[Apologia ad ostendendam veritatem, et ad probandum, quod uitellus oui, cum oleo rosaceo, est medicamentum uerè pus mouenns, [et] totum conquassatum convenit ulteribus]

>: ir* i, i7 JPOLOGIA MOSTtlTDtNV^UVIRlTUTtM, ST UD *j,M%0dmAsovi,cum oleo roficeo*? ^Acamammyere (mma**,&. Itotum concjuaftatum convenit vlfcribus* APIMT1SSIMI, Atque clirififfii Doaotes, glo* iia,& decus Apoilim«facultatis, condoleas v ftattis,quiad manusjncasprasvenitPtanafafto^^ jus civitatis Hifpalenfis chirurgi» adeo noti, qui volens veritatem ofefcurare,fcriPlit fupra curatione vnius h«- niac aquolfe,& materi® digeftivoru;& ita vt veru cefcat,calamus meus nongracili ftilo,ied clariori modo quo ' Jud quod elt quali emortuum ad huncieculum reducam. »‘ dem tradatum ,&Cuppofitum quod accepit praedictus »ago », ;vos obfecro,vt benevolos reddatis adhumcquam brcvusinu i , •tum*quamvis fum alumnus ex tertio anno medicina, po um 11^ " menta vobis placent,maiora icriberc,& ideo parvum illum co«c a^ . guibus cognolcetis ,&ex minoribusii manum mihi dedentis a «d maiora. valete. vp :jl Ntequara aliquis<lHix ad praelium flefc£dat*pra:cipiUUOS ca r* *t\.trametrari,&c.& etiam que tractanda funtpropona,alitcr.et ct mlia cotilutnmere tepus,quia volat irreparabile ,vt conflat cx uhstam notis Oa/ddianisverrtartivniibro dotriftibws. W•i s *n* j|/ %tempora labuntur,tacitisqne jentamus amm* I; •Efugiunt freno, noriremoranic dies.. \Ist fic adimplenturpronaiifa,nontra(5tando de caulis,ilgnis, &prognofii* I«is herniarum aquoflarum •quamvis in curatione non-tranlcam ,quin ali* ^quantulum immore,non traCtando cx proferto., fedfer modumtranfcun* Yjs gc confequenter, non rimuar in varietate nominum ,quia pertinent ad quaftioncm dc nomine,-& qu*ftio dcnomine nilad rem ;infuper Guidus .capite dc apoft.ait dc nominibus non elt curandum ,dummodores inteb /A.Ad irt Ad maiorem intelligentiam huius tradatus, in quatuor partes fecab Prima pars,& fundamentum erit <^e ovis,propter eorum qualitates, tutes. Secunda eritdc digcftivis,in qua parte tradabo an vitellus ovi, , c ©leo rofaceo fit medicametum verkpuS movens >per fe (ine alternis a| torio,vt eft terebethina,oleum-Appariti}, no in quantia tale digctUvii fub ratione digefttvi cornum. Tertia pars erit de apertura pracdictavuhJ^ iam,&iemcdioru topicoriu Quarra erit, aquo nam fuit inventu olcjr, ni *Appariti), &eius .facultates. Ad prima partem accedendo ova de quibus tradabo,non introgredi, do penes di verfitate illon\quod eftet in infinitu. Sed exomnibus elj gallinarum ovi,que confiant ex quada mixtione,vt ait Laguna,c.deov( adeo tepcrata,tam familiaris natura: humane ,tanti que alimenti, aequi dccaufa antecedunt, &pie feruntur omnibusjconftace ex quatuor prim qualitatibus colhgelutur exdivifrone fuarum partiumv Fradiiputamen>& filum eius pavimetum ,quod primu nobis fc oifeit, eft albumen chriftalinum.qualitas eius eft frigida,&lica,vtdicitGaL lifc ii.fimpl.medic.facuIt.Gid.in grad.medie.Lagun.c,prop.Anton.de Cruc de cont.c.eftviftda,&; quando