Aelii Antonii Nebrissensis De institutione grammatica [sic] libri quinque
Full text
A D. Francisco Cepeda, Regio in Archigymnasio Ma- LH "ANTONII | NERRISSENSIS — | DE INSTITUTIONE GRAM MATICA LIBRI QUINQUE. Nunc, xdenuó quàmplárimis , que irrepserant, vitiis ""expurgati , ac in pristinum fermé restituti RI Latin, Ling. Professore , necnon Reg. Lat. : Matrit. Academie Socio. e 4. frs MATRITI: ANNO uc NU Ca SUMPTIBUS SOCIETATIS !
w^ " à ^ v Y * r" * t 3 ^ ES 8 h hau, c — - à i EE ^, hats re M , wi vdd ^ » s | : - c0 id tel 1 "i Pax dt —- ' 4 ms » Ld «C Aet i L "
CTUM AR TR T TREAT UU N ME. RANTS BRIMEMMP Ne ^ £u Suma del Privilesio. . | "ene Privilegio el Hospital Generál de T 'esta' Corte; por juro: de heredad , para poder imprimir el: 24rze de z4ntonio de INébrixa , con-'prohibicion de que-otro: ninguno le'pueda imprimir ; só las penas contenidás er'el original, despachado en el Oficio -de'Juan Vazquez 'el'afio 'de mil quinientos ynoventa y ocho. ' Hu «S1 Tiene asimismo Privilegio perpetuo para imprimir; y vender el dicho Arte en todas Jas Indias, Islas , y Tierra-Firme del: mar Océano; con prohibicion de que ninguüa otra:persona, sin Poder del dicho Hospital General, le pueda imprimir; ni vender, como mas largamente.consta de — su original; despachado enelOficio dePe- — dro Ledesma ; cuyos Privilegios tierien cedidos dichos Reales Hospitales 4 la'Compaiiia de Impresores y Libreros del Reyno, en virtud de Escritura otorgada en veinte — y uno de Mayo de mil setecientos y setenta-ante Manuel Pinar , Escribano Real en la Villa de Madtid, -- (0002 25 i965) io P", i3 E Y (us ; C", ud odaatezael Jr de f. &- e FX. o É- | 9 (rd Pl E dep) vd SER. | ORE (4 Aa fer. Ad- | m ex L: L rd. * Te Leord.v, PR t Cm ^ PAL bibet E
"Aduertencia provechbosa. | Rue impresion ván;acentuadas.to- » !, das, Ó. casi.todas las. palabras. Lati- - nas, que suelen pronunciar. viciosamente los principiantes, y:aun muchos de los mas adelantados en la: Gramática. Y- para que $e logre el buen fin. de esté molesto traba- — jo.será conveniente. que los:: Maestros de —— — Latinidad adviertan desde luego 4 sus: dis- : 3 ;dicciones latinas de tres, J Áo» * " Sp eL a ri Tw eR "x PL, LEM poer mds LIC 9 Par : "í Bs v PC IS DEUM 4
—-— 0 — 5 " QN; e. y £4 ses det ode "ig ud x DE NOMINUM; ET VERBORUM INFLEXIONE. LIBER PRIMUS. ^". DE LAS DECLINACIONES m ENG de los Nombres .$ ubstantivos,. L^ Declinaciones de los Nombres son eihzdi Ea IN AUS. primera, que :hace el Genitivo en e diptongo, — como ZZusa , Muse: La Segunda en 2, comó Dóminus, Dómini. La tercera en is, como Sermo, Si nis. La quarta en-uf , como Sensus y Sensüs ,6 ceno us como Genu , Genu. La quinta en Eo kx en es, como Dies , Diéi. Exemplo de. la primera Decnacion. INümero Singular. Nominativo ; Haec: Musa. Genitivo , Muss); Dativo, Musz. Acusativo , Musam. Vocativo , Musa. Ablativo , à Musa. Numero, Plura. Nominativo , Musa; Genitivo, ;Mustrum, Dativo, Musis, Asséstóvo ; Musas. Ns vc 4 Do" E rA zi à e D MEe- DT Ablativogà Musis; is i M LÀ Exemplo de D" -segu à Declinación. X s Nümero Singular. es Tea Nominativo, Hic Dóminus. - LEE. Geniti '0.j "Dómini Tu j Dativo ;' Domitoct nr Acusativo , Dóminum Vocativo ; Dominis eA eo Ablativo ; à, Dóm PETS ES "d * 3 Námeso Plural, Nominativo ,. Dómini, ^ Y Genitivo; bostes. p c du
APR ILI - 1 E. $ | , i k 6 | Delnstit. Grammatica. Dativo , Dóminis. Acusativo, Dominos. Vocativo , Dómini, Ablativo , à Dóminis, Exemplo de los. INombres INeutros de la segunda Declinacion, |... Nümero Singular. "Nominat; Hoc. Templum. Genitivo , Templi. Dativo, hmeniptos Acusativo , Templum. 'Ocativo,. "Templi: - Ablativo , à Templo, Ed AMNámeró. Plural, — Nominativo: » Templa. .- conim e tene "Tetaplórums tivo., Templis, Acusativo , Templa, - Wocativo , "Templa. E à Templis, cse de: Ja: tercera Declinacian. Nümero: Singulaf. zspiomiostivo Hic Sermo. — Genitivo; Sainiapiu: R3C - Dativo , Sermóni. 5.5 ^ Ea. Sermóvem.; g5 : Vocativo: s Serm. ; Ablatiyo,. à Sermórie; dA c Numero Plurál, Nominativo , 5 MEM C'enitivo y. Sermónum. ode e » Dativo j Sefmónibus. Acusativo » Sermónes. Vocativo , Sermónes. Abistivo ,- à Sermónibus. Exemplo de log Nombres Neutros de. Ja tercera: |: Declinacion. Singular. Nominativo, Hoc Tempus. Genitivo , 'Témporis. Dativo, Témpori. ' A cusstiv ; Tempus. Vocativo; Tempus. Ablativo, à Témpore. c C Plural. . Nominativo , Témpora. Genitivo, Témporum; Dativo; 'Tempóribus. A cusatiyQ , T émpora. Vocativo ,. Témpora, Ablativo, à Tempóribus, Exemplo de la. quarta Declinacion, Singular. Nominativo , Hic Sensus; Genitivos Sensüs. Dativo ; Sénsui, ^; MUS , Sensum.. Vocativa ; Sensus. Ablativo;: à Sensu. Lin d Plural. NotminsHue (Sese i f t Genitivo j Ségsuum; ^. Pa-
Dativo , Sénsibus. Acusativo , Sensus. Vocativo , Sensus. Ablativo ; à Sénsibus. Exemplo de Jos Nombres Neuiros de Jà quarza Declinacion. Singular. Nominativo , Hoc Genu. Genitivo, Gru, Dativo , Güni: Acusativo ; Genu. Vocativo ,' Genu. Ablativo , à Genu. Plural. Nominativo j:Génua. Genitivo ,. Génuum, Dativo ,. Génibus. Acusativo , Génua.. Vocativo ,. Génua:: Ablativo, à Génibus. JIxemplo dé là ouiüta Declinacion. Singular. Nominativo , Hic- Dies. Genitivo, Diéi. Dativo , Diei. Acusativo , Diem. Vocativo , Dies, eod à Die.. | Genitivo" Brevis; - $45 | Acus. Brevem 4 & Brive xL. PF. "Liber Primus. y Dativo , Diébus. Acusativo , Dies. Vocativo , Dies. Ablativo, à Diébus. Exeniplo de /4djetivos de la primera, y segunda Deciinacion. — Singular. Nominativo, pen Bone, Bonurm. « Genit. Boni, Bone , Boni. Dativo, Bono, Hore; Bono; Acusat,- Bonum ; Bonam, Bonum. Vocat.Bone ;Boná, Bonum, Ablat. à Bono,Bont Bono. - Plural. citm Nomin: Bosi, Bonte, Bona: | Genit, Bonóru lonárum, t Bonórum 4 770 Dativo, Bonis; - " Acus, Bonos, Bonis; fo Bona. Vocat, Boni, Bone, Bona, Ablativo, à md 3 MES po Nomin, Hic, & Hsc Brevis, & Hoc Breve 3 Dativo, Brecl. ei s Pg Vocat. Brevis 48 Breve: e d wes
d TS t4 De Instit. Grammaticze. Cinco compuestos. de. Quis, que tienen ja composicion 4 despues de éj. uro: Singular. Nominat. Quísnam, Quaenam, Quódnam, ve/ Quídnam; Genitivo ,. Cujüsnam: ativo , Cuinam. i Acus. Quémnam ,; Quámnam , Quódnam , ve/ Quidnam: Ablativ. à Quónam , Quànam , Quónam , ve/ Quina ais : 1 Plwal. | 11209. "4 : Nominativo , Quípami , Quenam ;-Quznam.. eov 3 Genitivo , Quorámnam , Quarümnam , Quorámnám, Dativo, Queísnam ;. ve/ Quibüsnam., : Acusativo , Quósnam, Quásnam , Quxnam. : Ablativo, à Queísnam y ve/ Quibüsnum.' [gto AR ic pejfyius V Singular. i - .; Nomin.Quíspiam, Quepiam, Quódpiam, ve/ Quídpiani.. — . 7Genitivo, Cujüspiam. Dativo , Cuípizm. meis: Qüémpiam, Quámpiam, Quódpiam,ve/ Quídpiam. . blat. à Quópiam, Quápiam , Quópiam, ve Quípiani) CER Me. Y Plural. jbni ominativo , Quípiam , Quzpiam, Quzpiafn. Genitivo , Quorümpiam , Quarümpiam , Quorámpiam. : .. Dativo; Queispiani, ve/ Quibüspiam..- n ^. Acusativo , Quóspiam , Quáspiam-, Quepiam. Ablativo , à Queíspiam ,.ve/ Quibüspiam.: n Lee —iuO Wingulat; 90 . ort) 4 :25fdÀ Nom. Quísquam, Quasquam, Quódquam, ve/ Quídquam., , Genitivo ,' Cujüsquam. Dativo , Cuíquam. ^. sAeusativo , Quémquam , Quámquarti' Quódquam , e£. uec Ouidquam. 3:0 , Q V mimóuc j9 «Y - Ablativo;à Quóquam, Quáquam, Quóquam, ve/ Qui-. quam. . fs (X s^ BA F* , M SS PlurdlAso ; 21920 Held A 2 Nominativo , Quíquam, Qusquam , Quequam. aT C055. Genitivo, Quorámquam , Quarümauani, Quorámquam.: S Dativo , Quetsquam, ve/ Quibüsquam. SS Nr AIRE E DIM Acu- "x $34 6C COUPE €— T REPE. NC CRPVREEU MEETS HmPSES
S Liber Primus. -.. IS "Acusativo, Quósquam, Quásquam, Quzquam. Ablativo , à Queísquam , vel Quibüsquam. aor rr deri C. Ave V Nominat. Quisque, Quaque, Quodque: y vel Quidqué) Genitivo , Cujüsque.- Dativo, Cuíque. Acusat. Queniqugs Quamque, Quodqué, vel Quidque. "blativo, à- (Quoque, Quaque ; Quoque , vel- Quique. Plural. / Nominativo , Quique , Quaque ,. Quaeque. iind er Genitivo 3 Quosienqua, Quarürique ,, Quorámque. Dativo, Queíaques vel Quibüsque. Y Acusativo , Quosque ; Quasque , Queque. Ablativo , E Queisque, ve/ Quibásquei . - «Singular. uitódp Nominativo , Quisquis, Quidquid. - Genitivo , Cujuscujus. A d. Acusativo , Quemquem, Quidquid... 4 0005s 07; T Ablativo , à Quoquó, ve/ Quiqui. Plural.?. Nominatiyo 5. Quiqui. Dativo , Quibusquibus. Acusat hee ipen Ablativo, à (Quibhsquibus. SACS ny ovinn EM Orr 05 cinco compuestos de Quis, qué tienen la: compi sicion antes de él, los quales tienen en a la.femenina t ": zerminacion del. Nominativo de Singular , sino e$ Ec2 .— quis y Numquis ,.que /a tienen.en a y:en e, T 20dos 29 cinco tienen tambien solamente. en,a la neutra termi nacion de/ Nominativo xy ZAcusativo del Plural. tx €&Ef dd md " Singular. Nominativo ; Aliquis; Aliqua ; Aliquod , vel Aliquid " Dativo. Aüidakof joy Genitivo, Alicáj us, | Ps e Aliquo;, Aliquà, Aliquo , vel. AM f Dativo, Cuicui i Genit. m EN CUR tivo , Aliquem ; Aliquam ; Aliquod , ve7 Aliquid. E pus
16 De Instit. Grammatica. V enniPIura, ,isopsor! Nominativo, Aliqui ; Aliquz , Aliqua. : FDUUSA Genitivo, Aliquórum ; Aliquàarum, Aliquórum. — Dativo; Alíqueis, ve7 Aliquibus.. "0 Acusativo ,' Aliquos ; Aliquas ," Aliqua. Ablativo,, ab Alígueis ; ve/ Alíquibus. jii; ^ ups Singular. (co0pouty HEIC Nomin. Ecquis,Ecqua, ve/ Ecquz,F.cquod, vc/ Ecquid, Genitivo , Eccájus.- ——-Dativo, Eccui-^'- Acusativo, Ecqüem , Ecquam, Requod'; »e7 Ecquid, Ablativo , ab Ecquo;; Ecqu4, Ecquo , 2e/ Ecqui. ^^ SERpESO Dura], . Supzou oV CUD Nominativo , Ecqui ; Ecque ,. Ecquá. Genitivo , Ecquórum , Ecquàrüm , Ecquóram. Dativo , Ecqueis , vé/ Ecquibus. | : Acusativo ; Ecqüos,-Ecquas , Ecqua. - . Ablativo, ab Ecqueis ; ve/ Ecquibus. PF ^" E UN Singular. * Ue Nominativo , Numquis ,- Numqua , ve/-Numquse, Nani? quod , vel Numquid: "T T avia Genitivo , Numcáüj:s. Dativ; Nürmcul,. * i1oc6 Acus. Numquem, Numquam, Numquod , ve/ Numquid, Ablativo; à Numquo, Numquà, Nurnquo, ve Numqui; jin Pura]. à V 33 Nominativo , Numqui., Numque, Numnqua.: USUS Genitivo , Namquórum; Numquárum ,: Numquórum; ? Dativo , Nümqueis, ve7 Nümquibus. (33 | Acusativo , Nümquos.; Námquass Numqua, 55 S666 Ablativo , à Námqueis, ve/ Námquibus. Sineular. p Nominátivo ,. Nequis; Nequa:, Nequod', vef Nequidz Genitivo , Necüjus. ——— Dativo ; Nééàiz . Ácusativo , Nequeni ;; Nequam ; Nequod , ve Neqaid.- Ablativo, à Nequo; Nequà, .Nequo , se? N egi 4b lu-
Liber Primus. 17 Piural. Nominativo , Nequi, Neque , Nequa. | Genitivo , Nequórum , Nequàrum, Nequórum, - Dativo, Néqueis, ve/ Néquibus. Acusativo , Nequos, Nequas , Nequa. Ablativo, à Néqueis, ve/ Néquibus. " Singular, Mia Nominat. Siquis , Siqua , Siquod, ve/ Siquid. Genit, Sicüjus Dativo , Sícui. Acusat, Siquem ,.Siquam , Siquod , ve/ Siquid. ; Ablat. à Siquo , Siquà , Siquo, ve Siqui. üpalx Plural. J Nominat. Siqui; Sique , Siqua. Genit. Siquórum ,.Siquárum , Siquórum. Dativo , Síqueis , ve/ Síquibus. Acusativo, Siquos , Siquas, Siqua. Ablativo, à Síqueis , ve/ Síquibus. -Compuestos de Quis , que tienen Ja composicion antes, up y despues de é]....- 4 à | Singular. Tt Nominat. Ecquísnam , Ecquenam, Ecquódnam, ve/ Ecquídnam. outüs Umon : Genit. Eccujüsnam. —— ——— Dativo , Eccuínam. . : t Acusat. Ecquémnam , Ecquámnam , Ecquódnam , ve? - Ecquídnam. j Ablat: ab Ecquónam , Ecquánam , Ecquónam , v7 Ecquínam. TOP zd Plural. Nominat. Ecquínam , Ecquenam, Ecquenam. Genit. Ecquorámnam, Ecquarümnam, Ecquorámnam. Dativo , Ecqueísnam , ve/ Ecquibüsnam. Acusat. Ecquósnam, Ecquásnam , Ecquenam. Ablativo, ab Ecqueísnam , ve/ Ecquibüsnam. Cewitys B5 Sin-
IG De Instit. Grammaticz. Singular. Nominat. Unusquísque ; Unaqu&que ; SG QUITUARIUS vel Unumquídque. Genit. Uulüscujásque.-5-22:4L Diii LU sifcutquéz" Acusat. Unumquémque , ig eek iei e Figs que , ve/ Unumquídque. : Ablativo,, ab Unoquóque , "Unaqu&que , Uncddógdes vel Unoquique. Plura. | Nominat. Uaiqhtque; Unezquzque;-Undquzque. Genitivo," UÜnorumquorámque ; EE EEDETRRLMOENS Unorumquorümque. Dativo , Unisqueísque , ve/ Ünisquibüsque. .-.-Acusat. " Unosquósque ; Unasquásque, Unaqusque.: Ablativo , ab Unisqueisque, ve/ SECIETNOMEIIS: 'usc Quatro compuestos de Qui, Que Quod. "Singular. Sio f. Nominat. Quicümque ; Quaecümque , Quodcümque, Genitiv. Cujuscámque;—— Dativo, Cülóümquesa md Acusat. Quemcümque ; Quamólintque , Quodcámque, Ablàtivo , à Quocümque Quacümque , Quocímque. e A AmmouPural.. usa Y^ Nominat. Quicámque , Quzcámque , Quecümque. — Genit. Quorumcámqüé xdi. j euge ""cóámque. e TU Dativó, Queiscámque , ve Quibascámqtie. "Acusat. ;Quoscümque; Quascümque ,'Quscümque, - Ablativo , à Quse: vel Quibuscümque. vif ingulót. Nominat. rite Marieis Quoddam, vij Quiddgri) Genit. Cujásdam.- Dativo, Cuidam. Acus. rjr ce ; Quamdam, Quoddam, wel Quiddam. Ablat. à Quid Quadam , Quodam , we/ QM. MR /u-
si Liber- Primus. 19 Plural. Nominat. Quidam , Quedam ; Quedam. 32 - Genit. Quorümdam , Quarámdam , Quorámdam, Dativo , Queísdam, ve/ Quibüsdam. Acusat. Quosdam , Quasdam , Quedam. Ablat. à Queísdam, ve/ Quibüsdam. vc Singular. lua xu4 Nomin. Quílibet, Quzlibet, Quódlibet, ve/ Quídlibet, Genit, Cujüslibet. — —————— — Dativo; Cuílibet, Acus, Quémlibet, Quámlibet, Quódlibet, ve Quídlibet, Ablat. à Quólibet., Quálibet , Quólibet ,. ve7 Quílibet, Plural, Nomin. Quílibet, Qualibet; Quelibet. ^v 4.7 Genit. Quorümlibet, Quarámlibet , Quorümlibet;.. ' Dativo , Queíslibet , »e/ Quibüslibet. "e : Acusat. Quóslibet,, Quáslibet , Quzlibet. Ablat. à Queíslibet , ve/ Quibüslibet. visenidtio! . Singular. ^ — joT- .3inso ANominat, Quivis, Quevis, Quodvis, veZ Quidvis.. Genit. Cujüsvis. —Dativo, Cuívis. Acusat. Quemvis, Quamvis ; Quodvis , vel. Quidvis, Ablat. à Quovis , Quavis, Quovis , ve/ Quivis 5: | (o Plural. e | OvBecus A Nominat. Quivis , Quzvis , Quzvis. is OVBSIOA Genit. Quorümvis , Quarámvis, Quorámvis, . Dativo , Queísvis, ve7 Quibásvis. :; 1 Acusat. Quosvis ; Quasvis ,:Quavis.. AAblativo ; à Queísvis , ve/ Quibüsvis. Nombres /Adjetivos irregulares en algunos. casos. E V? Singular... Nominat. Unus, Una ;, Unum, | "ose ck Genit. Unius, ——Dativo, Üni* .;.. - Acus, Unum, Unam,;Unum.——Abl.ab Uno; Una, Uno. AME Ba Pju- Hi.
