicacajuiverho, aut permutatio, qutE fit quoties plurcs translationes in oratione copulantur, ut, Ovtm lupo commijlfli. Olit. Contrahes vento nimiumfecundo Turgida vela, ideft in rebus profperis, ne te efferas- M.Quotuple.seft? D.Tota,velmittaiTota,ut Hor-Od, Iq.lib. i.6navis referet in mare te novi Tluttus ,bquid agis ifortiter occupa portum, Sec. Hic navim pro repub. mare pro niorte, fltidus pro bellis civilibus, portum prb pace pofuit. Sed Hec non ita freques eft* ac iiiifta,qualis eft iliaCiceronis in Pifonem; Nef, tam timidus fui, ut qui ,in maximis reip, turbinibus navimgubernaffcm,falvamq; in portu cotlocaffem, frontis tua nubeculam ,tum coC- legd tui contaminatum fpiritum pertimefeere. ,AUos ego vidi ventes,alias profpexi animoprocellas, ultjfq^ impendentibus non cefsi, &c. Hic nifi adjeciilet Cic.illos gignendi cafus^Reip. froiitis tu®,ColIeg!Etui,tota effet allegoria* cum aute illi eam aperuefiut, mifta eft. Hat» ficum rimilicitdine ponatur fpcciofifsimam genus orationis efficiet,iit pro Murena.-^oi fetura, quem Euripum tot mqtus^ tamq-, varias (reditis 129 tertius* treditis habereAgitatipnes,CQmmutatioHes,fluifus ,(Quantas perturbationes ,&quantos ajius babet ratio comhioru. £c quo fueric illulirior, eo prgcLrior habebitur,ut illaCiceronis pro Marcei. Sed quoniam emer/ijje jam evadis, (S' fcopulos prsiterve£ia videtur oratio mea,perfacilis mihi reliquis curfus ofittiditur. M. Qux vitra fun: in Allegoria vicandai’ D.Duo,pri~ TOum ne dbcrepenc initium, &finis: nonnulli enim cum mitium atcmpeilate fumpierint, ineendio,aut ruina finiunt: fecundum, neliE obitura, ita ut imgma efficiatur, ut illa Cfcili),squ‘.drfntaria Ciitfneflra in triclinio Coa, in cubiculo Nola. M- Eft ne quodlifaet anig- Vpi. tropus.^ D.Minime', nam ^nigina eifom- -nibus verbis proprijs fieri pocclt ,quale eft iliud Virg.Eciog.> lo) Die quibus in terrts(& eris mihi magnus.Apol* Trespateat CxUfpitium non amplius uluas. Et Cttiic non erit, tropus. Si vero everbis trafiadsjfi.atjinAllegoriani incidet.quale eft hoc Dic mihi quod^umenfoleat eonfcldere montes> lachrimarum-S: iliud ex hoc nomine Mufca-i tum effc<auni, ' Si caput eji purrit.•volitat cu vitre per attrasy .Adde pides.,&.edess&Jfne ventre bibesc^ yJbi twiiskte isjwjbfjf Ea ba C3fus vocator; ' , ' ’i 232 De LArte Rhetorica, tita,in trps,a'it quatiior partes primarias di' vidatur ;quarum quselibec in odo alias pa^^- tes fubdiltingui poterit :Si in (ingulis parietibus conclavis, aut templi (ubi habenda eft €oncio)quadrata novem conftituantur: &in primo primi parietis quadrato ,prima con. icionis pars pra-cipua collocetur: in primo fecundi parietis fecunda :in primo tertij tertia: &in,primo quarti quarta •cateris octonis quadraris alia octo partes ad primariam pertinentes ordine fubfcquasitur: ita ut qualibet concio in triginta fex partes divifa fic. Quarum admonitu reliqua facild occurrent ,verbaque provifani rem non inyita fequenrur. Hoc modo Cafar quaternas amanueniibus dictabar epi(tolas,& ipfe quintam de rebus gravifsimij feribebae; Hoc Q^Hortenfi" caufas quotidie perorabat: HocTheodcctcs, &Carmines femel auditas orationes coriiprehendebant, drecitabant :Hoe Fortius Latro nunquam,qua didui us erat, edifccndicaufa relegebat cdidifccrat enim cum fcripfcrat;Hoc denique modo tu peteris c6- cionatons condonantis verba ,&arguincntantis argumenta fadle perciperc,cum uterque multis verbis non pofsit exprimere, quas fupaucis itiiaginibMs figurabis. Prodent taflicat Dialogus quartus*233 oien initio,ne pcn:urbeiis,aucorit3tes, &citationes oiiurtere. ^Htormi citationes ,quifrat c^^rehendend^ Cap. XLX^ M. Vomodo aurorum citationes hae memoria coniprcheudcmus? D. Facile ,Omnes citationes ad tria quafi capita reducuntur ,ad librum, ad nomen libri ,& ad adjundum libri. Quos libros magis vo» Iu tanius ,ac de' quibus frequenter audimus, in bibliotheca noftra, five cubiculo ordine collocabimus :iingulorum figuras mente concipiemus, &eorum autores in cifdem. locis figurabimus. Nomina librorum, gfandium litterarum infcriptioiiibus diftinguemus. Adjuncta, qualia funt (Japur,qu$ftiQ, diftiuctio, articulas,textus, lcx,codex, paragraphus ,Scc. qus pro fcientiarum divcrfitate variantur, per imagines efferuntur, v.g. Si P.Paulus I. ad Cor. cap.7, fit afferendus ,in dextra dabitur ei liber, incuj’ fupcrficic coc transfixu hafta cofficuetur, &in finifira gnomon ,quo ipfa manus caput attingat ,ia fie ex im.sgineD. Pauli cnni libro agnpfcctuc cpilloU, cx corde cuuibalfa, i.aaCorrnth. p5 .- 234 De Arte Rhetorica, .Nam hada numerum primum fignificat, ut habes cap.i Ex capite caputjex,gnomone. 