Hispaniae et lusitaniae itinerarium : nova et accurata descriptione, iconibus q novis et elengatibus loca earundem praecipua illustrans

2\obilifimo ac Amplifiimo Do MINO JE GIDIO yALCKENIER J. U. D. Senatori &celeberrimi Scabinatus Ainftelodamenfis Praefidi digniffimo d. d. d . iEGiaius Janssomiu # Valckenier, PR/EFATIO. IJpanU Regnorum peragrationibus,earumque defcriptionibus &operam tempus frufira impendi arbitrantur haud pauci ,quosfequentibm rationibus moneri audimus. Trima oritur ex lingularibus periculis & nwleftiis^quibm ejujmodi itinerct Hifpaniam pervadentia obnoxia funt. Mteram fuggerunt mores ,confuetudines ac ratio ViVendi Hi[panorum ,qua. ad doctrinam parum aut nihil conferunt. Tertiampauca in iis regionibus Vifu digna fubjiciune. )Cs £aan- PRM-F ATIO» Quantum ad primam attinet, propter plurimas caufasin hoc libello pafim adducioa 5itine- ra per Hdfpaniam periculofa , fumptuofa O" laboriofa effe non negamus Sedagilis <&r bene infimelm peregrinator ^qui mundum ,O* quacunque in eofunt, perluflrandi cupidus ejl,«£ populorum mores ,&injiituta cognofcat,cognitionifque ejufmodi beneficio fapientiam ,fortitudinem ,anmofitatem ,eruditionem ,humanitatem %humilitatem ,patientiam >yitaque bene inflituendce rationem acquirat &addi fcat ,ejufmodi PRMFATIO. impedimenta nil pen[i habet. Namalias, ac inprimis tempore hoc ipfo,quo omniaitinera,quafcunque etiam regiones aut loca peragrent ,fingularibus periculis ,multiplicibus incommodes , grandibufque impenjis perficiantur oportet,limine ipfi non excedendum ,fed domi in (Patria ,in qua tamen etiam bellis furentibus ardente fapiusfecuro effe non licet,de fidendum,t? manendum effiet. Nec altera ratio d'Veritate abludit ,cum <ts* Uifipanis fui fint navi ,Vfiua "Vitiaficuti in opufculi hujus capite primo ex aliis Autoribus X4de~ PR. AFATIO. Sis apis iccirco ,non turpis aranea» gentes Qui luflras: legit hasc virus,at illa favos. 'Tertiam rationem hac refpon - Itone dimitto. Hifpania quidem Italia: is' Galliae ,aliijque regionibus ,quas nostriperegrinatores Germani in 'infere folenty incolarum nec multitudine nec cultu rejpondet :Suis tamen donis iIS dotibus ,quas Deus isr natura ipfi largita eft, exornatur-.pluribus item civitatibus magnificis splendidis Juperbit. Ecejunt:AlcaladeHenaresfive Complutum }jirani- Yesy Dadajo^DalbaHrOy(Bar- PRfFATIO. celena ,'Eruga, 1Eargos ,Caldtajud, CartagenayCoimbra Vel Conimbrid ,Compojlella JiVe Sant lago, Cordona ,Corunna y £uenca Vel Concha, CiVidad E^odrigo}T>eniayT)ertof<£yEbora, ElVctf,Fuentarabia, Gtbraltart Girondy Granada, Guadalupa, Iaen,LeonyLeridayjLisboa Vel Lifabona, Logronm,S. Lucar de Earrameda, Malaga ,Madrid,Merida,JWoncada,Moncon ,Montcamor ,MorVedro, Murcia,Orens ,Oviedo, plona, 'Pardo,Perpinian ,Placentia.,Puerto de S. Maria, Salamanca, Sallat, Sarago^ay PR&FATIO. ScgoVia, SeVilia ,Siguen^ay Vara-^onafTarragona, 1'oledo} Valenda ,Valladolid ,Vbeda, JCatiVa. (Plures quoque alie,ex Qhtmanis ,aliifque biflorik, ac bellis Variis nota. In his Xr~ chiepifcopatus ,Epifcopatus , monafteria ,templa ,thefauri y Xenodochia ,<_Academia ,®ibliothecay jirces, Munitione s y ad amoenitatis Voluptatem extrucia adifkia ,antiquitates , artificiofa, opera hydrantica,horti magnifici,aliaq;ejufmodi Vifu digna,ut potentif- Iimitotius Europafiegts aula ac mirabile illud tijr in toto or~ -.,be PR&FAT IO. be Chriflianofamofiftmum S, Laurentii in Efcuriali mona- Jlerium uniujcujufque confpe~ £lui fe offerunt. Imo,fipraeter duo ultima fpeclacula nihil aliudfe confpiciendum in Hifpania exhiberet ,illa duo fola tamen ad fui fpeclaculum eVocatos nec labori nec tmpenfis parcere [uberent. Jl multis igitur defderatum hoc Itinerarium ,oheaufas in Gallico Itinerario indicatas ,ut promiffisjlarem,colligere ante ItalU Itinerarium jam paratum ,ac forjan cum Germanici Itinerarii appendice propediem ' 'j PRJE FAT1O. fequuturum in lucem edere Volui, nulla ratione dubitans,quin non modo Hifpamam lufraturis ,Verum etiam &altis ,qui aut eam inVifere nolunt,aut rebus ad illudfaciendum necejfa - riis deflituuntur ,propter multas res (ingulares ,i? memorabiles, quas in nullis hadlenus. impreffts libris offendent ,gratum ,jucundum &utile opus futurumfit. Martinus Zeiuerbs, Cano- Canones Apodemici monentes, Qu# kerfacientibus ubique oB« firvanda jint. TN itineribus diligenti ariimadveriione notanda occurrunt I. Regio, dc quidem antiqua ejuF* dem,& nova nomina. II. Re&ionis Adminiftratio tam vetus, quam nova. ' III. Urbis nomen ,ejufdemque denominationis ratio, fi quse dari poteft \vLonditores item, Amplificatores &Reftauratores. IV. i. Fluvii eam alluentes, prae-" terfluentes,autinde derivati. 2. Mare vicinum ,&portus. 3. Montes. Sylva?, campi, pafcua. rV* Opera Publica, &Sacra, ut Bafilic^, Templa Cathedralia,Templa, Monafteria &Coenobia; Profana ,ut Palatia, Arces >Fora ,Armamentaria, Propugnacula,Turres,aliaque opera Militaria, &modus ,quo firman- firmantur. 0]pera privata ^des civium, ac quicquid in iis notatu dignum fe offert; horti, pidurse, fontes, ftatuse, &c. VI. Gubernationis ratio ,quo pertinent i. Curia, cum fenatu aut 'Senatoribus :2. Schohe ,8c juventutem educandi ,acinftituendi modus; Viri itidem do&i ,&Bibliotheca. 3.Vulgi mores, habitus, cibus5 fotus, opificia &fimilia, *: ' •‘v' Itine- r 16. l7* *9 SaragO^a per Balbdflro ,&Ve* nafcam urbes,ac Comitatum Cormngesjholofam mGallia. a 32, 3 , W331 . Barcelona ex Catalonia per Verpinianum Narbonam in Gallia , 311.^537. Tholofa ex Gallia per Comitaturb Bigorre ,Principatum Bearnendr IUjcaiam regionem adurbem S. luan de pie de porto ,*» Navarra regnum »&porro Tompelonam,dr Saragozam, 4337. 4</ ^qi.pag. Ex ditia urbe S. Iuan depie depor- to in Navarraper Longronno, & regnum ac urbem Legionis ,ad urbem Attorgo in Jl[luria ,ac inde ComposlelUmfive ad S, Ia - cohum mGallicia, ac inde in Galliam, esingliam* ahacpue loca,4 3<51 .ad %6i,pag, ,urbe Plicante &Valenda ad Compoflellam in Gallicia t 4- 10« £/** io. Eleflori* fPalatmi Friderici fiKS Huberti Thoma Leodii ejufdei Secretarii ad Cafarem Carolum Vper Galliam ,&diverfit tranjitHS in Hifyaniam ac inde •in reditu itinera diverfd,a343• ad $51.paginam. CATALOGUS $t. Alphonfus IV. cognomento A/&. nachus,quinque annos &feptem menfes regio dominio praefuit. 899 51. Rammirus regnum accipiens afuo fratre, illud cedente,hunc fcedio fadi affedum ,ac iterum regnum artedantem vifu privavit ,&: in carcere captivum detinuit. Rexit autem regnum novendeoim annos &duos menfes, 904 S|, Ordonius III, patrem fequens^ quinque annos ,&lex menfes regnum in poteftatefua habuit. gz^ ,54. Ordonius IV, Ordonio ///. cogna- to fuccedit ,fed mox ab initio regni fui, quod vix orfus fuerat ,pellitur £919 55«Sanliio I. qui Crafii cognomen» tum habens, undecim annos regnavit, 92.9 56. Ranimirus ///.patrem adhuc puer fequurus, viginti quinque annis impera - 940 _*7.^eremundasfecundus Qrdonii III. piius jimpudiciffimus princeps,cum duabus fororibus, &filia propria incertum abominandum commifit ,&feptendecim annorum fpacio regium /centrum gefTK -965 58. Alphonfus V. regni paterni hseres, quem filia E/vera inceftu polluta patri Veremundo genuit, viginti &feptem anno- REGUM, notum re&ione regnum adminiftravit* 98 z 59. Veremundus III. poft patrem ,regni adminiftratione decem annos occupatus fuit* I009 60. Ferdinandus ,affinis cum quo beh lum geflerat,locum occupans, Cafteiiae & Legionis regna sconjunxit ;poftquam etjam fratrem fuum Garfiam vit& fpoliaverat, Navarrae regnum quoque afurpavit, &Rex quadraginta annos manfit. 1020 61.Sanilius IhAlphonfo VI* fratre ejedo,& Garfia interfefbo, folus in pofleffione manfit fex annos. 1060 62. AlphonfusVl.poft fratris mortem revocatus, regnum recuperatum trium & f' quadraginta annorum re£fcione curavit. 1066 63. AlphonjusVIL propiorum hsere- I 4dum defe&u avi locum occupans ,ante- 1cefforibus fuis potentia &magnificentia antecelluit, ac fexaginn &unum annos regni gubernaculo profuit. 1108 64. Sanilius III.praecedentis filius* acceptiffimus ,& mulus titulis honorum egregiis infignitus Princeps ,unius anni Rex; ii*9 6*. Alphonjus VIII.cognomento Bonus,prioris filius ,tres &quinquaginta annos Regii fceptri pofleffor; 1160 ** $66.Ai CATALOGUS 66.Alphonfus IX. foeeri fucceffor, 67. Ferdinandus IIL qui patrem lequens, quinque &triginta iliis annis, quibas regnavit ,omnes Mauritanos ex Hifpama expulit. in? 68. Alphonjus X.Ferdinandi ch<3:i fili* us ,finguiari eruditione proditus Princeps, Tabulis Alphonfinis admodum celebris, qui occidentis Imperator falutatus eft, triginta duorum annorum re&ione regnum moderatus efi izji 69. SanBtui IV. poft patrem undecim annis regii muneris onus fuftinuit. «z8 4 70. Ferdinandi IV. Sancit IV. filius, quindecim annorum gubernatione Regnum fuum adrniniftravjt. npj 71. Alphonfi XI. poft patrem, cum Saracenis bellum graviflimum geflit ,eorum que bis centena millia diverfis proeliis cecidit ,ac Algezir cum multis aliis locis ipfis eripuit ;per quadraginta annos Regni onus humeris ipfius incubuit* 1310 7Petrua AlphonfiXI. filius ,Princeps crudelis, novendeeim annorum fpatio re£fcionem fuam abfolvit. 73* Henricm II. Petrum hunc in proelio occidit, locoque ejus occupato, de-» REGUM, decem annis gubernationem fuam finivit. r... x3^9 74.Johannes I.Henrici IL filius, Regni fui adminiftrationem anno vigefimo primo ad finem perduxit, *379 -j Uenricm 111 . poft patris, caiu ex equo mortui,obitum,fexdecim annis regni clavo afiedit. 139® 76. Johannes II patris fucceffor,quadraginta feptem annos regno gubernando confumpfir. 1406 77. Henricus IV- Johannis II. filius, viginu annosregno regendo impendit, 78. Ferdinandus V. cognomento Catholicus%Johannis II. Arragonia; RegtS filius squi Henrtci IV. fororem I fabellam uxorem duxerat ,omnia Hifpaniae regna ,Lufitania excepta, conjunxit , ac diverfa bella geflit ,&Regni gubernatione unum &quadraginta annos exegit. s474 79. Philippus Icognomento pulcherf, Maxtmihant Caelaris, &Maria Burgundicse,Ducis Caroh Audacis filiae, filius, cui }ohanna>Ferdinandi Catholici filia, nupta fuit, unum tantum annum Regno prae- , fuit. 15°§ 80. Carolus V. Imperator Romanus , &Hifpaniae Rex, Philippi Lfilius, tribus &qua* CATALOGUS &quadraginta annis regni moderator fuit» 1fij 8x. Philippus //„ oblatum dPatre CaroloV. depofitum regnum fufcipiens, omnia Hifpania; regna ,quas noftris temporibus uni paruerunt, quafi coagmentavit ,&quadraginta annorum fpacium regni redione confecit. i55S 81. Philippus III* Philippi II. filius , viginti quatuor annos Regis officio fundus eft. 159S 83. Philippus 1KPhilippiiII. filius, aadenus Hifpaniarum regna in potefiate fua habet. 1622 LUSITANIA REGES. '-' ,I LUSITANIA Princeps primus fuir, Henricus Lothariogia? Dux &Limburgi Comes, qui Patria fud relida in Htfpaniam vemensJirefiam Alph&nfiVl. Hifpaniae Regis filiam ,matrimonio fibi junxit ,in bellis cum Mauris ftrenud fe geffit, &ipfis Gallicia; regionem ,qui» nunc Lufitania eil ,extorfit. 1. silphonjus I. Lufitaniae Rex prjfnus ,&Princeps fecundus,quinque Reges Saracenos cecidit , nam quinque fcutis infignia fua ornavit, pacium temporis quo guberoavit , REGUM. orat trium &feptuaginra annorum. m» z. Sanchiuil. paterni regni haeres , princeps fapientia praeditus »vigtnti fex annis regnum gubernavit.* 218$ 5. AlphonfusII. praecedentis filius, duodecim annos Lufitanis imperavit. JZ1I 3Sanchius II. patris Alphonfi II. fucceflbr, viginti &(ex annos JLufitanorum Rex fuit. Izz $ 5.Alphonjus III. Fratri fuccedens* regiae regionis onus gefiit annos duos & triginta. *1*49 6. D/ony/us hujus Alphonfi filius,Princeps verax ,juftus& fapiens ,primus Aigarbise titulo ufus eft ,ac in regia guber* natione quadraginta Sc ieptem annos vixit. IzS * 7.Alphonfus IV. Patris focceffor ,anno re£fcionis vicefimo fexto regere defiit. •132? 8.Petrus I. AlphonfiIV. Filius, decem annos, &feptem menfes regnavit* 1357 9. Ferdinandus I. patri fucceffir, & decem annos, ac novem menfes regias gubernationis molem humeris (uftinuit. 1367 10. Johannes I. FerdinandiitdXtt no- *thus ,quinquaginta annis regalem poteftaj CATALOGUS flatem habuit. ii, Eduardus fapiens Princeps P*f trem fequutus ,quinque annos regalem admimftrationem mpoteflate fua habuit. *43 J ii. sitphonfus V. poft parris obitum tres &quadraginta annos regiam poteftatem obtinuit. 1438 15 .Johannes II» Alphonji V. Filius, cmatuordecim annos in adminiftratione jl _ regia verfatus eft. 1470 14. Emanuel I. aJohanne II. fine li* beris dem obeunte.teftamento rex conftitutus ,viginti &fex annos tegiam patellarem gelfit. 149 f 15. Johannes III. regio munere apatre relido »fex &triginta annos functus eft. 151* •Hic Pater fuit Ludovici ,cujus filius Antonius,ultimus Lufitamse rex, in Gallia mortuus ,&Parilfl fepultus. Sebafhanus /. Johannzs /II» filius natu minimus ,in proelio Africano cum Mauris anno 1578. vitam amifit ,in quo proelio Intomus captus eft. Lufitani nuiiam filiorum »ex duabus Regis Emmanuelis fidabus natorum, rationem habentes, quamVis diae natu majores eflent ,quam fratres fui poft Johannern III. filium natu maximum nati ,ac certo REGUM» certo putantes,Antonium cum Sebajliano Rege in proelia occubui fle ,eligebant fjenricum ex liberis immanud/t fo.um adhuc fuperftitem ,quamvis Cardinalis eflet. Hoctegna?ne Antonius ex captivitate Africana evafit ,ac Henncus ,poftquam regnum fex annos pofiederat, fatis conceflir. Lufitani ,qui lege, filiarum ,& filiorum ex iis natorum,fucceflionem abrogaverant ,Antonium Regem corft nue» runt ,qui in urbe Saucere in anno 1580, 19. Julii inauguratus, ac tribus diebus poftea Lisbonaeconfkmatus efl. Munimenta ,&civitates in Africa fitae ,nuncio accepto ,ipfum quoque regem acceperunt* Sed Philippus II. HifpaniaeRex, Lufita* niae regnum libi arrogabat, Antonium Luctovici nothum filium efle dicens , quanquam Ludovtcui Violentam,Antonii matrem ,clam uxorem duxerat ,ut Ruy Celtna,integrae vitas vir,montmus Antonio patefecerat ,dicens :quod Ludoviius nulla alia de causa hoc matrimonium, occulu flet ,quam ut authoritatem fuam confervaret ,aperrd tamen confitens , quod uxorem duxiflet ,non tamen flbi iparem. Luiitaniae RexJohannes /legem tulerat ab omnibus totius regni Ordinibus comprobatam, qua foeminae,&ex iis nati vel natae,tegni fucceflione exclude: CATALOGUS debantur. Hujus legis vigore Philippo IT, Hifpanise regi ex una EmmanueUs Regis filiarum nato ,jus in Lufiranix regnum competebat nullum ,quod tamen armis in poteftatem fuam redegit, Antonii)us, &Lufitanorum voluntatem Hifpanorum dominationi fubjiciens» Luiitani randem, moleftiffimi jugi Hi. fpanorum taedio affe&i, Regum Hilpanise dominationi fe lubtraxerunt, Regem eligentes Ducem de Braganza, legitimum ,&proximum fucceflorem ,qui nomine. Joannes IV. hadlenus Lufitaniae Regnum in pofMione fua habet 1648 ARRAGONI/EREGES. 1 i. Ranimirus primus rjarratur Arraj goniae Rex ,qui quadraginta annos pur* putam gelTit. 1018 z. Sanc3/us, Navartae quoque Rex/ex 8ctriginta annos in folio regali fedit. 1058 5.Petrus I. Navarrae etiam Rex, quatuordecim annos fcepttum regium geffir. 1094 4. Alphonfusl. Petri frater, octodecim annos corona Regia ornatus fuir. 1108 | 'f. Ramirus Alphonfi frater, regnum Su: L REGUM, gubernavit novendecim annos. 11z€ f” 6. Raimundus Barcellona; Comes ,uscoris PetroneUa,Regiae haeredis jute, regnum adeptus, illud duos &triginta annos pofled it. 11 45 7. Alphonfus II. Raimundi filius, qua* tuor &quadraginta annos regni moderatorfuit. 1169 8. Petrus lI.A)phonfiII. filius, decem annos regnum in poteftate fua continuit. 1103 9. Jacohus I. Mauris infulas Baleares, id ett Majorcam, Minorcam &Yvicam, cum Valentia &Murcia, eripuit ,&duos ac fexaginta annos ,cum novem menfibus gubernavit. 1x1$ 10. Petrus III. etiam Siciliae Rex, novem annos* 1x76 it.Alphonjus ll 1. fex &nr\o$. 1x86 ix. Jacobus II. quinque &triginta annos 119* 13. Alphonfus IV. odo annos, 13x7 14 Petrus IV. quinquaginta &unum annos. 13\$ 15. Johannes I. novem annos &qua* tuor menfes. 1387 16. Martmus ejufdem frater,quatuor* decim annos 1396 17. Ferdinandus I. cognomento Honefius, CaftelJae ,Regis, Henrici ,frater, **» nnm. 4Regni HispAni ak aat quater mille paflibus refpondet ,adfcribunt. De terreftri irinere hoc inteiligendum. Longitudini aS. Vincentii promontorio (CaboS. Vincente) quod efl in Algarbi^e Regno ,ufque ad Catalonise promontorium Cabo de Crens duplae 2,7*. milliaria tribuunt: UndeGallram magnitudine ab Hfpania ,fi Lufitania jpfijungatur ,excedi ajunt. z, Romanorum tempore Iberus fluvius eam in Citeriorem &Ulteriorem Hifpaniam difterminavit. Aliter etiam divifa in Tarraconenfem ,Baeticam >& Lufitaniam. Quinam autem regna divi fionum harum nominibus defignaverint ,Geographi &Cofmographi docebunt. Videantur etiam Joh. Fafaus in Cbron.cap.8. ^Merula difto hb. z.c. 11 . Tempora fequuta aliis divifionibos regionem difpefcuerunr ,donec tandem in duodecim regna divifa fuerit. Ea fune Regnum Legionis ,Veteris &Novae Ca- Riliae ,Arragoniae, Lufitaniae ,Navarrse , Grartadae ,Valentiae,Toledi ,Gallaeciae , Algarbiae ,Murcix ,&Cordubae. Inter hxc primas tenent Caftilia ,Arragonia , &Lufitania, flve Portugallia. Arragonias Regnum Cataloniam cumComicatu Rufcinonenfi (Rouflillon) Valentiam irem, 6c Majorcam ac Minorcam infulas com~ p!e<fti- Nova Descriptio. f pleftitur. Sub Caftilia fune Vetus ac Nova Caftilia ,Murcia ,Bifcaja ,Guipufcoa,Leon vel Legio, Afturia, Gallaecia, Toledo, Eftremadura ,Andalufia ,Navarra ,Granada. Ad Lufitaniam feu Por* rugalliam Algarbia refertur. Bifcajam& Guipufcoam principatus ,reliqua regna efte ajunt, Quidam Eftremaduram ,& Afturiam caeteris annumerant ,&peculiaria Regna elTe negant. Sed de Regnorum diriorum partitione variant, vide P» Merulam cap. y.fol 23?. Plura de his regionibus ®nis occurrent apud novos Geographos ,Mercatorem nimirum, Ortehum ,Magmum ,Metulam ,Beriium, &alios jItem ]ohannem Numejianum in Hif pania Chorographia ,&ximbrojium de Salazar mlibro ,cui titulus ;sil moneda Generalde los Reynos de Efpanna% qui Pari fj is anno 161 2. in odfcavo impreffus ,ac poftea in Gallicam linguam converfus eft :Porro apud didumO. T. U.T. in Commentariofuo, Les Eftats ,Empires ,Principautex du Monde ,apag. 155* adpag%141, edit. Parif, in quarto ; ut &3, 0{)^ %%ltt in novo trallatu cie regibus Hifpanuz regnis &opibus ,qui ex honio ,Botero ,Hieronimo Paulo , Mariana ,Oliveira ,Kefendio ,Gafpare arretio vel Barrerio ,&aliisfuum de his A3regnis 6Regni Hispaniae regnis opufculum colleIlum anno 162.9. in 16. Lugduni Batavorum imprimendum curavit. Nonnullorum etiam in fequenti capire in fingulorum Regnorum qua? itinera noftra percurrent, mentio fiet. 3. Aer horum regnorum falubris & vividus plerumque judicatur. vid.Merulam d. libro cap. 3.Non tamen ubique eandem proprietatem ,&indolem obtinet. In Boreaii plaga frigidior ,in Meridionali tepidior eft. Sequentis itineris autor fa?pius in hoc capite literis N.N. citatus refert, quod cum comitibus fuis etiam ipsa ajftate anno 161 7,plus incommodi ex frigore quam calore fenferint. Quam profundam nivem habuerit Elegor Palatinus Fridericus 1/. cum conjuge fua ,anno 1538. ad Csefarem Carolum Kproiedrus ab Huberto Ihoma Leodio in Ele&oris vita narratur. Idem autor valde conqueritur de nimio calore, quo di&us Ele&or anno 1 5 16. vexatus fuit: intenfiore autem anno illo, quam aliis temporibus.Hyems plerumque in locis Meridionali plaga? fubjedis non acri or ,quam quod aere aliquantum duriore, &paulum frigidiore fuam pra?fentiam innuat. Maximus &incenfiffimus calor amenfe Julio ufque in medium Novembrem viget ,&incolas diurnishoris tedi- Nova Descritp io. 7 bus includit. Venti no&urni admodum noxii faciunt ,ut cameras &conclavia paflim ,in Lufitania praecipue ,feneftris cateant. Ventis tamen Hifpania non ita frequens ,ut Gallia. Peculiaris quidam nihilominus frumentum infeflat &adurit. Ut aer ,fic &folum diflimile ,ac varium. Qua Meridiem fpedat opimum &laetum eft: In aliis contra locis afperutu ,flerile ,&defertum ,nimirum ubi aer nimis frigidus illud pervadit ,& fcopuli ,filvas ,ac montes aquarum penuria laborantes fiernunt. Magnum in iis tamen difcrimen ,at loca nonnulla commodiora fe offerunt. Hinc civitatum magnarum praefert im numerus minor ,& incolarum copia tam prolixae Regioni non refpondens ,ut inferius de Regis potentia fermocinaturi pluribus demon* flrabimus. Veteres ,ut Ju/iimts princip.Sohnusoap. 