Gerardi Ioannis Vossi Commentariorum rhetoricorum siue oratoriarum institutionum libri sex

ps A DINAR ed mes A A A A UR TS, Fo ESO SOS NS GerarDí Joannis Vossl + COMMENTARIORUM b RHETORICORUM. | ORATORTITARM NM. q INSTITUTIONUM,, A E 7 fio hamnse? Libri fex, y AS Quartábac editione aulttores ,. es emendatiores.. pas e tl Lucpun1 BATAVORUM, 43 y do S E Ho E a ) Ex OfficiiploannN1is MATRE:- A GIO O ALIAT AAA a A e A E * E E $ A A PS TE II A A AMAIA PDA O E AAA IDA -, e CITRUS ntetal o 1h eto enel ITTLANUL ae s ff EL cofre f22L C.Barleus. O, 7 1S un; ETA IRIS Lur seton' Zz SECS? $ CRartí mi nr) a MMEIOZEL OS Z Cf UDES . MATO TERR XLG ub, — ADT DENCIA DO MARS! ASAS ALRIGEA TILA PT, n alta ás / ta non e O) et Sculp ; UL O £ E OOOO: VOSSTIV Ny » or. Hut 1n Zz La PAC 2 LC. TL F, MU oO JS, Y) > z 2 AS 2 E) ds e U Pals dd del 1 SE tt acta , pinus 4, Cr L DT mis STE po a, A lILLusTRISSIMIS HOLLANDIA WEST-FRISIAQUVE ORDINIBVS. DOMINIS POTENTISSIMIS, —GERARDUS loANNES Vossius DEDICAT , CONSECRATQVE. ra $ An Ta eftlaus,acgloria veltra,ma» ES ximi ac fapientifimi PrROCERES, ut ER 6) nulla pene orbis regiofit, qué non ¡TAS pervaferit fama eorum,que,prelen» tiore dubium virtute, an fecundiore fortuna, tot Jam annos pro libertate gefliftis.Sed nihil tamen videcurillis majus efle, atque excellentius, que recenti Inprimis memoriz omnium inherent, Quid enim novum eft magis,atqueinauditum, quam clafle vos Mexicani potitos efe, 87 prope incredibili gazá Hifpaniarum regis ? Quod e ut (Q S Ut nunquam antea vobis , 182 Vicinoram adhue principom contigit null; : Regiverd, arque ho- ítibus, eo luCtuofíus y; (um, quo ¡ndignius puta- rent, jam de fuo vos adverfus fe armar. Quis etiam (atis predicárit, quid fine ullo prope fan- guine veltro, Vefaliam cepiftis; illam viribus UIS Inclytam, 82 hoftili fc prefidio firmatam si cepifle hanc urbem, non modo fit ftitifle hoftj- lisvidtoriz curfism ; ledíua etiam recepille, ho. ftes finibus ejecifle, com pluriáque OPpida, que ab eotempore in veítra 82 (ociorum fine clien- telá, addidife focderatorum terris, Denique, quam amplum illud, “queauguítum, quam, Araulionenfium Principi, quam vobis Quim, foederatis gloriofizm > quod in veltram focio- rumque poteltatem redegiftis Sylvam Dueis, urbem antea fem Perinfeftam, ac fic naturá loci 62 veterano milite m Unitam , ut Opinio effer, prope ; ] Maa prope- omnium, viribus eam humanis expu= gnarinonpofle.. Atvos hanc quinétum intra, menfem viciftis, 82 quidem hoftium duce ob- feflis cum ingenti exercitu fuppetias incaflums frente, Atquehorum fingula cúm per fe mas ena fint , eo tamen majorem admirationem> cient, quod quecunque adhuc diximus, intra; annum vertentem peregiftis. Nequefenominis tanti decus cancellis continet gloriz milítaris: uti in nationibus quibuídam videmus , que; belli laudibus content, literas ftudiaque defpis catui habent. Vosenim nonarmis modo, fed ' doétriná etiam excellére, pulcherrimum femper duxiftis. Imoxgre admodum fuerit vobis, fimy.= Ítica illa gentium Pallas terrarum ulli poltha= buifle Bataviam veltram videretur. Venihil mis randum Íit, fi lic animati multosaded a libertas te parta numeretis, quicúm fummos in Repu= blica gellerint honores, non eo minús ingenii- doctrinzáue monumentis clarifimi fuerint; Sed deillis celebriseruditionis viris, qui, ut dixi; prefuerint Reip. vel prefint, aliásforraflecom= modior fe offerer agendilocus, De Academia veró , qUe propiúisme tangit, unum illud ; etái | | a non. cd: diia efe UZAMEA: fed veyum pondrs De fignuma ingenis,ac dnitrine :m9y 9uaf? utramgue bocme confecutum exiflimen > verda guia ubique id mibi cuyo E - Jfúitsne paginas inanibus Feplerem Verbis; fed in hac operis Mmagnituding, pro tam p | y ed Vario argumento, brevis potias,quar longus ejem. Poftrema diétionis cura efe pS) umbrane, ole, Ip quá fé curtofulis non omnia eJu/dem Videantur coloriss cogitare opor- 1] o "tel, quam diverfís ea Scripferim temporibus. Alia calm Vetera Jump, que adole. nr ¡ van /entie debentur: alja paulo post comfecuta,que Propterea non ¡ta multar a prig. (A S ia s Yibus receduntralia,qu.e nunc dosplane funt nova S ó quafi de matre adbuc yyy Pa : aa 5 bent.' Sedde derbis 20n multi laboro, dim vemtpfam fatis Pp | : Theo. xvek TO TE A AT Te lry AER TOAV TAL ame rGio A reko oí ES E be apa: ut in re ali Nazianzenus b aíe, Sed de infituto noffro abunde. O peta. Deinceps, ¡Dem dolet, denia me conferam ad Hiftoriam Un Def: o mundano 4 12% Ecclefie Veteri;, diutids ¿ me, JUIM Par eratintermia a. Non quidem : E capa Ufiteorspulcbrua elJes ut iteruo Synejii c verbis Utar) my d yr day x0cb y, Muaviorem. CY YT Yu id Arto: fed profeéto pulebriws mul et se E te doy e qa dardo DEXY il. Deus fbcro, ad Preclarum boc imfpitatuy Mi z ] zionererú DEJA Peret Vires. 7 2 quo boto defino; tegue, Lestoy candide, Jalvere etiam dy o £tiamjubco, Lugduni Bat. An, c 1 2D CXXx, 111 Kal, April, HA e- SY Ss TYPOGRAPHVS.., PE LO RS a La TAE. M- N nomeris utriufque Indicis, fi forté pagina tis minús- relpondeat (quod vix fore arbitror) ne pigeat confule- re verfus aliguot pagine fequentis. Facile enim alicu- bicontigifle pofhit, ut retenti effent prioris Editionis nu- meri, etiamiisinlocis, ubi, ob nova quedam hac editio- ne fepius inferta, tardius compareant vetera. Non du- bium verd, quin, utcunque non exigua fuerit curanoftra, ut ,quám emendatiflime opus hoc podiret : eventus ta- men fpei haut femper refponderit. Quid mirum? quan- do nemo ufque adeo Argus eft , ut non aliquid fubre- pat invito ; nec auétor editioni preéefler, eo loci inter- vallo feparatus: ac ne edito quidem opere, fed necdum. vulgato, otium haberer percurréndi. (Qui tamen paucu- la tranfmifit, quorum te commonitum vellet. Sed,fiduo, tria, exceperis, que addi cuperet; totidem item, ubi fe. diús atypotheta fit peccatum,; cetera forent iftiufmodi, ut vix morari leétorem poffent; ut in quibus tantúm literá,. _accentu, vel diftinétione fuerit aberratum. .Nihilominus 8 hec, 3 illa fubjecimus, ut undequaque tibi probaremus ftadium noftrum bene merendi de ftudiis juventutis. Sunt: veroifta,que dixi.. : | é TOMO Da TOMO PRIORI, Pag. 9. in margine ad literum e, dicentis, 14+¡itidem in marg. ad literam k, forma, five pecies, 26. ver. 7. THESIN. ; STV CANA. 69. V.27, 28, da iyrw, os, Eteodem verla, Tuy y ároo7» GM Ety, 66, 13,LAgell. lib, yr, Cap. 1, 4 67.12.90), $" Jarro, - ,69.33.0ratione, 072132. WAgatbie, 79.5.Timur Lench, - 87,18. 4de1oy atv, 38, 16.fublimi, ' 123.29.1B ictórw. E y, 31. Mlwvcrérto; 153.28.4u05p, : 154« 11, €P5fP. x11, de xix, 163,29» lex fcripra, de voluntas, 180. 9, Undeviginti, / EL LTIES PIS . , 39912, tralFanti. z Je tribus prioribus Rbetoricorum Libris. 31, Varspúl ap. » +06. 3. diferto. Sicenim in autographo fnit: SK difirero 64 lignificatione ne Latinnm quidé ef. 423.38, Novins, TOMO POSTERIORI, fivelibro xv. y, Vvl. Pag.23. in margine ad literar d, lib. 1 me 26. Ver, 19, exprefferie. Er verí 33.fuccenturiabi. 14<+ Vetf, 33. poft Er, dele, merito: ac verf, 35. adde: Atque idem dig ayy oie Catullum credam,compelloy Ovidiano hoc elegiaco in mortem Tibw/li : Obvins huic venies hederá iu venilia cinFus Tempora cum Calvo, docte Tibulle, rue. 202, 26, quoque. £38.10, carinantes, inludentes, -24Lo 24. Bontarmcomias. 242.30. ardeo, 295. Lo xeppunr. . 304.1 XI... DE POL. 1 ; " 331 31.A"xg2 interiós fuerar referendum, cúm Pentameter fir. 390. 2.4v0” Eráoo, y o 442, 320 LUISA Te. 472.29. perfeltama. 475. 14, folí. 476. 19. pofl bovess, adde in mala, 477.28, NUMErO. 479. 10. convenire. . 481. 11.poft ex/pellabat adde: Verba pobre $ 111, adducimas, 434.35. Nempe, . QUe pratetea erunt, benignus leítor per fe noícer, £ ignofecr, , + , fit. Sedas ¡VEREDA > GERARDI ÍOHANNIS WossI COMMENTARIORUM RHETORICORUM, | | ALO : ORKRATORIARVM NS LLEVO NYÓM ETB E RT | CARE _De Natura RuETORICES. A Um RHETORICES F1xn1s fe perfuafio; Offi- Y cium fit bene dicere , five dicere ad perfuadendum accom- DRA modate; Materia fit quelibes queftio , ac precipue civi. 0 RBA lis : veéte definitur Rhetorice , facultas de unaquaque re EXA Pee dicendi ad perfuadendum; fivezut definit Arifloteles, IS > 0) facultas per/piciendi in unaquaque re, quod in é2 est ad - perfuadendum tdoneum. e Ac quemadmodum quatuor funt partes officiz Oratorit; argumtenta imbentre, inventa difponere, di/pofita exornare » (7 exornata pronunciare: ita to= _tidem funt partes Rhetorices; Inventio, Di/pofítio, Elocutio, 6 Pro- nunciatio frve Attio, - COMMENTARII IN Cap. ]. | ; “Secrio l. De F1nNeE RBHETORICES. UemADmobum in Ícientiis contemplativis fubic- . . . . Tee ie 2 LA > ¿tum >» fic finis le habet in difciplinis aétivis , itemque in artibus : quia > utinillis * primo videndum elt , cuius *Arifin 7 rei doccantur principia 8z affectiones 5 ita in his ante omnia Co- poft. A. Y gnolcendum cft, * cuius gratid inftituatur tradtario. Quare cúm_ 2 _Rhctorica fitars suyos leu Conietturalis, quod Ariftoteli Facul- EG tatis nOMEn fignificat; non tam necefle elt anquiramus Oratorlis Meta- noftris COmmentarionibus infigne aliqued antipagmentum, quam payf. cons utinipílo Facultatis veftibulo genuinum monftremus artis Spa: text. 23 A ; - Non z : InsTITUT. ORATORIAR. Non quidem ignoro, cúm vocabula fint figna rerum > prids agi po- - tuiíle de Rhetorices etymologiá, vocabuli ambiguitate, aliifq; : fed ne Lectorem ad penetralia dilcipline feftinanten diu: nimis deti- neam in veftibulo; fatiusiudico lumma carpere rerum faftigia. Que lam pretereo, aut iciuniústraéto , Plane fufeque prolequor traétatu co, quem feorfum [cripli, De naturá ac conflitutione Rbetorices. Elle aliquem architeétonicum Oratoris F1nNeEmM, nemo lanus am- bigit. Quemadmodum enim necellarió aliquis in artibus finis ell, + quía in adtivis « effeétivis, fublato fine, principium eius, adtio nem- pe>tollitur : itidem iure cenfetur inter Ca, que ante difciplinas lunt + precognoÍcenda, elle aliquem earum finem ultimum,quia appetitus S 7 Nos EI . . k AE E O nofter ferri nequitin infinitum *. Sed quisillelcopus (fit, ad quem lib.1.Esp, perpetuo Oratori collimandum eftvid vero varió a variis ventilator, cap.2. Ariítoteli,viro profeéto extra omnem ingenii aleam conftitato,finis eft perfuaño. Nec dubium miki, quin fubfcripturi fint huic fenten- tiz > quotquot cam examinabuntad Logice ftatere libramentum.- Tllud quippe finis ultimus elt,propter quod omnia funtipíum vero. mullius fit gratiá. Atqui Orator omnia agit, ut perfuadeat. Perfira- dere igitur eltarchiteétonicus Oratoris finis. Qui yeró cum Quin- étiliano pertendunt, perfuafionem non elle Oratoris fcopum , quia non fit in poteftate artificis > cúm Orator non lemper lit exorator: hi ctíi tam alté opinionem cam imbiberunt > Ut neque Suadam ¡is aliud perfuafuram putem : tamen, niái me ratio fugit, aliquid remit- tent, ficonlideraverint, que natura fit Facultatum. Ea verd ihiuf- modi elt, ut zqué relpiciant utrumque contrarium , ac proinde non neceffarió confequantur finem luum. Nonigitur allentiendum is, cúm in omnibus difciplinis finem efe afferunt determinatum, ac certum > etiam quod ad eventum. Bene dicere certo neutiquam eft finis ultimas , quando id, quod alterios causa £0 finis ultimus efe. nequit. Ad hec,ut confignantiflime dicituno minor Ariftotele Iul. *1ib. 1. Scaliger ,** Non tuo, fed ¿ndicís arbitratu > bene dicendam est ; cui fi non de repote, dideare bene dicere > non fol nequicquam > fed etiam nequaguam bene dixe- D CAB. is. Letur fine tuofrufiratus abess, etia Jifuerés confecutus, - Non tamen exiftimandum eft, ex Ariftotelis lententiá, fimpliciter Oratoris finem elle perfuadere; fed perfuaderejulta 8c bona, Nam etíi eodem modo affeétus fit ad, perfuadendum five juíta five iniu-. Ítasfi facultatem ipfam attendamus: tamen difpar eft ratio volunta- tis; quia ibi tantummodo Proponere debetinfta éc utilia. Tenendum preterea, ut omnem dimoyeamus ambiguitatem, Y TÓ: ro weiday live perlradere Rhetoribus elle nihil alind, quám oratione probabiliin cuinfvis animo aliquam gignere opinionem. Nam aliz quidem artes perfuadent; verúm , utteltarur Ariftot. Rhetoricorum cap.1.82 1 1,non apud omnes;fed tantúm apud llos, quí artium ifta- rum principia noyerunt; neque fimpliciter ex probabilibus > fedex propriis artis principiis. ¡e ds A o 3. Il. Rueror1ices DEFINITIO: DEQUE TRIPLICI HuIus ARTIS MATERTA. £OgnitoOratoris Ícopo, facile exit definitionem Rhetorices ex- Ulftruere. Quippe artesa fine definiri debent > ut fcientiz 4 (ub- ieétis. Namutalia admifceantur, finis tamen precipue forme lo- cum (nbit.O ptimé igitur Rhetorice ab Ariftotcle definitur, Facultas videndi in unoquoque, quod contingat ad perfuadendum conducere. HP YTog4x%> inquit, ¿si duvapss m0 exa guy Tod Jemphozes To eudey odos bayo» -_ Porró hec definitio preter finem , quem perfuadere efle dixi- mus,ad pleniús explicandam R hetorices naturam, aperit etiam tum Orricium Oratoris, quod elt videre, quicquid aptum eltad facien- *, CHE z ALTURA dam fidem; tum MaTERIAM) que eltres quelibet > quatenús + 4 gua, perfuaderi poteft. . a lufinas Intellige autem Materiam C Oo MMUNE M>QUE eft quelibet que- lib. 22... ftio, five ea fit Jenna, * Se cognitionem refpiciar,five TEJA mA + a LS Siquidem interdum uíu venit > ut ad conclulionem activam argu- es, aos mentum fitadferendum ¿ fcientiá fpeculatrice * quomodo olim_> J5.8.cap. ne eclipli, tanguam diro monftro territus, pugnam detreétaret exer= 11.Fab.l, citus; Ágathocles a quidem Siculis., at Sulpicius Gallus/ Romanis 1.049.190. necelle habuerunt oltendere, id naturali ordine ftaris Ñieri tempori- a. bus, eoquein prodigium trahi non débere. Atquehoc quidem La- plurar- ¿tum aétionis gratiá. Interdum veró, contra quam Zabarelle cvi- chus in fum, folam fibi cognitionem propofitam habet orator: Nam % der Palo. mundi huius architcóto , 8 animarum immortalitate >» $2 quibulvis Honra 11 A £ 7 ' nustlib, y naturz myfteriis, populari, affeétuolo , ornatoque traétabit dicendi De genere, fuamg; in [ententiam pertrahet multos, quorum fores fru- clib2. de > ftra folidis folúm rationibus pullafíer Philofophos. Quamobrema natura, meritd Ariftoteles materiam Rhetorices facit ro 2xeoo d: ac fuit hec eS «CAP» quoque fententia Gorgix Leontini5 eidemque fubferibit Tolliasin y", ,. Part. Orat. 8 Topicis. "a - amnes. : SedPror RIA Rhetorices materia clk res palio l, five ca [IC e adivus A 2 infinita NS Y 1] 14 pS lo 4 4 e q 3 E E a Pe COR torica “Enusperliader; poteít, fubiiciat Oratori primo Rhetoric a PR RI TS AR EII EN AS A ESAS. a E InstiITur. ORATORIAR. infinita ac generalis,, que voce y Mathematicis petitá Sto huncu- patur; live finita ac fpecialis, que taders dicitur. Oratori 4 queftione finitá adicendendum ef adinfinitam, Ádde, —Timi hallucinantur,cognitionis quoque caufsá traétariquear. Nam éc is quodam verborum Alumine edillertabir, num omnia poffidear bona,quem penes eft virtus:aut an virtutem áment, qui cam leétan- tur emolumenti gratiá;utj faciunt3 qui res ex Indolentid metiuntur. Negari autem nequit, quin útrumque hoc genus, inprimis tamen id quod collimatad aftionem, magis pro- prium lit Oratoris, quám que pertinent ad coeli motum, abditaque -Maturz.. Quare etfide his quoque dicere poliit Orator; Ariftoteles tamen,poltquam ri ¿eso lubiecerar Oratori, poftea univerlalitatem hanc exprellim reftringitad ea, que in confultationem veniunt-, Hermagoras quoquein hac Opinione fuit: quemadmodum 82 eam 2 Cicero fecundo de Oratore defendit fiub perfoná Antonii. ln ¡fil "modi quoque materiá tantummodo fe antiqui excrcebant. Nam_ *Fab.Jib, circa Demcrrii Phalerei * tempora primúm declamantes fe EXCO- 2:08P-4. luerein queftionibus, que ad foriimitatio : nis» ceterique circumftantiis. : ? j * Verúm Maxime Proprra Oratoris materj + queftio finita, quam antiquiores Cau/am,juniores * M. Se. vOcant *.Atg; inde eft,quod A.riltoteles lib. a clt aer live 1.Cap. 111. dilertim di- peca. catelle a iure ris Tela dy A cerdo Y; quod item Tullius, fuccinens ea E Ariftoteli, (olam queltionem finitam , confidératam nimi Mero l- : ; cum qua- orum. Uti formas. < Botthins facitlib 1y.ip Top.Cicer.Horum lententia co luben. tius inhiftam,quia is animus eft meus, ut commentationes he non lo- lum facem alluceant Partitionibus noftris Oratoriis: fed etiam > manud uétionis, 8c libr; commentarii fintloco in Rhetoras antiquos, ac Ariltorelen inprimis. Neg; enim aut mibi5.aut lapienti cuiquá, fuuam confilium probant, qui id aguntutrejcdis veteribus, regnúm., : obtineant loli. Quamobrem Cc iple, veteruin exemplo,maiori cum, - cura de hypotheí generatim membratimg;tractabo: cetera fere non -niá ftriétim atingam.Neg); eft, quód metnat quifquam,ne,id fi fiar, Rheroricesimperfeétio Ípem deltituar utentium. Nam et Rheto. 1€S propric $ primo (peétent hypothelin;nont ptis confignant, que huic primo infunt; quod fané Gi ab.iis fétum eflet , fidenter dico , nec hypothelin quidem perfecto explicalTene. Siquidem Interdum enim quo plu- petendas voluptate 8 nea limitarentar perfos ctiam Contropey, 14m amen ca folúm ferj- . EA O a $ Siquidem nulla propemodum inciditcauffla, quina queftione defi- - nitá recurrendum fitad infinitam.. Ita Ki in deliberativo genere di? ceptetur , an Sparta masnibus fit cingenda > ventilanda quoque erit thefis,an ex re fiturbes cingi muris. Neque in demonttrativo lau- dabitur aut eloquentia Tulliana , autiuftitia Ariftidiss quin defcen= datur in locum communem de laudibus eloquentizzac mítitix. Ne- quein iuridiciali quererar, juréne Clodium occiderit Milo, quin definita hec queftio revoceturad infinitam, an quapiam de caufsá homini hominem liceat interimere. Atque inde elt,. quod Tullins in Topicis dicat, propolitum (ita Béow vocat) partem elle canfíx, live tmobicros : cui adíidet illud eiuídem in Partitionibus: Cum,in- quit > de caujja dixezo, in qua est propofítum de utraque dixero. Neque> fidei ablonum videri deber, quod queftionem infinitam dicat fini- tá contineri. Nam quamvis genus potentiá comprehendar fpeciem, quomodo animal continer potentid hominem> cúm poflit cffe non homo: Ípecies tamen aétu continet genus, quomodo omnis homo actu animal cft, Ataétús magis eft babenda ratio > quam poteftatis. Quamobrem cúm Rhetores, quibus animus fuit plené explicare que ad úrobéaw pertinent > non ea tantúm fibiadferenda exiftimá» rint,que primo hypothefiinfunt; verúm etiam, que: ciconyeniunt ratione queftionis infinite , cui hypotheíis potentia inet: profeétó planum fit, paucis tantum ei preceptis opus fores qui ea cognove- tit, que de hypotlieli generatim membratimque explicantur ddi- cendi magiftris: uva e , : At alterum quoque ferupulum iniiciunt. Is de fimplici elt the- mate, ablque quo mancam ac mutilam fore Rhetoricen ajunt. Mihi veró ne hec quidé pars a Rhetoribus infuperhabita videtur. Quip- pe qui Íciat genus demonftrativam, is haut magnopere laborabit— de (implicithemate, quicum illud ita pleraque haber communia, ut interim multó amplius oratorii artificii quam thema fimplex re- quírat. Neq; nefcius (tm > futuram ur hoc ipíum in controverfiam -vocent multi : verúm ratió in mundo elt, qué planum id fiar. Nam - fimplex fuerit thema, (1 de homine, temperantid, aut regno agas; aC definitionem , partes, proprietates, ceterague ,* que limplici the= mate confiderari Logiciiubent, cognitionis caufsá pertractes. Ve rúm coniunéta fiat quzltio generis demonftrativi, £ debisiplisa- gatur lub formá laudis autyituperationis.. Potifimumautem inter tractationem utramque diferimen erit, quod perfecta quoque fim- Plicis lic hcmatis traétatio, quein/fingulis partibos 79 0); tantum- 3 modo F po 6 ccoo INSTITUT. ORATORIAR. | modo dicit ac docet: at in genere demonftrativo infuper fit pro» *.Cap.6. bationibus opus, quia, ut fuo loco *commonftrabitur, hoc quoque | brinfees 5 genere elt aliquis orationis ftatus. Magis etiam in demonítra- et tivo, quamin fimplici themate, locum habent+é rdylindy > amplifi- cationes » illultria verborum fententiarumque lumina.1 taque quem- admodum qui arcum Ícitintendere , eundem nullo negotio remit-= tet : ita quí imbiberit generis demonftrativi precepta > haut de- treótabit fimplex thema, quod ab illius perfeétione haut modico di- ftatintervallo. Et hec de Rhetorices materiá. y IIl..De rartIiBus Rmetorices. RoxiImum elt, utderebus videamus ad perfuadendum or- dinatis. Ac primo corum confpeétum fubiiciemus , tum quiía hc resnobis viam múmnit ad partitionem Rhctorices; tum quia vo- lupe elt, armamentaria é£ oixovopcw huius difei plinz uno qual in- tuitulultrálle_,. Ad perfuadendum igiturnecelle haber Orator ay- «ditorem docere, conciliare, Se concitare, Atillud fic oratione, tan- quam inftrumento 3 five bene dicendo , qui inftrumenti finis proxi- mus elt. Ad bene dicendum vero opus.eft Inventione, Difpoíitio- ne, Elocutione, € Pronuntiatione. Nam Memoriam que iuvents ad diltinétam artem pertinet, que Myquovevlxa vocatur: Ttaque) etíi memoriter dicar Orator, meritó tamen memoriam tum Arifto- teles, tum alii antiqui preteriermtRhetores. * Efltautem inter ultimumR hetorices finem, 82 viam,rationemque, lfivesut vulgó loquimur, media:ad cum deftinatasiftiuímodi velut ca- tena: Orator res invenitsinventas difponit; dilpofitas verború lenten- : tiarumg; luminibus exornat;exornatas memoriter aptegue pronun- tiatsidque ut bene dicat.Bene dicitantem, utauditoré doceat,conci». *cic.,, Met»concitet.* ¿ quibus primum requirit acumen Oratoris, alterum de Oras, lenitatem,tertiom vim: primum eft debitum,alterí honorarium,ter= tium neceflarium. Conciliare verd,docere, 8 Concitare nititur ¿ut e - perfluadeat;quod primum eltintentione, $ ultimum confecutione_,. ES “Flinc liquet,R hetoricen reéto, pro quatuor officiiO ratorii parti- bus, in quatuor diftribui membra; Inventionem , Difpofitionem, e Elocutionem, « Pronuntiationem ; que Greecis, Evpecis, Tátis live Oixovoyto, Atérs [cu Epunveic, SE Yiéxe pois. Atque hec quidem precipua funt capita eorum, que, ut dixi, ubertim expolui libro ingulari de Rhetorices natura. Nunc in j pla artis penetralia nos conferamus. ! | Carp. LEER: Y A 11. DE INveNTIONE:- d NVENTIO estexcogitatio argumentorum ad perfuadendum idoneo- ram) quatenus funtiftiufmodi. : Argumentum , iuxta Ciceronem , est probabile inventum ad faciendam fidem. Argumenta aliafunt artificialia, alia inartificialia + Ia Oratori invensen- da fimto tratanda'; bec non inventuntur ab Oratore , fed aliunde alla- tatantummodo ab eo tractantur. Areumenta artificialia trium funt gencrum > An) 35m rn E. EX LISAS + Rario. ad docendum faciunt; ra i0n ad conciliandum 5 a mesa ad concitandum.. nes five Alyaw Jive argumentorum quibus docemus, forma quidem est argumenta- Argume- tio; materia vero magna co parte funt res contigentes. des ES Argumenta bec petuntur e locís 5 qui funt capita ac fedes argumen- e, du torum. ae ] Loci alii funt generales > alii Jpeciales. Loci generales funt domicilia propofitionum omnibus caujJarum generibus — COmMMUNTAMA : Eiufimodi funt duo. Priorest, polfibile , G'impofíbile. Nam five inft- tuitur fuafío » vel diffuafio'; five lans » vel vituperatio; fóve accufatios vel defenfío : femper probandum est, aliguid potuif]e, autnon potuifJes pofJe> autnon pojJe freri. Alter est, magnum aut parbum 5. quo pertinent comparatorum' loci ; ut cum oftenditur, aliud effe alio utilius, vel inutilius, honeftius , vel imboneftinss equis , del intquitts, Loci Jpeciales funt domicilia ac fedes argumentorum fingulis caufJarum gene- ribuspropriorum. Itaque pro Varsetate corundem variant. l. Quip sit INVENTIO ORATORIA» ES mM primo éc inprimis videndum fit » quid dicamus ; inde quomodo dicamus: liquer, reété initium fumiab Inventione.>- - Eft igitur Inyéntio » excogitatio argumentorum ad perfuaden- dum idoneorum, quatenus a iftinímodi; hoc eft , argumento- ram, quz probentur vel omnibus, vel multis. Nam hac fola fune ad faciendam “fidem idonea 5 non item que probantur fapien- tibus vel omnibus» vel multis, vel maxime probatis. Atque hac ) A ratione E ; : ; 7 61 E á Al > 3 Ñ ll 3 INSTITUT. ORATORIAR. | ll ratione diftinguitur Inventio Oratoria a Dialeética. Nm Inven- Mi | tio Dialcética (quemadmodum etiam fcriplit Alexander Aphro- > Ú "Te. difientis *) univerlalis clk 5 ue que monftret argumenta quevis | probabilia: Oratoria eft particularis , ut que fuppediter tantúmo se argumenta mu *. Itaq; Rhetori identidem ¿ promptuariá Lo-- "ES re gicorum cellá ; atnon itidem Logico ¿Rhetorum pharetris pro- l oia ea ferenda funt argumenta. : | Additur in definitione, quatenas argmenta funt idonea ad per- | proba fuadendum. Nam hi vdoto *, Ec mbaa, non differant nif ut genus 0 E QUA $ fpecies ; 8 Dialeética generatim confiderat tvdofe: necelfe fuir, A APP as de . b : ut obicétum Rhetorica Inventionis a Dialeétice obicétto etiam for- Ñ a : mali diftinguerctur, five confiderandi modo. - 3 + Nonnullis Inventio Oratoria ita laxé definitur, ut etiam expo- - fitioni fimplicis thematis convenir. De quo quid fentiam, non Mi obícurum elt ex jis, que de materia oratoris luperiorj capite di- he | ecbamo. pe 3 loa : | | P. ¿IL Quio,er QUO TUPLEX SIT ARGUMENS TUM ORATOR1Uum. ¿A Roumentum quid (it, 8 unde dicatur, oftendit Ágra-- tias, grammaticus yetus : Ar2uere, inquit, esf oftendere, O pas refacere, Virgil. Degeneres animos timor arguit. Vnde argumenta dí- i ] cuntur > quecamjam canje oftendant. Ubi caw/]e nomine priori qui- me : .demloco tationem intelligits five fundamentam > Cui fententiano- 3 ll a ftrafaniticur: pofteriortautemloco fignificar tanddeciw liye contro- E Flib.4. in verllam_. Boéthio * argumentuam definitur ratio rei dubis faciens . Top, Cic. fidem. E á Rhetor veró non de quibulvis agit argumentis; fe conducunt ad faciendam fidem. Unde ea Arifltoteli ES Sunthec vel lvrezye, ac rejiníita ; vel ATA > at E AAA Quinétilianus tranftulit artificialia , inartificialia, Krexye aliunde y. O A -allata ab O ratore duntaxattradtantur; ut funt teftes, fyngrap he, Sc Y : Itaq; eorum proprié non eltin ventio. Evrezye vero, que xa) ¿Eomly Probationes dicuntur, Sc invenienda lunt, 82 tradtanda. lla per- E _tínent ad orationem continuam: teftes, tabulo, jusjurandum, que erezve lunt> refervantur altercationis artificio : ur adduétis aliquor veterum locis probar Franc. Polletus lib. Iv. Hiftoriz Fori Rom. — Co: XIT, ; e d de lis, que / eS ses VOCAntur. queremotadre. a Pr A a > 200 ps: E, A Argumen- y Hs" AS e 's AS E | LIBER Il $ Argumenta yregya trium funt generum *: alía 53 ¿085 a, ratione FArifiot. -Oratoris;alia 75 abs b,ratione auditoriszalia 3 ys coratione cauí- A e fe. Siquidem Oratori non tantúm opus eft lententiis ambennxcs d, Dia quibus cauflam probet ; fed etiam ¿9rxais e, quo oftendar , le elle fide Hale. dignum; S rjymxos f> utad vehementiorem quempiam affcótum commen- compellatauditorem. Eleganter hac dere Antonius apud Tullium 447 40 in fecundo de Oratote: Mes totins orationis , (7 ifliusip/us in dicendo a z facultatís > tres funt rationes : una conciliandorum homiium , altera do- 4 els cendorum , tertia concitandorum. Harum.trium partium prima lenita- bajfeítes. tem orationis » fecunda acumen, tertiavim defíderat. Nam hoc necelJe est, crations. ut ís , qui nobés caujJam adiudicaturms fit, aut inclinatione voluntatis pro- a pendeat in nos , aut defenfion:s argumentes adducatur, aut animi permotione + -cogatur. Hinc liquet, eum, qui Orator eft futurús, duabus inprimis d demon- difciplinisimbutum elle oportere, Logicis, utargumentandi lit po- Jirátibms, ritus, S Ethicis , quo virtutes vitiaque norit > $ perípectum ha- e bear, quid homines ad [pem, metum, iram, concitet. dea exprime- > : 11b11s. JIL De ARGUMENTATIONE ORATORIA, ET fafeóa VERISIMILIBUS) AC SIGNIS, UNDE AR EA CONSTAT: ] N argumentis mdexlixois duo funt confideranda ; forma live at- gumentatio, Sí materia. : EA ARGUMENTATIONES apud Oratores duz y lunt preci- lib. 1. 4 puz;Enthymema, 6% Exemplum. Quemadmodum enim Logicus vel 7a/z. ex medio univerlali concludit , ut in Syllogifmo; vel ex fingulari- dea bus, ut cum Inductione utitur : itidem é Oratoria argumentatio Mera alia per univeríale fit 3 ut Enthymema, quod eft Syllogiímus im- grep 2. o y alía per fingulare Mi, Exemplum, quod clt Induétio im- ex difin- perfeéta. Atque inde eft, quod cum Ariftoteles, tum Dionyhus a Halicarnaflenlis h» Enthymema appellent Syllogifmum Rhctoti- an cum; Exemplum autem Rhetoricam Induétionem. . dimillá Nam etíi Orator Syllogifmo quoqueutiturs neque eo tantum- Danteles modo tripartito, led (( plerolque omnes audimus Rhetores » quo- eS $ rum fententiam alibi 1 expendemas) 8 quadripartito > $ quinque- AR partito; cúm nimirum adiungit Syllogifmo Dialeético rationem O bi alterius premiflarum , vel urriulque: id tamen rarumoeft pre En- pEpif a ahymematis Se Exemplis: quibus magnopere gaudet > tum ut oc- CR cultetartificium, quod aguitum, canífee magis obelt, quam prodefi; ; se sa 1 DES : E CS . 7 *Verifi- milia de fíéna. j Earip, Bacch. Pau/fan. Corinth. Ovid.;. Mez. aVide> Diocdorú Sic, bEcl8. * Surcus ladens, ro ó InstIiTtur. ORATORIAR. (arg; hacpropter etiam,cúm Syllogilmo utitur, partes cius fere tráf- ponit ) tum ne videatur difidereiudicis auditorumque prudentiz, qual necelle (ityutramg; Syllogiími parté exprimi, velutapud igna- tos ctiam rei vulgarie. Sed deforma argumentorum infra copioliús agendum erit. Sequitur Ma r ERIA, de qua ubertim Ariflotelis Interpretes: nos de ed precise, $e qual brevi trademus manu, —Enthymématuom S Oratori* omnis argumentationis materia magna ex parte el contingens. «Siquidem ferd verlatur circa hu- manas actiones, que pendent-ab hominis arbitrio. Atque id in cauísá clbscur Hermogenes lolam materiam contingentem fubiiciar Oratori.Verúm retiús Arilt. 1.Rhet.8 Tullius 1.de Invent.ftatuít, herj noOnnunquam ) ut materia enthymematis quoque fitneceflaria, quemadmodum $: cxemplorum. Appellar Ariltoteles utrumg; hoc genus in fluá enthymematis definitione einoles ny onpecia Y. Quid veró his nominibus lignet, varii varió lerram ducunt. Mihi verilimile fir, eixo(e VOCAari propolitiones quaÍvis,co nomine probabiles,quód ad- lerant quidpiam ut plurimúm cótingens. Ira fimile vero cft,cam,que mater eftsamare unico liberós « afteétas luos:quamyis 8 hodie fine Matres non matres: 8 Agave olim, attamen in furorem priús acta a Baccho, qnemadmodum poéte fabulantur > Pentheum + difcerple- rit: ac Medeam Ctiam a febus amor docuerit commaculare manus nato. vam Janguine > utcanid Mato L. img Aédon quoque Icyo filium fíum in frufta concilum, inque olla coéttum, edendum appofuerit marito fuo Polytechno : ut ex Bei O:nithogonia refertin Metamorphofi Antonjus Liberalis.Ulultre etiam odii erga filium preber materPto- lomei illius, quixh xAd aru diétus Pihouaroe. Vide Paulaniam in Atticis, $ que ex eo fcribimus lib.1y,cap.rx. Epa vero ab Arifto. tele appellari cenfeo,propofitiones aliquid demonttrantes al; 11s,que vel antecedunt rem,yel confequuntur. Ab antecedenti quidem, cúmn ex lesni tie focordiaq ;colligimus,quempiam ad Paupertatem redatú ii; aut cúm ex lafiz tadine corporis fpontancá morbum prefagimus. Par ratio in facto pueri ab Arcopagitis damnati 3 quód coturnicibus effodiflet oculosjac'Vivos deinde emiliffet. Nam ex co conicéturam capere erat) futurú, ut, niái huic malo Obyiam iretur, multa aliquando leyé crudeliterg; patraretinRem p-A confequenti vero eltcúm ar- borem floruifTe colligimus, quia habeatfruétum. Quanquam id non quavis in arbore habear locum;,cúm feni loco foris litóarós * unde non florere, fed ladtere dicitur;quemadmodú docent Macrobius lib, ur Sat.c.xx.8c Turnebus lib.xy1u,Ady.c.1y. Alterno quogia confe- - Quenti 2 PAS ABETO TEM DAR PEE UDI Co crimine ab uno Difte omnes. Sed peccare hoc argumentandi genus LCR ES Lo 11 quenti exemplum dabo e Varronis + Ándabatis: Y Apud Candidum latte e papilla cum fnit, fignum putant Nontum ] E : y ea imParruis Parturs, quod hic féquatur mulierem a partu liquor. da Hec figna (fi certa fint € indubitabilia > uti lunt que convertuntur, cum re, Grecis rxureso » Ciceroni in Partitionibus Propriz rei note dicuntur. Ejus exemplum Cic. lib. 11. de Invent. ponit; Sí peperit, cum viro concubuit. Alia ligna note communes » 82 limpliciter omuéo vocantur: funtque duúm generum. Nam vel habent le ut fingula- re ad univerfale; vel ut univeríale ad fingulare. Prioris generis Í1- . gnum eft : Simon eflt Gracus ,» S Simon ettinlidiator : ergo omnes Greci funtinfidiatores. Ita enim > e Donati fententia a, colligere a [netos iuber Eneas, cúumapud Maronem bait: Locipe nunc Danaúm infidias, es quen am > , e q - delunt ip adveríus canonas tertiz figure, ex Analyticis prioribus liquet. Al- e terjus generis exemplum eft: Qui febricitat > crebro refpirat: hic onlzaris, crebro refpirat: ergo febricitat. Verúm hec quoque irgumentatio Jed imc dovoysos elt, cúm in fecundá figurá non pollint cfle pura pute £%” lo : afirmantes. Itaque perípicuum eft, argumenta € notis communi- A bus defumta fepenumero inducere in fraudem» apponit Fruftra autem miratur Raphael Regius e > figna nonneceflaria á Pieriss Fabio onuéia appellari. Nam cúm Ariftoteles 1. Reht. avevvyua qq A cit , proprio nomine carere indicar, coque idem generis ac Ípe- S A ciei nomen elle fentir 5 =ut berie obfervavit Franc. Luilimus, ¡» min. quem videlib..1. ampipyov cap.1x. Accompluria huius generis ad- ¿il lib.s. feremus cap. 1y. ubi de duplici fualionis acceptione adverfus Sca- éap.9- ligerum diflerimus. Deutroque fignorum genete ita Fabius lib. y. Cap. 1x5 Signa five indubitata fimt, non funt argumenta > guia ubi ia funt, quejtionon est ; argumento antem » nifi in re controversá , locuseffenon po- -. teft: five dubia > non funt argumenta » fed ip/a argumentos egent. Que fententia Quinétiliani,iure 4 viris doétis reprehenía fhit. Et enim had pa » E sd . . . . . 4 E argumenta fuerintcerta, atqueindubitabilia; queftio tamen erit ; quia latent argumenta iftiufmodiin re, ex quá Ílunt eruenda ab Ora- A tore; eruta autematque oculis fubieéta terminant ac deciduntcon- 2 troverfiam, unde € Grecis rexureso vocari Ícribit Ariftoteles, quia *VoxTé- 0 . 1 TON ES » > mm ú 5 el- uz» ve TO TEX e aiégs 1 duro is xY rs patas y nba *. Ethocnifi el + 3 e E ; 2 tufía lim- fet,cormerent fcienti contemplativa > quia demonftrationesnon ¿2 eflentargumenta. Sin fuerint Li gna dubia ; ut Íingula ingulatimin- ef, quod ' certafint, imbecillia , coniunétatamenplurimúm pollunt,neque terminss, > ipía egent probatione. Unumquodque enim injicit ps : 2 e II PA e os 12 INSTITUT. ORATORIAR» 0 fed plura faciunt idem. Atque hoc Fabius ipfe fatetur lib, y. cap. x 11. Hec imbecillia natura, inquit , mutuo auxilio Juflinentur. Itaque fr non poffunt valere, quia magna non funt; valebunt > quia multa funt, que ad ebufdem rei probationem omnia Jpeétant. Vi, Je quis hereditatís gratiá occidifJe bominem dicatur. Hereditatem Jperabas , ¿y magnam bereditatem, ( pan- A ] ] per eras > € tum maxime a creditoribus appellabaris, d* offenderas eum , cuins beres eras, 7 mutaturum tabulas fiiebas. Singula levia fúnt, CG communia; univerfa vero nocent, etiamfinon ut fulmine, tamen ut grandine. Hecille_. Et iuvatillud Publii Syri: * : Auxilia humilia firma confenfus facit. E - Quare valetin argumentis, quod de ignis medicis veriós , quam . elegantiús, Ícribit vetus Sorani Interpres, Celius Aurelianus lib. 1. de morbis acutis cap. 1.1. Nonexuno > del duobus; fed ex multís con- currentibus,' fienificatio firmatur. Vium enim quiddam ad aliud quiddam, commune es. , Abveró in unum conventens multorun concuifus, difcretionum Jacit intelligentiam prominere. | : *deomni. — Cum autem dicimus,Oratores,tum necellariis,tum probabilibus- Tper fe. uti argumentis,non tantúm necellaria appellamus, que dicuntur Y a UN: ULYr- faliser Sd in priori «ve Aloy usépoy b: verumilla etiam, que licet conftent ma» beap.4. teriá contingenti, tamen videntur aliter fe habere non polle. Iftiul- modi eftillud Tullii pro Quinétio:Etenim JP eritate amicitia, fide focie= tas,pietate propinquitas colitur: nece/Je eft,3/le, qui amicum, Jocium,afinem, fan má ac fortunts Jpoltareconatus eSt,vanum fe, co: perfidio/um,to impium effe, fas » a teabur. Atrque hec universe diéta funto de argumentis Sm mmoTe C. : "—Sunt autem argumenta demonttrativa > five rationes > duúm pes - nerum+, Nam velconducuntad quippiam uni alicui perfuadendum, E. G. Socrati aut Zenoni; quorum utrique multa perfuaderj potuif- (ent, que non probarentur in vulgus: vel ifliufmodi fint, utomni- bus, aut pluribus, fidem facere poflint. Priora illa alpernatur Rhe- .» tor. Namlicet ars in agendo verletur circa lingula; in preceptis tamen tantummodo fpeétat univerlalia, eo quód fingularia int in- finita. Undcelt, quod Ariftot. 1. Eth. medicum ait lanitatem con- fiderare huius vel illius, quia medetur fingularia :atrr. Poft. Ana- lyt. 82 1.Rhet.dicar medicum non confiderare fingularia,E.G. quid. - — Lalubre fit Socrati , aut Callie; fed quid tali, aut talibus. «Nam in Ethicis loquitur de mediciná operante ; in Analyticis, 8: Rhetorj- cisade docente. Quare S Rhetorices docentis elt, ea tantúm tra- Ctarc,quee aut univerfis,aut maiori conveniunt parti, h.e. que pro- : babilia . velos *, nedum ab” divo Ty vel xabdaz erpómoy a, de quibus Philofophus - 4 e: E BOLATE RL 13 babilia funt talibus, quales fimt, qui confultare ac deliberate vel. in judicium venire folent. Neque obítar, quod de ingularibus fic" difceptatioín foro,aut curiá; quia rationes vim accipiunt A genera- libus propoíitionibus. Unde M. Antonius apud Tull. 11. de Orat. - Nulla denique efé cau/]a, in quérd, quodin iudicium venit , ex reorum per- foná, ac non generum ip/forumuniversá dijputatione, queratur, Et aliquan- to anté : Tgnari, inquit, omnes controver/ías ad univer/ generis vim (7 Ha- turam referri. IV. QuiD-+Locus $1T, ET QUOTUPLEX. RGUMENTA petuntur elocis.Elt verd locus, (prout Theo- phraltus definitapud Alexandrum in 1. Top» *) aipga met cu * Pags. x cow ao ¿reCavoplu mois mel Exasor py - principium quoddam vel ele- edit. Alé.” mentum exquo principia rei cuiufque fumimus. Hoc elt > loci lun” principia feu domicilia, ex quibus argumenta ad rei cuiulque pro-= : bationem-deflumuntur. Unde Ciceroni in Topicis locus definitur- ledes argumenti. Imo, ut plerique tradidere, etiam Aphrodifiení, initio Topicorum. Sed decepiteosinterpres¿ qui Tauwmmildreg- yudleaw,vertit, de fedibus argumentorum. Locis hilce, velut fignis) ad- monemur, quenaminftituto noftro inferviant.Neque enimfieri po- telt, quin abundeei fuppetat argumentorum > qui haut gravetur, animum per locos fingulos circumferre , ac lecum expendere > que fintdenaturá rei; que antecedant cam > aut confequantur 5 que affinia fintaut pugnantia > atque alía, que ad cúmesar F pertinentT. * agas Locialii funt Dialeétici, alii Rhetorici. Dialeéticiflunt univer- mentiín- fales, 8cab Ariltotelein Topicis explicantur: cuiufmodi funt,Cauf- ventionó fa, Efeétus, Definitio, Divifio, Oppolita, aliique 3 quorum cogni- aaa tione omnino Oratori opus eft ; quianon minus € locis Topicis, asas quam Oratoriis, argumenta depromi folent 5 ut fuperiús diximus. Atque inde eft, quod nonnemo tractationem eorum Rhetoricis in-- ferfit; fed ignarus limitum Dialeétice , ac Rhetorica» Hlorum- tamen ftudium non improbamus , qui e locis Topicis quedam tan- tummodo delibant. Nam cum aliud fit Logica communis , que Ot- 9 gano tradicur; aliud, ut Averroés vocat» Logica approptiata que Ariftoteli * dicitar seéms «$ moras a: nihil certe prohibet, de cá- lib. 2. dem rein diverfisagi difciplinis, una tradter accurató> altera pin- a E% gui Minervá, $ pro ratione inftituti. : q : A na E locis Rhetoricis , de quibus folis aturi fumus > alii communes /cientie. E EE BS > funt 14 —Institur, ORATORIAR. "loci Cunt téibus caulfarum generibus , quize ¿fotos vocantur roma Y, quía funt generalia propolitionum domicilia : alii lime propriicui- bi quegeneri, quiednk dicuntur, quia funt ledes propolitionumin eS hác. vel illá dicendi forma. 