7. Poterunt etiam adjunda catera per lirailes notas erfern, ut (i aucor libri ,pro Titulo tangat tempora,pro ft. frontem ,pro lege labra,pio numero natum,pro diltindione dentes,pro autentica aures, pro glofla genas, pro ledione linguam,&c. M.Faciles videntur cicitationes,fient tamen ufu faciliores. ^od memorh artificiofa. exerchcitione coiifir manda fit. Cap.KX., - M.QEDagejhabes ne plura de hae arte di Occuda^ DNulla, quia tu nihil aliud prgeepilli.M.Id de indaftria feci: nolui enim omnia parata v.qusefitique tradere ,primuni ne quenquam ab induftria,& inventione propria removcrcni :cft enim fuuni cuique pulchrum: deinde ne longus multis, &uijucuaduselfem; in voluntarijsprafertim cogitationibus, ubi, q.uod mihi plapet, alijs forrailc difpliccbit,- ad extremum ,ne dodtoris fine.s tranfirem ,cujus-eft docere quemadmodum quari quidquam conveniat, non tamen omnia quafi pranfa in os inferere. Omnes artis regulas docui,&6xempla,licet pauca,fubjeci. DidlGgt4squartus. 235 ea tu exercitatione confirma ,qu^ miniimun valebunt,nifi ftiidio, iaborcjdiligencia, &mduftria roborentur,nam quicumqtienacarce floruifie dicitur; Muita tulit, feci eque pucc fudavit,& alfit, Abainui: Venere,&vino. D. Id meaiini me apud Senecam legiffe de Poctio Latrone ,qui ad ftudium concitatus jungebat nocT:ibus dies, &fine intervallo fibi gravis inflabat, nec.definebat, nili cum derecerac.Q^o labore iraprobo,~& arte memoria: tantum etfecit,ut omnes declamationes fuas, quafcumq; dixeratjin promptu teneret: nec libi chartis opus :dicebat enim fein animo feribere ;&in uullo unquam verbo amemq^ ria efle dcceptnm. Et tamen Seneca,quod .a mirabiie videtur, Scalia multo admirabilioraj memoricE arti tradi confirmat. M. Scito igitur ce jam hujus artis prajcepta renere., ac nihil prster exercitationem deelie.Si vis multa meminilfe, multos tibi locos ,quam maxime ad regulas accomn)odatos,;mence habere, & in collocandis imaginibus exerceri quotidie coavenic.Sed veniamus jam tandem ad indi- Yiduam elOquutionisconntem ,ut quintam Rhetorici partem abfolvanius.. 23S^5Arts Rhetor D.eVroHuttciaiione. Cap.XXU M./^Videft Pronunciatio? D.VochjVuI», V^ciis ,&geRus moderatio cum venuftatc, c|U3:rol.iin dicendo maxiaie dominatur,cni Deinoitheiies primas, fecundas,& ter tias tribuit.-& iine qua Orator, reliquis Rhe= tories partibus optime inllrudas,nihil pror ftiscfficict.- inventio enim obfcuratur.dilpo- <itvO invertitur,eloquutio fnget,affedus langucfcittuill vox/vultus,& gcUus inardefeant, M- Q^lis debet elTe oratoris pronunciacio? D. Q^aiem natura ipfaprafcribit .nam onilus artis obfervatio eo tendit ,ut naturaicni dicendi modamesprimac, quem qui probe fuerit adequutus lUiliis ptonunciadr pra.'ccptionibus indigebit? qui non ,haEc ifudiolb legat, &facile tam pronunciationem ,quani aifioueni vitiofam emendabit. M-Non fune eadem pronunciatio ,&adio?. D, Ita inuiti opinantur, 'Ciceronis, autoricatedudi ,qui I, de Inv. Proijmnciatione vocis,vuitus,St gcftus moderatione coiUre dicit: in z.de Oratore, Atfioacm, gedu,vultu, &vocis eonfir-, ntatione ,ac varietate moderari docet. Sed^ cum prior nomen avoce, feqiiens ageftis Ciniaciliaao accepi^ videatur, ciatitatis crim ^ialogus quartus^ 237 go voci proniinciationcm ,geftui aftionem tribuemus, quanvis uno proaunciatiouis uo* niinc,aftioiieni etiam in definitione com]i>i*; itamur. Dt Vronunciationit virtutibuSi Caf. xxn. lA. V^as virtutes pronunciatio habere debet? D.TfeSjUt Emendata,ut Di* lucida,ui: Apta fit, Emendata erit, li vox^ fec* rit clara, &fuavis, ac nihil abfurdurri ,rude» immane ,durum ,rigidum, agrelic ,praepingue, tenue,inane,nioile,aut acerbum habuerit. M.Hoc cotum non ell anatura petendum? D.lta,verum arte,imitatione,cura, &exercitatione perpolitur ,cujus rei tefte&dao eloquentis utriufquc principes Dcmollhenes» &Tullius atfern poliunt: quorum primus» cum ita balbus cflet ,ut (ficut Plutarcus in ejus vitateft3cur)lingua,& fpiritu laboraret, nec iicteram Rjpronunciare pollet, quibuida calculis in os conjij^ttis, Rtandem pronuciavit ,&in loco fubterraneo quotidie voce declamando exercens, naturte /itiu emendavit; vo.x enim ufu fit fuavior ,ac firmior. Tullius vero iu ptouunciatione ,&atlione ,non (ni_ jws quam Detnollhcnes, laboralVe dicitut^ 238 rOeoArte "Rhetorica, atq; ob id Rcfcio Coma:do,& Acfopo tragf ^ do ftudiofe operam dedilTe ;unde quod minos belle naturalircr pctcrac,induftna, &labore fibi comparavit. Dilucida erit pronunciatio ,fl licterre neque exprimantur putide, neque opprimantur obfoure; fineque dicendi celeritas defatigationem ,neque tarditas t^dium audientibus afferat :fi nihil inflata voce arroganter, nihil diduda muliebriter audiatur: li oratio fms quafi articulis, &mebris diftincta fluat, ita ut orator incipiat,refpirec ,quiefcat, &liniat, ubi oportet :aliter auditores artentionem,& inteiiigendi itudiu prorfus remittet. Apta erit,fi taiiis vox emittatur ,qualis fuerit animi motus exprimendiis.