32. Mela pag. 27* b. Editionis Parifienfis anno 1507 . &alii de hujus Regionis felicitate &fertilitate largam mentionem faciunt ,adeo ut eorum opinione Hifpania Regionum optimajudicanda eflet. Sed experientia hodierna ipfis refragans nonnullarum rerum inopia ipfam laborare reflatur. Frumenti copiam tantam non fufficit ,quanta incolis eundis alendis requiritur, Advehen- A4dum 8Regni Hispani ae dum ergo illud ex aliis locis, Gallia nem* pe, &civitatibus ad mare Balticum fltis , aliifque portubus ;eaque de causa nautas illud advehentes avedrigalibus immunes funt ,aliifque privilegiisgaudent. Ne ca* titas annonae detrimentum incolis afferat, lege cautum eft ,nequis frumentum fer» vandi causa in granaria feponat. Didius autor N. N. cujus iter per Hifpaniam ab amico quodam defcribendum nadlus fum ,Seviliae ,circa quam urbem frumenti feraciffimus ager efle fertur ,anno 3617. tantum panis quantum apud nos in Getmania duobus cruciferis emi folet, dimidio floreno venditum efle narrat. Pluribus locis, ut Loreas in regno Murcia, fupplicilibello aConfule fe &comites fuos petiifle ,ut pecunia fua flhi panem comparare liceret. Regemipfumagros colendos curate qui pluvia defhtuti aquis confpergendi &irrigandi funt ,ne aulae frumentum deefle poflet. Imo mendicis vini haudum ,quam panis frudum incolas potius dare folitos air. Sed quaenam inquiet aliquis ,hujus defeftus caufa efle poflet ,cum Merula d. c. 5. & alti (vid. Marius Aretius ,mdiaL cui nomen Cahpho\ Damianus aGoes ,alii Htjp.rerum Scriptores )de tanta agrosum fertilitate meminerint. Forfan ea , quod Nova Descriptio, 9 quod Hifpani pVoerique nobilium ordini fe adjungentes agriculturae exiguam admodum rationem habeant, ut ex multis locis ,quae praeter fterilia ,lapidofa ,& deferta ,culturam deiiderant ,liquere porefl:. Ludovicus Nonius in Hifp. c. infi- «e eandem quidem ,quam olim ,&hodie Hifpaniarum regnis fertilitatem ef» fe ,fed culturam diligentem deefie affirmat. Quoniam enim, inquit, Hifpa* ni ad arma ,quaumad aratrum proniores continuis in Indiam utramque navigationibus ,&bellicis in alias regiones expeditionibus juventutem exhauferunt * agricolarum raritas &/defe&us in causa elt ,ut agrorum cultura negligatur, Boterus in Relat. Univerfi. Zib. i.in defer# Portugal. maximam frumenti libi neceffarii partem Lufitanos aGallis,&-Septen- trionalibus populis ,ob agremrn luaruni culturam negiedtam ,accipere traditAccedunt &aliae caufse ,inter quas has funt prascipua;. Mappis ex menfis fu blatis t magna panis frufia in pavimentum con> jiciuntur, &pedibus conculcantur 5ac Hifpani jpfi nunquam befterno die ,fed recens codic pane albo vefei folent, ut didus autor N.N.teftatur. Nifeia ficcitas , &pluviarum abiemia impedit ,quo mi. nus frumentorum maturefeat. Ventus A$Suh» so Regni Hispani ae Subfolanus illud, ubi maturuit »inftar ignis adurit: &cicada exedunt* In urbe Badajos fe vidiffe aic Idem autor, quod Rex trecentos homines in agros mittere coadus fuerit, ut igne infeda illa cremarent, Frumentum, quod ad maturitatem pervenit ,pulcherrimum ,&fere ob nimiam maturitatem nigrum eft. Hordeum adeo pulchrum, ut vix atritico dignofci quear» Avena Hifpaniam deftitui ajunt: Ejus loco equis &Afinis hordeum, Cevada incolis appellatum, &ftramen fe&um foeni loco datur. Vinum copiofum quidem, fed odore &fapore ingratum ,afperum, ac earum paffim Hifpanicae Regiones proferunt. Hoc &quod ad nos affertur, magno difcrimine diftant. Hifpanica vina in ipsa regione corium redolent &fapiunt ,quia non in dolia ,fed faccos &utres ex porcino corio confedos reconduntur. Genus quoddam vini habent Petri Simonis appellatum, quod ad nos in Germaniam advehitur. Nominis ortum refert ad quendam Petrum Simonem ,qui, juffu Caefaris Caroli V. vites ex regionibus Rheno accumbentibus in Hifpaniam delatas in Caftilia plantafle dicitur :Alii filium ejufdem hoc fecifle affirmant. Fru£fcus author di&us &comites , tanta copia ,quanta quidem ibi efle prae. diean- Nova Descriptio. ii dicantur ,non offenderunt ,fed pretio fatis magno fibi compararunt bonitate & prseftantiia Italicis poftponendi. Malorum Puncorum incredibilis multitudo , quia ubique, ut rubi apud nos in fepibus, nafcuntur. Olivarum copia innumerabilis: Sylvas diceres potius, quam arborum fructiferarum hortos. Cibis coquendis omnibus adhibetur olivarum oleum ,ficuti in Germanio butyrum. A- pud exteros tamen tanti non fit ,quanquam,quod circa Murciam nafcitur,haud exiguam laudem meretur. Cseterorum fruduum ,afparragorum puta ,capparidum ,ficuum ,ceratiorum ,fi ve filiquarum Graecarum ,mororum abundantia mediocris. Da&ylos fatis care Hifpani vendunt ,iifque matutino tempore ovorum loco vefcuntur. JLaducarum &Raphanorum omnem fere fidem fuperans ubique proventus. His fere folis vivant, ut proverbio locum fecerint Unas Azeytunas ,una Salada ,_y Karvanillos ,fcn comida de Cavaderos. ideft, 01ivae,laducses &raphani ,funr equitum nobilium cibi; Sed his aporris &csepis abft inendum. Prohibemur articulo 19. legun ,quas Ah fonfus Rex anno 1?1z. Auratorum Equitum Ordini della Banda, vel Fafcias rubrae prasfcripfit, Verba legis funt. Nequis E- A6qui- uRsgnj Hispaniae quitum Auratorum craflis &fordidis ci- bis ,ut porro ,&caepis ,ac fimiiibus ve' fcatur ,qui fecus fecerit ,o&idui fpacio ab aulo abfens efto ,nec cum quoquam Equite Aurato cibum capito. Limnatis* dejure publ.lib,6.cap.% cap.4. nwn. 51. Porro in Hifpania Gallae ad atramenti confectionem ,&coriorum , Cordubenfium praeparationem neceflariXi &Sal albiftimum in veniantur. Communis &pervulgata eft opinio ,auri, argenti ,&ferri copiam tantum nullibi reperiri. Aurum certe non montes foli, fed &flamina largiuntur. Teftes, famofiflimus Tagus ,&alii ,in quibas nonnunquam dimidiam libram habentia frufta occurrunt. Sed quoniam ex India aurum affertur ,lege prohibitum eft, ne effodiatur ,fl Nonio fides habenda. Thermas &fontes falubres valetudini infervientes Natura quoque huic regioni elargita eft. Prope oppidulum Orenfem GaUa?cia ad Minium flumen fitum Burga fons eft ,in quo ova coqui pofiunr. Aliquot mille paffus fupra Burgos Veteris Caftilias urbem fons cernitur ,cujas aqua bibita dyfenteriam curare dicitur. Eandem virtutem flumini Xenit aferibunt. Alius fons apud Antequeram civitatem haud procul aVelles Malaga calculo medetur. Thes- Nova Descriptio. i$ Thermae valetudini conducentes in Gallaecia &Granada vifuntur. De his inferius Tuo loco. Fontium in urbe Badajos circiter mille &quingentos numeras ajunr. Vide Marineum Siculum Jib> i P, Merulam in fine 7. cap. Flumina Hi~ fpaniae feruntur efle eentumSc quinquaginta, ita tamen conftituta.ut ad navigationem parum conferanr. Eorum praecipua funt. 1. Iberus, vel EbrOj qui Danubium imitatus in orientem pronus labitur; Curium enim ejus montes Occa vel Idubeda inhibentes eum inOrientem refle&unr. Quadringenta &fexaginta palTuum millia percurrit ,antequam fub urbeTortosa effufis in Mediterraneum mare undis evanelcit, Tredecim alios fluvios fecum abreptos in mare praecipitat. ConfuJe Joh.Marianam hb. 1.de re• bus Hifpan.cap. ^.pag. 4. edit. Mogunt. anno 1605. in 4. 2. Durius vel Duero, qui maximus omniumjudicatus in mari Occidentali undas fuas perdit. 3. Tagus vel Tajo aurum, margaritas, &oftreas vehens, &fub Lifabona Occiduo Oceano inlulus. 4. Anos ,hodie Rio de Guadiano in Oceanum delatus. Sub terra decem milliarium fpatio ferri feribitur , quanquam experientia huic fabulae centra dicit, quod in fequemi capite monftra* zo Regni Hispani as libro faepius allegato ea memorias prodita funt, in quibus Hifpanorum divitiae j &negotiatio confiftunt. , 5. De prarcipuis Bifpanise civitatibus confule caput fequens ,&autores ibi alie* gatos *. ut &Lanfium in orat, pro Utfp&n, pag. z6$.feqq. z6y, qui ibidem de Sagun- to, &aliis veteribus urbibus agit. Difcrimen inter Ciudad &Villa docet Ambrofius de Salazar tn Itinerariofuo ,vel Aimoneda General.pag.6o, feq» Ciudad vel civiras plus eft quam Villa vei urbs ,* quamvis illa interdum hac minor fit. Qua redfcione vero civitatum quaevis gubernetur, ex mox fequuturis patebit. 6Hifpanorum lingua acuta ,brevis , gravis ,efficax ,&plena proverbiorum multum acuminis occulentium :Non tamen una. Bajofenfem ,&quas hodierno tempore in Navarrae Regno, &Alaba regi uneu!a,ac apud Gafconiae &Cantabriae incolas in ufu eft, primum &originalem primorum Hifpaniae incolarum fuiffe quidam arbitrantur. Hanc regnorum Caftiliae habitatores non intelligunt, & Vafquenfem appellitant. Vid. de Cantabrica lingua Lucius Marin.Siculus lib. 4. Merula/ 131. DifTentiuntalii vid. Merulam part. z. Cofm. hb. 3. cap. 8. f. zz6. Omnium optima eft, quae in Caft ilia Nova Descriptio, 21 ftiiia circa Vailadoietum ad urbem Toledoufqucin ufu ede folets quia maxima ejus pars vocabulis Latinis nonnullis tamen etiam Ethiopum aut Afrorum vocabulis commixtis conftar. Lufitanorum fermb apriore differt. Catalonienfium idioma cum Gallico in multisconvenir.In Granadas vicini^ ,Andalufia ,&Sevilise qui habitant ,multa vocabula Arabiqa in fermocinando adhibent. Montium in regno Granadenii incolas Arabicam Linguam fere exprimunt: Communis efl opinio ,prxter Gothica» &Graeca vocabula ,quas in Hifpanica lingua inveniun* tur ,quartam ad minimum ejufdem partem Arabicum ede. Teftatur hoc libellus in lucem editus ,8c fequentem titulum in fronte gerens :Vocablos Arabtgos introducidos en fa lengua CaJleUana ,recopilados en Grancida por el fanto obici0 Hie diligenter letfus alicui linguati/Latinam aut Italicam callenti reliquam Hifpanicae partem admodum facilem reddere potefl; :Exempli gratia aliquot tantum ex illo excerpta vocabula huic loco inferam. Acennamola aquatica ,Acirdra eP‘ppiorum tegmen ,Acad arota aquatica, A^ufre Sulphur, A^umbre menfura ficcitas ,Adaliddux ,Adar. g$ icutum ,Adarve moenia ,Adelva Cy. nos '3i ZZ Re gn iHispaniae nosbatus, Aduao pagus, Aguinaldo ftre* na ,Agujera ligula ,Ala^or Crocus filveftris, AlamudpzffuXxxm, A/balaScheda, Albanega rete pifcatorium ,vel vitta foeminea texta ,Albannarlattinn, Albannir lapicida, Alberda clitellae, Albarran Calebs, Alberca pifcina ,lacus, Albornia la£bis vas ,Albornoz pallium viatorium ,A-lbricia* laeti nuncii praemium , Alcabala ve&igal ,Alcaqaba munimentum ,Alcalmeta lena, Alcalde Judex, Alchntara pons lapideus. Alcanziavas pecuniam comparcendam cuftodiens , Alearia Villa, Praedium ,Alcartaz Velitatio, Alcaide Burgi praefe&us ,Alcohela Endivias aqua ,Akuxa olei amphora , Aldea pagus ,Aldava malleus quo fores pulfantur, Alfaharero figulus, Alfange acinaces ,Alfdjara fartrix ,Alferiiqut fceniculum ,Alfcrez Signifer ,Alfler acus ,Alforza tunicae plica ,Algalla mo* fchus, Algarbe hiatus, Algazara clamor, A/gibe ciRetna, Algodort gofiypium, dlhajakupellex ,Alharaca clamor ,Alhtli graminis flos, Alhombra tapetum Turcicum ,Alhandiga horreum, Alicates acuti forcipes ,Albofar perlarum mater ,Almaciga Maftiche \AlmadanaWga, Almagro creta rubra ,Almanaque Calendarium ,Almandarache portus ,Almazen&tmamen* Nova Descriptiomamentarium ,Almedma urbs magna, Almendro ignis no&urnus ,ignis Isetitise, Almirez mortarium ,Almocrebe agafo , Armofrex faccus perae viatori#, Almogd* var eques fclopetarius ,Almohaza ftrigi- )is ,Almohada pulvinar ,Almoradrixhmaracus ,Aloxa hydromel ,Alqueria * villa ,Alquermes purpura ,Alguerque latrunculorum ludus ,Alcaduz fontis fiftula ,Arrabal Suburbium,, Arroba quarta centenarii pars, Atabal tympanum ,Arrope vinum co&um ,Aiambor tympanum ,Arandferetrum, Axa* queca capitis dolor ,Axaraca laquens , Axarafe porticus ,ambulacrum ,Axarave fyrupus ,Axedrez ludi latrunculorum alia, Azache fericum>Azeyte oleum, Azeytuna oliva ,Azoque Argentum vivum ,Bancaltapetum ,Barrena terebra # Batan plumbeus malleus ,Bafatpuma. , Bellyta glans, Berruga verrucse, Boifa marfupium ,Bohja lagena vini, Caqa. dor Venator ,Cachas cultri manubrium, Calaba^a pepo, Calahora munimentum ,Cambuz larva ,Caraeoles cochlea , Caga cujufque rei extremitas ,Camarra pelliceum, Capato calceus ,CaraguelM. nea bracca ,Caranda cribrum ,Caratan T°/5erCiueca pullos habens, De- 'a“e«uflra, Bfparragdr Afpatragifranculin 24Regni Hispaniae colin attagen ,Gaita utriculus, Ga/apago teftudo, Gar^a arde, Garama vedtigal , Ha/da piic*, Hafta huc ufque, Javali aper porcus terusjarfe murus fine calce, Lebeche Africus ,Libonotus ,Lexia Lixivium ,Maqacote extremum ,Magran tributum ,Marehamo fignum ,Mata/ahuga anifum, Monfi in exilium ejedius , prsedo ,Mu/adar fimetum ,Naranjo chartarum lufus ,Oroqua tympanum , Peregtl Petrofolinum ,PeJliUo pelfulus, Pu)abante ferrum figens ,Pulga pulex , Pn/gar pollex, Quinta/centenarius ,Recamado fimbriatus ,Rincon angu/us , S/rga funis in reti pifcatorio ,item funis, quo navis in terram trahitur ,Tabaque quafilJus ,Tarbea conclave ,Tazinia calculus putatorius ,TeUiz tapetum ,Truja^ man interpres. Vandara vexilla ,Vara baculus, Xabon Smegmz,Xabeca magnum rete pifcatorium ,Xarave Syrupus ,Zagal an imofus puer ,Zaga/a puella ruftica, Zambrero Muficus >Zaque uter vinum aut oleum continens ,Zarbatana fclope- ' tum avibus jaculandis idoneum ,Zorza/ turdus &c, 7. Alingua ad Hiipaniae monetam de* volvimur; Triplex illa, aura ,argentea, 1 &cuprea. 111* du* imaginem ,nomen &infignia tegia ferant ,ac Seviliae five Hi* Nova Descriptio. *5 Hifpali ,&Segovi3e tantam ,h^c pofterior ab aliis etiam caditur. Ex auro conficiantur Dubloni &Piftolettae, quas dimidio dublcno valore fuo refpondent. In* veniuntur quoque* aurei nummi fatis antiqui ,quos Ducatus appellamus; Regis Ferdtnandi ,&Conjugis ljabtUx imaginibus intigniri funt. Occurrunt quoque -Zekini ,&alii Ducati ,aut aurei nummi infignibus Burgundicis notati quiinHifpania non excufi prsetium tamen fuum retinent. Numifmata argentea funt Regales ,Realen ,quos exportare licet ,non autem aureos illos nummos ,qui piflolettae vocantur. Sunt illi Regales, unius, duarum ,quatuor ,&odo partium. Eorum permutatio in Gallia lucrum haudexiguum parit,cum unus odo partium cum thaleri Regii pretio conveniat, &unus quatuor partium dimidio thalero regio se- *quivalear. Cupreos nummos regna &civitates excudunt. Qui in Caftilia ufitati funt ,quart vocantur ;eorum odo &dimidius unius partis Regali refpondent. Quaecunque emenda, ptrvo nnmifmate Maravedis nuncupato redimuntur. ^mo Principum &Magnatum reditus per Maravedis ,vel Maravedifios ,quos -Ixevedc»Moraperinos nominat ,fupputantur. Nam quando dicitur, hujus aut Billius /z6Regni Hispaniae illius Principis reditus annuos eile trium millionum ,&feptingentorum &quin, quaginca millium maravedifiorum, intelligendi funt viginti feptem millia librarum Francicarum, feu 9166 jcoronati , quando una libra Gallica decem bacionibus noftratibus refpondet. Sic quando dicunt ;Hujus Comitis reditus annui largiuntur centum mille maravidis, inteliigantur ,necefle eft ,2100. librae Gallicas vel 1466* floreni Germanici. Metexanud in Hijiorid Belgicd tradit ,Ducem quendam de Medtna Sidonia Comitem quendam de Bajar ad nuptias invitalle , eique litteris invitatoriis fignificafle.quod liliae feptuaginta quinq; maravediHorum millia dotem deditfet.Hi circa An.Chrifti 1585. non plus ducentis ducatis valuerunt. Triginta quatuor Maravedis regali ,duo Maravedis uno odavo ,quatu- or quarto ,duo o&avi quarto ,quartillus duobus quartis ,odo quarti &unus o&avus regali ,undecim regales Ducatoni , viginti fex regales Duplioni ,vel duabus piftoietis ,vel coronatis ,regalis autem quinque gallicis fouls vel folidis precio refpondent, ut authoris noftri NN: fcriptum itinerarium docet: Sed gjojjait* &£ %£ttl cap. io.pagy374* quartillos quatuor, regali aequi valere refert. Si igitur Nova Descriptio. 27 tur unius quarti illi pretium cum o&o maravedifiis convenit, non 34. fed 32. maravedifios regalem asquare necefle effer. Porro 37$. maravedifios, &auream nummum ,qui vulgo Ducatus ,ejufdem precii efle affirmat. Decies centies mille maravedifios Hifpani appellatione vulgari, Quento nuncupant ;Quentus autem hic 2673. aureos nummos aut ducatos, 8. regales, &26. maravedifios complectitur. Johannes Wilkelmus Neumeyer in itinerario fuo 6. maravedifios ,&decem nummos Germanicos idem pretium habere ftatuit. Lufitanis in magnis &parvis rationibus putandis familiare eft vocabulum rees ,quorum reefiorum quadragenti ,&Lufitanus Ducatus ,quem Crufato vocant ,in eodem funt pretio. Huic 1r. Regales conveniunt :Regalis autem unus triginta quinque reefiis seftimatur. Teftones etiam habent, quemvis cenrum reefios valentem ;Decem autem teftones cum viginti duobus regalibus convenire dicuntur. Cupres Lufitaniae nummi Ca* ftellae regni nummis majores Regis Sebaftiani imagine ,aut fola littera S, infi* gniuntur. In Arragonia ,Valencia ,Catalonia, &Barcellonas unius Regalis pretium viginti tribus denariis (denires )ducati vero pretium duodecim regalibus ae- B2fti- 2.3 Regni Hispaniae ftimatur.ut g[o£antt£g fce %att monet, Nofter vero author Valentiae Regalem viginti quatuor ,&Barcellonae duodecim denariis aeftimati dicit. Qui in Hifpania fuerunt ,aut etiam Hifpanicae monetae cognitionem habent, difceptationem hanc decidere poterunt. Cupreae monetae ufus in regione ,in qua cuditur folus ,extra eam nullus. Si quis Hifpanicam monetam, ad Gallicam reducendi cupid us eflet ,maravedifios per 34. dividendo in regales, &hos per duodecim partiendo in coronatos mutaret, necefle eflet. Exempli gratia 66799, maravedifii dabunt 1964 regales &23.maravedifios, ®ales di«fti 16 3. coronatos, 8. regales, &z3. maravedifios. Vide dmbrofmm de Salazar in fine inventarii vel Almoneda generaL Monetae Hifpanicae ad Gallicam reducendae viam ac modum monftrantem, qui 34. maravedifios uni regali pretio refpondere etiam aflerit. Ex trajeditia pefcunia foenus trapezitis aut menfatiis enumerandum quod attinet; autor nofler &focii in urbe S, Sebaftian decem, de centum, florenarum jaduram fecerunt. Quatuor enim regalium nummo in Hifpania zofons ,ut vocant , &in Gallia 2z. fous valente duo fous deceflerunt. Casterum Pariflis feptunces ufu- Nova Descriptio. *9 ufutas mercatoribus Madritum &PLfpalim ad duos Gallos pecuniam ipfis curantibus pernumerarunt. Hoc iter lacienti cuique attendendum ,ne nimis magnam pecuniae fummam ex uno in alium locum permutandam curent.Plunmaenim Regni loca funt ,ex quorum uno fi malterum fe conterunt, ejufdem Judici aut Magiftratui indicare coguntur, quantum pecuniae penes fe habeant. Quam inique autem faepius viatores habeantur, ex fe* quentis itineris defcriptione patebit. Injuriam taceo qua paffim aviarum, portarum, &pontium cuftodibus afficiuntur. 8. De veterum incolarum moribus 9 ritibus &confuetudinibus Scriptores ]u- Jlinus ,Silius Italicus ,Diodorus ,Strabo% Ifidorus ,Mhanus ,Catullus ,Maginus , Morula ,Bertius ,D, T. U. f. atque alii plures legantur. Hifpani hodierni naturae calidae &ficcae ,coloris fubfufci ,ac modicae flaturae breves capillos alunt ,& exterarum gentium homines ,qui capillis promiffis ac cincinnis exornati in i* pforum regionibus confpiciuntur ,probris inceflunt ;periculum taceo, quod interdum tales cincinnati fubeunt. Nonnulli ex authoris noftri NN; Comitibus imberbes quidem ,fed caefarie promifsa decorati maledictis acetbis excipiebantur» B3pto- 36Regni Hispani ae tur Sandiffimum facramentum ,vel laudetur Jefus Chriftus. Duabus sedibus in campo conjunctis mox adjundum eft templum alquod; Sacella taceo, qu^ ubique in viis fele offerunt, Sacrarum perfonarum,praecipue Franci fcan orum,aucDi * fcalceatorum, quos Iray/es Francifcanos , &De/cal^ados vocant, togas atque manicas ofculantur. Libens aegritudine aliqua correptis, mox huic aut illi fando vota faciendo pollicentur fe filium aut filiam priftinas fanitati redditam hujus aut illius fandi veftitu veftituros ,unde fit ,ut tot pueri &puellas Francifcano aut fimili habitu induti ubique occurrant. Parentes liberos ,&praeceptores difcipulos non in lingulari ,ut in Germania ,fed in plurali numero alloquantur, non tu fed vos di* centes* De Papa &Inquifitione fumma reverentia fermocinantur.Z)<?w/«/c^ Bannfc ProfeJJor. sicad. Salmanticenfisfuper fummam Thom<z 4. 11.artic .12. conteri' dit ;Inquifitores haereticas pravitatis , ex prasfumptionibus etiam procedere polle ;&teneri punire eum ,qui ex didis vel fadis haereticus effe apparet ,etjam fi revera non exiftat. In iis locis, in quibus inquifitio fedem habet ,hxretici igne exufti in templorum periftyliis ,& porticibus depidi cernuntur, quorum capi- Nova Descriptio. 