dicitur ab Abiccn.lib.2r. cratt. i. habere hui miditute,debemus intelligcre de totocopolito ovili, &non folii de albit-l mine,quia inter fecundas qualitates refultantes exprimis, nulla fecundi invenitur,qua: pofsit rcfultarc ex humiditatc,fed folii afrigiditate, &ficcitatis.vt elt rcprccutere, refrigerare ,dolores lenire hemorragias proh/ bere,cum ftccitate fua reliftit (luitiones, cum frigiditate incrafat, cu viicel! fitate illud quod eftdivifurn» coadvrtat, vt funt folutiones continuitati^ feparat vtilc ab inutili, vt patet in facaro. fatis eft probatu ,quod albumcV nj. n.* :Jnq, \~ ~ J ~i:J ovi ftt frQidum,&. ficum &nnllo modohumidum. L Vitellus predictorum ovoru, eius color eftpalidus ,ikideo aGal.cde humori.dicitur colera vitellina.quia vitello afsimiUatur,e(lcaiidus &hu| midusjvt profert Gid.de facu.medi.Lag.c.prop. Vega copi, de arte rncdJ d.Crucc c.prop.Daza.dc apoft.& ille qui minus caloris illi dedit affirma! Vergere ad caliditate,& ideo infertur nullo modoeflefiigidus,queltimi! ne naturali cognofci polTunt.eftanudinus,& ideo dolores emullet, cu hu-| miditate fua humcdat,&difponit ad eodionexucalore concoquid,dig£ rit,mundi(icat,qua: facultates tantu ad coitione requiruntutvvtinfra p bdbo.Denique omnes iftas vtiliratcs, vtaitGal.13. terap. pr^ftat (ine vll* aflhdione patientis, qiua vtipfy-nec Gil.lib>5.aforiftcdment.53. ait aflic-l tis non eft danda aflidio. Quod coniuniter commendat omnes aitfhorcs \ ‘artion \ £ft cauta attrahendificut une. 1 errores,qm debent tribui illi apphea dones,&mnkoties accedunt ti talia medicamentasqu? culh &virUlenda,& tranfennt mputi idas, !exvUcrismalitia,auges humidita^ tanqUacaptivus mpretio viu. 1iocJUit (milkrilliqut talia legere, &fi legut fuaef&hac fcpef^iuscotingit,^ prohibendadf<-ntch ^ ftuntur talibus medicamemis^Rclpodenu ^daigunt amititia, ribus noftfisrVeifior.u m,qmv'maois impediut via, &. ouam veritatetn,eum ifta duo fint,qi *™^res, quia amicus eftSocra veritatis,dimitantur ergo tales aimtitue mvt ait Gig. cfing- :ft in primis veritatem honorare, &leq lotis,vt eft regione ,fiauod dehjent obfervan,vt comenda ‘|EhGde caufa medici,ac *Vilitatem, aeremque ambiture, cm ,,ratu c xduod dehenr obiervari,vtcotmu« •^%t haG de cauli cum, partis nobilitatem ,aer ql lor c6diuonibus,videhcGt chirurgici dfbcnc elTcjpraeuti11c •Uquiln[uluin matematici rtinurgici uw ~;*rr "*^»in.«antnUim matematici ,<a perti, ingenioli, ac bsucmorau &SU|1S vti inventis,qua novis **P| eligere bona,&.rcprobareraala,& cKi bltii Galenoper tota rimentis ,fequatur doftrmam dogmaicau ,fc^ipvcftiganterapetuicam,qu3C'expeutn »• totoovo,aceius partibus faciseftp1® &calida,&lu«mda,&nuUo modo 'hT t;mis fciendum.quoiuuU® Adfcctrndam parte iampromoyeor,&mi>^^ £jat£ed)<luii naturalis, operationes rede,a calore p$.naturalis exercet operationes prjcternaturahs opponuntiu .rit-licut caloritatur,alis fundat fiiam relatione in ..ApJop0rtio,& difproportio opponujn Siinctria,quodeft ..