-cumenim alacritate, &latitia vis auditores afficere fu voxpien3,fiinplex,&hilans: cum in contentionem venis, ereda, totilqiie viribus, atque nervis intenta: cum exordii is, fateris, blandiris ,fatisfacis, rogas ,placida, fumniifra,& Ievis:cum aliquid exponis, redta, &fedata.cum narras,vel agiplificas,varia;cu fuades,mones,poliiceris,& c6rolaris,gravis; cum metuis ,8c verecundaris ,contradta ,& remilTa: cum adhortaris ,fortis: cumdifputas acris.cum miferationem moves, flexa,fle- »i!is, &interrumpea :cum denique atfedus alios T)idlogus quartus.239 alios concitas, voces^ ut nervi in fidibus ,ica varientur, &foneat, ut ab animi motu pulfc fuerint. M. Hs vocis mutationes ,&Hcxus quid faciiintf D. Quidf ut ex animo res agi videatur, ut facietss vitetur ,ut attentio reficiatur, ut fides, &pLrfuatio fiat ,dummodo geituum varietates illis eomode refpondeat» De Geflu, ejufjue varietate. Cap, XXIIIa M. a^Videfi gcftusf D. Motus corporis, & vultus moderatio, qm pronuncianci maxime convenit. M. Qute fugere ,fequive devemu.s, ut aA.o de,. ora lit? L). Multa, ied ea brevi percurram,qutc aTulio,fiabio,& ulu a,- me diligeiuiisime animadverfa funt.Caput eftinadtone, licut in corpore iplo, caput: quod, fi ad pedus fuerit iuBexum, humiiitatem;fi fupiiium.arrogatiam.fi in ictus quodlibet inciuiaaim, laugaorc-rn, &hypocnlini, fi pr^durum ,ac rigidum ,quandam mcnti-s barbariem,oitendic. !sit igitur ita rectum, ut niambus,ac lateribus obrfqiiatur,ainHiat,renuac,& confirmet.- dubicationis.verecundia:, admirationis, Itomachi, aut indignationis atfeciusprafeferkt.Vultus,quielt tacita nictis loquuno 840 De<iArte 'Rhetorica^ loquutio ,pro atfeSuum varietate, mutetur^ nunc feverus fit.aut induigenSjnunc lcnis,auc arpcr,nunc eredus ,&aiaeer, nunc fumiffus, &triitis nam ridentibus arrident aflentibus esdfunt Humani vultus. Quapropter triflicia rnxflu Vultum verba decent: iratumplena minarut Ludentem lafciva: feverumt firia difiu. frons neq; feriatur, neq; corrugetur; fed traquila Iit,& ferena-Oculi neq; in teduai,ncq; in pavimentum,neq; in aliquem certum locd ftupide figantur:fed ipii motu inteHti,remiffijfuperbi,hilares, rorvi,miEes, afperi, quemad modum atfedi (imus ,loquantur. Nares iiec digito mundentur ,nec rugis contrahantur, nec recepto aere turgefeant ,nec fubito fpiritu excutiantur ,ncc manu relupinentur, &rar6,cum dicimus,emung3cur.Labra mordcri,lambi,'efricari,torqueri, aftdngi porrigi, diduci uidecoruni clt. Bucetr non inflentur; mentum pedori non affigatur, quod,aut venter prominere non debet. Humeri nec alleventur, nec contrahantur. Brachia non expatientur in latui ,donec oratio arfedibus vehemens incalcfcat: vcl amplificatione perpolita redundet, atque efflorefeat: nunquam tamen eorum inftar >qui digladiantur, vel cruci Dialogus quartusi241 cruci affiguntur, estcndancur. Manus,ut po’ te loquacilsiniT ,poRant ,polikcantur ,vo^ cenr-dimitcant,minentur,fuppliccnt, abomitoentur, timeant, negent, &c. Kam «ne illis omnis actio trunca e/t,ac dcbilis.Cavcndtira tamen,ne fupra caput tollantur, aut intra peiftus demittantur,aLrc palmf euin ftrepitu caplodaiuur.aut diductis omnibus digitis,palma fupina.inftar itipem po!tu!antium,aut ira comprefsis ,ut ‘d aquam erivulo mauus haurire vellet, protendantur: fcd fummo indicis articulo pollici jundo ,caceris modice turbatis ,manus dextera fenfus incipiar ,&finiat. Ec ut ejufdetn geftus perpetua repetitio, qute nemini placet,varietur,dextra juvari poterit afinixtraidum hec fola rarifsime geituraexhibeac.Omnesdeniquc corporis motus ejufmodi lintjUt otfenlionern vitenttroru namq, corpus huc illuc identidem ,leviterq; movere, in latus inclinare,medium infringere,- intra fuggeitum condere, fubicd in' lii-j blimeatcoherejaliaqi his limiiia totius corporis mota facere ,non levis eautum', fed mentis inopis clfe videtur. AVTORVM ELENCH VS QVOS VIDI,LEGI, PER- legi ,&ex quQrurn niulcis multi^ didici, aut aliquid mutuatus fum ad hos dialogos confcribeudos, Drfanus Barlandus ,de Amplificatione Oratoria. Alexander Picolominus Arift» Para' phartcs. Alphonfus Garcia Matanioros, de tribus dicendi generibus ,ac de Methodo conciliandi. Andrcas SemporiuSjde Methodo oratoria. Antonius Mancinclius in Ciceronis Rhetoricam, &libros de Inventione. Antonius Palniirenus iii Ciceronem, de cU- jis oratcnbus. CL5, Anto- Elenchus» Antonius PoiTcvinus Societate lESV, de Rhetorica Marci TulSij.&aiiorum. Aphtonuis Rhetor ,prj exercitamenta Rhetoricae. Aqliiia Romanus.dc figuris. Ariftoteies de Rhetorica ad Theodeden ,& Alexandrum. Audomai iis Ta!a:us, de Rhetorica. D. Auguftinusdih.4.de DoctrinaCbrilliana. AugiUtiniis A.nnez Delgadilio Carmelita. Tabala brevifsima,& Methodus artificiofa ad memoriam juvandam. Auguitinus Valerius Cardinalis, de Rnetor. Barcholomeus Bravo Societatis IESV,de arte Oratoria, ac de ejuldem exercend* ratione. Bartholcmasus Cavalcantius, de Rhetorica. BartholomsEus Latomus, Compendium Rodolphi. Bartholomzus Ricius, de Imitatione. Bartholomseus Ximenes Paton Tifmegiuus, id eR ,de Triplici eloquentia facta Efpahola,& Romana. Beda PresbyterAngiofaxo.de Schematibus. Benedidus Arias Montanus, Rhetoricoru, lib,4.