37 capitibus diabolus impolitus eft ;Iis, qui fe adhuc ad Cathol. Romanam Religionem converterunt ,aut receperunt ,crux appicta eft. Cum autem veteres &novi Chriftiani difcrimine aliquo diftinguantur: magno quoque odio inter fe difJJ— dent. Mauri ,& infideles Chrifiianam religionem profefli les Convertis,&Jithiopes baptizari A7egros appellantur. Novi hi Cnriftiani ad nullius muneris admini- Ilrationem admittuntur ,nifi ab in quili - tione legitimi fa£U funt. Calcaribus induto nulli templum ingredi licet ,ficuti &in Gallia Curias Judicii Regii calcaribus frequentare nemini integrum eft. Fe- * ita majora celebrantes in templis larvati &perfonati choreas ducunt ,quod cum Comitibus fuis toties citatus uthorNN• Ulyiliponaj &Hifpali vidit. Mufica in templis exigua ,&concentus non laudati ;cum Hifpani haud magni muficsearus cultores nullius inftrumenti mullei peritia excellant ,nec etiam aliis linguis addi icendis multum operse impendant. atinas locutionis non ufque quaqud peritis in difpurationibus &colloquiis A- cademicis Hifpanica lingua familiarior , pronuntiati0tamen Latina; linguae, ac Froiodia live accentus ,quam Gallis & Aa&ls ,melior. Vide Merulam ,D.7. VX& 38 Regni Hispaniae U*Y. Lanfium mlocts citatis :Item Munjlerum hb.z, cap. 32. t$ Marianam lib.1. rer. Htfpamc. cap. 6.pag$.& cap.^ . cfe morbis focietatis &c. qui ipfe humaniorum litterarum cultum apud foos deliderari non inficiatur. Quando in Academiis difpurationibus operam dant , Prsefes Cathedrae infidens pallio fiavo ex ferico ,&pileo fafcia circundato ,ac plumis ornato indutus eft. Refpondens fub Cathedra refponfione debita non fadsfaciens manibus pedibufque exploditur. Opponens eregione confiftens poft atgumentum objedum omnes totius auditorii angulos oculis pervadit ,ut auditorum praeconio extollatur, Profeilores dimidium tantum annum ledionibus fuis infumunt :Studioforum plaerique Philofophiae ftudio ,praecipue autem fo* fphifticis digladiationibus fe mancipant. Salamancae maxima effc ftudioforum frequentia ,&Dodorum optimorum haud pauci ibidem inveniuntur. Biennii fpatio aliquis ad Dodoris gradum pervenire poteft. Gradu ille acquifito Domum fe confert Advocati munus gefturus ,fi juris in regione ufitati peritus fuerit. Cum Germani noftri anno dido 1617. Monferrato Satagofam iter facerent, eorum comitatui fe adjunxerunt monachus ac flu* Non Descriptio, $9 ftudiofus. Hic Salamancam fibi iter efle dicebat ,ut Dodoris gradum ibi confe* queretur. Interrogatus quamdiujuri operam dediflet ,fe inftirutionibusjuris (in- Bitutum juris appellabatjunum menfem» &alterum Bartolo legendo impenfurum ,ut anno evoluto Salamancae Baccalaureus &Barcellonae in patria fua Dodor evadere pofTet :refpondit, Latina linguae ignaras erat monachus* Ceterum dodorum virorum fama celebris ,etiam Hifpaniasceiebritatem auxit, Eam nobilitarunt olim Theologicae facultatis lumina :Vigilantius, Aquihua, Severus, Prudentius ,Ofius ,Avitus Prefbyter ,Marcianus ,Paulus Orojius ,P^acianus ,Ifidorus. Fulgentius ,Eutropius :&alii plures : Ex Rabbinis ,Rabbi Aben Ezra, Moyfes , David FLimchi ,Mofes Cordubenfis ,tS Camora. Inter jurisconfultos Hifpanos excelluerunt ;Didacus ,Antonius Covarruvias ,Martinus ab A[pilcueta ditius Navarrus, Ant. Angujlmus ,Arius Pi* ntUus ,Ferd. Vafquius , Vergares ,Emanuel Soarez ,Didacus a Segura , /0-6.^ViUalabos ,Alvarus Valafcus ,Gutteres ,Goveanus ,^ Thomas Sanches ,Medicorum praecipui fuere ;Averroes,Almanfor}MeJJahallah jAvmcenna ,Petrus Nonius , 40 Regni Hisfaniae matus,Chriftophorus aVega, Ar,d. Lacuna* Garziatab Horto ,IS Fr. Vale/us. Inter Philofoph.Hiflor. ,Oratores, Poetas ,&c. primas tenuerunt Seneca Philofophus,Seneca Rethor, Lucanus, Martialis, Columella, Fabius Quintii. Pomponius Mela,7rogus Pompejus ,fuflmus ,Alphonfus Caftih<£ Rex, ArnoIdus ViUanovanus ,Raymundum Lullitis ,Ludovicus Vives ,Ferdin, Nonius ,Antori.Perezius ,Hieron. Suri* ta ,A/varus Gomezius ,]oh\ Barrojlus , qui Hijlorias Indicas diligenti cura litteris mandavit. Alii porro multi :Fr.Ximenius Cardinalis ,&Archiepilcopus Toleta* nus,qui plus quam fexagima ducatorum Bibliis Complutenfibus impendit ;ride Alvarum Gomec. de Fr. Ximems hh. i. Hieronym.Oforius ,Andreas Refendius , Benediffius Aria* Montanus ,Franci/. Forrerius ,Joban.Bapti fla Villalpandus , BenediAus Pererius ,Francifcus Toletus , CS Joh. Maldonatus. De do&isHifpaniae visis confule Munfleri Cofmographiam e~ diluit.de anno i6z%.lib.z cap.12.fol.104. Lanjium in orat.pro Hifpantd pag. Z93. feqq\ ac pracipue librum ,cui titulus Ht~ j paniaBibliotheca ,Francofurti anno 1608. in 4. imprefium ,in quo pag. z8. (3 feqq,Academia? in Hifpania fequentes quoque recesafentur, Barcinonensis , Nova Descriptio. 41 Csefar Auguftana, Ccmplutenfis ,Compoftellana, Conimbricenfis, Eborenfls, Gandiana, Granateniis, Hifpalenfis ,lletdenfis, Majoricana leu Balearica, Mutcitana jOnnatends ,Ofcana ,Oflisnenfis , Saimanticenfis, SeguntinenEs ,Tarraconeniis, Toletana, 81 Valentina jquibus &nova illa Mantuae Carpetanorum addi poteft. Omnium Salmanticenfis princeps, indicatur. Merula cap.10. viginti duas ,Mainus feptem primarias numerat. Quidam nuper fcribit, publicas in Hifpania fcholas quotannis decies centies mille Florenorum, reditibus annuis frui. De Hifpaniae Sancis, inter quos Siriacus ,Parmenus, Valerius ,Optatu ,Martialis 9Felix ,Calpophorus ,Marcellus f Frobus ,Eutychus, Vilior ,Eulaha,Julia, Sabina,Chrifiina ,Tunbius ,Idelius ,Dominicus, velDomingo Domineanorumpatriarcha, Antonius de Padoua, qui anno 1463, diem obiit ,S*7erefia,& alii jut &de Papis ,Cadaribus ,belli Ducibus ,& aliis ejufmodi viris celebribus legantur Marmeus Siculus derebus Hfpanite ltb.% . Damianus aGoes in Hijpant^e deferiptic - ne ,Laurentius aPadilla de [anilis Htfp» Joh. Marietta in hijlor.Ecclefiafl,Paulus Merui cap. \o.Ambrejius de Salazar in Almoneda General pag* O&feqq, 1hornas Lan- 42. Regni Hispaniae Lanfiusin orat, pro Htfpan* pag. z81.quo /in loco etiam Hifpanoram dilciplinam militarem oculis fubjicit ,&celebres ipforum duces enarrat. Fuit certe hsec natio quovis tempore rei militaris ftudioiiftima, quas tam maritimis quam terreftribus ex* peditionibus in Europa, Afia ,Africa & America celeberrimum (ibi nomen comparavit ,quanquam non fola confecit ingentia bella, quae geftit ,fed etiam aliarum nationum ,Germanorum praecipujp opera ,faepiflime ufa e/l. Quoniam vero praecaeteris populis Hifpani fobrietatem praecipue colunt ,tenui cibo contenti ,& la&uca, raphanis ,ac fru&ibus paucaque carne vervecina vidritantes ,in bellorum &obftdionum moleftiis& laboribus ex* antlandis omnibus aliis praedant ,quod nec ipfe Antonius Perez de fuis propriis populatibus reticere poteft, Tom.2..ep)/lt 73 ,dicens :Nofefytlabe%V,Sequela Natiori Rfpannota dentre de nu ajjedio es mas paciente de todas ,yla que mas refi/le ala hombre%klafed\altrabujo corporat id eft, In obfidione Hifpanica natio patientiftima praeter cseteras famem ,fitim &labores tolerare poteft. In peditatu Hifpano illud cumprimis obfervatur. In peregrinis regionibus conftituti Hifpani fumma concordia cum confpirent,mutuis auxiliis Nova Descriptio. 45 fe ipfos non deftituant ,egenos fumma benevolentia, &liberalitate amplectantur ac magis praefentium quam luturo* rum rationem habeant, facili negotio tanta praeftare poflunt ,praefertirn quod melancholico temperamento praediti in deliberando ,&aliqui aggrediendo tardi" tate fumma utantur ,incceptaque leme incredibili contentione urgeant ,quamvis nonnunquam prudentia ,&fortitudine ,aliifque rebus deftituantur. Boterust Lanjius hb. io. pag. S^o.feqq. Hoc etiam maxime Hifpanis vitio vertitur ,quod poft vi&oriam partam {editionibus, cmnia turbare &pecuniam pofcere ,ac o-- mni humanitate depolita crudeiiflimis Cjedibus ,rapinis &depopulationibus loca, quorum potiti funt, advaftitatem redigere foleant. Vide Thuanumlib . 55» hifl,circa finem :Bartholom&um de la 4 Cafas in hb* de perfecut.Indorum :a Benzo in hi flor, novi Orbis hb.i.cap. z3,& Lanfius pag.\®%.Jeqq. Italum Ducem in bellicis expeditionibus fequentes feliciori fucceflu utuntur, &Veneris diem prae aliis fortunatum habent, fi Ihoma Porcacchi in not,ad Guicciard.hb. 4.pag. 119* dedit. Tarrif. fides habenda eft; Qui bello nulli, interfuit ,inter ipfos haud magna; eft exiftimationis ,eaque de cau- 44 Regni Hispaniae faotiofi non tolerari in bellum mittuntur cui libentius vacant quam laborando , aut alicui opificio addifcfendo ,cum illud dedecori ducant fibi aGothis descendentibus,ac fe propierea nobili genere oriundos jactantibus ,licet vel regali omnem ipforum habentiam redimeres ,ut ex Laxari de ‘formes vitapart. z.cap. jpag.49, edit. Pari/l de dnno i6zo, innotuit»Vitas iStius author ibidem tradit ,malle Hi- (panum fame interire ,quam ad opificium difcendum animum appellere ,ac forte alicui addi/cendo deditum tam xgre ejufdem cognitione imbui ,ut aut illud exercere nequeat tam perfundorie opera conficiat, ut vix unus perfedd opificium fuum callens opifex in Hifpania reperiri queat ,ut apud eum qui Caroli Ptempore vixit ,legere eft. Hifpana quasdam mulier mendicando trium fiberorum vidui &amidui confulens cuidam Gallo unum exiliis concedere noluit ,licet ipfi pollicitus fuerit ,quod fuis fumptibuseum edudurus ,aepofteacuraturus eflet ,utalicujus opificii cognitionem confecutus honefte vivere poflec. Opificii enim alicujus exercitationem [ ut vile vivendi genus fuorum liberorum conditioni ,&(latui non convenire arbitrabatur%]oh%Barc! tin icone animor.cap^y. Pa& Nova Descriptio 4* 397.e*//£. in \i*de A, 1615. BicHifp, contemptus ,quo opificia,nobilitate fua indigna, fufque deque habent ex Gallias tradhbus Avergnenfi &Limofinenfi ipfaque Gallia incredibilem hominum copiam in Hifpaniam allexit. In Navarras &Atragoniae regnis omnes fere vinitores, agricolae ,lapicidae ,veftiones »ephippiorum confectores ,aliique opifices ex Galli& oriundi funt. Viteoribus, Valentia ,&Barcelona exceptis ,locus in Hi* fpania nullus ,quia vinum utribus, feti coriis porcinis ,&caprinis includitur. Lanjiua in orat, contra Hifpan~pag.q6j, Campanella de Hifpanic aMonarchia c. 10'Pa&91 *^itra propter feneft rarum defeftum etiam non ufitata ,nifi quae bibendi caufa adhibentur. Cultrorum & gladiorum fabri omnium maxime aefti* mantur propter enfium bonitatem, quanquam Hifpani ipfi gladios in Belgio fabrefactos fuis anteponam. Gladii infcripti nomine opificis Hermando SebdfL Saguti Mor de Zarragoqa rariflime admodum hodie inveniuntur ;inventi autem incredibili precio redimendi. Chirurgus ,aut Tonfor ,qui non ambi dexter eft ,&pari promptitudine venam finiftra aut dextra aperire nefcit nullam apud ipfos exiftimationem invenit. Venas autem Gallorum ] fi Regni Hispaniae ftodit,& in locum, undeoriundus,litteras mittit, fuos de obitu ejus certiores reddens. Haeredi teftimoniis juftis inftrud*o haereditas fine uiia mora &negatione traditur. Haerede nullo adventante, aut exiftente, fratres della Nueftra Sennora dellamerced, vel mifericordias, hereditatem adeunt, &captivis liberandis impendent, quod mifericordiae opus laude dignifiimum eft. 7,Ultra diem aut no- <9em peregrinas alicui mulieri in diyerforio mora nulla permittitur. 8.Dominus ut fervum fufteferiat ,aut colapho puniat ,nefas eft :quominus tamen ipfum poenam meritum pugione &gladio excipiat, nulla lege prohibetur. Ac cum caeleris cun6hs debitorum caufa nobili alicui arma &equum adimere non permittatur, idem tamen foli miniftro ,cui iiipendiuna folutum non eft .facere conceditur* Si Dominus, ideo adjudicem delatus, poft delationem viginti quatuor horarum fpacio non fatisfaciat ,pro fingulis centenis fiorenis Judici decem pendere cogitur. Juftitia? enim cultores feveri funt Hifpani .&fummos arque imos aequo Jure cenfentes neminem ,qui leges tranfi* greflus ,aut aliquem ex populo iaefir ,impunitum dimittunt ,ut Mariana Itb.i.c; 6.rer. Hifp. narrat. In Aragonia debito' rum Nova Descriptio. 55 rum caufa neminem comprehendere licet ,quamdiu in umbra eft; ea de causa alieno aere obruti interdiu in templis com* morantur. 1o. Mineralia &metalla quaerete capitale eft. 11. Nullus qui peregrinantes hofpitio excipit in urbibus, vinum aut cibos quos vis vendere audet , cum vetitum iit. Nam hac ratione alii etiam quaerendi &: vi&ifandi vias aera-» tiones habere poflunr. n, Lege quoque cautum eft, nequis oleas comburar. 15. Cultrum, nifi in gladii vagina, fecum qui fert ,punitur ,quod peregrinis praecipue eft obfervandum. 14. Homicidam in aliud regnum fuga elapfum nemo in vincula conjicere audebit. Talis et* jam intra templum &catenas evadens» &ab omni comprehenfione liber amonachis ex coenobio aut templo egredientibus &crucem ipfi praeferentibus in templum aut monafterium introducitur, 1f. Publici grallatores ,&viarum depopulatores, qui vias latrocinando infeftant, faginis confodiuntur. 16. Ex geminis natis major natu judicatur,non qui prior, fed pofterior in lucem prodir ;duorum lapidum exemplo fententiam hanc fuam nabiliunt ,dicentes ,pofterius efFofum lapidem diutius ,&prius in fodina fuifTe illo, qui prior erutus erat. De his &aliis C3fimP 54 Regni Hispaniae fimilibus prolixius author nofter NAS: tradar. Caetera omnis generis flatuta , &ritus concernentia ex iis quae fequuntur ,cognofci poliunt. Praeterea etiam legendus bt Haet indefcriptione Hifpani# ex Mananci ,Botero , Bodino ,Thuano ,Coneftagio ,Barclaio & Guicciardino de Hif panorum ingeniis & moribus collcfta ,in cujus cap. 5. de diverfis flatatis &confuetudinibus agitur , &pag. 487. Hifpanas leges comprehendens liber Partida appellatur. 9. Ad Hifpanise rtacus &ordines pergendum ,Primas tenet Ecclefiafticus » qui hodierno tempore frequens, olim tamen majori frequentia hominum abundalle fertur. /« LazariUi deTormes Hifp* illius vitahifpamce editapart, z. c.j p.7U legitur; Francifean. Generalem Ccefart Cavolo r.miilia viginti duo monachorum nec plures quadraginta ,nec pauciores viginti duobus aetatis annos habentium ad bellum obtulifle, &hoc refponli ac* cepifle aCaefare dicente ;Sibi non opus efle talibus militibus ,ad quorum fuftentationem quotidie viginti duabus ollis cibo necelfario repletis opus foret. Poliunt Ecclefiaflica? conditionis homines in parvos ,majores ,&maximos ,live viliores # digniores &digniffimos dividi. Inter vi* lio- Nova Descriptio. ff liores funt Monachi &Sacerdotes. Mendicantes Monachi eleemofyna vivunt; In hac eroganda certatim Hi fpani liberali tatem fuam oftentant 9&cavent ,ne qua hserefios fufpicio de ipfis oriri poflir* Mendici autem tales urbem percurrentes, &patinam ,cui alicujus San&i aut San* €tx imago impolita effc ,manu tenentes * ejus nomine eleemofynam petunt, & plerumque verba haec addunt ,por amor de Ia Madre de Dios ,id eft ,propter matrem Dei. Etiam in compitis viis ,ac tranfitibus viri &foeminae hujus aut illitis San&i nomine ftipem colligunt. Caeteri Monachi in Coenobiis afuis Abbatibus fuftentantur. Ex iis Francifcani reverentia fingulari coluntur ,utpote qui eleemofy» nas liberali manu diftribiaunt ,&srgros haud gravate invifunt. Eos feqtiuntut & odio inveterato profequuntur Dominicani, equibus femper pater aliquis ConfeflariusRegi infervit. Francifcani autem Reginae femper efuis aliquem ejufmodi patrem confeflarium lubminiftrant, ut Aubertus Miraus in anno i$79. Chronie. Juorum obfervat. Scatet Hifpania coenobiorum ordini S- Hieronymi fratribus habitationes praebentium. Capucinorum ordo haud magni fit. Jefuitae objud^orum converfionem in Lufitania Apoftoli, C4in 56Regni Hispaniae ia reliqua Hifpama Theatini nuncupas* tur. Theatmgrum peculiaris ordoeftin Italia, confirmatus anno 152.4. aPapa Clemente VII. ut Aubertua Mirans in Chronico fuo docet* Sed uterque Jefuitarum &Theatinorum ordo in Hifpama unus eft ,ut Ribachneira in Ignati/Lojola •vita lib. z, cap. 6.monet, Coliegia aequd fumptuofa &fplendida ,ac in Germaniae regionibus Catholicis ,ipfss extruere non licet ,quamvisjam majori quam antehac reverentia coli incipiant ,&Mantuae Carpetanorum propriam Academiam habeanr. Opibus &divitiis maximis affluunt, Hi funt in Ecclefiaflico flatu minimi: Majoris dignitatis funt Abbates ,praefuies ,antiftites ,commendatores ,&alii ,quorum collationem feu conftirutionem Rex libi propriam fervar* Abbatiae padim funt opulentae ,qualis Abbatia Montarragoni in Aragoniae regno, lingulis annis duodecim ducatorum millibus fruens In urbe Burgos mona. flerium eft centum &quinquaginta nobiles virgines alens ,cujus Abbatiffe zq. inligma municipia ,& 50 pagi parent. Praefui templi S.Juan in urbe Leon triginta ,alter templi S. Marci ibidem decem , &qui Coenobio S. Jacobt in Urbe Velez praeeft ,ibidem triginta, ac tenapli S.Ja- Nova Descriptio. 57 cobt in urbe Scviiia aniiftes quatuordecim ,ut &ille ,cujus cura? templum S. Juande Calalonna commiflum eft, duodecim ducatorum millibis annuos faos reditus definiunt. Contrajamen Regi magnam pecunise fummam ,ipfis vero facerdotes ,®ulares de luis annuis proventibus decimas largiri coguntur. Ab expeditionibus bellicis ut immunes flnt , certa quoque fumma pecuniae Regi numeranda ipfis redimendum eft. Quia etjam Hifpania ingenti coenobiorum numero ,Rex autem grandibus impenfis oneratus eft ,eodem authore NN: indicante ,monachorum numerus in coenobiis diminutus ,&haud pauci in Italiam , &alia loca mifli fbnr, ut ibidem commodius alerentur. Neceflitate poftulanteRex etiam Ecclefiaftica bona in ufum fuum convertere poteft ,ut ex eodem authore chfcimus. Quantum Comandas, id eft commendatcrum ordines ,ut vocant ,attinet, eorum plures in Hifpanna reperiontur ,omnes tamen atnbusiflis ordinibus equeftnbus*, S,Jacobi mmirum.Calatra- vai.&Alcantaras derivati. Alii tamen etiam numerantur Otdines ,ut Montefiorum in Aragonia, &quatuor in Lufitania ,ubi funt Aurati equites S. Johannx,Chrifii , Avifi vel S, Benediih ,tS S,Jacobi :tje C5qui- $8 Regni Hispaniae quibus Boterua %Coneflagius ,Mariana , Nicolaus Oliveira ,&Francifci Menenii delicia equejlnum(ive militarium Ordinum ut Auberti Mirai Origines Ordinum militarium confulendi funt. Htcenim horum Ordinum initia, progreilus, flatura ,infignia ,veftitus ,reditus, aliaqtae multa ad eos pertinentia prolixi narratione inculcare nimis longum foret , &ab inftituto noftro alienum.Ledoris dellderio fatisfacient citati authores, Satis* facient quoque Ambrofius de Salazar „ HiJ panus ,f$ D.T. U.T. Gallus ,qui prolixis narrationibus eunda ifta divulgarunt. Supremus omnium iftorum Ordinum Magifterjam eftipfeRexHifpaniae. Nam cum Granada occupata, &Maurorum imperio in Hifpania finito ,ab hoftibus timor amplius nullus immineret; Ferdinandus autem R.ex cum uxore Ifabella aegre pati pollet ,ut magni horum Ordinum Magiftri luperiorem nullum agnofeente ob potentiam &authorita* tem nimiam timendi eilent, ne nova bella fufeitarent ,quod antea faepe fecerant „ Reges aPapa Innocentio Vlll. impetrarunt ,ut abrogatis Magiftris illis fibi Ordinum iftorum adminiftratio &redio traderetur. Mariana de rebua Htfp.hb. 16. cap, $,PofteaPapa Hadriano VL Caefari Ca- Nova Descriptio; Carolo P.& fuccefloribus Regibus Hifpanis hoc etiam indulfit, ut Hifpanorum Epifcoporum collatores ,& Ordinum illorum equeftrium perpetui adminiflratores eflent. Alios tamen in locum fuum fubftituere Reges folenr, Commendatores Majores appellatos, &aliis minoribus aliquot imperantes ,proventuque aliquot millium ducatorum annuo gaudentes, ni inter fummos &imos Eccleiiafticos medii funt, Supremum locum obtinent Archiepifcopi &Epifcopi ,lautillimis quidem proventibus annuis ditati ,fed Regi etiam multis largitionibus obnoxii. Summus omnium Archiepifcopus Toledanus sHifpaniae Primas, quo titulo etjam Bracae in Lufitania Epifcopus utitur* Magnus Caftiliae Cancellarius ,$clnqui* litor generalis fecundus eft aRege ,& maximum quotannis proventum habet; Ducentenis Ducatorum millibus eum Marinam &Merula circumfcnbunt. Noniua plufquam Ducentenis millibus, Boterua vero &Neumayerua trecentenis coronatorum millibus eundem ,&Capituli proventum totidem millibus definit. Dignitas haec plaerum que Regum fratribus ,aut proximis cognatis confertur. Parem ipfi odo Epifcopi magnis proventibus ditati ,&inter eos Cordubenfis, cui C6&cu &o Regni Hispani ae &civilis Jurifdi&io mfeptendecim claufascivirates competcfe ajanr. Quomodo cum aliis Archiepifcopis ,Hdpalenfi , fcilicet ,Compoftellenfi tGranadeftfi, Valencienfi &Saragofienfi ,quibus nonnulli Burgos urbis Archiepificopum ,ab aliis inter Epifcopos numeratum, annumeranc, comparatum fit ,innotefcet le« gehtibus Marina:um, Vafxum, Nonium , Boterum ,Damianum aGoes ,Aubertum Miraum mnotitid Epifcopatuum ,O.T. U.r.Salazarium^OtyM Mun- Jleri Cofmographiam lib.i. cap. \o.fhl. ici. !eq> ediLu/t. ubi quoque mentio fit de tribus Lufitaniae Epifcopatibus Ulyffiponenfi, Bracenfi, &Eborenfi.quorum obedientias diverfi alii Epifcopatus obnoxii Tunt ;de duobus item Hifipaniae E- pificopatibus Legionenfi ,&Odedenfi, qui ab Archiepificoporum impetio immunes fiunt. Qui porro de didis Epificopis &Prasfiulibus aliquid cognoficendi cupidus fuerit ,is adire poterit 10.cap. Chron. ]oh. Vafai &Eeclefiafticmi Jok Manetttf hi/ioriam. De Hifipanicas & Lufitani# Academiis fuperius nonnulla attulimus. De Ecclefiaftico (latu tantuns eft. De hoc apud Laetnimpag. 