* ^JL.tGrn Vturalis opponuntur. Deinde probativi, tur,ergo calor natura i,PconferVatione,calorver6 pieternaturalis p,er. cnvia calor.natura ispe - t:tr.: ablationem eft morbus ledens oper • lU 'itl dtf^ui:,K ,c.^ talor pnccctnatuvalis eft motbus,& conleqnenter led.t 0P'«‘ ®dito tlia oomina Cottio, ma- Veritate fuppofita,eft adveittncuuujq turario, tumioA digcftio, non differant in aflionc ,nec in ratione ad Jn; ?T. ®C!?lte r^puS"aticProbatl,r*Pf° Prfma Pa«c ,quia per "X 0~*v,a Filc i^ugueu.oc pronatur, pro prima parte ,quia ner P„T«, dem calorem naturalem conficiuntur. Pr0fecunda parte probatur ,nfe firme -1/1 fprmmit.n ^^;F. r_. tione ad terminum,quia intentionaturse, cftad coctionem ,differunt 4 erif»n r»/-»n»c dn/orl.i.„ J. :..... .’ta- !".f!'i ,°!.nes d‘, ved"ra m*?“m*PPlie*«« &ita «udiores tam mediem» quam chiruigiat, omnes Mas coctiones prscfertim diseltioojs, tractae it’ cap.te de maturant,bus,& rclolvcntibus,& probaturTquod tantumdiff, rant, fecundum diverlos modos applicandu&iaprimis coftio,vt ait(L' enus,in libro de arte mcden<ti,cap.88.cft duplex,vna propria,alrera vtri nrpropriajpropna dicitur que fit acalore naturali,incibo lattdabili,& ! quando cum calore alimenti,vt in Ventriculo,Hepate,& Partibus4ort pria qux fit acalore mixto, mmatetia mediocri ,&haec coClio convenit apofle,natibus &exrnuis Maturatio fecundum Arifloteles 4. meth c™ convenit tractibus,quando ex arboribus co]liguntur,ante praefectam ma turationem ad refervandos ,fipreveneriir, ad debitam perteCtionem it cuntur matun.Ht quando lolutiones continuitatis, &vlfcra fordida coqunrar ad cxpulfionem fordmm.&ad generandam novam ttmtm dic” ris vt iit Galcnusin f S** ^co^lories Praeftupu 1- a. caloae na cnraji, iicft faris,vt ait Galenusmcommentario, quia fortis nature nileftimpofsibilt &c.S. rtl debilis acalore addito,& numquam acalore pretemTral ,n taZS81 digcm°‘Tide“>&probaturquod JSS,uturalr fiant lfte operationes,quia funt bonum natura; ,&con veniens •& v\,lr„reV&ab ?‘ Mlis m»fed rales coa,o“esc» natui ab ea cxpoftulantur. crgo funt bonum narura?, &confequentei,per calorem naturalem confequntur:probatnrfic, nullu aliud inf\ 10 natm^ad operationes “c3 meiiradebernfierSr °P“4*KW*™°**™*> A "a‘u«,erg6^oinIira I raradvoTprodradfivo '& tfftc V^rli'^IiqTd0 f”'h“oon,i,Kma fecundi tra&ati?« nrimi' v.CVC •Sccuodum Avicennam fen libri partis retinet humor, Vt coquatur dcalore med^* CUm c r °n^rvadon J efttenue :&crafum *&;JL.,Lt^°e®edioc»permifeendo ,quod * cflfmne „V, c«icaiocn penmlccnc orasdomlnin enlnP^i!.. vt «°mnis medicina, mquaa linio calor pollet ,vtfir refedventib, sT7’“?* iaV fit pus dain fupra fecundum gradum caloris,&ficca fcpraTeitium gradumt Me'" #rin, differenti». camenta autem maturantia, digei en >funtad cocionem, humida,quiAcovpora eahda ,&hu» .validitatis, &per hoc :bcnt habere etiam plus humidiut ^^„„1;^* .&minus huroidebent habere etiam plus humiditai ,i_.&minus humiarefolventibus ,differunt yqui plus ha .