(& dialogus de Memoria. Ciclius Calcagninus, Rhecorie® compendiu, Chri- Elenchus^ (jhridophoniS aVegajde memoria naturali. Claudius Poncanus in Rhechor. aii Hereniu. Cyprianus Suarez Societatis IESVj de Ar-f ce Rhetorica. Conimbricenfes, de Memoria. Conradiis Celtis ,epitome iu ucramque Ciceronis Rhetoricam. Cornificius,de Rhetorica, quse Ciceroni tribuitur. Cofmus Rofellius.de artificiofa memoria. Daniel Barbarus io Rhetoricam Ariiiotelis. Demetrius Phaler*us,de Eloquutione. Def. Erafmus Roferodamus, de Duplici coi pia verborimi,ac rerum. Dionyfius LonginuSjde Principatu inter ora tores. Fabius Quintii, de Inftitutionibusoratorijs. Francifcus Becius eSocietate lefu, de Stylo. Francifcus Maturantuis.in Ciceronis Rhetoricam,&in libros de lavencione. Francifcus Monlteus, de artificiofa memoria. Francifcus Petrarcha.de Memoria. Francifcus Sandtius Brocenlis ,de Inventione, ac nieiTioria locali. Georgius Cafander,Tabula: Rhetorica» Georgius Refch,de Memoria. Georgius Sibuti,de Memoria locali. Geor- EUmhm» GeargiusTrapefuiiziiis ,de Arte Rhetoricas Georgius Va!!a Placeatinus in Ciceronis To. pica,& Partitiones. Gerardiis Buco!diani!Sj,d§ Invecionc, &atiiplinc-itione oratoria, Guiliielnms Gratarolus, dc tneiisoria repa* randa, Gtiilliermus PariGenfis,de Rl^etorica divina. Giivetus Longolius, in Rhet. ad Hereniam. HeEarog. Tarftnfls, de foxmis dicendij ac de I-deis. Hieronymus Capidurosin Rhet.adHereniu. lacybus Lodorcus Strebxus ,de Rhetoncaj; &ii! Ciceronis oratorem. Jdeni de eleti,ione,& collocatione oratoria, lacobtis Oniphali,us,NonioIogia,five de Ratione dicendi. Idem de Eloquutioms imitatione, atque apparatu. lacobns Pub!icius,de Mcniori^i* lafon NoreSjde Rhetorica, loaiuies Bapcifta Barbettus, de Triplici cau-, iarutu genere. loincs Boellus Societate lefu. Generalis ar tificium contexendsB orationis, loannes Ludovicus Vives ^de rede dicendi ratione.' Elenchm» ioannes dc Santiago Soc.Iefujde arce RIrea loanivc? Segovienfis ,de modo coneionaiuli, loaiiiVes Romberch^ dc Ghyrfpe ,Congefloriuin arciflciofs meinonf. loannes daptifta Porta. ( loannes Petrejus Toletanus,io ( Rhaiorie® progyninarniata, (deMemoriai loannes Roechho, ( loannes Surgan, ( loannes \Tforiusin Topica Ciceronis. Iulids Csiar Scaligerjparafceve. IIllius Ruiinianus,de iigurisi pji-idorus Arch. HifpalenfiSj de Rhetoricai Lambercus Schenchelius,Compendium artis memori® manu fcripcuiiu Laurentius Gail!ielhms,de Memoriai Laurentius Paimirenus,de arce dicendi. LudovicusCarro ,de Eloquutioneoracoriai Idem de qusftionibus oracorijs. Ludovicus GranateniiSjde Rhec.Ecclefiaftici M. T. C. dc Invent. de claris oratoribus, de optimo genere aratorum,de oratorei Ejtirdem RliccoricaiPartitiones,TGpicai Marcus Aut. Maicragius indialogudePar» titionibus oratonjs.in primum deOratoie ad €> Fratrem, in oratorem ad Brutum, & in tres Ariltotelis libros de Rhethoriea. Elenchus, Marcus Antonius Muretus^de MenioriaJ Marius Fab. Victorinus ,in Ciceronis Rhet. Marcilius Ficinus ,de confervanda iludioforuni faluce- Martinus de Roa Societatis lefu. Rhetorica manufcripta. Martinus Segura, de Rhetorica infritutionc. Mathcolus Veronen.iSjde Msmoria. Nicolaus Caufinus eSocietate lefu ,de Eloquentia facra,& humana. Nicolaus Florentinus, de Memoria. Paulus Cortefius, de Imitatione. Petrus Foreltus Alcniarianus ,de Memoria^ Petrus de Fonfeca Societatis lefu,de Inftitutionibus Diale&icis. Petrus MoliellanuSjde oratorum officio, &c. Petrus Ravenuas,de Memoria artificiofa. Petrus Victorius, in Rhetorica ad Flereniu. Philippus Gefualdus, Philofophia. Publius RutiliiusLupus,de figuris fententiarum.atq; verborum. Rodolphus Agricola,de Inventione. Rondoletus,de Memoria. Seballianus Conradus, in Ciceronis de claris Oratoribus. Stephanus de Lauro, de Memoria. FINIS. RER Vm;et VERBORVM NOTATV dignorum, qusinliifcc dialogis concinentur, alphabeticus index copiofiffirnus. In quo numeruspaginam: pjUius principium: m, medium: Jimm commonjirat. A Uhmfthnis fpecies. iC6.f. abrogarefidem dteftihus. 6i.f, ^bfolata qualitasqutt "upler.z^.f, %Abufloquid, sAbufio ,ut diflin ?ua~ tur aMetaphoe, i.ib. ^ccLim iiio. I'j io,f\ ^CCufacio,& dtj 'eiifiO judicif partes, '.i.tu. .dccufidi niatei -Ia unde fumatur. zS.p. Acervales qui d. lou. m. INDEX ^BioniSi&pnnutiaimiis iaiiSy& Hciiitas.2'^^.p. ^4Ciio comes,eloi^m[io tiis. ziS-f‘ ^£iio ,&pronuneiati6,qii£i 236'./. ^Bio in dicendo itnn dominatur. z^S.p* jitiioniprimas partes fecundas, &tertias dedit Demoflhenes. 2^6.pi In atiione, qu£ confide r.tda>zi^.p,2e{-3.m. .ABx dicendi, qu£prte cedant. z^g.p. Qu£ £onffqudtur. 252. /1 (^rfeq. In ^ftu dicendi ,qu» fiant, 2%Oim.&]'eq. .Addit aad nom^, vide Epite.Ba,feu adjuBa jlddubitatio quid 154 /• Ejus hfits i» oratione. tAdjeBiva nomind qn$ tam orationi maiefi tate afferunt 18 ^. p jldjunBaqHXi 3S./; ^djunBa latifsime pa cewf.JOiWi UdjunUio quidfiti & quibus modis fiat. 145>.r/». AdjuBio Zeugma,Vr9 to'xeugma-,& HypO •zeugma comprebedit, ibidem. UdmiratiOyUt moveam tur.iiz-fni jld quamfigura perti~ neat. 16g.m. .Adverbia orationem ornant, .Aiverfa, qutsfint.j^8i Wt jidverfiativA conjttn- Biones.^Sim. .Aenigma nonefifernper.Al!egoria.izg-vt .Aenigma Ci.de Q^ra trefuo.i^Q.p. Mni^^ INDEX, iAtiilgma de g.elu,ii 7 m. ^Aenigma iemufcato, perpulchrum.ii^.f, Aenigma Cecil'^. 