360/cr/- bit Dctmianua aGoes ,eum fingulis annis quatuQt nrdlionum Ducatorum proven- Nova De$c ripxi o. 61 tu gaudere ,praeter illum ,quo ingentem eriam pecuniam conficiente ,di£\ae Commendatariae cum Magiftris Tuis quovis anno fruuntur.Unde Hieronymus de Cevallos apud eundem Laetium\ 5i, inquit, omnium pofieffionum Ecclefiafticarum, qu® ad Ecclefiafticum ftatum hodie pertinent ,ratio ineunda ellet ,re ipsa compertum haberetur, quod fecularium reditus &facultates Ecciefiafticis neutiquam refpondeanr, io, Ecdefiaffico flatui proximus eft Nobilium Ordo ,qui ut in aliis locis ,ita &imHifpania gradibus fuis diftinguitur. Principio fe offerunt Nobiles vulgares Gentil hombres nominati ,qui non multum abludunt ab iis in Germania ,qui ob infignia communia Wapensgenofien appellantur. Vox hidalgos ejufdem cum hijos datgados fignificationis ,Gothorum filios denotat ,(nam aGothis originem Hifpani repetunt )&iis tribuitur, qui dignitate vulgares homines antecedunt: Limnaus de jure pubi, hb 6. cap. i.n. 7. Vulgarem Nobilitatem fequumur Feudorum pcffeflbres ,&caeteri equites aurati ,qui CavallerOs nuncupantur. Bona fuaclienteiari' jure poflidentes ab oneribus vulgo, &civibus urbium quovis anno impofitis irr\munes funt; Majorem &nii- C6no- 68 Regni Hispaniae mayor ,&Comitem de Cifuentes. 16. Nobile Genua Of ortorum de Vittalabos &0. forio infigne eft Marchione de Ajlorga ,& Comitibua de Traftamara , ridac de Oforio. 2.0. lliujlre genua de liojaa velRoxaa in Caftilia celebre reddont Marchio de Poza ;Marchio de Denia ac Lerma Comes;Marchio de Altamires ;(3 Comes de Mora. Rex Philippus 111, Francifco de Sondaval matrimonii occa, fione titulum de Roxaa conce/fit ,eumque Ducem de Lerma,filiumque ejus Ducem de V/eda hujufque filium Ducem de Cea creavit. Sed Dux de Vzeda ,vel (7- beda ut alii nominant, aPhilippo /K omnibus dignitatibus privatus e/i, 3fof/* bt%.&ttpag' 374. xi. In familia Nobilium deCaflro eminet Marchio de Sarria in Gallicia, qui /exaginta mille ducato-. rum impenfis annuis vivere poteft. 22. Ex Nobilium de Riberaa Stirpe oriundo Duci de Alcala de Gonzales annui pro* ventus o&ogmta mille ducatos offerunt. 2, 3. Familiam Nobilium de Pimenteles Comes de Benevente ,&Marchio de Viafia illuiirant. 24. Illam de Haro Marchio de Carpo nobilitat. 15Illa de Avila aComite Blofto fub Alfonfo VII L in Caftilia regnante militaribus facinoi ibus eximiis in Mauros famofo derivatur, & illu» Nova Descriptio. 69 illuftris exiftit ,Marchicne delas Nava s , &Marchionibm de Pefcara ,<3 de Baflo in Regno Neapolitano ,quos Salazartm inter eos d'Avila* &dAvales diftinguens deducit. 26. De Certes ,cui afctibituc Marchio dei Valle in navas Hifpamas urbs Mexico habitans »centum quinquaginta mille ducatos quotannis ex fortunarum proventu colligens. 27. Nobiles de Peraltas regia Navarraeorum ftirpe prognati Marchionede Falfas in Navarras regno innotuerunt 28 Es familia de A-> guilar ortum habet Marchio de Agutlar , qui Marchio quoque de Phego etiam ad familiam Enriques de Lera teferri dicitur. 24. Los Fajordos ,cum Marchicne de Velez profapia quoque celebris ;30. ut &Los Vlamontes in Navarrae Regno* 31. Sicuti etiam Porto Carrero cum Marchionibmfu*s de Ahala deiAlmeda; de Villa nueva dei Frefno ,aut de Barca rota ,fecundum Salazar/um }&Comitibm de Medellm ,ac Palma de Miceridio, 32. Familia de Ba^an gloriatur de Comite de Santa cruz ,vel Santa Croce ex poffeflionibus in Navarrae regno provenventus annuos colligente. 33. De Herreras Marchione cCAunon. 34. De Cardenasin Caftelige regno Comite.de Puebla illuftris evafit. 35, Ex ftirpe nobilium Los 70 Regni Hispaniae Los Acunas Comiti de Buendia. 34. Ex Zapatarum genus aRege Aragoniae d, : barca ducentium familia Comiti de Barajas origo petitur. 35. Los Heridias profa-! pia ,ut Salazarim vult ,Comiti de Fuen. tes Mediolani Gubernatori ,qui anno 16 10. vita exivit originem contulit. Hunc cum aliis ex Famihd d' Euriquespaulo fupra deduximus. Hu/us profapise Los Heridias aGothis Pyrenaeos montes olim incolentibus principium Salazariua fumit. 38, Progenies Nobiles de Sarmien- to Comites de Salinas ,de Rtbadeo ,de Salvatierr a ,&de Condamar. 39. de Cuevara,ex Cantabria Comitem dOnnate veld’Ognate ,in Guipufcoa proventus fuos annuos habentem ,40. d’Ayala , quae veteribus Aragoniae Regibus ortum attribuit ,Comites de Gornera»t§ Fuen * falida ,41. Los Quinnones Comitem de Luna ,in Legionis regno jadat. 42,. In familia Nobili de Azevedo primas tenet EmmanueldAzevedo, 13 Zuniga ,comes de Monterey,&(forfam matrimonii occafione )Luentes ,qui in aula Regia authoritate &dignitate fumma pollet. 43 .Profapia Los Lunas celebrem famam confecuta eft Comite de Morata mAragonia , &Alvaro de Luna miram fortunae inconftantiam experto. Mariana hb. zo, cap. Nova Descriptio. 71 cap.\ 5. &16. &hb. n.cap. 1z; t$ \$,dc reb. Hi/panicis. 44. Srirps nobilium Los Mexias Marchionem de la Guardta &Co • mitem de S%Euphema inter fuos numerat. Porro funt Familiae Nobiles, 45, Illicas in Caftellse ,46. AvaUanos in Navarrae Regno ,47* Benavides ,48. A* veUanedas ,49. Canllos &50. Saavedras ,ex quorum numero Comes de Ca- Jiellar.Pra?ter has aliae quoque funtfa*- miliae» nempe CafhUa ,de Granada , Manuel (omnes tres Regiae originis) * de Touar ,Chacon ,Leyva ,(ex qua princeps cFAfculi )Ninnos ,1SW/5 ,^,Vane* ga ,Fon/eca ,Valde s ,Maldonado ,Quixada ,Vargas ,,Sottomayor ,Porro , Quefada,Ovando, plurefque mLufitania Regii (anguinis (ut Marchio de Gelues , ) &c. de quibus legantur Ambrofm deSalaxar infuo Inventario vel Almoneda generalaioj' ufque adpag. 14z.Conjalvus Argoti ,Molina libro de nobilitate Hijpa* /7/>; Alonfo Lopes "Nobiliano Genealogieo de los Reysy titulos d' Efpanna:3.Peregrinua in Bibliotheca Hifpanica ,5'CM Aeg/j Hi[pania Regnis &opibus ,qui 330« ^ HiTpanorum Familias Nobiles ordine alphabetico cum proventibus annuis recenfet. Omnes hic enarrare nimis longum qt Regni Hispaniae gum forer. Quidam numerant in Hifpa. nia vigioti fex Duces fefquimillione Du. catorum quotannis fruentes ;quadraginta &unum Marchiones odhngentem Ducatorum millia ex poflefliombus fuis quo vis anno capientes j&quadraginta Comites eodem fete proventu annuo gaudentes. Martnaus Siculus Uh,f %19. a. d.ed.Complutenlis in Ann, 1533.f. P. Merula hb. 2xap. 9/. 235. tunc temporis Maj gnates in Hifpania fere pares cum Rege proventus annuos percepifle opinantur. D.T.U,T,(§ authomojler NN: circa A. 1617. in Htfp. 25. Doces 3zMarchiones, i 49. Comites ,&2. Vicecomites numeratos efle tradunt. His aflentttur Joharmes Boterus in Relat. Vniverfahtpart. z.fol. j 274. Ferrarienfis editionis.Salazarius anno 1612. t*es Vicecomites in Hifpania fuifle aflerit. De numero itaque fic variante nil certi conflare poteft* Quantum ad j Lufitanias Familias nobiles artmet ,infpiciantur Lutitas Matinam Sicultas^Damia mas aGoes ,Conejiagitas ,Nicolaus de O- livetra ,qui anno 1620. commentarium Juum in lucem edidit ,fape citatus JJjOfjatttieg tic Notifiimi nominis in Lulitania eft Dux de &raganza regnum illud ad fe pertinere contendens , quem magna potentia, &fummis divitiis Nova Descriptio, 73 tiis prseditum Boteruspart. 1. re/aiJib. 1. pag 51, affirmer. Proventum ejus annuum ex pifcatione Ulyffiponenfi bis vigefies mille &quingentis crufatis redimi Olivetra tradit. D,/. V. T. quod proventus ejus annuas centum mille crufatis Lufitanis se (limetur ,des Eftats pag. \64, meminit, Idem confirmat Relatio de Lufitama Re^ gno apud Honorium.Vid. NicoLBellus di Jlert* polit. Tom.i.dif.i ypdg 187. Equites auratos Creat rubram crucem in infignibus habentes. Ejus filius natu maximus Ducis de Barceliostitulo honoratur: Alter Lufitaniae Dux eft dAvero ,vel d*Aveiro ,vel Averienfis ,qui ex Familia Alen caftrenfi ortus quinquaginta mille ducatorum proventu annuo dnatur .Hujus filius DucB de Tarres novas titulo utitur, Marehio de ViUa liealDux de Caminta creatus eft. Sunt quoque in Lufitania aliquot Marchiones s&2.6. Comites , fi Oliveira fides habenda :non plures tamen uno Vtcecomite, qui Ponte de Limat &uno Barone Libero, qui d*A/vito nominatur. H^c de Nobilitate Hifpanica fufficianr. Tertius Regni Ordo civitates ccmprehendir. Earum fupra num, f.fa&aeft mentio ;quo padfco autem gubernentur, inferius numero 15. enarrabimus. In Cc- D 74 Regni Hispaniae mitiis Regiis poft Regnorum Legatos proximum locum obtinent. Nam quando magni momenti re totum Hifpaniae Regnum concernentes fe offerunt ,Comitia Rex celebrat ,in quibus ipfe praeiidet, Ordines autem Regni vel ipfi praefto funt ,vel Legatos mittunt. Quicquid vero decernitur ,Legis vim obtinet* 11. Cunelis his Ordinibus &Regnis unus imperat Rex non ele<ftione ,fed fucceflione regnum tenens ,cui filiis legitimis carenti &morienti etiam filias in Regno fuccedere mos eft. Coronationis aftu folenni tamen, quibufcunque Regni poileffio obtingit ,inaugurantur. Mutuo autem facramento Rex populo , &populus Regi devincitur, Antomm Perez HifpanicusJecretarius in relat.pag. 147, lege veteri Hifpanica capitis condemnatum Regis vultu ,&afpe&u liberari tradit. In i.part.Thefauri Poht.nella relatdi Spagna legere eft, quod Hifpaniae Regem fubditi non folum fummo honore ,ac amore ,&omni officiorum genere profequantur ,fed etiam maxima re verentia colant ,imo fere etiam adorent. Nulla etiam in toto Chriftiano orbe gens reperiatur ,quae majore a£Fe£fcu interno» &humilioribus corporis totius geftibus, &externis officiis promptioribus principi Nova Descript io. 75 fuo debitam reverentiam exhibeat,quam Hifpani in more pofitum habeant. Videatur Nicolaus Bellus in dijjert.dij 11, Tom. 1.pag. 179. Solito majora onerata» men flbi imponi non patiuntur ,adeo ui -Ruftici ipfi ultra debita officia fe urgeri non linant. Plusjufto aDominis fuis vexati in Regis jurifdi&ionem tranfeunt , ac tandiu ibi prgffiolantur, donec compofita lite ipfis redire licet. Hinc Ca/ar Maximilianus 1.folitus eft dicere , ut in difiA dijjertatione extat &D. T. U.Y.pag. 16o.ac Lanfius in oratpro Hifp. pag. 304. edit, in 8. fcribunt, fe Regum Regem ,Hifpaniarum autem Hegem hominum Regem efle. De Regni Arago» nia? in hoc cafu immunitatibus confutantur Thuanus lib. 104.H/ftonarum, C5 panne# be %att cap. ipag. 116. Supra nominatus stntonius Perez Regi Philip» poli.anfum praebuit, ut immunitates illas acciderit. Catalauni &Cantabri fuas hadfcenus fartas &tedfcas confervarum. Ab dlphonp II. tempore Rex Hifpanias Catholici titulo infignitur, ut in i.c. Itinerarii mei Gallici diftumeffi Vide Conflium Regium G. Scioppii pt31. Limnaum de jurepublhb. 1.c. 6.n. 12. 13. Simonem Majdum diernCanicuh tom.5. coUoq.f. Archiepifcopos &Epifcopos offerre in Dipo- j6’Regni Hj spanim poieftate haber, ut fupra diximus ,quanquam beneficio non aliis quam indigenis* &iis quibus antea Civitatum Hifpamcarum jus donavit ,conferre poteft ,ut ex dicco AuthoreZ). t. U.T. pag, 160. pag. ioo. &citato Belli loco liquet. Ac quamvis arbitrio fuo o* mnibus &fingulis fuis regnis gubernatores proreges,adminiftratores proficiat, & in civitatibus confules conftituat ,&permittere pofiit ,ut civitatibus fenatores a civibus eligantur ,haud facile tamen aliquid infciis fuis confiliariis ftatuere aut facere folet.Horum miniftrorum actiones non temere reprehendit ,multo minus fuppliciis vindicat, quod Imperii publici rationem poflularejudicet ,ut falva illic fit ,nec vilefcat autoritas. Menfe allidenti Magnates ,vel los Grandes utroque genu flexo miniftrant. Coram ipfo fermonem habituro paucis verbis utendum. Petitiones fcripto exhibendae, qu# exhibitas literis mandata refponfione expediuntur, Veredario litteras curandas.accipienti fub capitis poena faecum ,cui inditae funt, aperire non licet, priufquam ad eos venerit ,quibus tradantur neceife di ad exteros Principes litteris datis nomen fuum fub feribit; Caeteris Joel Rey ,id e(l, Ego Rexfubfctiptum invenias* Eo- Nova Descriptio; ?7 dem padto inducias cum Unitis Belgii Provinciis pa&as fubfcripferat ;quod inftrumentum in charta folummodo eonfcriptum ,&parvo iigillo confignatum Foederati Belgii Proceres repudiarunt, Baudius de Induciis belli Belgici hb.1,pag% 26. Limnaus dejure Pub/.Imperii Komatio Germanici ltb*<\ cap.6.n.\^.&feqq. Filius Regis natu maximus Afturiae princeps dicitur. Chopinus de dcmanio irancia hb. 1.iit.- z.num.4 Aubertus Miraus in chron.in Anno 1388. Eadem plane modo ,quo in Gallia Delphinis ,in Anglia Wallias Princeps ,in Scotia Dux Albaniae vei Rothfajae ,in Aragonia Giranae^ in Navarra, Xicanti vel Vianae Dux filius primo genitus appellatur. Alio Primo genitum Principem Hifpanig nuncupant, ac Ubedam, Bratiam ,&Uiiturgim ad eum pertinere ajunt ,ut Miraus monet. CaeteriRegisiiberiHifpaniarum Infantes nominantur. Quo tempore author nojler /V N:in Hifpania verfabatur ,tres Regis filii ,Philippus IV nimirum, qui hodte regnum obtinet, &duo ejus fratres peculiari rnenfie accumbere folebant, &ateneris unguiculis vino nive refrigerato afueicebanr» Gynaeceum Regium Auafcarceri inclufum vitam degit ; Cuitodibus autem ipfos Magnates ab D4ejus 84 Regni Hispani.# ac mercatores Regi petenti vix quinque flotenorum millia conferre pofTe. Almoneda General univerfos Regis proventus tredecim millionibus »&ter centies mille nonaginta fexmiiie &fexaginta fex coronatis circumfer ibit. Videatur Relatio de Regis Hifp&riia opibus ,apud Honorium, tS difc. Nicoh Belli pag. 172- PT.U.T. eofdem duodecim millionibus centies mille ac nonaginta novem mille &quadra • ginta odo Coronatis ; autem ex Johanne Hugone Linfcotano tredecim denatiis centenum mille» nariorum, &quadraginta odo mille ducatis seftimat ,Excipiuntur Lufitania; reditus,&quaecunque Regi abEcclefiaftico Ordine quotannis tribuuuntur :Nam fexaginta fex auri tonoas annuatimLufitania largiri creditur ,quamvis Nicolaus Ohveifa 4, g6o. 548* crufatos numeret : quse fumma illi ,qua2 ex fupputatione emergens tredecim milliones ,&48. mille ducatos dedit ,adjuncta feptendecim myriadas ,&quater centies odies mille ducatos conficiet: qui hic tribus floren is Brabandicis,aut Francis (Francken )refpondenres dabunt 512.15644, florenos quorum unus 40. cruciferos 'valet* Si ad noftram Germanicam monetam reducas ,fummma tota erit Nova Descriptio. 8f erit 348 17096. florenorum Germanicorum. In editione ultima Cofmographits Munfleri cap.ultjol 141Jeqq. Omnes reditus hujus RegniJHifpaniae totius ,ut anno 1628. fupputati fiunt, ad vigintiduos centenariorum millenariorum denarios pervenifie dicuntur. Hifpaniacum Lufi* tania quotannis. 10. Mediolani Ducatus 1. Regnum Neapolitanum 2. Sicilia t. Infulae Sardinia Majorca &Minorca 2, Belgium 2. India utraque 4* miliiones 'lingulis annis largiuntur. Quanquam autem incredibilis hsec tot nummorum vis omnem fidem fere fuperat, non minor tamen copia eft fumtuum &eKpenfarum ,qua? Regi tanto facienda? funr. Regionum ®norum qua? poffider, amplitudo &copia facit,ut incredibilis minififcrorum numerus ,&ingens prsefidiariorum multitudo ,ac hanc pauci Legati ubique alendi, largitionibus creberrimi, multum pecunia? impendendam ,&gravia ubique bella gerenda finr. Tefiatur id bellum illud cum Unitis in Belgio Provinciis gefium ,quod infinitis thefauris Regum Hifpaniae trium Philippi Il.Phi- "jPl1Philippi //^pertinaciam mulaavit. 3io|)ami^ bt %mcap.z^.ian- JiMspag. 34 s. morat, contra Hijpamam. Accedit &alterum incommodum ,quod Hol- 86 Regni Hispaniae Hollandi &alii clafles ex India venientes, quandoque intercipiant ,&captas domum deducant ,aut ad minimum tam male tradant ,ut fundum petant. Unde fit ,ut Genuenfes mercatores ,qui ad didarum claflium aedificationem &apparatum Regi pecuniam mutuo dederunt , quandoque foro cedere cogantur. Licet' igitur impenfae Regis folitae in Mun/leri Cofmographia ,quatuordecim myriadas non excedere dicantur; infolitae tamen &infperatae expenfae faepius accedentes in caufa funt, ut acceptis impenfae longe majores evadant. De potentia Regis Hifpaniae paucis dicimus ,tantum eam effe ut potentiHimus mundi Princeps ,obmagnam regionum ®norum multitu» dinem, jure ac merito habendus fit. Confule sibta publica Lundorpii tom.z.lib.'], trabi. tx.fbi.txw.&feqq* Si inter hunC Monarcham &Turcicum Imperatorem comparatio inftituenda ,eadem ellet in otrumque proportio ,quae numerorum jj. &2. aut 80. &13. vel 43 3,&74. ut IhefauruA Politicum part. t. cap. 11.indicat. Clarius rem pronunciat Lanjiua in orat, pro Hi[pani6,pag.$oi. Regis Hifpamae imperium Turcico decies majus efTe. Romanorum potentia nunquam ea magnitudine furrex it ,ut quanto Rex Nova Descriptio. 87 Hifpaniae »tanto Regionum fpacio imperium fuum diffuderint. Imo ,quamdiu mundus viguit ,nullus unquam Princeps tot, quotHifpaniae Rex, regnorum, provinciarum ®ionum polTelTbr extitir. Confultatio Comitis aCafttl de opi, parandi .pum modo pag.2.64. Lanfiua ditia pag. $02. Boterua pari.2, relat.hb.^.pag. 27 7. Bellus difc. 17. tom. mari mediterraneo dominatur Infulis Balearibus, Majorica? &Minorica? Illam defcribunt Mariana hb. 1x.&Bernardus Gome- Jim Ub. 6. longitudinem centum mille paflibus exporrigit ,ambituque fuo quadringentos &offingenta mille paffus colligit. Haec apriori 5. vel 6. Hifpanicis milliaribus disjun&a circuitu fuo cenrum &quinquaginta mille palliis metitur. Septendecim cum dimidio, milliaria Hifpanica, quindecim Germanica ,& feptuaginta Italica longitudine conveniunt. In eodem mari tanti Regis dominium agnofcunt duae infulae Pitiufae ,Ynca nimirum ,olirn Ebula ,&Formentere ,nominibus Ophifa vel Colubraria veteribus nota. Idem facit Sardinia ejufdem maris infula fere ad Siciliam magnitudine accedens ;quam Pontifex Romanus Aragoniae Regi jure clientelari pollidendum tradidit :De hac Philippus Cluverius in pns* B8 Regni Hispaniae prajlantijjimofuo de Sicilia antiqua opere, &3[0|jami^ bt %att cap.6Legendi Sicilias pariter ,&feptem circumjacentium infularum ,quas dolidas appellant , in dido mari fedem habentium Rex eft. Has defcribunt didi authores ,& alii qui Italiam defcribentes eafdem defcriptionv bus iliuftrarunt. In Africa &Atlantico mari Hifpaniae Regum dominio parent Septa Mautitanise Tingitanas civitas in Gaditani fre*ti ,feu faucium apud civitatem Gibraltap vicinia ;Tingim vel Tanget urbs; Mazagaon civitas &caftellum; Infula Madera $Infulse Afores veri Fiandricae jCaftellum Arguin :Infula capitis viridis, S.Jacobi ;S. Thomat; &alias ;Caflellum S. Georgii dei Mina; Regnum Congo ,quod peculiari adhuc regi paret, &Hifpanos haud multum reformidat : Regnum Angolae ;Infula S. Heleni; Caftellum Mofambique; Infula Madagafcar vel S. Laurentii ,in qua Reguli quinque Regis Hifpanise imperia fe fubjecerunt :&plura alia loca ,de quibus didus tie %att cap. 7. legi poteft ,ut & cap. 8. quod enumerat urbes &arces quarum Rex Hifpaniae ,quatenus Luiltanfae Regnum obtinet,in Afia &India Orientali pofieifore evafit. Inter poifeiliones eas funt Infula Ormuz Hifp* A. 1611. ab An- 1 Nova Descriptio. 69 glis &Perfis iterum erepta jInfula Goa cum urbe cognomine, &metropoli Indiae totius ,in qua Archiepifcopus ,&Indite totius Prorex Hifpanus fedes fuas habent ;Infula Ceyion parte aliqua ;Urbs Malacca :Infulae Moluccae, quarum praecipuas Hollandi fuperioribus annis in poteftatem fua/n redegerunt, &urb$Macao. In Occidentali India Rex pofhdet Brafilise urbes ,& provincias aliquot aJchanne Laetiocap. 9. defcriptas, qui capi 10, latis fusa defcriptione quoque illuftrat vaftas regiones casteras ,quas in A- merica Hifpanico dominatui fubjedtas Ibnt. Praeter hactenus narratas Regiones in poteftate fua porto habet Infulas Canarias; Omnia Regna cum Lufitaniauno Hifpamarum nomine comprehenfa ;Regnum Neapolitanum 5Me.diolanenfem Ducatum aliaque halia? loca; Belgii ma* xirpam partem ;5cBurgundii Comitatum. Hinc ex Germania hbi etiam de militibus aliifque rebus neceflariis profpifpicere poteft. De his plura invenientur apud Munflerum lib.i.. c. ^%.fol.i 36. edit, BafilAe *inn> 1611. )obarmem Laetium : in Thefauro Politica anno 1601. Mediolano imprejjo ,cap. 11.part. z.apudD.l.VjC. Pa&' 133&feqq. edit. Panf.in 4.de armt 1619. fub tit. les forees du Koy dlEfpagne : Ln 90 Regni Hispaniae In dtfc. 17. Nkolai Belli. Di&us D.T,U. T defcriptionem fuam defcripfit ex Botero, quem non nominat, &cujus Relatio anno 1598. feparatim Latino fermone veflita Coloniain 4. edita e fi /ub titulo :Com~ mentarioluaparaUelua%in libro eo non de di&is regionibus fblum ,fed &de re&ione, potentia militari ,&Principibus vicinis agitur. Botero contradicit bt %att cap. 2.6. libri fui ,ubi aliorum rut &Boccahni judicia opponens Regis Hifpaniae pontentiam tantum non efle ,quanta quidem praedicetur ,aflerit. Nam Regna &Regiones ejus late diflufas &difperfas impedimento efle ., quo minus vires conjungere queat. Apertd etiam ibidem fignificat ,quomodo cum utraque Indi& comparatum fit, &quantum incommodi gentes illas Barbaricas , Angli ,Belgae inferre queant. Sequente cap. 27. caufas affert ex ThuanotS Conjiliarii Hifpania Regi Philippo III. anno 1619. dederunt ,&liber ,cui titulua , Confervatio Monarchia Hifpanica ,h Petro Ferdmando ,Novareta Secretario Regio sl.