•robturaditatis :debent etiam habere formas malagmatis, S» JL, notiu. ditatis :debent etiam tianerc »>;»" fi cus moventia ,potius =irr“^ quamtitate, quam qualitate, vt etrvw-ciiw j cum-rofaccUm vitellus eft calidus., &humidus, vt fupra e^ p*cft temperatum vt ait Ga.ic.Ui. (impliciam medicamentorum ,cap.** ac mm. M/% • vtait Galc.1.2. {impliciam mcoiw«.v.»v.v..,., *'n2UUtinam acmembracalfata refrigerat ,&retagmucaffi ,fortiouem ,&rcadfcionem, ex vitello ovi cu. ,excluduntur mapraeferipta, &cum talis digetUo fiat amoderato ca > .& terebenthina /oleum Appariti,, &alia medicamcn^l^^jpum vis.in materias vicidis addantur ,per iuftam po iti° >'vitello ovi, redduntur tunc digeftiva,non per te, fcd per a‘cld^? er=> •• _ * &nonaterebenthina, provenis ratio digeicn i, *obauir duplici-, tius cx naturafua ,eft mundificativa ,&abfteiu • .. /Lnntm Vcre pus ter, quod vitellu&ovi, cum oleo rofiu^o, fit mc ic ,$ & ied vitellus ovi eit cauaus^ocnuiimuia, aw r 4 tellus ovi, cumoleo tofaceo, eft ver6 medicamentum pus movens »p batur minor, eft aniicus naturae, ergo eft fimilis natui e,eigo e^.,cranf> tivus partium- Probatur fecundo, audtoritatibus ,prima e* aCnicc.cap.de contufione,qui dicit cfTc digeftivum:fecunda iit cx Frago fo in vnguento digcfttvo, non ili? qui talia negavit ,affirmando vitellum ovi non cfTe caUdSm, &ideo non polfe effc digeftivum^xtftimans folum acalore poifc rcfultari coctio: tertia cx AndrcA-ab Alcazarc,in cap.35.antidot. viferum: quartam accipit IoannesaVigoinantidotario, cum luo diocftivo, quod conficitur in hunc modum. Rccipc vitellum vnitis ovi, oki rofacei omphanfini ifnciam femdfcm, mifeantur,& in iminortanoplu bi ducantur per horam vnam, oleo gutatim ponendo. Ex itto digeftivo infero, per veram illationem, quod vitellus ovi habet plus caliuitatis, vt requiritur ad digeftionem,quia fi clfet frigidus fruftra ab authoie pr?cipitur ,quod in immortario plumbi trahatur. Plurcs pofsim, vtteftcsiftius veritatis adducere, quos tihaulefinco, propter penuriam temporis ctuia ad oitendendam tantam veritatem ,iolu&author vinis fufficerct: 1''"h\ Sed Sed vt metas ponam,erit quinta ex Guidonc Principe tam medicinae, chirurgie in c.dc antraf. his propiis verbis,vitdIo ovieum falefaepe appij catum maturat,&aperit, &harc dcfeeundapaitefufficiant. •Tertia pars iftius tranatus, quia,aprincipio promifsi, non tractare dc caufts,fignis,prognofticis he,mie aquoife,quia qui tractat illudquodamiil tis cft tractatum,nullum meretur premium,& cum a,tantis, tamqu6do6ti$ Do<ftoribus,tamerudite,.tarnque eleganter,ac denique tam diffido ,lato que modo funt Ccriptajii ego velintn alia dicere (li forte aliqua manerent) merito tanquamin fanum clfem reputatum;& ita ad intentione devenio do dico ,fuppofitis vniverfahbus evacuationibus ,quia ante iftasnec lcnirc, quidem oportet, quia yniverfalia debent procedere particularia j& ideo fuppofitis ad operationem manualem devenio. Circa ifta operationem,non de loeouee de forma aperturaejfed de inftru mento aperiendi, ta confufifnntauthoies,vt quafi in laberinthio elfe videntur ,&vt videatis, aliquos