1 m, \Aenigmi Virgillf. ibi. Aeqniyocatio m. (m. .AjfeSmmfpecies.iio \AffeUu's^ quid &quotuplex.ibid. .Alfe£fus d. quibus reb^ excitentur, iti.f. quomodo quis erit ^otentifsimus. III, /s; ^ffeBns ili exordio^ et perora, tione qualesi 110. f. '.JjfeBus peroratiotii aptifsimi.iiS,p.& fequent. Afficiatur Aeceffe efi orator priufqud afficere conetur.in.m Alphonfus Tofiatus .Abulenfis antijles memoria infignis. zi^.p. ^ Alienatus anobis auditor qjuomodo afficietur. qq.p. Allegoria qUid.i z2ip iQdocuplex. ibid. . Allegoriam alti inverfioHcm vocant, ibid. Allegoria mixta i» 0* ratione freques efl. 128. m. Allegoria obfcura.h^ Allegoria genus orationis fprciofifsim.i quomodofiat. iiB.f In allegoria quid 'cave dum.ii^.m, Ailufiones orationi rd rb interfcrenda.1^6 m. {m. Ambiguitas quid. 176 Ambitus magnitudo. qu£ ejfe debet. 178. rn. KAm- INDEX. Chronographh. 57.>«. Ciceronis virtutes vitia videntitr.i^^. m Cicero initio. Balbus. 25 7/- c CicerOjRofcio,&Aefopo opera dedit.zi ^. Citcaitus quid, tjj.f. Circuitio quid jj5.^. Circimlaquutio yibiA. Circmfcripcio. 1jj.f. CircuJlSti£,qute.z 5.m. Circutiflxtuti:t,i8.f. Citationes autorumiUt fiant,ziyp.&feq. Climax quid, ' Ccenotes quid, i^i.p. Cognominatio\ 55. p. Cohortationes undefumantur. 108.m. CoUatio quidfit. Collocationis Qptivix reguU.iSz.m. Collocatio obliqua.\8z p. (ibid. Collocatio artificiofa. Collocatio fta fponte. fufayiSi.f. Collocatio,&ordo verborum, 18 i.m. Comitis deFeriarefpS- fiio prudens. i6.m. )Comma,vide incijfum- ContHationes ad quod genusfpebtii.18 .m Commiferatio quo refe ratur. Comoratio quid.iq^.m Communicatio figura quid, ifi.p- Huius dtfcrmc,& addubitationis. liff. !Comutatio quid.i^i .m Commutationis figura qua.jqfp. Compar quid ,&quomodofiat, f. Comparatio quid fit. OfC.m, Comparatio quomodo differat dfitmilitudi ncyibld. Comparatio prafian. tiitm INDEX. tium vitorum In lau de adhibetur. 16. ni Complexio argimetationis quaiiio elicia tur diri£ie„ Complexio figura qua je^i.p. Complexio argumenti quod.ioi. p. Complexio, fyllogiftnl pars, 9^.f. im. Copofit10 quid fitt.i’}^^. Eius membra.ijy.fi Comprehmfio quid. Concefisio quid.iSo.p Concefisio aiiter.109.fi Coeefisioms^& permififionis difietime, 16Q.fi Coeinnitas qaid.ijy m Concio quomodo memo ria locali mandetur xit.fi.&feq. Conciones ad quod ge- ' nus pertineat, iH.m Cohclufio orationis., loz.fi. Coduplicatio qnid.ly^ m. Conduplicatio varijs modis efificitur, ihk. Confirmatio quid.S}.fi Confirmanda caufk me thodusfidcilis.92.m . Confirmatio ingenio,et iudicio indiget.Sy.p. Confirmatio efl omnii. partii orationis difificillima. 85.fi. Confirmatio unde faci lius ducitur. 8y.p. Confirmatio unde peteda adtria caufiarum genera confix-. manda. 85.W. Confirmatio in tribus caufiarum generibus quoraodo facienda. H6.fi. Confirmatio cotinet in fie totam vincendi Jpem.Bg.fi. Cofirmati.oii equomodo rtobjsuteudu. 87.W. R5Qon- INDEX^ CoHfiiSrio contraTiaTU rerum ^o.f. Congeries qnii. 105?./. Cigeriesfigura, iqt.m Congeries ali' er.ir^H-f Jlrf- Cojednrales loci. 21 .f. C6je£iur£jlxtus.z^.p. Conjectum qu^. ibid. Conjugata qu£ dicantur. 60.p. Conjugata, unde nomeibidem. ConjunSa ,eadefuNt, qiix, adjunbia. Cmijuniia non coh£rvt neceffatio his,quib* adjunguntur,ut antecedentia-^Q.f- Conne.va pronunciata, qu£.^v.m, Confequetia qit.£.^x.p Confequeeiafyllogifmi pars ultima, 9^- f- Confequentium freque tdtio,^2.p- Cofenianea qu£,t^2,m. Confolationes ad quid cauf arum genus per tineant. i^.m. Confotiantis ejufdeaffiduitas vitdda.1^9 m. Qoufonantes binae hine -inde concurrentes, ii 8.p. Coflitutiones tres.u.f Coufiitutmies legitim& qus.ii.f. Conjlitutiones rationa ltsqu£.zi,f. Contentio quid.i') 0.p Continentiis munus . iS-p. Continuatio.iqy.f» Cofultatio quid.ao.m. In confultatione quatuoT quiercda. zo.m, Contrapofitum ,quot modisfiat.i\Q.p, Contrariorum eadem ratio. 46'. p. Contrariorum cohabitatio, ii^i. f. Con- INDEX. Contrariorum concurfus. so./. Contrariorum genera, quatuor. Cetroverfia ambigui, fcripti, &jentetia. 22 ,p.m. ControT^erfia ex cotiirarqs legibus, ibid. Converfio quid.i^o.f. CopuUatio, 143.®. Cornutusfyllogifmus, quidtioi.p. Corporis bona 3 ^tTuQYUTtl y epr fententiarum figura-146.f. Creber voediim concurfus.iSj.p. Criminis purgatio quo modofiat, z6.p, m. Cumuluj.ioz.f, D Definitio quid' ys>p. Yniefiic di^jidbiam. Definitionum duo genera, j^.m. Definitiones ex omnibus locis. Definiunt fipe oratores,'&poni)i per dtf criptionem. ^$.f. Definitiones congiobaits.-$6.p.. Definitio perfeSiararo ad ampiificandu ad bibetur, DeleBatio ex jocis moyetur.t i$.p. DekUus verborum ini tiu eloquStiiC. 1 1 2.p Deliberatio quid. 2;.p Deliberatio undefum.z tur.i^.f- Deliberationis partes fuaf 5io,&dijJuafsio_ iS.p. In deliberatione ,qua. fpeBanda. iB.m. Deliberatio tempus fu turumfipeBat. ioidem- Deli INDEX Deliberationis fin,is dn plex. iS.f. Ueiiberantium animi divirfi. Deliberantium mores pracipHC intuendi.ibi dem. Beliberatio fere nuqua narrationem exigit, 8I. Demoftratio quid. f- Demofihenes GracorA oratorum princeps balbus.zij.f, Demojihetiis iudicium de pranuiiciatione. 