7 e DIETA Mana BUS. Lab im. Oc1 communes funt duo, Pollibile g- impolfibile, Magnúm pefibili. S parvum.. Nam reperiri hecin genere Deliberativo , De- ade monftrativo , S Inridiciali, (de quibus dicendi generibus proximo famil. — Capitediéturi lumus) liquet ex exemplis, que fubtexam. Hlibia. Ác primo argumenti dm ré ¿duvers lin Deliberativo exemplú ef, eeP-.4+. cum Cicero * difluafit Pompeianis polt proclium,ne rurlus tentarér Pela bellialeam,eo quod non videretur fieri polle,ut quiintegri fueran: Corin. iMpares> hi fracti tffent luperiores. ltem fi quis hodie principi co- «"hiaci. gitanti de petfodiendo Ifthmo C orinthiaco, negetslucceflurum ne- ¿bh Sueto- gotium>quod,ut Plinius + Ícribir, primus tentárit Demetrius Rex a; pr deinde lulius Ceefar /; hinc Claudius C aligula c; tandem etiam Do- .chus ip Mitius Nero d; fedirrito oranes 82 infelici conatus Odrw Edy Caio Ca- ¿Wed re He Pretoxagou e, utin Corintliacis inquit Paufanias. fare. ln Demonftrativó exemplum erit, fiquisinficias eat, Romulum cSueto- Me Martis filium, quia fieri nequeat, utmulier Deo miíceatur. Sa- n. pe ne $ Platonis eft in Sympol. Osos 3 dvd ear $ piyyumos f: quod 20. ipíum ex Platone refert Appulcius lib. de Deo Socratis. Huc d Sueton. addas licet, quód Romulus neque morte obitá potuerit Deus fie- dd LaS ti animalis : fallumque elle , quod ex Labeone prodidit Appu- Ei lcins y, atque etiam Servius » (cribit , Elle quedam facra , quibus nus. Re; Mime bumane vertantur in. Deo; > qui appelentur animales, quod de ani - ipfiusme- mis ffant.. Simile exemplum foret, fi quis eo, qudd Deus etimmor- winero> talis SK optimas, oftendiffet populo Rom., Caium Celarem,homi- ín Hero- E culoliflimam (utita cum Planto dicam) efe afimilationem, cúm_, Encia- incuiuídam orationis initio/, co le Deum efe demonftrare yo- mus, Phi- lyit, quod, ut, qui bubus aut gtegl preltínt,ipli nec boves, nec de Lofiraraa, grege Íint, fed his longeé preftantiores ; ita ¡ple , CUM gencri prefit e V/gue z PS : ss SE humano, neutiquam homo credi debear, fed hominum genere ex- cileef cellentior; nempe (cor hominis !) numen aliquod. hominis + In Turidiciali exem plum eft, cúm Clodius negatícinceíta Rome Ui cogere : violá e e4,que SN pos divino fant ordinata confilio. £ Demsnon mijeerurhomini. g de Deo Socratis. h im34Eñ. i Philo Alexandrins, , nem), imó monftrum hominis , Deum efe non pofle : ideoque ridi- . O a ii o e AO LEON 15 violáffe pulvinaria Damiz, feu Bone Dex, eo quod tum temporis, quo id aétum dicitur > fuerit Interamne *, Aur cúm Rofcius negar * Cic- pro le occidifle patrem, quia, quo tempore hic interemtus fit, ipfe vifus o o lir Ameriz y. | > E 2 Eadem eft magni ac parvi ratio. Nam aliud alio vel urilius re, eft, vel honeftius, vel quiús. ItainDeliberativo, qui fuadet, id, - cuius autor eft, magna ajt confequi emolumenta;detrimenta autem, parva > autnulla: contrá qui difluader, parva elle yult emolume»- ta, detrimenta fumma certaque. Similiter in Demonftrativo tanta alicuius inRemp. dicuntur. fuifle merita , ut multisantiquitas pro iftiufmodi beneficiis decre- vetit aras, felta, ludos , aliofque honores heroicos. Et fi quis He- lenen vetnperet, negabit, formam, quá preftitic, rem tantam elle, ut fingularem cá laudem nrereatur, . Itidem in Turidiciali , qui accufat, faétum aggravat, ciufque ma- gnitudinem $ atrocitatem ante oculos ponit : contrásrens autin- ficiatur, autimminuit. E E Sed loci Communes intelligi non polfant, niá 'priús adtum fit de locis Propriis. Hi autem variant pro varietate caularum, ac dicen- di generum. Iraq; Ariftoteles, pleniori Locorum communium de- claratione in librum 11.reicétá , deinceps traétat de Generibus di- cendi. Atenim, inquies >in co legem migrat a fe prefcriptam ini- * tio Hunxzsdxe. ubiab univerfalibus occipereiubet : 82 'meritó qui- dem, cúm omne totum notjus fit partibas fuis; ut quod,iuxta Aver- róem, eflentialibus quidem partibus notius fit notitiá confusá , quantam ad nos; (ubiectis verd,h.e. fpeciebus, compertits fit noti- tiddiftinéta,ratione noftris8z naturá. Verúm non eft,quód argumen- tum hoc pulverem nobis ob oculos fpargat. Siquidem Ariftoteles in Phy(cis abiis folúm univerlalibus principium capere inbet > fub quibus particularia continentur, tanquam partes fubieóte. Ita tra- - tandum ait de corpore generatim accepto » priulquam delcendatur ad corpus fimplexaut mixtum 5 ac de his agendum, antequam con- Íiderentur meteora , plante , animalia 5 que corporis mixti Ípecies funt. Athic res fe multo fecus habet quía loci particulares neuti- quam comprehenduntur fub univerfalibus > five potids communi- bus: uti liquido parebitexiis , que membratim de ingulis gene--- ribus diéturi lumus. a «Eo : CA DP. HE Speéta. risiudicium ferat, qui Ariftoteli Jewpos b,Ciceroni e a cimPar ratorque fententiz : atque hicrúrlum yel pre 16 ¿ InsTtIiTuUT, ORATORIAR: á e CARA SIE De GENERIBuUS CAUSSARUM. C AUSARUuUMm fen queflionum finitarum genera funt tria; Deliberati- - »Um, Demonflrativum, (o luridiciale. | Differunt beec inprimis quatuor modi. | / Primo partibus ; five oficio, Nam deliberativo fuadens > del diffuade- mus 5 Demonstrativo laudamus , vel dituperamos ; Iuridiciali accufamus, : vel defendimus. ds Secundo fine , idque dupliciter ; ratione rel, Cr auditorí, guia Deliberativi finis est utilitas , Demonftrativi boneftas, Turidicia- ] lis aquitas. Ratione auditoris , quia in Deliberativo Ozator propofitam babet /pem ac metum , ¿n Demon trativo delettationem, in Iuridicialicle- mentiam, ac fevitiam. : : Tertid diferepant tempore. Nam Deliberativum ve Demonfirativum maxime circa prefens ; tum. > oa : ¿Quart auditorum genere. Namin deliberatiyo auditorest fenator in De- _ monferativo auftultator > in Luridiciali index, : Ratione: rely iJatur circa futurum; luridiciale circa prateri- l. Quor sINT CAUSSARUM GENERA) ET Quo- MOD¿O DLFFERANT. 1 : ¡te US AR UM five controverfiarum, quas Grecis bere yo- io cari cap. 1. diximus, Ariftoteles, Dionyfius Halicarnaflenfs ty - acplurimialii, tria faciunt genera, Oecliberativum, Demonttrati- vum, 62 Turidiciale: Grace EupEsacul Ember Sc Arca. | Deliberativum eft, quo fuademus vel diffizademus 5 Demontftrati- vum, quo laudamus vel viruperamos; luridiciale, quo acculamus vel - defendimus. Non plura ele dicendi genera > Probatur in hunc mo- —dum. Auditor O4mnis, vel tantúm auícultat, ut de facultate Orato- ufcultator, dici. >» dilceptator, mode- teritum confiderat,ur iudex 3 vel futufum, ut fenator. Ex primo genere relultat De- monftrativum; ex altero Iuridiciale; ex poltremo Deliberativum, Id ipíum $ aliá ratione evincitur, Siquidem Orator vel circa Ppreteri- - sor. tur: velideo audit, ut firin re, de quá agitur 214, * y A E <A a Dir pr Re, Te | 17, morum vett. ratio ell, ) invertice additur ftella : utidem inibi fcribit, Verúm cum excetrá mihinegotium eft. Nam, ut illa olim capi-' tum femper augelccbat incremento : ita nobis difficultatem alia femper excipit atque alia. Quippe quidam Y hicrenidens él reni- *Kecker- tens hypotheles quoque multas ab Oratore traétari ait, que fub nul- 724 She lo horum trium generum comprehendi queant. Namnequeco con- 2 tineri orationes , quibus res geftas narramus)> aut quibus aliquid rherori- - fubditis mandamus : neque hortativas, aut petitorias : neque con- co. folationem aut commendationem : neque gratulationem, aut la- mentationem + elle autem Sc alia huiulcemodi plura. Atmequi- dem hic aufter non perceller. Neque enim veteres quamliber ora- tionem fubiiciunt hypotheíi, fedeeam folim in quá queltio elt de re fingulari. At nulla eftqueftio in orationibus , quibus aut man- damus, aut narramus. Neque hoc, que quorundam calumnia eft, - imperfeétionem arguit Rhetorices. Nam mandata> li ¿mAós iníti-: tuantur, funt artis expertia ; cúmin corum tractatione non fit opus locis Inventionisfive Oratoriz> five Dialeética. Sinvilumratio- - nes addere , quibus ad hoc imperandum impulú fumus > fit queftio generis Deliberativi. Quippe his utimur > ut> in quos fortafle haut * plenum habemus imperium, iianimis id lubentibus agant » quod > vel maligne detreétare quibant, vel preftareinviti.. Vide is Ca- tuli hac ipsá de re fententiam apud Tull lib.rr.deOrat. .“ Narratio quoque, quatenus orationis pars elt> ad difpolitionem_ --- Oratoriam pertinet. At (i feparatim inftituatur, confidereturque_; - non tam ad Oratoriam referri debet , quam ad Hiftoricam facul- tatem : de quá peculiari commentario-egi. Neg; elt, quód vaná quemquam ftipulá eludant, que de gratu- latione, lamentatione, aut fimlibus occinunt. Nam, ut huiufcemo= di adunum pluráve affcétuum geyera referuntur , quatenus funt= > mmmxd a; ita merito fubjiciuntur generibus cauflarum > quatenus a affedtí iniis'queltio x0y015, five probationibus traétari deber. 2 cena. Hanc fuifle Ariftotelis mentem , indicio elt, quod cúm triafe- | ciflet argumentorum gejrera > Adyus , 99m > rn : de canflacam qúi- bproba- ,, dem generibus-traétet in doétriná Adyov, quos variare docet pro *19mes, cauflz varietate : ar de affedtibus, ex quorum cognitione pende" 0 afteétuofarum orationum tractatio,diltinéto agar libro. e bras Verúm cxemplo quoque uno alteroque rem illuftremus. Sane oratio funebris, qua landar defunétum > generis elt demonftrati vi; coque $ argumenta ex hyiníce generis locis depromit. At qua eft TRIM» E IAN , / a e : O y INsTIiTUTY. ORATORIAR. 3 00 reli» pertinerad doétrinam afíctuum > aque ex ed argumenta PEE, inprimisautem ex loco Doloris. Itidem gratulatio generis. da demonftrativi ell, qui bonum extollit, quo quis auctas eft: arafe ». fetiofa eft, qua gaudium teftatur. Hortativa generis elt delibe-, > Tativi, quá argumenta petit abhonefto, utili, iucando: ataffeétuos La cl; tum quá amorem excitar rei, ad quam inflammar ; tum quí : Os emulationem gienit; tum quá 8% Ípem parit premiorum> fi res lab EE ASS cipíatur > Sc mecum gignitcontrariorum», Ái canceligatar. Vtita- que remin pauca conferam , ira ftatuo: cúm orationum aliz ma- gis relpiciant.intellcdtum, ali vero afetum : ac ille quidem ma- a proban- gis egcant argumentis Somdenlinais 4 he autem adams hb: omnes. q Quidem Orationes , quá Ayo egent> fubiici tribus caufíarum gene=. e det: tibus; at eafdem qua funt aftedtuole, ad mujoroyta pestinere; in-) tibus. .deque depromi debere aígumenta, quibus traftentur. Quod fi- DA E qua oratio fit, que nullis indigeatargumentis mc mxols > ea qui-. Pl dem non poterit referri ad aliquod € tribus caufflarum generibus en attamen quía queftio non erit, eo neque ifli hypotheños (i ve que- ftionis definite diftributioniin tia genera quicquam dero gabic. ¿A LL Quicum TRIA CAUSSARUM GENERA don: CFTERANTUR: ATQUE UT IN ORAT NONIBuUSs, / A A UE CPIIICA DOE NDE CNA CO N- CURRUNT, UNUM TAMEN Y vid DO MON E TARA y y b, . po. S 27 PS a 4 Ni Exúm de hilce tandem aliquando paulam faciamus , ac ler da TA .onem conyertamus ad alia. Ac primo occurrit illud eye 20 profedtó, Sede quo ambigam, magííne pigeat preterite, an refer —mefodi rez. Nonnmulli c.tria hec dicendi genera triplici Chimere formá | Jeholiaít. defignati putarunt : quemadmodum é funt > qui fabulam hanc im-. : dm 50) 01. terpretati fimt de tribus potiflimis orationis partibus , Exordio, Galin Contentione (fub qu Propoficionem parade) = R Ones Sed hac de re difceptationem relmquam iftius Egin, lib. autoribus ¿cum mihi lane n í « Berora- Mam 110us uydoo ag d on tantúmlongé arceffita, fed ctiamo a A opa e, E infubida videatur. LO Ae $ "Y TAGAULL 284 z a ; ER ES ». . 0 3 / 0 emaria —,. Plud magis opere pretium fuerit monuifle, quamvis plura lepe- eionis. licendi genera in und cádemgue concurrant Oratione ; lempertar e imfulfa. men aliquod elle : enus primaria > quod maximé atrenditar. Ira Oratio pro Marce O ratione primarii Ícopi, qui et, Celari gratias ad E 4 LR A RARA AA AAA AAA A A A AS as e) PS 25 agere pro reftitutione Marcelli , pertinet ad genus Demonftrati- vum. Nam quí gratias agit, beneficium laudar $e extollit. -Atubi in cádem defenditillos, 4 quibus fufpicabatur Cefar vite luz iní-+ dias ftrui,generis eft luridicialis. Quá parte adhortatur cum, utob - * communem falutem fuz confular faluti, ad Deliberativum referen- da cft. Etoratio Maniliana verfatur in genere Deliberativo» Nan etli multa dicuntur in laudem Pompeii: tamen.precipua queftio eft, an Pompeius-fit eligendus ad perfequendas reliquias belli Mirhri- datici. . Atque hinc liquet, Ecclefiafticas quoque conciones generis elle Deliberativi- Laudantur quideminiis, ac vituperantar plurima : > verúm non ad deleétationem, uti in Demontftrativo fieri folet; fed qué auditores lanétis lanétorum exemplis inflammentur ad lanéti- moniam. ¿ corundem peccatis humane admoneantar fragiliratis; impiorum peenis deterreantur ab impiorum moribus. Traétantur quoqueiniis multa , que lub hypotheli non continentur; uti cúm Trinitatis, aut lalutaris ¿vevSewrmorws * mylterium exponitur > vel "íncara, propugnatur_. Verúm cti huiufcemodi propric Y primo pertine- “4%: antad queftionem infinitam : tamen eo induere videntur naturam generis Deliberativi, quod fcientia corum non expetatur propter le, fed ob ulteriorem finem: is elt, tum commune bonum, h. e. Dei 4 gloria; tum fingulare in communi coníiftens, h. e. noftri.glorifica- | tio; que 32.4 gloriá Dei proficifcitur, 8 in gloriá Dei perficitur,6c. ad Dei gloriam tendit. IV. TRIa DICENDI GENERA VEL ABSOLUTE, TRACTARI>,VEL COMPARATE. PE oxImum eft, ut quedam universc.exponamus de ratíone_> : A ac viá tractandi tria hec dicendi genera. Traétatio cainftituitur : bifariam, ablolute, Se comparate. Abfolute traétari dicuntur,cúm AS PA AA : e E a + fúmpli. ¿años + oftenditur, aliquid efe utile, honeftum, iuftum. Compara se tio vero appellatur , cúm docemus» aliud alio efe utilius, hone- Mus, iuftius. Prioris generis fuerit, £1 nullá comparatione fitádaut L Homerum laudes, “aut Tullium: preterca fi iuventutem adhorte- ris ad ftudium eloquentiz > aut philofophiz: item li in ius voces furem, autadulterem. At comparatio fic, l1 queratur , maiorémne laudem mereatur Homerus, an Maro; Demofthenes, an Cicero:ma- / gine viro principi eloquentiz danda fit opera, an philofophiz: num - y NA INSTITUT. ORATORIARO. $ num atrociús puniendus fitfur, an adulter. De tatione inftituenda j * comparationis, non elt quód multúm laboremus.. Siquidem, quí. | *proprios nórit,afliimtolque locos, is ex Topicis comparatorum lo- - cis,ac is, que ab Ariftotele in Rhetoricis traduntur de magno $e parvo, nullo negotio perfpicere poterit, quo paétoin unoquoque - genere inftituenda fit comparatio. V. ÁLIIS E LOCIS TRACTAR1 HHESIiN, Quam H y- POTHESIN) AC), PRATER LOCORUM DOCTRI- NAM>ETIAM PROPOSITIONUM NOT 1- TIAM REQUIRI. OR RO, five ablolute, five comparate infticnitur tradtatio., ali- » quanto alía thelios, quam hypothefios trattande ratio eft. In- terdum enim loci ita proprii fant queftionis finite, ut infinite ac- E commogdari non pollint. Quomodo, Xenophontem landaturus,pa- triam adferes, quód Athenieníis; item eruditionem, Se res geltass quiaidem philofophus ac dux fortis fuit: ac par ratio aliorum , que k ad peculiares Rhetorum locos pertinent. At li hominem universe | voles landare,non fpeciales hi loci confuli debent; fedrilli,qui Dia- pe 7 leético 8 Rhetori lunt communes : uti locus efficientis, quia Dei E iplus opus eft: item forme, quia rationis eft particeps;8c ita inalis. Verumtamen E lepe ulu venit > utiiídem ex locis generalis ac Ípe- «Cclalis queltio tractetur: ut, An ducenda fituxor: 8cilla, An ducenda lit Catoni. Quocirca ita de his queftionis finite generibus inferiis — agamo,ut ab ea fubinde adícendam ad infinitam... A Obfervandum pretercasin tradtatione trium genermm exigi co- gnitionem principiorum > quibus veritas in fingulis dignolcaturin= ventionis locis. Sane, ficuti Ariltotelesin Popicis non tantúm lo= cos tradidit ad inveniendum > fed etiam canoñas ad iudicandum_: 7 ita de his tribus generibus, non folúm aflignar fedes argumento”. rum) fed 82 copiam adducit propofitionum , quasin fingulis gene- ribus, velut in procinétu paratas habeamus. Sed quemadmodum in Sl PAR Logicis contigit, utnonnulli, quos xbes rest * novitatis ftudium ho -infatuaverat, locos tantummodo docerent, regulis , quas Maximas A yocant, infuperhabitis : itidem plerique omnes veterum ac recen: O tiorum disvejaw * hanc Rhetoricam mutilaté dotuerunt , prerteritá wentione, VA amplifimá canonum ac propolitionum doétriná. Si igitur in eo Ílimus omnes, utin difciplinarum exercitu folidz potiús, quam - ambrati- $ L1Bm2Rr l 27 umbratilis gloriz, ftipendia mereamus, ac plenam veramque do- étrinam anteponamus miícelle, 82 qual confufanex ac tumultua- riz exercitationi, (aeQuepNey aongrer, qualem Gorgiz > Protagorz, | ceterifque de Sophiftarum grege artribuit Halicarnafleníis%5 ac + in Yo- nos agnolcimus iniis, qui vud xo) ds *, profcindendo Ariftorclem_ 777. conviciis, infelicem apud fuos funt gloriam aucupati) his quidem_, atque he. que vulgd tradi folent , adiungemus , que ingeniose nervofeque »;. tradita funt ab uno pene Ariftotele. . Atque hec generazim de tribus dicendi generibus diéta Íunto. Nunc de ingulis videamus fingulatim. . Carur: IV. DE GENERE DELIBERATIVO: pu” deliberativo duo iuprimo funt cognoftenda; primo, de quibus; de- inde, ex quibus infiituicur deliberatio: iLlud ATateriam vecamus, hoc Lo- tos argumentorum. Materia est, quicquid a nobis freri poteft, five: 1d publicam J5t, five priva- tum, ? ; 3 Res, de qua publice inflituitur deliberatio, Ari floteli quintuplex estinempe pe- -cuntes pax O bellum; regionum prejfidias aque exportantar, (9 impor- -tantur; ac poftremo leges. de : A Loci Hermogeni funt fox: ex quibus proprius Deliberativi zenerís eft utile. Sed afJumite genere Demonftrativo Honeftum; ex Iuridicials Acquum, Legitimam:adhibet etiam e locís communibus PofJrbtle:atque ex omnibus bis colligit de Eventu. > 1. CurR ARrsTOTELES ORDIATUR A GENERE DELIBERATIVO. E tribus dicendi generibus , urrum 4 Deliberativo » an Demon- — ftrativo initium lumamus, nonufqueadeo refert. Si facilitatis Hhabenda fit ratio, primum fibi locum vindicat Demonftrativum. Ttaque ab eo ordimur in Partitionibus noftris. Hic Ariftotelem potiús fequemur, quiprimo loco tradtat deouEsad mad ive Delibe- rativo: idque propter ejus dignitatem. Nam bónum quodque quo communius> hoc notius elt : at deliberatur publicitus de ¡is, que ad ftatum Reip. pertinent : iudicia verd, quamvis publica, funt ta- ; D.2 - men de 28 InNsTITUT.ORATORIAR: | men de rebus privatis; utide pecuniariis controyerfiis , pactionís bus, aliifque id genus rebus. Quodque ad Demonftrativam genus. attinet, interdum quidem eo feorfim utitur orator, prelertim ino- rationibus funcbribus: attamen rard id facit, fed deliberationi feres antiudicio admifcet: unde eft, qudd M. Antonius apud Cic. in fe- cundo de Oratore tertium hoc genus non yideatur agnoícere_,. Er lane intot orationibus Tullii,. duabus exceptis, uná ad Quirites; al- tera, quam in Senatu habuit poft reditum ab exilio;nullam, puto,re-. perias, que propric (it generis Demonttrativi. Nam Maniliana mar gis eft generis Deliberativi, ut fupra vidimus.. At Philippicá fe- cundá defendit le Tullius, Antonium accuíar: atqueid fineco , ur ille patriz hoftisiudicetur. Quareomnino magis pertiner ad ge- nus Deliberativum,ac Iuridiciale . o Addam ctiam alterum argumentum. Nam Latini. quoqueRhe- tores (qui in duplici verfabantur marterid; Sualoriisnempe, que. ad genus Deliberativum pertinent; € Controverhis, que generis. funtIuridicialis) 4 Deliberativo ordiri folent. Quippc, ut ex Quin- atibz. €tilianoa, Tacito¿, aliilque c, videre elt, pueros quidem excole- seis 0% bantin Suaforiis, ut facilioribus 82 minoris ufas : provectiores ve- -logode “9 in Controverliis exercebant, tanquam operolioribus,8z ad iplum. caufis Forum pertinentibus , ad quem velut (copum Rhetores pene folúm- corrupta collineabant-. Verúm quod genus Deliberativum putárunt facilins eloquétia; ¿e ITuridiciali,toto carlo errarunt ; ut cap. 1x. ex Ariftotele often= men alii y Fabi, vel furi fumus. ¿0% - alterias, an 3 putant. JR DE ALIIS APPELLATIONIBUS GENERIS: e cia j EYMBOTAEYTTIKO Y. | meca lib. : ; ; 6. CÓNTOTV. E E A E 3 HA IciruRr-autem hoc genus alto. quoque nomine Axyurpegrror wa Ca Sc E xmAnciasiuov , live Concionale;- quíia apud Grecos íncun-* fío loguí- cione foleat confultari; quod apud Romanos maximé in Senatu fie- * rl. ri confuevit”. Nam hi iudicia exercebant in foro, confiliaantem> | inibantin curiá. Quod difcrimen oftenditifte Tacitilocus lib. 11L.— 0 Amnal. 1d folóm Germanico Juper leges prefliterimas., quod in curia po- tias, quaminforo; apud Senatum , quam apud Tudices , de morte cins an quiritur. At Athenienfes, ut dixi, deliberabant ¿y, arAnc ies 3 que E duplices erant, ut ex Ariftophanis interprete in Acharn. cognolci- mus: aliz ugt dicebantur, que erant VO apro ee descpjiar, hoc elb legitima ac ftate (flatis enim temporibus fiebant: ) aliz autem ex” o , Ñ t14-"E LioBrrl 29 tra ordinem cogebantur, urgentibus quibufdam negotiis : quas ovy> xAg 858 ey ress vocabánt. Vide Se Pollucem, Arpocrationem, Ammonium, atque alios. 111. De GENERIS HUIUS MATERIA, FINE> TEMPORE,AC PARTIBUS. ¿FATERI A: generis Deliberativi funt: res in manuac arbitrio noltro polite:ra Hawve euporigos lev aut AriftotelesÍcti- a que vi- bir. Senfitidem Tullius ; quí lecundo de Oratoreauétor elt, inci- densur i2 4 7 y . . . . . ue di deliberationem omnem, fi intelligatur, quidpiam fieri non polle, 172 a . . 5 z e. . AYrtem > autimponatur necellitas.Neque enim quifquam,utidem in Partitioni- “e, ¿ye bus ait, deliberat, qua ratione perpetuo viéturus fit; quoniam intelligit > Jibt poe. moriendi neceffitatem incumbere : neque quifquam deliberat, quemodo dolare pofít: fit enim fibi.alasnon adeffe.. Vide.Ariftotelem lib.111. Eth. Ni- com. Cap. IT: F 1 m1 9-generis Deliberativi Ariftoteli, 6 Ciceroni in-Partit.; cftutilitas. Idem Tullius lib. 11. de Oratore in perfoná Autonii ' diíputar, inem cius ele dignitatem: Ergo, inqui, in fuadendo nibil est optabilins > quam dignitas. Nam qui utilitatem putas non quid ma- xime elit fuajors fed quidinterdum magís fequatur , videt. Atlib. 11. de Inventione honeftatem $e utilitatem finem facit: eftque in có- dem fententiá Fabius lib. 111.cap.y111. Trapezuntius quoque, lib. 1y. Rhet. ¿d quod ex bonefto, ac utili > intellecta in unum conflatur, finem efJe deliberationis afirmat-. Que noftra fic in hac opinionuma varietate fententia, fuperiori capite oftendimus.- Nunc-illud addo, multisin reip. adminiltratione idem elle vifum,utile, 8 iuftum_. Certé Lylander Lacedemonius, telte Plutarcho > utili ntebatur tan- > quam honefto: ac Alcibiadesquoquein-eo, quod iuftitiam publico metiretur emolumento > eidem imitatus dicitur ce delses Aunehas- puovicoy, oÍs Ev xo Aoy dais» dixcuov ¿s1, Da red O evupteor hb. Quid b proceres * quod Ariftides, qui Sc lufti nomen reportavit, ex quorundam fen- Laceda- , tentiá pariter animatus fuit? Sané >, quemadmodum idem feribit=> iba 3%: o' OPegsós Pacs) Faydpa rémv , OLl Te oincia:- 2 OS TOA/TAS > BOS abia z oyTo Agro» Ev mí: nomols TOMA TEgEa reos E arme A are Ad Oy, iu fimá 5. CUANAS drtoz Seopblw. Kou TO AL nero Drew ¿n Años BsAduo gu fimpliciter > Avaleno pio años. mis Cuv Dumas? Zaploy inys Quer iré Cméivovs ais 077 mid É dixgor psc UQico hr i. b. e: Theopbraftus añt, buno diram in rebs Y” S . E 1-30 privatis £ s :g0 InsTITUT:. ORATORIAR: 3 privatis Co erga cives famme ¡uftum, in publicis vero multa Fecif)e ad. temport patric, quafi ¿Uli iniufeitid crebro opus effet. Etenim hm deliberaretur > MAN pecuniam ex Delo Atbenas deportarent contra fedus, (e Samii eiufte res auéto= res efJent; discifJe cum,iniquum id quidem,attamen utile efe. Verúm longé faniús de huiufcemodi rebus fenfir,$ feripit,Tullius in aureisOf" ciorum libris. y Te mpus,circa quod verlatur genus Deliberativum,fututú elle, cap.antecedenti diximus, Nam quod Demofthenes pro Creliphonte* * fut yerfari dicit circa m uéhor dm rreepoy *: quod item Tullius +, (tub 'pcirA depa foná M.Antonii,interdum inftantis atque etiam faéti difceptationem +2. deo. Elle fcribitin Deliberativo: id certé yerum non ell, nifi quatenus él rar inftans ee faétum ad futurum refertut. Ur cúm aliqua narrantur, quí ex rerum geltarum relatione rectiús inftitui pollit deliberatio. Inter dum tamen deliberatio quoq; iniudicio locum haber: quod cúm fit videri profectó queat circa preteritam veríari, Exemplum ciuíce rel dabo. L. Flaccus,cúm in Afiá pretor eflet,communi civitatum im- “pensá claflem edificavit,quó tuta redderet maria,que a predonibus: infeftabantar. Poftilla inius yocatus ell, quód, cúm opus non efe -claflem exftruxifler. Hic quonia deliberatio eius acculatur tanquam. inutilis; iccirco,Quibus rationibus.rem fuafi Ter infectam,ijídem de- fenditfaítam. Movitid Trapezuntium,utincauísá hác duplicem> -poneret ftatum;Negotialem,8c Iuridicialem. Atqui Negorialis fem- per eft de futuro; luridicialis de preterito. Quare quifquis hec expé- detad iudicii obrullam,is mecum, puto, perfualiffimú habebit, caul” - fas huiuícemodi hautalius efe generis, quam Iuridicialis. Sand De- liberativi generis dici nequeunt,cúm rei fate nulla Gr deliberatió . Partes generis Deliberativi,quod S antea monuimus, funt” lualo, €z difltalio, oyegreora Y 3orergory: unde etiam orationes E qu e “in hoc genere yerfantur,dicuntur S ualorir.Sed Tul. Scal.lib.1.cap.t de re Poct.negat ita appellari polle. Haut recto, inquit, Delibes rativi generis orationes Suaforiz A quibufdam funt, appellate. Ef enim fins omnium fuafio . Quid enim aliud oratio quam fidem facit? Hoc aute d es? perfuadere. Verúm í1 ab herogillo diflentire fas elt, non exifti- _mocarereratione , quod orationes iftiulmodi Sualorias nuancu a A > x .rint. Neque enim infolens eft, ut una cademque vox, prout vel la” tiús accipitur, vel prefíiús, nunc genus fit, nunc [pecies. Ita Lo ici -methodum, in ordinem éz methodum dividunt, Se iple Philofo- phus y. Hu(iás Axgodass motum generatim acceptum», dividir 11 mutationem,ó motum proprie diétum.Itidemint11 «Polit.tres zo UR 7 Asreidh , .* LIBER 1. . 31 Arretas formas facit; povagz lar, dersoregria, SE romreia. Sed 82 pri- mo Rhetoricorum,cúm onpeciov live fignum , primo generatim ulur- páflet,mox diftribuitin rxugesov,h.e-lignum necellarium, 3% muéov, h.e. figenum non neceflarium , quemadmodum fapra «4 vidimus. a cap.2. Dicimus igitur, Rhetores, nunc latiús fuañionis voce uti, utcúm Rhetorices finem ftatuunt perfuafionem; nunc preffiús, ut cúmo Deliberativi generis proprium dicunt fuadere > aut difluadere. Imo ipíe Scaliger lib. 1 1 1. dere Poét. cap. cx x y 1. nominat Genus ludiciale, Suaforium, to Demonftrativum. Etmeritó. Quis enim noa videt,propric magisillum dici fuadere > qui auétor elt, ut bellum inferatur hofti, aut ut veótigalia augeantur: minús autem proprié id ei convenire, qui laudat, aut accuíat; quamquam is quoque> quicquid referts perfualum elle cupiat auditoribus ? Ac, ne cuimi- rum videatur,quod dixide duplici cius vocisacceprionesaddo,etiam-: tertiam elle fignificationem, quá prefiiús, quám hoc loco, accipia- tur. Siquidem non raro diftinguitur ab hortatione > quam fualioni cap. antecedenti [ubjiciebamus. Nam propric fuademus utile,quod ' folúm expedit; at hortamur etiam ad utile neceflarium_. Ita hofte jam cervicibusimminente, nemo proprié pugnam fuadet, quam de- treétare non licetz fed adhortabitur omnes ad fortiter pugnandum3>- aut fortiter occumbendum. Eft Sz alterum inter ea difcrimen_. Nam fualio proprié relpicitintelleétum; adhortatio veró affeétum. Itaque fuadet quoque vir prudens,cúm folisutitur argumeñntis dom- d exlaxois by arque adeó cúm nullas confilii fui ratienes exponit. Atb proban- horum alterum fi contingat, impropric quempiam dixeris adhorta- *¿b%- ti. Contrá adhortatur quoque, qui folis utitur argumentis 7e)yn- agís c, quo lis animo fáces ftimulolque fubdar. At hunc improprié ee Ss dicasfuadere7. Cúmautemin perfeétá Deliberativi generis Ora- o, tione, $2id, de quo confultatio cft , argumentis debear probari, S auditorú animi ad remgerendam debeant inflammari : liquido dilu. cet, tum fualionem prelse fumtam, tum adhortationem,partes elle > orationis fuaforiz,quatenus primum e tribus conftituit cauffíe ge- nus: ut fupcriori etiam capite dicebamus. : Neg; hortativa lolúm fub fuaforiiscomprehenduntur ; verúm E 3 orationes confolatoriz, petitoriw,ac fimiles. Omnis quide con fula- toria eltaffeftuofa; tumquiain eá benevolentiam teftamur, $ amo- rem) tum quoniam nos oftendimus tangi $3 angi aljeno damnostum quod (pe bóniconcitemus, quod malo huic opponi queatstú denig; A ; e9,quod pudoremingerimus ob animú effeminarú,ac emulationém ¡ excita- - excitamus corum exemplis, qui Vulcanio quodam Ícuto exceperes alob.1.21. Plal.39.9. ¿LY TÉxIYO 1 y, CAYPÍIS CX- - pers. E, d fmpli- ¿EIPer, magnum ac parvitm... ¡Nam etíi ab Hermogene pretercarar, no S . E AN l ... 23 M , - . 4 o : esttimum vs iuflum; m At Hermogeni lunt (ex: 7 vouapov, legitimum ; mo dtueuov , eftum; , le locus elt Deliberativi generis proprius. Honeltum affumtus tribus depromiturloculis ; fede Juridiciali. Award , pofibile, locus poflibile_,. Ex his omnibus colligimus ro ¿nErrtugeor; quod nempes + quomodocunque res cadat, meliús eric fic egife. Quomodo autem $2 «INSTITUT: ORATORIAR: omnes calamitatum ¡étus.Meritó nihilominus cenfetur generis Der. liberativi, ratione argumentorum Sonda, que ex huiníce genes ris locis depromuntur: ut 25 hone/to, quod, qui homo fit, non debeat humanialiquida fe alienum putare: quó dque oporteat acquielcere divine voluntati, que infortunia non modo permittat> fed quoque. immittata: ab¿nutile, quod dolore noltro rem reprehendere , infer Etamque reddere nequeamus: quódque meuror coquat ac maceret” hominem,é8zc. Petitoria quoques etíi litres, quatenus ad con- ciliandum auditorem argumenta petit ¿loco amoris; ubiitem, ad captandam mifericordiamyinopiam ac mileriam fuam commemorat: cftramen Deliberativi generis , quia utitur Adyos live argumentis probantibus: ut cúm quis oftendit,id le rogare > quod alter nullo (uo ' damno poflitconcedere,atqueadéó ex quo ad ipíum quoque fruétus: redire queat; aliaque ¡Miuímodi. » "IV. De Locis GENERIS DELIBERATIVI. po c1 five capita generis Deliberativiéy ri xwoelzonóvg live con: 2 firmationca Dionylio Halicarnaflenfi 6 quatuor ponunturz iu. ftum» utiles honeltam, S pofibile : 4 ¿gmas, inquit, dy reosagos mis PaUprAis ne puholols) rá ig, ro CUUQÉCT > 7 xao, 7 dun dueto. is ouupégor, utiles m duvarv, pofjibiles me 2vbozov, honeftum ac gloriofim ; E Er lvor ¿sado > cventurum bonum. Itidem rgavambuy , live in: refutatione, loci huius generis Íunt, 7 vopov, «0 doy, me Badbegón ro ddulamv, ro ¿doo , To Eudeóuluov xxov. Ex his utile 8 inuti- > locus eft e genere Demonítratiyo . Nequeszd vóuior > ies Jiriptum» (_quilocuscft dregy a 0) vel me dfuerov, ins non Jeriptum , € peculiar elt communis, de quo fuprá pauca diximus. Subeo autem com” . . . . » . . . e $ prehenditur facile 62 difficile). Nam quicquid fieri poteft, id vel facilé yel difficulter fit, five ¿oñós d, live inftitutá com paratione»* Poflibili $ .impofibili addo ex Ariftotele , ac qual fuccenturios tamen minús in Deliberatiyo locus hic communis adhibetur, quam: Hermo- LADRA | 3 _Hermogenici hiloci tractari debeantoftendam cap. 1X.in ftatu Ne- gotiali; qui generis Deliberativi propriuseft. Addunt 8: quidam_ iucundum éciniucundum; e quibus etiam locis argumentamur in. hoc genere; velut cúm ad fudium difcipline alicujus adhortamur,. Nam bené olim Varro Cato,five de liberis educandis: Remotifimum, inquity 4d diftendum, formido, nimius timor, 2 umúls perturbatio animts y EN F » , he AA < . e contra delettatio protelum ad difcendum. Alii vero ¡úcandum > é iusu- «cundum, comprehendi putane fub utili 8 inutili, ur eius fpeciemo: G reéte; com iucundum itadicatur, quia juvar, tefte Tullio in 11. de Finibus; ideoqueper u potius feribendum , quám per o, qual lit 2 4oco. Neque opus elt, ut neceflarium locis Hermogenis adjicia- mus. Namneceflarium elt, quod itautile eft, ut me co res mec e//e pollit: unde 62 nomen fortaffis. Maxime aurem e feprem locis vul- >: go adhibenturargumenta e locisab utili, abhoneíto > a poflibii. Exemplum habes inillis Heétoris.verbis-, quibus Aencam compel- laclib. 11. divinioperis: , ¿Hen fuge, nate Ded, teg bis, att, eripe famnis? Haflis haber muros :+uit alto a culmine Troía : Sat Priamo patrizó datam. fi Pergara dextrá Defendi poffent, etiam bác defenfa fuijjene, E Quáin oratione primo Heétot five Poéta proponit, cúm fugien- dum ait: inde confirmat-. Confirmatjo autem petitur, partim ab argumentis propriis huic generi5 partim 4communibus. A pro-" priis bifariam; ab utili, 8 ab honefto. Ab urili, cum operam air” in calluminfumi in tuendá Troiá. Ab honefto > cúm-adiungit”, abunde Aenéam confuluiíle, € regis, 82 patria honori. Cámques argumenta communia fint polfibile 82 impoflibile 5 magnum $ -parvum + utitur Heétor argumento petito , tum dm Y dduvare a, tum á comparatione ; nempe 4 .magis ad minús. Nam fententia eft, nec Hcétor valucrit Troiam defendere, multo minús idpo-: terit Áeneas. Item Cicero Philippicá vr r. pacem cum Antonio diffuadet tribus iftis; inhonefto, noxio >» impoffibili. Sic enim in- ter alialoquitur: Egoille pacís femper landator, femper auttor, pacer cum M. Antonio efJe nolo. Et mox: Cur igitur pacem nolo? quis tu pa es£, quía periculofa, quia e/Je non potesh : quie tria dum explico peto 4 yobi5,P.C. ut eádem benignitate , quáfoletis, verba mea andiatis. Adiun- am quoque exordium fingularam partium-. Prima las Incipit=: uid est inconflantiá , mobilitate, levitate , cóm fingulis hominibas » tum se RS 7 . . es 1 J mE $ vero univerjo finatui: turpius? quid porro inconflantirs, quam > quem mods » 1% 469 107- h L hoftem - Al OÍMEÉTE, 2d E 34 : INSTITUT. ORATORKIAR:. , 8 hoftem non verbo, fed re,mulfis decretis judicaviflis, cum hoc fubito pace vell E > tomiungi? Alteram huncin modum orditur: Dicam deinceps,ut propofii | depericulo: quod et/g minus est fugiendum,quam turpitudo: tamenoffendit ant-- mos maioris partis bominum magis, Tertiam du Ipicatur ab iftis verbisi Dixi de pericnlo:docebo,ne coagmentari quidem polí pacem., de tribus enim,que propofus>hoc extremum est. E he V. DEMATERIA CONSULTATIONIS PÚBLICA: e uE pauculis dubium non elt, quin generatim natura $ tra- > étatio fuafionis perfpicigtur. Sed quota eorum parsfunt, que ab Ariftotele traduntur? aut quotufquifque eft,qui hác folúm inftru- - Ctas notitiá in publicá huinfce generis caufs4 cum laude verfari ques ar? Quare,ne eorum inftar, qui contenti fumt circulatoriá voluprate -SKapplauluyin coguitione hác oblcuráubliltamus; vifum quoque - aliqua [peciatim adiungere de confultationibus publicis. Primo au- rem de carum materiá dicemus; deinde de fine_,. ¿8 Ac varia quidem funt,de quibus publicitus inftitui poreft delibe- ratio. Quinque autem hec principem locum obtinent: primo pecu= -niz; deinde pax, 8 bellum; tertió regionum prefidia 5 hinc ea, que? / exportantur,8c importantur; poltremó leges.. Quorum pleraque ct Jam Tacitus compleétitur lib.x111 Annal. orar. adverlus Thrafeam: o Cur, fi Remp. egere libertate Senatoria crederet,tam levia confectaretur?quin de. bello,aut pace,de veétigalibus, e legibas > quibufos als Romana continen tur 3 - Juaderet, di JfuaderesveDe pecuniis duo obfervanda: primo,reditus pus * blici; deinde fumtus civitatis.De bello 8 pace tenenda quatuor: pri- + mo yires militares civitatis;deinde bella cius,itemque finitimoruma 8 illorú, quibufcum bellum gerere cogitamus; tertiósan vires noftre pares fint hoftilibus,nec ne; quarto, bella quevis externa,quó inde + e conicéturá capere licea: debellinoftri eventu. De cuftodiá regionis. | itidem confideranda funt quatuor: primo modus cultodiendi; puta: OS e utrúm ea cuftodiri debeat copiis equeftribus, an pedeftribus; trirez a : + mibus, an propugnaculis: deinde numerus cuftodum : tertid forma | - prefidiorum,quá nempe fo emá propugnacula aut caftra int exftru- E enda; (prout Ariftotelislocum interpretatur Riccobonus: ) quartó- a loca prefidiorum,quando non omnibus par imminet periculum.De. : - Tatione annonz duo Íunt fcienda: primo, quantum civitati opusíir - adrem cibariam;deinde quid in agris noftris proveniat,S quid ppu cil e Iitaliundeapportari. Denique de legibus, (in quibus civitatis lalus-- . A > - b . . . + pofita eft, ur fuse difputat Demofthenes oratione contra Ariftogito- hem) quatuor hec cogno(cenda funt: primo, quot, € que lintfor- : me A A EEE AAA » | O A | ma Rejp: deinde,que unicuique profint: tertió + quibus de caullis, everti aut converti foleant Raptor quartó, quod genus Reip. -civitati noftre, quod item aliis fitutile 5 ad cuius rei cognitionem_ conducunt hiftoria, 62 peregrinatio. Ac de his quidem omnibus agit Arift.cap.1v. juxta vulgarem diviftonem, five xx. fecundúm parti- tionem Danielis Barbari; quam etiám fecutus Maioragius; itemque is, qui Rhetorica Ariftotelis edidit cum commentariis Starmianis. - VI. DE rIiNE PUBLICA CONSULTATION1S:S(t- VE DE BEATITUDINE CIVILI,ET PAR- TUBOS DEUIG os % p" RSPEGCTA huius gencris materiá, perpendemnus que Ári- ftoteles traétat de Fring deliberantium: nempe de ddapovía roMlhxg i. felicitate; vel, prout mayult Viétorius, beatitudine civi- li, Ea Ariftoteli, cúm aliis modis, tumetiam definitur Uregéla pe- re deemis, quod Muretus tranftulit , bonus rerum fucce/Jus cum virtute contunctus. Sed alibi definitur, ¿véeyera Lusñs A0gaxís, 1er Dee TO es slw x0y rectores ¿y Blc macia. h. e. operatio , feu agtio anime rationa- lis, fecundum virtutem optimam, 6 perfeétsffimam,in vita perfecta. Habces. cam definitionemlib. 