hu. a Bas 20 De Instit. Grammatic. Plural. Nominat. Uni , Une , Una. Genit. Unórum , Unárum, U nórum. L— Dativ. Unis. Acusat. Unos, Ünas , Una. ——Ablat. ab. Unis. ! Singular. Nominat. Solus, Sola , Solum. 2H Genit, Solius. Dativo, Soli. Acus, xu Solam, Solum. —Ablat. SE Solà, Solo. Plural. Nominat. Soli, Sole , Sola. —-Ó à; Genit. Solórum, Solárüm; 'Solórum. ::2Dativó Solis. Accusat.- Solos , Solas', Sola. Ablat. à Solis. Singular. Nominat. Totus , Tota , Totum. Genit. Totius. 2i nh sc pDativo; Toti. Acus. "Nus Hs diae —Abl. à Toto Jot) Toto, : Plural. Nominativo, Toti , Tote, Tota. Genit. Totórum , Totisum, Totórum Ju DRE Totis. Acusat. Totos, "Totas , Tota. Ablat. à Totis. Singular. Nominativo , Ullus , Ulla, Ullum. Genitivo , Ulltus. Dativo.; Ulli. Ncbistivo Ullum , Ullam, Ullum. Ablativo , ab Ullo j.Uiia , Ullo. "y^ Plural. NoMimadvE. Ulli, Ule, Ulla. Genitivo , Ullórarà j Uliram; Utlórum. Dativo , Ullis, Russi cust, Ullos, Ullas , Ulla, : Ablativo, ab Ullis. Singular. Nominativo , Nullus , Nuja ; Nullum. Genitivo , Nulitus. — —:—— Dativo , Nulli. Acusatiyo', Nullum ; Nullam , Nullum. Ablativo , à Nullo , Nullà , Nullo. zd NA ; Pla-
;Liber Primus. 2I Plural. Nominativo , Nulli , Nuile, Nulla. Genitivo , Nuliórum , Nullárum , Nullórum. Dativo, Nullis. Acus. .Nullos , Nullas , Nulla, Ablativo , à Nullis. Singular. Nominativo , Alius, Alia ; Aliud. Genitivo , Aliis. ————— —————— —— Dativo , Alii. Acusativo , Alium , Aliam , Aliud. Ablativo , ab Alio, Alià , Alio. . Plural. Nominativo ,.Alii; Alie. Alia. Genitivo, Aliórum j Aliàrum, Aliórum. Dativo, Aliis.—— — —-Acusat. Alios , Alias , Alia. Ablativo , ab Aliis. Singular. Nominativo, Alter , Altera , Alterum. Genitivo , Altérius,—————Dativo, Alteri, Acusativo, Alterum, Alteram , Alterum. Ablativo , ab. Altero , Alterà , Altero. Plura. Nominativo, Alteri, Altere Altera. Genitivo ;. Alterórum , Alteràrum, Alterórum. Dativo, Alteris.——-Acus. Alteros , Alteras, Altera. Ablativo, ab Alteris. | Singular. . Nominativo, Uter , Utra., Utrum. | Genitivo , Utrius. —— —— Dativo , Utri. Acusativo , Utrum , Utram, Utrum. Ablativo ,:ab Utro , Utrà', Utro. Plural. Nominativo, Utri , Utray Utra. Genitivo , Utrórum, Utrárum , Utrórum. Dativo ,-Utris. Acus. Utros , Utras, Utra. Ablativo, ab Utris. 3 B3 Sin -
WT ur 22 Delnstit. Grammaticz. Singular. Nominativo, Neuter ,; Neutra , Neutrum, ^: Genitivo , Neutríius. —Dativo, Neutri; Acusativo , Neutrum, Neutram ; Neutrum. Ablativo , à Neutro, Neutrà , Neutro. ^ ^.» Plural. Nominativo, Neutri, Neutre, Neutra. .90: 5506 Genitivo , dirán Neutrárum; ANeutrórum. - Dativo , Neutris. —b ats. Heo Neutras; Neutra. Ablativo, à Neutris. Singular. Nominativo, Utérque , Utraque , Utrümque. Genitivo , Ütriüsque. Dativo ; Utrique. Acusativo ,, Utrümque , Utrámque , Utrümque. Ablativo, ab Utróque , Utràque ,' Utróque. Plural. Nominativo , Utríque; Utreque , Utraque; G«eaitivo.; Utrorámque, Uta ume: Mie ostia ? Dativo, Utrisque; v je u13311 5.0 Acusativo, Utrósque ; Utrásque, Utidquis « o Ablativo , ab Utrísquess: i SS Singular. . LEA ovt Nominativo; Altéruter, Altérutra g yadtér trim; Genitivo, Alterutrius ; wel Misecunuenond Dativo , Altérutri. L Acusativo , Altérutrum' "Altérutram , 'ATtEdcraE Ablativo , ab Altératro;' 'Altérutrà Altératro, 5P/ural. Noipativo , Altérutri, Altérutrz IT PAN Genitivo, Alterutrórimi, Alterütràrüni, Alterutrórum, jJ Dativo, Altérutris. As Acusativo , Altérutros; Aisératiss Ajtérutra: Ablativo , abiAlrélitiisintnU , | .o 4 Quince nombres bay: yque aunque ván por Brevis, €? Breve, ?zenen otra en minacion mascálina en Er, que ^ $0-
ovLiber Primus, -. 2 $olo:szrve a] Nominativo de singular, y decIfnanse asf- Hic'acer, hic , & hec acris, & hoc acre, 74/ qual siguen en todo. Alacer , Celer , Céleber , ^ Campéster, Equéster, Pedéster , Palüster, Salüber, Silvéster, Vólucer, Septémber, O&tóber , Novémber ; Decémber. JY aunque de todos no baya exemplo para la termi- - nacionweeetdina enis; pero como son adjetivos , que ván por Brevis, son comunes de dos en esta terminacion yy juntamente tienen Ja otra en Ex , masculina, Terencio dixo in Eunucbo: Quid tu es tristis? Quidve es álacris? 1 Ennio: Acris somnus. 1 Ciceron : Locus célebris, 2" e/. mismo: Annus salübris.: DE LAS CONJUGACIONES DE LOS VERBOS. Conjugacion del Verbo Substantivo ^ 5: Sum, es, esse, fui; s 4 * ] " "-— JModo Indicativo. — 2 : o1 Tiempo presente.— 7: (1 596 Sing. 7o soy, Sum. 5 - Tu eres. zit. Hs, Zquel .es; nxiczoui - TH Plur. INoso£vos -somos. REN os deni E "e. : F'osotros sois. ——————EÉstis € "Aquellos. son; - 1 Sunt. PY e.c Pretérito imperfecto. i Bt. Sing. Yo eva. —Eram. o WDiEesak - | —Eras. 00201900] era ái sl Raf, Plur. ANosozroséramos, iind ssstiic BRA Tus, t 30:5 0$s0tros érais, Wan zal nie Y Erátis, oxEquellos eran —— LOMA Erant, e" "Pretérito -perfe&to.: E "t Sing. Yo fuf ;'ó be sido ; ó bibe sign qi ees B4 i *
30 De Instit. Grammaticze. F'osotros.« bubiérais ,. babrfais., «y — bubiéseis amado. Amavissétis, "Aquellos —bubiéran , babrían , y — bubiesen amado. Amavissent. Futuro de Subjuntivo. ; Sing. Yo amáre ,..ó bubiere amado. —— Atmmnávero. T amáres-, ó bubieres amado.— Amáveris. z1quel amáre 2 ó bubiere amado. Amáverit. Plur. Nosotros amáremos, ó. bubiéremos amido: Amaverimus. ^ Fosotros. amáreis , ó bubiéreis dmadós A maveritis, ^ Zdquellos amáren,o bubieren. amado, —Amá verint, . Infinitivo. Presente , é imperfe&o. atmar. Amáre. Pretérito perfe&to j y plusquam perfe&o. Haber amado. AGIS -Futuro de infinitivo. Haber de ian A marii amatüram , LEA 1 esse , vel amütum ires Circumloquio segundo. 1uP3 Que amára , ó bubieva de baber amado: —- —Amatürum, amistóram , amatürum. fuísse. Los Gerundios Substantivos. De amar. Genit. Amándi. Para amar. Dativ. Amándo. -Zd amar. c - — Acus. Amándum. Por amar , ó amando. Ablat. Amándo. Supino. , : 4 amar. - —Amátum. -. Participio: de presente, é imperfecto. .- El que ama ,-ó amaba. Par- -Amans, ntis. -
E / Ziue ha, ó Hene de amar. Sing. Plur. Sing. Plur. ; Liber. Primus. e /;ziPárticipio de.futaro en rus, ^C v "Amatürus, ra, rum. ín 3 Y OZ PX S : Y Aj —— s fndicati o; ^ "Tiempo presente.: Yo soy "amado. —Amor. TW eres amado, ———35———Aináris ; ve/ Amáre. — Z1quel és -amado. ——— — —ÀAnmitur. INosotros sonios aimadósi— —Amàmur. Vosotros sois amados,————— — —— Amámini. «Squellos sos amados.— Amántur, Pretérito impertcé&to. RIGYC To era amado; Amábar. T eras amado, ————. viride vc] Amabàre. Z14quel era -amado. A mabatür, INosotros eramos amados. Amabámaur, Vosotrosérais amados. Amabámini, Seien eran-amados.- Amabántur, ?Pretérito perfetto. à Boe . Yo fuf ; ó "bà sido amado. -———-—Amatus, amáta, aniàtum sum ve/ fui. T fuiste ; óbas sido ainado. Amátàs, amata, amàtum es, ve/ fuísti. : ec dquel fue, ó ba sido mado: —— — — —Nmátus, Plur. 1 d C&mátumeram, ve/ füeram. amóáta, amátum est, ve/ fuit. INosotros Jus; ó bemos $ido amados.—Amüti, amáte, amáta sumus , ve/ fuimus. x F'osotr 0s füisteis, ó babeis sido umados. RM amátze, amáta estis; ve/ fuístis. «Squellos fueron , ó ' ban. sido amados.——Amdáti, 2^ amàtée, amáta sunt, fuérunt , ve/ fuére, OM Pretérito plusquai perfe&o. "babia. sido «mado. Amátus , amáta, T4
22 Plur. De Tnstit. Grammaticze. Tw babiay sido amado. Amátus, amáta, amátum eras, ve/ füeras. 44quel babia sido amado. amátum erat , ve/ füerat. INosotros babiamos sido amados. Amáti, amáte , amáta erámus, 've/ fuerámus. Fosotros babiais sido amados.——Amáti, amáte, amáta erátis , ve/ fuerátis. . "Aquellos babian sido amados.-——Amáàti , amáte, amáta erant , ve/ füerant. Amátus , amáta, Futuro imperfeéto, To seré amado. — Amábor. T serás amado.———Amáberis , ve. Amábere. «quel será. amado. Amábitur, INosotros serémos. amados. — JAmábimur, F'osotros seréis amados. A mabimini, - Aquellos serán amados. —Amabüntur. Sing. Plur. Sing. Futuro. perfecto. Yo bairé sido amado.—Awm&tus , ta , tum füero. T4 babrás sido. amado.—Amátus, ta, tum füeris. "Aquel babrá sido amado, —Amátus, ta, tum füerit. Nosotros babrémos sido amados.——Amáti , te, ta fuerimus. V'osotros babréis sido amados. ta fueritis. «4quellos babrán sido amados. te , ta füerint. Amáti, tz, Amáti, Imperativo, Presente, y Futuro. Sé t amado. Am&áre, ve] Amátor. Sea aque] amado. Amátor. Plur. Sed vosotros amados.—Amámini, ve] Amáminor. Sean aquellos. amados.——————9——— Amántor. Op-
;Liber Primus. 23 Optativo, ó Subjuntivo. - Tiempo. presente. Sing. To sea amado. —Amer. T4 seas amado. Améris , ve/ Amére. zdquel sea amado. —————— ——— ——Ameétut, Plur. JNoso?vos seamos amados.—————————Amémur. F'osotros seais amados, ——————— ——Amémini, «dquellos sean amados. Améntur, Pretérito imperfecto. Sing. To fuera, sería, y fuese amado.———MAmárer. : T fueras, serfas , y fueses amado.— Amaréris, ve] Amarére. | 4dquel fuera, sería, y fuese amado, Aniarétur. Plur, Nosotros fuéramos.s. serfamos ,. y fuésemos » amados. Amaàrémur. P'osotros fuerais ,-serfais , y fueseis ama- -dos. — — Amarémini. 4dquellos fueran , serían 4. y fuesen. ama- — dos. Amaréntür. ovs og Pretérito perfecto. |. ^ Sing. Jo. baya. sido. amado. —-Amátus, .amáta ,:amátum sim ,-ve4 fuerim. T bayas sido. amado. Amátus , ta, tum sis , ve/ füeris.: ; A «1Quel baya sido-amádo. Amátus , ta, tum sit, ve fóerit. 3 Plur. INosotros báyamos sido amados. —Amàáti, | te ,-ta simus , ve/ fuerimus. E F'osotros báyais. sido amados.— ——Amáti, t* , ta Sitis, ve fueritis. «S1quellos bayan. sido. amados.—————— Amáti, te , ta sint , ve/ füerint. ) Pretérito plusquam perfecto. Sing. To bubiera., babria, y bubiese sido amado.—— Amátus , ta , tum essem , ve/ fuíssem, toi C |OT AUEES 1
34 De Instit. Grammaticz. T bubieras, babrias, y bubieses sido amado.— Amátus , ta, tum esses , ve/ fuísses. "dquel bubiera ,- babria, y bubiese sido amado. Amátus ; ta j tum esset , ve/ fuisset. Plur. Nosotros bubiéramos ; babrfamos , y» bubiésemos sido amados. Amáti , tz , ta essémus, vei fuissémus. Jg AQ ; Vosotros bubiérais babrfais j y bubiéseis sido amados.—Amáti, te, ta essétis, ve/ fuissétis. zdquellos bubieran , babrian j. y: bubiesen. sido amados.—Amátiy tae, ta essent; 9e/ fuissent. Futuro de Subjuntivo. Sing. Yo fuere , ó bubiére sido amado.—Amátus , ta, . tum. ero , ve/:füero. jen Tá fueres , ó bubieres-sido amado.—Amátus, ta, tum eris., ve/ fóeris. X 30 44quel fuere, ó bubiere sido-amado.—Amátus, ' . t2, tum erit, ve füerit. Plur. INosotros fuéremos-; óbubiéremos sido amados. Amáti , amátz amáta érimus, ve/ fuerimus, F'osotros fuéreis, óbubiéreis sido amados, :Amáti, amátz; amáta éritis , ve/ fueritis. Aquellos fueren , 6 bubieren sido amados. Amáti, te , ta erunt , ve füerint. lifinitivo. oue Presente , y pretérito imperfe&to, $er amado; - Amári, Pretérito perfecto ,'y plusquam perfecto. Haber-sido amado. Am&tüm, tam, tum esse; ve fuísse, Futuro de infinitivo. Haber. -de- ser. amado - Amándum, dam, amándum esse , ve/ amàtum iri. Circuriloquio segundo. : Que fuera, ó bubiera de baber sido amado. Amándum, amándam , amándum fuísse. Los
Liber Primus. .: 45 Los: Gerundios Adjetivos. : De ser amado; -Genit. Amándi , de; di, Para ser. amado.— Dativ. Aniándo ; de, ; do, 41 ser amado Acus. Amándum, amándam, n: amándumnt. - i Por ser ,ó siendo nado. — — —Ablátiv. Amándo, m amánda, amándo. ^ ki participio de pretérito nd y plusquam perfe&to..* L icf amada. L'Mihi&tüs j t3, tum, El participio de faturo en: das. Quia que ba ,-ó tiene de ser amada. amínda; -amándum. Am ándus, EXEMPLO Dis LA SEGUNDA cow] UGACION, «eco y doces: B Deed. doni ; j i do&tuin,. von ACTIVA: (g* aei Ld RMOD Sins Vesp. Emi —Tiempo presente; :: 0500 oT Sing: d: ensesio. - - Dóceo. "TU ensefias. Doces. «quel ensefiá. Docet. sio ANosotvos--ensefiamos. 32:3. t Docémus. »Kosotros-—ensefiais. ——- Docétis. : i» adquellosensetfian. ——— Docent., "- Pretérito imperfe&to. ^ : lig. JY ensesaba.: Docébam. i T ensetiabas.— —Docébas. 4 T1quel ensefiaba. Docébat. ER Nosotros ensefiábamos.——-— - Doceb&mus. 1550 E 0sofrosensenábais.— Docebátis, -"aMquellos-ensesiabun. NNNNERUITAUe Gain es Ca Pre-
36 De Instit. Grammaticc. ', ; Pretérito perfecto. Sing. Jo ensefié , ó: be ensefíado. Dócui. Tá ensefiaste , ó: bas ensefiado.—— ——Docuísti. ,. «Aquel ensefió , ó ba ensefiado. Dócuit. Plur. Nosotros ensefíamos , ó bemos. enseíiado. : Docüimus. " 5. F'osotros ensefiásteis , ó dnbeis entefiado.—— Docuístis. 4dquellos ensefiaron , ó ban ERtdldo. -—Docus- E runt ,: vez Docuére. cL onu nI99 . Pretérito; plusquam, perfeéto. Sing. Yo babia .ensefíado. —Docáüeraim, T babias ensefiado. Doctüeras, Docáerat, «1quel babia enseflado.— Plur; ANosotros babiamos ensefado.———Docuéràmus, FV'osotros babiais ensefíado. Docuerátis, 4dquellos babian. ensefíado- Docüerant. Futuro imperfe&o. Sing. To ensefíáré ———À—— 353———— — —Docébo. Té ensefiarás. Docébis. 44quel ensefiaráz- - Docébit. Plur. Nosotros ensefíarémos.- Docébimus. "1 F'osotros-enseftaréis. Docébitis. . «$quellos-ensefiaván. Docébunt. ) Futuro perfe&ó... - Sing. Yo babré ensefiado. Docüeto. C5 T4 babrás. ensefiado. Docuüeris. "quel babrá ensefiado.—- Docáerit, Plur. Nosotvotdalitémos: ensesiadà. Docuerimus, Fosotros-babreis. ensefíado, ———— Docueritis. A4quellos -babrán-ensefiado. Doócüerint, : Imperativo. EV *bot : Presente, y ;Füturo. ;ocvV ai Sing. Ensefía t. Doce ,: ve7 :Docéto. nsefie.. aquel. ener ieiitiacm eria Dochto, Plur. LS
Plur. Sing. Piur. Sing. Plur. e Liber Primus. : Ensefiad vosotvos. Docéte , vel Docetóté; Ensefien | aquellos. Docénto. Optativo , ó Subjuntivo. - Tiempo presente. Yo ensefie. Dóceam. Tá ensefies. ————————————— — — —-Dóceas. ZAquel.ensefie. Dóceat. Nosotros ensefiemos. Doceáàmus. V'osotros$ ensefieis. Doceátis. «dquellos - ensefien. -Dóceant. Pretérito imperfecto. . Yo ensefiára, 'ensefiaría, 9 ensefiase. — Docérem. Té ensefiáras, ensefiarfas, y ensefiases. Docéres. duel ensefiára, ensefiarfa, y ensefiase. Docéret. Nosotros ensefiáramos , ensefiarfamos:, y ensefiásemos. Docerémus. V'osotros ensefiárais , ensefiarfais , y ensefíaseis, -Docerétis. -— 4Squellos ensefláran : SRPNANN y ensefide sen. -Docérent. ^: : — Pretérito perfecto. . * To baya ensefiado. ——Docóerim. T bayas ensefiado. Docüeris. «$que] baya ensefíado.- - — Doc óerit. INosotros báyamos ensefíado. Docuerimus. V'osotros báyais ensefíado. Docueritis. «dquellos bayan ensefiado. :Docáerint. Pretérito plusquam perfecto. Yo bubiera, babria-, y-bubiese ensefiddnueac "Doéüléséni. paris à ET bubieras 4. babrias , y bubieses ensefado.— Diicdísssi . 4dquel bubiera , babria , s bubiese siet Docuísset. C 3 Plur.
38. De Instit. Gramrnáticz. Piur.- Nosotros bubiérumos , babrfamos', y bubiésemos ensefiado. Docuissémus: V'osotvos bubiérais ; babrfais, y bubiéseis ensefiado. Docuissétis,... 4fquellos bubieran , babrian , y bubiesen ense- ^^. $ado; Docníssent: -Futuro de Subjuntivo. . Sing.: do entefiáre y 6 bubiere - ensefiado,. ———Docüero. T énsellóres 4 6 bubieres ensefíado —Docüeris. quel ensefláre 4 ó bubiere ensefiado. Docüerit. Plur. -ANosotros- enseliáremos ,:0* "bubiéremos ensefiado. Docuerimus. V'osotras ensefláreis , ó hibiéveis ensefiado.—— JDocueritis; -caMlquellos.ensefiáren , ó hubieran enseffado, — iS 7 Docáerint. - P. Infinitivo. Xr 29 "i Presente , y ;pretérito imperfe&to. Ensefiar. -Docére. Pretérito perfe&to (y plüsquam: perfecto, Haber ensefíado. DE — Futuro de Infinitivo. Haber. de ensefiar. Do&ürum ; ram ,rum esse, vel do&um-ire. nie -Circumloquio seguido, : wh Que ensefiára, ó -bubiera de baber-ensefiado. —Do&n- i ^o. rum 3-ram-, rum fuísse. tM, Los :"Gerundios Substantivos. De. ensefiar. Genit. Docéndi. Para ensefíar. Dativ. Docéndo. --ensefar.— -Acus. Docéndum. Por ensefiar ,ó ensefíando. &^s6 wE] Supiüo,- Ablat. Docéndo. A4 ensefiar. Doétum. uit e$ Par-
Liber Primus. 49 Participio de presente , é imperfecto. E] que ensefia ,. ó ensefiaba. Docens , tis. El "Participio de futuro en rzs. E queba ,ó-tiene de ensefíar. Do&áürus , türa, zie VOZ PASIV T Indicativo. Tiempo presente. Sing. Jo. soyensefiado. Dóceor. T eres ensefiado. Docéris , ve/ Docére. Zdquel es ensefiado. Docétur. Plur, INosotros somos ensefiados. -Docém..:. V'osotros sois ensefiados. Docémini. «1quellos son ensefiados. Docéntur. Pretérito imperfe&o. Sing. Jo era-ensefíado. Docébar. TT eras ensefiado.—-Docebáris, ve/ Docebüre: vdquelera ensefiado. Docebátur, Plur, Nosotros -eramos ensefiados. Docebáàmur. V'osotros érais ensefiados. Docebámini, «dquellos evan ensefiados. Docebántur- Pretérito perfe&o. ENS Sing. To fuf, ó. besido ensefíado. —-—Do&us, do&a, doctum sum , ve/ fui. Ti fuiste , 6- bas: sido ensefiado. Doé&tus, ta , tum es , vce/ fuísti. "quel fué: , 6. ba sido: ensefiado. Do&tus, ta , tum est , vez fuit. Plur. Nosotros Juimot; ó bemos sido - e hse mido Do&i, do&z , docta sumus , ve/ fuimus. Vosotvos Juisteis;, ó babeis sido enscfiados. Do&i, do&e , do&a'estis , oe/ fuistis. C 4 dqque-
"Plur. ANosotros. /eyéremos , ó. bubiéremos .Je£do. Leer. Eat Je£do. 46 De Instit. Grammaáticz. ^Pretérito plusquam. perfe&to, -.... Sing. ffo US babrfa, y bubiese lefdo.— Legísseti, Ti -bubieras y babrías, y bubieses leído. -Legísses. «quel bubiera , babría , y bubiese lefdo.—— Legísset. Plur. Nosotros hbubiéramos , babrfamos , y bubiésemos à Je£do. Legissémus.- i - Vosotros bubiérais , babrfais,. n bubiéseis let- (ide. iio, issétis. : z "dquellos bubier sbübrfan, y erue lefdo. — Legíssent. J£ Futur) de Subjuntivo.! Sing. Jo leyere, ó bibiere lefdo.—————— À— Légero. E T leyeres , óbubieres-lefdo.——— —— —Légeris. zdquel legere. ,- 6- -bubiere leído. Légerit. Legerimus. uid - F'osotros leyéreis , ó bubiéreis lefdo. "Legeritis, «Tquellos leyeren ,.6 bubieren lefdo.—Légerint. Infinitivo. bor ; uie Presente , y pretérito imperfedo, —Légere, Pretérito perfe&o , y. plusquam perfe&o. ...! Legísse, Futuro de infinitivo. Haber de leer. — — Lectürum ,:ram, rum esse, ve] le&um ire. Circumloquio-segundo. : Que leyera, ó bubiera de-baber leído c ieBin, - ram; rum fuísse. s Gerundios Substantivos Aud De leer. Genit; / Legéndi. Para Jeer. Dativ. Legénilo,
Liber Primus. 47 Acus. Legéndum. Ablat. Legéndo. «4 leer. Por fer, ó 4 leyendo El iüptns 4 leer. Participio de presente , y pretérito imperfe&to. El que lee, ó lcfa. Legens , Legéntis. E] participio de faturo enru$.- El que ba , ó tiene de deer. —[Le&türus, ra , rum. VOZ-PASIVAÀ. Indicativo. Tiempo presente. Sing. Yo soy Jefdo. Legor. T'á eres lefdo. cepas 1 m Légere. Z1quel eslefdo. ee Légitur. Plur, Nosotros somos lefdos. Légimur. V'osotros sois lefdos. Legímini, "ziquellos son le£dos. Legüntur. : Pretérito oer Sing. Jo era. /efdo Legébar. T eras leído. Legebáris., ve/ Legebüre. -41quel era lcfdo.- Cegebátur. Plur... Nosotros-eramos. Iefdos.——————— Legebámur. F'osotros érais lefdos. -Legebámini. «dquellos eran lefdos —Legebáritur. . Pretérito perfecto. Sing. To fu£, ó. be sido leído. sum, ve/ fui. 2 ta, tum T fuiste", ó bas 'sido'lefdo. -Le&tus: Jp, tum es, pe/ fuisti. ."'' «duel fué; 6 ba sido Jefdo. 35llus 19, tum est , ve/ fuit. Plur. Nosorros fuimos ; ó bemos p defios. —Le&i, t2 , ta sumus , v£/ füimus. Vo- Lectum.
48 Sing. Plur. Sing. Plur. — Sing, Plur. De Instit. Grammaticz. Vosotros fuisteis , ó babeis sido lefdos. "x da8t, te, ta estis , ve/ fuístis. «dquellos fueron , ó ban sido lefdos. —.Le&i, te, ta sunt , fuérunt., ve/ fuére, Pretérito plusquam. perfe&to. 1 Yo babia sido le£do.- Le&us, ta, tum erám, vel fueram. Tu babias sido lefdo. eras , ve füeras. "4quel babia sido le£do. erat , vel füerat. Lectus , ta - tum —Leétus , ta , tum NNosotros babfamos sido lefdos. Le&i, tz, ta erámus , ve fuerámus. Fosotros babfais sido lefdos. Le&i ,.te, ta erátis , ve4 fuerátis. . «Aquellos babian sido lefdos. Le&i, tz, ta erant, oe/ füerant. Futuro imperfe&to. To seré lefdo,.————— ———————————Legar. T serás le£do,—— —————Legéris , ve? Legére. "Aquel será lefdo.—— ————— — —— Vegétur. INosotros serémos lefdos.———————— Legémur. F'osotros seréis lefdos.——— ——————Legémini. «Aquellos serán. le£dos, ————————Legántur. Futuro perfecto. Yo babré sido Je£do.—-—.Leétus , ta , tum füero. T babrás sido le£do. Le&us, ta, tum füeris. «quel .babrá sido fafilos Le&us , ta, tum füerit. INosozros babrémos ET: lefu Le&i, tz, ta fuerimus, Fosotros. babréis sido lefdos. Le&i , te, - ta fueritis. «dquellos. babrán sido leídos. Le&i , tz, ta füerint,. Im-
Sing. Plur. Bing. Plur. Sing. Plur. T bayas sido lefdo; Piur. "oH Fiber^Primus. -- . 49 c mperativo. "ux Presente , y Futuro. Sé fü Tefdo. —Légere ; vel Légitor. Sea aque? lefdo. Légitor. Sed vosotros lefdos. —Legimini : ve? Legíminor. Sean. dee Med defi. "Legántor. * Optátiuo ,ó6 Saas À Tietnpu? presente. '' Jo sea lefdo. Legar. T seas lefdo. -Legáris, ve/ Legàre. dquel'sea iriouà amatus sampled. Nosotros seamos fefdos.- Legámur. V'osotros seais lefdos. — Legámini, dubios $ean Jefdos.- —Legántur. — Pretériró TTE PUN To YuekaN sería , y fuese" lefdo ——— Légerer. Tu fueras, serfas 4 y JHePes Tefdo. 3S egereris vel Legerére. "quel fuera , serfa ,'y fuese lefdo. st egerat Nosotros füéramos; E y Tutiemor, Jefdos. ^ Legerémur. V'osotros fuérais, serfais y y fuéseis lefdos.— —Legerémini, ERCETHUR fueran , Mer fuma y fuesen. fefdos. ——— 'egeréntur, i: 795! Pretérito perfecto. Yo. bad sido le£do.- ELO ien tum sim, vel fáerim: : Le&tus , tà , tum sis, oelfüeris. mee 41quel baya sido lefdo.- sit , ve/ füerit;^ - T INosotos bayamos ido lekdos Le&i, tz, ta simus , ve/ fuerintüs, D Po- Le&us , ta, tum
S0 De Instit. Grammatice. F'osotros bayais sido lefdos.- LeGi, tz, ta sitis , ve/ fueritis. Aquellos baynn sido leídos. Le&i , te, fn Sint, "vei füerint. Pretérito plusquam perfetto, Y» Sing. 3o dubiera, babrfa , y bubiese.sido Jef£do.——— Leétus, ta, tum essem, ve/ fuíssem. T4 bubieras, babrfas, y pubieses sido le£do.— Le&us, ta, tum esses , ve/ fuísses. duel bubiera , babrfa , y hubiese. sido Jefdo.— Le&us , ta , tum esset , ve/.fuísset: . Plur. . INosozros bubiéramos, UA bubiésemos Sido Je£dos. Le&i, te. ta. essémus; ve] fuissémus. | .. F'osotros bubiérais. , babrfais , y bubiéseis sido leídos. —Le&i, te, ta essétis , vc/ fuissétis. | - "4quellos | bubieran , babrfan., y. ,ubiesen sido Jefdos.—Le&i, tx , ta essent , ve füíssent, | Futuro de Subjuntivo. |. | | Sing. To fuere, ó bubiere sid Jefdo. ces issus ta, tum ero , ve/ füero.. T fueres, à bubieres sido le£do. ! 'se ta, tum eris, veZ füeris. | | C" Aquel. fuere , ó bubiere sido leído. —— Le&tus, | 95 tà , tum erit ,.veZ- füerit. i F. ^. E fuéremos , ó bubiéremos sido leídos — 2 Le&i , tz, ta érimus , ve fuerimus. f" 5 - -Le&us, ofros fuéreis., Ó bubiéreis sido. lefdós. ——— v LeGi, tz, ta éritis , ve/ fueritis;: zdiuellos fueren, ó bubieren sido -Jeídos.- — 7 LeGi, te , ta erunt , vel füerint, o Modo pufinitipo. a T Vii Presente, y. pretérito imperfe&to.. ef Mo dor -a cree qum Pre-
Liber Primus. 51 Pretérito "eto y. plusquam perfecto. Haber sido-Je£do.—Le&um, tam; tum esse, ve/ fuisse. —Futuro de infinitivo. Habe, de sev jefdo. dam , dum.esse , ve/ le&um iri. - Circumloquio segundo. vo fuera, ó bubiera. de baber-sido Jefdo.—-Legén- dum , dam , dum fuísse.: IvXEDUE i Dor eriadiós Adjetivos. De ..ser |; lefdo. Genit, Legéndi; dz, di. Para ser. /efdo. ——————— Dativ.:Legéndo , de , do. 41 ser lefdo. Acus. Legéndum, dam , duim. Por ser , 6 siendo lefdo,—— Ablat. Legéndo, da » do. ; El participio-de pretérito perfe&tos, y plusquam perfeéto. ^ Cosa lefda., -Le&us, ta, tum. El participio de futuro en dus. Cosa.que ba, ó tiene de ser lefda, -— Legéndus, da, dum. L EXEMPLO DE LA QUARTA CON] UGACION. | Audio ais; , dire , divi Dit V OZ-ACT xe A. - Indicatimues "Tieipo presentes «isi. Sing. To 0y go. Fidi intas ausu A Ai co T oyes. — -Audi | duel - oye; Plar. Nosotros ofr ——— 1 s udis.