\6z6*Mantua Carpetan.m lucem editua comprehendit §cur Hifpan ,Regis aerarium adeo exhauftum fit. Salazariuo p.6o. Meteranuo lib.2.i> &c. 4. Cum igitur Judaeorum &Maurorum ,ac Nova Descriptio. 91 novorum Chriftianorum ,qui fe fufpeftos reddiderant eje&ione anno 1619. perpetuis bellis &'navigationibus Indicis, ut &Regionis ac Foeminarum ftenlitate Htfpania in eam incommoditatem incident, ,ut incolatum penutia maxime laboret ,Rex exterarum gentium opera in expeditionibus fuisbellicis uti cogitur,-' In Hi(pania tamen tet mille Equites Hifpano femper in prompta ,&ad quemcunque neceffitatis cafum parati ede feruntur; quamvis Equitatus Hifpanicus exigua celebritate ha&enus innotuerit, Quomodocunque res fe habeat ,nofter author NN\ nihilominus opinatur ,II neceflitas poftuiaret ;Regi militum copiam in Hifpania non defuturam ,cum incolae Regem fuum amore profequantur, &voluntate prompta ad ei fervien» dum proclives fint. Vaidoledi certe Man* tuse Carpetanorum ,Ulyfliponae ,Hifpa* li ,Valentiae ,Barcelonae &Zaragofae incredibilis hominum copia cernirur. Hifpaniae multitudinem hominum ferd eandem ,quae Italiae tribuitur ,Boterua attribuit. Sed fcripfit hoc ,antequam anno 1610. tanta mortalium frequentia Hifpanise Regno ejiceretur. Neceflitate urgente etiam Nobiles &propria perfona, &propriis fumptibus Regi inferviantopor. gz Regni Hi spAniai portet. Et quoniam, ut fiiperius diximus ,Hifpani parvo ,raphanis nemp£ , pomis aureis ,laduca ,fitnilibusqae cibis concerni arde comenteque fe habeant , in terra commeatu ,&mati pane bis codo facilius &diutius fuftentari &ali pofi funt. Angli quidem &alii perfuafum habuerunt ,fiquidem Lulitani &Aragones Caftilise Regum redtonem non ufque quaque probabant ,Incolarum &nautarum defeda maritima loca debitis &requifitis praefidiis defendi non poterant , ac armamentaria Barcelon#,.Uiyfliponae, Malagae &altis in Vocis non fatis inftruda erant ,quod facili occupatione portubus maritimis potituri,&Hifpaniam in extremitatem fummam adduduri eflent ,fi portubus occupatis interiorum partium incola? omnium rerum neceflamrum ad* vedione excluderentur. Ea de caufa vicibus diverfis Hifpaniam aggreffi nonnulla loca quidem in poteftatem fuam redegerunt ,&damnum haud exiguum Hifpanis intulerunt ,fed nihil confervantes flabilem &firmum in Hifpania pedem figere non potuerunt, &contra experti funt, quod hic Rex domi, ideft in Hifpania ad refiftendum hoftibus fuis fatis potentiae habeat. 14. In aula Regis miniftros varios & di- Nova Descripti o. 93 diverfos varia &diverfa numera atque officia occupant &diflringunt. Mayordomo ,Mayor umverf* aula? praefe&us , cui fubfunt quatuqr alii Mayor domos cum triginta &uno nobilibus menfas Regi* fervitia obeuntibus ,&viginti Nobilibus aulicis. Decem Nobiles Camerarii, cum decern miniftris in cameris fervitia fua obfervantibus.- Tres Guardarobas , funt miniffri ,qui veftimentorum, &afuarum fimilium rerum curam gerunt. Quamot Quardajdyas ,quibus rerum praetiofarum cura commi/ia efh Quinque Lapiferi. Sex Pincernae ,cum o&o aliisperfonis ,qu* cibos cuftodiunt, & culinam curant ,duodecim famulis culinariis, ut &aliquot cocis ,&tredecimaliis ejufdem farinae hominibus. Tapetorum prsefe&us ,qui undecim alios fub fe haber. Tres Medici, Chirurgus unus,tres Tcnfores, duo Pharmacopolae cum duobus miniftris :Sartor ,Suror ,Phrygio , Pellio aulicus &nonnul) alii ejufmodi 0- pifices numero novem :Lottix una ,duo Palatii janitores ,unus clavium cuftcs aperiendo &claudendo delfinarus, decem miniftri aliique fimiles ,cum 89. Satellitibus. Poft magnum Aulae Praefe&um , ejufdem fequitur Vicarius ,&Contadcr, vel Veedor de los Ca^adores ,qui ratio- *num 100 Re gn iHispaniae ftofemper adede debet ,&mille ac fex centorum &quatuor nummorum aureo, rum mercede annua fruitur* Adjungi funt huic fex Inquifitores ,quibus odingentorum aureorum, feu Ducatorum pendo annua folvitur. Sunt Monaclii Praedicatores ,|]feu Dominicani ,ut vq. cantor ,qui in confeilu fecundum locum obtinent* Francifcarsi enim primum ,i* pii alterum, Jefuitse tertium, &Clerici quartum locum occupant. Caetera munera gerunt Fifcalis odingentorum aureorum ;Duo Secretarii unus ex Caftilise alter ex Aragonias regno; uterque ducentorum fexaginta feptem aureorum annua pendonefruens; Unusex nobilitate praecipua ,qui alicubi Alcalde ,put Conful fuit ,odingentorum ,&quod excurrit, aureorum flipendio metens; Curator poe* narum ,fuppliciorum ,&bonorum serario feu fifco adjudicatorum ,cui eadem cum praecedente pendo quotannis folvitur. Viginti miniftn palliis ex orychalco crucibus indgnitis ornati, &haereticos comprehendentes,acaccufantes, qui odo* ginta aureos laboris praemium dngulis annis ferunt. Ejufmodi delatorum per Hifpaniam totam viginti millia numerat ( Safaz&r ,quod fidem excedere videtur*' Secretae inquidtionis quoque Fifcali pluf 'Nova Descriptior iox quam Quingentos aureos quovis anno numerari dicunt. Tandem eft Solicitador ,cui totidem pro numeris fui cura folvituf. Inquifitionis Collegia in veniuntur Granadae, Hifpaii ,Corduba,Murciae, Valendae ,Barceionse, Valladoledi ,Toledi >Cuencse,l.ogromi,Ulyf!fipon^m Lu* flrania,Eborae,& Coimbrae vei Commbtae. Reus bis coram Sando hoc iSenatu flftttur ,&obfcaro carceri feneftris carenti 7 8c nonnifi parva foramina habenti ,ita ut anemine confpici queat ,includitur. . Oftii ut plurimum infcriptio haec eft : Exurge Dem ,&judica caufam tuam. Cum ex rei examine &confeflione ,eum Judaeum efle, &mortem expetere, liquet ,in fupplicii publici locum deducitur ,quafl cheattum quoddam eredum habervS^tt ,cum akari ,ubi poftmiflam celebratam concio habetur ,ac damnati delida commemorantur :quibus peradis miferi flammis exufli bona serario publi* cofea flfco adjudicari folent. Sin Judaeum fe efle negat, &tamen Judaeus efle convincitur,laqueo fuifocatus rogo comburendus imponitur ut nofter author NN: memoriae prodidit. Videantur tfoffiu5 Tom 2.JeEt.memor.fol.617. Lazari!- hde iormes vitapart. z. cap. 1zpag.iog. editionis Parient,de anno i6zo, RegjnaT E}dus 102 Regni Hispaniae bua Confalviua de Hifpan .Inquijitione ; Crarum depace Religionespag. 2probi[z, p, 207. &slubertus Miram in Chron.ad annum 1481. ubi Inquifitionem miris in coelum laudibus effert. InLutheranos & Hugenotas hodierno tempore remiffiuj inquiritur, &non publico fed clandeftino fupplicio animadvertitur* Non enim ,ut olim ita hodie cum Inquifitione illa comparatum eft,ut idem author NN:refert v adeo ut non amplius tam crudeliter in quemvis graffetur* Prasrer didta Confllia Mantu* Carpetanorum quatuor funt Judices tquorum Jurifdidioni omnes civiles &criminales asiones fubjiciuntur , quacunque circa Regiam metropolin quinque Hifpanicorum militarium ,feu viginti mille pafluum fpado fe offerunt. Triginta quoque ibi funt AppaC;oi;%«.^ (Alguaziles)& plurimi Scribas Sanguinis, quorum quifque proprium fuum domicilium &carcerem habet. In cseteris Ur* bibus fupremi funt Judices aut Confules qui fuo arbitrio Senatuum miniftros.apparitores, lidores, ac reliquos ejus farin* homines eligunt. In Civitaibus ab Hifp, Ciudades nominatis ,quibus, ali* urbes, municipia &pagi fubfunt ,Corregidores fupremotum Judicum munus obeunt & eandem cum provinciarum gubernatoribus / Nova Descriptio* 105 bus poteftatem obtinent, Conful Man. tuse Carpetanorum Alcalde Hifpali Affiftant, Granadse Gubernator ,Luegi Crimina! ,&in urbe Areos atque aliis in locis Corregidor appellatur. Baculum ftx pedes longum ,cujus apex argenteo Regis infigni ornatur,ut plurimum manu geftant,& eos captivos faciunt,qui pugnis & digladiationibus mutuis pacem publica turbant. Debitorum caula neminem comprehendere audenr,nifi ipfis acrimmalium a6honum Praefe&is ,qui Praetoribus aut Judicib* Civitatum apud nos comparari poflunt ,permiffum fic. In quarumvis civitatum macellis PraefedH funt ,qui carnem emptoribus appendendo caventy ne aLanionibus circumveniuntur. In omnibusfere urbibus &pagis confortium aut fraternitas quasdam occurrit ,quam Hifpani Hermandad nuncupant &ranquam fandtam fumma reverentia coiunr. Equis infidentes ,baculumque album manibus tenentes, ac feipfos magni facientes paflirn vias ,municipia ,&pagos perluftrant ,quorum fi quis in pago ali-» quo vel minimum baculo fuo praecipiat , perinde habetur, ac fi Rex ipfejufiilTet. Si forfan fe quis opponens occideretur , deli&um impune abit. Maleficos &delinquentes in via deprehenfos ejufmodi 104 Regni Hispaniae fratres vinculis conftringunt.Qui intra ur. bem peccant, aut ruri peccantes in urbis vallum evadunt,ab eorum poteftate liberi ab urbis Confule comprehendi folent; Reperio quidem, quod praefensRex Philippus IV. A. 16*3. ejufmodi Fraternitatem cum Confervacoribus, qui titulos, & publicorum numerum dignitatem dijudicabant ,abrogaverit :Num autem ipfa haec Fraternitas narratione illa intelligatur, affirmare certo non auilm. Lufit,, Navarrae, Valencise, Aragonias, &Catalonia? regno ut author NN:tc&dit aRegis Vicariis feu Proregibug gubernantur ,qui tamquam fecundi aRege in Regnis tibi concreditur civilium &criminalium adionQ «entes propriam aulam,&cuftodiam corporis peculiarem habenr. Ut plurimum quovis triennio mutati novis locum cedunr, qui aRegni Magnatibus, Comitih 8e Dominis infigni pompa introducuntur: Regem vero iplum foli Principes magno apparatu excipiunt,de didis CollegiisJudiciis, Senatoribus ,miniftris, eorumque reditibus annuis confule fespe nominatum Ambrojium de Salazar c. 9. %.£$t cap. 5D,T. U,T. in deferipttone Htfpanice fub titulo Gouvernemens d'Ef> pa&ne. Agit autem didus &£ %£lU etiam Nova Descriptio, 105 de Regni Aragoma? (ubi leges ,fori »& Magiftratus Juftiritia vocantur )redione, comitiis, &nobilitate, ut Ulyffip. urbis gubernatione. Inferiores Magiftratus primam inilantiam habent ,&irA- pund praeteriri non poliunt. Ab ipfis provocare licet ad fupradiftas Caocellans$,& Audientias, ac Curias, fi ve Pari., ut Sc in Lufit. ad Jud.& Senat. Camere,quae Curiae omnes tamen in prima inftantia nullam admittunt litem ,nifi viduarum, orphanorum,& ejufmodi perfonaru,quibus mileris neceflario fuccurrendum eft. Sed caufas provocationis jure ex Regnis, &a minoribus Judiciis ad fe tradudias dijudi* eant. Sententia in ejufmodi Curiis lata , fi cum illa conveniat, quam minor Judex tulitjparti condemnata altera provocatione ad eandem Curiam litem deferre liceti cui mox ex Senatu Curiae Judex datur , qui lite denuo infpe&a &examinata tandem fententiam ultimam ferr ,aqua porro ad aliud Judicium provocare integrum non eft ,nifi decem Maravedifioxum millia fumma fuperet ,ut fuperius indicavimus. Nofier author NNifk D.T. U. T. de quater mille aureis nummis dicunt ,quod veritati magis congruere videtur, Litis pretio fu rumam illam excedente ad Gonfilium Regium ,tanquam Es ad io6 Regni Hispaniae ad fummum Camerae Judic. appellatione litem transferre concelfum eft parti ,quge caufa cecidit,ea tamen conditione,ut mille &quingentos fecundum D. T. O. Taut mille &quadringentos dublones,quos . zovedo duplas appellat, fecundum i5£ tn judic.deponauCaufa quatuor Confiliariis aut Senatoribus Regiis examinanda &dijudicanda committitur. Si quatuor illi ad hanc rem deputati. fententiam cum priore conveniente contra provocatorem tulerint, pecunias depofkse jactura mul&atur.Ea fic dividitur, ut quingenti dubloneg in aerarium Regium deferantur ,quingenti adverfario tradantur.^ reliquis^quingentis pro injuria accepta fa* tisfiac Judicibusprioribus.quibus ad Confli ium Regium provocavit ,contra quem lententia lata eft. In criminalibus &capita* libus deli&is fine ullius perfonae refpedu admodu fevere juftitia exercetur, &condemnato nulla provocandi poteftas conceditur. Vix ulla Regio inveniri dicitur, quas ab homicidis &latronibus tam libera &immunis efle credatur ,quam Hifpania, quamvis fuperioribus annis Aragonia ,& Caulonia ejufmodi maleficorum nomine non bene audierit. Palfim vero patibula, &marboribus laquei tam fevere juftiti* indicia in confpe&um cadunt. 1 6 ,Con* Nova Descriptio, io? s6i Conclufionis loco jam de harum Regionum Dominis ac Regibus pauca dicenda* Da antiquis nil cerri habemus quod proferamus. Nam quae de Thubcdo No<z Patriarchae nepote ,ejufque polieris ex Berofo &aliis afferuntur, parum veritati congrua videntur, praecipue cum Tubaiaei populi non in Europa fed Afia fedem fuam habuerint :P*Merula part, i. Cofmjtb. 3.cap. x^.foL 146. item pag>2« lib.z.cap. 9'fol. 2. 31. Vide de Regibus ac populis Hifpan. aThubal ufque ad CatthaginenfesJoh.Vafaum in Chromcap. io. &Fr. Tarapham,itemque Anton.Beuter, in Chron. Hifpania Iberus ,Tagus, Betus &c* non funt Reges, fed flumina* Celtas ,qui primi in Htfpaniam venerunt ,proprios fuos Reges habuifle ,dubium eft nullum. Quae tamen ipforum nomina fuerint, quis dicet? Nec Berofi figmenta mera hic alleganda, ut alio in loco, cap. nimirum mei Itinerarii Germaniis ^}pag. indicatum efh Infpice etjam Goropiam Becanum in jFJi/paniczs, in Ongtmbm Antwerpienjibua lib 4. 340. Ludovicum Vivem, BenediBum Pererium in Vanidem ,Anton. Augufiinum Antiquit. Rem. tS Hifpan* dial. 1* Gafp. Barrerium in peculiari hbdlo ,de Berofo ,Manethone ,Methofthene ,&Ih E6mi- ioB Regki Ht spanue milibus fidis fcriprotibus ab Annio Viter- ^«^produdis ,&L. Nonium de Hi/p, c. 85z63 « edit. Antiv%anno i6o7.Tempcfibus fequufis Afri &Carthaginenfes Hifpaniam poflederunt. Eam his Romani eripuerunt. ARomanis ejufdem pofleffio devoluta eft ad Wandalos aut Vandalos ,ac poftea^ad Suevos ,Alanos ,& Gothos ,in quorum poteftate Regiones Hifp. ab A. falutis 369. vel 400.aut 41 o4 fecundam aliorum calculum ,ufque ad annum 713. aut 14. hsefit. De Vandalis, Alanis ,Saevis ,&Gothis confulantur Vafaua capy 14.& 1$. Ludovicm Pontiua cap. 20. Itb. fingulari de las grande(a* de Tarragona ,&ante eos IJidorua Hf palen* fis de Gothis,Wandalid^tB Suevts. Anno autem ilio 14. aut 1j.Rodrigo vel Rodertcm Gothorum Rex ,82 una cum ipfo antiquiffima Gothorum Nobilitas tota csefa efla Saracenis ,eo quod Cavam)ul. Comitis ,&fummi Andaluziae Praefe&i filiam invitam ftupraverat ;cujus vindicandae caufa Arabes &Mahumetifiae, aut Saraceni poftea Mauri appellati aPatre accerim ,&in Hifpaniam ex Africa alledi funt: Vide AIfonfi Villadieg iAfiuricenjts commentarios in forum Judicum :Joh. Marianam de reb, Htfpan./ib. 6» cap x1.& feqq* &tthos Hi(panus Hifioricos :Ex qui- Nova Descriptio; 109 quibus condat ,quod Regionum Hifpanicarum adminiftratio &polfdTio tunc temporis Saracenis obtigerit. Gothicae Nobilitatis reliquias ,ut Mariana /ib.y.cap.Jpag. 169. docet, in Muriam , &eiufdem montes evafit, jbidemque anno 716. Pelagium Regio Gothico item* mate oriundumRegem cteavit: cujus po* fteri Legione ;in Caftilfc, Navarra ,Ara* gonia ,&Lufitania rerum Summae profuerunt, poftquam Saracenos rMorilcos, vel Mauros Chriftiani fenfitn ,oppidis & civitatibus occupatis, hinc inde ex provinciis Hifpanicis exegerunt ,ut Mariana cap.ultimo hb. 2.U& Salazarpag. $©» (SJeqq. referunt; Tandem Ferdinandua Rex Maurorum reliquias ex Granadse re*» gno &Urbe, quo fe receperant ,anno ,491, ejecit, &Saracenicum Hifpamae dominatum finivit* De Gothicis ufque ad Rodericum ,&Mauris Regibus ,casterifque aPelagio ,&iis ,qui Legionis ,Caftell^, Navatrse &Aragonise regnis ufque ad Ferdinanclum imperarunt ,legantur fcriptores Hifpanici ,ex quibus Salaxar catalogum fuurn contexuit. Item UT. Sanfovinua,Elias Reufnerm ,Albixiu* ,&alii ,qui Principum Genealogias fcriptis mandarunt; ut& in defcriptione FU[pani# *oS Regni Hispaniae novem Epifcopatus fubfunt ,nutne* fantur. Frumento Lufirania, praecipui In locis mari finitimis non abundat ,&i* deo illud Gallia alisfgue locis petitur fru* Aibus vero affluit ,&metalli fodinas habet. Incolae peregrinos maximo favore comple&untur ,&Caftellanos vehementer oderunc. Rei nauticae periciftimi velorum inventores efle dicuntur. Poft lisbonam ex Urbibus primas tenent» «.Bracara ,hodie Braga ,cujus Archiepifcopus cum Toletano de Hifpanias Primatu difputat ,quamvis ha&enus lis fit fub judice: ut hJonim cap. 5 1 .pa& 16z.fcribit. In Luficania? ea parte fita eil, qua; Interamnis nuncupatur, ut modo di&um eft. Pervetufta civitas ufque ad Gothorum tempora magnum nomen cb* tiriuit. Anno 740. Rex Jilphmfu* Catholicus eam Saracenis eripuit. Henricus Lufiraniae Comes fequentium Regum origo in ejus Bafiiicafepultus eft. Quinque milliaribus amari diftat. Archiepifcopo jus Ecclefiafticum &Politicum fubeft ,qui his mille incolis imperat. Aer bonus ,folumque circumpolitum fertile &amoenum. Confuie porro Merulam ,qui prolixius hanc urbem defcribit» a. £bora in campeftri &amomojoco* planicieque cui montes ubique circum- I J*jy Nova Descriptio; 209 1je&i »nOn fteriles aut calvi ,fed denfis ar- 1boribus veftiti, &in fabje&os campos fertilitate mira luxuriaturos ,fi culturae debitae ,&fluminis adjumentum accederent, defpicientes. Archiepifcopatus & Academise fedes 3550. pafluum ambitu concluditur, ut Jaccbus Menoetius iCribit. Prolixam ejus defcriptionem quaere jmlibro Urbium 5item apud Andream Refendium %L. Nonium ;(3 Cafparum Ens in deliciis apodemicis per Hifpaniam pag. 82. &feqq* Admodum verufta ,& Romanorum temporibus celebris Liberalitas Julia nominabatur. %. Conimbria vulgo Coimbra ameeno &pulchro fitu fcopulum vinetis &olivetis undeque (eptum occupat; divifa in duas partes a fluvio Mondego ,vel Mondega, quem Strabo Muliadem ,Phmus Mundam appellant ,&duo pontes tegunt, fertiles & iamoeni montes eam intui limpidifiimam aquam aqua ductus sRege Sebajha.no magnis fumptibus anno 1\72. finiti auxi* lio habentem circumeunt, in Academia ejus celebri magna Hudioforum efl frequentia. Odo ab hac urbe millianbuj abeii fons Ferventia mcampo Cadtma, haud longe aTentugala lit as, cujus aquas omnia quas injiciuntur, confumunt. No nius d.cap.iy.pag. 130. Santarenum. aio Regni Hispaniae Nonio tefie cap. $6. antiquiflima civitas ad Tagum flumen in colle editiore 5©, milliaribus Italicis Lisbona diftans vinum frumentum &oleum ferenti folo , quamvis anguflioribus terminis inclufo incumbit, &Veteribus Scalabis di&a eft. Eregione ac trans Tagum ,quadraginta mille paiTus fupra Lisbonam Almesin pagus in diftridu fedet plano ,fpaciofo, frumenti ferace, ad venandum admodum idoneo ,hybernis menfibus falu* bri ,&Regii deliciarum sedibus exorna- to, ubi Reges LuGtanim Hyemecomfflo* rari folebant ,ut SQfy&tUWg ht %att ex Anton.Viperano commemorat. 5. La* fos olira Lacobriga etiam inter praecipuas ufltaniae Urbes numeratur. 6. S.Iacobus de Cacem in collo excelfo ,unde a» moenus in mare profpe&us. 7. Sinis maritima urbs» 8. Eraganza ad ejufdem nominis Ducem poteotiffimum , &ditiilimutn pertinens. Vide Andream Re/endmm mdeferiptione locorum Luf.tarine. 9. Tomar veterum Neo* bantia ,in ea Lufltanise parte ,quas Cifbgana nuncupatur ,inter Santarenum &Coimbram vallem longam quidem occupant ,fedanguflam ,in flniftra colles vitibus ,&oleis confitos habentem. In fummomm uno fupra urbem templum per* Nova Descr iptio hi petvetuftum cernitur ,ut &aedes amplae, &pulchrae olim tempiariorum propriae » nunc vero ad Fratres exercituum Chrifti pertinentes, ut didus Vtperanud &C. Ens proculdubio ex ipfo (nam raro authorem aliquem citat) indicat, io. Be» gia; Beia» vel Bexaquam Veterum Pacem Juliam efle ferunt, u. SetubaL it. Almada. 