1. Erhicorum Nicomachicorúum; ubi de illá “accurate traétat auétor: qui profeétó non eftalius ab Ariftotele_» quantamvis Tulliusin quinéto de Finibus, ab eius filio Nicomacho confeéta efe, indeque Nicomachia dici, fufpiceturz. At OMDIAM a rie y accuratiflima erit definitio, li dicamus > beatitudinem elle bonum_ Top cap:Y perfeétum $ optimum , pendens ab anime rationalis aítione $e comes. virtute in vitá perfecta. Siquidem caufla nequit elle genus a) quod A a in fuperiori fitdefinitione: neque genus cum fpecie (ná reciproca- fa. o tur b, quod quidem fiat, li genus (it caufía adequata. Quocitca y.Er dió. «caulíla accidentium proprioram fola minime contlituirdefinitione: Careg. fed tantúm coniundéta effentiali, que iftiuímodi elt apud Atiltote- va ce lem: ¿Ud quovía ¿stv eya TENELOY dy ergo C. Ture autem in Rhetori- 4 eS cis Ariftotelesjutaliarum rerum multarum, ita beatitudinis quoque cRenéirs- definitiones adfert minús accuraras; quia cum Rhetorica non (16 do e/¿ do? tcientia>fed facultas ; fiquis ubique dxgrCeray d illam exigat> racite 71 per- naturam defltruat facultatis. SE : AER E : optimuin. PARTES khuius ¿vudaquovias funt bona omnia, tum interna, tum E á E Y as Cd Ei Es : Me 363 externa. Interna autem vel animi font, cojufmodi cÍt Virus, Y rr dj «cujus attione $ ufa pendet felicitas: vel corporis, ut funt Íani- lizentió - as SE E tas» 4 e Ad INSTITUT: O MATORIARS > > 3 tas, forma, robur, magnitudo, facultas certandi, (dudauss dywvsam) X ivanesas len bona lencétus: que tamen non corporis modo,fed E fortune munera requirit. Nam hanc elle Ariftorelis lententiam., tecte in antexegematis oftendit C hriftophorus Rufus. Atenim diz cas, jam deinternis fermonem elle. Nonidinficias co. (ed cim ne E mini, quantumvis fe portant eleganter, atque adco), ur cum Co-. , mico loquar, pancrátice valenti,levisin fiummá elleinopid feneétus a como. gueat: omnino, ut quis dicatur ¿UMEG> a, muncribus fortune ci opus E e cit licernon p£imo, led per accidens. Et hec de internis. MN io dE Externa bona funt (ex.1.EvRvera, (eu nobiliras. Que eli multorum 20 maiorum Íplendor. Nam qui obícuris eftortas parentibus, princi $ pium elle ñobilitatis potelt, nobilis non poteft: atcontra nobilis $ 4 quoque ell, qui á virtute malorum defcifcit; etíi non tam ci nobili tas prolit, quám obíit; quippeque folis inftar, Seoretta, ez pravas omnibus reddat confpicua. unde Salluít. in Iugurrha; Maiorum glaz E Ha poflerís quafi lumen est. Neque bona, neque mala, in occulto patitur. 7 Quodipíum Sí Iuyenalis monetfat.y111. Adde quod non aliamo E ob caullam in honore fit nobilitas , quám quia, ut primo Politico= rumfcribit Phulofophus, haut fecus atque ex homine homo, ex fera nafcitur fera, ita, ex bonis quoque nalci bonos, lit verilimile. Ori-4B untur autem ex bonis, qui nafcuntur e preeditis virtute. Infuperye= ró e bonis quoque naíci vulgó exiftimantur, quí naícuntur diviri- bus: ac caulla ciufce rei elt, quod divites eaiam habeant “quorum + gratiá alitalios damno maétare lolent-. Atque hinc nemini obícu= tum elle poteft,cur Philolopkus in 1y. Polit. nobilitatem fcribatel- E Le yirtutem, éc antiquas divitias. Requiritor autem ad veram nor ; bilitatem,tum ut quis claris fir ottus maioribus, tum etiam utlegi- » time lit ortus: hoc eft, ur 8z loco honefto, Se honelte fit natus.Nam> E quod $ Grecum cunetas nomen indicat, (purii veré propriéque no- E biles elle non poflunt, quia non funt ¿ene nati, ut loquitur Horatius. + bat clan. Nafcuntur enim, contra quam prelcribit virtus, Se inftitia Civilig.,* j pde / Iraque Grecis dicuntar «ems PAVOS quod certé contrarinm' elt e E do vocitunfues, live eu JYnirEs. Plutarchus In Lyfandro: ¿Ramal ds € illegitimo vos T Oearhetar > enyodos y 4exos yor Beradsasiy Heguncidas b . hati,im- Nimirum conceptio, elt generis fundamentum., Atnothi, $ (purii E Perentpo- 701 nafcuntur nuptiis legitimis aut iultis, pront appellantur a Iurj O confultis yereribus. Et hec de primo. chona - Secundum inter externa locum obtinet eudoble Ca quá non mo fema. boni abonis, fed ab univerks iudicamur. Tertiunt | AEB ER A 37 Tertium nus) len honor , que sudoclas fignum cft; unde. Aríflo- tel; definitur mudo evcoyelanis d ens a. Eltveró id ignum > non ip 2/ignu honorato, uti quidam exiftimarunt ; fed in honorante > qui fignifi- aa cat fe opinari,eum, quem honorat,aut bene feciffe, aut bene faceres) 5: ébricis. -polle>. Quartum éft sAgrO»» feu divitiz. Omnino autem ro DAgráv ¿sv YT eo por, 7 Y ra roda + di. e. divitem quempiam efJe , in u/fu magi,quam in pol)effionc, pofítum eft. Unde K Menander : Mande rr, 051580 Í0w Ry VE Logon Xi ry Pero uso dd rara ars bo bestia Quem imitatus Horatius ad Tibullum:: - : ille,quoi === Di tibimentem, - E : opés 27" Di.tibi divitias dederunt, artemáó fruendi. | : mens fi , S; A “5 4 Ñ / 0] . di ent, Hic e ancavaris ¿e9uorenon Íunt peque, ut Esuuo quoque indicat- que ¿Inter divitias principem faciléelocum obtinent predia: que unde pulchre commendentur,inferiús dicetur e. +. impendit -Quinétum ell rorpiMia, € reno der amicitia cuminultis, bonif»: hasjubi Sextum eltarorurexvía > x0) curexvio > liberorum multitudo , o bonitas. pos , Sex ifthec Cicero lib.de Orat.fecundo appellat bona fortune: Led rnpnfra reétiús idem lib.111.cum Ariftotele externa vócat; quandoquidem tionere- - 8r. externa bona lunt>que fortunz non funt; 8 fortune lunt bona, 74%. que non lunt externas Nam ¿viese bonum eft exrernum», fortune non elt: ac contrá valetudo non 4 naturá femper elt, fed fortune etiam beneficio reftituitur; quod Phérzo lafoni contigille > refer” Cicero; ut dicemus fnb finem cap.1x. * ES Ac cur corporis externaque bona > licer multis adfligant humo | divine particalamaurz, ut Poétadloquitur; requirantur mihilomi- q Horas. . nus ad perfeétam beatitudinem 5 gemina mihi elle ratio videtur» lib.z. Sunt enim, tum inftrumenta neceflaria 3 cúm nemo fine robore 8z 921. 2- - lanitate fortis elle poffit; aut fine opibús 8c.amicis liberalis; tum ornamenta, cúm eorum defeétus felicitatis Íplendorem obícurer”. Atque hinc eft, quod (ut in Ethicisfcriplit Ariftoteles) nonnullicu- - ox tew e, nonnulli étiam virmtem>idem ac eldayuovias f> elle exifti- e bona márint: eugusa nimirum > quia diétum elt evdayuoviaw egere bonis fortenás >. fortuna; virtutem verd,quia ca confiftitin adtione virtutis. Confu- A latar Ariftoteles lib. 1. Rhetor. ad Theodcétem (pront vulgo male Ed infcribuntur > cúm injiídem ¿ fiat mentio Theodeétiorum) A Cape op xax.ulque ad caput xxy. tum etiam lib.. 1. Erhicor. Nicomachio- cap. 11. EN rum; cum primis cap.v 111, $ 1%. E ss e NARA . 35 E a ORATORIAR. : - E VIl De via ACRATIONE,QUA PERVENITUR AD PO * CPELICITATEM)SIVE DE BONO UNIVERSE. des VANTUMCUMQUE autem necellaria fic Oratori finis noti- e: tia; magis tamen el opus elt, ut cognoícat ea, que ad ¿udayue- a Beatitt. vlawrroaeulu) a ordinantur. Nam de fine nulla elt deliberatio , cum: “inem Ci- non conflultemus , an velimus elle felices; fed quomodo confequi sige pollimus felicitarem. Itaque Ariftoteles, poftquaim de ¿udauevizo ciulque partibus, egit;de bono in genere, fub quo etiam media como tinentur, tragtationem fubjicit, ac utilifimas afert propofitiones in bcap.6, unoquoque boni genere. Atrtendimus autem bona, tum fimplici? ; ; bes ter,tum comparate. Que limpliciter confiderantur, vel funt opuoño= E a yépdve, qualja omnes bona elle confitentur; vel aubicEnmiapo > do! garem. QUbus poteftoriri controverfia. De bonis confeílis Ariftoteles ex. * cod. cap. Dan. Barbari diftinétione agit cap-Xxv.b de controverlis xxy1.* 6, ex dif. Ad que loca latis fit, digitum ) velutad fontem, intendifle_. Fur a liús enim proflequitur illam propofitionum fylvam , quam: diftinét, "E hicquoque reponi debeant : neque etiam nobis otium exícri” cap. 7... bendi Ariltotelem, nequeis animus. At Cap. XVIL e tractat de) + Aprefian bonis comparatis. Fitautem relatió bonorum, vel duvaue, vel ue dá Pen vel aerbuó, dirtute, maguitudine,aut humero. Dicitur enim ro evirsuris, 9001 Carseexobvor dratione dwiiuecs e: pá f: aten 2 dor Y £ maius. Tatione peyedes b: at od parngoy d, ratione desdus k: :4 OS o VIIL De vartis RetruBmLicA FORMIS. ; e ae QY 1 A autem deliberatio accommodata elt ad mores civitatis : de A A - A LA ibi ac morum diveríitas fequitur ex diverfitate De9meccras l; ; Gr paucíi, peo yeró variat pro varietate finium: iccirco Ariftol. cap.xxy111H koumerí. agit de diverlis Reipublice formis;ac fingularum fine. Statuit au- | EOS tem quatuor Reipublice xolzires 1, live ideas 0: nempe duuoreglhad Da. h populas regat; du zaga las, fi pauci,1iquelocupletiores; deruneg” Barb, ¿y 14%) CUM paucistique meliotes; povegztav, (uns. Anuoxeg tias fini Sturmia- libertas; daa divitiz;dersreg rios legum difciplinazuovaeez ta 5.» na: fedfe- cultodia. 2 ARA + Sl hc pinguiori Minervá ab.Ariftotele in Rhetoricis dicuntut» vulgarem * LT he % ds x B > cap.s. uiaproptic hec doctrina ad Ethica pertiner. Certé y111. Et z nfs. Cap. x. 62 lib. 1v. Polit. cap. 11. aceuratiós roure/as ftatus comlió o formas. derans, triplice affignat formam rerum publicarum; uti Se Atchi” e phoc 2/0 es facit, cuias yerba inferihs P apponam. lis yeró opponit tot capite, j o 0 as 4 AS . - $ 230 a ld del po RNA a DER DÍ ROR.:L ¿3 dem ftatus deprayatos. Defin gulis agemus paucis. Movagxía dicetur, fi unus regnet; unde fingularem potentiam voca. Neposa. Ac Polylio *quidem povxexta elt, li populo imperet- Invito: fin volente, farida. Sed Ariltoteli daros cl povoseogio y . > . $ rn / quando imperium elt penes unum. Is Giulticiam leterar, Cxcidcio: cltfive regnum: lin,quájure qua iniurjd,omnia aga ruegwis.Inter- dim tamen hec confundunt veteres. Nam apud Homerú ¿ teterri- -.musille Echetus,de quo € quedam Apollonias in 1 V.Neyrawliby> > ain Dio- ne; * lib,6. bod.s. vocatur Beridevs. Locuti quoque hác ratione alii,eofque inter Po- lybius, cuius veltigiis (utin notis ad luculenti ¿lios [criptoris ¿m- hojas ms reerbaóy accurate oftendit Fulvias Vrlinus) paflim infticic Livius,ulqueadeo ur fepe ctiam verbum pene verbo interpretetmr. Quad ad Polybiilocum,apud eum legere clt, 47 imbsala 70 Veguv- usd Baridéos, pro quo Livius dixit, conjuratio in tyranni caput fatta. Contra rugaws (quam vocem,ut 82 regis, Homerus, Heliodas, € antiquiflimi quique ignorante, utquorum etate necdum fuerit in ulu) ab Afchine pro povapyte ponitur orat. contra Creliphontem_. Itidem gag; in bonam accipitur partem ab Euripide Supplic., Ariftophane in Nubibus, (ubi lovem ipíim vocat Osóy TÚLAWVOY) Platone in tgasuris, Sophocle cúmtragoediam inferibit Oedipum ty- rannum: atque Romanis etiam Ícriptoribnus; cúmá Marone vt. Aen.,ubi Latinus ita Aeneam nominar , cui benigne omnia atque o -adeó filiam offert; tum Horgatio, cui d Lamus eft late tyrannas. Sed 82 povaex O cuerdo ixós pro tytanto ufirpatur: unde Paufanias,in 11. de Buriis agens,eundem priús súgavov,mox poyasxov nominat:8 Lu- cianúsin Phalaride fecundo, uovepyáv dixit pro tyramidem exerce- c Pl- tarch Lib. de Hot». d E3: od: s Fe re. Verúm metuo,ne Grammaticam hxc magis pulverem oleane-, > , * quam cius difcipline,cuius nunc latos Se letos calcamus campos. Inter Caoseíay E rugaide medium locum obtiner demrorero, len: dominatus. Quippe cúm rex omnia conferat ad falutem publicam, - tyrannus autem ad (luam: dominus mediam infiítit viam, Smnía attendit,quid fibi expediat; nec tamen ne led eam curar fecundarió. Vide Arift.lib.111.Politr. cap. 1v. Huiuf- quia ante gligit laluté civium, - modi reges elle folent Perlarum: quia fubditi fere fe habebant inflar - fervorum. At dominus, Altera Reip. forma it Nam íi pauci regnent, ii 8 feryus,(unt Rede m. > o idem duas potiflimúm formas continer. xperio dicitur > (ye Optimatium imperium : fin ad propriam omnia que publico omniá bono metiantur ; dejo-> dirigant utilitatem; japo vocatur > five dominatus paucorum_. á z Ac-- 2. Y . + . e O ON INsTITUT. ORATORIAR. > E Ac dessonegmio quidem,five optimatium imperiú, vocatur,quia, quí. - prefuntita le gerunt,ut lua confilia optimo cuique probent: urait” e alib,6. Tullius pro Sext.Similiter Polybius,a cui dessuxegria ells mis duna si Cuy li) 1700 Y Angyoreror e Peoruertreor ardor Cert iaa. L om A Liffiamt pon rd ; E 4 2 E rez ía autem dicitur nomine generis. Sané Se Plato Y am E oAlyar tiffimique Suvaselo dividitin CLAILOR TOY > 2 CApapoía : 20 omar a vocal y za CIAL E A > / Se br. Ñ viri, per aii ome TP you uy Qoov Za Ca q FHione . a A rt «Quemadimodum autem inter regnum, Setyrannidem > flats cl Jumama . " il vers po medius,qui dominatus dicitur; ita 8 paucorum imperium eft, quod! tiuntuy. MEC AMÍtOCratie nomen mereatur,nec tamen tyrannica paucorumo. * cquándo poteltas dici poflit. Huinímodiimperium reéte yocabirur aaa nulla cit decrrolixy. Ut cúm Reip.prelides primó quidem fui commodi, deins i ceE01) “ deautem civiom (aluús curam gerunt-.Sed Ariftoteles hoc quogué: E $ imperium da )eeo te nominat» Vide cum Polit.lib. IV .Cap. v. 8 vio é ; 8 v. Polit.cap.y 1.87 v.1 1. 8 Tertía Reip- forma et poteftas eft penes múltos,ut chm Se- + natuspihil potelt fine tribuum voluntate. Sand duo opponitursi RA o fáedg utapud Latinos populus Senatui; velut cúm dicitur Senabik _populusg Romarrs. Ver populi igitur poteltatem ca intelligitur, quam -—habenttribus. Imo interdum « diu exponitur tribus, Eltauté hz 7 quoque poteftas duplex: quia multi illi,penes quos iinperium eft,auí commune bonum refpiciunt, aut pro libidine cunéta agunt. Prius. Rcip. genus Hocrati,aliilque Lepe, «el ¿£og lu marea vocatur : pros prio autem nomide Xenophonti quidem nominatur oasmrealios AT _KHiftoteli veró musxegme, live riponegliag rrreta, he c. cenluum por teftas; quia nempe in ea Tus, h.e.cenfussattenditur; unde fit, uri hoc Reip. genere numerus eorum,qui im perantsnunc major, nunó minor (it quiaquo grandior prefcripta elt rci familiaris menfurs» + hocpauciores imperant;quo minor eft cenfus,hoc plures funt Reip participes. At reoéxEaors leu labes Reip. finitima elt oe más dlib. 6. prout Polybius d vocat.Dicitur 6% Iquoxeg ro, live populi potentiz ein Alc- utnominar Cornelius Nepos e. Sed 8 multitudinis dominatum, rd biade. popularem ftatum, vocate licet: eftq; nihil aliud,quám suegovis mul+ AS tOmim capitum.Non raró tamen dyuorgenras vox in bonam accip A ¿pooR y partem. Aclchines f; ed 3 loz, 0 Ayreon órirtds da mouráa ; A, E AIN AE AMI AS pea, SS Pa CT SRA a ET tra Ctefi= ñ , e a msi avd garols> TUgaWis,a, órujaprtas 2 dl uuorgalío, dormbvra dl aj e po] Qe) Li mn. an > 4 CADA € sd TULA ID ES» 9AAE ICO, TO TÉOTEOSS T EQEULOTOY> y maes al d querer os 4 nado SA: . an". >» . Mo a TE Luo, mis vopors xerukvoss. h.c. Optime enim nÓJtis, Athenienfes y tria et $3 Rerump. genera, ans impertum,paucorum poteftatem, e popul libertatem ; o pa A p y , : A : 7 y 4 S > Eo BL iISER TE 41 4e unius quidem, > paucorum dominatus , reguntur pro corum arbitrio, prefunt : at libere civitates receptis reguntur legibns. : In royrete clt equabilis libertas, Led decft maieftas. In povegoo (non ubi appellatione folúm , fed re ipía funt reges) adeft maie- ftas,deeltlibertas. A ergorgcrio minús maieftaris haber, quam povag- qui peto» plus quim d|yuoxeario: minús libertatis,quim duoxcorlo, plus : paro q poxe quam povaeio. Sed fi principatus fit, (cltca dergoxgarias [pecios, in quaunus diguitate ceteris prior eft,) jam quodammodo maieltatem aflequitur poveex tas; Ec retiner *quabilem libertatem; quantum fatis elt;quia cuivis aditus per virtutem patetad honorem aclimpceriipar- tem. Ac videri poflit huinfcemodi ftatus minis efe periculolus, quam vel dquexgara, quia plebs plane eftimperita;vel povagy/e,quia unus homo multis eft obnoxius erroribus. Interim , ut preclaré Al- cibiades 8 Auguítus dixeresboni elt civis, prefentem ftatum tueri, eumque mutatum nolle, Nam etíi alius fortaffe melior; melins ta- «men, non optimá uti, quám receptá immutare.Cuius ratio eft,quód, ut plantis, fic legibus,ad figendas radices longo opus cft tempotre; planeque,ut plantarum, fi crebró transferas, Ge legum, fi crebró mu- tes, vis atque robur deperit. Adde, quod non omri populo idem_ -convenit imperium: eoque alia aliis forma reétiús commitratur. A- fraticissfine dubio,regia rectiús adhibetur. At plerique Septentrio- _nales populi, quia libertatem magis fpirant, fue meliús libertati committuntuar. Ex quorundam ctiam fententia,magna imperia me- -liús regio,minima meliús a populo reguntur : mediocribus autem, prelertim fi lua norintfortiter tueri,8z aliena non a matum maximé convenitimpetium>. Ho»rete hodieutuntur Helvetiisdermrgaria Veneti,uevesyia Bri- tanni,6 Galli. Singula autem hecimperii genera videre olim fui apud Romanos: pMoveextew quidem lub regibus; dessoxgarias. lub confulibus, 8 Senatusante tribunitiam poteltatem ; 3yuoxealíav ve- r9,cúm tribuni maximé vigerent. Quod li Grecos confideremus, ppetant, opti- more ulurparunt Arhenienfes,derserparia Lacede monii> povde- xiav Macedones. ApudPerlas,interfeétis Magis , dquorgarios lau- dabatOtanes, (qui Tuítino Oftanes;) dergureartas commendabat” Megabyzus; poargyias patrocinium fufcipiebat Darius. Vide des his orationes fingulorum apud Herodotum. Atque hac de genere Deliberativo. Quod fi quid hicdefar, idin N egoriali ftatu a perfe- quen ul. EF Car. a Cab.o. 3 +45 a Horat. z . , . . landesinterdum ab Oratore afferuntur ad perfonarum vituperarió? 'nem : quomodo in Verrinis laudantur Sicilia, ac Syracule. AÑ -porio adducunturz. Nam neque deiis feparatim in publico c cr -dicifolet: neque admifcentur caullis forenfibus,aut publicis conf _exftrui, quá ea quoque comprehendantur > quorum traétatio nom id tam laté apud Philofophos patere , ut non fadta modo compré terum diftributioni medicinam feciíle videamur ; quippe ht » ¿ “INSTITUT. ORATORIAR: : (ub perlonis compleéteretur: quod profedtó Credat Iudens Apeht Non ego 4. Certé aliud vel Emporius cos. docebit, qui non mod mutorum animantium, [ed plantaram quoque, fimiliumque tradtr tionem, negat ad Oratorem pertinere_,. Verba cius adícribam. MM fontes,inquit, germina, CG flumina , Co arbores , € armenta dicere , iucmi" da quidem, fed parum ampla materia ef? , <> foro, cui preparamur, aliena. UM quo cám femper nobís, aut reprebendenda, aut laudanda perfona fit, id agere di de bemus, ut eius ufum exercitatione capíamrss. Neque hinc reété colligas pariiure faétorum rerumque laudem plane a Rhetoribus preterió potuiíle 7. Nam éc perfonza faétis laudantur, $2 multarum reruM difpar ratio eftarmentorum, germinum, aliorumque » que ab Emé tationibus. 00 | z 'Difcuffimus nebulas, quas quidam affundere conati veterú dife butioni. Proximum eft, ut, quó dis omnis precidatur vitiliciganél” anía, oftendamus , ex hácipía diftributione polle diftributionenz tam ad Oratorem pertinet,quam ad Poétam,aut Sophiftam. Quip' ¿pe hautalio opus eft> quamut primi generis laudem elle dicamu% tum eam), que propric perfonaram elt; cuiufmodi apud IfocHA tem eltlaus Euagorz,Helenz, Buliridis:: tum illam , que ell q al -perfonarum; velut equi, leonis, canis, píittaci, fimiliumguer Hec li placet divilio, fecundi ordinis erunt faéta, h. e. aiones que Anobis proficifcuntur : tertio yeró ordini fubjicientur fubltant «tie omnes, preteranimatas;3 ó accidentia, preter actiones: qué duo genera rerum vocabulo fignarelicet: quamquam non ignore hendat, fed perfonas quoque, 8 quafi perfonas , h. e. mutaanimal tia, aliaque, que perlonarum inftar tradtantúr, uti infra commol! ftrabimus. de a Verúm noh deeruntfortallean, quibus truncam ac debilem Y quoque divifionem elle mendolam, quod faétorum laudem ftatual diftinéti a reliquis ordinis,contrá quam 4 fapiendi dicendique M giítro fadtum in diftributione, quam ex eo paullo anté apponcll mus. Quamobrem ) ut hos quoque ab erroris diverticulo in ve ral .-. dor aro: 49) tatis viam reducamus: duplicem ponimus rationem confiderandi facta. Nam longe alia ratio eft, cum ab iis laudantur perfonz ; quod cúm fir, fimpliciac nudá fadtorum commemoratione opus * elt.: alía vero, cúmipía laudantur fadta; quamad rem requiruntur argumenta Somderxlra. Si priori modo confideremus > ad primum pertinebunt divifionis membrum_+. Nam íi princeps quifpiam nihil peníihabeat,quin omnibus modis exforbeat fubditorú languinem, “ac provincias veétigalibus exenteret; idipílum >, utut fadti it, ad perfonz tamen vituperationem pertinet; cúm perlonza geftis benis, mali(que, tollantur,aut vituperentur,. 'Atque hac caufla eft, cur. Ariftotelesin divilione fuá preterieritdemonttrationem faétorum_. “At difparratio elt, cúm tota oratio in eo confumitur, ut oftendat, -quam preclarum atque utile it faétumo Nam in huinfcemodi Ora» tor propric non perlonanrásbi proponit, fed faétum: quod $ pro- bum elle poteft, licerabimprobo proficifcatur; € improbum, licet a.probo fiat”. Quippe, quemadmodum una hirundonon facit- ver; ita nequeuna aétio probum aut improbun facit". Quare, juxta hanc confiderationem, non tam perfonis,quám rebus, faéta fubjici -debent: aut, fi anguítiús rei vocabulo uti vifum,diftinéti ea faciemus ordinis5 cui merito, aut poltremum afhignabimus locum», antinter, .perfonas ac resinteriettumo. Nam cúm in faétis femper perfona -concurratcum re,que a perfoná proficifcitur: cltin iis,ut Cicero- nem loqui Nonius voluit,samborum quafi ciinus. ¿Et hec de párti- «bus generis Demonltrativi,tum pro Ariftotele, ac Fabio; tum pro Tullio,atque aliis, diéta funto. ; o IV. ÁRGUMENTUM DEMONSTRATIVI GENERIS PROPRIUM ESSE AB HONESTO. ÉT,QUOMO- D/OP1 CMD ITRA € AER AS GUMENTA hujus generisducuntur ab honeíto : ut quod «de Afinis fit generis imberamx3 , quemadmodum fupra dicebamús. At, inquit Fabiuslib.111.cap: 1v, an in laudando , > vituperando, non habemus utilitatis > equitatis rationem? Sanie habemus, Fabi y e- rúmid cum-fit, utilitas 8 <quiras aimuntur alinnde , quo refe- rantur ad honeftatem, ut finem primarium... Alter quoque ev ellen-"* dus nobis hoc loco. ferupulus,qui animos quorundam inlidet. Non videnturils argumenta omnia peti ab honefto ; quía agil, fontes, Po . . ¿ pS > x «Le -aliaqueinanimata, abhoneftate <ommendari nequeant; cúm-in ca Sie e ; G non “ ae 59 ANS TITO RA TORA LA Re . non cadat virtus. Verúm non ultra, puto, pertendent homines ¡liz ubi cogitarint > in dis quoque pole reétum [peétari ufum > quodad honeftatem pertinet. Atque id'magis elucebit ex illis,que lubjiciam, Siquidem,honeftum aliquid elle, probamus trifariam 5 vel quia 4 - virtus, vel quía virtutis caulla,yel quia effetum. Quare, cúm ingens . firpropolitionum in hoc genere fylva; trestamen he fine hosted ra a generaá- «y 4. Quicquid virtus eltsid honeltumsac laudabile eft. Quod virtus lifima, y tem efficit,id elt in laudabilibus. Quod virtutis efeétum eft, idinz rebus honeltisnumeratur.De virtute, ciulque [peciebus,agit Aríltote bir dif: lib.1.Rher.cap.xx1x b. Caufle virtutum, vel virtutes cfhciunt dia- Dan. . ' noéticas, vel cehicas. Que dianoéticas efficiunt,ca vel interna (unto Barb. fed. yel externa. cat ae Po: Jecundio Extra A polt Deum Oprt.Max. lunt, primo exemplum; (vt E -maiorum, fi fintnobiles; live aljorum virorum preftantium, G 04 2D. 9» 'ignobiles:deinde bona educatio $e inflitutio, quia verifimile et, i dia abircin mores: tertió divicia, que inftrumenta funt ad eruditios. nem confequendamo +. el +2 INTERNA velinanimo [unt,velin COrpore_;. .— | In animo luntingenium,memoria, indultria. ex quibus induftrid - multúm- quoque finenatúre dotibus pollet 5 ut yel liquet exemplo Superiani Ifauri; qui licet naturátardus, $e trigelimum etatisannun egrefíus foret', antequam animum ad difej plinas liberales adjicerel; labore tamen improbo lummam eruditionem $e infigne elt nome confecutus, téfte Eunapio de vitis.Sophiftarum£. + E In corpore funtrobur, fanitas,agilitas, 62 pulchritudo. Et hec de. caulflis virtutum dianoéticarum.. ' a 3 - Virtutem moralem eficiunt tria; natura , queincipit; doftrina ya que dirigit; confuctudo,que perficit” +. : E - Effecta virturam Íuntres preclaré geftes item virtutú fienazvelub coronz, trophea, cicatrices, a 3 Ñ Y. Dz Mono AMPLIEICAND 1 UN. GENERE Wee 3 QDÍEMO NT RATA mo ij 15% ia + R £.c1rPuum. generis JndernS infrumentum el amplifc A A catio; uti in Deliberativo exemplum > in Juridiciali enthyme? csp.y. MA quemadmodum fuprac quoque diximus.. Modiautem am dust Pplificandi Ariltotelid funt otto. Quos exponaminferiús, cm de y vela. dif. £itorum demonítratione agetur. Nunc prinicipem corum adferté pa. A -fiuffeces y z E - 78 - ¿e A acá LoInD ER. $1 fuffecerit. Efbille, fiqua lans unins fit propria. Ut quod apud Gre - cosjuti Plinius feribit lib. y11, Cap-X115 ana feminarura tn oral «vo Lampedo Lacedemonia reperitur, que regis flia, regis uxor, regis mater fuit. Aipud Romanos fimile contigitin Agrippina : quam imperatore ge- nitam, Jororem eins > que rerum potitís fa contugem , E mtatrem n2/Je, (eribit Tacitusinx11. Annal. quí unicum jd excmplum imibi ap- - pela. Porto, ad amplificandum,licet in hoc genere irdocdrgv, live di- grellionibus uti. Fithoc tranfeundoa thefiad hypothefin, cab hy- pothekli ad thelin: ut, fi eloquentialaudanda fit > extolli potericTul- lius; Se, fi Ariftides eftcommendandus», licer commemoórare laudes juftitiz. Ita Hocrates in Helenes encomio plura haber sréecega a, quam teya b. Nam quód argumentum natura fuá fterile foret; ma- gnam orationis partem confumitinreprehenfioneSophiftarum,lau- -datione Thefei, exculatione Paridis,aclaude pulchritudinis. Item, in laudatione Buliridis (quod argumentum quia elt eydoZos e, ed Buliridemállaudatum appellat Virgilins d;) multus eftin celebratio- ne Acgypti, quam regni fedem delegerat. Gorgias guoque, li Achil- les ci laudandus eflet,prinsó laudabat Pelea parrem,inde Acacuma- vum,hincloyemproayum ideoyue dicebat , nunquaméibi deelle orationem;utait Ariftor.lib.111.Cap.xxV1 1. —"VL De RATIONE LAUDANDI, VEL GENTIUM DEO0s), VEL VerRuUMm Deum IsraAE_LIs. A TQuE hec diéta int generatim de naturá caufle Demonítra- tive. Verúm operepretiumme faéturum puto > fiquoques defcendam ad traétationem fpecialem partiam eius; quandoquidem non uno tradtantur modo perlonz, faéta,res. Ac primo occurrunt” loci peculiares laudi perfonarum; quos nonabsre fuerit exemplis aliquotilluftrare, quo fuccurratur iciunz $ aride eorum meditatio- ni, qui fe primúm in traétatione huius generis apud Rhetores ac Scholaíticos exercent-. Perfonarum appellarione comprehenduntur Deus > angdlus» homo. ! » A : > . . . _ j > Rationemlaudandi D E o s,iuxta impiam natioñum pietatem_», paucis defcribunt Balicarnaflenúis traétatu al mame: $ Fabius lib. 11 1. Cap. 1x. Fufiús veró Menanderlib. 1. de gen. demonftr. Cap. 1X. 8% feptem fequentibus : itemi cap.xvI11. Quamquamid G 2 non + acts rel accedañt. b dere. cadmirá- ¿le. d 3 Georz. ER de 0 E EA DIAS ; - od E ; y « - cur poftea ad laudationem Deorum rediret,caulix nihil erac. Arqué cap. cx11,8 tribus feqq. 4 - quam Olympica, live de prima Dei cognitione, infcripi, In qué multa preclare dicantur de Deo, e intelligentiis. Exordium tament _Sedíubindein eo peccare hunc fcriprorem, etiam Photius, vira8 a 72atura 01MNCI Bexcedens RALUYAIM. b ab uno, five ad unan NALUYAIM. Í Callimachi, Proclisaliorum: tub Ariftidis hymnusin lovem ; ¡rem tas» in eternitate beatitudo. Preterca lauderár cius in creando fapif $2. cINstITuT. ORATORIAR: .. non 4 Menandro confcriptum,fed ab alio puto adieétum. Nam cum de Diis dixifletatque inde ad regionum, urbium»aliorumque loco: rum laudationem tranfiifler; camque non ubertim minús tractallet hi yeteres.E iunioribus autem adi Scaligerum de re poéricá lib. 11+ Exemplo veró erunt, tum pocétarum hymni,ut Homeri,Orphek orationes cinídem in Mincrvam, Neptunum, Bacchum, Herculem» e Serapim. Exllat 8 infignis Maximi Tyrii oratio de Deo. EtiaMe vide Dionis Chryfoltomi orationem xxxv1> que infcribitur B á ryfthenitica : ubi multa (cite differit de mundi opifice; item cami S longius , % piétins eft, quám gravi adeo argumento conveniarÍ cris iudicii, obfervayit, quo loco de Dionis Corinthiacá iudicium2 promit”. e a ño At qui veré volet verum laudare Deum, is contemtis defpre? tifque nugalibus gentium de Diis tommentationibus, Scripturam tanquam Thefcium filam,fequatur:quá duce argumenta divine lau: dis petat,partim ab adiunétis Dei, partim ab cffeétis.Eltenim De di» regia O: Queis a. In hac predicetur maieftas , in maieltare zrermió entia,in gubernando providentia, in defendendis probís bonitas» ferendis malis leniras, in iiídem frangendis fortitudo , in punien iuftitia,, atque ita in ceteris. E e A Horum omnium tam illuftria habemus teltimonia in Scripturióa prefertimin Davidis 82 afiorum hymniss utnullum adeo infelici elleingenii putem, cuiin hoc argumento deelle poffit oratio. Prt% fertim, li vel leviter delibare ctiam yoler, que apud Philonem24 Dionylium, Nazianzenum, Bafilium, aliofque, luculenté adeó de codem perfcripta lunt argumento. : | oe pi VIL Quomopo ANGELI LAUDENTUR:. F "Tia mangelipertinent ad divina, cúm vox ea fitex illis, qué vocantur q” ¿vo5,9 are9s lay Ovesw b. Laudantur hi.a quatoL precipue rebus. - TEN . va Primino ESE de 357 Primúm ab 0/g, Íivenatura incorporea,ac materizx expette, un-. de Jpiritus dicantar,cúm ad Hebr.cap.1,tum Píal.c1v.ubiB. Augu- ftinús: Queris,inquit,nomen buius natura? Jpiritus ef.. Eáple decaullia : Philofophis vocantur inteligentiz, forme vel fubftantiz ab firatte. Neque obítat, quod corporcá formá vifi fuerunt. Nam corporail-- la non erant unita ¿enwdos, Led ea pro tempore geltarunt-. Atqueab hac formá affumtá diéti videntur Cherubini. Nam capb fimilitudinis eft particula, Se rabja adolefcentem Chaldaice fignificat,tefte R.Da- vid. Suntigiturangeli media natura, inter fpiritum increatum at- que infinitum, qui Deus dicitur,6c animas humanas, que non funt- aliquid omnimodis perfeétum,contrá quam inangelis fit. Namha per le fublftunt, unde 6% perfone yocantur ab Auguíftino,Enchiridio ad Laurentium Cap.XV 111. Deinde laudantur ab nature adiunétis. Nam, five intelletum_, relpicias, elt in ¡is adumbrata quedam omnilcientiz divine fimili- tudo,quá veram á falfo,bonum á malo, difcernunt. Seu [peétes vo-: luntatem $ afetum iuftiflimi lunt $ lanétifimi; ut qui bonume. femperampleétantur. Seu confideres potentiam atque agilitatem> arguunt cam primogenitiin Aegypto occifi, 8 tot millia interfeéta in exetcitu Senacheribi. De potentia quoque teftis Paulusin priori ad Theflal.1.7+. Deagilitate autem Ela.v 1.6. - | AA Tertio loco corum laus petitur ab officioyunde dicuntur rv ale darse item eye atque Hebreis malachim.Eftyveró ofthciúhoc triplex. nempe>partim erga Deum: quod elt, tum celebratio numi- nis, tum executio mandatorum eius : ut docetPlaltes Plocrir. verf, > 20. 21.partim erga pios: ut qui non lolum peenitentia corum gau- > deant; fed etiam cuftodiañt eos, 8 poft vitam hanc in corlos transfe- runt: ut conftaré Plal.xcr. 1.8 ad Heb:r. 14. partim etiam adver=:> (us malos: erga quos Deus indicia fua perangelos exercet.ut difci- E mus ex Plal.xxxv.5.6.8 2.Reg x1x.35.8 Ela.xxxv11.36.Ab hoc ardoreiniudiciis Dei exequendis Serapbim, h. e. ardentes, vocantur «Ela. vi; ubi Deusinducitur, ut iudex iratas. Ut minús verifimilis fit corum fententia,qui ita putant nuncuparia flagranti amore erga Deum. Eo , : : IV-Denig; laudantur a felicitgte ac gloria:quein fumma cú Deo - voliov?e condiítit: utquiintelleótumac voluntaté in Deo fentper eS: £ gant,inque co acquieícant: unde dicuntur femper videre faciem patris : celeftis a. Gloria verd plane eft (piritualis ac cosleftis: [ic tamenz>'a Matrh utaliqua cius fit diftinétio: uride alii Deóvos; alii averomaes, alii io S E : G 3 ye E qe y a0vuid.1. e Met, 5 3 cd ; el tgzcias vocantur ab.A poftolo ab Colo(lenf. 1. 16. citen _Laétantius, Nemefus, alii, -ferimus. Huiuímodi feries fit, quis laudes Catonis Prifci [1vé " Romanz fcriptores tradiderunt; utauétor et A gellius lib. 1. X111. Simili ratione ea > a quibus bonum Imperatorem alla : » ¿ INSTITUTE ORATORIAR. VII Quomono HOMO UNIVERSE LAUDETUR E angelo latis. Homo vel universe fpeétatur, vel fingulati AL quam perfonam dicimus. Homo universe laudatur fecunda capita Logica defcriptionis..Sed precipue in-confiderationem vé niunt hectria. E - I. ¡Aunimaimmortalis, ac perennis, eiufque tres principes facur tates,intelleétus,voluntas, memoria; in quo multi yeterum mill tudinem cum trinuno Deo ftatuerunt-. A II. Corporis elegantia, ac prellantia; in quo illud peculiareho mini, quód Natura, five Deus, prona ==> cum a Jpeétent animalia cetera terram, Os homini fublime dedit, celumá tueri : E lufJit, Y erettos ad fidera tollere vultus. 3 111. Harmoniailla, quá fubltantiz difparesuna fpiritualis, co poralis altera, in unam confociantur $c confpirant formam five (pé Hzc de homine uixós. Pleniús verd hoc argumentum traétaril IX. DE DUPLICI SERIE IN LAUD:A- COGSTIONE:PERSONL, JA teglioss perlonz duplex fervatur ordo; naturalis , yel rut A cialis. | S 3 SeriesARTIFICIAL IS Elt,(ut de hoc primo dicamus) cub non feryato temporis ordine , ominia ad certa genera fen capita E Y Maioris,.quiab optimá cenfura adminiftratione Cenforii cogW men adeptus eft, ad tria referat capitaz quod optimas fuerir Señ tor» Optimus Orator ,. optimus Imperator; tefte Plinio lib. y cap. xxv11. aut fi laudes P, Craffi Muciani referat ad hec qui que clogia ; quod effer ditiffimus > quód nobilifimas, quod Y quentiflimus, quód Iurjfconfultiffimus, quod Pontifex Max. qUe quinque cum habuifle > recum bonarum maxima, plerique hiftoB bes mus.» reéte 4 Cicerone in Maniliana > ut Pompeium lauder , 19% | - 3 run 5) Lin Ems E $59 túntur ad Ícientiam rei militaris, ad yircutem ad auctoritatém > $ ad felicitatem. quam 6 iplam quanti yeteresfecerint, oftendit il- lud Q, CurtiiRufi elogium de Alexandro Magno : Fatendum , in- Quit, e/b, cm plurimam virtuti debuerit , plus debuiffe fortune; quam folus omuium mortalium in poteftatem babuit. Idem denique ordo lit, fi lau- des alicuius referamus ad bona animi ,corporis, externaque > que parúm apte appellant fortune bona, ut cap. antecedenti oftendi- mus. Meritó autem adiunguntar quoque bona corporis y. 6e-exter- na: nam, utinibi dicebamus, ad beatitudinem non fuficicfolus ani- mi cultus. Vide fapientiflimo Thaleti mortalium ¡lle feliciffimus dicebatur, ¿my [Bue gs A mel im + dul Laridd- TG 4. Autor Lacrtius in Thalete_. Non tamen par horum digni- aQui cor-; tas: fed, ut Critolaus preeclare dicebat, (1 in alcterá libre lance cunéta pore /a- corporis externaque ponantur bona, inalterá autem vistus; illa, quá pS virtus continetur, tantum propendebir , ut maria terralque depri- E : ; : ES cuples,A- mat”. Ita Cicerolib.v.Tule- Queít. Nempe animi bona fola fun simo ve- folida, 62, ut Satyricus bait, $ ro bene. Propter quefas /ít genua incerare Deorum, E inftitutus Unde Socrates apud Xenophontem dicit eos, quid Diisuxorem_> a Opes,aut potentiam rogant, perinde facere >.ac fi peterent> ut Íibi 750.4 sar. - aleam ludere, aut proelium commirrereticeat, quarum rerum exitus 1. luntincerti. Adiungenda tamen funt bóna corporis , $ externas - quia in eorum ufu prudentiaeluce—. 0 E | "NATURAL1Ss vero ferieselt, in quá hiftoriz ac temporis fer- vatur ordo : atque hunc Hocrates fequiturinlandatione Euagorz. Diftribuitur autem in quinque partes, ante nativitatem , in nativi- tate,in vitayin morte, 8 polt mortem_. Nií, brevitatis caufsá, di- videre malisin tria tempora; idquod vitam anteceffit; illud quo quis vixit 80 Íi nature concellerit, quod mortem hominis elt confe- * cutum._. - Virgilius triplex hoc tempus invivente etiam adhibet; fed ordi- - neinverlo. Aitenimin oratione Acnez ad Didonem;primo ratio=--" ne medii temporis; Ds Ofolainfandos Trote miferata labores! : “Inde rationeprimi; | E === Que te tamdata tulerunt:* _Secula? qué tanti talem genuere PAM Denique ratione ultimi; ii ES + Lnfició dui fia gurrent» dema montibas umbie: Lu | AS uflrá= 66 INSTITUT. ORATORIAR.- , Lu ftrabunt convexa, polus dum fidera pafet: *. Semperbonossuomeng tuum, laudesg mancbunt. “X. De LAUDATIONE AB AUGURIIS ANTE NAT VITATEM, LTIPRACIPUE A PATRIA. Y qn primo tempore confideranda-funt patria , familia, Se augl > -Aoraculaque, liqua nativitatem antecelferin-. Ita cm Aya «In fomnio vidillet, ex filiz naturalibus vitem enatam , que palmi bus totam Aliam obumbraret; arioli refponderunt , nafcituri nef tis Cyri magnitudinem portendi. Auétores huiulce rei Herodo! lib. 1. luftinuslib. 1. Tertullianus lib. deanima, arque alii. APOl _nisPythii de Pythagora necdum nato oraculum, vide apud Jamb -Chum lib.1. cap.11. ES . A Patria veró $e parentes cur commemorentur, indicat B. Amb fius libro de Virginibus primo: Zn laudationibus folet patria pré Cari, € parentes, ut in commemoratione auétoris, fucceJJoris dignitas ext 2D | returo 3 Patri autem nomineintelligo, tum natale folúm:, tum und? riundi fumus; ac fortafle etiam,ubi din commodé vixerimus. 4D autem laudamus bifariam. Si eailluftris fuerit,hocipíum in Land 4 + 42. ponitur. Nonignoravitid divinus Poéta,cúm aita; a Multa vivi Virtrus animo > multusá recurfat Gentisbhonos. E 3 "bNeposin Et certesefle aliquid (plendorem patrie, docet nos Mencfth Po Jphicr. * filius Iphicratis, Imperatoris Athenienfis, $: Tarfe, Coti T 0 a 7 um Regis filiw; quí» cúm. interrogatus efflet, utrum parent O Ci E maioris faceret» matrem reípondit; ac, ceteris admirantibuss a Coti ef tionem hanc aflignavit; qudd pater, ducendo Threiflam,quantl E, pa - Coryis: in fefuit, Thracem genuiflet; mater, nubendo Athenienf, AD e as ehquá nienfemo A A ; ee Diogenes quoque Laéttius c ex Ariftoxeni variá hiftorié - cinMyjo- fert, Mylonem illum, quem ab A polline hominum omnium faP' E nis vica, Gllimum fuillc iudicatum, fcripíit Hipponax, eo nomine habitW! PEO, ignobilem, quod ex vico obícúro natus elTet: atque inde eriam P : S venifle, ut, que cius elfent, Piliftrato tyranno 4 plerifque acer rentur. o sia : 38 Idem confirmatur eleganti Themiftoclis dilo. quod a Plal e : commemoratur in primo de Rep. 8 exinde ab Origene Libro" . ES - COL la contra Cellum a, his verbis: O 9 2v ag ró Tiara Eee prO o O e lp: A e 37 Alov rá Ospuigona di dabogre y fono den TÍ seg Tales cu de E idte 105 0 vd oLor dr ANQOT) AIN de Y EU TU nn vos ATLAS > Bey 0An Edd din onuomiras) dxixoey Som ely a[O- Oepigonates) 10) deÓvIG>> 07 cuveCanero ar aregs mo erdodoy Q y eres 07m) Ox dv ¿yw ZEeA01G> dy, ¿ros dry ar: Eme 08, AVG) EUA O ES dy Oe: pigoxAis. Que lic tranftulit Hefchelius: Apud Platonem Seriphius qui- dam, Themi/ftocli,celeberrimo imperator , claritatem exprobrans > quaft non _fuáptevirtute partams fed quod patria ¿Uli contigifJet urbs totius'Grecienobilif- fima; audiit d non ingrato Themifioele, € agnofcente,patriam quoque fobi com- tuli/Je aliquid ad gloriam; Nec ego, fé Seriphins fui/Jem, tam celebris evafg/Jer: veo 2 Pag.23 nec, Gtibi Atbene patria contigifJet, fuif)es Themiftocles.. Idem refert Plu- tarchus in Apophthegmatis. Ex his liquet, patriz etiam nobilita- zemad gloriam conferre. Nempe duplex elt nobilitas; una publica, altera privata. lla eft loci, ubi nati famous, puta civitatis,aut regio- nis: hec vero familiz eft, ac maiorumo. XI. Qué INEUNDA SIT RATIO IN LAUDANDO> , SI PATRIA SIT>VEL OBSCURA, VEL ETIAM INFAMIS» T fiquis patriá natus fuericignobili; dicemus, enm > cum Vlyf- [e Homerico, loci natalis obícuritatem , virtutis fue radiis il-. lnftráfle. Ovid. v11-.Met.fab.1:- ---- Non illa loco, nec origine gentís Clara, fed arte fuit. Etlib. 1x.fab.x11: Proxima Gno/ftaco nam quondam Pheftsa regns Progenuit tellus ignotum nomine Ligdum, Inzenuá de plebe virum: nec cenfus in ¿llo Nobilitate fua mator; fed vita, fidefque Inculpata fuit. Claudianus lib. 1 1. de laud. Srilic. , - Meritum, nunquam cunabula querí, s) Et qualis, non unde fa tus. ¿ Huc facit,quod Agelilaus b,cúm ei puero choragusin ludis gymni- cis locum tribuiflet minús honoratum > paruerit quidem; at dixe- ri, Bene equidem fe rem habere: oftenfurum enim fe, non loca viris» fed viroslocis honorem conciliare. Et Ariftoteles e cuidam a! glorian- y b Plutar- chus 12 Lacon. cLaértits lib.s. q AN GTA TUE OR ATSTA Ro 3 glorianti, quód magne urbis civis effet, refpondiffe dicitur, g rán sl co mordr, da de ms ejes TUTCIV Os AELOS Est» Noli. hoc confiderare ;, hs E > utrdm preclará patriá dignas fis, co ¿ A , Quod ki patria fitinfamis,contenti erimus gentem referre,civital | -precteritá: quod li civitas luculenta, pagus infamis, fola civitas mer morabitur. Prioris fuerit exemplum , quód 1 Reg. 1, Live potiús Sam.1x.1.2, Saul laudaturá formá, 8 ftaturá;genus ctiam refertaró civitas mibilominus reticetur : nempe infamis ftupro> quod Leyitf SE o uxoribi fuerat perpella; ur conftar ex hiftoriá Tudicum Cap-X1 x.VO | ctiamanegabimus,referresubi quis natus fir. 1d in Septimio Sevet Pertinace (quem Lepti, A fiice civitato file oriúndum, ex Sparir no 6 Eutropio difcimus) fecit Aufonius,cúm fcripíit: 4 Punica origo ¿li fed qui virtute probaret, E E Non obftare locum, cm vales ingentum. 