. WEN". De Instit. Grammaticz. S2 Pretérito imperfe&o. i Sing. To ofa. Audiébari, : T4 ofas. Audiébas. ; 44quel ofa. Audiébat, Plur. ANNosotros :ofamos. Audiebàmus. Z'osotros fais. Audiebátis. «4queilos ofan. Audiébant, Pretérito perfecto. Sing. To 0f , ó be . ofdo. Audívi, T4 ofste., ó bas oído. A udivísti, dquel 0yó-. ó ba o£do. - Audivit, Plur. Nosotros ofmos., ó bemos ofdo. Audívimus. Vosotros -ofsteis , ó babeis:ofdo. Audivístis. . «$quellos oyerón , ó. ban :ofdo. Audivérunt, vel Aidivire. Pretérito plusquam pee Sing. To babia «ofdo; Audíveram. T babias ofdo. Audíveras, «quel babia ofdo. A udíverat, Plur. Nosotros babiamos ofdo. Audiveràmus, y: Fosotros babfais ofdo.: -Audiverátis, "dquellos babian ofdo. Audíverant, Futuro imperfe&o.. Sing. To oiré. Audiam. TW oirás.— Audies. Audiet, «quel oirá. Plur. Nosozros orémos.-———5————————— Audiémus, Fosotros oiréis. Audiétis. «1queilos oirán: Audient. Futuro perfe&to.. 9T eni? Sing. Yo babré .ofdo. Aüdívero. T T habrás. .o£do. Audíveris, ,"dquel. babrá oído. cmm Mer ins Plur, INosozros-. babrémos o£do. Audiverimus. -« Zosozros . babréis . olo ome Aldiveritis ed 41que-
OLiber Primus. 53 —— Aie: .Dbabrán .o£do m —— —Audíverint. Sing! Oye tu, Plur. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing. Plur: Sig. . P'osotros. oyérais , oiefais , (y oyéseis.— fquellos bayan oído. "Imperativo. Presente , y Furdtót Audi , ve Audtto. Oyga aquel. nulio SM Andfto, id vosotros. — — ——— —Audite , ve7 Auditóte. Oygan aquellos. —— 7322.7 Audiünto. Optativo , ó Subjuntivo. - Tiempo presente. Yo oyga. Audiam. T oygas. ————— ——— —— — — — Audias. adquel - oy ga. ————————————— ——— ——A udiat. INosotros 0ygamos. Audiámus. -Fosotros oygais. ———— ————— —— Auditis. 4dquellos oygan. — Audiant. 'Pretérito imperfe&to. LA To oyera, oirfía, y oyese. Audirem. TV oyeras , oirfas , y oyeses.—— — — Audires. 4dquel oyera , ofria , y oyese. Audiret. INosotros oyéramios y oirfamos 3 DÉC uem Aüdirémus. Audirétis.; «1quellos oyeran , ofrian , y -oyesen.-— Audirent. Pretérito perfe&to. Yo baya ofdo.——————— — ————— Audíverim. Tá bayas ofdo. EI MEER: «quel baya'ofdo. Audíverit. Nosotros báyamos ofdo.————-— Audiverimus. Vosotros báyais ofdo. ——— —Audiveritis, EE "^ -Pretérito plusquam perfecto. To bubiera-;-babrfa ,-y bubiese oído. "C Audivissem. : D 3 T5 ,
. 84 De Instit. Grammaticz. T bubieras , babrías., y. bubieses: ofdo. Audivisses. «4quel bubiera , babría , y. bubiese ofdo. Audivisset. .."; : Plur. Nosotros bubiéramos , EUEHIGUNGE y be hin s. Ofdo.- Audivissémus, : Vosotros bubiéruis , babrfais ,.y Bubiéséis of do; Audivissétis. . - "Aquellos. bubieran , babrfan (5 bubiesen ofdo. Audivissent. .. Futuro de cs ó Sing. To oyere , ó bubiere ofdo. — Andívero. T oyeres, ó bubieres ofdo.- —Audíveris, quel oyere 2-6 bubiere ofdo. Audíverit; Plur, JNosotros oyéremos , ó kubiétertoh ofdg.————— ;; Audiverimus. Fosotros oyéreis.., ó Vubiéreis afl. — Audiveritis, ... 4quellos oyeren 6 bubieren ori. Audio — Din . Infinitivo, | Presente , , y pretérito imperfedto, Ofr. ——————À udire, Pretérito perfe&to iM plusquam. Ludus Haber. oído. —-Audivísse. F utaro-de infinitivo. : Helen de ofr. Auditürum:; ram , mum esse, ; vel. Auditum ire. ' Circumloquio segundo... à Vsuot Que oyera , ó bubiera de baber on odium, ram , rum fuísse, 102 " Los Gerundios Substantivos M. De dir. —Gnit, UN Para ofr. Dat. Audiéndó, 44 ofr. Acus, Audiéndum. Por
Liber Primus. - S5 Por ofr , 4 oyendo. Ablat. Audiéndo. El Supino. «4 ofr. Auditum. Participló de presente, y pretérito imperfecto. E! que 0e ó ofa. e — Aliens ; tis. Ei participio de futuro en rus. E] que du ó Hoe dé ofr. —Auditürus, ra, rum. voz PASIVA odicatiio, Tiempo. presente. Sing. To soy "ofdo. —Audior. T eres o£do. Audiris, ve/ Audire. quel es Rip tuis esed. 1 bey qaltur. Plur. Nosotros somos ofdos.— Audimur. Fosotros sois ofdos.— Audímini. 41quellos son Ufdos costas M0 —Audidntur. Pretérito imperfe&to. Eu Sing. Jo eva ofdo. -Audiébar. Tá eras ofdo. Audiebáris , dm "Aüdiebare. Zdquel -era- ofdo. —— —— — "Audiebàtur. Plur. NNosortros éramos ofdos.-—— -Audiebámur. Posotros érais ofdos: —— — —Audiebá min). "dquellos eran. ofdos.————— — Audiébántur. Pretérito perfe&to. Sing. 1o fuf, ó be-sido ofdo. -Auditus, "eh tum sum , ve/ fui. T: V fuiste - ; ó bas sido fio. tum es, ve/ fuísti; 4dquel-fué , 6 ba. sido ófdo.— . tum est , ve/ fuit. Plur. Nosotros fuimos, ó bemos sído bier TX Auditi, t: , ta sumus , v€/ füimus. DA4 Vo- -Alidttus , t3, --Audftus t
62 De Instit. Grammaticz. 4dquel imitára,, imitaría, é imitase.—Imitarétur, Plur. Nosotros imitáramos , imitarfamos ,..é. àmitáse- (PIOS, Imitarémur. | .JFosotros àmitárais , imitarfais, é imitáseis -— .,; Imitarémini, , Aquellos imitáran , imitarfan , é imitássen.— Imitaréntur. Pretérito . perfe&o. Sing. a laga imitado. Imitátus, ipfa, tum sim vel füerim. . íi T bayas imitado. Imitátus, 201.ota, tum sis, veZ füeris. | Aquel baya imitado. ————lmitátus, iii ta, tum sit , ve füerit. EN Plur, Nosotros báyamos imitado. Imitáti, te, tasimus, ve/ fuerimus. Z'osotros báyais "jmitado. Imitáti, te, ta sitis ;, ve/ fueritis. | «aquellos bayan imitado.—M lmitáti, ^ia i-es ta sint ve füerint. ii bon - Pretérito nlusquam perfeto. -- Sing. 2'o yujora, babria , y bubiese imitado.——— lmithtus, ta, tum essem , qe fuíssem. Tá bubieras, Pabrias, y bubieses imitado.——— i3 "1. Imitátus, ta, tum esses, ve fuísses: X3 edquel buliera., labeia., y bubiese.imitado. 3455 r7 XÀmitátus , tà , tum esset. ve7 fuísset. Plur. Nosotros bubiéramos , babrfamos , y bubiesemos : Amitado. —— -Imitáti, azul. L2 essémus, vel fuissémus, F'osotros bubiérais , babrfais ,'y bubiéseis imi- | 43 £ado.—lImitáti, te, ta essétis; ve/ fuissétis. «Aquellos. bubieran ,. babvian ,. y. bubiesen imitade.—lmitáti , t , ta essent ; e/ fuissent. "n Fu-
5; Liber- Primus. 63 ;; Futuro: de Subjuntivo. Sing..2'o imitáre., 6. bubiere imitado. Imitàátus, t2, tam ero. ve füero. ti Tu TAM é. bubieres. àmitado. Imithtos, , tum eris ;-9e/ fóeris. | 0. imitáre ,; á bubiere imitadoieet-Imittrus, ta, tum erit ; vel füerit: . Plur..Nosozros imitáremos , 6 bubiéremós imitado,— .Imitáti,te;:tà érimus, vel fuerimus. » F'osotros imitáréis, d Lbubiéreis imitado,———— Imitáti te, ta éritis, vel fueritis. 19k «dquellos imitáren, & bubieren imitado.- Imitáti, te, ta erunt, ve7 füerint. - InfiéBigi tsi (o VA Préfente y pretérito. imperfe&to. Tmitar .——À———— M — — Imitárii Pretérito perfe&o, y plusquam perfe&to. Haber imitudo.—Imitütum, tam , tütn'éssé, ve fuisse Futuro. de. iffwitivo de a&iva. Haber de imitar. Imitatürum, ram, rum. esse, ce/ imitátum ire: ES Circumloquio segundo Que emitára, 6 bubieva de baberimitado.—Ymitatürum, ram , rum fuisse. 4 Los Gerundios. Substantivoss^ «:. 74i5 De imitar. — ————— — — — —Genit, Imitándi, Para: imitar.- Dàt.. Imitándo. «1 imitür. - Acus; Imitándutti, Por i Wnitar, í imitando. —Ablat. Imitándo. i Supino. 555 vov «d imitar. ———— Imitátum. Participio de presente , y pretérisorimperfi&tgnid J L-. imita , ó imitaba. Imitans , tis, a- -Participio de futuro en rus. Ej du ba, é tiene de imitar. — Imizatürus; ra, i c
64 De Iastit. Gramtátice. Futuro de infinitivo: de pásiva. Haber de ser-imitado. -— Imitándum, dam, dum esse ; ve imitàtum iri, 1 "Circumloquiode pasivà. Z Qu fuera, 6 bubiera de: baber. sido àmitado, —— — -Imitándum, dam, dum fuísse, ^ |^ Los Geruridios "Adjetivos. De ser imitado.——— — ——-Geníit. Emitándi; dz; di. Para ser imitado.- DàtivcImitándo , de. do, 44. ser imitado;-——— — Acus; Imitándum , danr, dum. Por ser ,'6 siendo imitado.—Ablat. Iínicütido , da, do. -—El. participio de pretérito, E ,$ plusquam 1 9n ipe - Eque imité, d ba imitaió. Tmitátus, ta, tuim, EL participio de: fütüro en dus. Cosa que bad tiene de ser imitada I dz, dum. CONJUGACION DE LOS VERBOS ANOMALOS s bPossum jy: vU cle LM i Possum ji potes, iae pétui luii 1— oin ie IEaglca ron. , Tiempo presente. E To puedo.—— — — — —Possum. ont TÉ puedes. — Potes. oboiszfi Quel puede: Potest. Plur. sedi càs-phdemos. Póssumus. obr 7 iosotros -podess. —— — Potéstis. dc uii pueden. Possunt. (ei — — Pretérito gp em * She. To podia, ——————————— Póteram, - T : podias,. —— 9 —— -—Póteras. "Aquel podia. —— ————————— Póterat. Plur. JNoso£ros : podiamos. Póterámiis. "^ Fs-
Plur. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing; Plur, xut osptr 0s. TNSSHEN ; Liber Primus. 6s —————————— Poterátis, —Póterant. "Aquellos podian. s"1--— Pretérito | perfe&o. OT Deputids 6 be podido, 6 bube podido.-——Pótui. . . T'á pudiste ,.ó bas-podido, 6 bubiste podido. — . .. Potüisti. «dquel pudo , 6 ba podido, é bulo podido. Pótuit Nosotros pidinm éí bemos podido, á bubimos - podido... —— —— —Potuimus. Z'osotros-pudísteis , babeis-podido, 6 bubfeteis Eabediligkn e ede Dutuiseti eiiuellos pudieron, .&-ban. podido , 6 bübieroi podido. Potuérunt, ve potuére. —Pretérito plusquam perfe&to. Mog ty Yo babia podido. EOSTXS ME Tu babias podido. Potüeras. Z1quel- babiapodido. ——Pótáerat.' INosotros bubíamos MEOS —— Potuerámus. Z^osotros babíais podido. Potuerátis. ' 4Mquellos. babian podido, — — — —Potüerant. Futuro imperfe&o. To. podré. —Péótero. Tá odis, — — ——— — — — Póteris. "dquel podrá — -Póterit. Nosotros podrémos. — — À — ———Potérimus. Z'osotros podréis.— —Potéritis. "Aquellos podrán. Póterünt. ————- Futuroperfe&o. T6! babré -podido, ————-— —————— — Potüero. Tá -babrás podido, Potüeris. zdquel babrá podido. ——Potáerit. JNosotros babrémospodido, — —————Potüerimus. Z'osotros babréis podido. Potueritis. zdquellos babrán podido. tiietcoeerieliest E &-
65 De Instit. Grammatica. Carece. de Dwperativo, y se suple iae el a2tus. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing: Piu "i de Subjuntivo: »^" Puede t£. Fac , possis, Pueda aquel. —— ——- Possit. Poded vosotros. ;:a Possttis. esos -Possink Puedan aquéllos. Optativo , ó Subjuntibotl " Tiem»o presente.; ^v E] "ur "o pueda. ees Possim. Tá. p.edas. 3:2— Possis, «quel pueda. deitate e iota Pops, Nosotros podamos. -- Possimus. Z'osotros podais. — À— —— Possitis, CP puedan. Possint. — Pretérito impeitába. E T'o pudiera, podría-, y: pudiese; —Possem, T pudieras, podrfss, y pudieses ——Posses] Posset, 4 dqued pudiera , podría , y pudicse.— Nosotros pudiéramos, TUN »y pudzesemos. Possémus. F'osotros puditiatis elvis pilis ses gei? Possétis. xi Sea cete" godei ian4 y | pudiesen. ;Possent, - — "bon 20" Beetdsitos perfecto: 1iore ^i ys Pbnwya podido: -Potüerim, Tu bayas podido; —— — Pot üeris. 'Z1quel baya podido; —Potáerit: Nosotros bawámos podido. Potuerimus. Z'osotros bayáis podido; -Potueritis. "ü usi dli bayan-podido, —Potüerint: Sing. -Pretérito -plusquam geifelta:s To Swbier LT i jy bubiese podido; Poluissenr: T
oLiber Primus, 67 Tá bubieras. , babrias. wy. bubieses fodido.——X, Potuísses.. .. "dquel bubiera , fa e j p" buliese podido. -— Potuísset. . Plur... [Nosotros bubiéramos , perta y bubiésemes podido. Pasuissómus, F^osotros. bubiérais, babrfais, y Fubiéseis po- (ài — —Potuissétis. «.. e quellos bubieran , babrian;, y. Vabiciat EUH -3SPotüissent. Futuro .de SEE wo. d Sing.To. pudieres d bubiere podido,— Potüero; Tu pudieres , ó bubieres podido— Potüeris. vXedquel. pudiere., c. bubiere; «podido.——— Potáerit. Plus. ANósotvos puaiér, emos , .ó bubiéremos deum diui 5* -Potuerimus. DN TT . o VFosotros pudiéreis , ó lubiéreis qotid.— Potueditis. y ul vodquellos pudieven,. d. JS EM foiiis dba isessPetüerint^. |. vt AR Siteidelq- Ens Hr ee Jis a^ "s 'sssBresente:, .y pretérito. imperfe&o, A Poder; Pretérito perfe&o , $"y plusquam. perfe&o. i Posbis, Haber podido; vid Potuísse. Participio. ide presente, é kimperisitoi zdb Ei. dne fuede. c podia. -Potens.,. jpotentis. Mess proie " prodéne, mófui W ld 1f T5394 Kus. we bri ANI PAG $i ww" LOSS - Fiempo. presente: à; Sue J'o. aprovecho. ————————— - Tu aprovecbas. e -:Prodes. «5 quel aprovecha. ——— Mine Ea T TTE TUE z "wi gum
68 Plur. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing. Plur. Sing. ' "T. - ul De Instit. Grammaticz. Nosotros aprovecbamos.— ——-Prósumus. Z'osotros aprovecbais, ————— Prodéstis. Z4quellos 'aprovecban.— Prósunt. Pretérito imperfe&to: ^^ Yo aprovecbüba.—— ————— — —Próderam: T aprovecbabasz————— ——— — —— Próderas. ZAquel aprovecbaba. z— —Próderat. Nosotros aprovecbabamos. -Proderàmus. Z"ósotros: aprovecbabais.-—————— — —Proderátis. "4quellos aprovechbaban.—— —————Próderant. Pretérito perfecto. : To aprovecbé , ó be aprovechado, ó bübe aprovecbado., Prófui. Tá aprovecbaste ,'ó bas aprovechado , 6 bubiste aprovecbado.— —— — —Profuísti, 44quel aprovechó , 6. ba /aprovecbado , ó bubo aprovecbado.-— —Á—— —— Prófuit. Nosotros aprovecbamos , 6. bemos 'aprovecbado, 6 bubimos aprovecbado.———-—-——Profáimus. F'osotros aprovecbasteis , ó babeis aprovechado, é bubisteis apyovecbado. Profuístis. adquellos: aprovecbaron , 'ó ban aprovecbado , ó bubieron aprovecbado.—— ————-Profuérunt, OiwefPrGfüéréj] V. 07009 0ri9:1013 ^''— Pretérito plusquam perfe&o.- ^5 o. To babià aprovecbádo.——-———-———-Profüeram. Tá. babias aprovecbado.—— ——-—— Profüeras. "Aquel babia aprovecbado.—— — — — Profüerat. Nosotros. bàbfamos aprovecbado.-—Ptofueràmus. Z'osotros babfais aprovecbado. Profuerátis. "fquellos babian áprovecbado, —— — Profüerant, Futuro imperfetto, "Yo-aprovecbaré .——-—— —-—7—52—2-—— Pródero. Táaprovecbarás.——-—— —-—— ——-— Próderis. Aquel aprovecbard.——
Bhurs n'Vosütros-bübréis aprovecbado. »Liber Primus, 69 Nosotros apr ovecbarémos. Prodérimus. Z'osotros.aprovecbaréis. Prodéritis. diras aprovecbarán;: Próderunt. Futuro perfe&o.. . To babré aprovecbado. Profüero. Tá babrás aprovechado. Profüeris. zdquel babrá-aprovecbado.- Profüerit. INosotvos-babrémos aprovechado, ——Pxofuerimus. —Profueritis. Profüerint. ERES. babrán uprosip pado, *4Modo bdo gi | Presente , y. Futüro. ; 2bronPPbn f fi, — ———-Prodes , ve Prodésto. zdprovecbe. aquel. Prodésto. brovecbad vosotros. Prodéste, vel Prodestóte. ziprovecben aqueillos.—— Prosunto. L Optativo , d Subjuntiuo. jixoso VA eut Presente. . Sing. 7o übráotcpe resi reere Prosim. Tá. üprovecbes. Prosis. z1quel. àprovecbe. :—Prosit. Plur... Nosotros aprovecbemos. -Prosimus. Z'osotvos aprovecbeis.- Prositis. "e dquellos aprovecben.- Prosint. K Prerérito imperfe&to. Sing. Z'o-aprovecbára , aprapecktor(a v y qprguecbóse. Prodéssem. UT atrovecháras, apnpéstbusfits y idoniitases. Prodésses. | dquer áprovecbára 5 aprovecbarfa , y aprove- Prodézset. cháse.- Plur INosotros aprovecháramos s; áprovecharfamos , y Prodessémus. E3 Zoaprovecbásemos.
TO . . De Instit. Gramináticz. Z'osptros aprovevbárais , aprovecbarfaisy y aprü- ' vechásets; —Prodessétis. -- zdquellos uprovecbáran, aprovechürfan , y apro- Lec Part Prodésseut. PPretérito perfe&to,. «553 ani Sing. Tj Ls aprovecbado. subtiles adem iier rag ^T Tayas aprovechado, ————À———Profüeris. "adquel buyaaprovecbado.—————— Pofüeritt Plur INósótros baxunmos uprovecbado.—-—Profuerimus. ^ Mósotros buyais aprovecbado.-——-——Profueritis. "Aquellos hayan aprovecbado. —— —— Profüerint. Pretérito : plusquam. pérfecto. px LO bubiera'g:bubfias y: buie NIPFOe COP STE t Profutssen? E CEN S laeto: T Tubieras y babrias , y hubieses aprovechado. /Profüissds?bo:U 3605 sisse wt5. sid |a d quel bubiera; -babria , y emend aprovechado. Profuísset, Plur, Nosotros bubiérdmóás y babrfamos , y hubiésemos aprovechado. ———— -Profuissémus. ^ 'osotros bubiérais, bubrfais , y: sbubiéseis apros co1* echado. Profuissétis, odios bubiéran babrfm ; y bubiesen apro- — t ebado, Profuísseri& " — 7 Futuro-de. Sbjunriqo. LO*tot0 s fr aprovecháre-;-d- bubiere apiwuecbudi.- Profüeró?93:5«" "T üprovecháre$5- " dubige es aprovecbaih, -——1À Profüeris, 5223 bc voler aproveckáve:s ; v hubiere: aproveckidido.— 5225551 ! Profüeritz- —- ——ÀáÀÁ "Plur; Nosotros" dfrouetitéramoss d bubiétemós. apro- "7 wecbado. Profuerimus, h^ oi gi i aprouecháreis » «d buliéreis.. "proves -yrbado:- : s Profueritis. ET E "due
; Liber. Primus. 9I Aquellos aprovecháren , é bubieren aprovechado, Profüerint. Infinitivo. Presente, y . pretérito. imperfe&to.. .. aMorodseya- ——————————— — —Prodésse. .Pretérito perfecto, y. plusquam perfe&to. Haber aprovechado. ——— — ————— — —Proífüisse. Futuro de Infinitivo. Haber. de.aprovecbar.—————————— —— ———-—Proíore, Sel Profutürum j'ram , rum esse." — Circuclognlo segundo. Y Que aprovechára ; 6 bubiera de baber aprovechado. — Profutürum , ram , rum fuisse. | , Participio de futuro en ras. Cosa que ba, c tieue de aprovecbar, * ra, fum, —Profuturus, PROSIGUEN LAS CONIUGACIONZS .de.los verbos Anómalos. — Fera. Flos Fio, Eo. no Fero , ferst., ihn tuli , latum, VOZ ACTIVA. Va —Indicativo.. X :920V .. i . Tiempo presente. ' * Sin To Macs: — ME ero. CT llevas. —— ;Zdquel. lleva. : Plur, INosotros. llevamos. eis cm Zosotros. Ilevais,—-— "érti: "Tquellos.. llevan; ——-
E De Instit. ramon, —Ft-bayas sido llevado. ta, tum sis , ve/ fáeris;: - 7wfquel- baya: sido Mieddasieisd-u n SLacis, ta, tum sit, ve/ fóerit, Plur.—Nosorrosbáyamos. sido Ilovados. 2 Lati, te, ta simus, ve/ fuerimus. . -Latusj Z'osotros háyuis sib llevaos— -Lati, t», tacitis, ve] fueritis; ^ 5 dquellos báyen. sido llevados. — an 0119 1— te 35-ta-sint;-ve/-füerint;^ ; 10nigiis Pretérito: plusquam Pnfeo:: i32 and Sidgi To bubiera-;-babriay y bubiese.sido Haa. — Latus, ta, tum essem ,. ve fuissem. T bubiertss; düfejus y y bubiese$ sido llevado. — Latus , tajtam-esses: y: ve/ tuísses. 3 Erkme bubiera ,-babria , y bubiese sido IHevado. 35 o Latus j' tà;-tum-esset ; ve/ fuisset. -. Plir. iNoeréras bubiérnmosz babriüimoy s: yw bubiésemos t. lumbi" -sido Hevadosadssas acsi iaa: —Lati, scenois ite, ta-essémüs ;'ve7 fuissémas. b Josotros-bebierais 3 babriaiogs 9c Pabidseis sido Jlevados.—bLati;ta , ta essétis , ve/ (uissétis. sdtuTor bubieran , batvian, y Pubicsbns fido (5 evados.—Lati jte ; ta essent; ve/ fuissent. Futuro de Subjüntivo? v Sing: '0'o fuere ;:ó bubiereesido llevado.— Latus, jn i100f$ tüng "ero ve] füerop ow aost615 V. otl T oTá fueres, ó Vibierer sido llevado — Latus, -— ^taj4^tüm,eris; ve/ füeris, ^ "^ — quel fuere , 6 bubiere sido lao; ——0595:tay twm, erit$ vel:füerit; ^ iovis Plur, Nosotros fuéremos , ó bubióvewibs :$ido llevados. Lati, tzcy tu érimus; «oe/ fuerimus. : i LZ" osotros-fuereis 6 bubierciscsido lleoádogz—— Lati, te'g:ta-éritis ve -füerytis Latus, 4dque-
;Eiber-Primus.! «£7 adquellos-fueren 6 bubieren sido Jlevados.—-—3 atis es ta erunt , ve fáerint. dofus tiui 1: PAR y pretéritoiissc tas Ser llevado. ——— ————— MÀ Ferri, Prerérito-perfe&to , y plusquam perfecto. Haber sido llevado. —bLatum; tam; tum esses ta fuísse; Futuro de infinitivo.. :: Haber de sev llevado. M Feréndum, dam, dum. esse, ve/ latufn iri. Circumloquio segundo... qnte Que fuera , 6 -bubiera de.baber sido: lieiiadós Feréndum, dam, dum: Den Los- Gerundios: AdR De ser llevado. Genit. Febsdiy de, di, Para ser /levado, ——— ————Dativ. Feténdo, dz , do. «4 ser [[evado,. ——————— Acus; Kerépduni , ditis dum Por ser., é siendo iJevado.——Abiat.. Feréndo, da; -do; El participio de AAT perfe&o y^ plusquam perfe&o. . Cosa. Z/evada. -Latus , ta , tut El participio de futuro en. dur: Cosa que ba , ó tiene de ser Wevaddi da, dum. Feréndus, ? Nolo vis; , velle, -€— ,-4€ UR ast. — Tybiedtitiól 5 Ja "Fiempo presente. Sing. lo quiero. -Volo. 0b T quieres. - Vis, s aMquel-quiere; V ult,
2 Plur. 980 Piur: Sing. gi a vede d r dim De Tnstit. Grammaticz, INosotros: queremos. ——- | ——Vólumus. F'osotvos! quereis. ——— M V utis. "1quellos. quieren. —————————— —-N olunt; Pretérito impete dto. J'o quérfa; -Volébam. T querfas. 5 HEDIMINOUC SP MAH gigi le 7. Mn 1 4dquel quería. ———— — —— Volébat. JNosotros :querfamos.——— -— V olebármus. Z'osotros querfais. ——— V olebátis, »"adquellos querian. —Volébant. Sing. — 7 Tá quisiste , é bas | querido. —— ————-V oluísti. Plur. Pretérito perfecto. J'o quise ,. 6. be querido. —— — Vólui. "Aquel quiso y é. ba querido — Vóluit. INosotros quisimos , ó bemos querido.—V olüimus, Z'osotros quisisteis, 6 babeis querido.—V oluístis, * adquellos quisieron , ó ban gu 4do. Sir PME: Sing. Plur, Sing. vel Voluére. Pretérito: plusquam -perfecto. Yo babia: querido. Lo —— Voláeram, Tá babias. querido. ——————— ——————— V olüeras. «1que] babia querido. ———— ————— —"V oláerat. Nosotros babíamos querido.———— —V oluerüinus. F'osotros. babíais querido. ———————V oluerátis. ^v fquellos-babian querido.—————————V oláeratit. Futuro imperfecto. Y'o querré. Volam. T4 querrás. Voles. z1quel querrá.- — Volet. Plur. Sing. Nosotros querrémos. — — — —— V olémus. F'osotros querréis. — V olétis. «diualas querrán. solent. Futuro perfe&o. "i296 f oid "T 0 babré querido. o sese ollend Tá babrásquerido. -V.olüeris. quel
»CLiber Primus: -«: gr T epit. babrá querido, o MÀ Vólüeriti Pr. Nosotros babrémos querido. Voluerimus. :XKIosotros-babréis querido. —V olueritis. SeueiuS babrán TECHN —— — Volierist. ' Cavecede Imperatis ; Mero süplese con ei presente de Rx tivo. Siag. Quiere tá.-— ac $ velis, Quiera mrs "Velit. Plur. .Quered -uosótros: -Velitis. Quieran aquellos.- SURE ^ ^c Sx DN UTI » VO UWUEK Optatiun , é TEE TNT -9up 1251517 x Tiempo. presente. à 20059194 Sing. 7o quiera.- SS quietas. -—— «4quel quiera. i amidcae eeu PN USEYSE Re C1 Plur. Nosotros queramos. ————— —— —— V elimus, Z'osotros querais. -— Velitis, 0155] rernm Velintg JAironTo PN bsBeeténito imperfecto... Sing. J'o quisiera, quer?ía y y quisiese.— Vellent; Tu quisieras , querrías , y quisieses,———V elies. — vdquel quisiera y querrfàs y qiisiese. ———ZVellet. Plur. [Nosotros quisiéramos , quecefimas ; Y quisiése- —— og. 7 Vellémus,. Z'osotros quisiérais , querrfaiti; y. quisiéseis. — Vellétis, e: 4dquellos quisieran , quervfan;; T7 dviieces: siis V -.— EXTA. -—— i: Pretérito perfecto, odis Sing. Yo mem querido. —Voláerim, c Tf bayas «querido. Voláeris, &ia:! «dque] baya- -querido.— - 3 ———V luerit. "ovi F " z Piur,
82 De Instit. Kris ia Piur. Nosotros bóyamos querido; —Voluerimus. F'osotros báyais querido,— — Volüerttis 44quellos. bayan pese - —Voláerint. Pretérito ESDHIE Serres m Sing. To bubiera , " babrfa y. mubiése querido,————— V.luíssem. T bubieras y UU achibieses querido aus Voluísses; -—XMsson Atquel bubiera, ST » e querido. Voluísset: —— Aewon Plur. Nosotros bubiéramos , jafetior: y bubiésemos querido.— - Voluissémus;O F'osotros bubiérais, babrfais., y bubiesets fee vido. Voluissétis.- ' "Zdquellos bubieran; babrfans tU Pubiesen duerid Voluissent: vest LOVi .JIUld OX ^T Tue de Subjuntive. Sing. T'o quisiere , óbubiere-quevido. Volüero. Ts quisieres, & bubieres Ar Volüeris, «dquel quisiére , 6 buübiere querido—— V oláerit. Plur; Nosotros quisiéremos., ó bulttéremosi querido.—— Voluerimus.: . &'osotros quisiéreis, Á bubiereis be otger . Volueritis, ^ Wu Au duel quisieren " bubieren querido- ——— - Volüerint; Infinitivo. . -— ': Presente, y pretérito oiperfedto DENIS - Pretérito perfecto: y plusquam perfecto. Haber querido. LÁ M Voluíssez ^. Particioio-de-presente; y EN imperfe&to. KI] que quiere 5-6 querfa; Volens , volée 1 Qe -Velle.