13. Vifco ,&aliae plures. Quae porro de hujus Regni proventibus &quo pado ad Caftellae Reges pervenerit, dicenda hic eflent, ea in fine procedentis capitis legi pcfmnt ,obi etiam de reditibus ,nobilitate ,Ordinibus Equeftribus ,ac fimihbus nonnulla reperientur. Ut autem ad noftrorum iter redeamus, iv. Id. Maji urbe Eftremcsegreflis via fe offerebat incultos campos ,&fo* lum habitatoribus nudam permeant, &poft fex milliarium iter eos promo-* vens. Royellos ,quae civitas quatuor magnis milliaribus afe remotis viatoribus in confpedum venit: In valle fubjeda pulchrum coenobium de S. Lcyo aipedu dignum eft. AMeridie fequebantur nonnulli colles &montes per tria milliana magna,ufque ad urbem , Monteamor ,aedificiis, &coenobiis fpedabilem ,monti partiminftratam » par» Regni Hispaniae partim cum ejus devexitate defcenden» ’ tem. in. Id. Maji trium milliarium fpatio confedo in Venta magnifica in Regis Philippi //. honorem extruda prande» bant,& aprandio milliarium odo magnorum via per arenofum diftri&um ,ii. Ii ,qui in Gallia inter urbes Burdigalam, 62 Bayonnam extentus &Landes nuncu* patus jacet ,fimilem Serenata cosnam fumpferunt ,&quieti fe dederunt in pago* | slldea (Pa/JegalPixter unicam ventam feu diverforium omni vicinia deftiturum nec domus nec vilia ,nec pagus occurm. Proxime autem didum pagum in amaeniffimo loco fe oculis fubj icit ,haud ma- i gni momenti monafterium NueJlraSennora de Tahaja,miraculis plurimis famcfum. Pagus in Tagi ripa locatus navigia fubmimflrat ,quae fecundo flumine defcendentia viatores bisbonam deducunt. Pulchro ,&intus plane deaurato templo infigms ut &mola pulchra ,quaeaqaam defcendendo dilabentem obicibus aquariis remoratur. Sal hic ,ut Rupeiiis, paratur. Prid, id. ipfo PemecoBes die navem confcertdemes per tria milliaria flumen fecundum &ventus dimidius detulerunt. Ii/ i r— — — — — - '» L»«*a IMS [«3t,C ,* tV.UII, Jl V ku«-^rw^i m7, y*fcaiLuanli3t Wft' Io uSHk£»mb. jvt* IX Clito, tfiWW' U,t k-TXjj, j>m| af*MU MM*»" IflUBtttW mmm KPT1%PIR’=P S? mt,0;-® i#jsf. RLiUJm f,. ^ 4. * m- S^Pf55*^ TF r1"- "»J. t"f"l""T BSS&- CJ3 C£p Iff* Errrnr»* x*7r1ll b K pr SiiKj ^f.wi't\II e'AI MjB;yi j Nova Descriptio. ij Vi(bonam ,ubi hofpitio excepti ab Ia* lrj cibis fle fatis lautis *fed haud magni momenti vino tranabantur ,& apuacibusadeo vexabantur, ut molefha? tantas *mieranda via pares eflenr. xi. Lis bona ,Lisboa>OhJipo ,Olifippo tjnter Europae civitates potentiflimas di- ;tiflima numerata ,inter Hifpanias urbes Ipraecipua habita ,&Lufitamae metropo- {j| St &e<yjL3.Nico!aua de Ohveira mdido \fuo libro anno r619. hic imprejjo ,ut dicimus ,fequentia tradit :Civitas Olifipo aBelem ad S. Bento patet duas leucas 1 iquod intervallum continuis aedificiis ocjcupatus in medio autem ipfa civitas jacet ,leptetn fatis altis montibus fuperftrudfca ,quorum non modo convalles fed Ihclivos occupat. Ex his montibus tertius altiflimus &undique praeceps ,&rotundus, muoitiflimum habet caft ellum, altis muribus &turribus cinerum. Montium horum quinque validiflimis muris circundati 77. turres altas, &zz. portas Tagum flumen ,ac 17. ipfam terram fpeftantes numerant, In civitate funt quadraginta parochice ,in quibus ,ratione faperioribus annis accurati fubdu&a , fterunt (upra 19000. familiarum, &centum ,&decem mille ,&odmgentse anif11 ®>praeter trecentos clericos in eifdem ec- 2i4 Regni Hispaniae ecclefiis miniftrames, Sunt in didem ^ ginti monafteria religioforum ,in quibe variorum Ordinum Monachi mille tr» centi fexaginta quinque &ododecim r» ligiofarum foemioarum, in quibus itidem variorum ordinum monachas mille c* dingentse ,&triginta. In macello Olifi. ponenfi quotannis madantur 11ooo. boum, 100000. ovium i5000. caprarum, ita ut vedigal carnium in macello veneuntium in annos Angulos locetur quin quaginta millibus Ducatorum. Tantus quotidie in circumjacente diftridu habitantium incolarum ad hanc urbem eft ab’ fluxus, uca curiofis obfervatum fit, pet, portam S. dntonii indies 1500, jumenta ingredi ,per S. Vincenti1fupra mille; per S. Crucis fupta 800. &per Spei fupri 1200, farina &frudibus omnis generis; onufla. Nam terra circumpofita fertilis eft ,&in ambitu urbis ad quinque leucas, veluti circino circumaudo ,parochis cum fuis templis funt 59. aci 340 3. foci, &46400. animae ac pari ratione trans Tagum ,in eodem fpacio, 29. municipia & pagi cum templis fuis, 7177. foci & 26386. animas. In hac urbe quaque grandes illae naves ,quas Caraquas vocant, # dificantur, &in unam navem cum fuis armamentis &nautarum ftipendio (&et' Nova Discriptio, 221 in monafterium Belem nos conferebamus. In via cernebamus locum aedificii nudatum ,in quo ante decennium terrae motus omnes «des in terrae linum recondidit* Gradus item muro obftrudtos, per quos ultima vice Rex Sebaftianus defcenait ,cum Africam petiturus in navem fe reciperet. In vicinia Regius eft hortus, &tria trium comitum habitacula. Didium Coenobium Belem, vel Bethlehem ad Tajum vel Tagum flumen ,ubi naves Rationem capere folent ,magnifici ftrcr diura fe effert ,&monachis Hieronymfams odio mille Ducatorum reditus annuos tantum habentibus habitationem praebet, &Regum exuvias mortales fepulchris fuis recondit. Alios enim praeter Reges , &Regia ftirpe prognacas perfbnas ,hie fepelire non licet. In templo fepulruseft Lufitaniae Rex ultimus Henr. cum nonnullis Principibus. Adeft &Regis Sebaftiani imago, quia corpus ejus non adeft* In Choro apud altare primarium ex marmore folido fa&um funt ,nonnullorum Regum Epitaphia, &inter ea fequens Regis Emanuel/j : Littore ah occiduo qui adprimi lumina folts. Extendit cultum notitiamque Dei , Tot Reges domiti cuifubmisere tiara s , K3Cori 12.2. Regni Hispani as Conditus hoc tumulo maximus Em* manuel. Et alterum Regis Johannzs III, Pace domi beUoqueforis ,moderamine miro Auxit Johannes Tertius imperium : JDivina excoluit ,Regno importavit A* thenas , Hic tandemfitus efl Rexpatriaque Parens. Appenfie funt duse lampades argentes* miro artificio in globum formatae Peri- Hyllum feu ambitus monafterii duplex eft. Superius deambulationi deftinata porticus ex lapidibus lapicidarum artificio pulcbrd aceifis conflans ,&marmoreis columnis incumberis. Dormitorium, feu locus, ubi monachi quietem capiunt trecentorum pafiuum longitudine extenditur. In hortum pulcher ipfis proj fpeclus patet cedros, malos aureas &ci- ! treos ,ac arbufculatr 'llam ,quae Vitex, j feu Agnus caftus nuncupatur ,&libidini refiftere fertur ,oculis eorum objicient. Sunt ibi quoque pulchri fontes. &odo cellulae* Aportu autem, ubi hoc coenobium fitum efl ,139. tormenta bellica tam grandia quam parva ordine difpofita funt. Difiantiae autem inter urbem & coenobium duo &dimidium milliaria Nova Descriptio.' 2z3 attribuuntur ,ac totidem ilii fpatio, quod inter hoc& Cafcaim vel Cafclem intereft ubi onerarias naves ad urbem propius accedere nimia magnitudine prohibitas (lationem fuam habent. Hactenus Au* thor nojler ,qui etiam Urbis Gubernationem &Magiftratus defcribit ,cujus cum Johatmes de Laet in Hifpantdefcri • ptione cap. 5. circa finem pag s37. fiqq. prolixam mentionem facit ,ejus narratione hic fupetfedemus. Via qua noftri Mantua Carpetanorum Lisbona iter fecerunt ,108. miliiarium longitudinem habere fertur. Gallica potius quam Hifpanica milliaria efle autumo. Cum Duce fuo in hac Urbe iterum padi 8ut Hifpalim ab ipfo deducerentur. xvii. Kal. Maji hora 3. pomeridiana naviculae aquatuor remigibus protra- Stse fe credentes Olifipona difceflerunt , fedaqua naviculam nimis parvam infeflantein littus f@ recipere &pedibus trium miliiarium itet conficere coa&i vene» tunt in pagum. AIdeam Gallegam nuncupatum, xv 1.‘Kal. Junii ipfum relinquentes via incedebant peffima maxime arenosa ,& multis qui nimia flti in ea perierunt infami ,hac quinque miliiarium pera£ta,ipfo meridie ,quo calor erat intenfhlimus K4*diver- z14 Regni Hispaniae divertebant in vile municipium, Las ventas de Agun de Morra, Ad dextram in oculis erat ipfis Setubal Lufita» niae civitas fatis nota, &portu ac mati pifcofo celebris, ut Nonius 34. cap. tradit. £x falis fodinis hic maxima falis albiilimi copia eruitur. Campeftre folam frumenti &vini feraciflimum efh Pomeridianum iter dabat duo milliaria ,viamque fimilem, ac Ventam (eu diverforium* &poft duorum miliarium viam mei10« rem iterum aliam Ventam ,in quapavf mento incumbentibus quies capiendi rat, xr. Kal Jun. fterili folo ,&molefti£ ac rediosa via peragrata ,cum quinque milliaria abfolvitient ,in Venta quadam manferunt ,&ameridie per trium milliarium campum nonnihil cultum profefti pernoctarunt in Municipio, Cuba s ,in quo nihilominus ipfis in terra cubendum erat. xiv. Kal. Jun. folum fuccedebat tolerabile :In dextro latera fe oftendebat Beia ,olim Pax Julia ,cum thermis (alubtibus ad Lufitaniam pertinens civitas, quas exceliiori loco impolita eft. Quatuor milliarium itinere ducfli ad Guadianam fluvium, eo trajedto ,milliare unum lapidofis collibus repletum pergebant ,& Nova Descriptio; zz$ Jta quinque magna miJliaria emenA adventabant* Serpam ,quae civitas adhuc in Lufltania editiorem locum occupans litu fatis amoeno ,ab olivarum &ficuum multitudine decoratur. Noftri peregrinatores , ut in urbe.Badajoz ,ita &hic iterum o* mnes fuasreculasperveftigationi fubmittere eoadi funt ,odo reales inquirentibus ,&duos cuftodiae donantes. Jam e* nim Andalufiam ex JLufirania ingredi debebant. Ameridie montibus Sierra Morer.a,&viis anguftis ac malis per fex milliaria magna Asperandis tempus uf« que ad mediam nodem ,& horam duo - decimam terentes tandem moleftiarum Anem invenerunt in pago. Balmego, Author nofter refert, quod de montanis illis locis fcribatur ,quodam tempore, cum quatuordecim anno» rum fpacio nuila ex coelo pluvia decidiffet ,fylvam tandem accenfam ccnAagraA fe ,ac aurum &argentum ex terra effluxille. Homines vero nullam ex fontibus aquam nancifci poiuifTe ,quia terra calore nimio dehifcebat, &hiatibus repleta erar. Qidn ncAros peregrinatores etiam ex arboribus combuftos &terr* hiatibus, ut incola referebant, eorum quasdida funt, quod aliquid ejufmodi ibi acciderit» K5veri- ai6Regni Hispaniae veritatem coliegifle. L. Marineus Siculus hb. i.fol G.edtt. Complutenfis anno i53j. Serra Mcrena ,&Marianos montes ex Plinio nominat: Apud didam pagum Montes illi fenfim delapfi Noftros demiferunt in Andalufiam ,nova inquifitione reculas perveftigantes cuftodes 6, realibus donantes. 2i. Andaluzia nonnullis Vandalia ,a* lijs Vandalicia aVandalis, qui aGothis exadi hxc in loca, &poftmodum plaae in Africam fe receperunt. Roder.Sanfitius pari. 1.Htfpan. cap. 7. Ant. Nebrijl.in Decad\proleysmenzs j]oh. Pa/aus Hifp% Chronic.cap.S.tnprinap. Orientalem Gra- Tiada, Septentrionalem Caflilia Nova , Occiduam Beiae &Selves urbium diftri* £tus ,atque ita Luficania cum Guadiana fluvio ,ac tandem Meridionalem Oceanus Atlanticus terminat* Haec Regio gradarium ,cella promptuaria ,&flabulum Hifpaniae vulgo audit. Omnis enim generis frudibus jucundifiimis ,oleo copiofiflimo ,omnigenis avibus ,&optimis equis admodum dives elt :adeo ut Rex equile fiium ftabulum primarium Cordubae habent. Metaili fodinis etiam opulenta auro& argento incolas ditat, argenti vivi cumprimis fpecie quadam aurum purgante, &ab aliis metalli» feparante. Multum Nova Descriptio, 117 tam veneni tamen illud admixtum habet ,adeo ut qui auro illius ope purgando operam dant ,mortuis quam vivis hmilioresfint. Plerumque auri fabri feparatione illa occupati fruftum auri ore tenent, quod exemptum argento vivo penitus obdu&um eft. Scopuli, ex quibus eruitur ,minii copiose excrefcentis causa ut plurimum rubent. Merulapart. 1Mbi i.cap. Z4. in extollenda hac regione laudum Aiarum nimis prodigus eft. Maris Mediterranei quafi portae feu oftio ,quod fretum eft Gaditanum ,adjacens luis fini* bus includit, ad urbem Gibraltar ,infk» Jam Gades, item PuertoReal& S, Mariam ;ut &urbes Sevillam, Cordubam ,S., Lucar de Barramecia ,Baetam, Jaen, Ah cala real ,Palatios ,five Palatiam ,Car* monam, Narchenam,Eceiam, Mendam, Lebrixam ,vel Lebrizam ,Oflunam 9 Xerez 5&plures alias, de quibus Geogra* phi ,&praeter Hifpanicos Scriptores ,ac Ambrofium de Salazarpag. fxJibriftzpi* us citati. Merula cumprimus, legendi laen opulentae &lae civitati templa ac monafteria infigne ornamentum con» ciliant. Vino, oleo, frumento ,ferina , meile ,omnis generis fru&ibus ,feneo » fontibus amoenis ,ac nobilitate celebri affluit, &fatis etiam munita eft. In Anda- K6'lunse 22,8 Regni Hispaniae Jufise Epifcopatu eft Bae£a, vel Baeta, quam veterum Vanen efle exiftimant. Collegium ijoanne «i-vilnin eadem infti. tutum Academia Baefana poftmodum nuncupatum eft. Non defiderat fingu« larem amoenitatem Lebrixa civitas ,pervetufta arce infjgms ,&fertili folo felix, quas Nebriilam nomen olim habuit. Offana. aquis caret ,&praster olivas ,arbo* res cseteras nefcit. Rei pecorarise ,&frumenti tamen penuria nulla laborans quatuor aut quinque focorum millia moenibus ambit, ac in juventutis commodum Academiam aComite de Urena funda* tam ,de qua Matamorus de literatte Htfpan.virte inpr&fat. habet, temploque eleganti &iniigni eminet. Vide C. Ens in dehc. slpod. per Hifpaniam. &: de hujus loci Ducibus Hieronymum' Gudielum. Sed ad Noftrotum iter revertamur, illud ex Balmego pago Xi 1i< Kal.Jun. per tria milliaria promovebatur in municipium. Alqueriam nova vifitatione ,&fex re< alium folutione novis hofpitibus negotium faceflens, AMeridie poft duo miliaria pagus exilis fequebatur ,in quo No* flri peregrinatores de novo cum Duce fuo padi avia Sevillam feu Hifpalim tenden- No nDescriptio. 219 dente declinabant, &eam ingrediebantur, quae ad urbem S. Lucar de Barrameda ducebat.No&em igitur ferd totam itineri montes Sierra morena tranfeunti impendentes ,quatuor milliaribus a tergo telinis quieti fe dabant in oppidulo. Gibraleon in loco eminentiore fitum &fub fe alveum aquam ingredientem ex mari recipientem habente ubi cuftodibus iterum 4, rea' es fol vendi erant. xi i.Kal. Junii tria fequentiamilliaria erant arenae &fruticum plena. Triguexas ufque municipium pulchrum ,&grande oppidum a?mulans,ac coenobio elegante, quod lapideo tedo tegitur ,fuperbum. Tradum circumjacentem frumenti copia ,&vinearum multitudo amoenum reddunt. Hinc milliareunum pergit foli fruticofi fteriluas, ubi multi ferpentes& aliaejufmodi infeda fe confpicienda exhibebanr. Huic alterum milliare fuccedens *&cum prioribus quatuor ,quinque confdens ipfps reddidit. Niebiae Urbi pervetudae in Andaluda moenibus fept^e, &ad Ducem de Medina Sidonia pertinenti ,extra quam arcis cujufdam collapfae rudera. Hinc prandio fumpto per folum nonnihil cultum ufque Regni Hispaniae ad pagum quendam tac inde per erycetum ,ac fruticetum. Almontem oppidulum ufque excurrens, quod fylvam olivis confitam ante Te habebat ,iter ipfis fuit. Arborem videbant olivas &ficus fe» rentem. xi. Kal. Junii fummo mane itercapellentes tonitrua ,fulgura ,&tempeftatem vehementem habuerunt ;via erat arenofa. Occurrebat Ducis de Medina Sideniaaliquot milliaribus feras includens vivarium ,EI Bofco deiDuque appellatum ,ac poftea circa meridiem diverforium folitarium ,ex ftramine confirudum ,&fex milliaribus aprgecedente op* pidulo remotum ,Vicina eft arx Ducis pulchra. Pomeridiano itinere hinc per colles arenofos, &fluminis Quadalquivir littora dudi poft 4, milliaria pervenerunt ad fluminis didi trajedum ,ducis nominati proprium ,cui portitores pontonibus homines ac beftias trajicientes quotannis trecentos Ducatos pendunt. Noftri pro quavis perlona &quovis afino quinque realibus folutis ,porro proficifcebantur ad urbem. 25. S. Lucar de Barrameda, ,quam Mariana hb. ztdereb.Hrfp. cap, 1. Luciferi templum ,&Merula Luciferi fanum i$6 Regni Hispani ai fclopetotum i£us audiverunt. Tem. pefhvd ad mare venientes ,&in ejus littore pergentes pernodaverunt in Ur. be. 25. Gibraltar.Fretam inter Hifpaniam ,&Mauritaniam Africa; regionem intercedens adi&a infula Gadibus Gaditanum Fretam ,ab Hercule Herculeum, ab hac urbe vero Efhecho (vel Eftretfcho )de Gibraltar cognominatur. Mauri St Arabes adjacentem montem Gxbi TarefF, ideft ,montem Tariff denominarunt ,ab uno praefe&orum ,qui Mauros ex Africa in Hifpaniam traducens primus apud Montem Calpen in terram defcendit ,aquo Tariff appellato huic loco nomen Gebel Tariff, poftea in Gi. braltar mutatum ,natum eft. Joh. Mariana de reb. Hifpdib.6. cap, zz.N'onm eap. 1o.£5 P%Bertiua d. hb.pag. 91.Paul Merula hb. z. cap. 4pag, 216. hunclo* cum Gebal Tarick nominat. Vetus nomen efl Heraclea. Montes Calpe hic a* pud urbem Gibraltar ,&Abyia in A* frica ,ad quem Centa urbs hodie eregio* ne prioris urbis fita ,pro columnis Her* culta olim habiti funt ,licet alii putent, asreas ejufmodi columnas in ejus templo in urbe Gadibus fuifle ,hcut &adhuc ea* fam vefHgia reperiri in eadem infuia per* Nova Descriptio. 237 hibentur. Veteres ,ut Siliuo Italicuo , Sohnuo ,& alii hunc locum Mundi extra* mum &ultimum finem efle exi(limarunt: Belgarum vero nautae adhuc hodierno die promontorium verfus occa* fum ,Hifpanis Puntade San Sebaftiano didum ,%Ct CgJI&e iDCfClt^appeilarefolenr. Olim certe naves ulterius non progrefiiS ipfos qu» nautas naves in infulam GadesappeJlentes Herculi facri* ficafle confiat. Nomuo de Hifp.cap. 9. £5 10. Magimta inGeogr. pag, 52. Bertim% tS Johanties de Laet mdejcriptiont \Hi/p.pag. 23. D.T.U.Y* mcommentario des EJlats clu mondepag. 137.^ Plu~ ra Aii. Freti latitudinem Maginuo 7* milliaribus definit, quod di&us GaUuo affirmat. Alii latitudinem duodecim mil* liaribus Italicis» ac 1-ongitudinem viginti quinque metiuntur. Sebajl. Murjleri Cojmogr. hb. x.cap. 39.fol. 113. edit4ultt de anno 162 8. latitudini miiliare Germanicum unum &dimidium attribuit. No fter Author autem latitudine huic tria milliaria Germanica adfcribit. Gibrahar Europae ultima &extrema civitas ,&Hi» fpamae quafi ciavis in mari ,fere infiar in» fui» ,fcopulo accumbit ,&aCaftelio fupetiori loco infidenti, ac praefidio 150. mutum tuto defenditur. Inferius in mati u. 23 BRegni Hispaniae ri utrumque urbis finem tam fuperio. rem ,quam inferiorem' poflident duo propugnacula aut potitis turres ,novem tormentis bellicis munitse ,adeo ut mirum fit ,quo paCo ]acg‘hm Hermkerkius anno 1607. Hi fpanicamclaflem fub arce in his angufliis aggredi aufus fuerit. Pons hic trecentorum pedum Longitudine mari fe infinuans ab Italo quodam extrusus eft. Portum nonnihil periculofum reddunt fcopuli aqua maris occulti. In littore pafiim frequentes fpeculae felope* torum fono &ignibus figna dante fi quos Mauros ,aut Tureas in mari animadvertunt. Ex una illarum viginti milliarium profpeftus in mare patet. Liber quidam Baro magni nominis,qui magni momenti muneribus praeeft ,mihi fignificavit , cum “iter ipfum cum comitibus praeipuse dignitatis, (oCo autem numero e-, rant )hunc in locum deduxifiet, Praefeci urbis uxorem ad eos mififie ,&petiif* fe ,quoniam Nobile' aliquod fodalitium Germanicum adventafie intellexifiet ,ut eos fibi videre liceret ,quando memae ai* fiderent. Quo impetrato adverti fle feminam magno comitatu ,&contemph* tioni indulgentem fatis diu ad januam» flantem commoratam efie. Poifqnam autem inde difcefliflet ,mox per famu- Z40 Regni Hispania* mlmlTe volui ,quia in hac urbe Gibraltar . accidit. vii. Kal. Junii nave fclopetis armatd Germani noftri fretum tranfeuntes, &feptem milliaria navigando conficientes pervenerunt Centam ,vel Septam ,ut alii nominant. Urbs munitiilima Africas littori extremo infidens ,quam Rax Lufitaniae J'ohannes /. anno 14M. Mauris eripuit ,ha£fcenus HtfpaniasRegi ,Lufitanise regnum tenenti paret. Apraefidio Lufitano ,Gubernatori ,quem Equites auratos creandi facultatem habere ajutit , obediente detenditur. Ad Abylum mon* tem feder. Poffidet hic etiam Rex urbem Mazagaon ,vel Mazaganum ad mare Atlanticum ,in qua Lufitani habi* tant. Tanger item ;Tingis oiim appella» tam utbem ,Luiitanis quoque incolis re*| pletam. De caeteris Locis legatur /<k hannes de Laet cap.7* Lufitanoruts quoque juris efle portum Marzalcabirin Meditetranei maris littore, ut &d' Orati, Melillam ,&dei Pegnon ,fctiblt Boterui part. z, delle relat. univerfaL lib. 4. p%- 2. 77«I vi. Kal. Jun. maturd navi eadem i® urbem Gibraltar revertebantur ,inde priftinam viam &tria milliaria redeunti ad Ventam mal Pico. Cum afinis fuis ij Nova Descriptio. 141 via pontonem ingrefli flumen tfanfmittebant,& 4* reales folvebant. Ameridie poft duo &dimidium milliare ad dextram fe fledentes ,ac montes &valles peragrantes nonnifi domum folirariam in via cernebant ,&fex milliarium itins' re confe&o veniebant in urbem Ahala. Vetufta eft ,&monti frumentum ferente tratftu cin&o infidet. 27. v. Kal. Junii o<fto milliarium via pererrata ipfos excepit oppidum Areos, Ad finiftram reliquerant urbem Xeres vel Xerez de !a Frontera, olim Aflam Regiam appellaram. Nonius cap. 13. A- pud hanc Rodericus Gothorum Rex ultimus ab Arabibus vel Mauris ca:fus Hifpaniam amiffam Saracenorum poteflati reliquit. Muris probe circumdata folo impolita eft vino &frumento luxurianti, adeo ut omnia hic culta fint. C. Ens in deliciis apodemicispag. 