33 > os Alterum quoque Septimium Severum , itidem Ponum , fed ant 2 Bar- quiorem hoc,ac fortalfle a huius proayum, laudaturus Sratius Papi CA > Dl YT 0% £ - 222 niusin 1v.Sylv.ait: 4 annal, ads a , > a AS, Tene 1n remotis Syrtibas avia BN ; Leptis creavir Etaliquanto polt: AR Non fermo Penas, non habits tibi, Externanon mens; Italus, Italus Sec. A Et certé Abderitis nihil ftupidius.unde Martialis lib.x, epigr.xxvi HE Abderitane pectora plebis babes. E Et Tatianus ¿ESugoroyo vocat hominem tantúm nugas blaterante _Ettamen Democritus,Phyficus acutiflimus, Abderita fuit,teftesi y teralios, Pomponio Mela. Quare devo rete luyenalis lib. 1v. (1.4 z o Cults prudentía monférat, , , e o Spamos polfe iros, magna exempla daturos, e 0 Pervecumán patria, craf]og fub abre, nafti. 38 0 Maftris quoque hac de relocus apud Appulciumin Apologiá, O inter alia inquit: Apud focordiffimos Scytbas, Anacharfis Sapiens natus efhi z pud Atbenienfos catos, Meletides fatuns. Omnino vide,que pluribus: ) ae bi de patriá idem difleritradyeríus eos, k quibus Seminumida, Se AN 7 migetulus vocabátur,. NN 0, Ed 2 XI. QuomMODO LAUDEMUR A SPLENDORE NATALIUM- E : S EquiTur GENUS> per quod intelligo parentes,ayos,afines. AY 9 ? his itidem commendamus bifariam. Nam hi genus fuerir Incul' AS LY : S ' « 2) ; z 1 PES O q A a EA s9 tum atque illuftre: laudabimns a fplendore natalium , ac maiorum_> geltis? que veré funt aeurta KEnTris 0 IL ydagov d. Reéte Philofophus 2 Aurell, Stagirites b, Elxos Cerriss ávoy cmo de Esalidvwy. Verifimile eft,preftantio- 2 Pinda- res ac meliores efJe eos,qui cx melioribus. Ac vates Venulinus £> Fortes cre= 7 des antur fortibus > bonis. Et, li verumeft,quod Simonides fenlit.cum_> Teese. qui beaté vult vivereznatum efle debere parriá gloriosá, (quod E b 4/3. iplum ab Euripide fcriptura fuille, teftatur Plutarchus d,) multó e- Polis. quidem magis parentum requiratur claritudo, ut quis undecungues des bcatus videri poltir. Nam communibus preftantincommunia, un” y o cum Tertulliano loquar: patria autem, five Athenz, five Koma;,cum ys0/2h, multis communis eft: at his illifye parentibus naram ele, cum mul- 2 tis commune non elt. llud quoque natalium claritudinem com-. mendat,quód ex donis externis folúm hoc eripi non pofic”. Hinc Mithridates oratione generose fupplici ita Eunonem affatur apud Tacitumin x11.Annal. Mitbridates,terrá marique Romanis per tot an - nos quefitus, ponte adfum. Vterezut voles, prole magni Achemenis : quod mibi: Jolum boftes non abflulerunt. Adde,quód plurimum ad benevolentiam facit majorum yirtus.Itaque Proclussut in yitá eius feribit Marinus, * potiffimúm amabat Archiadam,ciufque cognatos,quod 4 Plutarcho Philofopho genus ducerent—. a ; | XIII. RarIiO0O LAUDANDI EOS>.QUIBOS GE- ta NUS OBTIGIT OBSCURUM. g”yV on fiquis obícuro gmnino genere natus lit» locum haber ¡0% Minutii Felicis e: Omues pari forte nafcimur > fola virtute di- cinoña.. Jtinguimur. Etcerté, num femine principes mundiús eniti partum> 9. folent , quam egeftate prefflé? Num minúsin palatiis regum par- tus ablui debet, quám paupereintugurio? Quarenon ab ortu no- bilitas arceflenda: fed, ur Velleius ait f, Optimus quifque nobiliJimus. f lib.z. Quod etiam agnofcit Phalariss five alius fub cius nominc, epift.cxx: Eyd > pia eúuera, decrlal oda me Y da arar, uo lw. Koi fuorr ev oo dr aro galos, 2 Cardin) rior ciar» 49 td Pa bis dada, aros re ¿ari 19 E TAO TY durfuir Ge. Ego cóplectar... dero unam novi nobilitatem, virtutem; alía vero omnia, fortune dona. AC ft- enomnia, > +3 pofib> ut ex malis naftatur bonus » imo regibus, atque adeo omnibus ho- que ile. minibus gencrofior ;- atquemb ex boris gignatur malas , to feip/o> ab 108% 1ectiJJumo quoque: ¿enobilior. Nimirum noltra non (unt»genus » pecu- AAA nix, 2, 28 Aya, domo iutreeg loza, ut Epiéterus h ait. Que ctiam pudo AL. Seneca mens fui. Ipíum audiamus epift.x11V: Nun facit no- cap... y YH 2 bilem, bi A quod ante nos fuit , noffrumest. Animes facit nobilem: cui, ex que 5 ns m9) el Al vos, > toy ; Bs ar MTS LR AMO. O rad re ros sara Ego Tas, dl uvnót 60 “ InNsTITUT, ORATORIAR: A] bilem, atriumplenum fumofis imaginibus. nemo in noftram gloriam vixlk eunque conditione > Supra fortunam licet Jurgere. Idem, velalius, Here 1- le Fur. Y =-=- Qui genus landat fuum, A Aliena laudat. | be a0vid —- Nihiletiam pervulgatius illo Vly/Mis, in certamine cum Ajace a Met. 13. Et gemas, (> proavos, (7 que non fecimas 1pf, 7 Vixeanoftra voco. bfa.s.. Cuigeminum illud Iuyenalis 2: ----miférum eft aliene incumbere fuma, Ne collapfa rnant fubduéti teéta columnss. a Quare > figeneris laus magis aliena eft, folaque virus noftra des ci deber; quis ambigat , quin verifimum fit illud Solonis eftas capud Um E , E Anujon. Pulcbrius multo,parari,quám creari nobilem. 38 dpro De- Dicerequoque liceat, aliquem (Ciceronis d'utor verbis) familiaWo v0taro: — abiectam, (> obfcuram, e tenebris in lucem Vocá/Je: live, virtute enm preluxii E Je matoribus, ut auétor dd demyegoz in Sallaftium orationis (quam cinfíne Budzuse ctiam Ciceroni tribuit) iplum de fe loquentem inducit € Prior. aM- Ceronem; fed parúm Ciceroniano loquendi genere» cúm preluce? ia fit, ante aliquem lucere; coque pofteri maioribus prelucere, nor - ni durifimá yocis abufione dici pollint. A Quin maioris eft yirtutis argumentum, fiquis , obícuro loco na tus, ad lummam nominis claritatem pervenerit”.Qua de re lic Oré f pag.22. genes diflerit libro 1. f contra Cellum: Av9odrors os cuy Ecmerdl : 23 TIEM ma aro 2 tdo 2 tvdozor, xy mo dvoua airel Mac 8 fic corri- my RO ¿rar oi oyels iy ar egorá % DE aya Tulrive ora, aro ral 5 E dvabeshoulvor, y underroy dverdcy els rodó E YE * 2 merels us) rseroudas re ¿rod ¿ova o TOY yw vo, € cc al ar dol TAG, % JevE0doy ¿uQarisy IA» cies uón 0A4> TA dba My dra El art xós 8 hoevuastoy de rw, ao dev UN ase pejadobuñ, qe) pue As ICAA CAY TEgyuoa > Y Exgca muiincian ce enel edyna Que fic tranítulit Horíchelius: Hominibms enim multim confert genus AN ¡Nujtrem famam , C claritatem nomints; quando parentes eorum potentes precellentes fuerint, € amplis facultatibus prediti, ad excolendum in niam flic. tum patria magna, O nobilí. Quando vero aliguis, omnia > bens bs contraria, potefe € tot obflaculís ad claritátem emergere , ( commo Ñ E 0/4 : - za RE AIE BE Rule 61 dere lus fama multitadinis animos > aC per totim orbem diverks rumoribus de fe flrepentem celebris fieri: annon merito demireris naturam butufimodi , ut generofam dr magnificam, tantáque confidenti2 verfantem in negotiis arduis? - Propterca Hannibalem fic loquentem inducit Lucianus in mortuo- rom dialogis: Dyui 5 Ea pda ze ¿melva LElgs vos, 0001 mo pende ¿E Dexós 0vTeS) Guess did uta meo encar, de aros duda lv alba os, € ds d otavres deoís. Eos vero maximo laude dignos ato , qui > cam prins nulo fuerint loco, magni tamen evaferunt, per fe potentiam confecuti, - imperio digni funt iudicati. Hác commendandi ratione agendum> efletin laudatione Iphicratis 3 qui, cúm furoris crederetur filius a, a Suidas, Ob virtutem > 82 rei militaris peritiam, faétus eft Athenienfum Im- $ 4%: perator ; nde, Harmodio ci ob generis ignobiliratem convicia in- plas gerente, Meum, inquit, gens a me incípit; tuumin tedefímitb. Era in Imper.. veró Harmodius hic prifci illius Harmodii abnepos), quí cum A- Apophth. riftogitone Hipparchi (quamquam aliter totá hác de re Thucydi- c lib.6. des £) tyrannidem convellit: unde Se honori ejus,in conviviis fco- Vide de lium d, quod Harmodii dicebatur melos , canebatur ; quod inte- o grum refertur in quinétodecimo Athenzi, ac lucem accipit ab ;;z 70, Leopardolib. x11.cap. v111. Idem ille Iphicrates dicebat, ut Mesrfins virtute quiíque preftarer, ita nobilifimum elle, Nam ne Harmo- in Pifi- ES dium quidem) és Ariltogitonem, nobiles priús fuifle, quám quid a. | preclari delignarant-. Eiuldemillud erat, fe eo maiorem cum Har- done modio, atque Ariftogitone, habere cognationem > quam iplumil- ¿y 38 Achars lum>guicum contenderet, quo fua, quam illius fadtaspropiús ad eo- ¿> Vefp. «tum gloriam accederent-. Ñ Agathocles, Siciliz rex, figulo eft patre natus;' tefte Juftino lib. xx11. 6% Plutarcho in Apophth. Notum deeo Aufonii epi- gramma e. e epigr. : : ses j Epropria Prolemeus Ctiam, ¿P xa0 com eudquoviser o Carat, ut de es fortana co Lucianus 2 (cribit, acá quo fucceflores omnes diéti funt Prole- interreges mel, natus elt e milite gregario » nomine Lago : unde Lagzam felicifi- luventutem, pro Aegyptia pofuit Lucanus in x. Sane Lagi filium> os fuiffe, Strabo in v11,ac Grecorum alii, prodidere; uno Paulanider- E ecptoz quiin Atticis refert, matrem cius, ret,gravidam fuifle e re Prolemeum_. De Arlace etiam, Syncellús,fcriptit,ta rilimile it, obícuri priufquam Lago nube> ge Philippo,Amynte filio; indequenatum_o hgegas : e. trabere quem Georgias monachus, Tarafii patriarcho 1b Arsa- xew bh q xo 33m $ Tlcprar Noluétpts 3 MAgis ve- iaa : s fuille parentibus natum: ut, de quo ne illud ,,- E Fegl. 3 quidem gymna- —brarefolitus Antonius. Ita Suetoniusin virá eius, 8zauétor E pifto: : e lx ad O ttavium, Ciceroni allcripte. 8 EYHD = PR > . . *Lá ate latinos quoque patre armentario natus in Thracia > fenarus él A fat, xo. de Petrum Viétorium lib.xx.Var.Leét.cap.xy1.Demofthenis ver | me Disille adverfis genitns, fatog finifiro, matibus. Quem pater,ardentís majJee fuligine lippus, 6 fervos '£cimnon Lo minús mirandum de origine multorum doétriná preftantiume tambi, cu- Valerius e, 8 Suidas teltantarí tum ex Ariftophane oftendit Turné? vebrmo bus lib.Adverl.xv.cap.111.Philochorus tamen,apud Mofchopulu% e FCA en Ol 08 19) E có rr, dompo Entry fc. quo de loco vÉ », 6. InsTITUT. ORATORIAR. 3 quidem fueritcompertum,Scytháne forerjan Baétrianus; ut Stra indicat libro x 1. Imo á fuftino quoque, cúmincerte cum origini fuifle fcribit, tum patriam > tum parentes ignari > dubium non elb Elt verd hic Arfaces ille, 4 quo itidem Arfacide diéti funt, quic 1 queadregni faftigium in Parthia funt eveéti : utdocent Strabo lib xv> Iuftinus lib.xL 1, Marcellinus lib.xx1 11, Servius in y1.Aen., 1 a imThee- doriis lib. 1x.cap.111,8% glof[x Grecolat.Philoxoni. 4 tero,ité- — Etiam Augultus Cafar, qui Scipfe Auguíti nomen fuccefforibus a inál- eranfmilit,patre avoque natus elt argentatio, ut nonnulli yoluereóó b Je E proavumautem habuir libertinum , eumque funariam exercente cin pro- live reltionem: avus maternus piftor fuitAricia: que «ill; expro* d 6.1. militum confeníu faétus elt Romanorum imperator. Notum etiafi Noét. Att. de humili genere Maximini >, Pupieni, Aureliani, Valentis, alí Cap. 205 0 : ee : E ebi3.0. 4; PM dubitáan Yu de'Soctate,qui, utipfe apud Platonem 4 agnofcit,ac difertimo o ed (cribunt Lacreius, Valerios Maximus 2, 8 Theon e, natus elt S €, AL us, 7 . - z8 y 7 ” = UN dicendum phronifco patre,marmorario,% Phenarete matre, obítetrice. Eu fitsdubiro pidis matrem vendidille olera,cúm Theopompus apud A gellium bh TM . . . o. qe . . a he f . . dl mn? a in vitá Euripidis,cam nobilem fui/le adíerit. Aelchinis mater ty 9l.3..c.4, Pariftria fuit, ut feribit Lucianusin fomnio. Demofthenes Or Orat.' als sQave, ignobilitatem ei objiciens. inter alia ait: e Somgáv d' 0 opirCdas. k apud patrem cultellos vendidifle, ait Valerius Max. g+ Cort paapd! Plutar- ' yocaturab Aelchine hb. Hinc luvenalis í: E 4 m oficina 4 carbones E forcipibus, eladiofá parante maguam > Ineude, 6 luteo Vulcano, ad Rhetora mifit. 33 habuit, Non tamen ita appellatus eft,quod ¡ple artem hanc exercerer,utl HE Íimuare videtur Satyricus; (nam,uti Theopom pusk memoriz pi ciil exoy- lit eratis xedd 209000 doy 1) fed quia, ut Plutarchus ait, ¿07% centes. — eA0 oe peépast, ÍeAss moros A ap TER Tras mynempe Ge rabNO 308 O ES eS “LIBER I. O de 6 ES divo a; ut Ícribit Demofthenes ipfeorat. xo Ardoz. Eddemque ratio- 3 triginta ne ctiam Ciceronis pater, quia ex familiis fulloniam exercentibus aus queftum faceret, fullo audivit: quemadmodum hoc nomen con- viciiloco Tullio objicit Q, Fufius,vel poriús Fuftus Calenus, in ¿dá : maledicá oratione, que eftapud Dionem lib.xLy1. Huiuímodi ex- emplorum ampla fe offererfeges in omni pene hiftoria.. Unde hec pauca decerpíimus,partim quidem,ut ne exempla cos deficiant > qui necdum diffudére animum per omne Ícriptorum genus: partim vero, ut obícuris orti natalibusinde intelligant , ad homores ac nominis decus,viam cfle preclulam nemini. Inprimisauté hc in oratione locum habent>quando metus eltsnequid-humilitas generis de landi- bus deterar. Ac tum ridere etiam liceat Rhctorum difciplinam, qué , iubent, (ur B.Hieronymi ¿verbis potiflimúm utar) ab avis, atadis, d epifiola go omniretronobilitate,ornare,quem laudant , ut ramoruin Jerilitatero radix ad Deme- ; So PONS ¡ade de - fecunda compenfet,crquod in fíuétu non tencas, mtreris in trunco. o da A E virginitas: XIV. De LAUDE EORUM> QUORUM. te, GENUS EST INFAME: O > a z NS a ¿ STE c folúm laudari merentur > quibus obícuri funt natales; fed: etiam, quibus genus eft infame. Nam, non femper e ma- | lis nafci malos , oftendunt Ezechiase , 6 lofias d) optimi reges: clibgo * Quorum parentes, Achaz, 87 Amon, reges fuere deterrimi.. Qua- Reg. 61% re difpiciendum > quomodo in laudationibus traétare corum ge- d lb. 4. nus conveniar—. Gemina aútem eius ratio occurrit. Nam fi vul- K%:42%-- - go ignotum fit, parentes masorefque improbos fui/le: fatius ar- a : bitror, rem hanc preterire » nullá inicdtá mentione. Sinidno- tius fueritin vulgus, quám ut fine tacito auditorum convicio omit- ti: queat: commode tum divina extolletur benignitas. que neque 4 fe Ipernit fegregarqueimproborum liberos, nili, ut in patrimonia, ficin parentum quoque vitia fuccedants Etiam dicetur, eá revel Ha maximé oftendi alicuius virtutem, quod nec improbum parentum> As :exemplum de ftatú eum fuo labefecerit.. Tra Chryfoftomus ferm.de a lacob 82 Elau e: Parentes Abrabe impii erant, Co idololatre > (o harbaris «Tom. 1. >. magis barkari. Scio co egos Cr propserca laudo iuflum > quod tales paréntes pag 237. > babens > talis ipfe faétus fit. Etenim valde rarum co admirabile est, ex edir.Bel- agrefti radicedulcem fruétum produci. Ab non accufandi fúnt ob paren- ler. , tum malitiam fIli5 pie viventess. fed ut admirabiles kabendi> e0 quid, cim «pietatem a parentibus mon acceperint » nec habuerint qui mánu duceret, quefe Y Nx 1 z 5 a o sInstiTuT. ORATORIAR:/ 3 3 quajfí 5n. eremo: OE ánvio euntes , diam > que incelam fert, inventre pot > rint. Non igitur crimen ese , babere patrem impium ; fed imitar tris impietatem: O crimen est maximum » non quod babens parentes probos; fed quodilorum non agimus curam, Ex non offerimas omnta, q ab es babemus, ut ab impietate fuá cos ernamus. Hec autem dixi, ne Ha beris > dileéte > chm audis, quid Abrabam impium patrem babuerit. Mal e Timotbens impium patrem fortitus fuit: filius enim Indee mulieris erá fidelis matris; patris autem gentilis. Quid enim pater elus manferis 10 in pictate y o non fueritconverfas; manifeflum eft exhoc. Laudans po << pe Timotbei fidem Paulus frc dicit: Que babitavit im avia tua Losde, UE ce matre tua Eunice : confido antemquide inte. Nufquam hic patris M men legitur. Et quare? Quia in tmpretate perfeverans > non erat dignt ; qui cum filio numeraretur . At Apoftolos malos babui/]e parentes > ce nifeflavie Chriflus , com dixit: Siego in Beelzebub eicio demonta , JE cc liú veftri in quo eiiciunt?2 propter hoc ¡pff erunt indices veftri. Seduec tl bet hoc > neque offendat . Nam cx bocdiftimas > quod non uature, fed ) a luntatis est, vitium, (> virtus. Enimbero fi nature efJet, omnino mali o los parerent » E boni bonos. Sed quia electionis > voluntatós eft, prob pia vel improbum e/Jes iccirco fepe mealis patribus boni filii, 7 ignadis filiss a bi patres funt, ut non nature > fed voluntati, femper ¿a imputemus. Ha hn nus Chryfolftomus, quem.ed, quod locus ellet longior , Latine o im loquentem induximus. Exemplis veró ab eo allaris poflis e alnd.c.11. addere, quod lephthe meretricis erat a filius. Hiftoriz quog 3 profane fuggerent nobis multos virtute preltantes ; fedinfami pere ortos; feu parentes, vel maiores, id aliquo turparint facinol feu vite conditione >. Prioris generis exemplum eft in majorib -Demofthenis, li Gytonem [peétemus > ayum Demofthenis maté : num: quippequi Ponti oppidum, quod Athenienfium erat, hol bus tradidetit, 3 poftilla , inimicis hanc rem obieétantibus > Seythiam profcétas (it, 87, duétá inibiuxorebarbará , ex cá ge rit Cleobulam , Demofthenis Peeanienfis coniugem > Demofth oratoris matrem : uti plutibus commemorat Suidas. Quin $ - narchus, unus e decem oratoribus Grecix , oratione de Harp2 - pecuniis, que etiamnum exftat > Demofthenem iccirco vocat im : : rum Scytham; 6 Aefchines hanc rem ci orat. all aeyress O exprobrat: ut é orat. contra Crefiphontem, quá cadem > que SU : das,refert,ut oltendat, Demofthenem ab avo materno hoftem Raj exftitifle_,. | za Atalterius generis, quod vite conditioneinfame Í1t, exemplió t e : LIRA 6$ elt Critheis, que furtivo amore gravidá faéta, Homerum peperit” apud amnem Mellamsunde enm Melle filium Arnobius 4nominat: —velinxta aliosh , Meletem , unde ee primo Meleligenes appellatus fuit.Nec diíplicet,co filium efe fuminis nuncupatum,quia in vulgi- vagaW encre elt confluges quedam:unde tales e conventitiis parribus natos dixit Plautus Ciftellariá c. Sane € Gnathena merctrix, cóm ab antafio milite vocata eflet lacas, quelivit, an non icnominaret”, quod duo in (e Auvii confluerent. Refpexit fimul duorum amatorum nomina, Lyci,8< Elcutherii: quorum prius plurium eft fuviorú no- men:polterius autem fluminis prope Mycenas. Refert ex Ariltode- mo Athenzus in x111.Al1i,quia Homerus incerto patre natus erat, iccirco,utyab Ariftotele fcriprum fuiffe,auttor eft Plurarchus,credi- derunt,eum fuille flium demonis cuiuldam,ex corum numero > qui cum Mulis verfari folent. Eadem ratio fuerit Herculis,de cuius na-, talibus yel e Plauti Amphitryone res nota eft. Imo (ut fabulofa cft antiquitas)Charon Lamplacenus, Athenzo tefte, prodidit, poculum apud Laced=monios oftendi,quod Iupiter,in Amphitryonem com- mutarus, donáratAlemenz.Sed de Love fiétum»>ad tegendos natales. ¡Credo,intelligendas aliquis magni nominis moechus: quales hodic. gue multi in aulis fuperfunt humani Joves»aut Vcioves potius. Ca-- terúm»quia Hercules (purius fuifler,inde eft, quód,ut E ribit Arhe- hwxus d, paraliti five epulones Athenisin Herculano templo, cui no- men Cynofarges, ex lege quotannis unum e fpuriis, [fpuriorúmve li- beris,inordinem fum cooptarent; qui fiiure vocatus non obtem- peraret, facerdos de co adiudicum concilium refercbat. Ab cádera caufsá eft.quod omnes probro leéti, facris gentilitiis a ceteris legre- «ges»:in Cynofarge rem divinam faciebant 5 ut difcimus € Plutarchi Themiftocle,8z ¿golkxó,ivemgue Demofthene contra Ariftocratem. Par quoque ratio Themiftoclis, quem Threfsá fuiíle meretriculá alib.a. b Plutar. lib.deHe- MCFO, cact.1, fc.1. dlib.é. natum, autores funt Athenzus, $ Suidas. Aliitamen, eam € Caria fuille, dicunt: uri Phanias, telte Plutarcho.Imó Halicarnafli, que. precipua Cariz erat civitas,natum fuiffe,2 Neanthe traditum efteut idem Plutarchus refert. Atque hanc etiam fententiam fequitur Ne- posin Themiftoclis vitá.Nempe eo nothus habitus eftutidem Plu- tarchus cenfet,quia matre natus eller peregriná,ac»Solonis Ícito,no* thi omnes vocarentur,qui e matre peregriná,non cive Artici,ellent fufcepti.Dilpar vero ratioTimothci, Athenienfium imperatoris; que —Vlpianus rhetor male Cononis patrem facit;quandoquidem, ut ce- “teridocent [criptores,Cononis»fed ex muliere queftuarió, filius fit: ' I | quod r A ES, * ERAS EA 0 a ZElian. ignoro,quod proditur a de admirabili draconis amore erga puellal lib.6. . 1dumeam) tempore Herodis: tamen de dracone genitum ele AÑ divinarí Itidem,ad occultandam ignominiam natalium Acnex,fnxerc, Y as Phrygum,filiam elle diceret:ut eftin hymno Homerico d. Romi -inVene- quefratris Remi,cognomen [ciatur:ut fpiflus fit error Varronis 4h 66 INSTITUT. ORATORIAR: y quod cús ei quidarm probro vertifler, dixiffe ajunt; maximam q! ja le matri habere gratiam , per quam Coñonis audiret filius,ur ACM neus S Suidas teftantur. Etiam Alexander Magnus Ípurius ful e tusignominiz velandz gratiá, lovis le Hammonis filium didticadi qui fortalfe fuit magus > ferpentis imagine Olympiadem deludeM - «quemadmodum Iofephus Gorionides refert; qui 8 antiquis le y étoribus tuétur. Sané ex dracone genttum elle Alexandrum , Mi torum opinio fuit-Vt conftat ex Livio lib.xxxy1.Curtio lib... v,% v111,6 x. Plutarchoin Alexandro. Gellio lib. vrr. cap. 1- Lucia dialogo Diogenis S%Alexandri, Iuftino lib.x 1 .Solino cap.xv.Vi CO rein Galerio Arment.Sidonio carm.11.verf.cxx1écc. Sed, cum) To ¡e Hif. A- xandrum,non magis verum eft,quamA mphiflam file natu E pente,in quem fe converterit Apollo,quó cum Dryope rem habciór == utex primo Nicandri refert Antonius Liberalisfab.xxx 11. auto pionem elle ex dracone natum: quod á compluribus traditum olif uti docet Agellius lib.y11.cap.yr.aut Auguítum,de quo idem val creditum efle,ait Sidonius carm.11, quemadmodum $ hociplum* orerm 0 Afelepiadem in Jeoñ0zauhcoss d fcriplifle, auttor eft Tranquillió commen- nerem venifle ad Anchiflen, amore cius captum que le Otrei, cAuguf etiam, ut Aufonius quoque innuit epigr. xx11, non fine próbro X a US efercbat;qui,credo,perfonatus MES d hymno les,aut lacerdos Martis, erat. Quare haut mirum, quod neg; ciusa rem. fimplici horum nomine adduétus, ut Valerius Probus (criptumi quit, pntavit veteres Romanos unicum duntaxat nomen habuillé quem multi fuere cá in re fecuti. Adulterio quoque natus Arcull Rex Britanniz veriflimus,ac fortifflimus:ne quis Áétum putera O -fredo Monemuthení; licet multa fabulola hiltoriz cios irrepler quod 3: fatetur Toannes Lelandus, affertione adverfus, non mo Polydorum Virgilium,fed criam Guilielmum Parvum,fiye Neub genfem:cui lane hoc minús habendum fidei, quod 8iple fabulas MH paucas hiltoriz (uz Anglice interferit.Et quis nefcit, Gnilhelmué Conquelftorem, unde Angliz reges » illegítimo fuifle thoro natuf aut quem fugit, Hifpaniz,ac Luítraniz reges, ab nothis defcendi ir om Quid quod, tefte Didymo e , olim neutiquam fucrirignominiol AA . » y . : í UE O E E A E vulgo; fed ut cenfeo corrigi oportere: Oúro 1 Odegouduo cn iridw- 281 4 cis ue O damn es Teodosio: ifque adeo , quódobnoxium erat a InPlan- _torruptioni,non mole creverat, fedín divinam abieratnaturam. Atque hoc aras iplum illoftrat eo,quód dixerat Plato,corpora divina efle divería “ab E lis, que funt animis circumfuía: unde colligit Eunapius, videri pol- »a est CS Alypium inanimam immigráflo, qua, tanquam 4 Deo, detine. ¿%orer, retur poflidereturque. Quamobrem verúm non videtur, quod Ári- us Er100% JUE - ftoteles in Nicomachiis [cripíit, rob rem dy usyides dra. Sane in mov. antiqui lapidis epigrammate legas : A C 2 . fa fui tsdiné 12 arguEs de SES ii e . ; : magnitt- Quodque divinus poéta dixerat de apibus : dine efe Ingentes animos angufioin pectore verfant ; Pofitam: idem hominibus aptare licear. Vti 8 forme hominum accommo- dare poflimus,quod Libanius ait de aulá Senarus > $ uegaan ¿Qs an d¿,nonmagna quidem, fedpulcra, : : Vituperare ctiam ab utráque licet flaturá ; inprimis»(i ludicra fi” materics. Nam Í1 quis fueritlongus,, ftultorum cam ftaturam dice- mus, Sanc Ariftophani y£yas, Catullo longassaccipiuntur pro homi- ne bardo ac bliteo: quá dere etiam quarto agam libro. Sin aliquis fit exiguus > hinc malirici arguere poterimus. Certé aurco feculo, quo probitas vigebat,eminens ac prolixa erat hominum ftatura;que cum virtute paullatim decrevit. Hinc Iuyenalis far.xy: Incipiunt torquere domejtica feditione p : - Tela:nec bunc lapidem,qualez tr Turnús, 0 Añax, Vel quo Tydides percu/Jit pondere coxam 4: Aenca: fed quem daleant emittere dextre: | Llrs difimiles, Co nofkrotemporenato. Nam genus boc vivo am decreftebat Homers. Terra malos homines nunc educat,atque pufilos. Atque hanc fententiam firmant, que de heroicorum cadavyerum., magnitúdine adducit Phlegon Trallianus libro de Mirabilibus : ¡tem € iunioribus Hieronymus Magius in Milcellancis: ut mittamo eL ELLOS « | Quomodo autem:occurri iis.debeat, qui aliquem ob brevicu- lam vituperant ffaturam > Nazianzenus docebit epiítola crv. Eltea ad Nicobulum , qui uxori luz Gorgonix., e Gregorii fororenata, exprobrabat ftaturam exi guamioynio> ER 4 oda s eS XX. Quéx ma e . o A RA A AN A : LE InsTI1TUT, ORATORIAR. 3 a cap.73- erabs aJJuetis invente Nercnis , Or imperatores formá ac decore corpors Ñ DSicA- mosefhvulgt) comparantibus. Sané vulgi canflá ctiam Auguítus, (ich theness ¡ny ejus vitá alt Tranquillus a, calceamentis ufus altiufirlis, ut procem mocat quamerat, Videretur. > : E 3 E E Atiis, quí exiguz funt ftaturz, fayet diétum Capheliz b cibicim AR Apophthe qui > cúm difcipulum reprehendillet tibias intentiús inflantem,4 AREA gmaris didit pleclarc,cón 14 peydAw To Ev xetluov eN” dy Td EU TO ue ya Cab : dd tor Atheneús lib» x1v.philolophantium in conviviis. Vfurpavib E eidemin APO hthegma Demofthenes > qui, utapud Stobcum dlegimus, % " Pyrrho — ovuluds yo Sua y ajos pu uéga Pomar, ¿Qu e ¿vo puéga el ¿su 700) el EL peto peéga e5 Eodemque ulum Zenonem, (cribit Laértius. Sed €z HyB AN a cúm Agamemnonem reprafentatu tus, in primores fe pedum digll O aid fuftulifler ; repreb enfusefta Pylade preceptore, (eo , quo auctol : lib.9.cap. inprimis pantomimorum ars copirf,) or, inquiebat, uaxpor, e pe) 21 CA- qéis g: iple verd 4 populo iufus idem faltare canticum, expre y e RS meditabundum 5 nihil magis ratus magno duci convenire , quel Pe “ pro omnibus cogitare. Áuto! Macrob. lib. 11. Sarurnal. cap. MÍ Asbenei Hippomachus quoque,nobilisalipta,cúm videret,maximum qué lib.8.cap. que inprimis commendari, ut pugilem a naturá faétum: Reól 3 inquit, fentiretis, fi corona ex alto quodam loco auferenda elltl caonin ] j magaita "=> A : ; dinefira Dembaliz archicpifcopus, in apophth. q q ¿rei boni- Quin exigua ftatura facicinterdum ad admirationem. Notúl nec enim parum ifteidonens foret. Refertinter alios Arfenius, Mi 8 ide illad Homericum Iliad. E: Tvdevs m1 uixgos po ¿ls d ¿tus cms al 10608 2 Hinc Fabius lib,111.cap.1X. Interim confert admirationi mul TALE MA» a y . a * 4 Y .. A 0 0 qmitudo. Cliaminfirmitas 3 utcum idem Tydea parvum > fed belatorem dicit fille? dferm.4- pogta Ithyphallicus: Vilior Tydeas, que, Jiquid credís Homero, E Y, ecimvi- > Ingeniopugnax, corpore parbus erat. . Ne dilo ine- Ac Homeri exemplo Statius Papinius primo Thebaidos a mOYA COLEX Totofqueinfufaper arts 3 o PO0rema- Maior tn exiguo regnabatcorpore virtus, - —guawoce Item Menander Proteétor Byzantius » qui Agathi hiftoriz (ual , na . eos .t. . . . Y Pa [ubtexuir,Sapiram militem ait,corpore fuille Tydea; animo p 22, 8%i2), Tydea,quippe Herculi parem.Eunapius etiam>in vita lamblick | do tulit, Alypium, exercitatifimum Dialcéticum,fuiffe cor ufculo* gnum, id ed exiguo , ut paullo tantúm maius foret> quám cubitale, aut P) bonil, féd gmei; potuifleque> fiquis intuerctur, videri animam, aut (pirit - | pu Atqueimowpue pulcrum addit , quod apponam,non prout le : megan. ? El £ Zonaras lib,x. 9 longurs,non magnum te efficis. - : , RE ¡L; 1.B E K ie vulgo; fed ut cenfeo cor o E rigi Oportere: Oúro 1 O9iesuluoy ae imidw- 281 4 cis ut dad ds 7 od isio0y: ulque adeo , quódobnoxium erat a InPla- corruplioni,non mole creverat, fed ín divinam Aplumillaftrar eo,quód dixerat Plato,c lis,que funt animis circumfula: undec lc, Alypium inanimam immigrátle, 4 qua, tanquam 4 Deo, detine. ¿%rer, E rerur poflidercturque. Quamobrem verúm non videtur, quod Áti- er ed ítoteles in Nicomachiis [cripíit, rob AO dy uusyedes va. -Sane in noé antiqui lapidis cpigrammate legas : abieratnaturam. Atque hoc *?1424 YA ee poe (y Com- orpora divina elle divería ab a liAiOS olligit Eunapius, videri pol- ya es? b pulcher- . . : tsdiné in C orpore tn extguo res numeroja fui. | peaqmipi Quodque divinus poéta dixerat de apibus : dine effe Ingentes animos angufto in pectore verfant ; pofitam: idem hominibus aptarelicear. -Vti 8: forme hominum accommo- dare poflumus,quod Libanius ait de aula Senarus , 8 prEgoAn ÑO 0 An d¿ non magna quidem, fed pulcra, : : Vituperare ctiam ab utráque licet ftaturá ; inprimis, fi ludicra fit" materics. Nam Íi quis fueritlongus, ftultorum eam ftaturam dice- mus, Sané Ariftophani u£yas, Catullo longussaccipiuntur pro homi- ne bardo ac bliteo: quá de re etiam quarto agam libro. Sin aliquis fit exiguus > hinc malitici arguere poterimus. Certéaurco feculo, quo probitas vigebat,eminens ac prolixa erat hominum ftatura;quz £um yirtute paullatim decrevit. Hinc Iuvenalis La . Incipiunt torguere domejtica feditione ; : - Tela: nec bunc lapidem,qualeís > Turaús,d Añax, Velquo Tydides percuffit pondere coxam . - Aenca: fed quem aleant emistere dextre Lx difimiles,tonoftro temporenate. Nam genus boc vivo fam decrefeebat Homers. Terramalos bomines nunc educatratque pufillos. e hanc fententiam firmant, que de heroicorum cadaverum_, magnitúdine adducit Phlegon Trallianus libro de Mirabilibus : item € ¿unioribus Hieronymus Magius in Mifcellancis: ut mitram, Átqu "LE LLCIOS Quomodo autem:occurri iisdebeat, lam vituperant ftaturam > ad Nicobulum , qui uxo exprobrabat ftaturam exi qui aliquem ob brevicu- * Nazianzenus docebit epiítola crv. Eltea rifuze Gorgoniz., e Gregorii fororenatz, guamo. : DES dias e XL, UAM DA p " commodaté. Et Sappho apud Ovid. epift.ad Phaonem: J a:lib. 2» cap18, > e bpraro- gativas. A A Po pm AAA pi A — A A a A O A at e y, Has INSTITUT». ORATORIAR» , _quo de vide fummum virum, veterem condifcipulum noftrum, E cose in A da XX, QUAM INIRE IN'LAUDANDO VIAM POSSI- : MUS » SIQUIS FUERIT DEFORMIS.» Vo fiquid vitii manifeftarii offufcárit corporís honorem: W Qs preteribimus, vel dicemus, naturam vitium habitudinis,d0 tibus animicompensálle. Ira inquit Ariftoteles apud Atheneun lib.xv:T3s ¿di dusepes dvemmgolá Y Acge mguvomms. In dis, guia 4 fpeétu funt deformes, vitium hoc fupplet facultas dicendi ad perfuadendum 4 Si mibi difficile formam natura negavit; 3 Ingenio forma damna rependo mes. > Quod Sapphus iudicium de fe confirmant Maximi Tyrii verba - Y cum Sappho vocállet pulchram > fubiungit: ¿rw 35 ay rl ovopab” qaled Tlairov, De 7 degr TP uendvx9) Tol. rngo Era » pero: Y enim vocare eam amat Plato ob membrorum aptam compofttionem , quantuW vis exigua foret, acmigra. Lylander etiam erat exiguns , O claudus altil pede:tin vitá cius ait Nepos. Hue pertinent quoque Leonida vel lus fub perfoná Epiéteti: quo deceptus,eos Epiéteti iplius elle, tavit Gellius a: AÑAO> EziidrG> yevopla sn, ooh mess, Kau rrevilw Y eos, MONOS Adam. Servus Epiétetus mutilato corpore, d* Lrus Panperic dixiz ab charus ram fuperís, : Ac par propemodum lors feculo noftro fuit M. Antonii BonciaM ricum Puteanum,in confolatione Cecitatis. Tllud quoque argumento eft, quam neque ad laudem, nequeY tuperationem, forma pertineats quod luno apud Homerum, blaP diens Vulcano,cum xvdomdiwve five claudum appellat. Quodité Hector, Paridi convicians, pulcritudinem eius referre non yeretll Vide de his differentem Muretum undecimo Var.Leét.libro cap? Quin,ut inquit Arbiter, Raram facit mifturam cum fapientia forma. De cere quoque liceat, Deum fapientiffime noluille in unum confeó : omnia, ne homo nimio effet typho inflatus: interim grande ei fcelus, ob vitia, quibus Deus hominem infignivit , quempiam ride re, ac ludum facere: arque aded id facinus in clerico anathematé vindicari, LYy1 canone corum,qui Apoltolici dicuntur. Vel dié% mus, corporis aasovemualz b citó deflorelcere; unde Socrates fos mamappellabat cxigui temporis tyrannidem : nec ea periculi cie expe ¡ME «quoque, libro de cultu feminarum, ait, decorem nature, elle invita- Limzxr 1 | »3 expertía, cúm multi formá confpicui tandem cogantur dicere, eb” BDEAE TE ALADO pue diddeozs nos óntoday 4. Vtinam male peri/Jet forma, a Galenss gue me male perdidit. Quicum convenit illud Helene apud Euripi- 7 209 Tarda, dem by xao md usuxés e. Vnde 8 Theocritus,non Syracufimsille, b in pro- fed Chius,formam vocabat eburneum detrimentum: quia adípectu (og. Hel : : fol «quidem iucunda fit; fed multis multorum fiat malorum caufa. At- y cs ; , : : ulchril, queid egregie ctiam luyenalis nos docet latex: ao eñ -Seddetat optari faciem Lucretía, qualem : infelis 1pfa babuit. cuperet Rutile Virginea gibbum Accipere, atque fuam Rutile dare, filius autem Corporís egregit, miferos trepido/g parentes 'Semperbabet. Rara est adeo concordia forma, — Atque pudicitic. Quibus fimilia ibidem legas. Tertullianus - torem libidinis. Nec vane vaniflimus miles a pud Pliutum d, Nimia d Mil. ejemiferia,pulcrum efJe bominem nimss. glor.adt.t fe.1. XXI. In vIiTIO CORPORIS AD LAUDEM > VEL SOLATIUM> PERTINERE, QUOD ALIQUI MAGNI NOMINIS SI- MILITER FUERE AFFECTI: QUOD PARTICULA- tim oflenditur de cecis,unoculis, ennuchi,C claudrs. IcERE etiam pollumas, aliquem partem male affeétam cum ' Diis,aut viris clarifimisshabuille communem.Non hoc negle- xit doétorille nequitiacum, Ut-cuius itin fecundo de arte: Si petaefi, Veneri fomilis; fr fla va, Minerve.. Eadem igitur inftituenda ratio, Í1 quis facieimprobá, vel quis ca- cus,aut unoculus, aut eunuchus,aut claudus aut aliá quávis corporis labe infignitus. HMuftris de cecitate locus eft apud Tullium in y. Tuícul.quelt.ubi in cá nihil mali efe > ac fíne oculorum fenfu bea- tum quempiam elle polfe , oftendit exemplo Antipatri Cyrenaici, Appii, C.Druíi, Cn. Aufidii, Diodori Stoici, Afclepiadis Eretriaci Philofophi, Democriti, Homeri,% Tirefig auguris:qui,licet cercus, lolus fapereapud inferos dicitur,circumvolantibus ceteris,tanquam umbris. De Democrito vide fis Gellium lib.x.cap-xv11.Homerum veró cecum fuiíle , feribit 82 Herodotus,ac Plutarchus in Homeri vita, € Chriftodorus Thebanus lib. v. Ay%ady. Quin iplede le Ho- merusid teftatur hymno in Apollinem» Scio; Athenzum eaddubi- eli. +. tare de hymnorum auétore.Sed Paulaniam huic opponimus,qui tres veríus,tanquam Homericos,citat ex hymno in Cererem, qui hodie K 2 : non Fe -inChio diendus non eft Artemidorus,qui lib.1.0verpoxermedy vult, Homerul 14 ) InsTITUT, ORATORIA R» —nonexítat. Imó iplum, quem dixi, hymnum in Apollinem Home! quoque adiudicat graviflimus auétor Thucydides lib. 111.ne cum ainVir- Fulvio Urfino 4, 8% aliis nonnullis,interpretis Pindarici b auétoritW grtto cum e moveare, qui cum tribuit.Cynetho Chio raptodo ; de cuius cedl e tatenihil + quoquam fcriptum inyenimus. Eltvero is-yerfus,qui al 4 Es Y lato ad Y p ; Georg. 1. Ctor nobis fundulque huius rei el; binNem . '"TuQhos avnes veies Y Xic Evs TroY7meAocosy €. 3 od.2. Nec dubium,quin oétavo quoque Vlyllez fele depingarfub perfon Pi Demodoci cytharoedi , cuiaie bonum cum malo datum diyinitu zac autero DAM orbatum fuifle vilo, atinfignem fuifle arte muficá. Quare a faxofa — cecum tradi,quod,qui poémata fcribunt,multa egeant quiero:ideo? que 8: bonum fignificare , li Poéta fomniet,fe cecum elle. Fall á quoque Hefychius 1luftr. qui cecum ait diétum > quód non fintO culi ejus ullis viéti cupiditatibus; quod écapud Suidam eft. No ramen á nativitate luminibus captus fuir, (hoc qui puter, cum ommé bus fenfibus orbatum effe, air Vellcius lib. 11.) fed iam etate gral dis,five morbo,five fenio,inhoc incidir infortuniúm > ut oftendió Brodwus lib.v.cap.1x.Mifcel. At B. Hieronymus in Chronicis [có bir, virum doétifimum,DidymumAlexandrinum,preceptore fui etiam a quinéto natiyitatisanno fuille cecum. Vide eundem epilt ad Pammach.8 Oceanum, que incipit, Sobedule: item catalogo Y lultrium fcriptorum. De noftri etiam feculi homine ita Genebrardi. in Chronico ad an.clo loxy. Robertus Mancop,Scotus,a puero ceecus WE _que.ed in literz profecit,ut Tbeologiz dottor Rome creatus, Archiepiftopus Si z macanus, dende legatus a latere ia Hibernia freret.Item Franciícus Salin* Brugenfis,qui de Muficis Latine $ eleganter aded fcriplit, ut pal - mam preripuerit ceterissab oétavo etatis anno cecusfuir: nrapié dpag. 44, And: Schottum lego ad Procli Chreftomathiam d. Plura cacorul AS» illuftrium exempla fuggerer Claudianus Mamertus lib.1 11: de fla animx. Vide 8 orationem , qua fe iam cécum folatus Pafleradió item libellum elegantem 8 difertum Errici Puteani,quo con (ola cxcum Gripium, Geldrix cancellarium_. 8 A cecis venioad povoQhauss, quo non amoculos modo Latinió% cunt; led ctiam lu/tos,aut coclites. Ita Horatium in prelio alter a mififlc oculum, atque ex co coclitem diétum,ex quindto DionyiB* lic.difcere eft. Etiam Philippus Amynte, pater Alexandri M:, 8 AE tigonuss Hannibal ac Settorius,unoculi aaa teltatur Plurarcar initio vite Sertorii. Hinc de Hannibale luyenal.« at. x. . A AAA dE honoris.fufque ; Sn O ; : 6 tot [cripta ea confecuta, precipue duo Paullu libri Clandiani. : as a ad o A ? vr - CumGatala ducem portares bellua lufium.