Liber Primus. 9 Nolo, nonvis, nolle, nolui ,'compueszo de Volo, Sing. $e conjuga asf. IÍndicativo. WE Tiempo presente, T'o no quiero. - —— Nolo. Tá no quieres. Nonvis, 4dquel no quiere, ————— — — Nonvult. Plur. Nosofros no queremos.—- Nólumus. "o Fosotros no quereis.— —.Notivultis. "e dquellos-no quieren. —— -iNolunt. imt Pretérito imperfecto. VA. acl Sing. To ^?0 Querza.————————— — Nolébam, H Tu no "Quer£as. M EIL Nolébas, «quel no quería, Nolébat. Plur. Nosotros no queríamos.—— - Nolebàmus. F'osotros no queriais.— - Nolebátis. ^— "Pfquellos mo-querífan; — -Nolébant. Pretérito-perfe&o. p.oVi Sing. 2'o no quise , & no be-querido.— ——Nólui, 70 T-no quisiste , 6 no bas querido. Noluísti. Pl 4 S$que] no quiso , ó no ba querido. Nóluit. ur. Sing. INosotros no quisimos , ó no bemos querido.-——— Noláimus. 251" '056?vos-no quisisteiss-é-no babeis querido. —— Noluístis— — — À — oy ex X «Squellos-no quisierons-é no ban querido. — . Noluérunt-;-ve/-Noluére, "Vi . -P;etéritoplusquám -perfe&o. ...,7 e 2o no babia querido, ————— Nolüeram, Tá no babias querido.- NENNT Nolóeras. —— Zfquel-no:bubia querido. ——— ——Nlüerat; Plur. Nosotros no babiamos querido, -———Noluer&mus. « Fosotros.no bubiais querido.- INoluerátis. «1quellos no babian querido. —— Nolüerant. m F2 Fu-
94 Sing. Piur. Sing. Plur. --P'osotros. no-quevréis, j No "quieras tí. « No-querais vosotros. De Instit. 'Grammatic:e., Futuro imperfecto. nto Jo no querré. Nolam. Tá no querrás. Noles. «quel no querrá, etse E 3 Nolet. Nosotros no querrémos. ———— — —Nolémus, — Nolétis.: «dquellos-.noquern 5 Nolent. (t Futuro perfe&o.: ou To ^nobabré quii tenet e teetdleti T no-babrds- quevádo —— 977. Nolüeris. 4dquel-no babrá. querido. ——Noláerit. Nosotros no-babrémas: querido. 2— Noluerimus, Z'osotros nobabréis-querido.—————-Nolueritis; init nobabrán-quevido.- iNolüerint. E v - Impevatino y MotoV, cul d Presente; y Futuross sois Noli jme -Nolito. INo quiera aquel. — ——À— — Nolite. -Nolité ;-ve7 Nolitóte- o dNe fiiere eu S -Nülinto - Yo-n0 quiera.— —z19ue] no quieva.- . [Nosotros no queramos. . Zo no quisiera, no querría y y ^no xh id —— Optativo , é Subjuntivo. SEE 3 Presente. in] —— Nolim. Nolis. -Nolit. Nolimus. Nolitis, -Nolint.' Tá no quieras. Fosotros no quevais. ditta n0 quieran. Pretérito-imperfe&o. ut "^ Nollem. Tá no quisieras ,'no querrfas ya no: quisieses — Nolles. - dquel
m x Liber Primus. .. 95 «dquel. no. quisiera, no querría, y no quisiese.— Nollet. Plur. JNoso£ros. no quisiéramos ,.no querríamas , y no Sing. Plur, Plur, Sing. Plur, quisiésemos. Nollémus. Vosotros no quisiérais, no querríais , y n0 quisiéseis. Nollétis. "Aquellos m quisier an, tà. querr fan., «y. no qui- $iesen.- -Nollent. EL S ssbratérita peife&to; - T'o-no. baya: querido, Noláerim. T no.bayas querido. -Noláóeris. «dquel no. baya querido.— ————— Noláerit. Nosotros no báyamos querido. Noluerimus. Z'osotros..no báyais querido. — Nolueritis. 4tquellos no bayan. querido. Noláerint Pretérito plusquamr perfe&o. . T'o no bubiera, no babria , y:no bubiese quaro. Noluissem. T no bubieras, no danois yi ^0 o; bubieses: querido. Noluísses. "Aquel no. hubiera, no babrfa. 3 y no bubiese quenido. Noluísset. ANosotros no bubiéramos , no babrfamos ; y no bubiésemos querido.- Noluissémus. -.osotros no bubiérais, no babridis, y no bubié- —seis querido. ———— Noluissétis, zquellos no hubieran, n n0 o babrian, y. no bubie- 'sen. Querido. ——— Noluíssent. 1 Futuro de Subjuntivo. T Jo no quisiere, é no. bubiere querido.——Nolüero. Tí no quisieres , 6 no bubieres quevido.-Nolüeris. "dquel.no quisiere , ó. po bubiere querido. Noláerit. Nosotros. no quisiéremos , 6 no bubiéremos quevini vido. ———— Noluerimus. F 3 Zo-
86 De Instit. Grammatice. Z'osotros no quisiéreis, 6 no' bubiéreis querido. Nolueritis. "Aquellos no quisieen y 6 no bubieven. vi ris Nolüerint. Infinitivo. —Presente, y pretérito imperfeéto. No querer. Nolle. Pretérito perfe&to ,; y plusquam perfecto. INo baber querido. Noluísse. Participio de presente ; y y pretérito. imperfe&to. E! que no quiere, 6 no queria. Nolens, Noléntis, Malo, mavis, malle, málui , compuesto de Volo, à "se conjuga asf. Indicativo. Tiempo presente. Sing. Jo quiero mas. Malo, Tá quieres mas. Mavis. zdquel quiere mas. Mavult. "Plur. INosotros queremos mas. —Málumus. Z'osotros quereis mas.- Mavültis. ztquellos quieren mas. ——Malunt. ; Pretérito imperfecto. Sing. Jo gueria mas. ——Malébam. Tu querias mas;- —Malébas. Zfquelquerià mas. —]Malébat. Plur. Nosotros querfamos mas. -Malebámus. Z'osotros queríais mas. Malebátis, ve dia Queriam mas. Malébant. Pretérito perfedto: " Sing. 7'o quise, & be querido mias. "Málui. Tu quisiste , é bas querido mas.——— —Maluísti. «duel quiso ó ba d mas. Máluit. Piur,
sLiber Primus; «(t 87 Plur. Nosotros quisimos, 6 bemos quevido mas. Malüimus. UT m Vosotros quisisteis , 6. babeis querido mas. —— HIS Maluístis. CUN pss ^ "Aquellos. quisieron, ó' ban querido mas. Maluérunt, ve/ Maluére. Pretérito plusquam petfe&to, : Sing. 7o babia querido mas. Maláeram. ^^ Tu babias querido mas.— — — Malüeras, : v1quel babia querido mas. Malüerat. Plur. Nosozros -bab£amos querido mas, —-Maluerámus. - Vosotvos babfais querido mas. — Malaüerátis; "4quellos babian querido mas, —— ——Maluérant. nt ties ; Futuro imperfe&o. . :H Sing, 2o querré mas. ——— — M álam. Ju quervás HH — ————— Males. zfquel quevrá mas. —— — ——— ——-— —Malet. Plur. Nosotros querrémos mas. ——— — ———Malémus, Vosotros .querréis mas. Malétis, oot v dquellos-querrán mas. Malent. 2i 5 Futuro perfe&o. : Sing..7o babré querido mas. Malüero; T babrás querido mas. Maláüeris. - «quel babrá querido mas.— — —Maláerit, Plur. Nosotros babrémos querido mas.——-Maluerimus. Z'osotros babréis querido mas. ———— —Malueritis. — v «dquellos babrán querido mas. -—Malüerint, Carece. de Ymperativos pero splese con el presente de Subjuntivo. Sing. Quiere tá mas. Fac , Malis. Quiera aquel mas. Malit. Plur. Quered vosotros mas.—7] ——————Malitis; O00 Quieran aquellos mas.——À9—9——— Maint. Và F4 Op-
94 De Instit. Gramrmdatice. El participio de futuro 'en: dus. Cosa que ba, c tiene de ser becba;—— faciénda , faciéndum?'^ vi (i Su. atHva e$ tácio, is, re; feci ; faetum, y se con- Faciéndas,. . juga en todo por [a a&fiva de lego; is i. » fuera de ja terminacion fac del DEDORUWUSS 3.9 Eo; is, ire; j ivi, Pu "e emjugn asi! wig : Tadióa?ivo? 53 205502 Tiempo presente. Sing. 7o voy Eo. T4 vas. DEDMFLECEN ERE IOrT ae, "Aquel va. Tt. Plur. Nosotros vamos.-— Imus. Z/osotros" qüis, Ttis, VIE agre Eunt, Pretérit imperfé&toz ^ Sing. Yo iba Iba; Tá ibas. Ibas. 4dquel iba, Ibat. Plur. Nosotros -fbamus.—— —————— — — ]bàmus. Vosotrosfbais.——————À——À— — — À—]bátis, "Aquellos i ibun. H3r- o Bandes Ibat, Pretérito perfe&o; VS Sing. 7o fuf, 6 be ido, ———————————— —lvi. Tu fuiste ; 6 bas ido, ——————— — — lvísti. "Aquel fue 4 ba ido. Buca ddieee— Ivit Piur. JNoso?ros finos; 'é bemosido; Ivimus, Z'osotvos ufsteis ; € babeis ido.— —Ivístis. | «Aquellos fueron, d f. banido PCIE vel Ivére, Pretérito' plusquani iss rat Sing. ?'o babia ido.- T4 babias ido. 44quel biting — Iveram. Iveras. -Iverát Plur.
Liber^P?imus.' Bia INosotrosbabíamos ido.—— -Iveràmus. | Vosotros babíais ido. ———Iver&átis. VEO babian ido. Manius ccfierant — ^ Futuro ' imperfe&o, - Siag. To. ie eei a aisi acsi [bo, T4 irás. —— —— Ibis. Duque I Lamclceupe co e er cios caes DS Hin Nosotros--irémos. -Ibimus. | Z'osotros-ir£is. Ibitis. * quello irán. ESRSQ CEHENEVANERURS e z Futuroperfe&to; Sing. To babré ido ———— — —T vero, T4 babrás ido. - Iveris, Is uv Iquel habrá ido. —-Iverit. - INosofros: babrémos: dod — —— —— —] verimus, osotrosbabréis: ido. ———— — —— ———TIveritis, PEIVCS bubrdn ido. ih EAd E or:0 yosinig —. i 2iszSl Imperátioo: Bouents , y Futuro. Sing Iit u orssi i LL, e] Tto. Zi aya aquel. — — —diui2i ^ Ho, Plur. Id vosotros; —Ite, ve/ Itóte. | F'ayon-squelfos. 7Eünto; ei : aite] BAM * Subjuntiuo. eof Presente. s Sing. To «vaya. anm inns vuwyas.- ; Eas. «duel vaya, ——-—Eat Plur. Nosotros oéyamos.- Eàmus. Z'osottos: "Diwais pyskuageuercaictassi- e Eatis, ?T —quellos vayan. -Eant. Pretérito impetrfe&to, Sing. Yo-fuéra--irfe; y fuese. ma Tá
96 De Instit. iGratotidiice. T4 fueras, irfas, y fueses. Ires. adquel fuera, iría, y, fuese.— Iret. Plur. -JNosotros fuéramos,i irfamos , y |f'uesemos, Irémus. Z'osotros fuerais , irfais , y fueseis. Irétis. od efie fueran, irían, y fuesen.— — — rent. - Preterito-. perfe&to. .. Sing. -Yo. -baya ido. -Iverim. CTS bayasido. Iveris; — /dquel baya-ido. Iverit. Plur: ZNosotros. báóyamosido. -—Iverimus. Z'osotros báyais. ido; ———————————1veritis. v adquellos bayan ido. —————lverintz vi Pretérito plusquam perfe&o.. Sings T'o bubiera ,-babría , y bubiese. ido. Ivíssem, Tu :bubieras., babefas » y bubieses ido.——lvissesi ovdquel bubiera, babría , y. bubiese ido.—lvísset. Bur. INosotros bubiéramos., babríamos.,^ y. bubiésemos ido. Ivissémus. Vosotros bubiérais babríais , ? bubiéseis ido.— Ivissétis. .. Latio: hubieran, babrfan " y TuBieibi ides -Ivissent.. Futuro. de. Sab tua vore bX asd Sing. )o fuere , & bubiere. ido. ——— ——-lvero. Tu fueres , 6 bubieres ido. Iveris. Zdquel fuere., ó bubiere ido, ———À—— — —lverit. Plur. JNosotros fudremóss é bubiéremos ido.—Iverimus. 'Z'osotros fuéreis.,-ó. bubiéreis ido, ———veritis: i ducis Vae é bubieren. ido Iverint. 1 Iofinitivo, m pires «045220 Vl. Tul b — Presente , E, simi imperfe&to. jx Ir. Ire. Pretérito perfe&o. j y plusquam ein e Hoberig, vis & u-
—3aLiber Primus. c 97 D1958 $e MRuturo. de Infinitivo. 1 : Haber de ir. Itürüm , ram , rum esse, - ve? Itum ire; : 5 unt 7Qircumloquio segundo. Que fuera ,^ 6 bubiera debaber ido. : ram , rum fuísse: —— — Los Gerundios Substantivos. Itürum, De ir — — Genit; Eündi. Para-iri———S —— Dativ. Eündo. 4 ir, : Acus. Eündum. Por ir ,^ 6 yen. —— —Ablat. Eündo. . EI Supino. 55s zd Pr ez Itum. Participio de presente , y pretérito imperfecto. E! que 4 ,-6 iba. —— —— Iens ; eántis. D00158' 7 El partieipio-de-futuro en rüs;^ — El que ba é tiene de ir, ———— — Itürus ta, rum. . " f. » ^ ixi * Conjugaciones de los verbos defe&livos, Mémini, Novi, Odi , Capi: de /os quales , estos tres, Mémini , Novi, Odi, so/o tienen: el: Jütin del precérito con Jos tiempos "que-de él-se forman, fuera de Mémini , que-£iene Imperativo. . Conjuganse de esta manera. IÍndicativo. |03 199 Presente. y ;pretérito perfe&to; Sing. J'o me'acuerdo , y me-acordé , ó me be acordado. S02 Ménhidi:o 6 Que à Tá te acuerdas, y te acordaste, te bas acordado. ""IMeministi: * sss ey t, 41quel se acuerda , y se acordó , ó $e ba acordado. Méminit. L| G Piur,
" De Instit. Grammáticz. Plur. INosotros nos acordamos ,. ó nos; bemos acordado. Memínimus. ost Z'osotros os acordais, y t 05 acprdásteis, fos babeis acordado. Meminístis. "dquellos.se acuerdan ,. se acordaron y-ó,$e ban acordado. Meminérunt, ue Meminére. B Pretérito imperfecto , ,y plusquam perfecto. Sing. 2'o me acordaba , y. me babia acordado.— Memíneram. ....... —Ü TÁ ze acordabas, y te EHIBAU acordado. Memineras.. "dquel.se acordaba., y se babia acordado. Memínerat. Plur. ANosetros nos acosddbdwos; y-nos oer dank acordado. -Memineràmus. A'osotros.os acordábais y y os babfais acordado. -Meminerátis... «dquellos se acordaban , y se babian acordado. — . Memínerant. b. 293 30k sh 299a Kuturo idee hau y Veriathais v Lio Sing. Zo. me acordaré , y me babré. AME PIRE Memínero. st Tí te acordards , »s te e babrás osi Menmíneris.... .: «dquel se rein ab y se abrá oem Menmínerit. 5. Plur. Nosotros nos Weucccoug y. nos:babrémos acordado, ——— ————— ————-Menirerimus. V'osotros os acordaré:s , y os babréis acordado. -^, Memineritis; .... dquellos se acordarán , y se Vhobnin acordado. — . Memínerint,.. v, Im-
oi Liber Primus; : ^ 099. m iti dae as Ubuperatiqois Usos si 3s. Plesente, y Futuro; Sing.- /fcuérdate fiera eee Meménto. Plur. 24cordaos$ "vosotros. —-Mementóte. "Qe me i "x * ^ ^ n ^ e NN StSg E RUM BM - etim ofrre 1 Oghafioo, d Subjuntimo; "03 *Obnbxos: herd y pretérito. jer Qo. Ta Sing. Jo me acuerde , y me bayai éedriailo.—— — — Das ; Memínerim: tyiroas * T Tá te acuerdes, y te bayas nitbdado, Memíneris, quel sé ucuerde y se baya o: ——— - Memínerit. . of 3mm Plur, Nosot; 0$ n0$ acordémos y nos dyamos acor dad Meminerímus. .... É Fonts '0$ 0$ acordeis, y or bal icordaio.— — ' Meminetitis. fav uginos SY mil Yu emo adquellas seé-atuerden:, y. " bàyan. mcordadn. — Memínerint.- 3*t *. Q2212 25545, i Pretérito imperfe&o , y: plusqitam perfecto, ing. Zo me acordára , y me bubiera acordado, ——— Metiníssem, 5 etse | A te acordáras , y te. dhubieras ncotdado;—.—— Meminísses. 03 * ,v»20509 WX ^ Squel se. acordára y. " Pubieta aetrdad u— , Mefninissét:s.. « i0w9arfej 0stooSV] und Plur, Nosotros nos. acordáramos. ., y. nos. dud ramas acordado. ———— ——————Meminissémus. Z'osotros or acordárais , y os: Pubiérais acordado. Meminissétis- - 55552 3 «Tquellosse -acordáran , » ase duBieran nets dado. Memintssent. ....; senes x. id -Futuro de OPE el Y 15st. Sing. do me acordáre y. d ;mie buldere (iei —— Memínero. Ine cm vorn US Ga TI e
ICO De Instit. Grammatica. T4 te acordáres y ó te bubieres acordade.—— Memíneris.: adquel se aeortidres é se Pubiere acordado. ——— Memínerit.-— (919; A4ó$nt9.9. Jud Plur. ANosofros nos acordáremos , d mos bubiéremos acorditdo Sei dea a AO. Meminerimus. V'osotros os:acordáreis, 5 os eed acordado, - Memineritis. «Tquellos se acordáren , ó se Pubieren acordado.— Memíaetint: "at n finitino) tei Presente, imperfe&to, perfecto, y Gobus vua 761 perfe&to. A ! ZMcordarse y SURG acordado.- Meminise. 4hsi tambien se conjugan Novi, y Odi, ligo e] Imperativo,' del qual y: de todo *lo demás carecen , como queda dicbo ,y se conjugan dé esta: manera. o EDALES LSTI. trésentd : y pretérito. - perfect, Sing. fo. conozco y conocf. Novi. Tá conoces, y conociste. etas ino ia — Novísti, ""dquel conote, 9. conoció. -———Novit. zie ANosotros comocemos , y conocimos.———— Nó vimus. - F'osotrosconoceis 4; «y conocfsteis.— —Novístis, ec M COROCEn y y conoeseromvesesaNovérunt, . vel Novére. . Pretétito imperfe&o , y plusquam perfecto. Sing. 7o conocia , y babia conocido. Nóveram. Tí conocias , y babias conocido, ———— Nóveras, "quel conocia y sy. babia conocido. Nóverat. Plur. [Nosotros po obo: 5» Pabfámos: conocido.—— Noverámus. o1: -I Foes *
-^oLiber Primus; ror 3152 E osotros conocíais , y babfais conocido. oue Noverátis. ines 3 «Squellos conocian, y babian conocido.-Nóverant, —0155; Futuro imperfe&to , y. perfe&o. |. : Sing. o conoceré, y babré conocido.——— Nóvero, —— T conocerás.g y: babrás conocido. ———— Nóveris. "quel conocerá , y babrá conocido. Nóverit. Plur. Nosotros conocerémos , y babrémos conocido, ——— imc oNoyerimus: act n1 * V'osotvos conoceréis ., s babréis conocido. ,SesivoY! Noveritis. " 1390805 *(5« BOUE — «fquellos canocerdn , y babrán conocido. Nóverint, Optativo , 6 Subjuntivo. » Presente , y-pretérito perfe&to. Sing. Jo conozca, baya conocido. Nóverim. i5O--TÓ conozcas , y. bayas €onocido,.—— —Nóveris, isst cadquel conozca, y. baya. conocido,- Nóverit. Plur, Nosotros. conozcamos , y báyamos. conocido.—— 2umibC x NoKerimum 5 4 vod ons x5 (516Ut- omit] 1«:1P'0sotros conozcais, y bágais conocido.-Noverttis. «fquelios conozcan, y basan .conocido.- Nóverint. Pretérito imperfe&o ; y. plusquam perfecto. Sing. To conociera., y. bubiera-,conocido.——- Novíssem. iios T. conocieras.,..y bubieras,, conocido. —Novísses. oco quel conociera , y. bubiera conocido, —Novísset. Plur, ANosotros.conocieramos , y bubieramos conocido.- » bc ODY ANovissémus.: sotthiSystioSn 7f EL ud i V'osotros conociérais , 4 bubiérais conocido. —— — 5 Novissétis: i Ns «Tquellos conocieran , 9 bubievan — 0x5 Noyíssent.... ; "Oi sen Futuro de Subjuntivo.. Sing. To conociere , & bubiere. conocido, ——— —Nóvere. st CTt conocieres y. 6 bubieres.conocido, —— Nóveris. G3 «que! conocido.——
S Siog. To "sorred «y "aborrecf.— pP ' 102 De Instit. Grammáticz. —— quel: tonociare'y: 6 bubiere ^conocido.—Nóverit. Eu. Trosottos congciéremos , & bubiéremos conocido.— ; * Novertihus? Ya 1pm . 'ontros conciéreis , ó Jübiereis cónocido, —— 7Noverttis; ^^ uic VOMose TOIRdbPeH. é pubieren mci — ori Nóverint; ^ . 531520802 A55! —— AL: CUN YS nfinifivo. 3208023 10110210Vi .101 7 Presente ,imperfe&to, perfe&to 7 y: Blusquam "e go 2 "'perfe&to. C» MyNOS xOvYere c-— 9À Concer. 1 y Paler conocido — nie -Novísse, LM DHNNA SUOXE,. ISTIS j$5i1$q 011191931 .9iüsesp - -Preserrdi Ripe rese potens | gai - —— Odi, DS Tioaborreces ,"w'aborreciste; uias isi Odisti, -—— fuel nbortetE ; 4 aborreció 1303, 20:05 gie € Tus INosotros aborrecemos » y. aborsecimos —QOdimus. heW'osotvos aborrecels , y aborretistei s. Odistis. "aquellos aborrécei, E abàriécieion —Odérunt, yel Odére,- Y THTIMEIADS - E ebréténto idipereton: do ax plusquain - perfe&o. ' Sing: To: aborrecia s: y^" babiu^ aborrecido.— Oderam., S877 aborrecias, An fallas. abórrecido — Qderas, Set "Ufquel aborreciay y babia aborrecido. ———Oderat. Plur, INosotros aborrgcfamos, M bübfumos aLorrecido.— — six deris ss Ve; iThvoioonon : E Vosotros abotrecfais (Y babie "aborrecido.— — 05:5 8eriftis: SAMIET V :NEYSISONO *03 sare s, gris ioerécian a *. babiáf aborrecido. —— ; Oderadt? i755 61U3k * : ; 19959 — Fututo- "iipeifetho »y pérfe&o, ^ .gni^ ^ Bing: d FERA y wbabré: aborsécido?— ——Odero. 5) p*s : ^TÓ
*ohLiber Primus. —:: 03 Tác aborrecerás y. babrás aborrecido.——Ode:is. 44quel aborrecerá, y babrá aborrecido.—Oderit. Plur, INoso£ros aborrecerémos , y: babrémos: aborrecido. Oderimus. irebO V'osotvos aborrecereis-, y babreis aborrecido.— Oderitis. . - (03591190184 2 «1quellos aborrecetán ,9y babrán aborrecido. Y. —Oderint.- * ^ev owes ; : « Opzativo , 6 Subjuntivo. Presente , y pretérito perfecto. Sing. To'aborrezca', * baya-aborrecido.———— Oderim. Tu aborrezcas , y bayas aborrecido.— —-Oderis. 41quel aborrezca , y. baya aborrecido.—— Oderit. Plur. [Nosotros aborrezcamos , y bayaios aborrecido.— N04 Jderimus. ^. Cond n A3 V'osotros aborrezcais , y buyais aborrecido. Odetüs; iTD£É- XOowv. «dquellos aborrezcan, 9 bayan aborrecido. Oderint. sYeothan Pretérito imperfe&o , y plusquam perfeéto. Sing." Yo-aborreciera , y: bubiera aborrecidóz-—Odissem. co Tiécaborrecieras y bubierassaborrecidlo.-Odisses. "quel-aborreciera; y bubiera abortecido.-Odisset, Plur. Nosotros .aborrecióramos, y bubiéramos-aborve- cido. ————. —— Odi ssémus. "Fosotros: aborrecierais;y bubieraisaborrécido.— Odissétis. 7 dquellosaborrecieran yy bubieran aborrecido.— Odissent. 2 Xy ,oanoienm o Futuro de Subjuntivo. ^^ — Sing. To"aborreciere , 6 bubiere aborrecido.——c—Odéro. T aborrecieres , 6. bubieres aboreecido.-—Oderis. zdquel aborreciere , ó-bubiere aborrecido.- Oderit. Plur, ANosotros abórrecieremos;ó bubieremos abórrecido. JOderíimuspss4::403 iinY3nA 20:1020 à G 4 Vo-
tiíó . De Instit. Gramtnàtice. * E] verbo Comedo, is, se Palla tambien con los mis» mos riePipos: irregularesyw tiene juntamentela Segunda 'pérsona de plural del-presente de indicativo Com&stis; pero e/ verbo? Ex6doy'is , so/o2zene irregular la tercera persona de sinpular del presente de E Exeitj p» hot ii de n — ERAS YRRBOS DERECTIVOS | 1: PRINT ATI wur 5*9. » INQUAM. mobs "og ! Indicativo. — 1 '"9u *16t2 D» c] peg n Mio: Eiqiach "Tá dices, Ehutes Vaf ue! dio * dnquit. Plir. Nosotros decor; cene 557 fguellos dicen: Ynquiunt»: | , 9* 25 Inge "quel decia. Peer aie pied Con c Tá dixiste. Inquisti; ^. ^" Futur. 77 dirás. Inquies. z4que did Móquiet; f á Inpérát: D£ f£.-Inque ; ve/ Inquito.- ^^. Part.dé pres; E/ pe dice, ó vas Toguiens Inquiénís 2 AJO. Indicativo. Pres. To digo. Ajo. Tá dices. Ais. p tinens Ait, Pli, "quellos dicen. Ajunt.. Imperf;:Yo decia; Ajébam. T6 decins. Ajébas. 24quel decia. Ajébat,———Plur. Nosotros deciamos. Ajebàmus. Z/osofros decfais. hey meae /los Mi. Ajebant. dini: Y; Impet. Dfii; Ais * 0fosiuqmi timet 1 A LSubMPREEOO:: VouoUy Pres, Ti. aig Ajas. 4Zgue] diga. Wed Part. de pres. E que dice, ^ V AEDA lk d P'ajéntis FOREM 15180.) «*25te«49 Subjuntivo, Pret. Imperf. Dd Fóréhn. "Tí fueras. Fo-
Acxisgber PPimusn! s(i ^-— ry Fores, quel fuera, F oret. Plur. PUR fueran. -Forent.. í Futuro de infiiHe! Haber. de ser. Foe piy Yu ug si A X O0. Tu Indicativo. : ;Futiito, sriondibdon To. rex axo? a BOUIUDERUO) Pres..To baga. Faxim: Tu bagas. Faxis; ew7 cv adquelbaga. Faxit.—-PluriZZosotros: Paghiis. Faxitis. z£que/los bagan. Faxint. Q:U.-JE $ O,.. V Indicativo. Pres, Yo ruego. Quaso. —]Pis. Nosotros vitu fogiatiose: Qufimus. "B8: E: 5A VE. Y J Imper. Dios te guarde. Ave. Plur. Dios 0$ guarit, 5 Avété] 'obo1 Preséote de infit. Guardar- Dios á VOS Avére; jiSochal jidie aic Mutuo Infectum eofst:og «up didis, :Saludes.. Salvébis. Amperativo. Dios £e salve , recibe: t Wale Salve. - — JDios os. Aet, "d een EUMD ris ' Salvéte; Infitivo Recibir saludes. Scie 5ie: iva » alg R Ei IS N. E D 0.: layerativo. Dá tá y. 6 d£ 16. Cedó:- Dad. vosofras é decid «josotros, Cédite. ; Indici Pres. edguet comienza; 1d aquel dice. Infit, 553 56Q: V. A T2 su Xodisi ties: A siente: zfquel triunfa. Ovit:. 5.0 Participio: dé preseote. E7 que Logo é trifübus 3 Ovans, ovántis. - rid Dres
112 De Instit. Grammàticz. 4| Presente de Indicativo. 24que/ fu/ta , Defit. Presente de Subjuntivo. 24gue/ faite ; Défiat. Presente de Infinitivo. Fa/tar, Defíeri. ^ : -.; 4| Presente de Subjuntivo. 7o me atreva, Au:im. Tá te atrevas, Ausis. «quel se: atreva, Ausit. 4| Pres.ó Futuro de Subjuntivo. Tt dés , diér Z Duis. Z4quellos dén ;. 6 dieren , Duint. 4| Presente de C oRDURS quz casui ier, Perduint. «ddver fencias fer fas ics a Ag de los Bepor m» i AS Raíces son tres: PresQite de: Npdicativo de activa, Fratésita de Indicativo de activa , y Supino, "hn gm Del Presente se forman todos jos: rire deess é imperfe&tos , Gerundios, y Futuros en'dus, y Circumloquio de pasiva. Del Pretérito perfecto todos: los joenos y Plusquam perfectos de a&iva? | Del Supino , el Futuro en: iit. iy:el Participio de Pretérito , y el Futuro de infinitivo en um; rej: g; en um, iri, y el Circumloquio. de a&tiva. ^... El modo de formar los tiempos es quitat la ültima sylaba de la raíz, y-lo quede ella queda, juntarlo con las terminaciones de su conjugacion. Como en 4$mo, quitada la 0 , y la 222i , que queda » juntada con a5, y éris., se forma 4£mas, y zmáris.: y asi en las demás personas , y en las demás raices de ésta , y de um demás Cohijugaciories. : ovis: Sácanse los verbos en Io, de la tercera conjugacion, que pierde Ja I, en el Presenté/de Indicativo, é Infinitivo, y en el Impelativo, é Imperfe&to de Subjuntivo: excepto las terceras personas dei-Plural del. Presente de daxicarivo ; y del Imperativo, : P-
Liber Primus. II3 Primeros principios, que tratan de las quatro partes declinables de Ja oracion, y de sus accidentes. AS partes de la oracion son ocho : Nombre, Pronombre , l'erbo, Participio , Preposicion, Addverbio, Interjecion, y Conjuncion. De estas ocho, las quatro primeras se declinan : INNombre, Pronombre, Verbo, y Participio, y tienen nümeros y personas. Los nümeros son dos: Singular, y Plural. Singular, que habla de uno, como Dóminus, Ego, 71mo, z4mans. Plural, que habla de muchos, como Dómini , Nos, edmámus , Z1mantes. Las personas son tres: Ego de la primera: T de la segunda 5 I//e y los demás Nominativos de la tercera. Qui, Que , Quod, é Ipse, Ipsi Ipsum , paeden ser de todas tres personas. t 9 DEL NOMBRE. | NEARE es el que se declina por casos , y no significa tiempo , como ZZusa. Los casos son seis, Nominativo , Genitivo, Dativo , Acusativo, Vocativ0, y Ablativo. El nombre es de dos maneras: Substantivo, y Adjetivo. Substantivo es el que se declina con uno , ó con dos artículos , como Hic Dóminus , Hic, €? Haec Sacérdos. Adjetivo es el que se declina con tres artículos, con tres terminaciones, como Z7ic, 6? Hec, €? Hoc Prudens , ó Bonus ,a, um. - Los artículos son tres: Hic, Heec, Hoc: Hic, para masculino : ZZec , para femenino : Zoc , para: neutro. Dos cosas hay que saber del nombre, que son su géne-' IO , y su declinacion. m " Los. géneros son;cinco : Mascaülino , Femetino, a sou de dos , y Comun de tres. Masculino € Se-declina con- Hic , como Dóminus: Femenino con Hec, como usa : Neutro con Hoc, como Templum. Ho ud H Code
It4. De Instit. Grammaticee. Comun de dos con ZZzc ,. H«c, como Sacérdos : Comun de tres con ZZic, H«c , Hoc, como Prudens. Adviértase que quando el Adjetivo tiene tres terminaciones , la primera es del género Masculino , la segunda del Femenino, y la tercera del Neutro : ey quando tiene solas dos , la primera «es del género comun de dos, y la segunda del Neutro : y quando tie-: ne sola una, es del género comun de tres. DEL PRONOMHBRE, Ronombre es el que se. pone en lugar de nombre, como Ego en lugar de 2ntónius. Los pronombres son Ego, Tá, y losdemás que se pusieron al principio, de los quales los ocho. primeros son. primitivos , y los demás derivativos. DEL VERBO. Erbo es el que se conjuga por modos , y tiempos, como 24270. Los modos mas comunes son quatro: Indicativo , Imperativo, Subjuntivo, é Infinitivo. ,Los. tiempos son. seis : Presente , Pretérito Imperfe&o , Pretérito PerfeCto , Pretérito plusquam Perfe&o , Futuro Imperfe&o , y Futuro perfe&o. El Verbo se divide en a&tivo, y pasivo. El a&tivo es el que significa accion , y se acaba en o. El pasivo, es el que significa pasion, y se acaba.en ov. Otros afiaden Verbos Neutros ,, Comunes, y Deponentes 5 ped de esto se. dará razon en la Syntaxis, DEL PARTICIPIO. Articipio es un Adjetivo , que.se deriva del Verbo, y significa tiempo. Los Participios Son quatro, dos de aétiva, como «mans. , vdmatürus , dos de pasiva , como ddmátus, Anéndusa - odo : Al
Liber Primus. ^ IIg "Aigunos - preceptos. mas comunes , y fáciles y para que: Jos. principiantes .comiencen | dá. bacer Oraciones. A]... Las Concordancias son tres: de Nominativo , y Verbo; de Substantivo ,.y Adjetivo; de Relativo, y Antecedente, 1 T El Nominativo ,.y el Verbo conciertan en nümero; y persona , como Puer est. El Substantivo, y Adjetivo conciertan er género, nümero y caso ; como Puer ingénuus. E] Relativo , y el Ántecedente conciertan en género, y nümero, y algunas veces en «aso, como: Puer est ingénuus , qui verecándiam ümat. "DEL USO DE LOS CASOS. : . EA Nominativo ponemos'la persona que es, ó dice, ó hace por a&iva , y la.que padece por pasiva. En Genitivo , cuya es la co:a , con este Romance De. En Dativo; á quien viene el/dafio, ó provecho , con este Romance Para. En Acusativo, la persona que padece por ACtiva, y la que hace por Infinitivo. En Vocativo , la. persona con quien hablamos. En. Ablativo, de donde. nos apartamos , yel: Instrumento 4. modo con que hacemos alguna cosa, 24 AS .N-.OT EG A Sos oi | AS Noticias, & Oraciones lanas son quatro: dos da a&tiva, y.dos de pasiva;La primera de'aétiva trahe Nominativo.de persona que. hace , Verbo, y Acusativo de persona que padece , como Mag ster docet piie- 10$. La segunda de activa trahe solamente Nominativo de persona que. hace, y Verbo ; como 7Zagéster docet, La primera de pasiva trahe. Nominativo de persona que padece, Verbo, y Ablativo con preposicion 44, 6 ab. de. persona que hace :«como Páeri.docéntur .à «iüs 2 H 2 Es AIMa-.