73.Nomus 13 de Laet tradunt, apud hujus urbis incolas in more politum efle, ut divires in puteis admodum profundisfru&us lapidibus te- <ftos, qui fine Senatus urbani perrmftione removeri non poflunr ,per multos annos confervent. Ab urbibus Puerto S. Maria ,&Lebrixa vel Lebrilla 5. fere miliiaribusdiflar. Prope hanc urbem via eft periculola ,&mala, apud quam pul- -Lcher- z42, Regni Hispaniae ™ cherrimum oliverum, &hortus plurimis 1 arboribus mala aurea ferentibus confitus incipit. Ipfam urbem Areos editior collis fuftinet ,ideo invidam habitam ,quia ad eam unicus tantum aditus Hifpalim verfus pater. Ducem fuum habet ,hic Corregidorem ,ut vocant ,alentem ,qui in arce habitans urbi prseefi Omnes fere circumjacentes urbes huic in confpedu funt. In ejus templo fic fatis eleganter ftrudo haeretici igne exufti depidi cernuntur. Hinc per folum frumenti ferax z. milliaria profedi funt. Speram Antiquam urbem coilapfa arce efle Author Nofler tradit. Hunc tamen locum apud ahos non invenio ,nec ejufdem Sa/azarius in indice locorum Andaluzia pag. $z. meminit. Erratum describendo forte commiflum ,&pro Spara Cabera ponenda ,quas in hoc tradu fka eft. 1v. Kal. Junii fex milliarium via optima ipfos tulit per optime cultum diftridumufqueadhofpitium folitarium. Videbant fepem totam ex ficus Indicas feremibuSjgrfaoribus connexam ,&pagum Alcantanllam.ubi pons antiquus Romanus plane claufus cernitur, tranfilant. Videatur P. Merula cap. *4*pag. %!%• qui % in laudando hoc ponte ,ut Author Nc~ rfler 7 * 1» &ia§g! 'V^V' ^>V’ rmu'# »f«‘ • ! 9M& 'tua i„ iW/*^. lcV*<LfMi«tfll >5,V »« ’/// M^ *>-$ w* 1 O^^rrr tw.A.i^OuM^. v.V raV litk&£nuASB£ p?jte 'ii' &£« |4'VF fiS.»»"®? Oii>j ftfiiii-a e- '»><»/' *wffJg&dEPS J» Afeasgatoi»] Ii 7V///' / ? iS J^i'O/7 Ffc®**3'^ia fjj itmm, '//f/f/J .wm" %v»«-^ Nova Descriptio. 243 fler cenfet tnimius eft. Templo Ethnico pervetufto hic jam Chriftiani utuntur. Ad flniflram relinquebant pagufn aut municipium Jos Palacios ,vel Patium,, aut Palanriam; Viam hic admodum pe* riculofam hyberno tempore aqua ,acftivo pulvis reddit; de cujus periculo, & quod viatores plures hic pulvere &liti pereant, Merula ibidem mentionem facit. Adisfto Hofpitio arenis plena via eos deferebat quatuor inde milliaribus diiflantem. |28. SeviUam.Poflquam in itinere tria inilliaria confecifTent ,ad initium perve# |nerunt Oliveti multa pafliium millia 7complectentis. Diftridus porro huic inicredibilis fru&uum abundantia ineflabi* ’lem pulchritudinem &amoenitatem conciliat. Sevilla Hifpanis ,&Latinis Hifpa* lis difla Urbs, Andalu2iae caput ,amoeno ad Quadalquivir flumen fltu poflra ,amoenum ,amplum ,pulchre extru&um, &totius Hifpanias praecipuum eft emporium ,quo omnes ex India Occidentali naves Augufto &Septembri menflhus appelluntur ,&unde omnes inflrurflge Aprili menfein Indiam eandem remittuntur. Celebritatem hujus Urbis reflatur proverbium Hifpanicum ;Qui no ha L2viflo i44 Regni Hispaniae rvijio SevtUa,no ha vijlo maravilla :id eft, Qui non vidit urbem Sevillam ,non vidit mirabilia. Perantiqua eft civitas ,cujus portsede !a Carne appellare infcripti funt hi verfus. Condidit Alcides, renovavit Julius Urbem. Refiituit Chrjjlo Fernandus Tertius, hares. Francifc.Sweertius in fel. Chrijl. orbis dehc.R.ijXy.ln planitie fita duodecim por- 4 tas ,ac fuburbium habet amplum &af| moenum ,quod Triana nominatum per Jr f pontem euntes in urbem dimittit. lum urbem circumiens fertihffimum ,mjfli diximus ,frumenti ,vini ,&olivarurSjj magnarum aeque ac fuavium incredibili lem copiam fuppeditat. Commercia fre- H quentiflima incolas maximis divitiis cu- * mulant ,ideo Regi quotannis unum auri millionem &dimidium ,feu quindecim auri tonnas pendentes ,ut Merula &Nomus tradunt ,ac in praecedenti capite diftumeft. Accipenferes ,&alii pifces ex mari adverfam flumen, cui ab urbe ufque in mare fexaginta mille pafluum curfus conficiendus ,tranantes plurimi apud urbem capiuntur ,ut Bertiuspag. 8G.feq. icribit ,ibidem dicens ,fuperioribus artnis viginti quatuor civium familias fuas alen* Sf •No#va Descriptio, z%\ Itineri ,p^r ambagesl-isbona in hanc urbem promoto Auihor iio, milliaria attribuit. Omnes autem viatores noftri quifque pro hoc itinere Dudtori fuo duo. ,decim &dimidio ducatis operam fuam ypenfabant. Poftquam omnia Hifpali memorabilia contemplati eflent ,de novo iterum 1cum ipfo duodecim ducatis quifque pa» ut Valenciam deducerentur ,iv. Non* IJunii ameridie Hifpali difeefferunt ,& |olivetum illud magnum,ac viam fex mi!- !{liarium ob frequentia latrocinia pericu- i\lofiflimam permeantes no&u delati funt, ;Carmonam„Nobiliffimarum Hifpa- |nise urbium una in monte excelfo altera IRoma appellatur ,ex qua ,ut ante dixi* Imus, aqua Hifpalim deducitur; Ager ’circumjacens fertilitate mira fe effert. Vi- *de Marianam lib. iy.cap. i3paga 18tb.& Merulam cap. z^.fol. z79 . in. Non. Junii quarta milliaris pars campis amoenis &pulchris dilcedentium oculos pafcebat. Mox via fequebatur lapidofa ,olim ,ut ferebant ,aRomanis lapidibus conflrata. Quinque milliarium via abfoluta Ventam offenderunt circa vefperam in qua nec panis nec vinum fuppetebat* Hinc per olivetum pergen* tes appulerunt. L6Eceb 2. 5zRegni Hi sp Aniae Eceiam,vel Eciz.am>o\im hlonio c. 18. referente ,Augi vei Auguflam Firmam nomine, quse fcivitas folo fertili &pafeuis circumfufa incolas habet lanificio , &pannorum negotiationi deditos* Cannabis etiam proventa largo gaudens in valli appofita eft fluvio Xenii ,vel Chenil, qui aquis fuis varios morbos curare fertur. Vid. delic. apod.Cqfp.Em pag.6 5. feqq. Noftri Prid. Non. Junii pontem ipiunftratum tranieuntes poftea. habuerunt quatuor milliarium viam per campos fertiles ,&circa meridiem vilem pagum <4\ (ruadalcazar ,quem C*Ens Guadelca-f cer appellat. Succedebat ameridie colli-H bus quidem refertam fed tamen optime cultum folum ,&ad fitjiftram ante ipfos arx in fcopulo ,ut &in montibus inflgne monaflerium Ordinis S. Hieronymi.Vespertinum tempus ipfos advehebat Z9. Cordubam ,vel Cordouam apago dido quatuor militaribus fegregatam* Proxima poft Hifpalim in Andaluliae regno civitas ad Gadalquivir fluvium, lapideo ponte eleganti tedum ,qui navium parvarum ufum permittite Magna &fpatiofo ambitu claufa civitas, fed ob nimiam hortorum frequentiam paucioribus aedibus referta. Situm quadratum longi^ f!'•r '- •. rik^t'-'- 't “W*-S5$ »^_*_,»»'(u«KIf' rfjfijy Nqj7aDescriptio. 253 giorem Sfeen quam latiorem extendit. Suburbia quoque ampla ,praecipuae vero ,quae orientem fpecbant ,urbis fpeciem prae fe ferunr. Palatium regis occitduum muri fui ambiunt. Ad hanc urbem quoque pertinet Locena cura aliis Sjo. focis ut Boterus fcribir. Magnum ipfi damnum anno 1589, intulit terraemotus» qui multa &fumptuofa aedificia proftravit, ut Johanr.es de Laetpag. 15. narrat. Territorium ejus fertile ,&hortis multis abundans, aliaque commoda prcihxd defcribir. Cafp. Ens pag. Ci.feqq* ^Patria eft magni nominis virorum. Ex Jhac enim urbe oriundi ,urerque Seneca, fLucanus ,slvicenna ,Averroes ,Johan- 1nes Iviena ,Ambrojtua Morales ,Gonzahua Ferdinandws d'Agu,ilar ,qui magnus Capitaneus nominatus, &aliiplures. E- J'pifcopatus Cordubenfis 60. mille ducatorum annuos proventus habere dicitur.' Cathedrale templum ,la Mefquira etiam appellatum ,Maurorum opus ,inter Europae ftru&uras eminet :ac 24, portas ,& 361, columnas ex nigro marmore fa&as habet ,in quarum una Chrifti crucifixi imago cancellis munita aChrifiiano quodam dMauris capto unguibus fculpta efle perhibitur ,quem deprehenfum Mauri laqueo fuffgcatunt ;laqueus autem Regni Hispan&^ tem ille adhuc hodie monftrafe. Alia quoque columna ,cui fimilis imago infculpta eft, oftenditur. Sacellum novum totum marmoreum ,&deauratum magnitudine templum aliquod aequat. In | alio item deaurato S. Ludovicm Galliae Rex equo infidens cernitur ,cum epitaphiis ®ione pofitis. Praecipua totius Andaluziae nobilitas in hac urbe commoratur ,ut 5c Regis Hifpaniae ftabulum ,in quo tunc temporis ioo, nobiliffimi equi j i alebantur. In circumjacente enim Urbis | diftri&u equi nati caeteris omnibus in Hi- , ) 1 /pania praeftant. /I? Nonis Junii per colles ,ac parrim incultam terram ,partim pafcua fex millia- |j| rium itervefpertino tempore eos deduce- !f bar in urbem. $ ! Cajiro Rio ,non magni momenti in i colle litam, fed diftri&u malorum aureo- “ rum ,citriorum ,ficuum &aliorum fructuum feraci circumfeflam. viii* Id. Junii duo magna milliaria conficienda erant petentibus. laenam urbem monti excelfo impolitam ,&ad Ducem de Sepi pertinentem ampla ac fpatiofo circuitu difperfa ad |» quartam milliaris partem remota eft a pulcherrima fylva malis aureis ,citriis , da<%li$ ,&olivis abundans. Vulgus hic audi- Njggf aDescriptio. 2$f audiens .^Noftros Germanos efle ^vociferabantur dicentes ,fe vereri ,ne vini pretium carum reddituri eflent, Pomeridianum iter fex milliarium magnorum perfequentes multas in via fpeculas aMauris exftrudas, &homines cappares legendo occupatos cernebant. Sub ipfam noctem ingrediebantur urbem. Alcalareal in Andalufia excello loco impolitam f&nobilis ac frigidi vini proventu aliifque commoditatibus opulentam &nobilem. vii. id. Junii montana pervadentes wante fe in confpedu habebant monte ni- Jlve onuftos ,ac circa meridiem quinque milliarium via finita vili pago. Pina excipiebantur. Trium milliarium via ,in qua rufticum thorace ferico indutum arare videbant ,ameridie per tra&um fertilem’, &variis arboribus pulchris decoratum depofita mature fubfe* quebatur. Granada ,in qua urbe duo Sodomiae peccatum horrendum igne exufli luebant. Totum Granadae Regnum ab hac urbe denominatum ab Andalufias extremo termino ad Murcias Regni fines fe extendit ,ac longitudine fua 60. latitudine 2$. &circuitu zjo* milliaria complebitur. jL. Marinem Siculus lib. 20. ejus i 5 6Regni Hispa ah ejus longitudinem ducenties rf^nie &circuitum feptingenties mille paflibus circumfcribit, Adortum Murciam ,ad Septentrionem Novam Caftiliam ,ad Meridiem Ibericum ,Balearicum ,feu Her~ * culeum mare,& ad Occidentem Andaluiiam confinem habet. Praeter Granadam nietropolin etiam aliae funt urbes, de qui- , bus in iequennbus ,&munitiffima ali-* i quot loca ,ut Aihama, Zahara Antiquera ,&ad mare Almuguecar ,ac Salubre- , gna ,vel Salobregna ,in quorum uno j Maurorum Regum thefauri ,&altero fi- 1i lii &fratres cuflodiebantur, Mauris im- /fj perium obtinentibus hoc regnomerat populofiffimum, ac 14* florentiflimiscivitatibus &oppidis 94, eximium ,quod II Regibus quotannis feptingenties mille /| coronatos pendebat. Vide Johannem de Vi JLaet in hujus regni defcriptione*Hodie incolis exhaufta tam opulentum non eft. Solo tamen fertili luxuriatur ,&fontibus ac thermis admodum falubribus abundat ,fericique commercio opulento ditatur. Cubebarum ,&uvarum paflarum copiam abunde fufficit ,Montibus vero plurimis, &alcifPmis etiam refertum eft. Aer faluberrimus nec calore nimio excedit ,nec frigore nimio no* wmm HSh! Zv'SS>; .iflunvfliiCtW |p SPii vAV-VM/ ADESCRIPTIO. .257 GranadMz1Granata metropolis ,Z. Marineo Siculo hb.xo.fol, 113* b.BiZ, Nonio cap. 3z. referentibus ,caeteras Hi* fpaniae urbes magnitudine excedens in plures colles difperfa eft ,quorum duo caeteris excelfiores aDarro flumine, vulgo el Rio dei oro per vallem labente di- (lerminatur. In quatuor autem partes litus ratione di vifa ,quarum prima nomen Granada retinens templo maximo inflgnis eft :Altera Alhambra Regiam Maurorum completfhtur fumptuofif* fimam ,cui Reges Hifpaniae aliam adjunxerunt magnificenrilTimam ,ex quo profpe&us undequaque amcemffimus pa- . tet 5de his prolixe: Nonius. Tertia el Alvefim duobus collibus exornata ,cujus JMauri antehac incolae fuerunt. Quarta Antiquerula in planitie aedificiorum nec multitudine, nec pulchritudine prioribus tribus cedens. Totius autem urbis cir* cuitus duodecim circiter millia pa/Tuum aequans ubique moenibus clauditur ,& 3030. turres numerat. Aer eft/aluberrimus :Opifices in urbe varii ,&quidem ferici rexrores plurimi. Multis enim fe~ rici libris exceptis ,fola mororum folia, quibus bombyces aluntur ,trigefies mille coronatorum aureorum vedigal annuum Regibus largiri folent. Porro civitas haec jfede 264 Regni Hispa n^ae ^ Germani confuetum (comma Lutheranos ,Lutheranos audire caadi funt. De plurimis hadenus didis conful® etiam P.Merulampart. 2. Cofmographia hb. t. cap. 25. quem Author nofier diligenter legit. Si diutius quis hic morari defideraret , Malagam excurrere poflet. Emporium hoc ,ut Merula &Nonius cap. 24. feri bunt ,admodum populofum ,quo certis temporibus undique mercatores confluunt ,ut dulciffimos frudus aSole ma* turatos ,&coemptos fecum auferant ,in folo amoeniflimo &(eracifltmo fedem fuam nadum vino &oleo optimo &copiofifflmo abundat. Turribus ,moenibus &propugnaculis validiflimis circumvallatum ,&armamentario omnisgeneris armis &tormentis bellicis affluenterinfirudum duobus defenditur caflellis, quorum inferius Alcazzava fuperiori Giralfarro duobus murisjungitur ,ita ut t flne ullo periculo ex uno in alterum perj veniri poflin Deinde iter inftitui potfef. j Velez Malagam .feu Velufium Malace® S.milliaribus Malaga, &j-amari Mediterranei disjundum locum, in quo omnigeni irudus optimi ,cumprimis Cubeb3& ,&Uvae paffle ,non folum de Lexia fed etiam de Sol (duum enim funt generum; r«tr ADescriptio- ‘tnffl)!f^‘an,ur-Merulafol. ^-}n' deAlhamam Granada feptem milhar.bus diitantem fi peteret, locum videret grandtbus &praecipitibus quidem fcopu is undique cindum ,fed tamen mnm n tradu admodum fertili ,&thermis fa liberrimis praedita» quarum calor temperatus menfe Septembri &Martio nervorum affedibus praeter naturalibus mire mederi praedicaturi Magnis fumptsbus confervari (olent, ut homines iis com* mode uti queant. Merula 3Nonius cap, i7.Sunt porro plura loca vifu digna : Ronda vel Arunda in monte aquis undique circundatur. Ex urbe ad flumen per 400. gradus aMauris fcopulo incifos defcenditur. Zabara urbs &arx in excello (copulo unius &difficilis ,ac fcopulo incila aditus beneficio adventantes admittit. Almeria optimo fitu haud procul a Promontorio Charidamo ,vel Cabo de Gates ,in diffridu ob maris propinquitatem commodo ,&olivarum, ac fruduum plurium ferace. Olim Abderam nuncupatam anno 1147. Mauri amiferpnt, qua de re Kodericus Ximenius lib. 7. rer. Hifpan. cap. 1 1 .Joh.Mariana lib. to, capi 18. 3L. Nonius cap. 25. Genuenfes tunc temporis nadi funt vas illud Smaragdinum, quod hadenus in Gazophy- Mlacio 166 Regni Hi lacio fuo cuftodiunt ,quanqt*„ui annales 1 ipforum contradicunt ,ut in Itinerario Italia cap. 4'pag. ult, diximus. Maria* na tamen contrarium a(Ierit ,&Chriftum % ultimam coenam celebrantem eo ufum ede negat. Antiquera in medio hoc regno Granatenfi inter urbes Granadam &Rondam locum non planum occupat,vicina^ que eft arci munidffimae ,cui Alcafalia nomen. In hac Reges libenter commorantur, utpote quas profpe&u in pulchrum ,fertile ,&fontibus aquifque ab» undans* territorium jucundiflimo oculos dele&at. Arcis portae omnes ferre* funt, ac in ipsa arce multa Maurorum arma cu* ftodiuntur. Plinius Urbem di&am Singiliam appellat. Ortelius in Hifpania ve-* terte tabula Antonini Anticariam efle autumat.Vide Merulamfx74.^ Nonium c. z6.Multum falis hic conficitur. Duobus inde milliaribus fons eft admodum falubris ,Fuente de Antequera, cujus aquae calculum renum &veficas frangunt ,fi bibuntur, Munda quinque milliaribus Hifpanicis ab urbe Malaga recedens ,cujus Strabo, Pliniua ,&Dion meminerunt, urbs illa eft ,apud quam proelium inter Cafarem &Pompeii liberos fadium eft. Noniita cap, 28. Cariamaoppidulum & arx duobus ab utbe Malaga miliiaribus di=» teyfi 0.. ^&st 'J'- .‘ *r- W''c> •'?.-* i*=m *-{.*, 'Vj' •* felfA i§-v/ oinl is** ViSuT-*-fv-** ,** %Cir "'n' ^,/..-«>. §T'?. J W\ V*i- •«# V»W‘W**J (**&* V' tS* .£iKVT1^' v%*v? ' .40«^ DnSCRIPT*°' 167 aiflfntr In circumjacente dtftndhi nafcuntur* Gallae multa; ,&at ucu aive frutex fummagre Htfpams ,Sumach o Italis, &Somach, vel Smack Belgis, cujus folia conis &capillis canis denigrandis inferviunt. De Canama vc Cartima vide Nonium cap. 2. 5* mnhadenus nominat» civitates ,cum lequentibus ,&aliis ,inter quas &Loxa ,litum fuum habent in hoc Regno Grana* d» ,cujus recuperationi Rex Ferdman* dus Cafaris Caroli V.avus omnes nervos intendit ,non quievit ,donec aliis fuis Regnis Hifpanicis randem ad/ungefet-Qui plura fciendi defiderio tenetur» legat /\ Merulam ,&praecipuam LMarinaum Siculum tac Marianam. Item £«j ,in deliciis apodem*pag. $9. ubi docet quomodo duum generum uvas paflse conficiantur. Ad Noftrorum irer redimus, vm. Id. Junii Granada relida mature radices nivalium montium attingebant. Valles fatis cultas &vini ,ficuum, ac malorum aureorum feraces invenerunt.Duobus ab Urbe milliaribus pagus erat paucas sedes habens ,fed frudibus affluens. Hinc montes magis ac magis in altum fe attoU lunt paffim roremarino &falvia veftiti, Poft 6, millkrium viam cgnfedam fe- M.cun- -<*„ t 2.68 Regni Hispania^ eunda pomeridiana pervaferunt munici^ pium Bacam ,in loco excelfo fitum. Hinc in montibus itinere ad quartam milliaris partem promoto ,tranfitus excelfus ,pe* riculofus ,&adeo anguftus ,ut uni poft alterum afino tranfire tamum liceat, ipfos Eranfmiiit, Memorabilis hic Echo quater* na vei quina vocis reciprocatione ludens, Paulo ulterius tra&um offenderunt fruticibus arundinibus, ac caricibus frequentem ,ut &plutes in iis nodos. Cum e« nim loca hic periculofiflima fint ,&mul<- tis caedibus infamia ,quifque viatorum conftringere nodum ,&ave Maria precari pro occifls iolet, Poft alterum milliare ad Ventam venerunt in folo nonnihil fertili ,quia montes hic aliquantum minuuntur. Viam hanc trium milliarium d meridie emen lis pernodandi facultatem largita eft urbs Guadix ,Granada novem militaribus femota.' Ad colles declives in planitie grandi fedens ingenti fpatio diffunditur , fed ,exceptis aliquot fic fatis elegantibus monafleriis ,male aedificata ,cujus Plinius &Ptolomaus meminerunt. Portas inferipta funt hasc verba :Colonia Accitana. Afperrimi montes undique urbem circumfepientes prohibent, quo ^%^%fovA Descripti o. 269 tfninas oleo &aureis malis abunoet; frumento tamen ,vino ,frudibus, &repe« coraria non deftituitur, &quatuor rivulorum aquis rigatur. v. Id. jonii iterum plures colles utnnr que altis montibus ftipatos tranfeuntibus obvia fada fuit roris marini copia, ingens &Venta feu diverforium folitarium hominibus vacuum ;cui ,poftquam quatu- or milliarium viam expedivilleot ,circa meridiem fuccedebat aliud lolitarium hoa lpitium ... La ventu Babulnomine. Ameridie per montes reflabant 5. miiiiaria Bajani ufque, urbem ad Epilcopatum Guadix pertinentem ,&valli mjedam , cum a?cc veteri collapfa ,ac cultiffimo fblo circundatam. Si templum INutiba Sennora de la pierad miraculis magnis nobile excipias ,nihil vi fu dignum ollendit ,ac ad Granatenfe^ Regnum pertinet. iv. Id. Junii montana peragrare pergentes feptem milliarium fpacio nec homines nec domos videbant,, donec tandem Ventam offenderent ,quam viuo & pane deftitutam praeterierunt, poft quartam milii aris partem in Marchionis de Vela, velVeiez ditionem venientes, & folum nonnihil cultum ,fed male habitari 3cum l?6 Ricm. msPANl A%'} ^J: pagos ,3?, magna &parva fiummai porrus ,ex quibas Alicante urbis unus* Nullibi plores quam in hoc Regno Mau* res ad Chriftianam fidem converfos,quos Morifcos appellat, habitare dicunt. Hortis amoenis ,locifque magnam recreationem afferentibus ,oryza item, faccharo, aliifque pulchris frudibus ,variifque fim- , ^licibus Pharmacopolis mfervientibus «fluit. Praecipua poff Valendam mecropolin loca funt i>. Gandia Jefuitarum fchola celebris. Hanc inffituit Franci/cus Borgia loci hujus Dux ,qui ipfe Jefuitarum Ordini fe mancipavit. 2. Denia proprium fuum Marchionem habens » ac arcem anatura &hominum artificia optime munitam» ut &duos portus mercatorum navibus plurimis frequentatos» Situm enim ad negotiationem in mari exercendam commodiflimum nada in colli fpeculam habet ,nautis iamari lom ge remotis in confpedu ver/ans. DeDe« , nia feu Dianio vide Nomum in Hifpan. cap.6y. 3. Biar optimo &albifiimo meile nobilis. 4. Xerica, f. Orihuella. de qua in praecedentibus» 6. Alicante^ 7. Morvedro. 