- po : Frigore in Alpibus alterá perdiderat oculum,ut poft Liviú,8z alios, prodit vetus Iuvenalis fcholiaftes. Quod veró mox [ubjicitidem,ful- minisiétu vilú perdidifTe,id oftendits-quám multa 4 malá manu huic interpreti fint adfuta.Philippum,quod lufcus foretspre ftudio laudis * deque tulifle,air Demotthenes. Atque id corum” fitmatr fententiam,qui pugnando aiunt oculum perdidiffe, chm Me- thonam,Magnefñz oppidum, obfideretr; uti lcribir Solinus Cap. XIW.' ócluftinus lib.vr 1. Ar Platarchus oculó privatum ait, cúm per 13- mam confpicerer Deum cum Olympiade concumbentem. Ser- torium etiam ifto corporis quali dehoneltamento letatuna fuiflestra- dit Salluftius: quod tamen ultra nature modum humane ele, exifli- mabar T.Caftrutius, nt elt apudAgellium lib.11.cap. xxy11.Can- dace quoque (id 4thiopum regine nomen eflesalibi diximus) plane »virilis animi femina,, altero erat oculo orbata; utauttor eft Strabo e ib.y11.E philofophisitidem únoculas fui Timo: uti Sc difcipulus cis, Diofcorides Cyprius: quemadmodum Laértios teftatur in vita: Timonis.. ; Neg; eunuchú celebraturodeficient tamis viros exciderit,ut elt apud Ammianú Marcellinú: fiveidPer= larum inventú eftyut Petronius in-Satyrico ait, 8% Stephanus in Emi- do.Utramq; verd Opinionem iunxit Claudianus primo in Eutropiú libro «De his tta Tacituslib.yr. Annal. Es proximus bis Aldus,ademta aero, dirilitatis. Non de/pectum 5d apud barbaros, ultroque potentiam babet. Ubi:- potiflimum refpicit Perías. Nam; da cos,ut audtor eft Plinins lib. XI11.Cap.IW> regnavere aliquando [padones : quos bagoas > vel bagoos vocabant. Vide Diodorum Sic.lib.xw11.8 Plutarchum in pofteriorj de fortuna Alexandri. Atq; idem confirmant 4 Thcophraftas, Ovi- b Vide dius, Aclianus. Cyrú etiá fpadones habuille coparbviaras c, audtor: A et Xenophon libro feptimo Kúps graud. quí Sc lb libri finé multa an eorú fidelitate Sz utilitate refert-Phileterus, qui Pergamenum con-: ;y plip, diditprincipatam, ennuchus fuit:ut, preeter-alios,tradit Lucianusin lió.x 3.caps Macrobiis. Eutropiú mitro,poftquam preclare ab eo gelta obícura- +- dr vit Imperatorú damnario, argumenta: five prima Semi-- Narfes.quoque , qui Francos devicit,acindomitos rs de Gothos,82 Mmviétum Totilam omnibus feré prochiis, Sz univerfo tan 4, . dem bello Íuperayir; non gracilis modó, ac puíillus erat; fed, quod c:corporis maxime miferum probrolumque hoftibus videbatirz cunuehas. cuftodes. Sacerdotes itidem yariis in locis non alii, quam enuuchi . ur ds K 3 Aegy- a AA ARA AA, AAA A AS — e Tr 228 bresrTITuT. ÓRATORIAR:.. y A cgyptii,quemadmodum ex Anaxandride Atheneus refert lib. y 11 item Diane Ephefiz,uteftapud Strabonem lib.x 1 v.Atque idem 0l Athenienfium Hierophantis prodit Hieronymus lib. 1. adverfus 10 vinianúm. Pluraque huius generis congeflit loannes Filefacus $ le ¿torum lib. 1.cap.x1. Vbi etiam exponit,quá mente Noc Eunuchf vocerur a Theophilolib.111.ad Autolycum. Nempe,quód poft dh - luvium opere abítinuerit maritali,ut eftapud Chryfoftomum homik xxx. in Genelin. Quamquam Hebreiid non tam continentux4 more faétum prodant, quám Chami carmine magico: alii autem2 utrumqueinficienturz 8, Adiluyio etiam liberos genuille, exi p" ment: ut robo a 0 ille Annii Beroíus lib. x1v» Nauclerus Y Chronicorum prologo,ité generat.x 1.6 xv 1) Caietanus comme tario in cap.1x.Genef.,Auguítinus Torniellus in Annalibus fuis £ ; plerique horum arbitrantur, unum € filiis iftis Mob preteritis fuill Tuifconem, Germanorum patentem. Sed repugnant hiíce omnibi' acap. 9. verba Molaica a: Tres if filii fune Noe, 4B HIS diffeminatum e Genef. — omne genus bominum. Wnde claré evincitur > five Noachus opera) abítinuerit maritali, indeq; enuchus diétus fir; five etiam liberos g nuerit: laltem ab tribus Noachi liberis, Moli memoratis, homi da omnesoriginem ducere. Fuere $e eunuchi eruditioncilluftres : dy quibus Savaro ad Sidonii lib.1.epilt.vr rr. o 8 : Ad claudos nunc accedamus. Qualisinter Deos Vulcanus ¿u4* butrima; guñess b: in hominibus Philoétetes. Unde Timocles Comicus deT% claudi- goedie utilitate differens , cúm cocos dixiflet folatium capere E cams. Qedipo, orbos ex Niobc, fubdite, z 3 es XX ws vigist; vo Didoxmamlw dez. A Athenaú FA 7 z initio lib. ESt claudus aliquis? Is Philoétetem videt. a 6, Stobeí Claudus quoquesut Paulanias d narrat, Medon fuit,Codri Regis 5 ferm.x33, lius, 82 primus Archon Athenienfium : cuius imperium cúm fraté it Nileus propterea negaret ferre le pofle, res delata eltad oraculut” dinirio Delphicum: quod Medonti adiudicavit imperium: caque res occa” lib.7. fuitmigrationis lonice,duce Nileo. Plutarchus [cribit, Agellau? ES Spartanorum regem, claudum fuifle. Nam Lacedemonii (inqui | Oxobus lib. 11 1.cap.11.) in difficillimo recam ftatu maluerunt E regem clandicare,quam regnum. Notum:ctiam>, Tyrigum ful le | claudum; qui éc ipíe Lacedemoniorum dux fuit , 82 Poéta pradl eTyrtao ut teftantur Strabo lib. y111. Diodorus Siculus lib. x1. £ %* bellico. YTuftinuslib.111. A peritiá cius bellicá proverbium ortum, Tvelé” for. rodepanare o»: quo utitur Plato lib. 11.de Legibus. Ob potlin: le ide? he Ey E DIE E OS ARS idem Plato Jem a vocat: 82 Horatins ¿ Homero fubdere nor du- 'a plan? bitayit. Vide Gyraldum [yntagm. de poét.Hadr. lun. Cent.1x, pro- a verb.xvy.Floridum Sabinum lib. 111 «Sublec.Leét.cap.xxx1x.Nec py, ptetereundus Imperator ¡lle Turcicus,qui corrupte Zamerlanes, cúm verumnomen lt Zimur Eenck: hoc elt, Timur claudus. Proprium enim nomen ci Timur: quod vocabulum Turcis,Perfifque, quando appel- lativum ell, ferrum fignificar: A vitio autem corporis eltcognomen._. Lenck, quod Períis notat claudum : ad quam ciuíce nominis interpre- tationem preire mihi memini amiciflimum in Leiderifi Academia collegam, lacobum Golium, ut aliarum Orientis linguartum, fic et- lam Turcicz,Perficeque,apprimis gharum.Coelius quoque Rhodi- ginuslib.111.x rV.cap.v.Antiq.Leét. alía refert claudorum virtu- te preftantium exempla.quibus fuperfedeo,neledtorem latias tenear. exemplorum_. ; : . XXI. RArio VITUPERANDI DEFORMES. A! li vituperamus, dicemus,monftrofam-corporis faciem, mon- ¿Aftrofiac pravi elle animiindicem.. Huc referillud Palladz lib. ¡3% dvd yias, tit. els guAgs. Xu Exts * yEv, tmb Y ados Elxovo Y ¿vads oy Quero duros toos. Tranftulit Th.Morus: : Clauda tibi mens est, ut pes: natura notafás- Exterior certas interioris babez. : Iccirco infaufti ominis ducebant, fi claudus quifpiam obviam fieret: utindicat Pliniuslib.xxvyrm.cap.ty. Vide 8: Heraldumin Martial. * epigr-LXxXV1. libri y 11. ubi etiam docet,non potuifle lacerdotes e- ligi mutilatos. Atqueut claudorum, ita eunuchorum quoq; occur- Lus erat infelix:de quo libro quarto dicemus. Multaque adveríus eu- nuchos ex antiquis diflerit Filefacus , loco, quem paullo anté indi- cavimus. Eft quoqueindeformes,ac vitiofi corporis homines,Mar- tialisillad lib.x11.epigr.11y: : Crine ruber,niger ore, brevís pede, lumine lefus. e _. Remmagnam prefias,Zoile, fi bonus es. : | Viétorini etiam eft, Zo diftorta membra virtivs cadere non potef?. Caflius - latrofo phifta Probl.1x 1. Ar TEATRO % gore; Om mis eoual ele mina Duma are ms Luis mecupalm. Quapropter ho- mines monfbrofa, ctiam defipiuns? Quod,que anime fumt,concinant cum bisque Sunt corporis; bautfecus abque ea,que funt corporis, confpirantcumillis, que ad f 7 animam Y LA INSTITUT. .ORATORIAR. 3 animam pertinent .Exato Terplithez apud Theophyl. Simocat. 4 rus? pia ridaruara,ramisy Loy z copados Urpéreras ya mccvocól Nature fm admirata fapientiam,que pefimo anime non concredidié ven / tem'corporás.. Xta quidem iudicant multi. Hinc Medeá apud Oyid1% y “¿Met fabils -. y : . co Sednon is dultus. inillo, Non ea nobilitas animo.efl,ea gratía forme, _ Vitimeam fraudem,meritig obliviamofiri.. Et Scylla in Ciri Maroniana: pr O Non equidem ex 5/00 Jperavi corpore pofje o Tale malum nafci: formá vel fidere fallor. Y Etfane non raró e corporis fignis conicótate eft-deanimi moribué Unde eft,quod Pythagoras difcipulorú ingenia explorabatex corpo” ris conftitutione:ut auctor eft,preter alios » Tamblichusin yitá dl cap»xv11. Ac lapientes Indorum idem fecerein deligendis uxoribt% ut Nicoftratus teftatar apud Srobeum ferm.CcLxxx1x. Szxpe tamen 0 añippol. imponit forma-Hinc Theleus de Hippolyto apud Senecam a: 18 ne A3.- :Obitafallax! abditos fenfus geris: ya verf915. Animi/á pulcram turpibus faciem indurs. : Necillepidum,quod de-Socrate Tullius commemorat libro de F% to: Quid: Socratem'nónne legimas quemadmodumnotárit Zopyrus phyfi mon,qui fe profitebatur hominum mores natura/G ex corporezoculis,vultw é te,pernoftere? ftupidum ejJe Socratem dixit,C> bardum,quod iugula concavaW haberet: obftruétas eas partes c> obturatas dicebat. Addidit ctiam, muli erofi ¿3 in quo Alcibiades cachinnum dicitur fufBuliJe. ¡ 3 XXI. De LAUDATIONE AB -ANIMI DOTIBUS. pu Eszs R1S laudes excipiuntlaudes animi. Loquor autel bnatn- NN ¿nuncdeiis folúm, quas nature potiús, quam induftriz de ram, con- MUS:Namaut lua cft bonitasterre, prinfquam fubigatur > feminag!* CA ie _€i mandentur: ita Sz bona quedam eftindoles animi, autequamó 223% colatur,. Unde Ari ¡bevir Politics: coi NaceDtá ftoteles lib. y 1 1.Polit.cap.x 111 «ait, tria els clib. WR vVitutem efliciant, pur, ¿0 0, Cabo b. Porro indolis hxcb% ax ue < dimaximo MÍtas proficifcitur abevquíz, feu bona corporistemperie; ac paro - idonenm, intelletum relpicit,partim voluntatem. In intelledu familiam Y ee e cit ingenium: cuius eximia eftin adultis virtus , pollein arena iD bria capere contilia: quomodo Thucydides e (cribit, Themifto quid feri Wileuegmsor daimaedidcey mue dto. Sed de animi doribus, ub oporteres, mus quidem le offertdicendicampus: verúm potiffima retul Lapeñt? ¡O E E E | 81 luperiús,cim hoc ipfo capite,tum antecedenti. Ettam benigna híc materics,ut ctiamin dicendo infantis triumpharc in eá poflitoratio. XXIIL. Quomono COMMENDEMUS A DIVITI1S. N2 TURAM lequitur ForTUNA : ad quam refer opesá paren- tibus aut maioribus teliétas. Sunt he vel cum imperio, vel private. Ab opibus privatis fee Alexi commendar Corydon: Delpectus tii fui, nee quis fom queris, Alexi : Quam dives pecorís nivel, quam laétis abundans. - Mille mes Siculis ervant ín montibusagnz. Lacmibi non eflate novum, non Frigore defit, Trifatiam autem hinc aliquem landamus. Nam oltendimus , Jfiba- buerit,bene bé ufúm: finonbabuerit, Japienter bis carmif)e: famiferit, mode- rate tuli/Jezut ait Cicero in fecundo de Oratore. Ac fapienter quidem lis carebit, amillas Ctiam moderate feret, qui, quod de genere Íupe- riús dicebamus,idem de opibus ftatuet: videlicet, cas dici noftras non polle. Vti documento eft Bias, qui, captá Priene, cúm nihil apor taret, aiebat tamen, Omnia a mega mecum porto. Nimirum- A . Nonest túnm, fortuna quod fecit tuum.. A Quod inter Publi Syri puiuEzs reponi videas 4 fummo viro, Lof. Scaligero. Sed claré Syro abiudicar, Lucilliogue uo tribuit Sene- Ca> epift. yr11. E “Nec gentiles modó ita lapuere: fed eadem ctiam mens fuit fan- : Etorum Patrrum.Vti B.Chryfoftomi homil.x 1.ad Timoth.cap.1W. PP 292 bubi pulcherrimé ait: Ehgva peovov ¿st UETRER) dom dy in ceriulo- edition po. m3 irlaida, 27 ¡UE eo Etoren- > Van 7 :) ma Y Y mo e ps 000) SETA > dar Cove» LRAOV > 294 Covras PAS Gs femsa: ATENTEY. EXA UOY OL ESTV HUETE CR 007 Luis EST amb uora > EAERPO- viliana. cul y Pidabporia caimm cms Mé) Te pay Est. mucoplo mlvuy aa E tros E » duero yerualo Au avoyre a Arcas de dNuweró ¿henuoruvlu Mudo read. pomor 5 pa aero AUTE, ws Emu vpay cuuvlus ¿y Cato OsuIviOis UOYAAS» a ex ARA ro Meyer e TO» E as rieles Goa: 2 rexliuele 3 E a Ame eos cgo, E deCmreia. ire yap or moy ue lar d luso eds ye” Jpate PUE Co ¿5 Adoro ms % LLO pudv da xl bed, y Equct ma S S 12m lo, aburra" g PP duros dv ago q Pro eu- > > $. Y E Ea > re A Vo sets Dor, mr $e, Cm E0H) Cien za 1870 Casonas, TETO A DES re Úaro > Aexreor plo. digerí pudvor olfiey Commme- Com PR AA S) > po A 17 A y AY cuwamndrudy. REN pudva Mg Exives aregs + Colw Tic. Eatantam lintaná noftra funt, queil > ic funt AN La JARIAUC Dremittere cante Studemas: que autem bic funt > non no- pos Jtra, fed viventium fun: »1m0 biventes Jepe derclinguunt. Ia folanofra funt, cz, de que Y ag misteodev eres Y» > 2 oder : e 203 As hai. InsTITUT. ORATORIAR:. - 3 que ab anima recte fiunt: eleemofyna feilicet, ac pia in pauperes miferatio. Y ro ¿fla dicuntur exteriora, etiam abip/s gentium feriptoribus: quippe > quel a tra nos fint : ea igiturno/lri turis faciamus» Negue'enim pofibile ef, ba p los : cunió acceptá » migrare; fedplane pofibile est, eleemofyná data proficifes MI EN vero ip/a etiam premittemus , ut mobisin eternis manfonibus taberna dd preparent. Pecunie enim apud Grxcos ab uf dicuntur, non quod. prop fint:imo 6 poJefficnes ipfoe ufus, non dominatio funt.. Dic enim, quejo, W la quelibet quos babuit dominos 2 quot itidem babitura est? Dicitur quod vulgo proverbium , db fapienter quidem. Neque enim omnino contem | E funt, que vulgo dicuntur, fiquidin fe reéti babent.. «Joer , dicunt, quam MS tos babuifhi,O* quam multos deinceps babiturus es dominos? Hoc (> de dim BES do pecuniós > dicenduna nobis. Solaigitar virtus nobi/tum migrare confuedk E Virtusfola ad eternam, queiflic est, vitam tranfit. 3 | Nec folúm cogitare oportet, Opes bonum proprium non efle: fimulin mentem veniar, quam multos earú cupido pellum dede - Sicutinter alios Craflum triamyirum.Vtnonde nihilo fir,quodW . | Do. - atafer Salultius vero b: Vi divitiz clare bhabentur , ¿bt omnia bona vilia a Caps. apud Plautum dicat a: Odiego aurum:multa multis Sepe fuajst perperd e => borar.feu . ; Pe. a , ; , 7 ¿ES sae E E fides,probitasypudor, pudicigta. Contra, utair Petronius Arbiter, pifola ad quomodo bons mentis foror est panpertas.. Nempe, utaitidem,amor ¡ng Cefarems neminem quam dibitem fecit. Sedinprimis adi Appulcium in A por de Rep. gia, ubimultuseftinlaudanda paupertate.. Nec argumentum po se dinan- plane a egdogoy putari deber. Neque enim paradoxa leétabatur ve ¡la meliorque Romana Refp. de qua tamen fic in operis (ui ingre Livius [cribit : 4ut me amor negotit fufcepti fallit > aut nulla unquam UY nec maior,nec fanétior,nec bonís exemplis ditiorfuit : necín quam tam fa | varitia luxuriague immigraverint : nec ubi tantus, ac tam diu , pauperiá 1 E s 0 parfimoniz bonos fuerit. ; ¡ A ee Qui veró vituperar pauperem, fatebitur, minimam quidem eje | e laudibus hominis, fi opibus abundárit: interea tamen > ut eftap! le A e auttorem dialogi de oratoribus , faciliús inveniri, qui viupcié - divitias $2 opes» quam faltidiat. Dicet etiam ; uti Íme nervisl . - bulare non poflumus » ita nec fine pecuniis progredi non pole,” ac. inprivatavita, feu publica. Vbique enim locum habere Demol ' ¿Obm- nicum cillud, DEF qenparor, € arde rerovidis ¿sr yr P dot ¿hiaca 1. Opus ef? pecuntis, fine quibusnibil fiat, qued opus. Sedante omnia Íp co reconvenit, an non paupertas hominis, vel ab inertia £ incuria PE - yenetit, vel 4 luzu, five cius, five maiorum. ) 2 Sin yituperandus diyes. , negábimus, opes bonorum nomen%, ] ) AE o O OS do 1 E | 83 reri: quade re Tullius in Paradoxis , item Seneca, Epiétetus , alii Certé, utait Varro: : Non ft thefauris, non auro pectu' folutum, ¿Non animis demunt curas, ac religiones, Perfarummontes , non atria diviti” Craffí. | Precipue autem videndum, an non is male pepeterit divitias, vel malc+iis ulus fit. Ad prius pertinet Salomonisillud Proyerb. cap. XXV111. Qui feflinat ad divitias, non eritinfons. Ac, quod philofophus ajebat, divicem,aut iniuítam effesantininti hxeredem.Quod inter ea referendum, quie vera Íunt «sé arica. Divitias vero male ¡is a utpla- , utenti bonas dici non poíle, etiam Comici hoc oftendit bh: 09007 - . . . . x ís “ . . * 5 b Hean sa Quid rediqui ef quinbabeat, que quidem tn hbomine dicuntur bona? pS Parenteis, patriam incolumem, amicos, genus > cognatos, divitias. fer. Atque bec perinde funt, ut ¿Nius animus, qui ea pofídet. Qui uti fc, es bona : ¿Hi quinon utitur refte, mala. XXIV. QuomoDo AB EDUCATIONE, ET INSTITUTIONE, LAUDEMOR , AUT VITUPEREMUR. T Qu 5 ifta de animi S fortunz dotibus quodammodo ad o- A MNEm pertinent etatem : nunc eam per partes confideremus. Vbi primo fe loco offert puerilis educatio: que Íi nihil memoriá dignum contineat, reédtiús preteritur. Ab cá pariter, ac orto, (de quo antea) Aneam vituperat Dido e: EE Nec tibi Diva parens, generis nec Dardanus anétor; Perfide : fed duris genuit te cautibus borrens : Caucafus, Hircanegue admorunt ubera tigres. > E -Hanc excipit inftitutio,in quá,uti 6 rectá educatione, quantum lit momenti, egregic docer Tulliusinitio tertii Tufcal.Quelt.Multum autem in cá ad commendationem valet difcendi cupiditas , puerto atque adolefcente eluxit.Nam,iuxt , C4.2E5. que in_ aGrecorum proverbium, / 5 Deir ajo mis 7rdvols rwhZvdzy de Atque, utaquileges credunt aquas d ee lubele, ubi confpexerint yaporem mane attolli : ita ex previoillo Ed es “ftudiorum ardore >» nonimmeritó (pes conci pitur de luculente do- vendunr. étriné ac maximarum virtutum [caturiginc. a y Preterea videndum , quibus fit ftudiis inftruétus. Vtquod Mulas Gratiis mifcuerir, quam 4di5y avívyiaw e dixere veteres ; quódques eJuanif. cum fapicntiz. fudiis Eloquentiam iunxerit , plane ad mentem_, mam coram, qui, ut fignificarent Mercurii ac Palladis ftudia coniungi ed oportere, cfinxere olim Hermathenam. | pe La ? Adhec A o * au lib.6.de chilles maluit le morti ante oculos polite obiicere, ( fiquide na L bh edottia. quod de Corace 8 Tyliajaétatum olim fuit, xang bugeguos xenon .. .q.. . . .. e a . rt . nec mitis; fed, ut mibividetur, paudo ajperiox ac durior 8rc.' Sin boni ob dfiatha- . Inprimis auté,tum in adolefcentiá,tum in dui dsac univerlo Y e Gell. veterú loquendi modo)religiolus e, fiveDeum times, h.c.fuperfi InsTITUT. ORATORIAR:. e Adhec multum ad laudem valet, quibus quis doétoribus ac duéló ribus profecerit.Vt fiin Grammaticís preceptorem habuerit Celél liúm,aut V erriom,aut Epicadium,autNilum:quos,ob inf gue litel ture peritiam, Arnobius iunxit primo adyerfis gentes. Aut fiin pl lofophia audierit Platona, vel Ariftotelé, vel Zenonem.Atg;ita ¡ná l¡is.Maiorilq;ingeniiargumeñntú erit, quod quis fueritadrdíSadla a ¿feipfo — In vituperatione autem > fiquis malis fic ulus magiltris, dicemÚl LS Te Pilonem vituperar Cicero: Habetautem magifbros,non ex iflis inepH corvi ns j : A , . ; ES malum 94 dies totos de oficio ac virtute di/Jerunt;qui ad laborem, induftriam, ad? own, Ctla propria fubeunda adbortantur; fed eos , qui difputant , horam nulam) cuam oluptate e/Je deberes in omni parte corporis femper oportero aliquod Ps dium deleétationemáue verfari. Catonem quoque idem orar. pro Mu ná vituperar a philolophiá Stoicá: 4cceffít bis dostrina non oder 12% 4. Ut ea vimexfuperáricinftitutionis. Ita Ciceroc, poltquam dell cepift.a. , , : E ES ca lib.10.ad probitate Q, Ciceronis, fratris filii, conqueftus effer, hec fubiul Att, git: Sed nulla noftra culpa est, natura metuenda est. bec Eurionem, hoc pn tenfiz filium non patrum culpa, corrupis. É io : tantam fuille pravitatem nature contendem! . > Ez ps 56 XXV. VIRILEM £TATEM A VARIIS LAUDARI , PRACIM A NUMINIS REVERENTIA , ET REBUS SOLIUS VIRTUTIS 4 more geftssmaxime autem,figuis ón cam /pem non fuerit educatus» EJ IN e exponenda , que ad ftatam: etatem pertinent 5 uti genus ac conditio : ubi $e referendum, quid quifque (enfe? dixerit; domi,foris; togá, lago: que item premia (it confecutus. rate. — Ípatio»videndú, utrúm quis religens fuerit, Deumq; metuens, anfl Da (us;an, quod multis partibus deterius,religionis cótemptor,» 499 - apud — Precipue ctiam laudem merentur, que fufcepta funt non hab! Auguft. tatione emolumenti proprii,fed honeftatis : cuiufmodi elt, quodA etc prediétum fuerit, moriturum, fi in bellum profifceretur) quamh troclum>amicum fuum,inultum relinquere.Hinc M. Antoniusap” Cic. fecundo de Orat. Gravifima, inquit, /aus babetur corum fattorW que fuftepta videntura Viris fortibus , fine emolumento ac premio: que ve" cum periculo 3p/orum, bac babent uberrimam copiam ad laudandun. 0 AS LARE ES Multúm quoque ad admirationem facit, 4 aliquid preclare fiat ab lis,qui non fintin iRiulmodifpem cdncati. Theon inProgymna-* matis a; A'Esoy sr ds Pavas 'rs Tas, 7 muneds TÚxcas)> dj , PS durnJévre m ippatorodoy mios Myscw , Hgovo ps T-OXUTTÓMO, Ácov now 5 1 4 ¿Tulegv, Pidocob ey. ESÉ der admiratione dignun > fiquis opificio ma- Raro, aut deteriore fortuna progreffus , aliquid preclari operetur: uti perbi- bent de Herone futore,co* Leontio merétrico ad philofopbiam animum applican- te. Leontii hujus , Epicuriamicz, meminit de Plutarchus, libello, Án recte diétum fit Nat. Deor. I/ftifne, inquit, fídentes fomniis , non modo Epicurus , to Me- trodorus, o: Hermachus, contra Pythbagoram, Platonem,. Empedoclemá, dixe- runt: fed meretricula etiam Etontism contra Theopbrafbum feribere aufa fit, Sesto quidem illa fermone, £> Atticor Itidem P. Al£fenus Varus Cremo- ne, ubi 3 natus, diu futrinam ¿ exercuit: tandem > clausá taberná le Romam contúlit, 82 Servio Sulpicio e preceptore ulus, tantum_ in jutis profecit fcientiá, ut ob eius cognitionem ad confulatum Kt- - eveétus:eltque hic is ipfe,cuius Conieétaneorum librum fecundum, Digefloram autem quartum 8 trigefimum,citar Gellius lib.yr.cap. V+ Primiflaus, tertius Bohemorum dux, ab aratro vocatus eft ad gu- bernandum Bohemiam : de quo vide Aeneam Sylvium de Bohem. orígine cap. vi. Pialtusitem , eúm primo agelli cultuac mellificio vitam lultentaffer, poft factus eft rex Poloniz : quá de re Martinus Cromerus lib. 11. de origine 8 rebus geftis Polonorum, $ Toannes Herburtus Hiftoriz Polonice lib. 1. Cap. XIr | XXVI. MAGNAM ETIAM AD CELEBRANDUM ALIQUEM VIM: babere, fiquem boftes 1pJs laudare cogañtur.- ST pa maximé illuftris virtus, quam extollunt ill, —bulcum nobis bellum autiniímicitiz fuerint. cOMmparatum eft, ut cotum,. quibus male volumus ftas > vel eamus depreflum , vel filentio tegamus. mus Neltor ait apud Nalonem x11. Met. fab. vr: === Quod mallem poffe negare. > Sed neque Deipbobum, nec Polydamanta, nec ipfím Hettora laudsmus. Ovis enim laudaverit hofkem»? Quare multo maxinta efe Ooportet , que hoftes ipíi efferre laudibus cogantur. Hinc Horatius od. 1y. lib. ly, quo Romanorum yir- tutem egregiam cfle oftendar > Hannibalem eam commendantem_ - Inducit, Multum quoque ad laudem Bulidis 8 Sperchidis facie, ES qued qui- Ita enim naturá > res preclare ge- Hinc fapientifh- a cap. de laudatio- me, »latenter elle vivendum. Item M.Tullius lib.1.de * b Horat. lib.1.fa2. 3.0n ibi Cro. c Ácro : ¿bidem, dy Pom- ponius Tit de O. rigine Iuris, ne, aut que pro Heraclidis gefta funt, aliaqueid genus? Idem e ) a ; ; (e LEN bi preclare monet, propria preferenda efle communibus , eoqUé “aliis, érant communia: quam quod interemerit Heétorem, TA riculis feinvolverit. Qua fanclaus.longé eft maior, quam Helo! 36. - LNSTITUT. ORATORIAR. : «A quod tantopere corum vittutem admiraretur Xerxes , ut pro ptels cúm occidere poflét, pepercerit: quemadmodum Lucianus relé in encomio Demofthenis. Atque inibi legas, quam preclaré del fte fuo, Demofthenc, lenferit Ántipater. Nempe, quod ibidem af Tina Cae ¿xd eols 16M Tm DBETAs CE TÍULoV Hone fla A apud hoftes ducuntur bone/ba > ac virtus ubique bonore digna cenfetur. Ad Victorium lib. xxy1. Var. Leét.xr. > XXVII. De GENERALI LAUDATIONIS PRACEPTO, EAS PR% . CIPUE LAUDES CONSECTÁNDI , QUE CUIUSQUE PROPRI4 SINT+ - 0 F A A L1up vero non jam virilem modo etatem fed quodammó omnem vitam refpicit, ac propterca etiamin amplificationisó étrina universe aliquid de eo monitum nobis. Nempe, plancp% Ipeéta elle debere Oratori proptia illius , de quo agitur. Nam." inquit Ariftoteleslib.11. Rher.,quomodo Athenienfes laudabim fi larcat nos proelium navale ad Salaminem, aut pugna in Marablio Achillem non tam laudari debere,qudd homo fit , quod ex femid ortus, quod ad Iliumfilitaverit; que ci cum Diomede, ac pludi norum fortifiimum, $ Cygnum, Neptuni filium;qui,cúm volado ri non poller, impediebat , quo minús Grecorum quilquam e ná% bus defcenderet;quód item nemo eo junior ad Hlium profectust quódquenon, ut Helenz proci, inrifiurandi religione a Tynet obítriétus, fed, nullá adaétus neceffitate , fummis Ball Troianif' procorum: quandoquidem , ut egregié ait Tertullianus lib. 1% uxorem Cap. 111, Quod necefitas preflat, depreciat ipJa. Ovidius q% que, in laudando Peleo , ira communi laudi fubiicit propriam 42 hanc preferat priori. Sic enimille x1. Met. fab. yr: 3 o. =-- Namconiuge Peleas Clarus erat Divá : nec avá magís ile fuperbit omine, quam foceri. Siquidens Lovis e/Je nepotem,, ¿Contigit baut «ni ; conjum Dea contigit umi. > bo: - ME X: ; E $7. XXVIIL De Rurtorum PRACEPTO, QUO 1N LAUDANDO a conti. tubent itivim incruflare Jpecie proximse dirtutis, —meliam A Sa y dnftitu- ( AFTER monent non pauci, debere nos, in omni vite Lauda orga). ul tione, vitia vicinis virtutibus elevare, ¿ey (ut inquit Plato lib. cantes: VII 1.de Repub.) reisdoy XOLASV TES, cÉver exclaw 3 jas > dewrías abs Pejaroreireac, dverderar 3 drdejar a. Eáquein re exemplo nobis (une oo E patentes, qui liberorum fuorum 5 Samatores, qui amicaram vitia, prodiga- to modo extenuant. Quá dere Horat. Sat.111.lib.1 1-Lucrerlib. itatem 1Y+ Idem amoris precipit magiíter lib. 11.de arte: * 112 MA Sit gratilis, macie que male vifa dfuá cfr. as ñ Dic agilem, quecunque brevis; que turgida, plenam. adentís Sed> five Alcibiades, ut vale Plutarchus > huius precepti autor, amas fre» fuit: five multo ante, atqueadeo ftatim polt natos homines, vanitate muitaté, Prave nature magiítrá , reseainuíu fuitiiure profeétó hoc nomine ; ya dre . , Pe . » » . A)AMÍ Y1- conqueritur M. Cato apud Saluítium c 5 Lam pridem, 11qUIt) 205 bera val rerura vocabula ami/limaos. ProptereaB. Bablius q jubet ¿mar mes ro Daza, LU ny TEX E payo e. Atque addit , Od7 $3 ¿y dinacnelos, Ex ane ni Y Tels ¿Me pte emmideror Uuiy ro LS cm, rs las ¿eblus ¿doy gy la ls | AMI Retro TE ls f. Negamus igitur id Oratoris elle, quem o 6 - non modo bonum civem, fed virum etiam bonum elle yolumus. Et A ec deiis, que vitam fpeétant, : : retiner, XXIX. De LAUDATIONE An: 115, - paullo anté, aut mox ab obitr Si ERESTTEMPU modo, fed Chriftiani . indice, ; Lucre- $ ULTIMOM., culús non philofophi PE quoque , inprimis habendam elle rationem pus, docent. Ambrofins de bono mortis Cap. 111. Antemortem nulla efh cinCari. perfeéta laudatio, Negúe quifquam in bac vita potes? definito preconio pre- liná. dicari, cm pofteriora cius incerta Jnt. ] ; dOratio= Hoc in tempore conlideranda mors ipía, Sc : : ne, quo- que circa mortem, modo le. h.c. vel paullo'anté, vel poft cam, contigerunt. “dendum etatis Ípacium, $ que quis dixeri Itaque hic primo Vi- gendi fins t, cúm in ultimis efe; Graecorá Ínáne quis morte defiunétus fit; atque utr qualís exoptatur a vul > acciderunt: A libri. úm lentá obierit morte_,» * a E 2 0 Nom: go5anfubitá; quam, ut mitiorem , prefere- IDitArA bat lulius Cefar > telte Tranquillo ;,Itemque Philippus Macedoniz rhetorm Rex, út fcribit Orofiuslib.111.cap.i AP» 1V.Genus profectá mottis plu- de men- timúm ad laudem ant vituporationem facit. Nam » uti hodig, ita tiendo - AYLEA, che olim E 0eg) ¿0 dició,meg in BIg0ti alió, cenfero nobis mendaciam, qui verá dh redáviam elizimis, do ad . o Gifanims. QUA IN MORTE, VEL Eutipi- [ujpenfis. oftiBís, velutz per imitationem mortis, parentar. capaz. Commendator SY interdum mortis caníla ; ut quod Socrat S gutator. $8 INsTtiTuT. ORATORIAR. j olim etiam, honeltum cenfebant, gladio perirezinhoneftum laqué 'Quod de priori etiam apud Xenophontem legasin fecundo de% . peditione Cyri, 6 Iidorum lib.y.Origin cap.xxv11. Et cert Al mero quoque pura mors corum vocatur, qui enfe occiduntur. Eultaf a pag. in OdylL-X a: x0ueos Java Gr» ¿De Élpes" pragos o dyopoviputos: A 1934. que cople modo Philo loquitur lib.de Mundo Iccirco SY Lolis 1 ovater. GU [ponte vitam laqueo finiflentiufta non ficbant:nec in parent lib.9.cap. DUS COXUm nomina cicbantur: ut auctor eft Artemidorus lib.1.caP! 12.Gell. Tales quoque abiicicbantar infepulti: ut ex pontificalibus libris? lib,x5.c. fert Servias ad illud xx1 1. Aen. Esnodam informis leti trabe nectinaW Ed ta.Vbi 8 hoc Varronis citat ; Sujpendiof1s > quibus iufta ¡Peri ius 00 / des. Dio- — Etiam fialiquis indigná, aut non vulgari morte fublatus fuel genianus- adferri poterunt fimiles preltantium virorum obitus. Vt triumé prove” gicorum mortes:é quibus Euripides canum moríibus laniatus 434 bio, Pro- 2 cr po INE o do LA 8 meri ca 1Cbylus teltudine e fublini ab aquila in caput iactá exftinétus e; Ga phoclesuve acino ftrangulatus;etfi de hoc aliter Valerius.d Sed ye c Arifto- tadem poétam fequor, 8 Lucianum in Macrobiis. Vbi S Polybl el 2 hiftoricum lapfu ex equo mortuum) auétor elt. Alexinusis, Y nd cúm miré foret pd dve-e, propterca diétus elt E'rctivo- fin AlpO ibidem, Matans ab arundine cft fauciatus,ac tantillo ex vulnere obiit: ur El Plinivs pud Hefychium Illultrem.Qui SY Philemona Syracufanum,L PA libxo. liftiona Niceenlem,rióu difcefMiTe,¡narrat. Altorum etiam non cap. “on - - ora so: ” : ¿diqn4 d lib. gares mortes luggeret Valeriuslib.1x.cap-x 11. X Ibis Ovidian? ac O: a e eonten- Veritate mortem quo animo tulerit. Velquodaliquis pro libel ttofus. te occubuerit: ps £q.d.ar- —Tebva lua 2 $ nados den regu ora erro e Pule: : Edy dada Des y mareAd pgvauor* SS S cbrume- Ut alt Tyrteus, qui mares animos Verfibus exacuit ; ut Horatius M9 nim, vi- Ac fimiliter Pindarus Ifthm.od.v1 1: Pzw $ oxQis, ds me és (ore Audit Ae xa lar ado: ess Qiñas muertas dudve ray Monay aluden A cosigulín par ds Jerez PEN SOV XAO” azar (der 7 Som E away. Óciat en prima 10 quifquis inbac nube grandinem fanguinis a chara patria propulfat, exe acieftat, a civibus adverfarto exercitu depellens , Jirpi fe maximam accumullé propatria yum , E dum Vivet, € postguam obierít. Hinc Lycurgus prohibY pe quicquam defunétorum monumentis infcribi, preterquam c0 cadente, Guiinbello cecidiflent: ut eftapud Plutarchum in vita ejus-. mori. tulliani quoque eft lib, de Fugain perfecut. cap. x. Pulebrior PY vr A las , A. Er er E - Bo desin pugna amiflus, quamin fuga falvus. -Et quis bonus aliterunquam. putavit: Nempe,ut Tullius primo de Off. ait, omnes omnium caritates - patria complexa efl: pro.qua quis bonus dubitet mortem oppetere? : Preterea adferenda, que morte obitá contigerunt.Quo referilla Mopli apud Maronem: CEE - Non ulli pajtos ¡Dis egere diebus a AN Frigida,Dapbni, boves ad fumina; ulla a neque amnem ca Siclibh, Libavit quadrupes,nec graminis attigit berbam. PO | infimodi Commemoranda hic pompa funebris, éz inprimisiaétura > ac que- 0... rela, 8% dolor bonorum > hominumque omnium indicium, De iudi- maroni ciis tamensinterdum neque ea poftobitum faétis relpondent;ut pre- haut in- cipué fitin ingeniorum monumentis, Multi enim cum Menandro El a iuftiora polterorum>quám luz etatis iudicia flunt confecutiz ut iure be ás Y agóvovd. Vide Martial.lib.y.epigr.x. k c lib. Querelz iio confolatio.Ea petitur, tum 4 defunétis ipás, O uta felicitate lummá , queillisobtigit: tum abiis, qui fuperítites ner. funts ut fi dicas, damnum farciri pofle virtute fuccéfloris. Ita B, Am-=4 tempos, cade : - e A: : iNvs- — brofius in funere Theodofi: Ergóyinquit,tantus Imperator receffit d no: GS Lis, fed non totus receffís. Reliquit enim liberos fuos; in quibus cum debemus A agnoftere,to in quibus cernimus,Co tenemsas. Intelligit autem Honorium, reruaa i7- -« Arcadium,qui patri inimperio fucceflere. e ALE E XXX. A Quo PETI DEBEAT RATIO CELEBRANDI 20 PRINCIPIS>. ÍTEM MODUS VITUPE-_ RANDA PERSONA. Ae ex his quidem homines promifcue laudandi ratio.co- gnotcj poteft. Sed quianon eadem ubique «ratio eft celebrandi Principis,ac civis: ed operz elt, fpeciatim eriam.confiderare ratio- nem extollendi regis.Hoc veró artificiam fuñfime exponit Menan- der Rhetorlib.11.cap.1.8 11.8% parte Capitis 1 v. Huncadi. Nam. quid atrinetomnia exfcribi? prefertim cum fuavius fapiant.fontes antiqui,quám rivi noftri. E yo Fortaflealiquis defideret,nt feorfúm laltem exponamus, quá ra- tione perfonarum vituperatio inftitui poffit. Nam plurimúm ca tan- túm adtulimus,que ad folam laudationem pertinent. Sedcúm) ut” (cribit Philofophus,par fitcontrariorum ratiosfane quí laudandi ra- tionem cognitam habebit,facile vituperandi modum noverit; utin quo omnia hac invertere oporteat. Unum tantas 80 alterum, cos . 5 y MESS moni- O b. 3. Cap. optimo dixerit Dionyltus Halicarnalleníis e, rtve Bacarilay pH vo >. E pá > 3 96. IxsTrTuT. ORATORIAR: ; 3 mi ordinis eft ea Atlantis deferiptio » que apud Maronem eft 1Y Aen. quo loco ei non modo tribuit latera ardua, 8 verticem, quí afecundá monti 8% homini conveniunt, (quanquam Y aregmpor e Úsegoy 43D prius E foler in ¿uevioss dd vos xy megs ¿vb) yerúm etiam caput. Aut (1 ho o quoque diétum videtur,quomodo legimus,caput amnis,fontis, vió cis bano Atboris+tighi : atillud plane infolens eft, quod humeros quoquetl ¿rad buit,mentum,acbarbam: quod item lfenem appellar: que ferri 10 enim. poterant, nil ciuldem fuiíler nominis rex, ac Po£ta utrumque Y (criphifletinuno. Ita enimait: : > ---- tamá volans apicem, ¿> latera ardua cernit Atlantis duri,-colum qui vertice fulcit: Atlantés, cinitum affidue cui nubibus atris Piniferum -caput,to' vento pulJatur, (o imbri:- 3 - Nixbumeros infufa tegit: tum fiumina mento | DE Precipitantfenis, (> glacie riget borrida barba. MA Iridem Orionis fidus, velut períonam, elegantiflime defcripkt vit gil. lib. x: : > ¿8 == quam magnus Orion, | A ñ Cimpedes incedit medii per maxima Neret E. Stagna, viam ftindens,humero fupereminet undas: A Aut fummis referens annofam montibus ornum, E 0 Ingredituráfolo, € caput inter nubila condit. Meco Interim huijuímodi » ndegres live delcriptiones veriús lunt, qué Cc cApe 32, e E A T E laudationes: neque tam.ad oratores pertinent,quám poétas.. taunlga- XX Quibus EX LOCIS > FACTUM ALIQUOD tam di- Riné. 9. LAUDABILE ESSE» COMPROBETUR. pre: N DEMONSTRATIONE Factrorum confiderandi funt dupi% munem *J10ciz quorum alii ad probandum, alii ad amplificandum coll, formim Cunt» Probantur faéta 2 legitimo, 2quo» utili, difkcili, glo Jlaus tb quos ipíos locos in genere deliberativo commemoravimus. E FOO e lidem utrobique funtloci: quia, quibus quis rationibus ante % lo hortetur ad faciendú,ii(dem poft lauder faétum. Arilt, lib.1 2 do preci ad nod ¿dE Gon, al ouerad e dy rape peres, ea- Solo cv, Tuba pelar der hi Mba yuri qae))» Quamobré de e Sea dí multis hoc loca edillertare, nihil aliud fit, quam cum facibus M4 mutetur, meridic obambularein foro. Irtaque tantummodo unum alteiús fun lan. adferam exemplum. Prius efto faétam Lycurgi qui, cúm temb _dationes. tosaliquot confpexilet nimio mero pugnantes, vineta incidita, a a 0 Ed e autor elt Plutarchus ; -Atque etiam in veteri legitur epiges mate -Philippi, quod ef lib. 1. AVJOA0Y. cis AUTTEAOV. Me | Fis -Oommendabitur vero hoc faftum, partim ab honefto, partimab . utili. Nam quid turpius, quam adulteria , cedes, legum contem- tus» feditiones ? Atifta, S£ multa alía facinora, wites fruétu fuo ES cauflarelolent-. Etiam miles, athleta, mercator , philofophus, ju- 1 dex, 8 quivis alius , vino redditur Ineptus muneri fuo preltando. 8 - Adhzc vinum corpus debilitats 8 mentem reddit dementem. Que : z omnia, partim hiftoricorum, partim poctarum teftimoniis , facile comprobantur. Videinteralia, Libanii DOY pvac ue, quod Léy 6 A eres ainfcribitur. At vituperandi hoc faétum zque facilisratio a vitnpe- E erit: ubi locum habent argumenta > quibus dignitas “atque utiliras ratio vi- vini commonftratur, 8c ulus vini ab eiusabuía diftinguitur_. Poo -Alterum exemplum efto Catonis,mortem fibi confcifcentis,ne in Manus yeniret Celaris.. Quod fi laudare quis volet, traétanda eri thefis,an ullá de caulsá aliquis le poflit occidere.B.quidem Auguíti- Ñ nus, 82 aliiennt defenfum vel excularum>Samíonis fadtum,felerui e ná domus fepclientisóAc ¿Chriftianis quog;feminz,ne pudicitiam pes perderent, precipites le inaquas dederunt.quá dere adeundus Eufe- Ps bius Hift. Eccl.lib.y 1. cap.x11b. Sc libiv111. capoxirc. item Am- b uta Se brofius lib. 1 1 1. de Virginibus. Alia ctiam exempla beatarúm mar- pol E tytúm adferunt, que in pyram (ponte infiluerunts vel beltiis, QS nations gladiis, fe objecerint:út Thecle,Lulittedratquealiaram. Sed QUÍA cxp.z 2. _Kune de gentili Catone lermo eft nobis - intra gentiles potiisme_, cal 24, ; continebo. Empedoctes, Cleanthes, Chryfippus, Zeno, Democr- O 3 tus, mortem fibi confcivere: ut etiamtelis Lactantius lib. de fal(a 4 i7 Sl apientia Cap. xV111. Quibus riní, uibus adde Euphratem Philofophum, quem O Hadrianitemporibus , haufto veneno, periifle, ex Dione cognoÍci- aliter a. mus+ item Diodorúm Epicureum , quem gulam Gbi prelcidifle_,, l5é, -feribit Seneca Cap. x1x.de vitá beará - Quin inter Stoica fuit decre- taslapientem fibi «non modo pole ali 1 3 e quando mortem confcifcere, ' EUA ted etiam debere; uri oftendit ota pos lib. Manada. ad 2 S Stoicam philofoph. Cap.XX1 1. Ttaque nihilmirandum, hi faitum, o atonisá Cicerone (qui tamen j ple co ftom - acho fuit, ut ryrannum 0 modum $e aplerifques ES | us gen $3 quputarunt> viri fortis 8z maguanimi efle_, malle-bi aferre manu, quám yidere, liberratem pellim deñici, 8 Remp. prolibidine nefatiorúm civium improbe yvexari.. o Attamen non modo illis > qui fub Chrifti militant vexillo, fed SS Eo | És A NA -quoque crret) mitis predic -) mit etur laudibus 5 quemad omnibus gentilibu Yi A Asc ORATORIAR»* «e ABR A ds E MEE -quoque mois t£u9v (ita feculi paganos.» Greci Pee Theo: 3 ( faétum hoc maiori luro difplicear. Siquidé viro forti rebus ad 3 : "Increfcunt anima; virefcit vulnere virtusa. Sl Be sE a Atque> ut ajt Martialis¿, Al da tos Pot; ¿bus in anguflis facile est contemnere vitam: b lib.13, Fortitorille facit, qui mifer efJe potest. -epigr.57.. Solida profeétó,non mercenaria fortitudo,cominus gaudet fot ¡re obviam > eique vincula ac compedes injicit: neque quidquil 'magis cius repugnat natura > quám ut vitam quis fuam interimat” ON quia nequear perferre infortunia. Scitcidem Martialis lib. 11 EA pill. LXXX: : Hic, rogo, non FUYOY est, ne moriare, mork? Pro hac fententia ftare videntur Euripides in Here. Fut-> A teles lib 111. Nuguax doy > Galenus UF amd mr - Haqueapud Cefarem Llegas, Lucanum, Curtium, Statium, Taciti ud Romanos iplos > ut ait Feltus c, carnificis loco habebatur > 9%; a: de PON ut moreretur. Quid ¡idem deillis ftatuerint qui laqueo” li, voces niiflent vitam > fuperids d didtum nobis. Maro* etiam def Carnifi- tum iisad luperos reditum ait,, | 00 ds In , . A ás ii £ ¿A hfontes peperere mana» lucemgue perofe Projecere animas. A “Acapud Tullium in Somnio Scipionis preclaré dicitut> Pip 0P AAA Las vetinendus est animus in cuftodia corporis; nec iniuffu cios, a YU est datus , ex bominum vita migrandar esé me mun bamanum > % tum á Deo» defugi/Je videamur.. Vide 8 Tofephum lib. 111- Hierofolymitani > Laétantium lib. de falía fapientia cap» * Auguftinum lib. 1. de Civit. Dei cap. X 1 X+ XX. Ó xx 1-4 ES xr. de lib. arbit. cap» var. virroix. Mirum)hac parte lon; ) ed a vero Stoicos recelfifle. Nec tamen minds mirandum > ad a curo-quoqueinter dogmata poni £, vv aoQdy O amp devla mus ¿dr E OLaw vi pls: Sapientem etiam odilis orbatum manfurum in vitá. NeP utait Iphigenia apud Euripidem: ñ To Qás me dnde hor Batres” Ta vipde dl $deis” avere d* 95 EE TeY Daya" xo as LaY pelos 0Y » % Davey AAUNDS Ea Videre lucem hominibus est dulcifimums PE Inferna minime: defipit > qui optat mori: po Preflarque vivere male, quam pulchré mori». 4 * lus pr eclipres magi periit..Cic. epift.x1r. lib.y: Que Elt 8z alia ratio, ob quam -M Ob 1 faéta amplificandi oéto ab Ariftotelea traduntur. Pri- —€rcitum,ad Thermo P dicendus , “La BE rl A OS id Catonis faétú meritó improbetur:quip- pe multis partibus id Reip.inutilius fuit; quia, etfi Cato libertatem ab hofte defendere non potuit, R efp.tamen qualemcunque poterat” -fruétum capere é yiris bonis>quiita animum firmaffent formaflent- . Que, ut oneriin miferiis quibufvis ferendo effent.IMuftris pro hac re fententia eltapud Tacitum in vita A gricolz: Sejant, quibus moras, ill cita mirar, pulfe etiam fub malis principibus magnos viros ejje:obftguimmó ac modejliam, fi induftria ac vigor ad/ímt, eb laudis excedere , quo plerique per ab- vupta, fed in nulu ves post ufum, ambitiosá morte inclarnermt. Quibus ni- . hil meliús veriufque dici potuifler. Haétenus demodis probandi. XXXVI. DE OCTO MODIS AMPLIFICANDI FACTA: a lib 1, mus eft, quod quis Jolus geffit-. Vet quód Horatius Cocles Rhetor» h ponte pugnárit contra Poríenz exercitum. Vel quia quis lo- capa le emium lt confecutus«w Vt quod foli Tullio togato contigerir Ps fupplicatio, qui honos nonnifi armatisim peratoribus concedebatur. AR Alter modus eft > qudd quis fecerit primus; ut quódnemo ante) difin- Antiphontem orationem confcripferit bendis excelluerit cia - EBP33, _ Tertiaratio elt, fiquit fecerit cum pauciís. Quomodo Leonides Spartanus, cum trecentis folis , adverfus innumerabilé Perfarum ex- pylas pugnavit.Nec lolúm cum paucis fecille, - qui faéti focios habuit paucos : led ctiam , qui fecerit” quod pauci antea, vel paucos habuerit imitatores. e7rivI9Y> soy dy ut ait Plato in Euthydemo. Ac veré rennianus lib. 111: Vfitate ves facilé e memoria elabuntar: infignes (6: rarum, nude manent diutids. Solis oxortus, curfies, occafus , nemo miratur, propter- “ArAm: ea quid quotidie“funt>-at eclipfes mirantur , quía raro -accidunt: "Solis imirantur, quam Lune, quoniam be crebriores funt. ; Quartus elt modus,quód quis precipué fecerit.Vt de virtus preacipue eluxerit bello The folus¡ S Nempe, » € magiíter He- b quod quódEpaminon- bano contra Spartanos , quo Ea em.entm noftrám ile movicns apud Man- imeam Ebaminondas 2on cum quadam miferatione delectat?qui tum dénigs Jíbi avels jubet /piculumn > pofteaquam ei percunttanti diétumest, elypeum ef]e fal- Dam; ut etiam in du j - Inerts dolore quo antmo cum laude moreretur. e Quinéti generis argumentu A m petitur 4 tempore, vel occalione_), -—Quód quis preter exfpeétatio . : EN ; nem fecerit tempore maxime oportuno, Quomodo Didonem laudat Eneas primo An. : y ANA O fola + aut quod primusiniis Ícri- Fionem, LE Pm y » 100 | InsTITUT. ORATORIAR. - Ofola infandos Trote miferata labores, > Quenos reliquias Danañm, terreques marifques Omnibus exbanjtos lam cafibus, omnium egenos, Es . Vrbezdomo/focias. ir de 3 Cicero etiam Philipp.111. Oétavium, cui Auguíto poftea nomél lfimilem in medum laudat: C. inquit, Cefar adolefiens , pen: - puer, incredibilz, ac divina quadam mente > atque virtute, tum cómm Juror arderet- Antoniz , cúmque cius a Brundufío crudelis e peftifer timeretur: mec poflulantibus , mec cogitantibus , nec opinantibus quidem (guia fiert pofJe non videbatur) firmifimum exercitam inviéto genere vetel vum militum comparavit7c. a Y Sexta ratio eft, quod quis crebró egerit: quomodo fepe AJexé der, fepe Celar y hoftes luperarunt. ? 