2‘}6.p. Demofiheni oranti memoria defecit. 2 q6.m Deprecatio in indicio quid. 2y. m. Deprecationes ad quod genusfpeSleut.x i.m Deprecatio §vel Obfecratio.i$9.m: Depulfio triplex. zz-f. Derivata digrefm quid. 66.pM Defcriptio quid. 55./i Deferiptiod confequeeibus.6^.p. Deferiptionis dijferentix.^S.p. Dialogifmtts quid ,& quo referatur.iS6.p Dianiasfigura, ij8./^ Dicanicon genus, i^-p- Dicendi ambiguitas quii ,df quotaplex i']6,m.f.& [eq. Ditta peracuta unfie ducantur. i &feq. DiSlionis monofyllabee, aut difiylabiO coutinuatiofugieda.iSj Differentia quid.e^s.f. Digrefsiones quk.6'j.p Vndefumantur. ^6.f. Digrefsio quotupkx» 6^.m.f.&feq. Dilatatio fententix , quo- INDEX. quomodofiat.ijo.f. Dilemma quid, lo i.p. Dilucida, oratio ,quid "upUx.i'jc\.f. Dilucida orationis vir tutes, Dilucida pronuciatio, qua.z l8.p. Difcrepatio fcripti, & voluntatis. 22.p. Difcrimeii interfitnilitudinem, &comparationem. ^6m. DlfiunStio quid.ii^s- ^ Difpofitio qmd,& quo tuplex.j 1.m. Difpofitionis partes , ibidem, f. DifpofitioHh ordo qualis anatura,ibid. DiJJentanea qua,^8.p Dorum partes, ibidem, in quo differant. 45 m. corumargumen.. ex his am plijicatio.ibid.f. DifsmiUtudinis argumenta. ^T.p. Difsitnulatio. 13o.ml Diffolutio quid. 148./* Diffoluta verba.i^^.p- Difiuadendi materia unde fumatur. 28.p. Difthica virtutu altus comprehedetia. 228 p.m.f. Difiributio. Vide partitio. Di^ributio totius in partes,quid. ^i.f. Diflributiones poeta, rum, quo referdtur- ^i.p. Divina teflimonia.So. f' . fiegari nonpoffunt.61 f- Divi/io quid,(i^ quotuplex. 5 1 Divifio qualis. q^.p.m Divifionis,& partitionis difcrmcH. 53.w/. Divifio generis in formas.^ i.f. Divir,» INDEX. Divijid ex caufis. 5i.f. ex elfe£iis. 52.?». ex fnhjtUis: ^i.f. ex adjatitiis.ibid. Dichimus pes oratorit4si;» 2.f. Docilitas unde dnca^ Dubia caufa quomodo tractanda. 76'. m. Duplicata verba unde dicantur. E Ebrietas tnemoriano- Cct.lQ^.f. Echo ad anadiplofun refertur. 142. m. Ejfetla quidfint 3<?•/• Effectorii genera, ^q-p. Efficiens cauf.t fponte, ifr non fponte. ^i. ni, Egrefsio quid. 6^.m. Eiegdtia quid fit. ii8.p Eloquutio quid.wq.rri'. Eloquutio pars S.bctorica propria,&pr4“ cipua.ibid. Eloquutio quibus rebus confiet, \iq.f Eloquutionis dignitas 11i.m. Eloquutio propria Ora, toris.wq.f. In eloqnuchne triafpe Urnda. ibidem. Eioquentiie dignitas, 11q.rn.Sq.m.&feq. Eloquentia fludik ampleSendum.ibidem. Eloquetia auxilio ubique vales orator, 247.^. Eloquentia membra^ quinfte,vide Inftru menta Rhetoris. Eloquentia natura,arte ,imitatione ,& exercitatione comparatur, q. f. Eloquetia oratorispro pria.ii q-f Eioqueiftits origo ejl ver- INDEX. verborum deleSus. Ii8.p. Eloquentis Ims du£la ab omnibus locis to picis Bj.p. &feq, Eloquetis utilitas ,& jucuditas.^q.m. & feq. Eloquentis thefaurus mernoria. 203. Elypfis.ij^.f, Emendata pronuntiatio qus. 25y.w. Emcnciens fuperjeUio quid.IjZ.p. Empedocles primus Ebstorica autor.i.f Enthymema quid, m. In quo differat dfyllo. gifmo. ibi.f. Enumeratio quid, i02 /• (.P' Quibus modisfiat. 10 ^ Quddo ncceffizria .106'. p. (io6.p. Quid i/i ea cavendum. Enumerationis varia tempora, 106. m, Epagogequii. 99- f Epanalepjis. 1.^2, f\ Epattaphora. 1^.9. f. Epanaflrophe. 141.p. Epanoios. ibid, Epanerthofis, 146'./. 168. f, Epeuthefis. 118. f. Epibole. Epicbxrema tji breviter cornprehenfa ra tiocinatio. i00.«. EpidiVtico genus, 1^.p Epigramma ,in quo Echo rtfpondet.iyi m. Ejus partes, ibid. Epiphonema.ijo.f, Epiphora.io^o. f. Epithetis quando ,& quomodo in oratione utendum, i83.p. Epitriti quid, 191. m. Epin^uxis. 119 m. Ethos quid) edr quomodo INDEX. do A^eCcus excitet. 1 1 o.f.&feq. Etbymologia quid.^^f Ethymologi.i vaietflu rimumud iocadum. ibid. m. Etbopeia quid. Evathli ditema. loi.f Eventa ,vel eventui qux-lS.f.&feq. Exclamatio quid, & eius, vfusvarius.\6$ m.f.&Jeq. Excurfus quid. 6^.m. Excufationes ad iudieialegenusfpcSant zi.m. Execraiio fub exclamatione continetur. 11o.p. Excmpiu quid. 44*/’* Excmplorumvarietas. ibid.f.& feq. Exemplum-argumeuta tionis pars non eji. joo.p. Exemplorum vfus feq.^^.m. _ Exercitatio quidhl-ps Exercitatio artis perfetiionern confumat ii.m. Exercitatio efl maxima memoriet arSm loj.f.&feqi Exhortationesad.qnod genus caufarumper tineant. 18.«?. Exordiendi ratioprisflantifsima.yy.f. Exordium quid,& qui bus rebus confieti yi.rn. Exordia *"^nde aptius ducdniur.yj.m. Exordia qualia ejfe de beantijB.p. EXordioruih vitiafeptem ys-p- Exordiorum vitia,qHa ratione fugienda. 2o.p. Exordium in genere iit ditiali undefumendum. 1NE» EX, dum.ibid. m. £xordiotd vbiq;tn ofa tione admifcentur, -Exordia in genere demojirativofmC rndxime libera, do.m. Exordia in deUber.ttione, vel mdiafdt, vtiirevid.ihidy ' Exordia ex eartm vifeeribiis Hafci debhi &quomodo. Bo.m. Exorn-ttiouis finis, 2 f, Exornationis partes duxiy,m. Exornatio qualegenus amplifieationis* requirat. 201 .»». Expebiatio ,ut exatetur.m.f. Expolitio quid.i 71i/. F pamxd fcriptio.