rccentiam,cum fuisfententijs,& quamvis alivioribus ,fit incipien dum^ego tamen econverfo afortioribus incipiojaliqui enim volunt, tale apertionem fieri cum medicamento corrulivo, vt eftOlerius, quia apertioni,pcrdaftceolam faepe accidentia fuperveniunt,etiam 'Magifter Petrus deOrlhiaco,quidn hume modum aperiebat pradidtas hernias>cauftico,& | corrocivo fuperpeCtinem, locum apereunt vfque ad didymicavitate,pof * tcapraeforando cauda infpicili, vlque adlocum aquae, eam extreunt. Alij autem cauterio actuali,quia ignis omncm,coniip£tonem removct,lkpro hibet nciterum refidat. AuthorJFragofus ,&Ioannes vus, pcrincitio* ne faCtam,ala,ce©la.AntoniusdCruce (com humadanCetiahadefanfirai) Abucafes reprehendit lftos,dicens audacifimts animis cft etim ferro appe rire.Guidus vt mdicifusait,extrahaturaqua ,&fiat quomodocumque fit Alij autem qui minus dveritate elogantur cum aai canala. Alij autem, & haec cft vera opinio cum {atonc,autJfiphonc ,cft expreffa aquam plurimis authoribus pi aefertim aPetro PaCqual^Lufitano aCruce, Aliabate di cente quemadmodum in amicurifmatis,quodeft peifiphonetranfonfuni: Ab Hipocrat.aphor.27.1. d.dGal.i^.terap. cum fiphone, aut fetone, &in hunc modum paratur. Forfipibus latis perforatis in paitc inferiori vitando futuram feroti vfque ad vacuum, apprehenditur deinde acus longa ig nita,in capite cuius efficto,perforamen tranfmititur poftea ex tractis fortipibus,&acu.feto demititur,&perdifcurfum curationis agitatur, &mUi tatur atque dimititur, quoulque aqua fuerit evacuata.& fic adimpletur illud praeceptum,quod tota aqua fubito non ^vacuetur, &c. Dicet aliquij) 1 l polle intra tcfticulorum tunicas elfe aliquis humor crafus,qui per tale par vam fifuram defcendere non polle.Refpodco,qu©d fi daretur aliquis hutnorcrafuseotentus in parte per ablationem aquac,cum illae partes fintta calidae propter feminalia vafa, facilimo-negotio coqueretur, &confcquc ter expurgaretur:faCta ifta apertione,ad topica deveniofifta debet elfe, vt aitGuid.c.de vulner.fi igida,&ficca vfque ad feptem dies, inter quos cofucyerut clfe fecuri a.febrc,& inftamatione, &vtimui' cx albumine ovi»cu oleo rofaceo,&(i addatur vitellus vbinoneft magna caliditas non tantu macularet vulnus:& ad maiorem fe curitate mmelius eft vti illis auxilijs fu pra feptem dies,quia poliunt fupervenire accidenda lecundum Legiftas, &iudices ad quadraginta ,quia eft vltimus terminus acutam egritudinfi: &fecundum quatuor Magiftros ad quindicim ,qui clt comunis terminus acutarum,&ob hanc rationem dicebar Hipoc.i. pronoft. De melioribus rebus eft vti pra:vifione,&ita faltem vfque ad fepte dies debemus vti ex toto ovo,cumoleo rofaceo:& fi pofttalesdies nullum accidens, timeatur vt vicus fimplcx curetur cfiincarnativisj&defccativisj&c. Pro tertia parte fufficiant hrec.. Quarta pars tradatus. Sicuti mercatores habent quendam vineam lineam addimitiendas omnesmetees ,itachirurginoftri ccmpmis habent oleum Appariti] ad omnia genera vulnerum,tam are incidente,quam are contundente,quam