3 Septimus eft modus, quod quifpiam virtutis ergo novos (th -confecutus-Plinius lib.xxx1v.cap.1v. Atbenienfes nefcio an pri Harmodio , (o Ariflogitoni , tyrannicidisy publice pofuerint ftatuas. DE -Timotheo etiam, egregio Athenienfium imperarore, fic CorN pos in vita eius > Cuius landis ut memoria:maneret ,. Timotbeo publi tuam in foro pofuerunt > que bonos huic uni ante hoc tempus contigi patri populus Jlatuam pofus/Jet, filio quoque dan e - Oétayus modus eft , fi quisita cum aL conferatur, ut il - ponatur» Cic. pro lege Manilia: Que breviter , qualia fint, in C pesto confideremus. Summa enim funt omnia , Ouirites. Sed cami altorum contentione, quam tp/a perfefe, cognofci, atque intelligi pofunte $e de XXXVII. Dz DEMONSTRATIONE RERUM)-AC BPECIATÍ LAUDE> AUT VITUPERATIONE PLANTARUM : ET INPRIM de commendatione a deo deade, cut ea facrarant nationes, ES ¿add $] . Pio e YN DemoNnsTRATIONE RERUM nonuniuímod dandi ratio : cuius caufla elt fumma rerum diverfitas.Sane> qU admodum fuprá diximus, huc tanquam unum in racial tum fubftantiz omnes, preter animalia; tum etiam accidentia, faéta. Nunc de utroque hoc genere, quod fupercit, videamus Subltantia fenfus expers vel eft corpus corlelte, vel elemen Prioris generis funt Sol, Luna, Hefperus. Qualia partim á p' ti naturalaudantur 5 partim ab effeétis. Pofterioris oeneris elementa, 8% ex elementis com polita. AA E De carlo, $ elementis, ita Emporius: Facile est elementa Tres fid abfurdum estreprebendere. Nam /í colum , aut terram , aut sy 5 o a EG O a 101 Dituperare cOnamur; ea da, perque divimus, non probaraus. ls ON * Conflata ex elementis tam funt generam_. Alia nature (un 0 ld artis, alía utriufque. Nature, ut nubes, fluvius, aurum, mel. Arris, ut Argo navis, equus duratens., templum Diane Ephe- 125 volatilis Archite columba dé ligno. Vtriufque, ut regio, hof- tus, balneum. LE - Longam.efet omnium landationem fi peinutile: partim quia non difficile cf lalcéticos: nórit + partim quía multa eorum aut nullam apud ora- tores ufura habent, aut perexigaym:quod e: Emporius monet. Qua- 1C Contentus ero de precipuis dicere: ex quibus de ceterisnon ope- rofum erit conjicere. Ordíar y plantis; quippeanimatis. ? Ez quomodo laudentur, cogno(citur exis, que de perfonis, Se qual perfonis; diximus. Quod etiam Trapezuntiusdocer Rhetori- : -Corumlib.ry. Hec omnia, in QUÍL> part commutata > in alias quoque de- monfirationis formas deltenden, Nam qui plantam laudats tanquam 4 genere, 4 quo Deormn Yes aut produéta, auteulta Ji, vel cuj dedicata, enodabigcum am. plificatione; ut oliva Paladismyrtas Vener; ¿Libero patri vitásEducationi ver fiúttumferat. Vrilitas deinde, quam en * fimile crit, quid cito creftat, quid cito 3 fiuita, del ufrej, confequimur, verum geftarun locuya obtinebis, De olea, b.X11 «Cap. 1. atqueaddit, ur fi- Mytto, vitesidem Plinius prodic li militer dicata fit Zap; eftulus; Hercul; popalrs; Sylvanzs <> Famnis » Ú dea- . rum gener, fp la. Noti etiam Maronis verficuliin Eclogis: E -—Populns AlcidEsratifima, Vitis Laccho, e ——Formofe Myrtas Peneri, fua laurea Pbhebo. S ¿Ac fimilia de arboribus in Deorum tutela habet Phedrus, N ero- nislibertus , fab, LV1. cti Aviano id carmen Perottus tribuat, com- —Mentario in Martialem * led p Crperam, cum Ávianus ipfe ex quin- que Phedrlibellis lambico (criptiscarmine, (e veríu elegiaco fa- ulas (has contexui Te dicat 4. Nec vitem fold Baccho dicarunte, aprefar. ed ctiam Oporobafilidem, phibalcam ficum » viticem. Ve adian- 2d Theo- tum Plutoni: Herculi cerrum: sramen Marti: Apollini hyacin-= 4h, hum > laurum, olealtru Wa M> 7 Myricam: portulacam Mercurj tau Genio: allium Laribus. Cabus quoque fuus j5 ETS ac fructib 5 fe $ ngillatim tecenfere, 82 pro- »cam perfpicere, fiquis locos o: pla- ; us honos erat. Vtrofa acra V cneri, uti 82 mala; fed mala Perfica Iunoni , Punica Profer- Pz, cotonea autem non Dee, fed Deo, puta Herculi.Palma tributa Muhs: diédtamum Lucinz : Eumenidibus alnus, cedrus, rhamnus, . Quedam € Pluribus fune dicata.Vt quercus loyi,Rhez,Baccho, . o : EOS Cereri: 102 A NS Tur. Or AT ORIAR. le Cereri: Ímilax Baccho, Y Cereri: vitisBaccho, ut dixim * phe- Rhex: pinus Fauno, magne matri» Pani5 imo 8 Neptuno dris fab. ex ea fierentnaves: cupreflis Plutoni, $: Sylvano : iuniper 56. pollini , 8 Eumenidibus: myrtus Cereri, Baccho , Veneri: Y “ilus Cereri, Plutoni, Proferpine , 8% Eumenidibus : papavebE reri, Lucinz, 8% Laribus: crocus Cereris € Eumenidibus. -Quemadmodum autem plantis pro parentibus cft, quod hull live Deo facre fint:itaiis pro agtionibus funt utilitates , quas X% percipimus. Ac de his quidem abunde argumentorum fuppetél Theophrafto, Pedacio Diofcoride, alíis,qui plantarum naturaWf fteritari tranímilerunt.Nonnihil quoque iuvabit Dionyfius Has naflenfis, qui lib. a81 evnye. paucis inter alía docet, quomodo% «dare pollimus quercum, olivam, laurum. Eleganter , fufeque Y étum ficus commendat Lulianus Cefar Epilt, xx1v, que ad Sara! mem. Vituperationis veró exemplum li voles, fuppeditabitillud? ¿banius in progymnafmatis, ubi vituperar vitera. "XXXVII. De. 1 AUDATIONE MARIS), FLUVI) FONTIS) PO | A plantis venio-ad inanima:inquibus cadem pene ratio ef a lib, , ututar Fabii a verbis, laudantur urbes fomiliter atque homine. cap.7. proparente est conditoy , Sc. Atq; idem quodammodo fitin € y Quia tamen ¿inter quodammodo, (o verum, fatis intere : ut ait Te -blibro. MUS hb: tum ctiam, ne inertiá magis, quám brevitatis tudio, paré dewelan. hanc:defugille videamur : vilum paucis quoq; perftringere cas Y dis wirgi- pertinentad laudationem regionum, civitatum, edium, hortok dd - montium, marium, fluviorum, fontium, fimiliumque. Y ES Tnitium nobis. efto abaquis 3 undereram omnium originen? duccbar Thales Milehus. j E . Maris alicuius celebrandi rationé oftendit Aras a mare luculentá oratione extulit. Etiam, ut finus laudari poflib£ cxum ft Menander lib; r.de gen. demonftr. CAP+XI LI. ubi predicari € ri citob magnitudinem, pulchritudinem, $: bonos multo(quep | énmicios Flavii laudantur ab ortu vel fcaturigine, ab amplitudine, 4 dus, num Veloci,colore > aquá lalubri, pifcibus multisac varjiis, duyilS. utilis re- recipit, locis, que perfivir, navibus que crebró perambulan EA . nyhus Hal. 082 ráv mueve. tria hec,nt potiffima, confiderare . ¿ncolenti- a. VA a / OR AA bas. QU ADTDUOS Y UE 70538 KCLJOeOS»7 cuy EA ouuos TUS EVO O lu ques delaudationem Motelle apud Aufonium.. IN Vnde ctiam liquet ratio excollendi fontis. Interim opera BP + pe A Dsrip BRR 1 E plum petere'e Curtio Pit-var1. celebrat C litumnam fontem:at + ¿AE lib.1y.cpift.ult. miram depingitnaturam fontis cuiufdamin_ agro Comeníi. E junioribus vide fis Scaligerum tertio de re poGi- ca libro, Cap+CXX. atqueut Acin juxta Solitarium celebret in poé- matis luis P. Lotichius. Portus ut laudentur, 103. > Quilib. 1y. defcribit fontem Ammonis: ac Plinio, qui lib. Vit. e $ dicet Menander lib. 1. de genere demon=- ftrativo cap. SEN: . De balneis, quía pars edium funt, deque domus, aut vill». feétione dicam proximá. . MIVerse in aquarúm commendatione pectandum > utrúm Ánt- Pluviz, que Optima; an fontane, que proximz ; uti hinc fuviales, fi claresmolles, bone: exinde putcorum, queinfalubres: poftremá Aghantes, que peíkme: ur Laurentins loubertas cenfletin Parado- xXis Queltionum Medicarum > NOS item lecundo Thcologix Genti- lis, 8z Phyfiologiz Chriftiane. ; dlaudem etiam a fent facrata: Unde E que Lambinus, fontibus, 8z aqu Puteis, quía pars fin Quarum pertinet, qudd earum capita Diis el- Otat.a Nunc ad aque lenecaputfacre. Ubi vide_,, queque paullo póftde N ymphis congelfit. -Quinin arum capitibus,natare > hac de canísá, religio erat; Imoinlacubus nonnullis PrOpterea navigare haut licebar: ut cogno- cere eft exis, LES Que notavit Liphasinxv. annal.T citi. XXXIX. De RATIONE LAUDANDI REG RB. : DOMUM) COLLEGIUM ACADEMICUM » BALNEUM, : bortum, Predium, montem, pontem. B aquisin terras delcendo. Re 2 primis cultoribus,a re acrisclementiá 8% falubr . item, flumina, maria, urbibus multis 8, magnis, a genere imperii 82 le tuz ab incolarum culta divino, 4 fudiis fubli A virtute bellica, are geftis, ab huma teris Se Plincipib: Cati ac regione tudiciis ioneslaudamus abantj titate, io doo isa : gibus ac principibus,x fitús aménitate, itatesá naturá carl; Sc Loli; que refer fertili- q fontes, montes, fylvas, metallaferas, 82c.ab _Tatione laudande reo; gionis (cribir Menander lib. 1. de genere de- Monftravo cap. x. S li A 2%: Cap. 111. 82 Scaligerlib. 1 11. de re Poér, Cap, Cxx. At Inprimis adi laudemSicilizapud Ciceronem, VR EN AR ee A Verriná ho Vide omnino , que de, a0d.1. libar, gibus, quibus regi- se E IO fiveedi- y acedemoniis, Solon Athenieníibus, Amleucus Locrenfibus: intertti, mares, fi- ablis, quee haben: ob:naturam regionis 3 ut funtagri fertiles» - —venatos pilcoli ac navigabiles, montes vitibus confiti.. 8) ante Lu : : Es geltas. Contufé hác dere DionyGum Halicarnallenfem a 4 aborigi- o: Pa ddecop gencre Demonftrativo cap. X1- XV. xvi. item lib. 11. c panegyri- ju fmo * ij sa caiujmo effectisincolarum, quod nempere mauticá le exercerente pellandis, 104 — IsstriTuTRORATORIAR» Verriná 1v. Traliz apud Virgilium 1. Georg. Plinium lib cap. v. Mriz apud Calliodorum, Variarúm lib. x11.cap.xx Vibes celebramus primo loco aconditore: quijis parentis elty Referre etiam hoc licer, quod urbs Deo alicui dicata: ut AR Iunoni, Athenz Minerva, Rhodos Soli, Oncheltus Neptunos4 Dio Chtyfoftomusait oratione, que Corinthiaca infcribitul: ES de € in carmine [thyphallico Phalecios de urbibus, que in cuil! tutela forent". Ac imilis fere argumenti Phálecios habes ap de —donium Carm.1x. ubi aliorum ctiam locoram prefides commé? a partos, tar. Item huc refer,quos urbs habuerit legiflatores : qualis Lycias tos e femi- 153 rondas Cataneníibus: telte Tullio lib. 11. de Legg. natsden : ; 0 tibus Secundo loco laudantur urbes a tempore: velut ab antiqui dracoit quomodo Thebani fe gloriantur aregres 4, Arcades Gregor nude Athenientes aymyje . 28 a Cadimo Tertio 2 itu, quod lfintloco (alubri, tutó, amoeno; tum € banteli Quartoa (truéturá: que pertinent templayarces,edificia,m porticus,pótes»theatra,gymnafia,aqueductus thermesftatug Mes HOBLICIón abincolis > qui civitatis velur anima lunt 5 id quosinco ab eorum frequentiá, vel a preftantiá; quo refer, ftudiasmo! DAM. cortos in O EE inpuernó d, item pusdode aer orpamiar e. E Menandrum li “dendáo= Adi Sc Lal. Scaligeram lib. 111. de re Poér. cap. cv1. 8 cx xl den iones» omnia ut illoltriora fint, exempla aliquot dabo. PAnsEJró Era quo poriús ordíar, quám Homero? IsOdyA.Z. FP eprace urbem laudar, E. abaltis mcenibus. 11.4 gemino portu,qui pri qui Que urbis latere erat. HL ab aréto introitu. IV. a clalle. bwsdocer, pulcherrimo. Vii templo Neptuniyiuxta quod forum eta di quiso- : E F p: 7 E luco Palladis » quiadurbem erat. 1X.4 fonte exillo luco (com. X. hprito circalucum. XI. Aregiá,S horto proximeurbe Mlidítrius etiam exemplum habemus apud Herodotuml e Babylonem defcribir. 1. 4 regione, que Aflyria elt. TL. poor condita eftin planis, Hifque maximis camporum +quoribus 263: ey figura quadratas IV. abambitu cocc Lxxx ftadiorum+. fislatis,ac profundis, VÍ. muris quinquaginta cubito e» E O ES E A - craflis,ducentos altis. VITA centum portis reis, ViL.ab Euphra- te urbem influente, 8c fecante duas in partes. 1X. ab edificiis mul- - tisy diíque ternas aut quaternas contignationes altis, X. 4 viis pu- blicis,cúm reétisstum traníverkis, X1.% regia pregrandi, $ tem- - plo Loyis Beli,ciufque ornamentis. XII. 4 regibus Babyloniis, qui S muros Ornaverunt, $e templa; cofqueinter due feminz, Semir- - mis,82 Nitocris. cd : Adalia quoque exempla digitumintendam. Cicero Verriná fex- tá delcribit Syraculas: Maro 1. Aen. Carthaginem: Narbonem Si- donius Carm.xx111 ad Confentium: Dio Chryfoltomusorat.xxxv, que habita Celenis Phrygie,urbem eam magnificé:adeo laudat, ur videri poffit, quedam ioco veriús dixiffe, quam ferió ; utcúm cam, comparatcum Indorum regionibus. Idem orar.1 1,que ad Diodo- tum» laudat urbem,quia llum, A quo fuerat laudata, laudibus orna- ret. Sedinprimisadi Ariftidem > qui Athenas celebrar in-Panathe- naicá fuá. Exftar quoque ciuldem in Romam oratio. Idem argu- mentum tradtare ñ voles, multa fuppeditabuntlufti L; pfii libri de, Magnitudine Romana. Similiter habemus orationem Ariftidis in Smyrnam. Ité Cyzici laudé apud cundem in Panegyrica Cyzicena. Universé autem patriz laudem (cripfit Lucianus. Et fand quantam. ea vim habeat,argumento eft, quod fapientiflimus Vlyfes Ithacamo illam,in afperrimis faxulis edificatam,antepoluerit immortalitati a: — Mtapud Tullium quoque legimus. * O > Qua ratione inftitui pofíit vicorum laudatio, egregié > utomnia, /ib 2 de oftendit Ialius Scaligerlib.11 1.de re poct.cap.cv 1. Si inquitmaris lez. cinétus non ft vicus natalís tun, (nam ex dis maximi quogs viri prodiera)d> fa nitatem laudabis, que d murorum elauftris male fepe afficitur: <> libertatom celebrabís,que non cobibeatur, tanguam pecora praefepibus. Aurea atate fic habi- ¿afJe mortales. Adeum modum,tr vixi/le, eo regnalfe Lacedemonios. Apud Seytbas nibil commendari magis,quam carere menibus. Tn fide,audacia, robore cidim, perpetuum eje imperium. —Intra murum delitefcero, fuge perquam efe Jimilimun: Cetera,quead vicos commendandos pertinent, fponte fe offerent, li perfpeéta fint,que de regionum,atq; urbium landatio- nexluperiús dicebamus. Domus veftibulu loyi Herceo: fed hu a lib, da de Orar, a - m bh Velte erat facrum,culina Laribus, maceria bseo¡. | q iuímodi ad laudem pertinent communé. Singu- latim verd celebratur domuns ab amplitudine, máteriá,formá atrio, cubiculis, fituspro peétusputeo, fontibus,horto, arque aliis, que vel _neceflaria,vel cómmoda fint rej familiari. Vide,que de ratione lau- danda ' *.% UY es 106 0 —InsTiTUT: ORATORIAR: - ] dandx arcis fcripfit Menander lib.1.de genere demonftrat.cap Exemplú veró unde potius petamus, quam Homero ipfo?1s 0d) awer[.84.H a magnifico extollitregiam Alciñoi.1. a fplendore «dificil (e ha ori,qué cum folari 82 lunari comparat.IL 4 muris eneis,foribus* seps. , teis,poftibus argenteis, limine fuperioriitidem argenteo » infedl / —“enco. TEL A canibus aurcis, 82 argenteis,ad fores pofitis,quos Y! “canus fecerar. IV. A fedibus interiús iuxta parietes circumquY conftitutis: que Phxeacum principes occupabant in convivi publicis conventibus. V. a peplis artificiofis.VI. ab aris,iuxta Í, aureijuvenes ftabant, faces manibus geftantes , in honorem pa cipum Pheacenfium. VIT. A quinquaginta famulis, omnis fem operis intell¡gentibus. VIT. ab horto>quiaulam contingebat» + Vide 8% Lucianum all oks , item regie Plyches delcapt nem apud Appulcium initio lib. v. Templum HieroflolyM! num depingir lofeplius lib. v1 de bello Judaico cap. x1v+2 ne Epheliz, Plinius lib. xxxv1 cap. xIV. de Capitolino'2 -— apud Dionyfium Halic. lib.111 Antiq. Rom. e: -Academicum aliquod collegium laudabimus, 1. 4 ftruétu gnificentia, atque ornatu. 1. 4 prudentiflimis legibus > ad P venda ftudia, 82 mores iuventutis formandos:, maximée ¡doM 111.2 fufhcienti corum omnium fuppeditatione , que ad yiGtum vite alum requiruntur. de oa Ex his colligemus fapientlam $2 munificentiam eorum,quié; gim exftruxere: atque, ut ex affeótuum doétrina pleniús cogH tursalumnos ad animum gratum excitabimus. E : Balneum extollit Lucianusin Hippia. Claudij Etrufci bal - deferiplit Papinius in primo Sylvarum: quod carmen intra M ceenza fe factum elle, ait ¡ple prefatione eius libri, que eltadi, lam. Eriam fex diftichain Ville flux balnea fecit Sidonius» ME Carmen XVII 1. A 33 : : Puteum laudare yolenti egregid preivit Ariftides orat. els bArpatco Ammmeb. 3 Acfenla- Hottos partim laudamus a naturá,partim ab arte 5 quan Pe S GIRE . . .. > P . p np 10 git hicamiceconfpirant; uti 6 in regionibus, 8 urbibus. Natuf fitus,fontes»arbores,herbe,82c. Ad artem refer figuram » £epra, tum, pergulas,ac fimilia. Columellam de his, Palladium 440% adi. Exemplum verd Homerus prabet OdyA.H .ubi hora mendar Alcinoi,Pheacum regis. 1. A fitu, quod fueric prora + aule. H.abambitu, quod fuerit quatuor iugerum. 1Í-. quod uttimque erat. IV. ab arboribus - QUeomni - Stellam.A tqu:¿idem lib, 1 1 Sillis villá cómendabatur, | dem,quód Virgili fuiíler. inde effodiuntur;five pla > Indultriw,exftruere -SanesXiphilino eo Y Liber L ES 107 proceris,quarum aliquas re- ect. V. 4 fruétibus nullá anni parte deficientibus. VI. Zephyro Iinterípirante. VITA vinca, e s.. . Ra. . . 7... y , 3 « variis unius anni vindemiis. VIDA Pulvinis,five areolis. IX. afontibus duobus; quorum unus per o- mnem hortum difperfus,alter fub aule limen iba. / Vide 82 Aelianum lib. x 1 11 de Animal. cap.xv 11 1ubi hortum. Indorúm Regis defcribit. Egregic etiam hortum depingit Arifta- netus epit.orrr, A ¡ Prediazatque agriya tribus predicantur: vel quía ea Íint certa, periculo vacua; vel quia int pulchra; vel quia admod fruétuola. Vide,ut agrum Laurentinum, villam at- um e . % que eius, celebrer- | inam Manlii Vopifci deferibit prima Sylvarum:. Statius quod carmenunod le dic fadu m dicitprefat. ad Surrentinam Pollii (ui vil depingit. Et- iam adlaudem in his, 8z limilibus, facit prior pollellor : quomodoin quod fueratea Cice Martialemadilib.1 5 «Cpigr-XLIX.S LI. $c ab iis,que producit;five metalla int,que Rte,que ibinalcuntur; ive fere,que ibi de- gunt. Item a fontibus,qui ex eo fcaturiuntzab arcibus ibi exftrudtis; Y rebus memorabilibus, que in eosveliuxta eum,cont gerunt. Universe autem montium laudem [peétat,quód etiam montes di- vinitatisaliquid habere crederentur, Ut quód Cappadocibus mons cllet y Jedo3n, dono, Y 20h pe a, que - Monslaudaturá fica; ronis:in predio ciuf- - madmodum Maximus T yriusb acDens, (cribit:quóditem Daci ¡Cogzeno nomen; (acer forer, la- Giufim cerdos autem in eo Deus haberetar; Pontem laudare aliquis voler? quadrato lapide conftans lwit Danubius,utramg, Exemplo elto quo bellicofusille Tr lunXerat ripá: ut preter bro retulit xy, 1 ubigz ponte hunc cunétis T fitiflciudicabar; utex Xiphilini epit ralani operibuspre- y x ñ dum plane opus fuille,nemo difhiteb ome cognofcimus. Etadmirá- aliquid huiuímo de tufte, Pile Gingule alte fuerunt pedes cL, late : 'O2 pedes Pons ilte,xx. pilis ex /2c) alanus, ubi Dacia al-"bdiferta- alios Dio Cafhiusli- 102238. ] utrim diis fins : dicanda itar, qui cogitárit,quante fucrit fare. diin rapidiflimo Danubiiamne. E “randum ut eltapud Strabonemlib.y 1 1. firma VAR, Y 4 ! : r. 108 IxstITuT. ORATORIAR:- 3 h 3 pedes 1x. Nec folum difficultassac preftantia ; fed ntititas quo S 2 mobile opus commendabat. Nam eo [peétavit Traianus,uts li. bius frigore confilteret;nec vel navigio iter pateret,vel pedib: a laciem infirmam,ponte hoc traníire poflent Romani. Es Ml Sed fi reprehendere ponté cum yelis; negandum,tantis fun utilitatem, quam exeo capercerat,refpondille. Quin potiús ex magnum elle creatum periculú. Ac Hadrianú propterea,quiT ri fucceflit, refcidifle eum; non invidid erga Traianú, ut vulgo eftp fuafim;verhm potiús,quia prudentiflimus imperator viderer,bal ros,huius pontis cuftodibusinterfeétis,facile polle inMy 3 cranil l A XL. De LAUDE SUBSTANTIALIUM PARTIUM , ET COL S LECTIVORUM : ITEM ARTIUM> VIRTUTUM , ET Sl- _MILIUM ACCIDENTIUM : DEQUE EXEMLIS. VE- terum, qui in butufmodi argumento prelverunt. LA tes laudanturaá relatione ad totum»a partibus fhis,ab uf E : ne. Tra manus laudabitur,qud d membrum lit nobilifimi anim 2 : tale membrum».quod artificioséaded:extot particulis conflctul Me : cuius tanta Í1t utiliras peromnenyvitamo. 22 2000 0 AA 8 Collcétivi fubltantialis prenobile exemplum ek mundu + Jaudabitur ab auétore, Deo: á partibus tam multis, tam variis, Y e. preftantibus ; quarú ille Us uo 4 perfeétum eft: 4 forma, que ás bapta — (ela b: a fine,cuius gratiá faítus eft: A.capacillimá Sc perfectilM Aipofirio. figurá, que eftrotunda. | 3 Ms. : Defubltantia latis diximus. Nunc videamus de accidentibus Pi EN - terquam de faétis: de quibus feorlim lupra egimús. Laudari 5 vituperari di da quantitas,ut flatura procera ; atque huc -tempus refer, 8 numerum3 quomodo centenarii laudem pro tur lulianus Celar epift.xx1y,quée ad Sarapionem. tum qual animi habitus,pulchritudo,lux, vifus,cecitas, tum relatio,ut p -rex,coniugium,amicitia. Quod ad animi habitus, puta laudationem virtutis, cloquenti?? fimiliú: quo paéto hec extolli queant,colligere eft ex ¡is,que toribus traduntur de demonftratione faétorum. Siquidé in hi que par ratio eftyatquein deliberativo; quia quá ratione ad ll Mathematicum,aut temperanti3, quempiam adhortamur, eád BE - Laudamus; ut omnino iiídem e locis depromi debeant argum . “Nec operola admodum laudandi ratio eftin ceteris ; dummó : Eo 1 . a ' : D fubftantias etiam refer partes, $ colleétiva (ubltantiali | j cognoverimuslocos Topicos. Pre; ab honefto,eloriofo, Que ipía virtus non funt, caulsa,vel effeétum cius Pertidiculum fit,velle Gin he landari,aut vituperari cet: Non omaidinqui precepta,el]e revocanda. E dunt aliguando in oratore ft dici /me preceptis fuis. Etideminibi: - Modirebusfacultas ex ó Ariftotele, Tullio, ali; llos hand artem tradid mem OTare,que,ut 1 rosé 4 lummis dicendi ma laudationum modos A IS O E 109 pucautem argumenta petuntur utilisiucundo, facili, 8 dificili.H oneftas iniis, comprobatur bifariam)quia quid virtutis fit « Hzc generatim deis dixifle fuffecerir. Ná gillatim accurate perfequi quo paéto res >queant; qualinihil preftari queat ablque de ntrá quám apud Ciceronem a Catulus dos a ee le ecanque loquimur,mibividentur ad artem., (ad Orar. taliquanto poft: Nolo,inquit, omuia, que ca- M>qUAMVIS exigua fint,ea fic traftare, quaji mbil pof- | Non deerit bomini difertoin cinf. eteris rebus (o camfis comparata. 1taque noníi ab- S, minutiziftiuímodi omitrantur, imperfedro ifle,cenfebimus: (quid enim attinet ea com- emo dicat,nemo nefciat?) verim ea, que ope- giftris perfcribuntur,in alios convertemus ' « Idco particularibus preceptis non infiftam:fed t>qu > digitum Intendam ad yeterum' exem pla, 'quiin tratando ciufmodiar Sapientiz verd laudatio eltin Pro Humanitatis ftud oftrar Synefus in cogymnafmatis Aphthonii.. ium»sac liberales difcipkinas, luculentis landibus Dione fuo: quam orar | 'ohem compofuit (quem- admodum ipíe teftatur epift.ctr11.) cm: ne,quia multa de Potétarum 8% Ort : ptis fuissinque lis er uditam quandam ele clegantiam leétaretur.. Eloquentiam laudibus «Fer Dio Chryfoftomus 1 oratio- "ex VA qUe al dorso Áve de C vetó orat lone ottendir,quo paéto; edicendi exercitio iy, tibitur: reliquá quilamproveióren, parare (ibi polfit dicendi facultarem_ ile sia Quám adfines fint philofophia, OTAT-XX 11, atur pollice matis. Pulchritudinis le Charidemo: iam olim Ald “nes. Hoc enim veré argumentum'eft, tl inferiptio, quziftinfmodiet, o laudationem. reperies: mna : Lu QuUamquam dialogus is al usted indicavit.S « genuina Rhetoricasdocer idem Quamquam aliud vide- De bello 8$c paces. | apud Libaniam in Progy- U forme encomium habes apud Lucianum in | terius potiús eft feriptoris ut anc ftylus plane alius eft, ac Lucia- ARO 3 Pacem - qua gratulatur Imperatori Valenti, poll pucem initam Cum Au -Jeant. Hinc eleganter oftendit > pleroflque omnes tum demum ? a Mi0%- FÍAS TON= HAY. — Libaniusin Progymnafimatis vituperar opulentiam > inopi 110 InNsTITUT. ORATORIAR». Pacem evehit laudibus Themiftius orat. que de Pare infchi poe Eo A ' In Studium > atque affeótum fuum, erga auditores; eleganter mendat Lucianus ARA AS iram-» Quamquam,cúm vulgo in divitiis fimmum bonum colo tur» hoc argumentum propemodum videatur aegdotor. QUO nisillud traétare volet, legatur.quoque oratio Dionis , cuiu yegQí Euboica, five Venator, Hecenim paupertatis bona cxpoM Ac primúm narrat, ut quidam in Eubaa vitam degant paupertlt) fed curis vacuamo» Hinc oftendit, quanto beatior vita illa quam omnes Urbis deliciz. Vide Sc orat. Lxx1x. que de D infcribirur.. Oftendit autem, opes moleftiam adferre,, 62 ini efe obnoxias, coquelonge prefltare paupertatem cum iuftitia nda + AS ] / | 3 Similiter, fi tradtare voles de bono miferiz» iuvabitidem Dio rat.xxv 11. cuius infcriptio, Expyjitio eorum,que convivium al ing ubi pleraque eorumcommemorat , que in convivio accid mumad philofophiam convertere,cum vita moleftiis abunda Podagrán com mendat Lucianus in Tragopodagra. ¿Calvitii encomium elegantiflime feripít Synefius. Exilium quog; laudibus extulit Dio Chryfoftomus.Ea ora! _exftar: Led ex Photio difcimus, tale fuiíle cius argumentum. P! afferuir,exilium nihil habere molelti. Deinde opes ac gloria” -potentiam, a poffe/loribus fuisad eos, qui ne [peraverant quid” celerrime defluere. Preterea fapientiz ftudio $ virtuti opel re,efle bone polleflionis genus, quod per totam duret vitama funétos comitetur. Adi Confolationem» quam L. Seneca trem Helyiam fcriplitin Corlicam relegatus; ubi fe vixifle al fortiter modo,fed etiam feliciter. | , Huiufmodi potius auctores confúlet, qui quicquam in quo! horum tentare, nec pargoroy dnd a velit, quám minutas 4 pu nuperorum quorundam feriprorum obfervationesz fi modó vationtúim nomen merentur, que de plebeiis quibulvis ingente ponte offerant. Sané non 4lii modo, ac Perfii, iftanon*e” Jegere: Led viX pueri, nedum pareétati,ifta magnopere requitt Et tamen, quiiftiuímodi preceptis fufflati ac uffarcinatiincó ds "9 a - 5% , : A $ y . D % E - 0Mnem pree fe putant LTREER e E deliráffe antiquitatem : ant fiqui inter cos Paullo fuerint modeltiores, fio aiunt feculo precepta dediffe, haut noftro. At neutiquam hec eos ablterreant pi “are. Nam cúm fint infita nobis naturá virtutum vitiorumque lemi- ña; cadem omnibns feculis fuir, atque efit, laudandi, ac vituperandi ratio. Quare nobis quidem haut perfuadent: verhm com damnari, <- SOntemnisaudimus lapientem aritiquitatem,yel cos,.qui velti gús illius fedulo infiftunt; ifthoc Bionis COgitamus : pa duen ELO, Toíg US TO detoney, ei pon ah v le Rudo, Y olvoy Ogioy* non pojfe aliquem Vulgo placere, if placenta frat, aubvinum Thafium. : Carur VI. de DE CAUSSA IURIDICIALES NEC NON STATI1- Ese AA BUS GENERATIM., | 6 ENERIS Turidiciólz loci provarietate Jratuum Variant. Status hac loco est guejtio, non quevis; fed tantina, tores Intentione, y» defe nforis depul/zone,nafcitur. Nam cetera que/ftiones dicuntur incidentes, JDe Kepánao. Inter cas aute m princeps eftque Gre- cis Kewopseor, Latinis ] Udicatió /Pve Difteptatio dicitur: nafiiturá ex dem Senforis ratione, accufatoris firmamento. AN Statís ett quadruplex: primus est Conictura; alter Definitionis 5 tertins Qua- + ditatis; quartus Quentitatis, Conictturali queritur, an fits Einitivo > quid Jits fhatu Qualitatós, quale quid fit; Quantitatis flatu, quam magnura fs quippiam., > mins autem orationis, vel unas ef8 hatos, Unas Zenerás erunt, us Je fit Patas conj 14,4 funus fe que exprimá accufá- vel plures. Si blures fuerint, pel ecbsrralis: vel generura eruns diverfon comeóturalis, alter iuridicialis. 1. AÁCCEDITUR AD” GENUS FINIS> ET PRASTA G ÉENER 15 luridicialis xy A eft ius Szquum; queduo coniunxit bus iftis cdesantifimis, quibus cumiis confe tudinem: , : Meli Us Virtte ep: nam febo Virtuteñ mali Rene funtyr; bes atque aquam fe q malisJpernit procul. IURIDICIALE, cuius . NTIA> OSTENDITOR. 15, quemadmodum diximus fi quoque Attius, verf- It virtutem, h.e. fortj- Dife- ¿qui vere cupiunt laudj li- periús,- PLÁ? ¿InNstrruT. ORATORIAR. Diffecunt autem, iuftum, $ equum: quod ius omnia ftrid a lib.1, e. gat; quitas» quam Cicero 4 lenitatem in decernendo, (nam Ec gitur in codd. vett» b1on di/ternendo) Greci autem Jineineraw Y Adi: a rigore illo multúm remitrar , eoque fitlenior iuris interpr bala. Eftque ea fententia Donati: ex quá confequitur > iudices PM fina in múro fpeétare iultam; arbitros equum. Idem dicunt,qui ea locíí Cit. ferre autumant, quod quitas fit ex naturá, juftitia ex legibusj qu ai % modo ca diltinguit vetus Horatii commentator. Revardus tamé *hancdifferentiam diluere conatur ad xc. Reg. Iuris. De vero» gl A diximus , difcrimine confule € Budeum initio Annotar. inH <> . deétas. : 0 M7 «Ex fine, quem ftatuimus,non obícuré liquer, quanta fit pri le o - agenerisiuridicialis. Nam, ut Agelilaus dicebat, nulla e E | tas fortitudinis,nifi adlitiulticia: nec (1 omnes eyaderent jufti, tudine opus foret. Iuftitiw eriam caulsá reges olim funt confil cinTheo. Quod clare Hefiodus edocet : " gonia — Tévenos $0 Carriles Expéppoves > Svener moss 20 E Bra mo palos doegs premoirto rm Epa TEAEUOS, e Nam funt propterca reges, ut dicere lefo : Las populo poffint, iniuftitieg mederi. E Iraque Ícité olim muliercula » que cúm ab Hadriano Cefare z ret, ucius dicetet,atque ille ibi ad hoc elle otium negarer, co dina4dri- Sabiecit, Noli igiturimperare. Auéror Xiphilinus d,.. , ano. + Neciudices lolúm;,quiin Scrípturis Diidicuntur,ad ius 6€: velutad Cynofuram,dirigere iudiciorám curíum debent: fed ( cauffarum patroni: quales.fi int > non minós provident humano quám fipreliis, atque vulneribus,patriam,parente/quesfalvarent. ut clib.2. Leo 8 Anthemiusimperatotres lib.11.Cod. e 8 exinde,iiíde eis.7. de yerbis,Petrus Damiani>fermone de Refurreét. Domini. advocatis : : ¿ diverfin-' EA 11. De ¡TEMPORE PROPRIO GENERIS IURIDICIAL | deque partibus eiu/dem generis. 1 recia circa quod hoc genus verfatur , prateritum elle AL diximus., Interdum: quidem videtur acculatio quoque de futuro; quomodo Catilina aliique accufati funt , quod p' fuerint patriam»niá coniuratio fuifler parefaéta: verimtame tota probatio ex preteritis fiar, de preteritisquoq; exit difce - Adde quod tales non ob fadtum damnentur, cúm id necd - Quia Ííbi parkm conveniret: ut le Lian L trarint; led ob patrandi y 113 oluntatem, quam habuerunt-. Iuvenalis lat. x111: Haspatiturpenas peccandifola voluntas, Nam fcclusintra Je tacitum qui cogitatullum, Fattg crimen haber, Partes huias gencrislunt remo, Y moya, acomfatio, defenfío. Ula cltrg howO- live adtoris ; hxc 75 QPevyo/G> five rei. Ac orator quidem defenfionem feribebar : led ipfe orationem edifce- at ac habebar reus : utaudtor ef Fabius. Vide elt, qudd Lylas ctiat pro Socrate orationem compofuit : fedhic utiez noluit-, gere eft apud Cic. 1. de Orar., Valer. lib. yr. cap. 1v>Fab. lib. 11. Cap. xvi, quod elt de Rhetori- + Ces definitione ac fine, éc lib. XLs:C ap» 1, item Plutarchum in Lyía. partes huius gencris elle acculationem , $ de- acculatione etiam compleétor querimoniam : ctli pS s A , p pS ca prefliús accepta longé aliud fignet. Nam, ut apud Thucydi- demlib. 1 legati Corinthiorum Lacedemone dicuntsdiria piawy diva Dv is uaelarórray" 2mMyNeie > ir ddanotyriy : querimonia est amicorum de amicis, quando delinquuns accufatio est de hoftibus inturiá alficientibas. TIL. Quirñus LOCIS APuUD Romanos, THENIENSES, HABITA SINT ORATIO- NES GENERI1S 1uD ICIALI1S,: A CcusArio _Omnis, $ defenfo, apud Romanos inftitueba- 2 2 tur in triplici foro. Unde Seneca lib. 11. de ifa Cap. IX: Ádjice nunc publica perjuria Zentium , circumferiptiones > fraudes, inf- crationes, quibus trina non Jufficitint fora. Et Statins Silv. lib.1y. fyL 1x: ecfaltem tua diéta continentem, Que trinojudenís foro tonabas. ltem Martialis lib. 111. €pigr. XXxv111: 44), inquit, agam Cicerone difertiusipfo: Abqueerit in triplici par mibi nemo foro, Ac fimiliter 113 plicis fori meminitlib. y111. te omnes Oyidius lib. 111. | Tri El x11. Ex his. primum fhit- Jorum Romanum ; quod Ovidio 2, 8 Statio b, Lafium; Herodia- * NO CDEtns : alterum Iuliz, quod Palladium d diétum, cúm Domj- Banus illud inftauráfer : tertium Augu/h w quod Plinius e inter, E! ” p ] : Vrbis Cúm autem dico, fenfionem , fub Cpigr. XLIV, ó an- a 4.Faft. b Silv. de equo Do- mitiani. cin M, Antoni. no, d Mar. - t1al. lib. y, epi2.2. elib.36. Cap.15.- b epigr: E a PE drumab Alexandro genialium dierum lib.11. Cap. x11> Francl 114 InsT1iTUT. ORATORIAR. Vrbis miracula recenfet. His quartum polt accellit Nerve > aLam- Tranfitohum adicebarur. Vnde in Nervez honorem [criptum” ber in detur Martialis in lanum epigramma libex 5. Additum denik EDero rrajante forum > live Vlpium d.. De hifce omnibus vide A . qn 28. a ¿ Sidoni- Polletam in hiftoria Fori Romani lib. 1. cap. 111: adhec 16 Car”. yum, Onuphrium Panuinium, Bernardum Gamaccum » Fabric! o alios, qui de urbe Roma fcripferunt; inprimis luftum Lipfun? fulem. 2 11. de magnitudine Romana Cap. VII. td dGapito- Varia item Arhenis fora fuere, que ¡lli dixere da ero» linus in pem locumtenuit Areopagt4> ubi judicia ficbant dóvs e> y TÉ Ad TO Mm TEOYoÍas ru gnoUds) € Paper to ms 3ormureva d gs : que > modumiiídem verbis referunt Demofthenes orar. in Ariftocíá vunlnereo wolunia. Sc Tal, Pollux lib. v1rr. Cap. X: ¡mó 8: Lucianus in AnacharB rio,in. mifiquód de yeneficio hic taceat. Alterum forum fuit Pal el uod erat Y duserwv Qdvay fe Erat E Delphinium. > ubi cau 0d ceprabaturs fiquis le occidifle fateretur; led iure diceret oC Jatoho. Auétor de utroque Helladiusin eclogis Photit. In Prytaneo'2 inem — fi ferro, lapide , ligno “vel alió reinanimá > aliquem fublato aid ftarer fed auétor nefciretur: ut inter alia Hefychius teftat amo. Phreattio (rá ¿y DpzaTior > [ive dpcard, vel potiús Pesada) ag fa, fiquis, reus cadis involuntariz , preterca cedem com luntaria, Ca | yoluntariam. In Heliea conveniebar Senatus. QuingentotA fi necefíe forer, duplicari is iudicum numeros. quandoque c4n4 triplicari oler”. TMaegCugor erat tribunal iudicum X15 Cul nome lociobfcuritate >. Ac de minimisin co caulfis agebatur » Age ““clám. Eratautem duplex: maius, 9% minus. Fuitióz quod 197, A forma vocaretur. ltem forum ad Lycum > vo dh Aúxo > live AY quod perperam Ea duero in Helychii glollis dicitur- Item Mumizs> live Mampgeloy» His 2 Polluce additur Agd4 O > P Etymologus Ac4AG- haber. Interim alii produnt,in eo non “exerceri, fed juramentum concipi Íolere. Minús vero celebit, re quatuor illa tribunalia,Bareg8r> oir, dor Be Onion quatuor loca , ubi novemviri judicium ferebant : archon Y nymos, rex facrorum ad Bucoleum > Polemarchus in Lyce0 Smothetx in Thefmothefio. Ad Areopagum fiquis vocarel mo baturid reguMnois nos autemy (ad aliud e memoratis tribi E ut auétor ell Ammonius Grammaticus 2 > nifis potius€ on 9: A Ps dl e ad “Y E “Nal 2. niusPhilo), ut alí arbicrantur. Plurade eribunalibus ¡Mis 2% añ >e r | RE Pa Ea ao AO DE E o RA quidam,quod eá queratur, an fi, Quippe»> ut in inridiciali far queritur, an Tiius occiderit Sempronjium ; ita in aliis ftatibas ef PEN Ccontroverlia,an quid lacrilegium dici debeatsan inioftum», an tanta, _ Mt iniuria. 'Altera controvería eft finitiva, quá de nomine faéti dif-, ceptatio elt. Tertia eft qualitatis,quá queritur,ecquid (it honcltum, aut utile,autiuftum, vel contra. Quarta elt quantitatis, ubi contro- verla elt de magnitudine:.ut,ecquid tantopere obfucrit; aut, tantí- ne fitiniuria. ES ! : Aliquibus tamé partitio hecita videbitur infólens, ut Ariftopha- nicum illud fint diéturi, yuas dro 39 dy melogs 4. Sed quid gra- eel IN culo cum fidibus? Ita 82 vulgaria opinio eftyftatum tantim habere_, ! ar locum in genere turidiciali; que tamen fententia ef ablona , 8 ¡4- SES concinna. Nam omnino,tum in deliberativo,tumin demonftrativo fisaferis. quoque,locum haber. De deliberativo res plana elt. Hermogeni enim flatus qualitatis ef duplex. Siquidem vel de re fro rá difcepta- tionem continet, qui dicitur regyuelmos fivenegorialis; atque hic generis deliberativi proprius ell: vel agit de re preteritá,qui dixouo- "Moya vocatur»live luriídiéhio;atqueis Proprius eft generis juridicia- lis. Degyualaz exemplum eft apud Demofthenem ¿an confultum fit Iuppetias ferre Olynthiis: apud Ciceronem, an Pompeius fit pre fi- ciendus bello Mithridatico. Ea ás E . _Neque negorialis folúm ftatus in deliberatiy olocum habet,vérúm Sí conicéturalis. Nec enim,quod multi exifti mn Mmant>,tum tantúm con- icéturalis ftatus et, cúm queritur, an itfadtuni: verdm cuam o) un paullo ante dixi,cúm quelftio eftyan aliquid fiat,ant futarum fit: ut controverfia lir,an hoftes cogitent de tumpendo federe; aut,an no- bisillaturi intbellum: quorum utrumque comprobamush volunta» tesfacultate, ac Ggnis; ur omnino ligueat, codem hec modo tractari; quo facta. Ñ IN GENERE Dp= OMPROB A- VI. Sratum ETIAM HABERE LOcum MONSTRATIVO, ILLUSTRIBUS. Cc : TUR EXEMPLIS, , OS : | AN | Ec magis tatio (It, cur aliquis ambigat, an ftatus ficin genere, | A demonftrativo, Nam in laudationibus negari poteft, aliquid + abaliquo faétum elle; '€3 quod conieéture elt: veleo nomine faétum, elle appellandum; quod definitionis eft : vel bene fa£tum elle; quod el qualitatis : vel tam lluftre elle; quod quantitatis cft. Status | A 20 quanti- A rE2 Lies 11 TUTE ORATORIA Re 0 quantitatis fueriz » fiunus extollar caftimoniam Alexandri ó quia illibataséc intaétas remiferic filias Darii 5 nec antenup! a Plutar- tigerit mulierem 4, Barliná exceptá > que vidua fuit: alins au cbr 4 diminuat Alexandri honorem, quod (ut Theophraftam mem en exco Prodidille, auttores lunt Athenxus,8z Plutarchus) ideo paru Phorins lieroflus fuerit Alexander, quia vinofus erat; quam remcúr in mjrio- yimi confirmant feriptores b, tum illud arguit, quód 8 eph biblocap. yides habuerit e in quibus adnotati fueredies , per quos crap ES or edormiebar. Hanc Theophrafti fententiam non leviter fulol cbis tip. quod Sí hodie videmus, eas gentes, que ebrictati dedite, minus? deforer> Llanire Venere;que magis Veneriaddidte,minús fe vinoingurgl* ÓN Elt quoque ftatus hicin oratione pro Marcello,in quá pra.cipu at ftioctt, An clementia Cefaris omnibus cis bellicis virruribl 33. Plinites preferenda. Item apud Ilocratem in Encomio Helene (tatu *ibo14. An pulchritudo Helene tantá lit laude digna > ut omnibus laudk cap.s. fitanteponenda. e 3 aia Qui ftatum tollunt e genere demonftrativo, negant, 11 04 Ad ¿eun habere intentionem $e depullionem, quia nullus (it 140 nus lib.3. CopNu >" 1. que dicamimpingat. Verúm ut nullus fit talis ; pofle! Var. Hif. adverfarium elle, conftar exjis,que diximus. Alioqui,cúm fciipo _eapa3. Cicero de Catonis laudibus, Cefar iis non oppoluifler duos A catones. ! 