rt De Instit. Grammaticz. Magistro. La segunda de pasiva^trahe solamente: Nómipativo. de persona que padece, y Verbo,:como PZevi docentur, Adviertase que estas oraciones primeras 'de a&tiva se vuelven por su. pasiva, poniendo: el Acusativo en Nominativo, y concertándose con el Verbo: e pasiva; y el Nomipativo en Ablativo cna, ó ab. LAC AC eo 460 FEL E DE INSTITUTIONE GRAMMATIC/E. LIBER: SECUNDUS. DE GENERE NOMINUM. : Regule signifibationis. -Máscula sunt máribus, qui dantur nómina solium. | € » Fomíneis junges, que Aii "ue Feposcit 1 Todo nombre propio , ó apelativo , que signifique solo varoa, ó macho, de qualquier especie de animal, es del género masculino : propio ; como Séneca, Qisar ^ t'apelativo-, como Zr, Rex : propio de otros animales, como Bucépbalus., 74lástor: apelativo, como Ursus, Leo. Algunos han querido excluir de esta regla los nombres 'apelativós, y que. se 'prueben por sus terminaciones j pero Como éstas son muchas 2y várias , sería aumentar reglas. 2 "Todo nombre propio ,; Ó apelativo, qüe significa solamente muger , ó — de qualquier especie de *d ^ ani-
«^ULiberSecundus. i17 animal , es del: género femenino': propio , como-Lucre- tia , Olympias; Mugeres? Tbóe, Pbóloe , Yeguas: apelativos, como Femina; Malier , Ursa, Equa.'Algunos hacen regla distinta para los nombres de €ósas pintadàs 5 pero estó no es necesárió ; porque ning» no habrá; que oyendo. Jüpiter:pot'un Dios, y Juno por una Diosa, no' diga , que; el primero es' masculino, y el segundo es femenino , &c. ^ ^^ i *:3. Est commüne:duum;:sexum quod claudit utrüms"Quea2ssls 492 n5i9us 12901 $i £124 Artículo gémino , veláti eum ^Z'ate Sacérdos; | 4: Est:commüne trium ;géneri quod convenit omni. * 38 "Todo nombre , que significa: ma-ho 3»yhembra dé-una 'éspecie ^y admite articulo masculino, y femenino; es del género^comun de*dos';;como Sacerdos." 4 "Todo'nombte; que'debdxo de una termináciom admite lós:tres^géneros,'se llama'cómun de tres, cómo Prudens j Felix, 1dudax.dviertase; que hay algunos nombres ;;'que:siendo del-gén ero^comun de tr& 7 fio se halla en el pluralla terminacion neutra, cotnó /ewiór; Pauper 5: Qompos,, Impos: Hay'otros ; que siendo solamente comunes de dos en el Noltiinativo, A-usativo, y Vocativo!de:entrambos-sümerog, en los demás casos Son comunes de tres : como Junior, Sénior. Nemo, aunque:es:adjetivo ;;nünca sse' junta con^ seutros; De Suerte , que todos estos son adjétivós , aunque en algunos mo se:hdlla koterminacion n8ütra. ^77 ^^ e *.& Menses , & Flávios; Ventósqne adjünge' virili. it *6 Arboris é3t nomen müliebres:sed excipiantur, ^. b Mas Ojeásier;-zdcer-Neut:um, cum Subere, Robur. — UT Unsulà: faemiínea, Urbs, Regió, cum Nave, Poesis; ' :8- cUm»neütrüm-facies:;;hoaidbum si pr pria demas, S Los nombres propios de meses -son^maeuiinos; Como: Quijf fly y de rios", cómo Garumna, Betis, Tagus 5:y:de vientos , €^mio Bóreag , Japys.o 019772 "Sud H à Los um
ri8 — 'DelInstit. Grammaticz. 6 . Los: propios de Arboles. son femeninos , como: Spinas , Cupressus. Sácanse. O/edster masculino , y los: tres neutros 5 aunque á Oeászer. hizo Ciceron femeni-: no, 4. in Verrem. MI i5 el 1 Los propios de Islas.son femeninos , como Cypras , Rbodus: y. de Ciudades, como Saguntus, Hfspalis: de Regiones , como VEgyptus , Epfrus: y de Navios , mo Centáurus , Pistris5 y. las obras de Poesia ;tambien son femeninas, como P/órmio, Eunás chus. Estas obras de Poesía suelen ser algunas veces del género masculino, por tenerse-réspeto al . nombre de los, Varones , de quien se intitülan 5. y. asi. dixo Jus venal :: JVecdum finitus .Oréstes. obo 8«. Todos los nombres | acabados en, wn-: de .qualquiera: signicacion-que sean , son. del. géneró neutro; como ZJancfpium., Duemonium, Labárnumo, Tólétum, Lilyricum , Zdu&lárium. .Sácanse..los: propios.de Varones , que son masculinos ,.como Dinácium y Pegniuns y. de mugeres , que. son femeninos ,. como; GZycérium; Eustócbium,. | oso noissuscsssibdaiiq-10-ee-aii * 9... Plurale est.nentrum../E. faemínéum ,- Iqu& ion cA. oviryirileim 15. n3 705 sb $50smos s) ; 10 Substantiva genus meutrum mon.jflexa repó «^ Scünt. OT ) 13 sb asm» noe e H——À— (XI Vox quevis;nentris dábitur pronomine sum «no SUJcis E3.1f-5sentt 7 TmoeberT ymo iSUe 9 Los nombres.en. 42,.declinados solamente. em el plural..son neutros ,. como : Ba&ira; , zfrma's los en &. son femeninos , como. v Zt/éne , Opere. Sácase PandéG e, PandeGlárum , que-es- masculino; como: lo prue»a Enrico Steph. Jib. 1. de, Zdbusu. ling. Grec. cap. .x. Los.acabados en I son masculinos ,.conio Pu- 7eóli , Cancéliz. £o'qd1 esidmon £0.75 10. Los nombres substantivos indecliüables son del género neutro como | Gi?b Nefas..-A esta regla s& ecd rH pue-
Liber Secundus. II9 püeden reducir'las letras, como 241, B, C, Z4/pba, Beta, por ser indeclinables 5 y si alguna vez son femeninas , es por entenderse esta palabra Lf??era. Y tambien los nombres Griegos , que no tienen en Latin sino el Nominativo, y Acusativo, como 7Zippómanes, Pánaces , Cacboétes, Epos, Chaos , Melos. 11 Las partes de la Oracion , que no siendo nombres, ni pronómbres, se ponen en lugar de nombre, son del género neutro , como Cras istud, V'fvere turpe. REGUL/E TERMINATIONIS. A r A prime muliébre genus depóscit , ut 7fura. zddria mas esto, cui junge P/anéta , Cométa. 2 A*terne dábitur neutris , ceu $tgma Poéma. ^3 Neutrum nomen in E : muliébria sint tibi Gre- LC cg; Fs | Le rI Los nombres acabados en 77 de la primera" declinacion son. del género femenino , como Zara ; c, Sácanse Z4dria , y los demás , que son masculinos. dria se-toma aqui por el Mar Adriático , que quando' significa una: Ciudad , es femenino. | 2. Los nombres acabados en a de la tercera son neutros. De /ammóna masculino ; ni de Manna, y Pascha ; que los hacen neutros , tio se hace aqui men- Clon, por ser peregrinos. cosy MAS .3^ Los nombres acabados en e' son neutros ,-como Cubile, Moníle : Los Griegos son femeninos, como Epftome. iptg 2533 A.e55, , 6 "an same nsgai eatis. 59332 €3 ' 1747O finita dabis máribus , velut Unio Gemma. , Fomineum verbale in fo , cui Tá/;o junges, "Et nomen. Doy Go ; finitum : Caro jüngitur illis. | .. Hárpago, Cudo, Udo mas, Ordo, & Cardo, Ligóque.*. UL H4 . Los)
126 — De Instit, Grammaticz. d Sepé virile: genus , muliébre -aliquándo capéssunt (^. Bubo, Cinis, Cortex , Pumex,qvibus áddito Pu/vis, Et Calx , pars pedis $ atque: Sex , tum. 7Margo, Palumbes. Foemíneahec. plerümque., & rarà máscula Ficus, | Lynx , &-Linter , Quyx , cum SSardóniche , dite, Clunis,. 52 j] F^ Dama , Cólus Grus , Talpa , Penus , seguitürqua ( Cupido r Nombres del género ambiguo son son. aquel Os quien los Autores unas:veces dán un género, y otras otro. De estos se hacen aquí tres divisiones. En Ja primera se ponen algunos , que igualmente los Autores hacen: masculinos, ó femeninos. Stirps por la f/anta, es ambis. guo; y por el Znagé , siempre es femenino. 2 . En la segunda division se. ponen. otros , que de, ordinario son masculinos, y raras veces femeninos, 'Galx por la: ca. siempre es femenino, /5 v3LN 3 En la tercera division se ponen otros, que. comunmente son femeninos, y algunas veces se hallan mnasculinos ; entre los quales se pone Ficus, por.el bigo, porque Varron le hizo tambien: masculino.:. ey Denus , us , de. la quarta : Perdg tina Qré$ , siempre es neutro. in cere ppendices, .—. s 1 ' Respícimus fines , non significáta frequenter, Muita subauditum. nomen. generàle requirunt, h Adje&iva genus cápiunt sibi nomina quaedam, ^ A substantivis , usus quz sponte subaudit —Hay algunoscnombres , qué siguen la-termiina- cion , dexando 1a.significacion : como; .$u/mo , que por. significacion habia de ser femenino : por. ser. Ciudad, y se halla masculino, segun la terminacion. À este modo hay otros, como Zzspal, Sutbu] j Tybur. , que.:son neutros, significando tambien Ciudades, dlia , y: je tbe, reget T cir rio ti d *
Liber Secundus. 127 tbe ,son femeninos , significando Rios. 2. Hay tambien muchos nombres ; que dexando !a terminacion , se. hacen del género del nombre general, à quien. pertenecen ::como Bubo , qué por su terminacion es masculinos y por pertenecer al nombre general 41vis , se. halla femenino. Asi tambien Jader, por pertenecer á fZumen es neutro : y Ossa, Oeta, por pertenecer á sons , son masculinos: y otros á este modo. 3. Hay algunos nombres Adjetivos, que muchas veces se ponen sin substantivo, y se hacen del género del substantivo , que alli seentiende : como E;zdens, entis , es femenino, por entenderse Ovis ; Oriens , Occidens se hallan ordinariamente masculinos, por entenderse $0/: lo mismo es Conzinens, que por entenderse Terra es femenino : y á este modo hay otros muchos, De genere epicgno. —-c0000t ?4 Ártículo sexum quz comple&untur utrümque * Epiceno , ó promiscuo , se llama el nombre , que. debaxo de un artículo comprende macho y hembra de una misma especie , como ZZic Lepus, Hec Zguila. A los quales los Autóres suelen ; para. distinguirlos, aplicar estos dos nombres /74as, y: Femina , como Faemina piscis , Mas Z4quila , y así otros. Al fin de.todo se advierta, que algunos nombres, siendo por las reglas pasadas de un género , se hallan en los Escritores antiguos de otro raras veces , á los quales no hemos de imitar 5 como Jubar , Cupressus, y Pyrus, que se hallan . masculinos : zZmnis , Cardo, lex , que se hallàn femeninos. Uno, Epicena vocant Graji: Promfscua nostri.* DELAS DECLINACIONES DE LOS NOMBRES, Reglas. generales. RBS Nombres compuestos se: declinan como . sus simples 5- como P£ezas, 4fis, impiétas átis, Si el e
128 De Instit. Gramraticz. el nombre se compusiere de dos Nominativos, entrambos se declinarán , como Aespubca , Reipublice. Sácase ditéruter , que solamente varía el segundo Nominativo, sino es en el Genitivo, que hace. Zjterutríus , ó. ZAitérius. utríus.. yi - Si el nombre se. compusiere de INóninitivd y otro caso diferente, solo se declinará el Nominativo como Pater familias; Patris fumilias. Los nombres neutros tienen tres casos semejantes: Nominativo , Acusativo , y Vocativo , los quales en el plural se acaban en 74; E] Vocativo es se mejanteal Nominativo ; y el Ablativo del Plural al Dativo, PRIMERA DECLINACION. OS vitiis Latinos de la oriibcs declinacion se acaban en Z1, y se. declinan en todo como Zusa, c5 sacando algunos. femeninos ,; que hacen el Dativo , y Ablativo del Plural en Zbus, para: distinguirse de otros masculinos , como FZ/ia ; e , Filiábus , z4£nima, Libértas. Dea, e. 21 .. De Jos nombres Griegos. [55 nombrn Griegos que: se declinan por la primera declinacion , se acaban en 72, 72:, Es, E, como /44ja , Tiára, Sophístes ; E 'pftome. Los acados en 44, en todo ván como Z/Musa, c, sino es el Accusativo., que hacen en 242, como "Maján:; ; aunque mas üsadó: es en Z7 £m , como /Majam. Los acabados en s, ván tambien como 7/usa: excepto el Acusativo; que "hacen en 2411, como Tzéras , Tióran, Los acabados en Es, se declinan de esta manera: «dncbíses , "dnchíse j adncbise , zdncbísen, 4dnchise ab «dnchfse. Los acabadós en & se declinan así: Ep£tome, KEp£tomes , Epítome , Epitomen, Epftome, ab Epítome. En el plural todos. se declirian como. 245a. - -
-oULiberSecuüdus 2 ^^ 129 SEGUNDA DECLINACION; - 4*iÀ4 $46 ' e wid A t v € Is segünda déélinacion tiene cinco terminaciones: (CET, Ir3 Ur Us, Um , como Puer, Fir, sSatur; Dóminus , Templum. eMnisionta "7 Eos nombrés^de' esta. declinacion:-sedeclinan en todo como Dóminus , sacando algunos, que-tienén una syldba mas én el Genitivo; y'en los: dénrás casos: que en el Nominativo, como Puer , pueri spero y todos - los compuestos de Gero , y Fero'y.conó Zrmiger4 arm?Óperb; SfgWifery signfferigi soo Lot t 7 El: Vocativo :es' semejante alo Nominativo, conio 0 Puer Pi ; Satur -Sacanse los acàbados en ^us: qu8 hacen en e, cómo. Dómine ;'y.-Jo$^ nombres -propioss acábados en iu$'; que hacen en. ;.quitando el as del Nominativo ; comó vntónius , 0 adntóni , 4-los quales se llega Fus j que hace 0. fiif 0i so ova Algunos $ucan á. Deus ', diciendo) que hace el. Vocátivo , 0 Deus; y sin duda 'este «es el u5o ordinario, Prudencio dixo tambien Dee; s RN , Los nombres Griegos , que 'se'^ declinan por-.esta Déclinacion "se acaban en 05, Om: Eus, como Dé- Jos, Pélion , Tydeus; Los acabados en-os en todo ván ^ «omo Dóminus, sigo es en el Acüsativo:; que ' hacen en o», como Délos, Délon, z4tbos , z4tbon , «el «Atbo , segun los Atticos. Los-acabados en 07, ván como Templum , guardando en los.tres casos semejantes la oz del" Nominativo.: «002 so 06 08 ul $» Los acabados en Eus, hacen *el. Genitivo en £0$; y el Acusativo en ea, mayormeute entre jos Poetas; como - "Tydeus, Tydeos ; Tydea: Estos mismos; y los acabados 'én Os diphtliongo', pierden la S enel] Vocativo, como: Tydeus, ó Tydeu, Pántbous 6 Pánzbou, Los Atticos én 'Os hacen el Genitivo en 0, COMM Cos dr t 38 'TER-
r30 . De Instit. Grammaticz. TERCERA | DECLINACION. L Nominativo tiene várias terminaciones, El Gecnitivo se acaba ens: y porque en Ja. consonante que le. precede háy mucha variedad ,.se dán las:reglas siguientes. TOMUNST Cundinott ^: 44. Los acabados.en;z£ hacen. en a£is., como Dogmas, Dógmatis. :50 5 iia obot - .E« Los en .E no: crecen, sino vuelven la E en 2s, como Breve, Breuis. . a3 * &vHER E eu O. Los en O. hacen: en onis, como Sermo, Sermónis, Sácanse estos , que hacen en inis, «s4ppóllo, Cupído , Cardo , Cartbágois Homo , Margo, , Nemo , Ordo, Turbo. Item , ios. Latinos acabados en Do , y. en Go, femeninos , como; Du/cédo , Imágo ,.fuera de Unedo, .. /- ^ «Caro hace Carnis , 4dnio , adnienis , Nerio , Netiénis. Algunos Griegos en O hacen tambien el Genitivo en us , como Dido , Didónis., vel Didus. -:7Q. Lac hace Latis ,'y Halec , Halécis. - LE. Les acabados en;L , á la .L seafiade 25 , como dnimal , A4nimális : Mel, y Fel doblan la L, 214. Zn hace: dnis 4. como Titan , Titánis. -UEn. En, enis 4) como Zdttagen ,| 4dttagénis. Los neutros hacen en [ni$, como JNomen; y: estos masculinos Flamen , y PeGlen-, con los que vienen de Cano, como TZbícen , inis... , : ] E 5^ In. In hace inis, como Delphin, Delpbfnis. . -3:: On. On , onis; como Gunon, Cánonis. Algunos Griegos hacen en onis, como Cbaron., Cbaróntis. : dro adr y aris como Lar , Laris. Far hace Farris, y Hepar , Hépatis. TimS ES ( AC Er. Er , eris. como Laser , Láseris. Sácanse. Imber , y los substantivos de meses, con los adjetivos en Ber, y Cer, que inudán la Er en vis , como Septémber, Septémbris , Salüber , Salübris | zfcer ,. 2dcriss i. pe
Liber Secundus. 131 peto Puber , Uber yy "Acer substantivo ,' van por la regla general; : Los Latinos en 7er facet en £rís ,. cómo. Mcefpi- 2er, Zdccfpitiis y y: de lossGriegos Pater , y. 7Mater. Liter, hace Lteris. Iter. ; háce Ttfneris.. 25: D; he , hace.-2ris' como JGüdif, Gadfrisc iis. Or. 0r , oris , como Decor, decóris, Cor. dace cordis , con sus compuestos, coio Zecors.: «5 o3 r. Ur, uris , como Fur , furit. Hacen. en oris, Ebur , Fen ,. Robur , y fecur4 jécoris ;que: eh Genitivo Secfioras es de Secinu$ antiguo, e 41s. Zds hace atis , como: Cfvitas , civitátis 5 Fas masculino tiene Vadis , y: as , neutro: Vasis : 1e, assis, Mas ,- maris. Los Griegos masciilinos; hacen en ántis, como Pu//as , palláiütis , «4damas., adamántis, Los Gfiegos: ferherinos-hacén «en. adis , como Pa//as, Pálladis ,:con-vfrcas-inasculiüo, in DRE y Erys£pelas, que son, neutros, hacén en ais, ^3 Es. Los, en. E s. mudan la Esen ds ; Ee ' F'epres, vepris. Muchos de los Griegos hacen é£i$ ,. Corio Magnes, Magnétis. Chremes tiene. tambien Peres, y Lacbes, Lachis. "Tambien hacen i$. estos-Latinos Zbies.,. ries, Hebes , Indiges , Interpres , Lócuples , Pátiegy. Perpes , Prepess Seges; Tegés ;Teres, Quies ,.y sus compuestos , como "RECTE sy aui tambien. bis por la quinta. ;./ En .Edis ; ike Merces. v Pres Heerétss, Y Pes Con sus compuestos ; como -Difes, : En idis;; hacen los compuestos. de Sé/leo , como Deses , désidigis 455 Bes hace Bessis , * Ceres 30 Eg oy Pues e em eris, Los demás.en- Es, que crecen'en.el.Genitivo » hacen en i!i$ , como Limes, Límitis. — *Is.-Los: Latinos cén-Is-hacen 'el Genitivo como e Nominativo ; "como. T vy Cassis, riscnlings 2 n
132 De Instit. Grammaticz. En Eris, hacen Cinis , Pulvis, y Vomis ; con Cicamis, que tambien hace Ccwmis. En Emnris, S £mois, y Pwrois , Pyroentis. : En idis , Cassis, Cuspis ; Lapis,y muchos Griegos femeninos , como Cencbris , idis , y, algunos. masculinos , como Paris ; Páridis, que tambien tiene Paris como algunos otros. NU. En inis hace Sanguis. En itis, Dis , Lis, Quiris, y Samnis. -— "Glis , hace GJiris , y Semis , semfssis. Os. Os hace oris , como: F7os , floris: Os, oris. En otis , hacén Compos, Impos, Nepos, Dos, Cos , y .Sacerdos 5 y algunos Griegos , como Rbinóceros. ia — "En ois hacen Heros, JMinos, y Tros. Bos tiene bovis: Custos , Custodis: Os , ossis. ie Us. Us, oris, como Tempus ,' témporis. En eris hacen z4cus, Fedus , Funus, Genus , Glomus, Latus, AMunus , Olus , Onus , Opus , Pondus , Rudus, Scelus, Sidus, Vellus, Venus, Vetus ,; Viscus , Ulcus, y Vulnus. 5b zódoulü En udis, Palus , Subscus , Incus., y. Pecus femenino. ' ipid by En. uris, Tellus , y «Ligus con los de una sylaba, como Rus. X. X En utis, Intercus, fuvéntus, Salus, Sérvitus, Sené&us', y Virtus. 35 oio — En untis, alganos nombres de Ciudades, cono Opus ,'opuntis. En Dis, Fraus, y Laus. En odis, los compuestos de Pus, como pus. Grus ; y. Sus hacen en uis. sts i « IT Bs. Ps. Los: acabados en Bs. hacen. en bis, y los en Ps en pis, como Cbalybs , Stirps: excepto Gryps, que hace Grypbis. X oci9wenk c V Ebs. Eps. Tambien se'sacan los en Ebs, y en Eps de müchas sylabas, que hacen en Ibis,.y en Ipis, como
... Liber Secundus. 133 mo Celebs , Princeps. Sacanse Zfuceps , que hace 2du- cupis, y los Adjetivos compuestos de caput , que hacen en c£pitis, como Biceps. Ns. Rs. Los acabados en Ns, y Rs, vuelven la S en Lis, como Frons ,. Lens, 7rs. Puls hace Pu/tis. Y los compuestos de. Cor hacen en dis, como Concorss con. Glans., L£bripens , Nejfrens, Fvons, y Lens distintos de los de la regla general. FIyems, hace byemis. T. Caput muda la u£ en iZzs, con sus compuestos ; como SZnciput , sincfpitis. - X. Los en X la mudan en. cz$ , como Pax, INex, Cornix ,. Folvox , Nux, Calx, Lanx. En Gis la vuelven zd//obrox , Z4quilex , Coccyx, Conjux , Frux , Grex , Harpax , Ilapix , Lex, Mastix, y sus compuestos. Y. tambien Oryx , Pbalunx, Phryx, Remex , Rex , Sphinx , Strix, Styx , y los acabados en Orix , como Orgentórix... v stu En Gis, "dstyanax , y Nox : Onyx hace Onychis; y Nix , nivis. Ex. Los en Ex , de muchas sylabasmudan la ex ,enicis, como - fudex, Sacanse Halex , y Verbex , que conservan la e, y Senex ,'que hace senis y Supellex , supelléGilis. Los nombres de esta declinacion se declinan en todo como Sermo. . Del J4cusativo. El Acusativo se acaba en em , como Sermónem. Sacanse los siguientes , que le tienen en im: Buris, Bu. vim , Cucumis , Pelvis, Ravis , Secáris , Sitis, Tussis, Vis. Otros le tienen la em y en im, que son C/auis, Febris , Navis , Puppis, Restis , Turris. i02) 1o Del 4Ablativo. i El Ablativo se acaba en E ; como Sermóne , Teste, Duce , Sóspite, Páupere , Pübere. Sacanse todos los I3 que
r34 . Delnstit; Grammatica. que hicieren e] Acusativo en i, que tenen el bts tivo en 2, como Sztim, à siti, Tambien hacen en 7 los neutros icxbadai en a7, ar? € , y los nombres propios de meses 5: cornó adnimal ab animali , Torcular. , Sedile y dprílis., Septémber.. A: estos se Juntan St vfgilis ; Canális, Memor, y. Pius, que hacen en i: Far, Netfar, Hepar, y Jubar hacen ene, como Furrg. Los Adjetivos de una terminacion, y tambien los: 'Sübstantivos, que hacen él Acusativo en ein, ó en im, hacen el Ablativo en e, ó en i5 como Fe/ix , à felice, vel fe/fci 5 Jugens yt Lab. inpgénte , vel ingénti ; Navis, à nave , vel navi: A los quales se juntàn mnis, Ignis, Tnbor', Supéllex , Vellis , y Rus; ^ Pero 108 Adjetivós-; ; y participios acabados en n5, mas ordinariamente-hacen en e , que.en 75 como Prudens, à prudéntes. Legens , à legénté: Tridens. hace tridénte 3 Vel tridénti. Lo mismo es.de los: Compara tivos; y 'dsi es mas usado en e, sit en i MUN Brevitre y -Melióre, |. -Los Adjetivos que tienen Ja neutia terminacion:en £', hacen 'el.Ablativo en ;; como Brevis; €? breve, à brevi y yos Apelativos hechos de notables, adjetivos; comunméiite 5: como: Fàamilidris, Bipénnis, Tyirémis, à fumiliári, (2c, Mas si estos rorbres fueren propios, solamente harán en e $: como Martialis J] Juvenalis, Pi ai Clemens , y & Mortitle, (7 ^ (v S, ioesi Pluraf, vu -Eb Gesitlvo sé acaba en «m, como; Qoi feihdnue. Sácanse los nombres acabados en n5, que hacen el Genitivo en Zum , como Serpens , serpéntium , Prasens, - preséntiumy y los acabados en 5, que tienen el Genitivo del singular igual al Nominativo j como. Collis, o: cóllium s Clades, cladis, cládiums s y los que hicie-
»Liber Secundus. 135 cierén el Ablativo en 2, ó ene, vel i, como Dzccésisj Diecésiums adnimal, "Animalium 5 Plus ; PIurium Navis, à nave, vel navi, navium s á los quales/se ;juntam Caso; "Cobos, Fornax; Linter, Venter, Uter, y Samnisi: » Sácanse Med los nombtés de una sylaba, los quales hacen'en:ium 5 como Gens, géntium 5 Mus, mürium;, sacando:los:que se siguen ,'que hacen en um, Bos, Dux, Flos; Fraus , Frux ,- Fur, Grex , Grus, aus, lez y Lynx; 4Mos y. Nux yPes ,. Prex , Ren, Rex, Sus , Trox , Vox. De la excepcion: de 'los que hacen el: Genitivo en iumj por set^nombres acabados en-s con Genitivo igual al Nominativo ,*ó por hacer el 'Ablativo en e, veli: se sacan Canis, Svenis, Panis , Vates ,, Dégener o Inops., Memor ; Supplex, Vetus, Uber , y los compuestos de Caput, y Cápio , como Biceps, y Párticeps, que hacen solamente enüm', como cux Déadnevum £90. ; » "Dativo. El Dativo, y Ablativo del Plural se acaban en ibus, "corio, Seviónibus. Sácase Bos que hace Bobus',. y algunas: veces Bubus; 'Todos los acabados en: 7 de. esta declinacion le tieneri ordinariamente en atis'y'y algunas veces en átibus, conió Emb/éma , emblématis , vel emblemátibus:; os quales todos son Griegos, mas Wedss. entre: los Latinos, por ser tan usádos:^o . 15 n* «dcusativo. EI y epe se acaba en £5, xeóinip Sermónes , aunque algunos ronibres -de lós que EE el Genitivo en ium; suelen tener este caso'en éis ,.Ó is, como omnes ; 'omméis', omnis , en lo qual se ug de seguir el uso: » de los buenos Aütores. HOCH " eiooni ^1) OVidhb*A De hos nombres Griepüs, $a Los Latijos usàu algunas v&ces del Géiitivo . d l4 Grie-
: i FK Augeo pretérito fácit auxi, au&tümque supíno.- ^ 142 De Instit. Gramimaticz. V'áleo con los deniás que tienen Supino. De los que Ilaman Impersonales hay-cinco, tres neutros, y dos activos, que tienen dos Pretéritos , Libet , Licet , Placet, Pudet , IMfseret , Lfbuit-, Líbitum'est ; &2c. Los compuestos 'de O/eo ; que significa oer; hacen como é15 como 'Obó/eo y subóleo , subólui , subólitum. OS pA ie DIS, 09 3 2 Los que no' significan oler, hacen en eoi; y en éfum , como Exóleo , Obsóleó Obsoléoi , Obsolé£ *1 Di, sum dat Video: Sedeóque; S. düplice ; sessum Prándeo dat prandi, pranstim: di Strideo solüm: Mordeo, pratérito pemináto', flééte momordi, - 7Morsum: fle&ántur sic Spondeo; Péndeo, Tonder à $i,sum dat IMáneo, quod & A: servántia prestan CPignorà : quàé mutant, nu? dat absque supino. ""Térgeo dat; si; sus, Haeret, Ridet;Suadet, & Ardet Et Mulcét ;' Mulget: dat jussij/S düplice ;- jussum. Torqueo dat'torsi , tortum, atque Indulgeo , 525 zu Urgeo, $i solàm, cum Fülgeo ; Turget, & Alger. P ; y "Sédeo li iced codi; A ST. ib s sessum 5 y los compuestos 'de Séde0 en el. presente vuelven la e en ij como Cons£deoó j consédi , éonséssum, tr Ret n Ye z :- 2 "Los compuestos de /Máneo ; que no mudan la a, hacen como él, corno Permáneo ; permánsi , permán- "sum. Los que 1a mudan en 2, hàeéti u?, y carecen de 'Supino , como "Emfneo , Immfnéo ;; Promfneo ,. Proshínui. ——VWLIDIUDUI. - t . : "on mentam m —ÀMÀ Lugeo x taritàm ,. cum Lüceo,; Frígeo poscit: ^ .. Evi, etum Vieo; Fleo, Net cum Déleó j'qüsque| 1 A PlJeo tiascuntur. Cieo facit oit; 1umque. * — Ex veo fit vi ; tum; sed neutraicarénto supíni$? Cáveo, cautüm: à Fáveo dédácito:faututm. o5X d "X Conníxi, vel:connivi Conníveó dont.