preforante,tam in partibus carnolls, quam fpermaticis,tam in coliipoliti s,quamlimplicibus,tam.in tempore vernali,quam in acfiate,non cofiderando calidas temporis, nec qualitates ipfius olei 3, quia fimplicia componentia funt calidiora, et fi-cciora ,quale magis, quale mi nus,&. affirmant tale oleum elfe calidum in fecundo gradu, &licum in ter tio,qu6d videtur dilcentireex illa certa qu3eilionc,cxlib. i. de gpncratic» nc,8c corruClione,in qua probatur per additionem gradus ad gradu fit ma iore radicationeinfubiedo ,&vt certimolo afferre probationes, &ideo ad prxdidoslibrosea&refigao.Eiuscompofitio eft. Recipe hypericonis libram fcmifem,v3leriane,cardi bencdidi virentium ana vncias duas ,his cominutis in libras duas vini albi, veteris,optimi,per diem infulis excob latis,et exprefsis,addantur veteris olei libras tres ,tritici mundi puginum vnum,ferveantlento igne vfque ad viniconfumptionem ,et vbi al> igne Reparaveris addito terebenthina: ex abeto,vel comunis ,libram vnam,et iterum donec rede comifc cantui ferveant,et leparatis ab igne, adde thuris optimi iinpollinem reddacti vntias trcs,cum quo iterum paulula ebu~ litronem ferveant,etin vitriaampula fervatur. Omnes affirmant, etpr?ci‘- I V'fi) '— puc aToletano Fragofo,& pro certo habetur, ciiisaiittorfuiffcqumdi* mulierem conjugem,e* quidam c^iametar.oFabro 5cft valde:vt.hs.j regiones frigidas,&ad omnes noftri corporis partcsdhgid»s,& a, vuIne- [ rancrvotdm,v* ait Guidus,quiah|bet.YK£utempeifoiadt,&extiahedife “infundo! infinueorumi&maepans And,es Ai cTza^Ulos quTvtuntur ex ilio ad omnia vnlMra,oit whumCimo<lum^ee|f] ra7ir illosatu vtuntareXaiiioauQmfUA^viu^i^^^.-— ... * ^»^%^.ag,!igai, 'V„’.„*,-s,rt rntr>.& dsVlilttCllbl nralnaaoinnta, nullaque.«»»'i*'-“r-TSSdli I “32iter pradiarct, fed fme vito, qec vul«cnua diicnmm^ nccimthomftum ratio habenda eilet.maximura quidetn arbitror dilirm, ( edeo iUo curare. Et quand® <illo debemus vti,h vtinitu* plus qua netef- • fe eft,vtait.Dottor Chtiftopharus de Montemaior, eur#iones|robn^ tur plus quam fi curarentur afe aliquoJenedi&orc,quia ifti culintheisfo lis mundh ciIrant,alij.econtra^a:gQxkbemiis evti.quod»m medicamen' to habens tantam virtutem,vt quando volumus doloresdemredemmus, vnirc quod eft disiunaum,vnimus,coquere,coqiumus, digerere, di* jnusyB3Undificare)iTVttndificamus»prohibcre,prohibimus>deIicarc, « mus^taitloannes ThagautioiCotum ovum defec^j^ ri mns Sandus a;t illud cxGuidone pro lamma.plumbea ,xuius yi novit illae qui nihil Lgnorar, &c. ISo polfirnt alia dicere, quia,voca is \ XpooSa&tomnia qtjnhac Apologia continentur, adIU* . dtiLSa&ima:Triados.Virginisque Marjseeoncepta; finedabe pec originalis. N gacdawm Petrus Me»<ki Lacu, •» •)•/> > iM& r- *4)0 .. **• •SAX SXT-Oj &I iSAT Vii >« * ,•r.i e ,,4•.» ,> V‘«'i • /*r‘\ -.V* 4'+4* i•v r. V. .-:'•";e 4.4 fU> -‘te' i' *4 ># !>jf *<*,/'',.i» rc:: *..:V ** <r^ :• «• f;£ ;r./;ti';' ,i4T::~r •'i* / JJ *«*> i/j,t^s. 1”'*^•s'* •rJ'***"A f•.*i’.V•# «* . ' 4*. '** 'f k• ! Jer Ve ,\i -r; A*