8 E Nequein hoc genere folúm loeum habet ftatus quantitatis) Sc controverha elle poteft, an aliquid (it fadtum 3 quem fratum - conieéturalem, omnibus liquer-. Ita fiqui vituperare volet nem Ob pudorem violatum: meritó alíus hoc repudiabit, cangrr din pro- confiétum A Maróne; quem fecutus Silius lib. VILI. Dido | be e Uniyiralemper, caftiffiimaquefuitz ut que » nealteri nuberela enda tam gladio finierit: quemadmodum narrar Ipftinos lib. X sionetem- Quin ne Aencam quidem videre potuir, .cúm ab 1h excidiosl porum, Er liger d optiménumerat , ad natalem Carthaginis anni Íint CC É o ut que poft annos. lo cc XXXVI1,ex quo condita erat, evel hs Enfe- Cn. Cornelio Lentulo, $8 L. Mummio cof! ,anno Urbis 13€ Zianis ad Ut tradidir Solinus: 4quo non multim abit Menandri rati0 annui YTofephum lib. 1. contra Apionem 3 juxtaquem condita Íl e Ed: CXL. ante Romam_. Trogus e vero tantúm Lxx 11. annis eimepiro. Iiorem putavit: Vellcius folúm 1xvw. Atquisiuxta preclal smetufbini Um Erarofthenis canonem, ab evería Troia ad conditam Rom. lib. 18, anni fuerínt cccc xxx, Neque de Carthagine obltat > Pl EE O E Pa ar E b Appianoó dicatur etiam L. aMnis ante oct am loqui eos de veteri Carthaginis O 7. Andicio eft, quód cius X orum « Carchedonem Tyrios, faciunt- 804. auctores. Atmunc fermo nobis eft de ¿llis, que debentur Didoni: bánicio -hempe de parte Urbis nova; unde,Solino telte > vocata eft Kartha- e de + da, quodidem cftac ALVA TOM4E, > UL Ctiam ex Stephano cognofci- pa MUS: item de arce, que Punicá appellatione diéta efButíra, E U0arvas ergó, Bulta, unde Grzcixare uerideo fecere Buga: quod Quia corium notat,.eo occalio prebita clbfabelle de tergo taurino. “Hoc Maronis fAgmentum Oppugnat etiam Maioragins in epiftolicis QueÍt.xx, Atque ut veteres potius laudem, eft de codem cpigramma ib.1y. AvJoMoylas > atqueitem apud Aulonium,quem vide epigr.r. Imo, ut Charilitis auétor eft, Atteins Ph:lologas libium edidit cum ¡fiviímodi infcriptione, 4n amaveris Didun Aeneas. At pertinent- , huc quoque verba illa B. Auguftinilib. 1. Conf-f Cap. x111: Nos clament adverum me denditores Grammaticae, vel emtores ; juta fo proponam ES ÍNLCrrOgaMs> utiim derum fit, quod Acneam aligúando Cartbazinem veniffe poéta dicit: indocliores Je neftire re/pondebunt, dobbiorés autem criar negabunt Derum efe. Ea -Pari tatione,fiquis Penelo tiam,metitó cui vituperare animus, in controverfiam vocabit, que. de caftitate cius (eribit Homerus. Namea procis > abíente marito, - Je proftituir:-coque Vly (Tes domum reverías , iure cam optimo | exegit, ac fas fibi res habere suflit. Atque hoc qui nefcit, is non_. | modo obíceni carminis auttorem infuper habueric, quod puto pec- catum haut Oceano abluere necelle fit: verúm luculentum quoque [criptorem Paufaniam non legerit, aut certé tantám pe Ave oculorum, five mentis: viderit locum iíktim in Are AD7US 3 ve Toy QA iy ODA y Ey TES mob ¿6 ale mood + Deareor dls dodo 4 Ey UTA to PR DONT ¿Ry En Teoíaz O'- * E Os? TEME Ts leve Adra MowvAsm, z Mavlivtoy do e eur YO, Hlwendrlw Pue mo O duarte cola Ce ds Tnarases ig | aya és Y 0lxov, » ra Card» a AO A Tino Es Nor | xo daluoya TEA dy» 4400 3 07) IS Zu ET0s és Martiveraw ETA | al 3 Bla TRAÍA Ala uu. hd. e. Penelopes id efe Sepul- | cbrum aiunt Aentientes 5 e0 4 | | Philifto ¿xxx. annis, aca AE A fuifle. N penlaudarevoler ob infignem pudici- t.caliginem, aclicis; Mily e- Poémate, quod The/protés nominatur Nam in eo leger eeft, Penelopen, Ple ex Troia reve/ospeperilJe=pucrum nomine Ptoli- clopen ab VlyJe damnatano elfo, transferres quam, ut.A bra- a «porthen. Mantinenf EA Cs der de ed dicunt > Pen quod iros efe allectos attrattofa; Ha (ita malim ; A hamus - . ? Ú . 124 de IxstiTuT. ORATORIAR. hamus Loe(cherus »procos) domum intromifijJes > Es propterea a a De ea? Yepudiatam. Hancdeíde Eacedemonem abajo, atque aliguanto por immiori- fe Mantineam contuli/Je, ¡big vite ei finem obtigifJe. Fidem etiam bus, fo700- yjr Lycophron, qui Penélopen vocat Buor4egy xoswpdvs (as -les, ads mevevsCav, ut Tzetzes interpretatur: qui fubjicit, Alers 0. LC. 10 ¿9 Os PAE EN Ñ j > > e » Scoppam * ¿y rá at A Jadondtss Qua» aurlu) cul fu 20d rán mals uynsigos >, dib.1. cap. 04 Y Tegpeonedó llave. Durrs enim Samins libro de Agatbocle ait, ea 32. item omnibus congrelfam procis,ac genus/Je Pana hircina babentem crura. Het LomineA — tus quoque de Pane idem tradit fub exordium lib. 11. Quod vel ii quem dixi, Scholialtes Pana hunc alius facit Penelopes filium>? pam Pe- MUA cf luffulcum ratione_ y. | : N nelopes Sed quid de Penelope atricamur? Quis non videt, innumefa epifiolam, bis exempla luppeditari ex Homericá lliade? Nam Herodotus : al dit, multos velle, Helenam nunquam veniíle Troiá:8 Dion pru lib.3.Sub- [is Oltendit,cam, parente fratribufg; confentilentibus, nuprá P fecro. lech. Fuifle; neque Troianos fuifle 4 Grecisviétos; fed Grecos,icto fi cap. rezab oblidione deftitifle; Homerum verd invertifle hec omni : PE velandam gentis luz ignominiam: ut verum profectó fit verbu ad Rofíni US» TORA Jevdovrgy eordoi b, quod apud Platonem elt dialogo Antiqui- to, 8% Ariltotelem lib, 1-.Metaphyf.cap. 11.ut céteros e mitram sat lib.3. quos gemina legere clt. Ea 0 GAN ges, Quecúmitalint, neminem puto deinceps inficiasicurum, 1% is . monftrativo quoque genere queri,an res faéta (it; eoque fal zur posa, COnicéturalem in co locum habere.Falliturigitur Antonias Maid cPigderá gius,cúmin lib, 1 1.Rhet. Arift.cap.xxy1 «ita Ícribit: Za demon/W% 1. OLymp. vo genere nula e/hcivilis controverfía, quia nemo adverfatur, d> res cer pa ci PP certis fumuntar. a , RS AN imTufe. Nec reétiús fenfit N alcimbanus Nafcimbenius»qui d ftatum Plin.epig, Iemonítrativo ele negat > quia laudem non ftatim fequitur vil 21.lib.6. Yatio. Nequeenim, utin eo ftatus locum habear , requiritu Minutid quicquid laudabile ell, ituperari poflit; verúm latis et, ut ple o vitupetari qu cant. Adde,quód non folúm adverfetur laudant> dans. ip VUPETat; verum ctiam > qui perlonam> que laudata eft, fuille div.inf. gat ut Íiquis contra cum, quí Amazones laudárat , oftendat > '” d coma. quam fuille Amazonas e: vel qui (ut Logicorum nunc vocibús e o mur) laudationis fubieétum agnofcityat predicatum oppugna Invens. A Penelopen fuifleconcedamus > atinficias camus , que de p “e Palg- id cius 4 Poctis fcribuntur: vel denique, qui predicatum quo phatus. > haut gtavaré dar, yerúm perfonam»,ant rem, tantopere laudanda” ) | n E o ER 0 e E O LE negar: utcúm queritur apud Hocratem, num H elene pulchritudo tantopere ficlaude diona. | ES Atquehinc errorjs quoque convincimus a Ala to Rhetoricorum lib LO Ícribit, genus hocintefflum ira abfolutum_ . AS Y 7 A clle> Ut abomni controverfiá fr Immunc. Nam non tantúm adver arius elt,cóm quis re ipsá contra laudantemdicitsverúm etiam,cúm quis tacité diffentit: uti lviudicet, oratorem facercifthoc vetus » ex muícá elephantum. Adde,quddctiacúm nemo reveracontradicit, Potentia tamen:cft contradicendi. At cum Rhetorica it duwepis a, ulC NON tam videndum, quid fiat, quam quid ferj pofli—. IX. Non EssE PLURES STATUS > QUAM QUa- TUOR : DEQUE OMNIS DOCTRINA Hu- 1US UTILITATE, Ib1mus , que dici debeant,adverfis eos ftatum agnofcunt, idqu biafe offert dificulta. tus elle: cum Ariftotele ¿quí triplicem tantúm._, cin lolo genere luridiciali. Nunc a- Quippe videntur plures, quam quatuor, fla sin fecundo Analyr. polter, quatuor facia= quaftiones; duas fim plicessan fit, 82 quid (it; que conftituuntcon- icéture 8 finitionis ftatum: item duas coniunétas, quod fit, Se cur (it: quarum prior ad conicéturam pertinet,po -videtur ftatum referri pofle. Ver quia, cúm queritur, cur fit, cauíla fit, nec ne. E. la fit cedis. Ex his veró omnibus alius aliorum error detegitur, qui difer- timadíerunt, dodrinam ftatu um e Rhetoricis hodie furcillandam ee,quía tantúm inferviar cauflis indicialibus. Nos veró in omnj- us dicendj generibus,ac lemper > ele ftatum adleveramus. Atque utid non eller, non ta art deberent, que de ftatj- us cribuntur.. Nam éc hodie multi | ES + tamen, cúm ad iuridiciale_, Senus pertineat omnis acculatio ac defenfio , eaque jifdem pluri- Mm tradtetur Capitibus, quibus utimur in cauflis forenfibus > 3 quet rzy* a facul. uo $ E de E - .additz, in quibus dyergonesrus exponitur conicttor, fomnijoluto -caulsa,modo is de queftione fuerit civil, cticulatim; precipud autem, quatenus pertinent ad folum iu 4 S Tarus Conietturalis loci funt tres; Voluntas , Facultas, € Sign Ratiocinatto queriture caujJís finalibus; uta Jpe commodorum. a j “LN TETU LE ORATORIAR Y 7 quet profeétó, maximum eorum ufum efle in epiftolis, ac fermone familiari. Neque enim exiftimandum, que hoc li argumentis 204x015, aC fequenti de r9nlexo?s, aut gros, dile ca lolúm propter offitiones (que majus,ac precipuum > no unicum fnt opus oratoris) fusé adeo 4 nobis explicari: fed piltolarum ergo , atque adeó omuis fcriptionis > ac fermon y Et hxc de lpeciebus ftatus cynétim ac generarim diéta lan tenus ad triapertinent dicendi genera. Nunc de illis videal : 1 | Can. V 1.1. , í E y De sTATU. CONIBCTURALI» J _ tascontinet Impulfionem, Rattocinationem. Impulfro affettus comprebendit, quicawJze efficientis locum obtinent. Ad facultatem pertinent vires corporis, animi paomptitudo, copie» 4% tempus) Jpes perficiendiac celandi. ] Signorum alia rem antecedunt, alía comitantur, alía confequuntar. s l.DE APPELLATIONE STATUS CONIECTURALIS2 ET DIVISIONE EluSs. “Tarus, in quo obícura eltiudicatio,Gracé dicitur suyalp Otinis Conicétura. Nempe,utait Fabius a, « conie(tu,s. duel bo . . : . V E . h 7 dam rationzs adderitatem; unde etiam Jomntorum atque ominun ¿nb coniectores vocamus.. Comprobant id iplum glofle verr. Cyril +uminterpres.. Ubi pro fomni-Solutor malim fommii-folutor. Vocatut hic ftatusalio nomine Inficialo,quia folá inficiadoX” reus hic defendi.. : i . Porro, feu infinitam, feu finitam queltionem [pectes; yA “eá queritar de perfoná, aut re, utrúm res fnerit, vel fit, y fit: vel indireéte inftituicur, $e ex confequenti. Directa! ct, an fint Pygmzi, an fuerit Hercules, vel Orpheus, añ * occiderit Aiaceme Indireétainquirit de caufía rei: ut an e 1 ; A o ER E péttilentia. N am tantundem eftrac fi roges, utrúm aéris corru tt cauífa pelbilentiz,an aliud quiddam. Similiter, 6 difceptarid -«liban hoftes ej clallem inftruant, utin quet,queltionem elle de animo hoftiu ec refpiciunt conietturalem ftatum Propoílitum eft.ea inprimis perfequi,q Pertinent. - E E 127 ptio um>o ferant nobis bellum : fatis li- m>velutcauísá finali. Atque> universe.- Nobis vero nunc: uz ad folum iuridiciale genus: / 11 Qué IN sraáru HOC AB Ákisto ] TELE : | CONSIDERENTOR, > NÑ ftatu hoc quamuorfunt cognófcenda iuxta Ariltotclem: nempe, que caufíe ad iniuriam aciecndam compellant, 6 quialios ininriá + AfECIant, $2 quos afficiant, 8 in quibus A e auíle iniuriarum lunt cedem,que humanarum actionum. Suntautem numero fepteé; - fortuna, vis, natúra, confuetudo, ratio,iracundia, Cupiditas. De, -,Quibus omnibus, utle£torem quaíi deroroderras a ad fontem iplum adigito -ducam, Ariftoteles videatur CAP XXX, Xxx Y 1. XxvI1. Des, ies moribus corum, qui faciunt iniuriam > CAP. AXXV111 Cc. Dejis, PA qui iniurid aficiuntur, Cap. xxx1x d.- Quibusin rebus foleant ele, Injurii, cap. codem.. Que omnia manifeftum cf pertinere xeCuóv e. Porrd ea hue 2 q Ponerentur. Vel fiquis cum vulgo preferar novellos : adear ta- <o4lgo bulas Raphaélis Cyllenii, Riccoboni Paraphrafin, Crameri Cudoy iy, Longo vel alios, quialiquid in Rhetoricen Ariftotelis [cripíere , vel ex €0 codem compendia (ua concinnarune., Neque id hic mod), fed -docis, dium velim aliis etiam cap.12. 3 Quoties ad acutifimum hunc Rhetorem re- £ Conie- mittere malo leétorem , quám actum ageres quod nec placer, nec 44m. Vacar”. ; : IT. De CAPITIBUS; DECEM, QUIBUS Wrc: STATUS > TRACTATUR> 1IUXTA HERMOGENEm. : ; AN po 2 E H: , V<ró, que ab Ariftotele docentur , Opera fitadiungere 4E- | Parar, live Capitas que ab aliis Rhetoribus traduntur_. Voco autem Capita e 1 ; um Sopatro, ta, que continent propriam argúmen- tationem, é Confrmationem ciuldem' Propolitionis ab aliis-di- verlam_. : 8 oniedtruralis, Hta Hermogenes decem facitpoñaio flatus e | | | Primum -pofft. atranf- feribere feu trás- ferreac- cufatione. b lis con- 114 qu42N excepto objici non i.probationum poftulatio. Utin cádem caufsá Rofcianá: Proba cen quindo non ell ding joy oy puos bh. Quomod - magnam oftendit cauflee fAiduciam,quod indicio nos ftirerimus* «minibus: ut nempe uertandos elle dicatur, cúm princeps o1% buille me cxheredare. Refurantur autem teftes, partim alio .nendo, partim acculando; quod locuti Íint ses aer, ad grat der , : A A . miel modi abhorream,quíin animum inducerem,ut parentem t0%% at vos avari, Sc fanguinis Íitientes. : r2d Tusritir. ORATORTAR» Primum ch abayezó) h.e.exceptio , que fitante litise tionem: ut in cansa Rofcianá; Filium debere accuíare, qui p amiferit; non los,qui, occilo Rofcii patre, locupletiores fa Eftque appellatio ca abipís oratoribus; qui aliquem dicunt crates € Demofthenes locuti.- | | Hoc in capite,ut Soparer quoque monet, haut din comme ' portet,quando praponitur. Quippe detrahit aliquid de digh oratoris, quia videtur ele hominis, iudicium metu fubrerfugl Ar dititius in eo commorari licetscúm poftremo ponitur Loco devitareid licerer”. a : e Appellatur hic locus alio nomine qerzandas: verúm quia 86 ¿tus eltuerardeos ftacus; fatius indico, diftinétis hec appella queftio eltde aétione indicii: afeyeg pa verdsfive, ut Sulpicik ¿tor nominat,derivatio, f1it,cúm.quali ex abundanti adhibetu Alterum Hermogeni caput live membrum clt dramas Pi certilyeargumentis, me patrem fuftalifle, aut parrem in an ey tdeoaw ob inimicitiam, vel Ji vwa oinerimalo > 0b aliguam cogn vel Ya ig 0,05 lucrum,vel dí iraniew, ob etatem. Sed de tell feriús le offeretproprius dicendi locus. 2 “Tertium elt Céanors fea voluntas: ut, Cúm naturá a fcclerez Quartum elt duepas, live facultas: ut, Quí potui patrem mere, cúm non Rome fuerim, led Amerie? nam aliis rem riculi committerequomodo aufim? At yos Rome fuiftis: yO ficarii eftis, Só ficariiomnes vobis cogniti, quos fubornare mum vobis fuit. Probatur autem voluntas, $ facultas, a ge educatione,ab inftitutione, ab «etatesá narurá animi $ cor, ftudiis,ab actionibus,éz A fortuná. | ; Quinétum elt q dr gis des Tirso, que a principio funt 4/7 wem,h.e.adiunéta omnia, five ea rem antecedant,fiye comi! ye confequantur. Iftiuímodi eft, quod Rofcius Capito cx4 mo nunciayit Ametiamo. | | SE E ' LIMA ; 129 Sextum eft drmanbls, q. d. contrafumtio, hue. qualitas abíolura, cúmid lignum, quod contranos afertursnon negatur, fed, ut redte fadtum, defenditur. E. g- Honeltum elt ftudium agricultura; ideo- que ex eo colliginequit, me patri fuille invifum. , Scptimum eft perambes, tranflatio. Ea elt aladas ALYYTIS > NELA- tio qualitatis abfoluse. O PPoniturigicar dvkA%4 4. Velur, hi Chrylogo- nus dixifler: Si pater teamáller , Rofci, non rus te ablegáller 5 fed ad Philofophos, vel Oratores, mififlet. tavum eft pericos arios, tranflatio criminis. En conítat dyex- eto veremorione unius cauflee, tanquam falle; Se der > live po- Íitione alterins, tanquam melioris. Vt: Pater me r Ximprobo facerer probum,, ex luxuriofo temper non ignorabat, quantopere afficerer agriculturá, adhiberem indultriam. Nonum elt 9x5 Soma, us milit, nonutr- antem 5 fed quia :S quantam in cá Íive AVASpOQ > probadilis defenfio, live in- derfo.Vt:Quoniam pater prefecit me Íuis prediis tam fplendidis ac fcugiferis, habuit me pro homine temperanti, ac frugali, reique_, tuítice peritiflimo , qui pollem operis ac yillis imperare, Primus cubitu furgerem, ultimus cubitumirem. Poftremum ell xo) mudzgc, communis qualitas ; quia conftat ¿e e ouuErEnxoruy, e communitey accidentibss : eftque iple_, - HiA0y O». ac proinde conficitur drexpareod, live entimeratione pre- cipuorum capitum, Sz TuJoA0y les live commotione afeótuum. Quam quam «[accuraté rem expendamus, liquebit,epilogum haut reété hoc loco ab Hermogene inter xQ collocari, Quippe, ut ex Sopatro anté vidimus, in capitibus requiritur, ut diftinétispropolitionem_, aIgumentis confirment. At epilogus id non facir; verúm partim repetir, que ante diéta erant, partim affectus concitar. Sunt verd complures quoque fingulorum xe modi: fedhos apud iplum Hermogenem vide. 1V. Quomono ARGUMENTEMUR » TATE) ET SIGNIS: quique que ita dicitur_, Qañaloy partes > ac A VOLUNTATE, FACuUL- QUO PACTO ITEM Arcu- menta inde petita refollamos. : Pp 3 1 Us Quinétilianus lib, VIH. cap. 11. tres facit partes ftatus _conicéturalis; Ay voluerit, an potuerit, an fecerit. Ex his due Priores, voluntas 82 facultas, Bsamoso, € diverse > in omnibus homi- num aétionibus concurru ! ; At.- Coniunxit itaque Poéta; apud quem Ita llioneus ad Didonem ait *; : : R A A A O O E A A A A 12 InstITUT. ORATORIAR. to deprebenfus es in ¿llo ipfo loco, nemo preter te 5b5 vifus efh, d cam) mi, 6 tufemperaudax; quid ef? quod de facinore dubitare poffimus? At in defenfione hec omnia funtinfirmanda > de diluen que oftendemus , nobis non fuifle voluntatem ; rationes quibus nos dicebat adverlariasimpullos > aut nullas fuiffes 4 tantas neque nosiis efle moribus, ut tam facilé A recto po abduci. Itidem oftendemus , nonideo nos fecifle , quia fi cultas 5 vel etiam, non fuifle nobis facultatem : quo perú * jn po- Tuliani Fadverlus B. Auguítinum lib. 1. operis imperfedti 5 Jer. libb. lute vindicatur a crimine > qui spJa rei impofibilitate defenditur B. AYg%- tarem autem defuiffe, probamus , quia non fuerint tante vil e pix, opes 3 quia alienus locus, de tempus; quia non fuerit ip damiIn- Cultandi facinus 5 atque alia id genus. Denique quod in lianire. yelte fuimus reprehenfi; quod animam pre metu yerteren fponfioré. mus; fimiliaque, que ad faétum commonftrandum adduce Qui libri Shendemus > ciulmodi elle , ut exiis lignis de viro bonol demum ao non debeat. O Ve IN HOC STATU ALTERUTRUM LITIG ida TIUM IMPROBUMVIDERI. E E roda M ONET autem Ariftoteles, in hoc ftatu, vel reum, le latorem, elle necellarió improbum. Quod necefle non runt. — aliis controveríis, in quibus peccari poteft periznorantl: - Atin conicéturali vel reus fecit, vel non fecitid, ob quo tur. Sifecit, vel fcitfe fecille, vel nefcit; velut fiquis a A ciderit, aut lelerit lapide e feneltrá proicéto. Sifcit reu 13 turnegando. Sineícit, perimprudentiam fecerit necelfe elt ftatus erit qualitatis affizmtivus, non conicéturalis ; quía, cu ftitit de lapide E poít cognofcere potuit de homine!f At li reus non fecit ; vel improbus eft accufator falsd ac quem innocentem conftabar; vel levis elt, accufando cum non certo conftabar. Sed 8 lib. y. Nicomach.docet Ariftoteles, eorum, quí ¡rá] facinus aliquod delignarunt » haut parem efe rationem, 29% rum> qui contendunt de paétis: utfi unus depolitam pecul gibus repetat 3 alter verd, depofitam apud fe fuiffe , inf Quippe> quos affeétus tranfyerlos egit, eos putat PhilofoP' tionealiquá excuíari pofle : arin paétis alterutrum non p9 elle improbum, nili forte rei oblivio eum ceperir. $ vL de E Sa e 133 VI Exmumria E M. TuLñtio ALLATA, ¿QUA IMITEMUR. : E T hec denaturá ac traftatione ltatus conicdturalis dicta in. Plura quí requirit, Hermogene madeat > ac Trapezuntium_, qui fuse hanc rem tratar lib. Rhet. 11. Inprimis autem artifi- -Ccium Hermogenicum (peétet in orationibus Ciceronis hoc in fta- tu verfantibus: cuiufmodi, preterillam pro Rofcio Amerino, de, qué fatisantea diétum, eftliber primus acculationum Verrinarum_, Quo oftenditur, que Ícelera commiferir Verresin quefturá, lega. tione, $: preturá urbana : liber fecundus Vetrinarum > quo do- CEtur ,. que patrárit in preturá Sicilienfi: tertius > qui eft de reo .Frumentariá:quartus, qui eltde fignis : quinétos 82 ultimus > qui eft _de fuppliciis. Item oratio Cluentiana, qué queritur , an Cluentius Oppianicum vitricem,atque alios, fultulerit veneno : ¡lla pro Mu- rená, quáqueltioeft, an Murena commiferit ambitus “crimen_: item pro Flacco > quá defendit illum,cúm ex adminiftratione Afa- ticá reus effer tepetundarum : pro SylMá, quá queritur, num ille_, -Coniuraverit cum Catiliná ¿pro Plancio , quá difceptatúr,an is reus fuerit ambitus in petitione edilitaris : pro Celio , quí controyer- la eft, num Celiusa Clodiá autum mutua fumferit, ac, ne id refti-- . Tere cogeretur, ci venenum parárit: “ac denique pro Deiotaro, . Qué queítio eft, anisadverfas Cefarem coniurárir.. Cap: VII IT. De startup NITIVO. | PR far definitivo definitio no ftra comprobanda est lenda. 3 adverfarii refel- Etadfirmuendi, O defbruendi ratio, e logicis petenda, “L Natura STATUS DEFINITIVI VARIIS- DECLA-. RATUR EXEMPLIS.. Es E STar Us dersmos, Len fini - HUE : quía eo queritur tivus, etiam hominis conttoverÑia dici. -Atque hinc liquet, ftatu > QUO nomine faétum ft appellandum_. EA quoque fimplicis thematis elle pofle. Ita Sá apud a ; | 5 dE 534 — IxsTITUT. ORATORIAR. | apvud Demofthenem queritur,detne infulam HalonnelumPhili adares. anreddar. Nam Philippus cam volebat Athenienfibus d3vq 4: A chenienfes,augtore Demofthene,nolebant acciperesni fateretu bredde. cedo, cam le 3omd3vay b. Cuiustei meminit 6 Atheneus initi re fexti. Iridemquetitur apud Ciceronem v 111. Philippicá,quid tumultus : pro Ceciná difputatur, an dicendum fit, el vim fa elle, quí armis fuerit perterritus, ne fundum fuum ingrederetute cinxta hoc ftatuagit Ariftoteles cap. XL T+C Eiufque lex adducit exem vulgar? Nempe fiquis fatcatur, le accepille,negerramen furatum efe; AC e ceda, fe percuffiffeyar non intulille contumeliam;( cum aliquá: 3: fe arnón commififle adulterium 5 (i furtum fecifle, arnonfach gium; fi agrum coluifle, arnon publicum; fi collocutum cum hol: bus, attamen non efle proditorem. In hoc genere oporter nos habere paratas definitiones. E.G+' furtum, quid facrilegium)quid adulterium, $c. Neg; enim, Í > cuffir quis alium,co contumeliá affecit,fed fi aliquá de cauísá:neg * (i quis clam rem alienam abftulic,furtum commiíit; fed abRulib dLf. noceretd, 8: rem adomino abalienaret: neque lacrilegium adm defurtis. quifquis abftulerit rem e loco facro 5. fed quí futripuerit inde confecrata, aut donata : coque facrilegium non erit, fiquis rap dotem filiarum Clifthenis creditam Iunoni Samiz > aut pecuniaf Alexandri in delubro Solis repolitam. Que fententia etiamimp£ toribus placuit Romanis. Nam Didi, Severus, 7 Antoninus, Caj]ío referipferunt, res privatorum, fiin edem Jacram repofite, fubrepte fuerimb, ti atlionemsnon facrilegii effezur elt Leg. V.Dig.Adlegem lol. pecul cunque alirer hoc papa Toannes deciderit xv 1 1. Quzít. 1v- O A ao Ed ubside Potró perpetuum non eft, quod Thomas Correus e fcribit eloqu. tus definitionem efleinfirmam, quia non tam rem defendit, qui “cap.16. mutat. Nam culpa fane tollitur, £i probemus , quód Cato in $ tu fententiis omnium reftiterit, conftantiam vocari debere, no pertinaciam. | e E II. QuA RATIONE TRACTARI DEBEANT CONTROVER SI4f5 QUA AD HUNC STATÚM PERTINENT. , / EDACAATA livecapita ftatus definitivi iuxta Hermog no fune x11. Exemplum affert de philolopho > qui ryranno P - fualerit, ur imperio leabdicaret> arque co nomine premiun Lrimer 13 ytannicidz. Primum xeQ% oy elt ee lo go petitionem dicunt : ut, Sultuli tyrannidem., dari poftulet., velut r - Mntentio, quam yul ideo premium | polco.Contitet rg dr dexñs dngi rines a. Cúm nemo , Que tyrannum glad . Patriz lemper lo tollere poflet, nullus certé tollerer; ego autem principio A e: PR . y 4nt,u[a; libertatis ftudiofis effem: non acquievi, ufque dumo, funt,u/q; —€lperlual, y tícim Periilibertarem ; pro quo beneficio peto > ut vel mihi ftatua eriga- tur vel ut perpetuo alar in Prytaneo. Porro Pinguiori Minerva gregEorn inter ne collocatyr. Neque enim eftlocus probatior QUE argumentis com probanda cft.H rúm hec quoquenihil aliud eft, eoquexedararov dici ne Teri dandam premium Alteram xa tyrannicidam elle ey Tertium eft dy lolúm, Hao ab Hermogene xis 5 ledipía propolitio, uic oppovitur avi qre9Gory.Ve- quam ipía adverfarii propofitios. quit. Ita in yk ore9Cory negat adverfarins,al- ¿cúm non occiderittyrannum. cltógg», live definitio : ut , cúm adverfarius ait, M> qui tyranumvoccidit. dersuos, contraria definitio : ut, Tyrannicida clt non qui tyrannum occidit;- Led quilquis tyrannidem tollit, $: Ppatriz libertatem reftituir, Qualis, etfi non tollat tyramnum , qua- . tenus homo, tollittamen eum, quatenus tyrannus eft. Quod mul- to elle amplins, exeo liquet, quia fepe, qui hominem tollit, tyran- nidem non tollit: ut com poft tyranni mortem gravior fervitas lub tyranno altere confequitu ER Es - Quattum eft cuopiruis> Íive ratiocinatio:; queres duas inter fe, confert: ut, Tantum beneficium.elt verbis tyrannidem tollere, quantum armis, Quinétum eft yveunvoyodére, fententia legiflatorís : ut non languinis caulsa, lex data elt; ac non ob languinem fu Sextum ell AYNIXO quentía,. $,magn armis. | a a Septimum elt aegsm> liverelatum , Sc confiar amplificatione_> 2 EOMparatione: ur, Múulto meliús meretur de Republica, qui verbis pellit tylannum, quám qui armis 5 cúm ille id prefterfine_ languine, fine tumultu, fine periculo. * Octavum clt arias liye roidras dlijemn, i. fatas aJumiivnssdes quo infrá diéturi famus : fedisin hoc exemplo locum non haber-; quia conftat., philofophum bene feciíle: ut necefle non fitscolorem huic , Libertatis, proinde ob libertatem partam, um, datur premium. 7 mas » Live rei quantitas:' ut, Res preclara eft elo- um) id efficere oratione , quod alius non poflit- A : - Ad finen. perio abdicaret; atque ita fine cede vobis pe-.* 136 INSTITUT. ORATORIAR:- huicfaéto querere. Atinaliis caulfis deprehenditur : velur lí: caulíam dicere cogatur, quód occiderit cunuchum inventum Cué coniuge. Phavorinus certé Philofohus, quamviseunuchus, tam in adulterio depreheníus diciturz. Notum $, quod de eunuchl audifle feait ancilla Terentiana , eos amatores mulierum elle ma mos: pluraquefuper eo, cui res tanti elt, videre queat apud Phi ftratum in vita Apollonii Tyanci lib. 1, Cap. XXI, Ó XXI1T! nioribus autem Muretum lib. x. Var. Leét.cap. x1: 62 loanne lefacumlib. 1. Seletorum cap. x1- Quare non quidem acculal Jibidinem in cunuchis exftinétam dicer; fed negabit > eunuch pole elle adulterum, quia fit pam Gac nebulo,ut Terentius lo tar; hoc eft, quia haut fitidoneus gignende proli, Atcedis rel ferer, adulteram elle, quifquis cum aliená confuefcit coniuge, Y “Se nomenindicat, cúm adulter dicatur, quia ad alrerúm torum € Nonus locus eft uerandas > qual tranflumio dicas, aut E Jatio. Ed reprehenditur modusaétionis: ut, In ius tibi eunuc ob faétum vocandus fuit, non transfigendus gladio. Decimus eft dvr/andos, five ftatus ablolutus : $e refpondet ame utdeo: rerua. Exemplum elt, cúm reus oftendit, fe jul eunuchum occidifTe. ! E Vndecimus elt ross > qualitas , que ab attriburis perfonz tur : “velut, cúm dicitor, quibus moribus quis haétenus fuerit> * cuiufmodi futurus lit, fi judicio liberetur, arqueitem , [1 coné% mnetur. | ] Duodecimus elt yy dun » fententia feu voluntas = ut quo CO quid faétum Ícit, aut quo animo quis accufer, vel defendat. Ethec de ftatu definitivo : in quo paucz exftant orationes Y .ceronis, (1 pringipalem fpedtes Ícopum. Nam complures funt» quibus incidit ; quomodo in Philippicá noná queritur, num mortis eft caufía » homicida dicidebeat: $zcd , que eft pro birio perduellionisreo, difputat, fe popularem elle ; item initio Agratiz fecunde , ac quibuldam aliis. quibus artis ftudiofus addifcer ufum corum, que de finitivo ftatu diximus OA LA De StaTuU QUALITATIS. S Tarus quálitatis est duplex 5 negotialé, 6 iuridicialis. Y ás futura pertractab 5 esque generés deliberativi proprims : pic A ¿de vi éc genereshoc elt, qualitate negotii tem iuxta Ciceronem,éz nomen ipíum teftatur. . A UB e Eo E 137 5 préterita eje foletzac iudiciis convenit. Iuridicialis proprie vel in ¿udicio — Inflituitur, vel enteiudicium, qui Tranjlativus vocatur. Prior dividitur in Rationalem, > Legalem. Rationalis e/t de fuéto: Legalis de fententia le- 2is aut Jeripts. : E Diftribuitur Rationalis in Abfolutum , O AfJumtivun . AL/olutus et, qu Jimpliciter faétum defendit; ut, chm laudabiliter faétum dicimus. AfJum- tivus ef cam per fe debilis eftdefenfro, fed re foris afJumtá iuvatur. EG. quadruplexs Comparatios Relatio, Remotio, Conceffto. Comparatio ef2, com ofiendimus,e duobus alterum fuijje agendum, <> 1d, quod anobis fuétum efi fatins FuiJe freri. Relatio es£, com culpan conferimus in eam porfonam , que ipfa malum ac- cepit. e ; Remotio est, com culpam reticimus in perfonam aliam, quam cam > que malum accepit; vel ín rem, que in iudicium vocarí non pofíes uti in legem. Conceffío dividi fulet in Purgationen, (7 Deprecationem. Sed com in Depre- catione utamur flatu Negotializ prior tantím pas ConcefJionts ad fhatus AJJumtivos pertinebit. Quid eró de utráque hoc loco agitur,ideo fit, quia Purgationi plurimim fubjici folet Deprecatio, Efkautem Purgatio, quá non Jfattum ipjum,fed voluntas defenditur: ut, cóm culpa confertur inneceffita- tem, fortunam aut imprudentiam. . Deprecatio efh,cúm culpam fatemur,fed ad mifericordiam confugimus. LL, STATUS QUALITATIS DIVITUR IN NEGOTIALEM) ET IURiDICIALEM3 DEQUE NEGOTIALIS GENERIS DIFFICULTATE. Ia Tus Qualitatis alio nomine Ciceroni in primo de Inventione dicitur Ítatus Generis, five Generalis; quod in eo controveríia fit >facti,legis 4 fcripti , vel a- quibus omnibus in hoc ftatu queri fole—. Dividitur au- Hermogenem, in Hegyuenxo, Áve Nego- tialem,8 Arevixoy Len Iuridicialem. Prior eft de re facienda; 8c,in_ negotio publicosad Senatum pertiner, ¿tionis: de Alter iudiciis convenit, ue” Exiftimat Thomas Correus a, negotialem ftatum comprehendi fub iuridiciali; quia nonalio differant , quám eo, quod negotialis fit de negotiis publicis; iuridicialis de rebus privatis. Sed fall; tur >* li putat, confulrationes folúm elle de publicis , non item de, privatis a lib, A cap.2t. a imitio lib... a y INSTITUT: ORATORIAR: ; rivatis negotiis- Ets li genus iuridiciale agnofcit differre 2 de rativo; quomodo non a2iuridiciali ftatu differer ftatus negotiali eneris deliberativi proprius cfte | : Eftautem negotialis ftatus difficilior iuridiciali; quod tribus umentis demonftrat Ariftoteles. Nam difkcilior eft futurorú conicétatio, quam afleveratio preteritorum. Deindein iuridi li lex eft principium)> ex quo non difficile et Oratori elicere CO clufiones : at non itidem fitin negotiali. Preterea negotialis n habet diverticula » nifi ad aliud genus confugiat: quomodo crates confilium daturtis accular; ut Lacedemonios in Paneg co, Charetemin Sociali, Verúm iniuridiciali multa dici poll de perfoná noftrá, adverfaritovelindicum. Quare fallitur M.. lius, apud quem M. Antonius 11. de Orat. iudicia putat dificil trattari. Aitenim: Omnium ceterarum rexum vratiosmibi crede, ludus bomini non bebeti, nequeinexercitato, meque communtum literarum <> po risbumanitates experti. In cauffarum contentionibus magnum est quod opus, atque baut feiam, an de bumanis operibas longé maximum : in quibil oratoris, Sc. Vullio hácin parte fubferibunt , Cornificius a, ll magifter Herennianus, Fabíus Quinétilianus, 8 auétor dialogi caullis corrupte eloquentiz. Itaque idem deiis, quod de Tu iudicium efto. IL De CAPITIBUS), IUXTA QU HERMOGENES TRACTARE JUBET STATÚUM NÉ- GOTIALEM- Oca ftarus negotialis Hermogeni funt fex,uti diximus, Cum: ¿remus de genere deliberativo, cuius is proprius ¿UE Nui mifli memor,pauca addam de traétationis modo. EE Primus Hermogenilocus eltvouipov live legitimum. 1s partim p ¿tatur Som inrasin feripto; Ec pertinet ad ftatus legitimos,, partim CO Giderat m 110» ds vouuov,confuetudinem tanquam legitimum. Prio ris € emplum eft in Licinianá; fitne Archias retinendus in civitate € ge Papiriá. Pofterioris veró exemplum habemusin Manilia nal docet Tullius, non elle contra confuetudinem Ro A "E mnia ad unum deferanturz.. q Alter locus eft dívaxov, (ive +1/24m : cuius tradtatio cognoÍcit doétriná ftatus iuridicialis > tum abloluti, tum alfumiiyi.. Ju temnomine utimur, non laxé, ut comprehendar legitimum> * he | 0 pro e L 1B ER. 1 ; 3 Primus eratlocus: fed ftride,ut Íignificet equumn > quomodo atu- Fasac ratio, fuadebant, ut Pompcio debitus honos deferretur. Aequi- tas enim yox eltnon legum, autconfuetudinis; fed nature, ac Dei iphus in caloquentis. Quod indicar locusille Ifocratis in Panathe- Máico; Edo yn aersdr rre ocudy o % TEA voLov CINTO A ba TES dy duros zo por errada, 8905 Var beorivns neutro Qu- 705) IN dis 00 dl aquovias Degrrelayuévo ¿uvapeos. hoc clt, Ne abro- gari fimerctveterem confuctudinem,patriamá legem,quá utuntur homines uni Derfa; que non ab humano ingenio efh lata, feda divina quadam virtute conftt- tuta. De Adralto fermo eft, Thelea rogante, ut celorum corpora redderet, quo fepulturá afkcerentur. Similem ex Sophoclis Antigo- ne locum inferiús aadferemus. Et Tullios in Topicis, enumerans Acap.tz. ea, in quibus ins civile confiftat, non contentas memorare leges, fe- "b . e natufionfulta,res iudicatas, turifperitorum auttoritatem , ediéta magi flratus, eee addit deniqueiis,0* morem,C: equitaten, Locustertius eft ouuo¿eov, five utiles duntaxat q. exuo >, Live conducibile eft; vel etiam eft dvayuoov, live nece/Jarium > cuius vis multó maxima eft. Utile Ipeétatur bifariam: nam vel confideratur, quid confecuturum fit, (i fecerimus; vel quid - (ir futuram > fi non fecerimus. Utraque pars traétatur quadrifa- Ham. Argumentamar enim hy ncinmodum_. Nobis id facien- , tibus, Er L.— Tadexovme aya alud. > bona, queadfunt, confervabuntar. UL. mad DEIS. bona, que non ad/unt, ovtingent. TL. mu adexola abra e abra, malis, que adfunt, liberabimus, IV. 72 ou E aerea. | mala, que impendent, cvitabimos. Contra nobis non facientibus, | La araeyor mo gado doma D, bona prefentia amittentur. quod duplex eft. Nam vel U. 720% TER DER 5 2Y, 8 erica. bona Jperata non confequemur. LL 737 A E mala prefentibusnon liberabimur. 1V. rama Pair oe is. mala, quibus nondum premimur, nobis obtingent. 2 Tta AM. > bo A a RACER SARA 1 nn Ñ pi ¡ 4 Pe. A de alib.2. Bifor. Philipp. 140 InsriTuT. ORATORIAR: Ita Mardonius (verba lunt luftini a) hortatur Xerxem > ul in Ye, abeat, fíbiccc. millia armatorum leéta ex omnibus copiis relinguat : mu, aut cum GLORIA ebus perdomiturum fe Greciam: aut, fi abit tus ferat, SINE ciu/dem 1NFAMIA hojlibus ceffurum. Ytidem Tulliusin Manilianá Pompeium docet preficiendum elle bello thridatico; tum ut propulfaretur calamitas, que urgebar; tum uE taretar malum,quod impendebat”. : Quartus locus ell d uva, [ive quod ficri poteJe. Maxime autel et hic locus, chm docemus,aliquid non fieri modo polle,fed cillime feri. E | ; Quinétus locus cft tydotoy, live honeftum,ac gloriofum:quod ¡¡(d a traétatur modis, quibus utile. Quippe hunc in modum argument ri licer: Si hoc feceris, prelentem tueberis dignitatem [peracalle confequeris: infamiam pre[entem avertes; cam, quam metuiss £% tabis. Contra, finon feceris, infamid prefenti non liberaberis;* quam metuis ,tibi obtinget: prefentem amittes dignitatem; n4 E ratam a Ita Tullias in Manilianá probar, bellum M: daticum fufcipi debere,quo deleattirignominia , quam popul mano inuflerat Mithridates, ¿dm uná horá tot occidi iuffit civil Romanorum millia, pa Sextus locas elt m¿uEnorluor, ive eventas. Qui locus bifari plicatur. Nam nonnullis hec fententia elle videtur; In utramyiS| tem eventus cadat,utilitas tamen ac gloria confequetur. E. G Romani vincant Mithridatem, five non vincant; utile ac glor fuerit,fufcepille adverfus eum bellum. Alii veró per eventu telligunt utilitatem,ac gloriam emanantem ex eá utilitate,ut ' riam,que proximé rem confequitur.E.G. Argumentum ab ul Opem ferre debemus vicinz nationi, ne veniar in hoftium pot tem. Atab evento fuerit: Si vicinz genti fervitusimponatu£ ] bis quoque maximum ab hoftibus periculam imminebitr-. Vel Hermogenes projis facit>,qui utrumq; probandi modum puta eventu contineri. : EE + Que Antonii relcindenda docet, ac ROM pole tura Céto: ac honores ¡is decer LB BASAL. 3 141 - UL Quas oraTIONES CICERONIS SEQUÍ POSSIMUS IN: E TRACTATIONE STATUS NEGOTIALIS: ET CUR HIcC AGATUR DE:LocIS ATQUE EXEMPLIS EINUSCE * STATUS ) QUI PROPRIUS SIT GENE= RIS-DELIBERATIVI. Dir hoc ftutu Cicero in aliquammoltis orationibus : uti kin cá, que clt de provinciis confularibus. Nam luader hác, ur Syria Macedoniaque faturis decernantur confulibus; 8 Galliz C:- ar non adimantur_. Catilinarias etiam huc pertinere, oftendimus cap.tertio. De Manilianá quoque lemel, 82 iterum, diximus, Phi- ippice etiam pene omnes huius funt loci. Nam primá:hortatur, ntonium, $ Dolabetlam,eonfules, ad moderaté regendam Remp. ertiá auctor eft, ut que O étavianus Celar egerat adverfus Anto- num, en publicá confirmentur audtoritate : utidem impetatoriá lignitate in Antonium eligatur : ut premia decernantur legioni-- Us, que ab Antonio defecerant ad Octavianum: ut D. Brutus,ce- terique, fas retineant provincias; nec tradant cuiquam, nifi qui ex S.C. fuccefferit. Quinéta diffzader legationem ad Antonium; ata- premia iis decernenda > qui temp. adveríus Antonium defendiflen-. Sextá populum hortatur ad bellum Antonio inferendum_. Septimá pacem difltadet cum Antonio, quia ca fit turpis, quía periculo(a , quia elle non poli. Octavá fuader,ur bellum, non tumultus decernatur. Noná probat, ftatuam pedeltrem eneam in roftris ponendam Seryio Sulpicio, qui inlegatione obierar. Decimáadverlus Fufi Caleni fententiam: luadet, ur Bruti ada Senatufconíulto confirmentur_. Undecimá auétor elt, ut C. Cafius Dolabellam perfequatur bello. Duode- cimá dilluader legationem > lequecam ad rem non efleidoneum:.; Comprobar. Decimátertiá adveríus M.Lepidi confilium oftendir, minirj pacem cum Antonio, Antonianifque.Deci- Máquartá ultimáque docet, non cfle ponenda faga > niúi bello con- : nendos, 4 quibus Antoniusad Mutinam_ viétus era, : Pluribus hec commemorare vifum fuit, quó perfpeétum habeat artis huius ftudiofus , ex quibus potiffimitm orationibus addiícere., políit essojarian, atque ufum eorum preceptorum > que denegotiali ftaru a Rhetoribus traduntur. Erunt autem fortean, quibus' hec S.3 de ciulk 148 InstIiTUYT. ORATORIAR. an lianas lib. y1.cap-de Rilu. Exemplum Remotionisin perfonaM quod Adam, ut Le excufer,dicat, deceptum lea muliere, quam L dediffer fibi a. Item cúmAaron de vitulo conflarili 4 Mofeinculát aGenef.3. : aia : sei , . z y 7 culvam reñicit in populum ».Uti €: cúmMichal increpita á pat b Exod. Saul, quod Davidem maritum dimilifler,ait, c Le coadtam am 32.22. quimortem comminarctur, nifvid facerer”. Huc etiam refer» f47- adulreriicommilli culpan transferat in cam, que philtro ment c1. $217. E EE E a y h: AS reddidit dementemo» Irem quando quisait, feciíTe feiufíu Pret E vel Confulis + quomodo iuflu polfider, qui inffu Preroris pol E ut efe L. Tufte. ff. de acquirendis pullell. Contra dicet adverla fiquisillicita iubenti parueric ; ut eft L, Pretor. fa Quotics» “wi, 87 vi armata. : Plurimúm autem differunt relatio > € remotio: quod yel naipla indicant. Nam in relatione > feu in recriminatione > E crimen:h.e. in cum ipíum cófertur,qui malo affeétus (51, Ut tur,priús alterú iniuriá affeciflezid ne inultum ferret,par pari hoftimentum. Itaque non fe quis fecifle negar, fed jure feci At in remotione non refertur in hunc , fed limpliciter 4 n0 e movetur :h. e. in perfonam aliam » vel rem quampiam , trans E Ut fi quis lea pretore dicat ingratiis ad depugnandum coa quá renon le » fed pretorem pugne, aut cedis , caullam faci d 1dyl.9. Eftuterg; hiclocus plane vulgarius. Nam,utait Aufonius: Se quifque abfolvere geftit> Transferat utproprias aliena in crimina culpas. Kepárua fivelocos com parationis , relationis, 82 remotioM! loco preterimus; qudd cadem penéin dis lit tradtandi ratio» E , concellione_,. Ser OS - Conceflio > five purgatio vocatur, cúm quis fe confultó,2 malo »feciífe negat, eoque non factum defendit, led exculat: E 1. Trift. eleg. y11 1. - Ergo ut defendi mullo mea po/Je colore ,. y | Sic accufari crimina poj)e puto. e | Ac feré aliquid fiérum dicitur, vel necefótate vel fortuna)" ; prudentiz. Neceffitate, ut , Non obii vadimonium , tempeftatió hi iter precludentibus. + Ita Aneas apud Dionyhum Hali -. Trojani> inopiá coaéti, res ulibus fuis neceflarias ex agris Abo? . E num quererent , eo apud Latinum regem exculat, quia A7zA 2 | > pas dE soy ro dnecmy. Veniam meretur,quicquid preter voluntater fte se dendum hic,an non culpa necellitatem preceflcrit: ut yideté PS AN | E TtabzR L EN PA Md Er... Quodiam diximus. ff. Siquis cautionibus. Alioquin in -—nccelfitate (ibi quique éz dominus cit, Sc fervus. Ut elt L. Sicon- ftante. C. De foluto matrimonio. Ubi fortuná faétum dicatur,exem- Plum cit. Succnbui prerlio; led fortuná adversá, non yea > ful inferior. Imprudentiz execmplum fit: Cum fervo colaphum duccre vellem, percuíhi fenatorem in proximo ftantem_.. 