.. Liber. Secundus. 143 ( .Gáudeo, gavisus: Solitus , solet: Audet & ausis. * Ompuestos deImmtiguo P780 ene? y. en erum ,. como Cómpleo , Expleo , Impleo, Oppleo, Répleo , Síppleo, supplévi, supplétum. 2. Los verbos activos acabados en veo, hacen v: y 2um., como... ZMóveo , Fóveo , Fóveo; vovi, vorum, Los neutros,carecen de Supino, como Férveo; Fláveo, Páveo, pavi. Sácanse Cáveo; y Fáveo , que tienen Supino. Gáudeo, Só/eo, y 74uden tienen el Pretérito como pasivos, en significacion a&iva. Al verbo ,$6/e0 dió Salustio Pretérito Só/u s Posee * ^ 3 ntm S E 2 PAUSAID . ^ umen Tértia conjugátio. . E ] 1 "—— 2 * zi Bo,bifert, & itum: Scabo, Lambo, supina | repéllunt. Ve Ec Scríbere, cum Nubo psi, pium: sed Pígnora' in umbo» «i. bogun ByProE UA quw ,2., À cubo (pulso M. ) dant cábui , cubitumque supinum, r ihfi [ rana) EU i: Vinco capit, vici , victum: sic Icit, & i&tum. 3, Parco pepércit amat , seu parsi, deíndeque parsum, Dico petit dixi, ac dictum; x; Dücere, Du&tum. *. ! Ime Pase : SCO. In h2 Pre 4.$c0 , vi, etum, Scisco, scitum: dat Nóscere, notum: x Agnosco, dat tum, Cognosco jungitur illi. |. |. S'Pasco facit pastum; 6 Sic proles , a modà servet ; ... Compésco .dat uz, páriter Dispéscere solüm. Ut Disco, dídici tantüm; Sic Posco , popósci- ^x Los acibadosem Bo, haccü el Pretérito, en bi, y. el Supino en irum. , como Bibo, G/ubo , glubi , glbitum. Vets Us Lr 51:3. ..Los compuestos de Cubo, que se acaban en umbo, 3 ; 'son ( *
.144 . De Instit. Granimaticz. T son de ésta conjugacion, y: pierden la 77 en el Pretéti- to, y Supino, como Z4ccumbo, accibui, accbituni. | 3 Algunos suelen dar à Parco el Supino Párcitum] el qual no vemos usado en los Autores; aunque algunos: traen de Plinio," Ted/ig párcitum:"de. él ha quedádo Parcitürus: sus compuestos le siguen solamiente en "ef segundo Pretérito, como Depárco, depársi. ^7 7 ,.4, Los acabados en Sco, hacen eoi, y. etum; comg: Cresco ,. Quiésco , Suésco , suévi, suétum. Sácaüse Scíscó , que hace scitum 5 y Nosco, motum: y él, y sus compuestos hacen el participio en Z//rus ; conto INoscitürus, zenitürus. à $. Los compuestos de Pasco, que guardan la a, le siguen en todo , como Depásco, depávi , depástum : los que'no 1a guardan , son Compésco , y "Dispésco. i1 » i i:*2d X 1 Do, di, sum mittunt:ut Edo, quod mittit & estuar, . & Pando tamen^passum : Fudi dat fundere , fusüm: Scindo, scidi , scissum : Findo , fidi, indeque fissuni: 3 A Do compósitis largire didZque , ditámque.... 4 Atque Cado, cécidi, casum: & Vult Cedo, cecidi 6 Cesum: Dat tensum, vel tentum; 'Tendo, tetéfdi Tundo petit tátudi ; tahsum: compóstaque ' Zusu. Pendo pepéndit habet, pensum : * Dat Fídere fisu: Sido, Strido, Rudo, dant dz, tamen absque supinis. I 4bdd0s en Do, hacen em de, y sum , co» mo ZMando, Offéndo, " Descéndo ; Zdscéndo , Scando, Cudo , cudi , cusum, Edo hace en estun'raras veces: es mas usado en sus compuestos, como Z£mbedo , Cómedo, coméstum. t ED ACTORS SM 2 Pando, pandi , passum: sus compuestos ordinariamente le siguen, aunque alguhas veces hacen en fal sum. De Plinio se trae Expánsa réria, CUMPETS 3 Los compuestos de Do, duy, qué^Vamn por esta con-
- Liber Secundus. 145 .conjugacion, hacen en didi, y ditum , como ' 74ddo, Edo, Condo , cóndidi , cónditum : su compuesto d bscóndo , hace 'abscóndi , €2 abscóndidi ; y el Supino abscónditum: , y raro abscónsum , de donde sale 2742bs- cónsio. A los compuestos. de Do , das, pertenece Credo. 4 Los compuestos de Cado mudan la a en z breve, como Occido, Récido, Incido. Estos tres tienen Supin0, occósum, recásum , incásum, Cic. Jib. 4. ad adttic. dixo: Recasürum, y Incasórum. Plin. Jib. 4.. cap. 13. dixo : Incasára. "Los demás RAE de Supino. $ Los compuestos de Cedo mudan la c en ; larga, como Occfdo i Concfdo j uk excídi , excísum. 6 Los compuestos de Tendo en el Supino solarente siguen el zenzum , como z4tténdo ,* atzéntum, aunque Osténdo hace mejor osténsum , y Exténdo , ex- Mee Fido con sus compuestos hace fisus sum, como Cosffdo, Diffído , diffísus sum. Livio dixo: Fidérunt; pero lo ordinario es fisus-sum....—— M Dant sz, sum bgdsy 1 Lado, cum »Dívido, 4, Plaudo; e "[Rádoque , cám. Rodo , Trudo » cum 3 Cláudere | junges. Vado; nihil: vasi, vasum, sua pígnora sérvant. | Cedo dat, S gémino, cessi, cessumque 1 -Los comipuestos dé Le do mudan la e en z, como 41lHiído , Collido , Elído , elísi, elfsum. 2 Los compuestos de Plaudo vuelven la au, en 0, como Complódo, Explódo , explósi , explósum , SACA- do á "dppláudo. 3 Los de C/áudo mudan 1a au en u , como Conc/ádo, Incládo, inclusi , inclásum. K GO.
146 De Instit. Grammatica. aic Pm "T . * 1 Go, xi, Gümque facit; sic Stinguo, & nata capéssunt. MC IN ádimunt, Pingo , Fingo , Stringóque supínis. Xi, xum, Figo & Frigo : X2, solàm Angere, Ningo, 2 Tango cupit tétigi, tactum: 3 egi , Ago poscit, & a&um. | Pródigo ,: cum Dego, facit egi, deme supina. 4 Ex Pago nunc extant pépigi, pa&támque vetüsto. Pango tamen panxi, pactum : 5 Nata omnia pegi, 6 Frángoque dat fregi, fra&tum ; legi Lego, le&um: Négligit ex , e&um , cum intélligo , Díligo poscit: Pungóque dat püpugi, pun&um: 7 Compostaque punxi. mx. 8 Spargo facit si, sum, páriter cum Mérgere, Tergo.* . 3 i Los acabados en go hacen xi, y Gum , como Lingo, Rego, Sugo , suxi , suGlum , Pergo , perréxi, perréGum , Surgo, surréxi, surré&ium : estos dos son compuestos de Aego, que en el presente pierden la re., habiendo de decir: Pérrego , Srregos peroen el Pretérito, y Supino están enteros. : | 2. Los compuestos de Tango mudan la a en 2, como* «dttíngo, Contíngo , Pertfíngo, pértigi , pertátium. 3 Algunos de z7go mudan la 4 en 2, como zbigo, 44digo , Pródigo , Rédigo, Sábigo, Tránsigo, transégi , transáCfum: otros. la retjenen , como Circámago, Pérago , Cogo , is (ex con & ago) , coégi , coáium. 4- De Pago antiguo salen pépigi, y patfum. $ Los compuestos de Pango mudan la. a en 2, como Compíngo, Impíngo, impégi, impát&ium: otrosla — dni od conservan, como Circumpángo. ^: 6 Los de Frango mudan la a eni, como Confifngo, Effríngo, Refríngo, refréoi, wefráttum. os de Lego tambien unos tienen la e; como Pér/egv: otros
Liber Secundus. 147 otros ]a mudan en, como QCó/go, Elo, elégi, elé&um. - Repángo , hace (segun algunos) repípugi, como se dixo al principio: algunos tambien le dán repznxi, haciéndole semejante á los demás. compuestos : Zide Priscianum. 8 Los compuestos de Spargo mudan la a en e, como zspérgo , Dispérgo , dispérsi , dispérsum, — di. : PRESSE" uMMgu o duas GPS IMS — * 1 Dat vexi, ve&umque Veho: traxi, Traho, tra&um, Finitum in Sp£cio, Lícióque dat éxit , & eGfum. Elicio, elicui , elicitum : à fodi áccipe fossum. 2 ÁÀ feci, fatum; à jeci dedücito jactum De Jácio: Rápio, rapui, hinc dedácito raptum. 3 Dat Sápio , sápui , aut sápii, cui deme supinum. . Vult Fugio , fugi, fugitüm: Cupio , viz , & ifum. 4 À Cápio , cepi, captum: à ceepi éxige coeptum, s Dat Pário, péperi, partum, paritámque supíno, 6 Pretéritum Quátio nescit jam : pígnora cussz, Et cussum , duplo 5: minxi dat Méiere mictum. * t. Losacabados en .$5/6i0 , y Lício, (los quales vienen de los verbos antiguos Spécio , y Lácio) hacen . en éxi, y en é&um, como z4spício, Conspício , Inspício , inspéxi, inspé&ium s 4dllício, Pell£cio, Illfcio; il/éxi , illé&um, 2 Los compuestos de Fácio con preposicion, mudan la a en 2, como OffZcio, Confício, Deffcio, deféci, deféGum. Los demás la conservan, como Ca/efácio, Satisfácio. Tambien la mudan los de 7ácio, como Objício, Conjício , Dejício, dejéci, dejé&tum. 3 Los de Sápio mudan tambien la a en , como Desfpio, Resípio. 4. Tambien los de Cápio, como z4cc£pio , Concípio, Decípio, decépi , decéptum. C&pio, verbo antiguo, no está en uso: quedó de él cef? , ceptum. Ka $ Los
|| 149 DelInstit. Grammaticz. & Los compuestos de Pário mudan la a en e, y son de la quarta. 92M 6 Quátio antiguamente tuvo quass, quassum ,.de donde quedó Quasso, quassas. Sus compuestos se acaban en cázio, como Concttio , Discütio, discássi, dis- " Mom edi o it cussum. fert stt mint MÀ LO. : ond * 1 Lo finita Jui mittunt, u/tümque supínum. Poscit itum Molo: Sic & Alo, quod poscit & altu e Sed Volo, cum Cello, & natis spoliàto supínis. , Percéllo mittit tantümmodo pérculi, & uZsum. Sed Vello, velli, ac vulsi , vulsümqué requirit. Tum Sallo, salli , salsum: 3 sed Psállere , psalli. Dat Pello, pépuli, pulsum : dat' Fallo fefélli, Falsum: 4 pratérito proles contenta refélli. Süstulit à Tollo, & sublàtum postulat usus: Ex illo compósta, tuli , latámque requírunt. ** I S acabados en 70, hacen en /u2, y u/tum, mo Co/o , Cónsulo , Occulo , occilui ; occltum. 2 Los compuestos de 7/o/o, y-Cello, (que no'está en uso) carecen de Supino, como 77a/o, Nolo , /datecéllo, Excéllo, Percéllo. Este verbo Percé//o , solo hace pérculi, y no perculsi , porque en el exemplo de "Terencio leen los do&tos , Percássit Z//ico ánimum. 3 Psaílo no tiene Supino. 4. Fa//o solo tiene por compuesto à Refél/o , el qual carece de Supino. : co- - . ** 3 70 per ui datitum. Tremo ponitur absque supírio: Psi, ptum dant Promo, Demo, cum Sumere, Como: Emi, emptum dat Emo: 3 Premo, pressi, S duplicé, pressum. E: NO. ! s Pono sui, atque situm: Gigno , génui , genitámque. 4 Dat Cerno crevi, cretum : Contemnere, psi , pfum. Sperno dat sprevi , spretum : Sed Sterno reposcit. - Cum
Liber Secundus. 149 Cum stravi , stratum: Sino. dat sivíque , sitáàmque A lino dic lini; ac livi , levíque , litámque. 5 A Cano dic: cécini-5 natum zui£. inde requirit. * ^"1-7L6$ verbos acdbados-en 7/0, Hacen en uz, y en itum, como Fremo, Gemo , omo , vómui , vómitum. «2. Los compuestos de E mo mudan la e en Z, como «dimo, Eximo, Rédimo, redémi , redémptum. Sácase .Cóemo , que la retiene. 23. Tambien la mudan los de Premo, como Cómpri- 9o , Déprimo , Réprimo, représsi , vepréssum. «4. ACerno quitan algunos el Supino; otros sele dán; á quienes por. su autoridad seguimos, y porque de él sale Crétio: tambien porque le tienen todos sus compuestos, como Decérno, Discérno , discrévi, discrétum. Coatémno hace contémpsi; cont émprüm , que es solo com-« puesto de Temno , el qual carece de Pretérito, y Supi- DO , yno se lialla exemplo en los Autores. 2 Los ccmpuestos de Cazo mudan la à en 2, como Cóncino , Récino, Sáccino, succfnui:no se les dá Supino, porque no hay Autor que le. haya usado; aunque son argumentos, de que se usó antiguamente, las vóces Cantus, veg induga Concéntus. $i Tim Ao "PO. ————— ife I Po, DR ptum poscit: Rupi dat Rdfnpére , ruptum, À Strepo dic.strépui , strépitum fluit inde supinum. QUO. at-Coquo ; 4i Bt: :2s m Linquo , at pignora lictum. RO. PAS quasívi : : Tero, trivi: -utrümque dat zfun. A. Sero fit sevi, atque satum :-sed rustica proles Mittit itum : sérui, sertum. non rustica poscit. Curro, cucürrit habet cursum: gessi ; Gero, gcstum. Ferre , tuli , latámque : Uro dabit u:ssit & ustum Vertoque dat verri tantüm , versumque supinum. * " ——Àrü— À— MÀ À— . -— kK yam : o$
150 De Instit. Grammaticz. 1 Los acabados en Po, hacen en fsi, ptum , como Carpo, Repo , Serpo, serpsi , serptum. 2 .Linquo no tiene Supino usado , autque sus compuestos le tienen , como Ae/Znquo , velfqui , relf&um. 4 Los compuestos de Duero mudan la e en z largai, como zZcqufro , Conqu£ro , Exqufro , exquisfvi, exqui$ftum. ; o. 4 Los compuestos de Sero, quando pertenecen á cosa5 del campo, hacen en $€vi, y situm; quando pertenecen á qualquiera otra significacion, hacen en érui, y értum , como 24ssero , Cónsero , Insero , insévi , ínsitum , insérui , insérium , asserui , ertum. u & Los compuestos de Fero, hacenen £u/i, y en Jaium, como zZufero, ábstuli, ublátum, Cónfero , cóntuli , collótum , Díffero, dfstuli , dilátum , Effero, éxtuli, elàtum , Süffevo , sástuli, sublátum. 6 Al] Verbo Zerro dan algunos versi, pero solo se | usa Jerri. 6x63 sb. a0:?5ng ar; : aceto T S FGISTRSSE DATEI os. LONPIRES * ox. S0, sivi, situm y'sed visi; Visere, visum. j Pinsitus , & pinsus , pistásque à Pinsuit exit, pron dabit incéssi , ee absque supino. T 7, xum dant Plé&o , cum Flecto, Pé&ere , Ne&to | 2 Dat quoque Pe&o xui , Ne&óque : Peto , ivit, l& itum. ] ^, Qgyoisto, stiti, statum: $72777 orta , $?z?umque reposcunt M 1 &/O 1 dabit misi ; :sed düplice sígmate missum. *:* (07 rss acabados-en So , hacen en 52v , sifum , c9- mo Cüpésso, Lacésso , Jacessfvi, lacessttum. ^ ^ ; LE Y fi 2 poa dPWo,y NeB&o hace pexi, vel pexui , pexum, nexi vel néxui, nexum. Algunos dán à PeGos petif- | 0 , petiitum. El Pretérito no le hallamos usado : &el : s 5 Su- NN "2
Liber Secundus. ISI . Supino habló dos veces Columela, diciendo: Petfíta zellus , Pe&fta lana. T 3 Los compuestos de $7570 , son z4ssísz0, Consist0, Exísto, éxtiti , éxtitum. NOBMACRSE es CRSEMAET 110 BEST RNECETEETON M * 1 Verba in 40 per u, ac ufum dant; Diluo teste. / A Ruo dic rüitum 5 sed uzum dant pignora tantüm. A Struxi , stru&tum: à Fluxi deprómito fluxum. * Cóngruo praebet ui tantüm, Bátuo, Metuóque. 2 Annuo cum sociis, Pluo, Réspuo, & Ingruo junges. 1:4 FO. , Vivo fert vixi, vi&um: solvíque , solütum / Solvo facit: volvi donávit Volvo , volütum. XO. íi 1 Los verbos acabados en 70 hácen eH 42, ufum, como zZcuo , Exuo , Induo , «$bluo, y los demas compuestos de .Lavo. d a RNuo, no está en uso, y solo quedó de él INuzur. Sus compuestos carecen de Supino: /Zbnuo, Innuo, Renuo. Entre estos verbos, que carecen de Supino, ponen algunos & Luo; pero hállase .Lu£tio, y Claudiano dixo Luitárus. E MUI. APO 29 1055 co Quarta conjugátio. "tr * 1 Pretéritis i0? dat Quarta; ?zumque supinis: - Singultum Singültit amat: Sepelire sepültum. Véneo, venívi, venum : à Veni-áccipe ventum: A. Pário natum per zi fle&átur ,;& ertum; 5o l Compério, Reperitque petit v j poscit & ertum. à Dat Sálio sálui; saltum; sed. pignora su/Zum.- s vult si j $um : sepsi dat Sépio , septum; To Fárcio:dat farsi, fartum: vult Fulcio fulsi, 0^ - Ac fultum : sarsi , sartum dat Sárcio ,"vérbum; - Haurio preterito dabit hausi,, haustumque 'supíno K4 Sán-
2594 . De lnstit. Grammatice. i; Repórto, £raer; ó ul canrtank vi&tóriam:ex hóstibus. Máütuo, £omar prestado, talentuni à pitre. Foeneror, tomará logro, ab eo hereditáter. ^ ————— Intelli- Yntélligo , entender , hoc ex te, ve/ de te. géndi, Disco, aprender , causam à, ve de te. Cognosco, conocer , áliquid ex álio. - * Agnosco , reconocer , hoc ex illo. : Conjício, ,Conjé&o , conjeturar , hoc ex tuis lítteris, ve/ de : Sg dena in víncula ] prender d uno. "3 FARIA CONSTRUCTIO. Declino;, apartarse , urbem, vel urbe, vel ab urbe. Deflé&o, apartarse, de via: doble gnyys rümum. Gómitorz-ombalíars ifs huic vite. Disséntior;, vei Disséntio, jen de contraário parécer , ab áliquo, vel curs n, aut de oratióne. "nme " Desísto desis?ir , causa ; ve/ à causa. ?Modero: , moderar y cupiditáti: gobernar; Rempüblicam. Dóminor , sefiorear wei apta in' suos wel , án fortünis. z^ Beneméreor, bacer bipiy IMzleméreorj bacer mal, de te: y optime mereor. Spe&o, mirar, 6 probar , vitam ex: móri^ bus. Quà spe&tat orátio? "Adónde se endereza la plática, ó'diriget Conféro, Comparo, juntar , comparar ; M i
': Liber Quartus. ili, ve7 cum n illo; y. cozejar, Cónfero me ia Urbem ; voy à /a. Ciudad, -benefícia in áliquem , Pacer »nercedes é alguno. , Aspérgo , róciar , salem | carni. veZ. carneibsal&cius; 2b. Intercládo, estorvar ,.commeátum. inimicis, ve/ inimícos.commeàjtu. Excédo, partirse, utbe: exceder, modum. 'Témpero, gobernar ,.6 ordenar ; Rempáüblicam légibus: templar mesclandoy vinum aqua: oderarse en algo , sibi lácrymas, ve] se in lácrymis; Tesoperüre "se ab injüária, 2o injuriar. Háurio, sacar, aquam à, ve/ ex , ve/ de, vel e fonte. Animadvérto, ecbar de ver , rem AHipette castigar ,in áliquem. Péndeo, depender, vita mea ex, ve/ de te: fesar , ánnulus ünciam auri pendet: pendére ánimi, ve/ ánimo, eszar .sus- » penso , ó desmayar. Renáncio ; bacer saber , hoc tibi : áliquem ; córisulem,, declararde. por Consul; societütem, hospítium alícui, avisar/e que no quiere su compafifa, &. Hereditáti, renunciar la berencia. Sábeo, subir de abaxo arriba, te&um, ve ad hostes, £omar , 6 padecer , labóres: ofrccerse, mihi cura, ve/ me poeniténtia. Véreor, revercnciar , patrem. Véreor tibi, iemo no te venga sal: à te supplícium: temo de tí el castigo: Véreor de illo, recélome de él. Despéro, desconfiar, 6 perder la esperanza, vi- 255
256 E. De Instit. Grammaticee. vitam , ve saláti, ve7 de Repüblica. Respóndeo , responder , ratiónem mihi ad interrogàta: corresponder , virtus opinióni. "Tollo, quitar, suspiciónem alícui; simulàcra é, ve/ ex, vel de templis: Miguem de medió., matavle; Erámpo, salir con ímpetu, in áliqueri, se foras : echar, ó sacar , iram, ve/ stómachum in álium, enojarse contra alguno. "Ulcíscor, fomar venganza , ipimtenitd in^ járias, me. Víndico, vengar, mortem illius, se ab áliquo: Zibrar , áliquem à moléstia. Remp. in libertátem, vo/ver Ja Repüblica á su libertad. Habito, residir, 6 babitar , urbem, urbe, vel in urbe. Bene habitàre , estar bien alojado. Tecum habita, reflexfona. Gero, //evar, tratar, bacer, bellum, se ut heredem, vel pro:cive, porzarse como zal: morem alícui , condescender con alguno: censuram , ser Censor. Capio, por caber. Plures non capithic locus , ^0 caben mas aquf. DE
Liber Quintus. ' G.— dex Sae uade "e "ode Nae NS d E INSTITUTIONE G RAM MA Tic IE. LIBER QUINTUS. DE SYLLABARUM QUANTITATE, ac versificándi .ratióne. Dé quarindam litterárum potestáte. 2a i25 & Zéta gerunt vires übicámque du NA "rde'« Atque duas inter vocáles jozà repértum. 2.I, 7L , vocális fit cónsona, sepé Latinas I " "Uitaiue vocáles fériens ; ut F'ónua, Z'irtus. : $1] 3 U sáquitur pos semper , sempérque liquéscit;. 1 ^ At post S, aut G, vim servat , vimque remíttit,; . . 4 L,atque R, mutis percásse Sepé liquéscunt.. M, aut IN, 1aràj sed Greca in orígine tantüm.* L' Syllabe funt, Vel éx una , vel ex pláribus litteris: Vo wf, 0,4y vir, mons , - e. ign M VARRO. Littere partià | vVoCÁles s Sunt , partim corsornántes: vocüles, 44, E T; 0, U, T: exquibus sex fiunt diphthongi ; & , au, ei, £u g ,yi: ut Presto, 4dudio, Hei, E rus , Pana , Harpyia. Ex consonántibus mite alie sunt; "ugiB, C;D,G,K,P, 0,T. Dicintur mute , quód per se sine vocálium 'adminículo pro-- nuntiàri iss de Rd Alie semivocáles, ut F; L, 77, N; S $, ye . Dicüntur semivocáles , quod ipse per R se,
**. 258 De Instit. Grammaticz, se , étiamsi non plane, & aperté, ut vocáles , obscurg tamen sonent. Quarunr nonnülle vária sortiüntur mü-- nera , ut mox dicémus. » dicm 9 1, AX,& Z, dáplices sunt : lioc est, vim habent. duárum consotántium. Nam. X, valet C $', vel & ut Dux , Rex: Z, valet $ D , vel duplex ss,si ve] ' res cónsulas, qui Z litteram per "duplex 55 reddébant ut Patrízo, Patrísso, inter duas vocáles duplex étiam est: ut ZMajor, Ejus. Prisci autem hoc;jloco ? geminábant:ut /Maiior, Eiius. Breviántur tamen Quadrfjugnr; DBugust-—————mHmMmem 2. lI,& Z7, cüm, vocálibus preponüntur , eásque cómprimunt , fiunt consonántes , ut $ánua ; ZLirtus. a. 7 postQ' semper liquéscit: ut Quare. Post S verà liquéscit , sequénte 72, vel E, in prima nóminis, vel verbi positióne : hac est: :càm masculíng,terminátio nóminis in Nominatívo , aut persóna prima . verbi indicatívi incípiatà sua, vel sue: wt sudvis,$ué-. sco. Quare in Suebam , à verbo su0,:s, non e&líquida. Solent intérdum Poéte Z7 líquidam vocálem fácere: ut Lucan. lib. 2. Fundat ab extrémo , flavos «$qui Jüne.Suevos. Post G. liquéscit étiam 7, sequénte vocá-. li; modó non sit áltera U: ut Lingua, Sánguis. uar in vócibus, 4Zmb£guus ,. Exfguus , 7. voctMis. est. In verbo tamen 2rguo,& in quibusdam.pretéritis secán- ' dz conjugatiónis , ut végui , ind£gui , rígui , & si qua sunt ália, Z7 vocális est, quia in his pretéritis 77 pónitur loco .K preséntis, qua non est líquida. 4 L, atque RA. càm à mutis percutiüntur , líqui-. de sunt: ut P7enus, Trado. M, & IN, raró liquéscurit, idque in Grzcis tantüm di&tiónibus: ut Tecméstsa; Cyazus. Horat, Forma captíve dóminum Tecméssa.. ldem lib. 4. Donatára cygni, si /(beat, sonum, Dicüntur autem líttere Ziquéscere , cm vim, suam, roburque amittunt , ut in propósitis exémplis. E , PRA-
PRURCE PT. UNIZERSA cde :Syllabàrum: quantitáte, fta Syllaba Jonga' duplo. PAGES uno I. tempore fertur. J. JJ .O 2. efncfpites profert vocáles sermo Latinus. : am modó corréptas; modó longas promit eásdem.* 1. lempusestuntervállum , spatiümque , quo sylba pronuntiátur.:: 2, Nulla: vocális apud Latinos per- [ees aut brevis, aut longa est; sic: in amáóre prima |4 brevis est /secónda longa :- apud. Gracos:E psz/on' & | Omicron , que & E, & O, valent; pérpétuó sünt breves: | Eta, que férà per E, '& Omega 3! que semper per O,. latiné reddüntur,: perpétuà sunt longe: wf/pba, Iota, & Tpsifon MATUbNETEéS: nonin omini tamen: didibne;: sed in divérsis. ||... 1 P v Pracéptum primum de Dipbtbéngis. * Syllaba quam scribis 1. Dipbzblngo, longa notétur; Sed: a; Prie vocáli j dábitur.cotrépta., sequénte;*- 1. Modó Graeca, modó: gne sit VEO e BT üt Jones iin 2.ut UE in Ir. DE FOCALI [ANTE FOCAL LE A.. à *Vocálem Tapuére, ália subeünte ; Latíni) ,.«50050» Ténditur; E. quinte casus, qui exístit inu.uEZ: 055 5 Res tamen; atque Fides; & Spes rapiüntur "iden. : lu 2. R. nisi guccédst j récipit. duo rémpora: T MELIOR A go Est 3. zus longum genitívis in vérsibus düceps: : «0c | Córripit 2/férius , semper prodácit 2f/£us. . Ebeu longa datur$ rette variábitur 4. Obe: Prótrahe 5. Pompei , 62 Cai y similésque: NODE [5 Sed 6. Graci váriant j.nec certà lege tenéntur: E n Ut speriés in. Genitivo & Darivog d UfiGrem, 3. Nam solüta 'orátio , ?/I/us:profert, penültima:longà: Poétz ,: Z/ius y" vel illius »; médià ancípite, 4. Mart. Ra - lib.