^ S.p. EiUionlsfigarX, 16sip Eidem dikfiibus abrii rbgare,6i.f. Figura quid. 15 8,m, Figurarum,&trdporu, '•difcnmen,ibid: Figutamm genetajih Figtiraru 'utilitas - 1 5z in. Figura lexeos quii, & quomodo afiguris Dianias difiinguais iur.ii^.f. Figuix nimerofx qux2 - - ; Figiirx verborum,quibus modis 'efficiatltur.i$ 8.f.. FigurX verborum quid 'conferant orationis Figiirx fententiarwn» ’qux.i$yini In quotgenera dividatur, ibid. Figurx iquafiwnt per \Adji£iione,vel Detratiionem, ii Sii- INDEX, • M.etaphoriivls multi-, picx.i 24 p. Metaphorae vitia, iz6. f.&feq. Metaborafumi potefl ex omnibus rebus,, Metiphora pulchra n^.p. De metaphora quare plura In verboTraf latioy Metaib-i/is quid.X^i.m M-thotlus pniUetia adf confrmandu, ^z.p, Metonymia quid ,& quibus modis fiat, Meionymia modi uti- Us ad memoria ar- ,tificiofe imagines,, z1S.p, MetonymiamKhetores, Hypallagen appellant. l 55 ./. Metonymia modi omnes ad qtiatuor re„ vocantur, rij, u, Mimefis. ili-f, Miofis. il l-p, Miferationesunde naf cantur.ioS.m. Mixtura verborum. iSo.j». Modus facilis ad componendas orationes, 9^^P- Monofyllaba multa, vel dijjyllaba non funt continuanda in oratione. iS jf, Monofyllaba vox pe. riodum non claudat i%%,p. Motus animi. Vide. affeOius. N Narratio quid,fit. 2o,f Narratio argumentis ve}tita,<&affe£tibus, plena.Bz.f. Nar INDEX» y^arratio triplex. 8i. m, 'Narratio fkaris ,dulcis, brevis, aperta, &probabilis, ibid, f.&feq. Narratione quando,^ quqrtiodofit utendu. ibid.p. Narrationis virtutes quatHor. ibid,f.&‘ fequent. Narratio hiflorica.ibi. m. Narratio poetica ,ut collocetur,ibid. Narratio oratoria, ibi dem,f. Natura rinagna,\oq.f Natura dona qua.q.f. Natura dona fiunt arte meliora, S.p. Necejjiriu dicitur id, quod magni inter efl zo.f. Neg tntia qtm. 49 p. Cui figura adlh£reant. ,150./. Notatio quid.$9.p. Nota ad memoriam ar tificio[a^.izi-p. notatioiie asrgument!im.$9p. Notio communis. 5z.f. Numerofd oratio quid, lig.m. i^o.p. \ Numerofia orationi & poema eifdem pedibus temperantur, iSp.m. Numerojk oraiieniis vi tia qu<e. epr fequent. Numerus orationis fi femper efl idem viciofus.i^o.m. Numerofa quando, fia fpote efficiatur ora tio.iS^.f. Bumerofafigurtc qu&. ir^j.rn f.&feq. Numerus membrorum cujafnodi efie debeat. ijS.m, S5NuP- INDEX, Nuptiales orationes , ad quod ^enus fpe~ Bent.iz.m. o obliqua coUocatio.i^z P‘ Obliviofi curfenes, piteri zo^.m. - Ohfcura caufa quomo- -do tra^.ifid.i.j5,ft Ohteilatio.iS^.m'. Occupatio quid.iid.p Occupationis locus ubi ibid. Odia unde incitentur. 1oS.m. Officiu Rhetores.il. f. Operis dijlributio.^.p . Opibus quomodo usen~ dum,i6,p. Optatio quii.i%^.p. Oratorii rnxterix.i t.f Orator ubij te valet. 247-W. Orator quomodo fuadebit.iS.f. Oratoris argumentationes quomodo ira Ujnda.9^.p.97.m. Oratiofufuha. aoo.m_ Oratio illiiflris.199.ra Ofiitio ,quo clarior eo melior, Oratoris propria perfpicuitas.ibid. Orator ab eloquentia elo.qucs appeilatur. ijj.m. Oratio -non debet dectefcere.iSS.p. Oratio quomodo ,& quando fuapte natu ra nuraerofa efficta tur. 189.0/1. Orationis prima virtus eflperfpkuit as. 18 1 .p. Orationis Rhetorica p.iri-es quatuor.yz.p Oratio,ut ferveat quid faciendum.ii^.p. Orationis componenda modusfacilis, ^uti - ur- INPEX lifsmns,S2.p.&fe. Orationis, qujt raibns conflat, yis,&q'M- licas.ijS.m.&flcq^ Oratio libera ,&exprejfla,qa£.6i.r/$. Oratione nui^erofa, quandojtobis utendum.2oi,n>. Oratoria narratio,%i . Ordo verbqru. 181. m. Ordo iit memoria arti fyiofa Htilifsimus. 21^. m. Qrdo in oratione nuitqua mutddus. 186p Orta de cao/is. 16.f. P Tatoses ,wl pnanes quatmr.t^i.M, “Paragoge. 218. m. “Parakpfls quid. 162. ? ParapVQfdocbia. iij./ PaXecbafis quid.'^ 5m “Parcthejis l6ga.i8o..f. Taruaqust..^'^.ft “Parifofls quid, ti9-f- Paronom:.fia. 146-/'- Qmtuor modis efflei- 'tur.ibid.m. Adparonomiftapertfl nent alluftonesjb.f. Tarrhefiajiqip. Partitio quid rti Pariuionis,&diyifionis di fcrimen. 5J Partitiones oratorum, quo referatur. i2.p. Pathos quid, &ut affeBus exiitet.iio.f Pecunia rerum omniu caufi effciens ,non fponte.ii.f Periodus, iji. f.&fequentibus. Periodus quibus ment' bris coflare debeat, ii8.p. Permifsio quid, \6o.p Permifsionis ,&con. cefsionis differentia ibid-f » Ter- INDEX. TermulatiOffeu inver- ’Pe) iphrafit, Verlphrafis poetis freqitentifsimatibid. 'periodus habet mebrn minimitm’duo,ftepe etiamplura-xj^.m Qaatiior velat exha^ metris verftbus qoftare debet, ibii.f, "Periodi initium. medium, &finis qualia, ipj p.m. Perifologia .135.w. Peroratio extrema 0-. rationis pars. io2.f.. Perorationis affeblus, 115.p.m.f. Perorationis partes, duie.ioi.f. perfona dquibus rebus laudetur. \%.m. &feq. Perfpicuitas oratoris propria, jy^.m. Pes quidfit,i$o.f Pedes duarumfylobaZ rum funt quatuoribidem,- Pedes trium fylabarH. obto.ibid.f. Pedes ex his compoftti varij'i pi.f. •Pedes initio aptiores Pedes quibus media te perantur, icjr. m. Pedes qui apte periodum claudunt. &feq. Petitio figura quid,& quotupiex.l 53./’. Petitiones ad quod caufarurn genus referantur 18.m. Petitionis varix fpecies.m-f Petitionis membra, ibid.f.