1étor autem dicet , non efe necefii tatem > fed iniuriam;non for- y E E a - tinam, led culpam; non Imprudentiam , fed malitiam_. VII. UÚtrTrRuUM 1N PURGATIONE MAGIS SPECTETUR. FACTUM)> AN VOLUNTAS, MEsERE aten in ludicando non tam arrendi, quid aliquis fecerit, quam quod facere voluerit 3 Nazianzeni illud often- dit cpifttx ad So hronium: [Moa pia dida dre L rá, LAOS TEL TAS AMA. Multa enim funt, in quibusiz, qui ledi viden- 14r> beneficium ACCIPÍANE > Cr comtra ds > qui beneficium aceipere putantar, inburia infertiy. Luculenter hoc iplum exemplo declarar L. Sene- calib. 11.de beneficiis : Tuber quidam Eyranni, gladio divifit,qui ad eum occidendum venerar ¿non ideo ¿lll tyranneas gratias egit, quid rem, quam me- dicorum mans reformidaverant , nocendo Sanavit. Idem quoque (cripfe- tat Tollius111. de Nar. Deorum: Necenin Herculi nocere Dejantra vo- luis, quum el tunicano Janguine Centaurictinétam dedit; nec prodefJe Pherzo Lafoni és > qui 2ladio vomicam ciys apernit > quan fanare medici non, potuerant: multi enim Cs > com obelJe vellent, profuerunt; O , cóm prodeffe > obfuerunt. Quanquam quod lafoni Pherzo tribuir Tullius, (quem fecutus Val. Maximus lib.1. cap. y y 11. ) id Plurarchus a, ac Simplicius 6, Arj= ftotelis interpres e de Prometheo quodam. Vide Viétorium lib. v11. Var. Lea. Cap. 1X. Excmplum plane geminum huic apud Herodotum lib. 1. habemus de Adralto intetime cul eratcuftos datusa patre, Cuins etiá rei meminitB. Bañlius epiít. ee lb. <EXTV, que eltad Andronicum prebidem. Simile JuoqueapudA > rod chillem Tatium clegere elt de Menelao5qui itidem inter venandum, que. dxpo- adolelcentem, quem in oculis fercbat, jaculo tralecit, dum aprum, Pe quiin adolelcentem impetum faciebar Idet quoqueei xemplum Lucilliz 1:49 2 ib. de Utilitare ex inini. nte Croefi filium, cs capier. > telo Cogitat conficere. Ad- M.Cic. > qUe maritum fuum Lucretium ?.2, cprf. CUM» Cuits habemys libros de rerum naturá , multis ingenii lu- 249. Fra. minibus tindtos, Multis etiam artis q ) philtro in firorem adegit e, ie cúm non necem inferre, aut mentem adimere, fed magis ab co ama- b ti cuperet. Simile quog TUS in. ue exemplum habemus apud Ariltotelem lib, Chros. LS 1. Magn. "150 “INSTITUT. ORATORIAR» 1. Mago. Moral. cap» xv 11- Latine illius mentem adpona a lib. ur cam Alciatus « expreflit; Fermmt, inquit , mulserem cuidam 0 matorium y quo ¿lle mortem oppetierit : ac mulier quiden apud Areopa A a perboc faéto accufúta > vudicum omnium fententiz abfoluta futt, ea dei quid id minime previdiJet. Siquidem amore orcecata id. egerat, non 4 mem perderet., fed quo uni [ibi Jervaret. Vbi ergo animas delinguendi 1901 nec penam ant fupplicium eJJe debere ; crm ca duntaxatcrimina puntal voluntaria fint. Hxecille. Aliter tamen fuper hác re fenfir Paul rifc. 1. iquisaliquid. ff. de poen. Qui, inquit, abortionis , at rium poculum dant > et/g dolo non faciunt, tamen quía mal exempli Ke bumiliores in metallum , bonefhiores in infulam y amif32 parte bonorM gantur. Exemplum id potifimúm adduci4-Paullo, exiftim gor lo. HATS h quo Ariftotclis refelleret opinionem. Et lane vol | co, quem pe abíque facto» faétum citra voluntatem puniri , olk parllo an- Guil. Forncrius lib. 1 Seleétionum cap. x. Radulphus F se figna- lib. 111. Reram quotidianarum cap. xy 11. item lib.y1.ca vimits. Scipio Gentilis lib. 1. meptpy. cap. xxx1.atque alii longé ple b Parer- 1X. "TREDECIM LOCI> QUIBUS IN PURGANDO UTI EX HERMOGENIS DOCTRINA. é J RACTATUR purgatio hunc in modum. Centurio t tibus impeditus non adfuitan diem preftitutam. Arle eum > qui tempori non adeft, fuftuario animadvertatur, inhoneftá dimitratur miflione_,. E -TipoCoak live intentio acculatoris elt: Non adfuifti in diem tam. Hec egoborjr ponitur in exordio.R epetitur autem in nalk que continetra dr? dpyis ¿2 rémus,70s omnes ab initio ufque ad fine: enim in narratione femina confirmationis. Denique era pertraétatur confirmatione ipsá. tl 0 TipoGoal interdum excipit $6, live definitio utrinfque +9 agnofcit Marcellinus : at plurimúm in his m demos dn ¿urides dit definitio. sde : 76, Tertius locus elt heroe , liveó epoalpsers > doluntas ac com .defenforis: ut > Quoód non adfui tempori, id non faétum aut O aut pervicacid ; fed necellitate_. 16 Quartus eft sri3us > live oppofítio accufatoris Non clt ign% - dum iftiulmodi deliétis,ne contingat,aliquem bis peccarein? At defenfordicet , omnino iquolceiiia elle ob neceflitate! enim deliéta elle, heec ubi adeít. nia ¿CR A Lorias ie o 12, alteraacculatoris Jfententia ut, Non fa- ¿tom neceflitatesfed timorezaut pertinaciá, autanimo perfido. Reus -Veró oftender, multa Ppugnarecam vaná hác Opinione: iMoftria enim comparére documenta, quibus probarj queat, necellarió id factum: teltes adelfe , quibus doceatur, non potuille eo die Aumen trajici: le Preíto fuife ad aminem,nautam compelláiTe; noluille cum le Auvio committere_,. | Sextus erit tsrrmbs, live tranfumiio acculatoris cum tam diu profettionem differre ; potuiffe ante obortas tempeltates. Cptimus continet 74 pd, que funt ad aliquid. Eftque hic locus Utriqui parti communis. Nam acculator afferit > turpias hoc elle fa- Ginus , quam delerere aciem. Ardefenfor dicit > [1id peccatum lit, at humanum elle , 8 leve, O étavus locus cl lia G- PO” > definitio violenta, Continet aliquid ; (tque communis utrique parti. Acculato- umdare Remp. Defenforis dvdaer os el: Qui * a quantum potnit operam dedit, ut rediret, rediiffe iudicandus eft. 0pinio. nus elt Sas, propofítum, five locus communis: ut, Oportet cen- nen. turionem elle vigilantem ; omniaque preftare, quíá tempori adíit—, D fupra Ardefenfor dicer > Lepe caninam immitr Íceyam improvifi indi- dE cem infortunii: mul j atis vim>5 cuius, utin - 'Quindusel erica dieyo ¿non debuiíle le itinerj committere lO Maximam elle Neceffir Mimis feito Ícripfit Dec. Laberius 4 --- Curfus tranfrerfr impetum Voluerunt multi effugere, panci potuerune, Decimus ef réco Werermbs , iterata ac repetita tranflatio: ut, tuiflet hoc Imperatorj Genificari. Undecimus ef rimts ley contrafumito defenforis : Si alius flu- vium trajicere potuifler, traieciflem 3 ple. Duodecimus ef rotor, quelitas ab attributis perfona, Decimus tertius wo/a yop, qual aninrs.Qui duo loc; codem tra- antur modo, quoin ftatu abíoluto. Et hxc de Capitibus ac locis Purgationis , E Hi Aliorumgue ftatuum, fa qui colore Eecipiunt. Quia vero non fufficit Dempía “prxeceptorum; 4 obfer. —Yerúín etiam r quiri ; ; : necelle varo, > lervarein orationibus Ciceronis, que ad ftatus Alflumtivos pertinen—. Iftiuímodi inter alias ef Miloniana > QUE ad R elationem referri deber. Nam culpa Sedis confertur in Clodiumip fm, Videtur €e Pifoniana aliquid a » conti- Opor. € colors xpers. j d endo exponuntur. | Vulca- oe ñ . ñ simmGal. In hoc ftatu commendari poteft clementia: De qua ” licanuro. Amioninus ad Faultinam 6 : Xyn enim guicquam est, quod Im hs 4 q52 Ins TIT uTIOm. ORATOR: 100 contingre ¡Miufmodi.Nam in Pifonem iplum confertur culpa reyocatus [ir ¿ Macedoniá. vta y QuUATENUS DEPRECATIO AD STATUS PERTINEAL? APUD QUOS EA MAXIME HABEAT LOCUM ¡ADHAC QUIBUS ILLA ARGUMENTIS TRACTETUR, TUM AB ACTORE, TUM A REO. S VorrEsT ftatusayeuO- 4 quo culpam fatemur fedad A ricordiam confugimus: ur (1 quis, ob multa fua in Remp.M unius criminis admi(li poftulet ignolcentiam. Itaque Sí de dicitur , ac ffatus venialis, quia omni colore deftituti , folumi rientixz veniam rogamus. favenal. Sat. VI. Ed Sed ¡acet in forvicomplexibas > aut Equitis. dic, | Dic aliquem fodes heic > Ovinctiliane, colorem» Heeremus. dic ¿p/a. | Agitur autem hóc loco de veniali ftatu, non quia ftatus al vi [pecies fit, (contrarium enim fuperiús evicimus ) fed quia P tioni plurimúm (ubjici foler. E. G. Qui verberáric homíl berum, isimprudentiá fadtum dicet: que purgatio eft. Et qu prudentiz culpa ineft, confugiet ad veniz poltulationem : 9 precatio elt. Propri¿ autem ad ftatum pertinet negotialem> difceptatio eltde re futura : puta, num ignofci debeat, nec habet apud populum > vel impetatorem » magislocum, que indicemo. Nam illi de iure fio remittere poflunt3 non ¡rem ces. Attamen hic etiam in parte aliquá cauffe fuerit ei locus” dicamus, 8 iure aliquid faétum efe, 8 £ non omni ex pal fiétum videatar > ignolci nihilominus debere , ob preck f Remp- merita. | a Kepureue deprecationis Hermogeni cadem funt, que col nis. Itaque, utiin aliis ftatibus aflumtivis > ita hic quoque pil 23 five propolitioni ftatim fubjicit orator amplificationem 4C ftantiis : five» ut Hermogenes loquitur» 7e am dpxqds ae ea que ab initto ad finem , prout quoque appellat FortunatiadÚ rd, quod Sopater quoque oblervavit , amplificatio hec> cum tu conicéturali pertineat ad (igna; in remotione, deprecalio omnibus ftatibus afliumtivis referturad crimina , que prop! a | A : ES Romatttian melios cominendet gentibs , quem clementia, He: Cafaren Deum Fecit, her Auguftum confecravit. Er Themiltios in Orar. Ter» dro, sá Deds Dapigoy dadó oy, cidirs Loñs > mensia duros > To Uh O Nardo ey Lroro APOT) ab" Ev tabvoy TE en E) cipnuáro corri Baras: me TOD deibms> Cum tria fmt Deo, quibrs precellat ; dite etermitas » ne beneficentia exga homines: tantdm PObenbie preflantia, eos abfque intermi/Jio > perventre rex potestad fimilitudinem cum Uno 2floruya , quod poftremo dixi Deo. Vide > que ad commendationem cius adfert Calliodorus EXttemo lib, x1. Variarum_. ; : E E! Nec parum proderit exemplum prudentifime Athenienfium ci- vitati led pro numine acce- : Pit; utait Fabius lib.y.cap.xt.Ac Eumenius quoquesorar. de fcho- li init, quam Mifericordio ftatucrint-. Vide $ Baptiftam Pium Annotat. Port. cap. XLVII. Romani quoque quanti cam fecerint > ALgumento eft, quodii, ac inprimis pofterio- ris £vi fcriptoressclementiam loleant Íignare nomine píetatis. Clan- : «lanus Panegyr.de Lv. conful. Honorij:. Si pins Inprimís : nam cm dincamuria omni Muntre , fola Deos equatelementia nobss. Ita ob clementiam,ut aliqui voluere,(nec enim de eo confentiunt veteres ) Pji cognomen meruit Anto: Minus Imp.,tefte Spartiano, éz Entropio. Similitergue eá voce ul Dracontius lib. 1, Salvianus lib. 1. de gubernatione Debs Cafliodorus loco paullo anté indicato. A- liqua etiam de hác cius yocis acceptione annotayit Deliderius He- —raldusin Arnobii lib. 14, € y; 10. | Adverlarius vero , úténte reo deprecatione > dicet> iniftiuímodi + 73. deliétis nullum relinqui milericordiz locum. quó pertiner illud b Pag. Epiáteti, Stobeo etiam Mmemoratum ferm.x1 y: eexplros abra y ce iia, ELA, de y Hangar: Vi DUÍZUS > temere Je quippiam poftulet exrebus tj e > ficnec juadisin ye plebem iniufke ali gui cet; iuráfleiudicem, Je cum obfervatione, legum Ideoque nonin hoc federe cum, ut reis capularibus ( ira capulo di- - gnosa Cecilio, Lucilio, ac Plauto vocatos,e Nonio, 8 F ulgentio, dicImus,) Magrantifima condonet fagitias fed ut fecundúm legos iudiciumn ferar. 04% ¿7 TETG Mo89n Te ¿dass > ¿e To 1aapils2x Ta di- A ETT Dérra> ut et apud Platonem in Apologiá. ta Lyfas,oratione <Ontra Alcibiadem, MoOnetiudices,nt memine- Tint, fe in iudicium Veniíle, non ut novás legos ferrent; fed ur lecun- : y dúm APA: Td > 10N Mobet everearís. Idem di- 1udicia dilpofíturrm ; eS 154 INSTITUT. ORATORIAR:. E Ss dim legeslatas judicarent: Tullius quoque 1. de Invent» Iudices uit > quicx lego inrati ¡udicatís , legibus obtemperare debetis. 1d ¡pl 2 Cafio- irygov indicat ludicis 4. Namita diétus eft ab officio , quod fent derus lib» am dicere debearinri € legibus confentaneam >, ut autor eve Aras rolib.1v. de LL. « Lídorus lib. x. Etym. cap. v111. Quemad ed dum €z juftitiaclt a sure > ut indicar Prifcianus lib. 1v5 nonim.A tía, uti feripir Ulpianus: quí non tam attendit ¿ars vocabul uim doétrinam iuris , feuiurifprudentiam Romanamo. 2 Exemplo in hoc (tatu fuerit Ligariana Ciceronis : quam mel pulcherrimam appellat PomponiusI. C. / Quantopere ciam b1.1.D.de cuerit Artico, Balbo, Oppio» docebunt epift. x11 6% xvi crigine— y<11 1 %d Atr, Et fane quanta cius fit vennftas, quám mirifici 26 daris. — Aresadfeórus ; yel eventus documento elle potuit. Nam, p€ te Tullio, perípicue cognitum, varios C:claris yultum colores ¡ile , accúm Pharfalici quoque proelii iniecta eflet mentio > contremuille , ut és libelli quidam de manibus exciderint”» Plutarchurh im vitá Ciceronis. Bs. ADVERSUS SUPERIOREM DOCTRINAM DE STATIBUS ASSUMTIVIS. y D Ix1imus, que inprimisneceflaria int ad nataram MA afflumivorum cognolcendam, Deinde producam > é£ cam, que contra ea partim adferuntur ab aliis > partim polle ri videntur. y y He E Acprimó quidem accuratiús intuenti videri poflit tráflario € five carelatio, live remotio fit, non tam ad iuridicialem, quam 1 icéturalem ftatum pertinere.Nam in eá de facto conftat, de: clib.1, de Lote queritur. Eltque in eá fententiá lul.Scaligerc.VerúmB je pots. tione mihi defcéti videntur , qui ad ftatum aflumtiyum retule “cap. 1. Movitillos,quódin conicéturaliftatu reus faétum ¡tu a fe di ut feciíle neget: atin tranflatione reus Le fecifle nonitinficias Alius alios fcrupulus pungit. Videturiis perzambs > [ive MY non elle ftatus >» eó quod ab Aquilá Romano, ac Martiano qU Capellá, referaturinter figuras fententiarum_. Verúm,utreó E quituterque, tum tantúm peraampas ftatus clt, cúm remalio 1 movemus, utibi totam conftituamus cauflam ; idcómnon Y elt Harias. IP AI ls $ ' A LI ES 37 Sunt etiam, quibus divifio generis indicialis rete xationis qual [calpello circumcidenda videatur. Quippe compatatio- _NEM> remotionem, tranflationem , SK conceflionem, fubjicete ma- Juntpathologiz, quam ftatui afíumtivo: de quo , uti 6 de univerlis - ftatibus non tam agunt, ut capiantalii,quam ut carpant. At nos haut difitemur, orationes omnes afumtivi ftatus ad mu duaoy/a quo- «Que pertinere > quatenus in lis orator concitat adfectum:verumta- -MCn propric cas > 6 primo > huius elle loci, exiftimamus. Neque f- culná fabnixi fumus rationc,cúm fine quo res elle poflit , id neuti- + quam ad rej pertineat eflentiam : at caulla Oreftis, ac limilis, locum habuerunt in Areopago > in quo» ut Íuperiús quoque dicebamus , nullus affectibus erat reliétus locus. _ At faltem > inquiúnt, illud extra omnem controverfiam poni de- - bet, ftatum venialem, five deprecationem, elle alius loci,cúm omnis “ineo fit, ut cieat mifericordiam, Verúm argumentum hoc jis occi- nant, qui operose huic inferciunt mifericordiz locum : nos ea res vix tangit. Quippe de mifericordiá vellicatim quidem aliquid nunc delibamus : verúm cum curééde eá , Ariftotelis exem plo > dif- Lertamus lib. proximo. Debuiíle autem híc quoque aliquid dici de % ftatu venialisargumento nobis eft-thm quod in eo quedam quoque | lunt argumenta miarrina asfive ardor b: tum quod abíque- eo im- a demos- - perfecta (ir ftatuum enumeratio ; ut parcbit ex lis , que paullo poft firativa. -difputabimus adyerfus Trapezuntium_. : b ratio- + Unam preterea alterumgue eft , de quo iudicium meum fufpensá ** ¿manu proferam :finon obaliud, at ut eliciam, ac quafi exterebrem + aliorum fententiam: » quibus > fi erro,lubens ad vefum converti me ¿Lmamo. Tradunt omnes, qui aliquid de remotione [criptis confi- .gharunt , cam vel in perfonam ficti, velin rem : idem verdin pur- gationé quoque concedunt culpam conferri in rem. Itaque nonim- Meritó queritur , quomodo purgatio differat a remotione eá, que ln rem fit. Vifus fibi hunc nodum folvere Tuilius > cúm primo de : «Inventione fcribit, in remotione alicui rel cauflam attribur, que do- luntati Fuerit impedimento fme conceffionis partibus. Nam carum quedam mañor vis est, Senfitigitur Tullius , ad purgationem referri impru- dentiam, que fallit; cafum, qui prohibet; nécelflitatem , que cogit: cetera ad remotionem referri debere > Quia corum minor vis elt. MES AR ¿ E 0% 2 : ES Verúm > fomihi quoque fententiam dicereliceat > non ut patricio, aut confulari , fed Fanquarn ex ordine equeftri meliorum inopiá ad- leéto : non tam in Ciceronis,quamquam confularis viri, fententiam Va pedibus / J a obiter- >» £AP325. O InsTITUT. ORATORIAR. : pedibus iyero, quám adferam > verum mihi germanumqu difcrimen videriz quódin remotione concedatur faéti in purgatione yeró negetur. Sunt enim ea, que homines con d partim troyae> fen Voluntaria; pattim duna » live non voluntá ¿xsolors culpa ell ; in nsoiois erratum_. Si culpa fuerit, vel ca ferimusin perlonam, aut rem, utin remotione fit: vel igno mus, quod deprecationefit”. Error veró ad purgationem pe que culpam removet, ac voluntatem defenditr”. Iraque Ovié étum fuum, non féclus, fed errorem haberi cupit-. Sic eniM tur Triftium lib. 1. eleg. 111: E Cele/tique viro > quis me deceperit error > Dicite , pro culpa ne fielus ele puter, Etlib. 111. eleg.1 : In quopenarum , quas fe memint/]e fatetur, Non facinus canj]am , fed funs error habet. Irem lib. 1.de Ponto eleg. vit: Quicquid id es£ ut non facinus, Jrc culpa bocanda ef. Prevaricatur hác in parte, ac quodammodo pro me pug Tullius. Siquidem apud eum iftiuímodi adfertur exem lu motionis in rem_. Adolefcens quidam accufatur,quod,1m turpiflimum cum hofte fordus feriente,tenuerit porcam>- non porcum (ut hoc eg rlvidrrogíay a moncam ) a Cicef ptum eft, tum MS Sis, tum prelo exculis codicibus atteft omni vigilanti placere non pofsit doétilsimi Servii, pene fomnium : qui, quódin fecialium libris fcriberetur, porct dum; nec meminiller , cample porci yocem etiam dici de: (unde 8 apud Tulliumlib.11. de Leg. et: Porco femina dare) porcum femper in feriundo feedere adhibitum air ; la (en fuperciliumGrammaticum )Maronem ipíurp, cúm ajt gebant federa porcá. Errárit igitur Cicero quoque: erráf nius, cúm in Claudio ¿ (cribit; Cum regias fedus in foro ici. sa, ac vetere fecialium prefatione adbibitá. Vertm redeam unde abduxit nobilis Grammaticus. Adolefcens lane hat tur, fe tenuiíle porcam ; vertm éo crimen depellit, quód> etatis > infuperque privatus erat, plane [ibi parendam fuer li, qui fummo cum imperio 6% autoritate milus efler”. 4 neum quidem hoc exemplum cftremotionis in rem. Res culpam aÍsignat, tt xtas, Sc conditio vite ; quod adolele vatus:alrersfummo cum imperio efe”. Verumtamen, hoc 9%* | : EU a RL | id mento utatar, hant leviaded tibicine fuam mihi videatur fuffulci. Fe lententiam, quam qui, uti in purgatione fit, imprudentiá aliquid a lefLiaum adíerar, atqueita necelle habeat confugete ad calcatum illudd, Non pura RA M» Quippehoc in adolefcentibus quidem veniam meretur; at in natu grandibms nequaquam locum habet- : - Quemadmodum aliquot veterum memua a oltendit P. Victorius lib. Y» Var.Leét.cap.x1 x.Argumento huic alterum quoque Íucce- dancum addam : Hominem puto neminem tam 4 communi fenífu fequeltratum reperiri > qui inficias eat ,iíthoc, quód paullo ante e ullio exemplum remotionis adducebamus, non languidius imbe- ciliu(que efe, quam, fi lacerdos,, quód Calendis lacrum haut fece- .Athoc plane purgationis exem- tiam, ebrictatem, oblivionem, ac dem entiam; Fortunatianus verd oblivionem queque locum faciat a tribus purgationis capitibus di- ftinétum : in quo > uteum fequamur , parum intereft, Quare, ut ye- ftigia mea relegam, cenfeo , remotionemin rem ,ac purgationem, €o differre duntaxat; quod illa voluntatem five intentionem fadti concedat; hec confultd quid faétum neget. Ita in exemplo Tullia- no adolefcens haut eo fe excuíat, quód autignorantiá > aut invitus tenuerit porcam : verúmtotum hoc, quod crimini datur, hautqua- quam ad fe pertinere air, quía adoleícens, $ privatus erat. Hec _igitur remotio fit. Itidem remotione Utetur, fiquis,cúm miflus ef- £tad expugnandam hoftium civitatem, cúm cam inaudiiífer labo. rare peltilentiá, exercitum reduxerit. N A «toa fefe confilio fadtum: verkm culpar trá purgatione uteturorator, qui > ab hoftibus captus des feribere fitcoatus. Nam fe invitum feciíTe dice Íiquis morbus impeditys culpam avertát in infortuniu A Btatem atque induftriam defender > Quan morbas fuflaminario. Spilsé verd errar Martianus Capella, quid remotionis in rem, exemplum facie, | j , AN . . E o reétiús Fortunatianus ( cui inter alios fubferibit Petrus Nunnefns fm transferetin luem. »corum lan- mo. Nam yo- a locis, + Par ratio, ) remotioni fubjicit leges , cum feribi=; 7y / let m3 llege poffumas "emovere + Polumus: fed hoc idemaceia Perús > quod est, cum 1 vemremovemaus. Cerre cum judicum fir, legi- bus obtemperare: ideo 1 odo in indicio culpa inléges 3"M patrocinio Ínbnixa elt ,is et > fed das le exlegum pre- e Fortunatianus ali quanto ante E > quatuor impingi poi. Nam haut extrinfecus £ IxsTIiTUT. ORATORIA R» 0 158 E qa cal fecerarloca ftatus abloluti; legem. morem, (ecram» el Potelt quidem lex adaflumtivum quoque ftatum referri;ut> : Antiphonem Terentianum patri Demiphonti purgant de duét a Adel. rez quod id feceritinvitus , coaétuslegibus a. Verúmhzcp aé2.fc1. pontemotio > fed purgatio eft; quia fimulatur id non conful £tum » fed coacte. 00% Contrá non tam ad purgationem , quam remotionem » pel arbitror, cum quis culpam avertitin adfeétum: uti cúm Chzl b En- rentianus beam rejicit in amorem. Ait enim; h msch. att. . Vuumboc fcito > contumelte EE Non me fecif]e caufió, fed amorss. | 3 Par ratio fuerit » (in metum > aut iracundiam, culpam tfA mus. Nam affeétu qui peccat, confulró peccar”. Nonnulli hac; ac fimilia, ad deprecarionemreferte malunt, quiaaffcól y pam neutiquam tollit; utomnino,deprecatione Opus fic: eltg ccommés. quoquein fententiá Nafcimbenus Nafcimbenius c. Verúm a inCic.lób- [gm cá in re meum haut parúm moratur qudd qui affettu qué | o culpam pretexit, is faéto colorem querat: deprecatio vel a coloris. TUS Ayga O daquía folúm ignofeendi continet poftulatione “= expers. iccirco deprecatio ftatuum five conflitutionum no e lib. 1. ber; que Georgii Trapezuntii fententia eft. Nam etí nec F E —defendit , necfadti cauflam > nec ipfam intentionem » eo expers. dogo o-fdicitur : non tamen iccirco dry O- y credi debe ginarrifi- dem reus rationes adhibet, quibus e, ut ignofcatur, imp£ cialis. — £perat: ut > quiaillad, in quo deliquit > plane fuerit operolumáa e a 3 arduum. Átquim Tertullianus aith, Difficiliuo Facilis eAvidñ | Py quódiudices $e aliis antea in fimili ignoverint deliéto : quó%' sa ra fintfua, fuorumque beneficia, quám ea, que commilit: tem. fi huic delito venia detur , non exiguym ex fe emolumi ia. 5. percipi pollo. Ira Cherea ¡lle Terentianus ait¿: 2 fiozs > Abnunc debinc [pero eternam internos gratiam Fore , Thais. Sepe exbuiufmodi re quapiam > O Malo principio, magna familtaritas $ Confata eft. Quid ft hoc qui/piam voluit Dens? -Advetfarius autem negabit, ciignofci debere, c nia iple h “ricors 5 quia maiora fint malefaéta 5 ac pro bencfatis jam al mium reportárit; aliaque id genus; que liquidó arguunt> Da catione etiam accufationem ac defenfionem, eoque ftatús 14 Quare nec deprecatio draos ct drop ¡Sed talis quide ñ a: E - aL Sromie Re E A que haut defenditur Bon; TGRÍS e Ra | QUE rationibus poftulatur_. Urtrumque ex ipsá huius SE e A Hone Planum fi. -Nam>ut deeyos y lepra e dear: MUS > debrecativa denia fit, com nulla potefk eJJe defenfro ; fed cm de : A er. 2gneftero, tantummedo deprecamur ; quomodo negare non po/Jumts > ad y huntate feciJe id.propter quod arguimur.Ita cum locum emendo, pro e An Aldiná ge Pythoaná editione male legitur* non poffumus non volun- tate fecifJe. Similem (uthoc mantiíle loco huic capiti appendam_>) fraudem mibi fraufi yidentur librar apud Tallium liB. 11. de In- vent. quo loco de conceflione pertradtar”» Legiturenim vulgo : Conceffío efe, per quam non faétum ¡pfum improbdtur ab reo, fed, ut 19gn0/ta- tur, id petitur. Quem locum ne quidem gentiuom Deus Hermes Polkt ipulwdey b. Nam conceflionem dividit Tullius in purgatio- b inter nem , 6 deprecationen + purgatio yero ci definitur, per quam ejus, 2retar:. quiaccufatur, non faétum > led voluntas defenditur_. Pugnantau- tem hac; in conccllione voluntatem improbari; in purgatione_>, Itaque concellio- que concellionis pars elt, voluntatem defendi. A nis deinitionem leniterleviterque immuto, ac lego; per quam non Sattumiplim probatur ab ren > Sc. Ethec hattenus qualitate pogo, five legali.. Ípeétes voluntátem APOT EE De Starimus LEGALIBUS: S Tarus legitima efi quadruplex.. Prim AD cam aliud JSeribtam est, alia mens didetur : Ala ribtorisititos. Fic equ us est feripti fontentiz, Jiriptoris; o unus Jiripto, itas de fummum ins committuna tur. : : Altez est ratiocinatio , qua ex 20, quod feriptum est, aliud non JSeriptum colli- ENMus > quid par cios est ratio, ] Lertims est legós comtradittio > crmnempe vel léx cadem Jecum , vel leges due - 1nterfe Pugnant. Quartus est ambiguitas orationis > que oritur vel mutatione aceontas > Vel divi- Jione »ocabuli ¿pel 07 darias Docis (ani ficationes, i ; Lfortalfe cis Jpecios, ez, que Ciceront definitio vocatur. Jhatu definitivo , quatenus nomen bocetiam convenit uni tas brimariis ; qua illo de fut; nomine » bic de vi derbi dAbiungit -Eermogengs Vicina buic, pe Differt ca 7 ¿ d » Jlatibus legalibus pray >. five tranflatio- : E / MM), Differt autem a caterís flatibus , quod. ¿li fine dere , bic de abtione. a quejtio diti, be 20, . fensentia. feripti Sc fententiz. luftre exus exemplum kabemus apud C0 E b diénm. l¡ym Nepotem in Epaminonda: Lex evt Thebts , que morte multaWe cuy fiquis imperium dintids retinuijJet > quam lege prefinitum foret. Hane Epa 160 | InsTITUT. ORATORIAR. eN A nem, quia tum demum perfecta est, quando lego nititur. dem tran/lationibil aliudest, quam iudicis aut iudicil remotio. Fit ca quadrifariam. Primo a perfoná; cóm non is agit, quen oporttk > cuna eo y quicum oportet. Deinde a loco, cam alibi, non apud quos conven intendisur abtio. Tertio a tempore; ut, fíquem olim dicamas act ai potuifJe > nunc non pojJe. Pofiremó.a re 3 cam negaturagendam bácl bácpaná , ob hoc crimen. L De sTATU LEGALI UNIVERSE, BTSPECIA TIM-'*DE EO) QUISSCRIPTÍ ET SEN- TENTIA DICITUR- Tarus Qualitatis ropas > [ive legitima, Ciceroniin Partit nibus eft triplex ; exambiguo, ex Ícripto € fententiá, Sc ex Cot trarjis legibus. Hermogenes his tribus adiicit fyllogifmum. C1 vera, lib.11. de Inventione, quinque enumerar (pecies , ac fup£ ribus quatuor addit definitionem. Idem facit Boéthius lib.1v in” pica Ciceronis. Anétor ad Herennium lib. 1 .etiam lextam Ípe adiungit, que tranílatio dicitur. De fingulis videamus. z Primus Hermogeni ltatus clt á «2 furor y didroras Cáraens 4 + loco jurey b ponitur as) 73 +ylegou e: unde Latinis vocatul nondascóm Reip, caufsa latamideret , ad perniciom civitatis conferre € quatuor menfibus diutits > qué populus iu/Jerat , geffit imperium- a quam domúm reditum e/Jet > collega eius hoc crimine accufabantur. quib permifit , ut omuem caujJam in fe transferrent, Bcc. Meminere huiu$ eriam Tulliusin primo de-Inventione, Plutarchus in pracepú liticis, 6 apophthegmatis regum ac ducum, Alianus lib. X! Var. Hift. cap. x111: Nempeaétores m ¿mrp urlere: Epamino? defenfus Tf Harola. Etiami alía quedam huios ftatus exempla Hottomannus lib. y1. obfervationum luris cap. xx1. Apu mogeénem exemplum eft iftiufmodi. Lexeft; Si alienigena MU “adícendat , mortis afficiatur fupplicio. Peregrinus quifpiami2 : —vitatisoblidione murum confcendit, contra hoftes puguavitlo z ter rem geflit , oppidumque $ cives confervavit , atque Mtro pter premium exfpcétar=. Ar alii, lcuinvidiá, feu infciuó, Po ] 4 | + ornaM E rim on Ll A rÓór Orñandum negant ; quin exemplum in cum fieri petunt?. — Kepáreue hocin ftatu fant quatuordecim. es ' Lo TipoGork> five intentio ele, Violalti legem; quia murum con- fcendifi.s | ETA lalive eeserjens, fententia five propofitum. Eftque da tim legiflatoris > partim rei. In legiflatoris fententid tria funt €X- - Quirenda. Primum n aén, quando : ut, Tempore pacas noluit le giflator quemquam murum adícendere, quod res eflet mali exem- EN pli; at conceflit, ut id fiar tempore belli, quia tum necellitas exigit. Deinde videndum ¿A z(a, quibus inrebus: ut, Muros licer confcende- re, cúmiubertribunus, ntomnes fequantar. Eftenim tum manda - tám, cúm tribunus non exceperit peregtinos. Preterea infpicien- dum de zi, propter quid: ut , Non licet alcendere voluptatis"gratiá, . velaliá levide caufsá: atlicer, liquisid faciat, nt cives defendar— : autaliás, utvitam alterius eripiatab ininftá cede: quomodo Ra- a chab a cupa, five copa, (ita Latini ¿ vocant cam, que cauponiam ex- y Cie. S -«Srcet) exploratores fune demifit per feneftram edium fu que pap. in menibus erant :quomodo item B, Paulus e Damafci periclitans ¿or car- - ¿Perfportam dimiffus eft. Nam convenit , leges latas efe ob publi- E -—camÍalutem : hanc, fupremam elle legem_.* Quod igitur utile 8 A - Jalurare ef Reipublicz, id legibus adverfari. : bitur. <1ILT. Tipoñoesuis Tueg Models, exceptio preterita.Eft hic locus ciUS> c.4%.p, ul utitur má ¿ura , five fcripto. Ut, Nihil tale expreflir legiflator_; 25. La tantummodo ait , Ne alienigena muros conícendito; ON ART VE. Erieg dremia, altera JSententia: quí locus eftutrique parti com- munis. Nam reus dicet, Non adfcripíit hoc legiflator,quia in rebus ¿ Apertis non opus eft exceptione. At attor refpondebit, Imó non . - adícripfit,quód prorfus noluerit peregrinum murosconfeenderej. : Vo Eumojnsuos, live ratiocinatio. 1ta reus dicet, Parum referrenn ES : utrúm id fit adÍcriptum , nec nes cúm exceptio legis fit | aliud inbet neceflitas. Átactorc >, Ubicunque ontendet, permagni referre > fitne adfcriptum, necne. Ef igitur hoc caput 5; lanas 73 Toe, eflimatio re- 14m parium. Nam reusparia elfet vule, im paria actor. LEO] (O->Lve definitio defenforis : quód plurimum interfit, Hum Muros confcendamuscám hoftes adíunt, an alias; puta tempo- re non necellario, PEA y > - s o | vi L AvTiStore> h. e, aliqua e qualitatibus allumtivis. Ita pe- rásmms »L1YC tramflatio Gr. Feci propter falutem patri. > ioffu tri- buni, hortata corum > qui peregrtini non crant”. Avrisaas vero , Ame, ad live >» 6 00 INSTITUT: ORATORIA Re» ES five comparatio fuerit: Satius eft, legem violari , quam urbem P ass ATA V AS E | VIII. Merdamjs ¿five transfumtio: hoc elt situpciad no” + quo quidaétum. Ut, Poteras te adlociare is > qui pugnabant 2 Ñ ARO > | : > - AX. 1 os re, adaliguid : eftquecompatatio maleficii cumd? neficio. Áétor dicet, maius elle deliétum , quam beneficiumo>S aliis ianta (it parefadta ad violandum legem_. Reus adíerets efe beneficium fuum, quam maleficium : nam legem negli nihil fe damni dedille cuiquam ar urbem confervando opti de cunétis civibus elle commeritimao. : ¿DN X. 0%v0-líuo-, definitio violenta > que utrique parti efi. munis. Dicet accúlaror ; Legem violare, elt qual vitam eripetes yitati > quialeges funt velar anima Rerum publ. Ar reus haci tet : Civitatem , inquiet, fervare, elt leges colere, quía lalus p9 fupremalex elt. : ; ; "XL Otms,live pofitio utriulque. Eltque locus communis,de! - militari: item de legibus,earumque interpretatione.Pertinet Jud Paullil.ad exhibendum. ff.ad exhibendum. Non oportere as calumniari meque vejba captari ¿Sed quá mente quid diceretur > animal convenire. Nam > utait pro Exciná Cicero: Que lex, quod Jena Ffultuma > quod magiftratús edittum , quod fedus aut paítso,, quod tepav? tum que ¡udicia aut ftipulationes , aut pacta conventi formula , non 40 ri co comvelli potest, fi ad verba rem deflectere velimus confilivm ant E om ¿qui Jeripferunt 0 ratienem > Ó* autoritatem relinguamas +A. E, za ¿2 hec ratio fuit, cur Lycurgus a.paucas tulerit leges , verúm Li5s a Plu- difceptationes iudicum reliqueritfidci. At alter contendets non” 3 EN | terpretari legem > fed divinare cum > qui verbis leyis non inll 1 EYES > ¿mó exiudice fieri legiflatoremo» Ea, e XII. Erie perambrs, altera transfumtio. Ut, acculator 4 Debuilti veniam petere 4 magiltratu. Reus adíeret > Í€> ang > temporis exclufum, id facere non potuille. 0 XILI. Tiosóms > qualitas ab atóiboo perfonz. YN XIV. Tren, five animas. Utroque de loco-diximus ÍN av antecedentibus. e ¿ON Proximum eft, ut, velut in fuperioribus ftaribus faétum de ¿hic quoque oltendamus , quas Ciceronis orationes hoc ing imitari conveniat”. Ac illuftris quidem eftilla pro Cecint-” ifthoc elogiusn legere eftapudi plum Tullinm in Bruto * Tobk 2 dophtb. : ) ELA ber de E olapro Cetina de verbis interdiétii fuit; ros puvolatas defintendo cxplicavé- | Mus > lus civile laudavimus, verbís ambigua diftinximus. Elt $ magna EX parte huius generis oratio pro Balbo. Nam queritur cá , de fer- Fentiá legis Gelliz >ac Cornelio. Itemilla de harufpicum relpon- As, quá dilceptatio eftde interpretatione relponíi aruípicum: quip- Pc hisfaétis prodigiis, dixerant, deos ellziratos, quod loca facra, SE teligiofa > profana haberentur.: Itaque Clodius y occafione hác ar- —Teptá,concionem habuit, quá Ciceronis domunm inter ea efe dixit, que € facris reddita effent profana. At Tullius poftridicin fenaru e Sltendias Cloñifada notari harufpicum refponás. + Planciane huius loci; ut quá difputet de lege Licini num erat de fodalitiis; alterum de ambito, 4 Iuventio Laterenfi ambitus accuíatus. in cam partem Orationispro Quinétio ¿tii bona 2 Nevio non efle polfefía - Quoque hunc ftatum 5 1 Eft ctiam pars á 5 cuius caput Erat autem Plancius Incidit quoque hic ftarus ,quá Cicero contendit, uin- ex ediéto Pretoris. Agnofcit pars ea Miloniane > quá interpretatur Tullius ecretum Senatus. Nam Clodianidicebant, Senatum iudicáfle, cedem Clodii contra Remp. efle faétam ; quí tamen haut aliud de-- Cteverat, quám ut Lepidus Interrex > Tribuni Pleb. ge Pompeius, - “viderent, nequid Refp. caperet detrimenti. Hec de flatu [cripti 8c. fententiz. A , E | IT. De secunpo sráru LEGALI, j 'CINATIO BICITUR. : Ps Pp Roximum locum obtinet cumoyro uds > five ratiocimatio. Tra ap- A pellatur, iuxta magiítrum Herennianum 4, cóm yes Jime propriá lege dente iniudicium, que tamen ab altís legibus fimilitudinem quandam an E £upatur.Cicero 11.Rhetoricorum,ex ratiocinatione alt nafci contro- verfiam > CAM. ex eo quod u/piam est, ad id, quoduufquar Jcriptum e/?, perve- "ttur.Nempe in fuperiori ftatulex (Cripta) $ voluptas,cótroverliam - Cientihic rationes, five | Live argumenta, ex (cri ptalege lumta. Exem Plum > Muiíce ftatus fe Rem ad populum, ”it:Lex elt, ne merétrice prognatus habear concio= | Caufam agere vult filius lenonis: fed prohibetura 5 Maura nón aliá de cauísá, quám quia fit filius cius, quilenoci- o Blum fecerir, Refpondetille, tantummodo lege cautum elfe de eo, Mi PULSO TOAROn COrpusin vulgus dederit:le natum elle ex legitimá patris A coniuge. Verúm rete oggerit magiftratus , fue Epi legifla- 2 TOLis, honcftatem Publicam.Cúm autem, 6% qui proftituunt, $2 qua Dperfona E Proftant > lint NabiCamuiva agora bs ( undeinter Cefaris Caligule infames. E A Soi: i probra QUI RATIO- F alba 164 InstITUT. ORATORIAR. | a Sueton. probra merijtó reponitur, quód lege fanxerit a, ut tenerentur pub li > Calig. que merebricium > ¿> qui lenocinium fecifJent ) honeftari publica non me nús adverfari > (1 filius concionetur lenonis, quam í natus mul queftuariá. Abiltiufmodi caufsá haut multum abludit oratio- € íchinis ;quá Timarchum a concione arcendum contendit , CUM! atrimonium profufum, tum joprimis ob crimen impudicitie 104 -admiflum. Sed dí aliosinibi enumerat, quibus publice yerba fact non liceret.Exemplum quoque fueritamoyrrl, li parer filium ebri0 um homicidiiaccufer,quia tantundem fit,femel (ibi manus adfen 8c pluribus le aétibus occidere ; ut dicebat Parifienfis cancellaói Toannes Gerlon. - Se mE de. Fitautem ratiocinatio quadrifariam: 4 pati, á majori, a mi ES five,ut Quinétilianus b vocat , ab eo quod anté ad id quod polt c Inftir. deniquea contrario. A pari cft, fiquis matricidam codem content sir, ls. afaciendum fupplicio,quo patricidam.Lex autem fubimperato lib. 4. P4- erar,ut,qui patrem interemifler,culeo cum gallo gallinaceo, vi | a 8% fimia infuerctur > Sc veétus plauftro , nigris bubusiunéto, in 1. Code is YE precipitaretur;aut lumen» fi mare vicinú non eflet c.A maior qui. paré. Cum lege liceat interimeretransfugá redeuntem; non peccavi> tes.l. 9.47 yerberibus cedendo. A minori eft; Cúm premium debeatur ci) 9 PA yo múlitem defendit ;meritó petit premium, qui lervavit 1mperatol? Parricid, A cótrario elt¿Cúm ci, qui in bello bene ré gerit, premiúa duce A'dpsos cernatur:meritó quog; ab eodé pena irrogatur x proelio fugiérib in Glofr In hice omnibus modisiidem funtloci > quiin ftatu definit wee ab E, tantum elt hic xegarioy dramayh , five ordinís commutatio : nempt Steph.edi. quatuor primis capitibus. Nam eestorld hic excipit fr», Give fe to,8:cLug- prum. Hinc collocatur cuñoyte pas > quem accufator opponit 7 fl yes Sequitur deindeú yvepn ve vouodire > fententia legifatorós: que utric cum vu]. parti communis eft. Reliqua capita Hermogenes petere iubet canii no- tu definitivo : nempe quia 3 cadem Íunt , 82 codem tradtantur E isrecufo. dine. Atquehzc ratio et, curnonnulli de ratiocinatione coniné de ta tr actent poftftatum definitivum. Nos infiftere maluimus ordini: Ternin Mogenis, ne commilceantur ftatus rationales,aclegales. rupípzor Monetautem Syrianus, quemadmodum hic ftatus in quofvis 1 cap. 3. 6 ditftatus; ita in hunc quog; ftatum incidere ftatum coniecturalem* | olaafiz cúm conicéturá elt indagandum , que mens fuerit legiflatoris- im notis Nulla exftatCiceronisin-hocce ftatu oratio:incidunt tamen ad Dofí- nulla apud cum, que huc referri poflint. Iftiufmodi elt illud. them. — Caciná ; Quibns enim rebus plerumgue vis J5t, cin/imodi res appellantW [Document text truncated for crawler view.]