.IIL DE POSITIONE. |. à ES. 260 . De Instit. Grammatice, lib. 4. Ope jàni satis est y obe [ibélle : iani. liic" Poétarin cármine Hendecasyllabo. semper in prima regióne: . Spondàum cóllocat. :$. Ovid. 4. de-;Ponto: Zfccipe; , Pompéi, dedü&lum carmen ab illo, 6. ut Cytberéa, Pbhilosópbia. Tre * (fónsona si 1. duplex vocálem , aut.2. bina sequáàtur; : Vocális pósitu rémanens prodá&a sonábit:. : | 3. Bina sit in verbis , quamvis disjánéta duóbus.**. —r. Ut Gaza, zfráxes , Trója, major. De jota.intéllige in médio di&iónis simplicis. 2; ut Terra. 3. ut 4t. pius ; dbi adt prodácitur. Si veró ütraque. cónsona, aut duplex:sit in princípio sequéntis di&tiónis przcedéntem vocálem brevem-natüra non facit longam, ut Lucénte Smarágdis. n * ^4 € WE Y Meam -— (Yos oct [Seco IP DES I QUID Sip i; | ** Syllaba.1. si brevis est naturà, & muta sequátur att . At 3. carmen póterit prodücere , seu breviáre. * Cum líquida: semper. breviàbit 2. sermo solütüs; | ) v " Li -1. Ut Cówflagro , nam flagro natüra sdà corrípitur, 2. Bàni in 'solüta oratióne semper Cónflagrb, sed in cármine, Cónflagro ,: vel. Conflágro. Notàbis. mutam : & líquidám, debére.ad seguéntem vocálemr pertinére: ut in-F/agro ; g, & ry. pértinent: ad sequens o; Quod non áccidit in 25/u0, ubi. 44. prodücitur semper posi tióne ; quia B. pértinet ad prscédens 42... 3 E.DESGPRZETERITIS.. * Prétérti-sit longa:prior, cui syllaba. 1. duplex: Sto, Da3:2:Scindos Fero rápiunt , Bibo, 3. Fíndoque 08d ogn 2 coviii CE 5 zovirinot) ni sias 20 Quod;si: pratériti 4. geminétar syllaba prima, . e Ca- )d Cy atm Utraque corrípitur ; nisi. s, duplex cónsona tardet; 4 |
/'LiberQuintus .: 26r Cado. 6: Cecidii habet ; cui junges Pedo , fepédi. * sors Ut en; vidi, ViuSSd cio " cónscidit, dbscidit à Scindo , sed..abscfdit ab ads. & cedo : 3. sic Dzffidir à Diffíndo: 4. ut £&fudis cécidit'à cado 9.ut fefélli. 6.in cecfdi , & pepédi utraque média est longa, & ütraque prima est brevis. Juv. Sat. 3. E Prius, ac Mags ck nullum Vitid aabfdst, " SE DE SUP IJNNTS, 55:3 imm * a Apes manent: 1; Zissy//aba sede 'prióre. Ast.9; Eo.,.cum 3. Cfeo, Sero j ünge; Reóngae 4. Li- .. mque. / Tui seen i& 9. orta Ruo ; sino Do apuéré prióres. Commáünem; Szatum primam ceiváre vidéturi ^. Inde 6, «Szifum. bréviat;sóboles, extépditin afum: Inde 4. Status curtat, 8. Szatárus pórrigit usus. Longa sup£nd damus polysyllàba s semper in 9. u£um. ., Ex 10, mi pratéritis , quibus v:sit cónsonafiat; In.fum perpétuó: penültima.longa sup/nz. S : ddgnitus y; 4dgrióscos Cognósco, Cágnitus effert; ; , , Catera .corrípies in. 1 1; 4*umr geeuic [AC o bssUtmisum, motutia2. Itum cum compositis , uf áditum 5 éxcipe 2Zmbítum , & ambítus , ta, tum, ab 4mbio. Qvid. gussit € amidtoe, circumdave líttoraterv& :étiamsi/nomen zmbitus, & zdmbftio eándem corrípiunt;:.. i:Citum: à; Cfeo ; secünde conjugatiónis :: sic cóncitum y éxcitum j.pércitum y penültimabrevi: nam coticítus y excitus y "par cituspbnültn à longa sunt à C?o quarta;ordinis: 4. -Indé éblitus pen. brevis; nam o£/ftus; pen. long, est ab Od/iv£scor. s. Trisyllabum est ruitum; sed pónitür ptopter compósita: ÓDrutumy érutum , à 6. Nam dicimus: Conszitum &constátum. "1: Status; u5, cortípitur. Ovid. 4. Fast. Hic status. án celo mul- £os permánsit:in.annos :&. étiam Status j^ ta , tum. Idem 3;:Fast: 7Musa , quid: à MFastis nom. stata. sacra R3 pe- 1
262 Delnstit; Grammaticz. tetisi 8; Luc. lib. 3. Tunc *es imménso plácuit. statüva labóre, g. ut solátum, argátum. 10. ut YZmávi, amátum, delévi, delétum, petívi, petitum dvi audípum. 1i. ut Tip itu S a ths ELE 4 — mum JUILODE DERI ATIS: ! x. Deriváta sua sumpsére ab. orígine normam; , ?. Multa tamen se jure suo, du&táque tuéntur: ' Qua sint illa tamen; Váies , Usüsque docébunt. * m Sic Legébum. abet primum e breve ; quia. &05 Légeram. vero. habet primum e longum 3 Eon à pi sic Zfrátrum , ab z4ro. Nam. multa à-longa origine eopigiósta ari 37, "Lucérna, ab áreo,ticeo. Contra mult.producüntur à brevi: origine: ut: lar íemios neguis à láteo yrrego. (co vm ivi iB Ed int (- —À MA— WEIL DE.CO MPOSITIONK, &gaod J * Legem .simplfcium rétinent 1.-compósta suótum' ^^ 2. Vocálem licet ,aut:3. Diphthongum:syllaba mutet: Juro tanien longum; breve: Déjero ; Péftra diia Ex Hilum.; : Nibilum , à Sopftus, Semisoptrug: "Tumque A Dicus $ Dico; tuin Prónuba.; EU on INubo. . ' owe d'en x5 QU 3l Tortun 2, Imbecfllus ; en Connábi vàtés, ^k. —r. Ut pérlego. médiam córripit jquia. ipe Gail primam; 4: Cóncido. médium córripit ; squia .cado:córripit primam. 3. Sic-concído: médiam: :piodàcitste diphthongo cedo: & Suffüco à faux; a Utmülédicus.à: Bacíllus "usgii V ET at it imibecflJus prodácit'eeündam; MIN oSO-4e3a2.. ^ Qnol 3 IX, DE. CO MPOSTTIONEPRIEPOS ITIONIS ] * or. Pre positiva áliis sipars:conné&itarrullap «05 à x Quanta fuit sejün&ta prius;! conján&ta maünébit: ^ | 3. Pre pósitze;modó nulla prius data: 'norma'resístat. 4 E ,De,Praz; T a Di.compónens 5. non breviábis. In
"Liber Quintus. 2635 Tn Dfrimo bievis ésto prior, comes esto Disértus. s z4 5 Láüum produe compónens; contrahe 6. Gre-, : orpugpe o Est Re breve; at 7. Refert proté£ilure bun Poétm. | , Córripe Pro. Graecum APP ed exténde : b Lasí tinum. Excipe , qua ro. Fundus Eigios Neptfsque $ Ne- / pósque, í das FGsHis; Fari , Féteor " Faníongué: creárunt, Hac Prfügus spe&at ; Proficfscor, junge Protérvus: Atque- Propigo 1I. Rum di Procélla , ye Jf é&o;- Proctro: — datür , Propfno , Borna. Longa 12:Propagáre, & 13. Pyosérpina ERN 14: Prüpéllo melius; Propiílso' Lucrétiusaddit.*-- - o Prgpositiva pars; id est » przposttio 2. üt apé- *io , € opério j córrípiunt primam j quid 74d, -& Ob, natüra sunt breves i'sic/ Oto , avut üdintrtos, prodácitur enim propter sequens 7. 4,'ut em£tro , depóno , pref éro, semiveo , didico. 4. ut'ameinis. 6. üt: a$ylum , dita, orum. 4.-Re perpétuó brevis est; si natüram "spé&tes ; cüm autem Poéte. volunt 'pródácere; géminant consonántém 5 ut'in re7//gio', "réppulit y e périet j veddáco sic in Fero, cusmve 'Poétie géminant consonántem , dicüntque réffero , véttulityvellátum: quamóbrem, qui absque hac | Geihisatibite-prodeunb) deducéntes ab ablativo re , perpéndat in "áliis quoque significátiónibus prodüci hoe verbum à Poétis. Serénus* Sic'étiam rütilus veffértur péGforé sanguis. Horátius : Inde pedem veférre Pudor vetat , aut dperís lex : Sie legunt Lambinus y "Turnébus; jAchtles ; Státius , & antíqui códices: Ovid. 13. Metám. Sed: 'enim quia vétulit Ajax. Igitur semper; cüm'prodácitur hoe verbum , débet scribi düplici 77; "fibdà 5$it (pérsonále, "edm ; quod vulgus dicit, impersonale. Sié-séntiunt de R M4 .z hoc — E
2i EA 270 X DelInstit. Grammdtice. Primum creméneum..: Semper; prodácitur 3.292. Pretériti brevi&tur:zmus.penültima semper. : 4. JNolítoraddàtur longis: huic:junge Felimisy.^ z Simus. páriterg;sóbolés 5. quod;tota sequétur. ;.. . Ri conjun&ivitpóterit variürespoésis. ^ ^ ( ed pátriaidoCtumne spréverit-usum. * eo gi 1; 7Ur7fqui mus, amábimus: à. Ut Dam, ibo y Suberts venímusii 'pteesente. 3s. Ut : qpetíois sed imusy ejüsdem pratériti; semper..corrípitur ;"ut vénimus., én- Simus. 4. sic nolimuss nolite... Ut :adsfmus.-. 6; amaverímus y. vel. amavérimus , que; váriant.- celebérrimi Poétz:5. sed in:cómmáni pronuntiatióne , &. soláta oratióne serviéndum est consuetüdini pátria, | suiit * De dfttera 0:,:&/U) 0 x. crescens Legit U a. Ver córripe semper. Died in: extrémo: penüitima is fütitaiva € Ut emasote, iid más lese : ut Sis amat ürus. * 102 iii. DE PRIMIS, ET. MEDIIS .. Syllabis,- iiiiperi c Q'Yllabe, aut ncc aut deeds aut s.iltimum locum. Séceupant Quz-adhuc: di&a. Sunt, precípué; $p&&tant. ad; primas ;.& médias cognoscéndas: .Exaudivérimus s: exémpli:causa ,. primam:.longam habet positióne 3 5 secundam; diphthongo:: -exteràrum trium cognítioad verbórum. increménta: ;spe&at; Si; quando ergo prima, vel secánda syllaba occárret , tum ad prz- Cépta-illa univétsa confügies , tum -ad- nóminum ,- & verbórum increménta , . in quibus; tanquam in: stdibus; 3c locis quibüsdam syllabàrum diménsio Jatet, quos pa- -.)
i Liber. Quintus. 271 parátos, & EDS irs habére. ;opórtet. Quod. si , ubi diligéntius requisferis , non. apparüerit 5 experire, num pronuntiatióne , tenóreque .possis eam. indagáre. Fingàmus antepenáltimam. verbi. invídeo , quod. quátuor syllabis constat , tibi negótium. facéssere: excoógita, quo pacto fiat trisyllabum.; atque ita accéntu cognosces, sitne brevis,.an longa: f£nvides , fnvidef. Vides ut. accéntus; syllabe brevitátem apéruit? Idem in ver- bis. Peto, Paro; Loquor.,.& similibus, que ex duàbus. constant ,. faciéndum. est: que Seri Sy llabárum fient,.si prepositiónes áddas ad hunc modum: Répeto, Cóntáras, «d lloquor,..... Deprehénditur etiam syllabàrum eina anilógia, atque similitüdine. Scis z£mdPilis , vérbi causa, secángam, syllabam. habére.longam: dices Formidábilis , Penetrábilis, BEP yn ntis & cetera ejüsdem giüilia | tértiam prodücere.", 0 ^x ;.Composítio, étiam , & derivátio , de quibus.supra actum est, sys obaun brevitàtem , dosgitudinémque détegunt, (20951 ... Quod si, his ómnibus adhibitis remédiis, ; hasseris, Bd ánimo cóncidas ;. süperest Poetàrum au&tóritas; qua uas praceptiónes fülciunt. Grammátici. Ignóras Metus, Dd grátia, Sudo , Stdeo., habeántne primas breves, an longas 3. Üngues arrodénti, capütque perínis cánti Horátius opem feret, -. s » pui studet 'optátam cursu contíngere metam ,. « AMulta tulit ; fecítque puer , sudávit , 3 adsit. * Que cüm itz'sint , quam plárima. cármina optimórum Poetürum memórie sunt mandánda , versus sepíssimé scribéndi. Qus exercitátio multo facilius, & cértius te syllabàrum. ratiónem docébit ,. quàm. de primis, & médiis.preceptiónum | multitüdo propé infinita, In quibus, sané áiiter citántur versus , quam à Poétis scripti füerint: intérdum álii pro áliis testes pro- | fe-
272 Delnstit. Gratmmaticz.. ferüntür. Quae praceptiónes , né in érrórem indücant; diligénter cavéndum ést.'Citántur sepa Poéte, aut recentióres,'aut vétustióres; quàm ut eis fides habénda sit. Céterbruti testiónia non raro depraváta, ac corrüápta proferüntur.' Quare cui de primis & médiis syllabis privátas'preceptiónes trádere in ánimo erit, secum cógitet , nihil 'ad hunc diem de ipsis Grammáticis tráditum esse : evolvátque ipse summa cura, ac stüdio Poétas omnes clássicos: Nam, si iisdem testimóniis conténtus'erit , quz ab áliis: afferütitur; Se penümeró se falsum füisse , experiétur. Sed hec pené totam hóminis non solüm 'otiósi j sed etiam 'do&tís-. simi vitam requírunt. '' ide ) DE ULTIMIS SYLLABIS DE FOCALIBUS. ig 44 in fine di&tiónis longa est ut CIF Excipe Eja, Ita, Póstea, Quia ," & omnes casus in a5 preter Ablativos nOStrOs , & URDU MUERCOES 5ut Musa; ZEnéa, Calcbá. — ""E in fine brevis est: ut Légere: dicio Me , Te; Se, de; e, & ómnia prime, & quinte declinatióuis, üt zdncHisfadé , Die, Re; & que inde oriüntur; ut Quare, Héódie , quibus dde. FAM, Cete; Tempe; & imperativum " sécündae conjugatiónis nümeri singulàris; ut Mone , Doce Cave , teré corrípitur. Longa pretérea sunt Fere , Ferme , Óbe: & advérbia à nomínibusse- cündis 'declinatiónis profé&a , ut Pulchre, SanGé; preter Bené, & Male: Ne pro Non étiam pród citati Iin fine "longa. est3 ut Feri. Corripiüntur tamen Nisi, Quusi, & Graecain , vel y5 üt Pálladi, Dapbii, dMoly. Mibi, Tibi , SiBà, áltimám habent commánem. Ibi, Ubi, Ci ;. ( càm dissyllàbum est): frequéatius corripiüntur. ': D
S Liber Quintus ^ 2723 0, indifferens est ; ut. Sermo. Excipe monosy llabíut O, Do, $20 y: que longa sunt: . Datívos, 8s Ablata, vos , ut ,Dfmino : Advérbia à nominibus orta, ut E04 tanto; quibus accédunt 24deà , Ideó: preter C7, Imo, 4Modà , Póstmodós Dümmodo .Quémodo. His: adjünges Scio, Nescio, Duo, que habent.Q breve. Longa étiam sunt. Greca , qua habent .Ümegass:.ut ZÍndrógeo , & Ergo pro Causa; Advérbium-Seró, &-conján&tio Z'erà .éltimam habent commünem,:: is. 000 U in fine prodácitur ; ut /Manw, Cornu, Pantba. DE -CONSONA4NTIBUS. B. D, T. in fine corripiünturs.ut 246 , 24d; ema; - L. in fine corrípitur ; ut z£nima/. Excipe Sa, S04, Nil. R. in fine corrípitur3 ut z£mor. Excipe Cur , Far, Far, Iber, Lar, Nar. Zer; Par, cum compósitis:: & Grzca ; que faciunt Genitivum'in eris: at zr, 242- vis, Ether, Atbevis. Céltiber à Martille corrípitur; erit ítaque ánceps. 'X YIDiacihil gNuaenóca! C finita longa sunt. Exeipe Donec , Nec, Fac. Hic, pronómen viríle anceps est, SE haa -. 4M in fine, nisi adimátur per EG Jfpsin, brevis est, quod. cérnitur: in. compósitis.;-ut Circtmago...—..— .. N finita longa sunt ; ut Non. Córripe 2n, In. Forsan , Forsitan, Tamen, zdttamen y. iden : .& finita in €n , que faciunt Genitivum in inis, ut INomen , Nóminis: & Greca in On , quz.ad secándam nostram declinatiónem.speGant ; ut Pé/ion ; omnes dénique àccusándi casus à Nominatívis ültimam brevem habéntibus ; ut Scórpion, Tbetin , Majan, AEginan, lItyn. 1s finita longa sunt 5 .ut ZEstas , 24ma$: Córripe Grzca, quórum Genitivus exit inadis ; ut Pallas, adis: & Accusativos Grecos tértiz declinatiónis, ut Zróas, Delpbfnas. . OVI ELQ Es finita longa sunt; ut Semis , Doces; ue pe $3
274 (Delustit;Grammàtice. —— Es, à verbo Sum;'& compositis , ut "Pores : item penes, 8 neutra Grata inies-, ut Cacoé?bes.: & nominándi; vocándique casus.Gracórum y ut frcddes; & Nómina látína tértie declinatiónis ; qua; habent increméntum breve, ut /Miler, tis, preter zdries zdbies, Páries , Ceres, Pes, cüm compósitis, ut: Córnzpes. c ls wel s. finita brévia sunt 5 ut zZpis, Tiphys; Ttys; Excipe casus omnes multitüdinis, ut Viris ; dr mis, Nobis, Omneis: Ytem-:Glis ji; (nomen '& verbum) &. velis, sis, cui compósitisy üt Quamvis, INolis, z4dsis: & secündas personas praesentis indicatívi námeri singulàris; quártae conjugatióni$ üt zfudis: & Nominativos , quórum Genitivus exit in inis , énzisy itis, pehültima long :'ut Sd/amis , fnis Sfmois, éntis, Samnis', ftis.- sqgioxed .*0w* 7 ru i1 0o s*un Js Os: fibtt& longa sunt$-üt Or, oris j Minos. Córripe Os, ossis, Compos ,. 42 Impos.-: & Greca neutra; ut Obáos: item'ós finit, qua ad secündam .Latínam declinatiónem tránseunt, ut Tyros : omnes dénique Genitivos; à quibuscümque re&is proficiscántur: ut zfrcados, Pállados. |. ^. s, 9iivv m - U$ finita brévia sunt 3 ut Littus, Intus, Pámpbagus, Zdbyssüs; Excipe monosyllaba; ut P/us'j Rus: & quz" crescunt. in obliquis penáltimà longá "ut Sa/us, á1ir:i'& casus quárte"declinatiónis, preter Nomina tivüm-, 8 Vocativum singulàüris, Dativüm , & Ablativum plaüràlis: Item Grzca, quorum" Genitivus exit in untis,'ut zd mátbusy antis, & que ex Pus, podus; componáftur ; ut Zyipus, odis: quaque ex ous diphthongo contrahüntur , ut: Pántbas , ex Pántbous : & Genitivos à fornininis-in O j.ut C/io, Clius; Huc: étiam spé&at-Sacrósan&tum&Nomen JESUS.: ? » , DE LICENTIA POETICA| ^ Poétz: syllabis"ititérdum .prosuo jure-abutüntur, : ac
Liber Quintus 275 ac breves:pro longis :-longas item pro: brévibus: frequéns tér usárpant , ut Virg. 6. 4Eneid. DES steterüntque; COnME.S sS mzis5sO ; Intérdum étiam diphthóngum. .& vocllem. longam (e) vocálem divérse di&tiónis;precédunt) | brevem e£- ficiunt, pretermíssa synalcphà , ut Virg. ZEneid.. s Lure dni H dn, magno, quas. dira.Celeno. JEneid. s. Fi Bur apud rápidum Simoénta: sub Jiio.a/to.. Ubi sze-. zérunt in primo cármine., Insule, i in. pnndo, Ilio in tértio breves.sunt; .;.— A. : Monosy llabaibrévia Gracórum, fite; -monüámquamt prodücunt, , ZEneid. 2. Virg. Limindgne y. Jeuriaque, Dei , totásque enouéri... —.. Syllaba brevis post quátuor primbs pedes (iniximé secühdum , & .tértium) , relíéta ,intérdum étiam à Poétis. prodácifr, ZEneid. 9.. PeGár ibus .nbians, y spi rántia cónsulit, exta, dem 6. Egicat Euryalus s. é mánere qitior. amfri.. Idem ibidem, ., Osténtans, artem périter's arci ue -sonántem, Idem. Eclog..4. L//e. /a- £us nd névtureid i Ji fultus Hyac£ntbo. -Hujüsmodi, autem licéntia jin suis carminibus camppncadis -Tyrónes uti non: debent; | c54« dian ; Ujtima syllaba versus communis esf : : itagüe brevis pro.donga ;; longa,item pro.brevi poni potest... i... DE NEGESSIT ATE. METRICA. n obex-. métrica ,- necessitásque cogit. Poétas: breves aliquándo syllabas prodücere , velut cm sunt,tres breves; eontínuz;in.;cármine, Heroico, ,quod in. [tá/ig, Priámide,.udrábia ,.áliisque id. genus, usu venit. .Virg. Ibitis EEHOUR aMpertusque antráre, Jicébit, . Aatcontra longas corrípere;;; ut,cüm. brevis, inter duas. longas est, Juvenal. .Fugéraunt,, Lrépidi vera,.ac manifésta.canéntem Stofcide; Dixit Stofcide penültima brevi, necessitàte metri constrí&tus, Vin ax Sa TET DIE "*
376 De Versificandt DE VERSIFICANDI RATIONE ; AC erts * — de Pédibus. ^" ^ Quóniam de Sy//abórum quantitáte di&umesty: $üperest, ut de Pédibus, qui ex ipsis Syllabis ,& de Pets, qui ex Pédibus constat » ETUVINEES -— e&mus. : Pes est pars versus, certo syllabarum p , nk meto. atque órdine definita. ia - " Pedes: duórum syllabàrumzio5 0 d Spondéus, constat ex duábus syllabis Vnglera üt Possinr. 1 Pyrrfcbius , ex dubbus brévibus; ut Ruif. Ghoréus, sivé Trocbzeus, ex longa, & brevi ,ut Annus: lámbus, ex brevi, & longa , ut init. (MM Pedes "rium syllübinine, à i Molóssus, constat ex tribus longis, ut Cerhélani Tríbracbys , ex tribus brévibus, ut Cápere. Dá&ylus , ex longa; & duábus brévibus , ut Tépipóra- Zfnapestus, ex dulbus brévibus, & longa; "ut Cdpiunr. Bacchbfus; ex brevi; & duàbus longis, "ut admdbant Zdntibaccbíus , ex dü&bus: Jongis, & brevijut Condécitl Créticus , Sive * Ampbfmacer y €x longa ; brevi, & Lue ga, ut Dfcerent. dmpbfbracbys , ex brevi ; longa , & sien] ut Aménrus Pedes: quátwor syllabàrum, 7 Dispondéus constat ex duóbus Sponidéis ; jut Com- "^ miscébant. ! q'esasuv Proceleusmáticus , ex dübbus Pyrrhichiis" üt Mere; Dicboréus , ex duóbüs Chóréis, ut Pérzinére. SUCR Diámbur, ex duóbus lámbbis, ut ReZfungueremt. ^ Cboridrübus , ex Choréo, & Támbo; ut^ Mobtltász" zdntfspastus, ex Iámbo; & Choréo ; ut. Worardérei nicus: à iMajüre, ex Spondéó, & Pyrrhíchio , üt ,Decérnimus. ye
;, Ratione. .. 277 doeicus à Dinikés ex Pyrrhíchio , & Vac ut ePupidhantor ; Penes. Pahes quétugr sunt: omnes ex tribus brévibus, & unà longà constant: hac lege , ut primus primam hábeat longam, secündus secündam , tértius tértiam ,. quartus quartam, ut Aa id Bespndere, Retinébgt, Docterant. Tu Epfrriti, sivà Híppii. Epltriti sunt ítidem quátuor superióribus contrátii: constant omnes ex tribus longis, & unà brevi, hae lege ,.ut primus hábeat primam brevem, secündus secündam, tértius tértiam, quartus quartam , ut 24 agcns "Comprobárent , Denáüntiant , Contendémus. Pedes quinque syllabàrum. Quinque.syllabárum Pedes inusitáti sunt , preter Déócbimum , oratórie compositióni máximé appósitum, constat ex "Iámboe , & Crético, ut Perborréscerent. . t aad ZERSU. NOMEN est orátio certo génere, námeto, atque órdine 5 pedum allighta. Sunt autem vária cárminum genera. á De Hexámetro : sivà. Heréico. ,-Hexámetrum: carmen constat sex pédibus , quórum quintus. Dá&ylus est, sextus Spondéus , réliqui ,. vel Dá&yli, vel Spondéi , vel Mixti. Virg. JEneid. 23. oi Urbs antíqua ruit. multos domináta per. annos. Quintus pes nonnámquam, Spondéus est ; undé versus Spondáicus appellàtur: quo , vel rei alicájus grávitas, & amplitüdo., vel ingens moror , animque angor, vel áliud declarátur Virg... Chara Deüm sóboles , magnum govis increméntum.. - S 3 Pue-