&feq. In Philippi nomen vituperatio. 59-/. Ploce quid.ie^^.m. Poetarum diflributio- INDEX nes quo referanturi Toeta locorum defcrip tiones ficere tenentur, ^j.m. Poetica narrationi, m. Tolyptetvn. 14 5 . . Polyfndeion .148./’. VrMijio quid, 145./’. 'Sradicatu quid. 6^,p. 'Pr^iffdkia qu% dicantur. 9 I•/• ‘Prajudiciorum-, tria genera.ibid. Tvamijfie-qud.pt .f. Tratetido quid. ikz. Ptatetmifsio. ibidem'. Tiojcis attificiofpmemori^.izS.p.&fequeiit. Tfiticipium orationis quid. 7z-m. Principia in exornatione maxime libera -S 6. m. Principia in delibttatione, yd nulla,yd brevia, ibid,- Privantia qua. r^S.m. Produbla digtefsio.6=) Pro/ epfis quid. i6i.p. Vbi collocetur, ibid.f. Ejus ufuSjibid. . proKO minatio.134-/. Pronuntiatio rpMd, & qualis ejfe debeat. 2^6.p.m. PronmtiatioHis laus, &utilitdsdbH.- Ptontittciatiotiis vittu tes.z^q.p.^ Proportio qjtid* iyj-p. Propofitu quid fit*i 2. Vropofitio quid.^i.^p. Propofitio fyllcgifmi pars ,Thrfs cft apud B.hetctei.9$.p Propofitioncs Hypoihe tica.r^i.m. Viopcfiticnis approbatio. 9^. m. l^ofvpopieia quid ,& quoiuplex, 16^.p. drfq. Pro- INDEX. Trofopopaia magnam -pim habet in oratione.ibid.m. • 'Profopographiai57•/i Troths/is.ziS.f. Troiagar^ dikmma, l.01,?«. Vrotbo^t-ngma.i^tf m Proverbia vulgata per Allegoriam efferutur. Iip.p, , Trovincite ii quibus re biis deferibdtur* f.&feq. 7ru4e>iti£ partes, 1 4 , m. "Purgatio quid.i€. p. Quibus rebusfiat. ibi. Pueri cur .obliviofi. 204/.. Pythagorii Syrabola» ijo.p.,Q, QuaHio definita. 11.f. Qualitatis flatus. 24?» Qualitatis pattes dua ibidetrii {fi Qualitas ahfioluta-i^. ^alitas ajfiumptiva, qudtfit.i^.p. . Quatuor in nhetore cofidetandi. 1 1 fi. R katio interpungendi petiodi.xqg p. i^atio coatrariorumea dem.^6ipi 'Ratiocinatio, log.m. Ratiocinatio brevitei compteheifi-.ioo.ni 'Ratiocinatio iiicreme. tu,vel concefisio ap~ pellatuTi 1op fi. Ratiociuafiionis pattes quot.ibid.pi Ratiocinatio figura. QUiOiiio infinitai l.rn. Quxfiiones ireSf itfifi 157.?». Recapitulatio i02.fi.- Kefiutatio ad confirma tionem INDEX. tionem Teducitut. lOZ.pi Refucatio confirmatianem pVMedn,&fuh fc-quitUT.,! Q1.m. 'Regiones dquihiti rebui defctibdtkSi 55 Regnfsio quid, i^i.m Kelata qu£.q6.f. Remedia tnemosiee au~ gendx.zio. f'.& [eq. Remotum atgumetum quid.66:f. Repetita digttfsio.6S, Kepetiiio /tmiiis ,6^ ejus pattes.ii^.p. Reperta verba. i22.p. Repetitio dijsimilis,ec eius meanbra.xa^i.m Reprebenfiones ad genus judiciale pertinent,! i.f. Repugnantia qux.q^f Rei trabiddx juma.exotdiofubjicitur. 73.f Rerit magnaris 'duplcX gentes, uto q.f.&Jeq. Rerum ufu magnarum tria genera ad am- 'plificandum.ibidi.i Reium amplificatio HU defkrnatHr.6j^.f. Res neceff..ri£.y).p. Res fquxperfonam commdant.^.f. Rm magnx maiorem attentionem concitant.f^.f, TRefpbjiofigura. 158^/ Keticentia. iCy.m. Kevocatio fui ipfius. iiSH.fV Khetoiica qt id.p.m Quatmx rebus cempa- Tatur.q.f B-hetoncx officium,finis,materia,& inf • trumtatum.ii.f Rhctorica eloquentia diSaab eloquntione-iiq.f, (1. Rhetorica autoresvatij Rhetorica coflat natura, arte^^c.jf. INDEX Kbet^xlca paxtes quin que. iuf. In t{hetote,qu£ confide randa.ii. s Sdcletas omnis memo-> xii&nocet.iQ^.f. Sapientia copiofe loques Khetoxica.q.f. Saxcafmos quidA^i.f, Senec£ memoria infigjih.io^ m. ' Senes cur memoxia vdciilnitAO^.f, Sentttin quomodo dmplific£tur.6^.p. Sententia diQio. i^p. Sermo deQis pxobabiiis, i8 1 Sexmo, qito claxiQX ,eo meliox.iq%,m. Scripeum,&fetitehlid quid.lz.p. Simboyleuticon genUs quid-j^-p- Similitudo quid >& quotuplex.^i.f. Similitudo dtffextdco paxatione^&in quo Similitudinis ,&metaphora difeximeru Similittidinis fpeciesi txes.yi-f. Similitudines poetatu 45 Similitex cadesa5i-m ^andofit vitiofu. ih, Similtex definens^ibidi. Simphee quid, iqi .p» Simulationes quo tefetantuxA 6z.m. SyilbgifrfiuSi^y.m.feq Sylkgifmusjquibus c6 flet partibus ibide, Syllogifmi partes comutaxi ab oxatote folent.^q .m, Syllogifmoxum figuxd tres p6.m- Syllogifmus cornutus efl dilemraaAoi. pi Syl- INDEX. Syllegifmommcsnclufio direUa. &feq. Syllaba diBibnis fTM- cedentit nltm.t 'fmtfequmiisfrim» 187/, {p. SymbohVytagor^.ilo Symoiddes Chius memo ria isnificiofa invdtOUljO.fi Syncope, z18f.. Synecdoche quidA^ 5p Synecdoches modi vafeq. iyriecdoche verbornm exornatio, 16g.f,- Synecdoches fpecies ,Antonoinaafta.\ia^.M Syuichioftis qtiidA$Q f .tynonymia'qua.iy8.p lyz.p. Synonis infinuatiodmniupuIcherrima.qtS Solxcifmus quid ,&• ^uandofiat.ij^.f. SpeciesgenerifnbjsBii S’-f- __ Statas quid/it. i3,pi Status Htide nafcaturk ibidem. Stylus numsrofusASy Stylus dicendi magifter.ii.m. Styli boni pattes.iSl. p.20i.f.&,feq. . Stylus numerofuS sia^ turalis quid, i8$.m Stylus numerofus Arti ficiofus quidfmiso. Styli Humerofi vifiac Suadendi partes qua* tuor^ti .tn. Suadendum qtiomodOi iS.f.&feq, Infundendo difiua-^ dendo, qua adyerti .da.ig.p. Siurfor qualis,! t.f. ’Subjeffio quid, &quibus 'modispiat, 156’, p,& m. Sfibjeffum 'quidic^ 5.rti TSi«4>