278 . De Versificandi - e Lost Penfdmelrum Garmei T. s sivo, Pentámetrum Carmen, quod cum Hexámetto'fere conjüngitur , quinque habet pedes: AT: duo primi vel Dá&yli, vel Sporidét essé possunt ; 5yllaba longa sdjünt&ta ; qui cesüra, vel sémipes diéiir: duo réliqui perpétuo. 'sunt D&£& li quibus sémipés" ítidem 'adjünitur, ut ex utróque semipede' quintus fiats veltéitió loco Spondéus ; deinde duo Anapesti, Ovid. - ''* in Omnia sunt hóminum ténui pehidéntia fib, - KL , sübito casu que valuére , ruunt, endris lámbicus', sivé TVfillél e Ténbieu »ge! -— cor VfcataléGus; 77 00U z5nu» niet lámbicus sex pédibus constat :- qui^ — purus est , & integer.j ponis in jocis olices habet, Horat Jo pOS i dirae elt "Beátus ille. , qui piétif ségdtiis: ; t» pitede autem primo j tértio ; & quinto loco Sport déim; & Dá&ylum; ici ápods Pm accipere ^ ómnibus étiam. locis, pretérquam sexto, Tríbrachym. Horat. KCGUECL AG Jépor em. 3t ddvénam TC A: gruem, v^ A» Dinenum Ienbitum quátübr récipit pedes $ »$ex cíndo, & quarto loco Iámbos: primo , & tértio Iámbum, Spondéum ; -Dá&tylum , vel Anapéstum. Potest étizt'in ómnibus prater quartum "Tríbráchym *Accí- fere; Bübscríbitur intéfdám hic versus élegánter Sénáa rio: Táfbico. Martial; " "Fir CeMribéris non fücinde gnis P dfi Nosireque dàu$ Hipánig. c6 0009 vivé2g t0 Scazon , siv& Cholidmbus" ^ ou eer OS Sea ph: semper. quiüito loco habet Támbüut, "sext veró Spondéum : cateris ómmibus c cim Senário YátibieS cóniséntit- "Martial. pu) ". Extempor Alis Jg est meus Rietor, br de: 4 na- (y 35 a
;» Ratione. 5: 279 "fnapesticum. D£metrum. zdcataléfficum. 4fnapesticum carmen; --quo. "frequénter in Choris átitut.SénEca: constat quátuor. pédibus: qui feré sunt Dáétyli,;vel Spondéi;. permíxtis-Anapxstis:.ita ta- . mens üt. secütido., -& quarto loco. absit Dá&ylus, Secündus pes di&tiónem Méapeiitn D gui igit est Spondéus. sie ss x: Lec Sen., bgeat ether, wiogia Tu darens Jtheris.alti ;. tellusque feras. Et vaga Ponti móbilis unda... 2IHUupoliuGickhemNiLuo xu Glyconfum carmen.constat Spondéo , & duóbus Dáíemite: «diio: Séneea intérdum Choros. scribit; ..... e $5 ung andem .Régiía hébilis, 261 Sboow: k zdntíqui gahptvludpHies eed& obon Mani ocger av 5 Inits* pee qer «t yt Y 2 ymusiic:o mifn5oil 4rcepiadéim. oarü mubieinl -ROI3I ES: £830 123. eliiz ov "sclepiaddum: carmen constat Spdndds: duóbus Choriámbis:sy & :Pyrrhíchio .vel Spondéo ,: Dá&tylo , adjun& syllabà longà , deíndé duóbus Dáétylis, Carm; i E .6. Horat. Sh Xs yas AR feo cti é m O38T x ay meiMecanas. dtovis ddité Y YA X iU n Caicos ü sivécHendecassllnbim,ÁX aon tQ T i ev AS suDPalétiam:carmen xitingue peius constat; Spore " a0, c , deíndé tribus Choréis. Mart. « -:5.5 Vs Commendo tibi , Quintiáne , moSirot, — "Nostros: dícere. si tamen Jibéllos.. Possum , quos récitat tuus Poéta. Sunt qui in primo péde hnullálege adstringantur: ut P fecit-Flamínius & ellos Catiiae MY BE " 84 4- e
296 De .Versificandi syliaba penültimalonga ut ab. hoc-Genitivo JNeptápi, Neptunfne: sic z$drastfne.à Genitivo: 2ddrásti: INer£- ne fit à Genitivo Nérei , e, & i, mutátis in i , longum. Que dliteriformápuur usus. sidnbbit«t VA A& Slot errfesonst 295] fw isse: DG UMLEST A PL A S DEO. TIS "ai aMetaplásmus dicitur ; càm: verbórum vetus , & usitita forma: necessitáte mietri, vel ordibándi poématis causd,:à'poétis in;novam figüram:,:faciémque sermó- ni$:mutátur, vel.addirióne, vel:detra&ióne, vel:permutatióne ; * 'vel strahslatióne. litterárum. Sunt. mem Metaplásmi: áliguot spédies, ois? 35 id ese Prójbesis vocàtur AMttera.,) vel-«syllaba. itrintipip di&tiónis áddita; ut Gzatus, pto Natus : Teiulfisem; pro Tulfssemi OA SIQURSVIORTNA zs Epént besis est , cüm médio di&iónis líttera, aut syl- Jaba/ibterjícitur 5: -utpRellígio; » prosRe/foio::- seen QURE Mars: ANáuita s; ptociNduta: Redeog «43e... ; Paragáge ,.seu. Preparolépsis -dicitur cum 2d Honey Rahós áliquid adjüngitur fati DePidiery irr. udz; zfdmftiier, pfos24dmítti: i * dpberesis est , càm líttera:s vel syllaba prinefpio "dictionis; subtzáhituts utzRuo ,. pro JEvruo,- 5: i1uSyricope est ,:cüm líttera.; vel syllaba à médio ;die- -tibois subtráhitür : utt. Guber nácla y pro Gubermüculé: -Períclis , pro: Denfoüliss 6v ziiniiion A vsuninià vt zdpácope in fine.diétiónis &liqhid détrahit uti Ju - -gíri; $pro Fugirii:Otj s*pro-OfiX en, na 3i Tmésis est, cüm dictio divíditur , interpósitaiglte- » rit idi&tióne: integra xut: Circum Deu fudit: :prói Dea -circumfüdit :: Septem: senile Trióni : ' pra — Septesmtaiinis usd, u -— Sam pi est. B iere idein t ut OU, p Mil jhem iüQifeniloeh «bugs9« mc nod ev y [v2 Mes
ibomationd, * 207 norat Pesi est titterürumordo immütàtus a ut itPynbe: y pro Twriber. 2:55 jdieri suot de i : ^jie et79"d . &fí iiis Obomaunb | 20 .lun QUON 1: oMÜCCE FE Ren L'un, nex A Wd Ghi Proscditi, ratis y tenÜrenr, & tonum intérdum vocantj'té&tor ést;*dé/modérátor pronuntiatiónis , eo enim , vel attóllitur , vel dejícitur vox, vel partita tórrieu? s partim. deprímitur. Sunt verà tres accéntus , zZctitus , Gravis, 69 Cir uimfiéxuss 2c ti fola ' evite m déyterim oblique ascéuditzüt'(ü). Géapis; à 'summón! destrüm oblique déscéridit. , ut (à) Circimftésvis ^ 'ex'aóüto , ? OR gravi "cotistat jut (0). Atqué dcüto quideni aecéntu attótlitur! 8$ Haba , gravi deprímitur iit" Populus : ubi 'antepenülfima acüitur, penáltima; & Xixcitna deprimüntur. Accéntu circumfléxo , partim. attóllitur , partim dejícitur syllaba : ut-Rówidyus 5 cujus soie incértus est sonus, Itaque véteris pronuntiatibnis ignári , eódem pénitüs $0no, &'àtüras ; & circimfléxas eyllabas effé- Tiinus/ i adciitüs Aet éntüs in penádltimaj vel antepenültimd loeüm habet. 'Circimférus in penültiaia cástümi Grávis ubi utérque - -hbégEP- : sce PUUCOQ E: "Nullius verbi Latini ültifna siiisba| (Au&óre Qiinéiliáno). auf ücüitü& aut circutnflé&tnitür. " Quare Pádànr-,« ina: , 8 id* 'gepüs* advérbia j' j'primá "aeüta sunt prótiüntiánda. / Qui 'si^gravi. à. bp NR notántur "dcééBtui'id quidemi fit üt advérbiu essé noscántur. ^ ^ ^5 "DEPO motos yllhba: natüra Brevis; aut solum posttióné longa acüitir; ut dft, Dui Pii 'Jonga tamen patür$', aut! 'positiósie: simal; & mitürh eircumflé&tiuds Rs ,Lüxi iv 359251 o Di&io disytlabát iciréámiégtiE pron bau lóngam, aut positióne simul, & mnatürb, modó postérior Sit brevis: ut. ZEsfus, Mátris , P íta5 alióquin £cuit, ut zZrma , ZEstas , Mánus. dA In-
288 De Versificandi in Polysyllabis: semper. observánda est penáltima que fléétitur, si longa fuerit natürà «aut natürà.simul, & positióne , dámmodo ültima brevis sit, ut "Amícus , Palestra: Alióquinsacüitun: ut Romános, AMartidii. Si veró,penültima brexis, sit, Sepa acüitur Antepsntikima; ut Fipsleta: (850v ) ri -15! in9 o9 'tioi351JrIun oO iin De Grecis verbis, " xov d 201052535 vv. Tid . Que omníno CH sunt verba , Greco prorsus accéntu pronuntiári debent: ut Paralypáménon, penáltima acuta: Litbósirotos.antepénültima acüta: Qua..veró Jatinitàte donáta. sunt, ea erunt. Latinórum, norma.metiénda.: ut Jdó/um: média flexà ;;cüm à. Grecis Rispar müitima acüta, ORA dl '23q ] eU í miris 11n53 De Hebreis aícihus ecialiva to1io Hebreo ERU voces Hebrao:: étiam LOGRA NEUE accéntu , 4 dmén ,.Cherubfín., Serapbfn, que acütà extremà , FT pleráque: ália ; effer anrun. Alia. veró; acütà penáó!tima procuntiántur : 42be4 j Cafn , Lómech , INde, «bigdil, Báal ,,Kdén , Ephráta,, KEpbrafm Gámor, Asbósetb, Pháses,. XSibbállet , & que in Ezér , (Sédecb, AMélecb , "Hi exeunt ,.ut. Kisern- AMelchisédech , Abimélecb, Sarái.,. Sind. Quz. verü Latíno. more. 'infle- &ántur,, ad. Latinórum régulas referénda sunt. ,Scién- .dum item, Hebrga ómnia , que, habent. accéntum in ,ültima , «à ;Latiuo more infle&ántur , debent retinére -accéntum in eüdem 5;quz jam. tamen erit penáltima: ut zfdám , accéntum habet in áltima;,'& infléxum e:it .ddámus. Eadem pracéptio esto de. nominibus Bárbaris, ut .Ezrque.,..E Arcus. ; AL-
289 "e JA SC EI SC Er S3 0 $4 ety pet pe ALGUNAS REGLAS de buena pronunciacion, orthographía, y puntuacion para los Principiantes. AEGLA4S DE PRONUNCLACION. I-- buena pronunciacion depende de la buena Orthographía:, pues se ha de pronunciar asi. como se escribe. Las letras se pronuncian asi: 47 , Be , Ce, De, E, Ef, Ge, Ha, I, EI, Em, En, 0; Pe , Qu, Er, Es, Te, Z ,J4x,. Tpsilon , Zeta. Ta B se ha de pronuneiar juntos-los labios, y la Z' apartados: y asi se distingue Bibo, por beber, de Zivo,por vivir... . La C, y la G , antes de E , y de T, se pronuncian como en Castellano Cecilia , Gente , «Gigante Este es el usó 5 pero algunos ensefian ; als se han de pronunciar.como antes.de las demás vocales. Véase á Justo Lipsio de pronuntiatióne Latina. La JM en el fin se pronuncia juntos los labios, y la N apaftados : como Enim , Non. La T, tocando 'con la. lengua.al paladar , y. là D, 4 los dientes: como. 4Z£ , 24d. .La.T en medio de diccion se pronuncia como C, siempre: que se siguen dos vocales, de las quales la. primera es: como Sustítia : si no es quando á la 7' se le sigue 1, óle precede $, 6 X; que.entonces guarda $u. sonido , como en strut bio " quantos míxtio , nánaee otros escriben místio, y en Py£bia;.s -Lo.que adyertimos de la C: y da la: G; de ja usto Lip-
290 De Reaulis Lipsio, advertimos de la 7', segun. la do&rina dei mismo. La X, siempre se ha de pronunciar. como quando está en el fin, pues como decimos I//ex, y Dux , asi diremos , I//exi , y Duxi. Regia de Ortbograpbía. Los casos acabados en .E de nombres Latinos de la primera declinacion.se escriben con e dipthongo, y tambien ZZec , Que , con sus compuestos , y no otro alguno. 'h 95H93q " Pre. siempre se escribe con dipthongo, fuera de Présbyter , Prex, Precis, Premo, Prebéndo, Intérpres, y Prétium , con sus. derivados. ; Antes de B , P, y /4 , no se escribe N, sino 7: como zZmbio, Impérium , Summum. bris - B ,se escribe en los dativos, y ablativos en bus; y en los verbales en bi/is, y en los tiempos en bawr, y en o. ; A Tres reglas hay para conocer las dicciones, que sé escriben con € , ó con T', antes de dos vocales. La primera es en los verbos la segunda - persona del singular del presente de indicativo del verbo , como Faci»; en Facio; Sentis yen Sentio. La segunda es el'vocativo en los nombres propios en u$',' como Laurénti, en. Lauréntius 5 Luci, en Lucius. La tercera: es buscar el origen de donde se derivan; como de Prudén?i, Prudéntia , de Jádici', Judícium. Pero las dicciones que no tienen de dondé derivarse , se escriben con 7"; como zfmicftia. 0) c Mast, i25 gon E , no sé 'escribe antes de S, sigiéndose otra consonante.á la. como Szudium : sácanse Esca, /stuo, JKstimo ,con sus'^derivados, y algunas personas de Sum, e5,.füi $6 nombres peregrinos , como Esaias. qi Los
Orthographi:e. 20r c^10hos nombres acabados en jus, ia, 2um , en los ca- S0s en Z , y en 25, doblan la ;: como d/ii , diis , excepto los vocativos de los nombres propios, como dnfoni, Laurénti. Los superlativos en Zmus , Rimus, y Simus, y los tiempos en fem , y se doblan la Z, r, y $: como Facz/- limus, Tenérrimus , DoG issimus ; Essem, Esse. ^ Ninguna diccion Latina se acaba en JN, sino en 7/7; fuera de los nombres en £z, y estss *ocho dicciones, dn, En, In, Forsan , Fórsitan, Non , Quin , Tamen, con sus compuestos. Y los' nombres en 277, In, On, que son Griegos, tambien se' acaban en m. - Despues de OQ siempre se ha de seguir 4, la qual se dobla ( no eios ie otra 'vocal diferente): cómo en ZEquus. cis La f^ larga se pone al principio , y ffiedió dé la diccion , mas là pequefia enroscada ; ca; siempre e en el fin, como Sapient£fsimus; — | '"Ningüna diccion: Latida'se cba en D;'sino en 7; fuera de 24d , ZZpud, Haáud-, Sed, Id; "Penid; Jud; aliud , Quid , y Quod con :us compuestos. Z' consonante se pone'en principio de' diceion , y en medio quando hay equivocdcion, comio"en cvo/vis mas la 4 vocal en:medio ,:y fin; como vó/urrus. Algu^ nos ensefian , que se use "delà v consonante ; quando hiere 5 y de la vocal, quando es herida, ó no hiere, '' "Todos los 'pretéritos en wi se escriben 'con v Consonante, como 22mávi : excepto los verb-s en 70. T Griegàs; ni: Castellana, que es la jota , no Se e ess cribe en: dicciones- Latinas. Nunca puede doblarse una misma consonante, sino es entre dos vocáles:-excepto quando se sigue. líguias, como zZf-flífgo , zdt-tríbuo. ^ - Toda preposicion acabada em consonante, que com- Pone con otra SIpciods comunmente muda su ultima Ta con-
292 De Regulis. consonante en la primera. de la otra diccion : como ffero. , Todo principio de nombre proprio; y. de. Ure bre, de dignidad , cláusula, y verso se escribe.con le« tra grande; como ZZarcus , Tullius , Consul ,c2c. De la division de las letras al fin del renglon. vil Ninguna consonante se. dobla al principio, ni al fin. del renglon. Las sylabas y consonantes se-han de dividir como: se deletrean, conforme à estas. reglas. 1. Quando una sola consonante se. pone entre dos vocales, pertenece á la segunda: como Dómi-nus. 2. Quando entre dos vocales hay. dos consonantes semejantes, se han de dividir: como JEc-:e, 3. Todas.las: consotiantes, que Se pueden hallar juntas en principio.de diccion , no .se han de -apartar en medio. de ella : como Pa-stor , Do-Gus , «d-trium ,: ma-gnum. 4. En los compuestos las consonantes van.con aquellà' vocal, cu* yas eran antes de la, composicion: como: «4d-scrtin, it-trfbuo, «dru-spex y y «dbs-tíneo. s. ... Reglas de Ja futi de la cláusula, La cláusula , ó periodo,se divide ordinari:mente en siete partes , que son. I»ciso, Colon imperfe&io.., Colon perfecto, Paréntbesis, Interrogaciony ad dmiracion (y Pasto... Leda .. Inciso,ó Coma es una cedilla, ó semicírculo:de esta suerte (, ) , con la qual.dividimos la cláusula en sus partes mas menudas , y se pone antes de-relativo, y de con;uncion, y despues de cada verbo con. sus Casos, que es al fin, de cada oracion. Colon. imperfe&o es una sefial, que se;hace con una Coma, y un punto encima de. esta Suerte (5), y usase de ella en palabras, y sentencias contrarias, como Onzera 5 Exünero5 Exuo; dndue, | Co-
Orthographize. 203 Colon-perfe&io, ó miembro , son dos: puntos, uno Sobre otro, asi (:) con el qual se dividen los principales miembros de la cláusula, quando estando acabada la oracion, quanto al régimen, no queda perfe&ta quan- to al sentido. "ESO Pavéntbesis es un círculo partido por medio ,que abraza al renglon de alto á baxo de esta manera () ; dentro del qual ponemos alguna cosa, que quitada , no queda imperfe&ta la oracion. Interrogacion es un punto con una 5 encima vuelta al revés de esta forma (?) , de la qual usamos quando preguntamos. 4ddmiracion es una i vuelta al revés de esta figura (1), de la qual usamos al fin de la oracion , quande nos *naraviilamos. | Punto final es el que se pone al fin de la razon, ó. sentencia, quando no se aguarda otra cosa , ni para el régimen , ni para el sentido de ella 5 se&álase de este modo (. ) um La nota de la Diéresis , son dos puntos sobre una de dos vocales , que juntas suelen hácer una sylaba: y esta sefiallas hace dos , dividiendolas : como Z4er, us, iü, uo. Sobre algunas partes de la oracion indeclinables se pone un rasguillo , para distinguirlas de otras declinables sus semejantes , como en Quàm , Quàd. Quando al fin del renglon se divide alguna diccion; $e le pone una, ó dos raitas de esta. suerte (-), lo qual es necesario hacer quando la primera parte de Ja diccion dividida significa alguna cosa: como Cor-pus, Septem-triones 5 á que l'aman Hyphen, id es? , Subunio. -«Tpostropbo es una virgulilla, ó coma, sobre alguna letra , que denota faltar alli uva vocal. v. g. Tuntos? me crimine dignum duxfsti? Virg. E Sa ade , 1 - T3 IN-
cd 294 | | ^3. 1054 1253. 1253 o fe et pt qoc INDICE DE LOS NOMBRES que se hallan en los Generos , Declina- . Cines , y Sylabas. N?9 se ponen aqui los nombres , cuya. significacion se puede facilme:.te entender de la palabra Latina. En los nombres de !a tercera declinacion no se pone el Genitivo , quando es igual al Nominativo, ni tampoco Se pone acento en la penuitima del Genitivo, quando €s breve. La » entre. dos puntos , significa Masculino: la f£ Femenino: la » Neutro:]a c Comun de dos ; la 9 Comun de ties: ]a « Ambiguo, P Bax, acis, m. e/ 7Zpa- rador. . Abies., étis, £, ei "fbeto - «drbol, Ace , eris, n el dcebo «dv bol, : Acinaces, is,m. e zífan- . ge Persico. Acus; us,-f. Ja "[guja. Adamas ; ántis, m. e Dia- RET i Adeps, ipis, a. 7a SM Ador , eris, n. /a-Escün- dia., pan, Adria, em, e/ Golfo ed di /| Antes, tium,:m, eZ dinem Z'enecia, A$300,6 ónis, £. e Ruiseflor. m F& kEk A ZEquot , oris, n. Za J/anuras y ed Mar. IE; , eris, n e/.Cobre. JEther, eris, m. Ja Region del fuego. Agr.gas, antis, m, uz ZWonte, y por. Ciudad, £.. Alcyon , onis , f. una zdve asi Jlamada. ..| Ales, itis, o. cosa Jigera, y por el 2$ve , a.* Alvus; i, f. e4 vientre. Amnis , is m. e/ Rio. Anas ; atis, f. e 7;Znade. Asguis , a. Ja Culebra. Anio ;'énis, un Rio de Ita. addict n3 Antrax , acis , m. e/ Carbun-
Index Nominum. " bunco , enfermedad. Anpxur,uris, m. ve n, Taryaczna. Aquális , m. e7 jarro para agua. Arcus , us , m. e zfrco. Argos , anómalo , n. vel ' Argi , m. Ciudad de Grecia. . Aries, tis, m. e Carnero ó máquina. Artus , us, m. e/ artejo, é nudillo. As , assis , m. Ja libra , é mtneda de un quarto. Atax, acis , m. un. Rio de Francia. Atomus;,i, a. e/ átomo del Sol. Atrax,acis, m. un Rio de Grecia. Attagen , énis, m. e/ Fyancolín , ave. Axis , m. e/ exe, B Bacchar, aris, n. e/ Nardo, bierba. Bárbitos , i ,'a. un nstrumento misico. Bardocucüllus , i; m. a cogulia. Bebryx, ycis, m.un Rey. Bes, bessis , m. /as ocbo " enzas. / i ari * . 295 Bige, árum, f. junta de dos caballos. Bimus , a , um, o. cosa de dos aiios. Bipénnis, f. /a bacba de dos cortes. Bombyx , ycis, m. e/ Gasano de la seda, y por Ja seda , f. Bos , bovis , c. e] buew, ó vaca, Briton, onis, m. e7 de Bretafia. Bubo, onis, a. e/ Bubo, ave. Buris, f. Jà cama de] orado. E Cacoéthes , n, /a mala costumbre Cadáver , eris , n. ed cuerpo muerto. Callis, m. e/ camino angos- £0. Calx, cis, a. e7 carcafial, y por Ja cal ,f. Canis, is , c. el perro ,6 perra. Cáppadox , ócis, m. e/ de Capadocin. Cárbasus , i, f. Plin. un Zin0 precioso. Cardo , inis, m. e7 quiciat. Carex , icis , f. e] carrizo: Caro, nis , f. /a carne. gam Cas.
ES NS insdill d diii dd — 302 Index. Nominum. Udo, Ónis ; m. el Dis 6 | Vetus; eris , o. Cosa vieja. ; escárpin... ^2. | Vibex y icis , f. Za tiges Vectis , m. el. cerrojo.; Ó| 6 cardenai. : borra. Virus jn. Ja porizefia; Vehéfica ,..2 » id Lechbi- | Vis defetk. f. Ja furca. cera. * uis., m. Ja ufia. Vépres , is. y y m. la espina. BT Ver , eris , n. y Hc r 5a. Verber, eris. n. i ek azote. Vermis ; m. e gusano, Verres, is, eZ berraon; ... : Vomis ,' eris , .], Vomer; eris, m. Ja Mero del arado. - eC Uter , ütris, m. la: vies Vera , indecl. n. el asador. digit, i, m. 1. nez a7 Vervex; ecis$ m. e/.car«i| :4eo de Ja gente. mero. 6n - 6 Vultus; s,ei Buytre; E 9 No se pane. Indios de iol T x por:no brecer- necesario , como el de los Nombres ; qe es para - Principiantes ; (y tambien ppr Meryl y acie iq m * s6 des J "i ? & ^ j USuie " ^r " . à € a 1 XGenOS y ESLES SUME. T RT. jme. ni ilii)? - s - 444 » € 144 » M3 cii 4! * r] 4, e bà "NDYXOXLS (S LI Mel^ * foo
11 É: É ATH, / 7 / /], NO ; : z mer cw do C CYTE P 7^ pe. * "
r^ NT YET RS T -——- T It... uuu: LL AUT. i E T XP Mud : 4g i FS pun. 1