8. Xativa ,&aliae de quibas in fequentibus. Vide Francfa Di* 3aci annales Faleni, Regni anno 161 3. e» di& ^ova Descriptio, 177 jrfonvela vel Orihuella ameridie difceffum fuum maturantes per pulcherrimos hortos ,ac duo municipia ,&porro planos &cultos campos duorum millsarium longitudine excurrentes fe contulere in Urbem Elchen ,fecundum quofdam duobus tantum milHaribus amari fecedentem , quse Illice olim Illicitano Sinui nomen fuum indidit ,quem ifequente urbe Ali* cante denominatum efle autumant. Prior opinio P. Merular,poflerior Botero ,C. ,&Johanni laetio placet. Aqua fere omnis falfa eft in urbe Elche »qua? fic fatis sedibus decorata hortis abunde dives cft ,&arboribus, palmis praecipue ,& arboribus illis ,quae filiquas Graecas ferunt* Vicinam habet civitatem Guardatuar ,est qua Belgarum tiautx fai navibus in Belgium advehere fblent.f xviii. Kal. Quintii, per planam fed incultam ,ac arboribus (olis veftitam terram quatuor milliarium profe&ione tendebant 35. Aheantem. Hanc Urbem Veterem illicen efle fupra nominati opinam tur. In maris Mediterranei littore cubans* 8t ab uno latere monribus (lipara portu fuo Regi magnum commodum parir. Eum frequentant Germani &Belgae vinum 178 Regni Hispani ai nam petentes, quod bonitate lualuae i** piius laudi» pra?conem agit ,quamvis]c~ hannes PVilhelmm Neumajer inJuo itine* rario Italico &Hjpanico pag, /eq, dicat ,quod alta vina omnium optima raro pura in Germaniam afferantur. Rorem marinum quoque fcribit in hoc tra* du ad viri longitudinem crefcendo pervenire :praeter viginti coronatos nemini licere plus pecuniae fecum auferre ;5die- rum intervallo ex urbe Alicanti Madrb tum perveniri, &Caftellum di&ae urbil Alicante invidum ab omnibus seftimari. Econtrario Author Nojler perhibet ,didum Caftellum 50. militum prsefidio curtoditum non magni momenti efle, nec ob nimiam altitudinem multum incommodi afferre poffe. Porro inferius inquit^ portum tria tuentur propugnacula tormentis aeneis onerata. In portu ipfo cum nullae naves bellicae Rationem habeant, mare circumfluum admodum periculo* £um ,&difcnminis plenum eft ,nonnul- Iseque tantum fpeculas lignis datis Maurorum praefentiam indicant. Cum Noftri ibi eflent. 6Maurorum naves Galli* eam ,quae Cartagena advenerat ,adoriebantur :Hinc magnus tumultus jn urbe ortus, campanifque ligna data, at quifque armatis pottum petebat, quia timebatur. ^#ova Descriptio. 179 ne^mutbemMauri petituri eflent.No» ftris itaque timor inje&us ,9U*a J? as tis commode hic habebantur ,ab Hifpa» uo quodam fuse uxon hic habitanti, com» mendati. Isi am apud hunc, cui Francifco Marques nomen, Belgarum, An-» glorum, &Germanorum mercatores & nautae hofpitia fua habere folebant» A meridie hora 4. hinc abeuntes jumentis luis per iapidofam montium puerto de Malamagor viam vehebantur ,omnigenum fru&uum &vinearum copiam tamen cernentes ,ac quatuor militarium dudu de no&e pervenientes in urbem Xicono vel Xicona 700. circiter focos numerantem ,&inter montes fedem naftam ,cui C&ftellum exeelfms imminet. Tranfitus eft anguftus remorando exer. citu alicui admodum idoneus. Vinicultura frequens urbem opulentam red« dic. xvis. Kal. Julii itinere per montes continuando occuparis frequenriflimi Roris marini frutices ,&inter lapides cuh ti campi incolarum laboriofam diligentiam loquentes fe obviam tulerunt. In via quatuor miiliarium ,Alcoil oppidulum permeantes ,ipfo meridie anequebantur Contentaynam pagum, quem Merula 1$0 Reoni HiSPANrfev, ... />.164, urbem nuncupat. Pomeridiantim iter per montes ,nonnullis parvis pagis in confpedum produdis ,cum vefpera ingruente in montana ,quadraginta fon. tes caementario opere comprehenfos ex* hibentia fe infinuabat ,nodu per pontem ducens ,&inde Xativam ,cujus £priore loco diftantiam quinq; magna milliaria metiuntor. In pulcherrimarum Hifpania? Urbium numero eminenti colli fedem fuam im« tniijt ,qua infrd eam Sucro ,vel Xucar fluvius praeterlabitur. Nonium cap. 68. Supra urbium duo caflella mutua oppofitione fe infpedantia. Ab ipsa Urbe 3000. focos numerari praedicant. iEdiflciorum plasrique firudura grandi Turgentia palatia potius ,quam domos appellaveris. Ex fontibus plurimis aquaoptima per canales in Urbem immittitur* Solum urbem ambiens aplurimis hortis ©mnis generis frudus ,ac punica mala praecipue mmiftrantibus admodum afnoenum redditur. In eo linum quoque praeftans fed brevias nalcitut.Vide P/mi-• Ud Itb. 19. cap. i.Noftris ibi morantibus Princeps de Afcoli ex Neapolitano Re* gnohuc deducebatur, ut captivus detineretur. xv e. Kal. Julii quatuor milliarium di- Descriptio. 281 flantia fuperata ipfis dabat municipi- Ahemefin milliari uno remotum ab oppido Alcira ,vel Alzira Sucroni vel Xucaro fluvio admotum ,&*erici commercio nobile ,quod in via obvium^ lia® buerunt. Ameridiequinque miUiatium intervallo permeato pernodaturis fe offerebat urbs Vakncia ,inter quam &Xativam vi& intercedens tanta pulchritudine 8c amoenitate confpicua eft ,ut vix 2- moenior &pulchrior excogitari queat. Vivdirmdinm milliare confedum eft ,quin municipium ,oppidulum ,aut pagus fe in confptdum det. Cum liberis uxores ante januas ledemes fericis filis ducendis operam dannNovem haec miljiaria hortum perpetuum ,in quo omnigeni fru&us ,ac variae arbores mira viatorum animos voluptate perfundunt ,8c oculos jucunditate incredibili pafcunt , Hdiceres averitate non abluderes, 36. Urbs Valenda Regni hujus i fede nominati caput, Nonio cap, 69. docente (vide de hac urbe Anton.Beutsrum in Chron. Hi/pan. &Regni Valene, ) &norae praecipuae civitas amceno fitum Tarraconenfi ,vel citeriori Hifpania ter mille pafluum fpacio iMediterraneo 2§i Regni Hispani abo . mari pofita eft in margine fluminis Tu» rise »quod Juthor Nofter Quadafavias , Maginm Guetalabiar ,&Boterm Guadalaviar ,quod nomen pulchram &limpidam aquam fonant ,appellaverant. Fluvium hunc tres pontes regunt. Urbs vulgari proverbio Valentia formofa nun* cupatur ,&duodecim sedium millia ,ut Merula fcribit comple&i fertur ,non annumeratis iis» quarum in fuburbiis, & hortis forfan etiam tot efle poflTunt. Pe* trus Medinenjis decem puteorum &fontium millia ,&quod excurrit» hic numerat. Panni in hac urh«? parati adeo denil funt ,ut pluvia eos penetrare nequeam Commerciis qaoqme urbs maxime floret ,Romanorumque tempore jam innotuir. LMartnaus Siculus in pie libi 3. in hac urbe confuetudinem efle , jut maleficorum cadavera e* loco fupplicii ipfo fefto S. Matthice facro auferantur ,&fepeliantur. Noflris hunc ritum explorantibus .fabulam elle refpondebatur. Abundabat hoc Regnum fuperiori faeculo plurimis Mauris, qui anno >6io. exa&i funt. Unicuique exeunti, ut tabula opere caementario cun* muro inferta teftatur ,tantum »quantum poterant, fecum portare licebat. In fine urbis domus era$ ,in qua liberi ipforum ,q«os relin- AIT a®4'5 relinquere cogebantur, in fide Chnfhana inftituebantur. Aer utbis ®ionis admodum temperatus ,&‘erraa^P^ ut Campani*,aut terraedi Lavonm b|ea poiitano Regno, ut Uonjmd.tap.fi9* dicit, minime cedat. Mariana M- . cap. 4*fol. 410.ci.HiJp* hifl: fcnbit , bem hanc in Edetanis fitam ,aquarum divitem, ob varias res admodum amcenam,commerciis cum esteris natiombus celebrem ,incolarum civilitate nobilem , gequd hoc tempore ,ac olim famas celebritate illuftrem eile. Vide, quae e hac Urbe Idem lib. xixap-u/t^tradit. Incolas profero jucundis ,civilibus, &humanis moribus praeditos effe minam noti eft ,quandoquidem multi nobiles in ea habitant, &ftudioforum magna ad hanc Academiam maititudo confluit. Ex ur* be hac oriundi fuetunt duo Pontifices CaUiJlu* HI. &Alexander VI. ut &Lmdovicns Vives vir ille dodiflimus. Anno 1599. KexPhihppmlU. cum Auflrue Atchiducifia Margaretha ,&Albertuj Au(iriai Archidux cum C. E. I fabella rr: b. ^^rv*lf>bf;ivernnt\ ~O" On ua pompa coronat. $ooqqoo. comtan- :e in hac Urbe exceptam fuifle fcribit Bochiua in hifior* narrat.de Alberto & **/f/s. .fc *g4 Regni Hispani a#*;:3 IfabeU Jrchid. fol. 100. edit. /Jntwerp^ de amo i6oj. Proregem hic Rex alit, cui muneri runc temporis ,anno nimirum 1617. Dux de Ferta praefuit. Quemcunque Rex vult ,huic Regno proficere poteft ,quandoquidem tantis privilegiis, quantis Lufirania, non munitum eft# Hoc unicum habet ,quod Rex tenerae in propria perfona in Regno fe exhibere» &filium fuum Principem offerre, In Audientia ,ut vocant ,Prorex fupremum locum occupat ,&duodecim afleflorum j opera utitur. Omnes ab ipfo appellationes rtA Rugiat» ttansfgfUn * tur. Urbi praeeft Corregidor fuus. Nobiles vero proprias aedes habent ,Ia ca/a de la deputaticion nominatas ,in quibas congregati de rebus regnum concernentibus agunt. In Academia S. Dominicum docuifle ferunt. In ea duo funt Collegia, unum aCaroloF, alterum pulchrius ab Urbe extru&um. Jefuiris fua funt colle. 4 gia. Hujus loci Archiepilcopatum lingulis annis centies mille ducatorum reditibus frui dicunt. Archiepifcopi hujus anteceflor ,qui titulo Patriarchae Antiochsnenfis fruebatur ,magnificum Collegium extraxit ,&large ditatum 2.4, juvenibus Sacerdotibus alendis deflinavit. Primarium templum Sedes Apo<5fcol/ca %vo« ,Nova Descriptio. z8f vocatu?! Latus chori unum ex Alabaftro multis imaginibus Biblicis exornatur, fuperfus S. Virginis Maria ,&infantuli imaginem artificiose aBelga quadam de-; pidam oftentans. Ara in templo argentea ,&lampadibus i4. argenteis inftruda* Turris zoz. gradibus afcenditur. In S. slndrea templo fepu-rus eft novus ille Sandus Francifcm Hieronymus Sitnon qui aetatis 33. annum agen ,x5- A- prilis anno 1612., vivere deiiit ;tunc tamen temporis* anno nimirum 1617. nondum canomzatus ,aut mter Sandos aPontifice relatus ,quamvis multa miracula jam tum ediduie ipfum perhibuerint. Apud altare ipfius plurima indufia fufpenfa ,ut &res ali se ab iis ,quibus adjumento fuit ;tot ,inquam ,quod apud nullos alius Sandi in Hi fpania altare confpiciuntur. Lampas ibi ab Ah berto Archiduce donata, cujus confedio tantum odo mille Ducatis conftitih fe perhibetur. Vivus nemini, fe miracu*- lorum dono praeditum efle ,revelafle , fed moribundus illud indicafle fertur. Ante Sacellum triverfus leguntur Mor* tuus e(i non foedatus.Inter res preciofas dono datas longa eft fafcia annulis repleta, quos pretiofi lapides exornant. Noftris exhibebatur exofculandus Calix ,quo mif* igi Regni Hispan iab^ diverfa oppida &portus ,fed tamen aft. gufhores ,&minus tuti ,quod nimis vento expoliti funr. Colibrae ,olim Illi, beris parva adhuc vefiigia fup.erfunt.Helna, olim Helena in hoc comitatu ,ubi Cafar Conflans vitam amifit, Epifcopum habet. Vide didus Mariana hb\ 4. cap, 17. Urgel civitas in Ceretanorum regione fub Pyrenaeis montibus rradum ferti, litate fua nobilitatum occupat. Vicque vel Vich civitas in folo afpero ,&fere deferto incolas crafios, inciviles, &pra? aliis Hifpani* gentibus ,admodum ffupidos afinos alit ,quod Encomion Boterofohg, eorum laudes ita buccinante ,debenr. Cardona cognominis Ducatus metropolis aBarcelona totius Cataloniae me. tropoli proximum inter praecipuas hujus Regni urbes locum obtinet. Mons ibi ,cujus terra inftar farinae, &fons ,cujus aqua vino rubro fimilis eft. Sal hujus loci magni fit. Albo colore cum nive certat ;alius Cryftallum aequat ,quidam eoe* rulaei ,alter viridis ,fertius crocei ,alius rubri ,aut alius efl: coloris. Contufus tamen ad albedinem cedit, &femper augetur, Ac acer quamvis fit, circumcirca tamen locum illum ,unde eruitur ,multae herbae ,&plures frudus nafcuntur. Cxterarum Cataloniae urbium meminit fequens *nj Non Descriptio; 195 nuens itineris hujus defcriptio ,exceptis Salfona ,Junquera &fimilibus. Perpimanum autem &Salfas ,ac Gironda mtertio Capite defctibuntun Catalonia autem ut plurimum fterilis, plus pomorum &fraftuam quam frumenti, plurelque fvlveftres quam alias arbores producit , adeo ut incoise vidum &ami&um potius Maris quam terra; adjumento con* fequi ftudeant ,ut Magmus in Geogrpag. . 54. a. docet. Ad Peregrinatores Nofhos revertamur ,qui ameridie Ventam Ho» flalet reliquerunt ,viam 4. miliiauurn per incultam terram rorem marinum tantum nutrientem, fequentes, & z9« Tortofa pernoctantes. Civitas h^c Ptolomao Dcrtofa in fertili dsftri&ts ,ad Iberum vel Ebrum fluvium ,qui 13. Maji anro iS 32. Eam magno damno affecit ,&ripas luas jungit artificiofo admodum ponte ex navibus confedo ,cujus defcriptio ex Marineo Siculo petitum Cafp.Ens in deliciis juis pag. 35.proponit* Primus hujus loci ,qui etiam Academiam habet ,Epifcopus Rufus fuifle dicitur. In monte duo caftella oppofita fe mutuo refpiciunt. Civitas portam habet ex fufco marmore conftru&am ,&operibus torno N3fo* ^94 Regni Hispaniae formatis nobilitatur ,ut &fodina prcxi. ma marmora pulcherrima fuppedirante, fodinis item argenti ,lapide, fibris aureis perfolio ,alabafiro ,alumine ,gypfo ,& vafis fi&ilibus porcellanis fimifibus 5ut Author nofl&r fcribit. Noftri in fuburbio al Sol hofpitati laute habiti funt. Plura vide apud Macmeum Siculum hb» 16.foh 91.Complutenfis edit 1533. x. Kal Ju). Iter mare legens ob Mau^ ros rapaces omittentes montana tranfire confultius duxerunt ,&fere ufque ad «leridiem Ebri ductum fequenres olearum magnam copiam viderunt ,fupera* fifque horridis &confragofis montibus ad finiftram oppidulum,&arcem relinquentes ipsa meridie antemeridiano itineri finem impofuermt in municipio Gineftar,quinque grandibus miliiaribos Tortofii fegregato, Ameridie per montes profe&ionem promoventes &a flumine Ebro ad dextram deficientes Tincam opidulum „ac pofteain montibus adhuc duos pagos obvios habuerunt. Appetente vefpera apud pofteriorem planities &mare fe obtulerunt, multas fpeculas paflim cernebant ,&'obfcuritate magis ac magis ingruente multos ignes ,qui ipfis ob Mauroeum graflaticnes haud exiguum timorem incutiebam. Ho- *r; ,#Descriptio. Hora no&is *2,* i*1oppidum CambriUam venientes ,$. magna milliana abfolverant, Haftenu* unmsdieuier majus &longius hoc non confecerunt ,cum 17. horas equitando conium» pferint. Civitas hsec ad mate polita, &ungentibus muris fepta ,Salazario hinc Valenciam $5tnilliaria, fi reftam pois viam fequatur numeranti dicitur. Solum civitati circumjectum ob campos amoenos» arborumque pulcrarum ,ac pagorum & mumcipiotum inter eam ,&1arrago^ nam intercurrentium multitudinem pulchrum &amoenum eft» ix, Kal. Quintii, di&a planities duorum militarium eos demittebat Tarragonam ,pervetuftam &in Hifto* riis admodum celebrem urbem,in Hifpa* nia citeriori ,quae Latinis Tattacon ,vel Tarraco appellata ,parti Hifpaniae Tar- ‘raconenfl nomen indidit. Vide Ludovicum Pontium libro fingulari de /os Gran* defas de Tarragona uti citatur aMarco Zuerio Boxhorniopag.6.b. Theatri Hollandia.In Maris Mediterranei faucibus fcopulo infidens vetufto &firmo muro tuta eft. Propugnacula aliquot tormentis majoribus piratis minantur. Bis mille! aedium capax efle fertur ,quamvis ferd trecentas tantum habeat ,plserafque la- N4pide zg6Regni Hispaniae ^^ pide quadrato ft rudas. Commerciis fuj| ditatur, Epifcopatu vetufto ornatur,&A- cademia nobilitaturjcajvLsCartf.Ca/p.Cer' vantes fondator eft. Rerum ad hominis neceftiratem &voluptatem necdTariaruni penuria nulla laborat. Vini,frumenti,olei copia ingens. Pecorarias rei abundantia ; Antiquitatum item frequentia. Templum in Augufli Caf honorem aTyberio eredluthiNonius 8Paulus Orojius Tarraconenfis fuit. Noftri hac in urbe primum innotuit fodalitiu fratrum eorum, qui le Fratres puri /imi/anguinis Chrtfli 1$ Maria appellant, &eodem cum Cappucinis veflitu utuntur. Ad iiniftram Royas urbs monetam cudit, extra ejus territorium nonufitatam. Hanc author noder habet, quam in typis Geographicis , in quibus Maniefe eft ,non invenio. Hinc itinere continuato per maris arenofum littus fpeculas aliquot cernebant , &vetuftam arcem Almaryquaffic fatis munita mare circumjacens tutum prseftare dicitur. Ipfis pifcatores pifcem ofiendebant, qui nilnifi caput erat. Ad Iiniftram montes habebant fertiles. Circa meridiem aderat ia torre Dembara i. vel i*miliiaria Tarragona diftant. Hinc iter quis facere pollet ad dives Ciftertienhs Ordinis monafterlum Poblet ,vel Poblet- Nova Descriptio; 197 Hetto, ubi Aragoni^ Reges fepulti funr. Extfuftum hoc Populetum ab stlfonfo Rarcellonae Comite ,&primo Aragomae Rege ibidem fepulto. LMarmeus Siculus hb. 9.fcl.$o.b. Noftri adido loco la torre Dembara littus suaris militari adhuc uno permeantes »poftea amati iter declinarunt. vSolum erat fertile &pagis pluribus pulchris conflratum :Arcus Romanus in libero campo, &maleficus arbori laqueo annexus cernebatur. Ve« fperi adventantes praeftolabatur VtUa Francaq. mill. Oppidulum fatis commodum,&muris fuis turum. Foemininus fexus cum Auftriaco in veftitu coti' venit. Ruilici Gafconum more tunicis veftiumur ,&fere quifque hafla munitus eft» Noftri ipfa S. Jehanni facri feftive* fpera in hac urbe praefentes multos ignes artificiales excitatos cernebant. Salazarius hunc locum in hoc tra&u non penit,fe dVillam nuevam jVillam Franeam longius inde removens. visi. Kal. Julii inter montes per vallem profe&i optime cultum diftri&um , ac vini ,frumenti ,&arborum feracem pervaferunt. In via erant aliquot exiles pagi, &duae arces excelfae. Vigefies ter amnem Lobreger,quem Bcterus Lcbiregato ,&NomusfoL 174^ Lcbregat N5no- £9$ Regni Hispaniae .^ nominant ,jumentis tranfire cogebantur. Quatuor miiliaribus confedis fabfe. quebatur hora 9. x Martorel oppidulum Comiti de Benevento in didi fluminis ripa ,ubi pons eft pro tranfitu aviro &equo duorum demeres folutionem exigens, pro quafolutione folvens Iigura ex pilis confeda dimidio" demr aeflimata donatur. Alius item pons lapideus arcubus alcisinnitens opus antiquum efle videtur. Pomeridiana profedio didum flumen legens, po* ftea duobus realibus pro univerfocomi* ; tatu folutis ,illud tranfibat. Alveo fuo 5 faepius excedens haud parvo diflridum hanc damno arfieer^folet. Totum territorium Barcelonam ufque frugiferis arboribus ,frumenti feracibus campis, vitibus arbores ,ut tilias ,fcandentibus, iq* xurians ,multitudine item aedificiorum ? longo ordine pro) edorum eminens peregrinatoribus viam jucundiflimam exhibet. Noftri oppidulum tranfibanr, in quo exue erat Comitifia: de Benevento palatium. Prorex Barcinonenfis tunc temporis trecentos latrones hanc viam ioieflantes laqueo fuffocandos ,&patibulo affigendos curaverat ,poflquam Comes quidam, Duds Sabaudise Congiarius imerfedus fuerat atribus ejuf- 1310" Nova Descriptio, 199 mod?latronibus,quorum membra in publica via fufpenfa Noftri viderunt. Ad dextram erant elegans deliciarum domus ad Mobilem quendam pertinens ,&Ca* fleIlum Fex in loco exceifo ,Caftillo de Fels Salazario diftum, quod via Regia praeterit. Pomeridiani hujus itineris per milliaria 4* finem fecit 40. Barcelona ,Patinis Barcino ,agri Paletani civitas in campeftri loco ,ut Nonius capM. dicit. Vide etiam L. Ma~ rineum Siculum,Catalonise caput pecu- 1 liaris etiam Comitatas habetur,&hodierno adhuc tempore monetam cudendi facultatem ufurpat ,cujus numifmati, denires vocant ,infcnptum eft Barcino civitas. Cum ,Cse faribus Honorio &Theo~ dofio Imperium obtinentibus ,varii populi Hifpaniam invaderent ,St Wandalf Tarraconem hujus territorii praecipuam urbem occupatam evertiflent, Barcelona incolis au&a cum reliqua regione Gothis &Alanis fubje&a fuit.Poftea Gothis, qui jam Romanorum moribus imbuti diuturna pace, &voluptatibus efFeemi» nati vatiis fceleribus ,fiagitiis ,&fcortationibus indulgebant ,dSaracenis & Mauris fub jugum redactis Barcelona eidemjugo fe fubmictere coa&a eft: Ere® pta tamen Saracenis aCae fare Car0/0 N6Mi&‘ 3©G PvEfiHl HiSPAhi IAS Magno ,&filio ejus LudovicoI, quiprtfi ' prios Comites ipfi praefecerunt ,Barcelo» 1 nias Comites ideo nominatos. Tandem Anno u6z. Aragoniae Regno adjecfla eft. De his Comitibus confule Rodericutn Toletanum hb,6>cap. $.&Marineum Sicu~ hmhb.9. ro. Sequutis temporibus demum florere incepit» praecipue poftquam infulae Baleares Majorica &Minorica occupatae ,&ex pulcherrimo Valendae Regno Mauri plane ejefti funt. Nam &commerciis operam danti ,&bello ftrenue vacanti tantas opes aeceflerunt, ut inter potiflimas Hifpaniae civitates, &Europa celeberrimas numerari coepe-» rit ,&ad huncufque diem gloriam &celebritatem fuam propagarir. Mari medi* terraneo adjacens in portu pontem yfoi pafluum aquas immittit ,frangendi caufii vim ventorum ,qui pleno flatu /patiofam hanc (lationem infeftantes navibus incommodat. Quandoque enim maris fluxus huic civitati detrimentum attulerunt ,&adhuc afferunt. In Italiam profe&uri plaerumque in hac urbe naves confcendunr. Aujlna Archidux Albertus anno 1595. Madrito Complutum vel Aiealam de Henares, Guadalafarum, Darocam ,Carinnenam ,Saragoflam in Arsgonia, ac inde quatuor dierum fpacio Leti- fsfdVA DESiRIPTia; !<** t* tertiam, &porto Tarragonam, Mon* temferratum tandemque Barcelonam profectus navem in hac urbe ingreflus eft ,&mati tranfmiflo Savonam vemt* Barcelona multis locis drcundata ,&hodie quam oiim diffufiot muro &lateribus codis fepitur ,diverfis in locis turres adj undas habente :fofia item lata ac profunda, &vallo admodum lato, in quo vefpertino tempore nonnunquam centum curribus incola nominis alicujus vedi ,&auram ex mari flantem captantes recreationi fuse indulgent. Idibus lapide caefo ftrudis infignem horti amoeni pulchritudinem conciliant. Piate* latae ,apertae &quod ratum in Hilpa» nia ,mundae ,quia sedeslatrinis &cloacis fuis inftrudae lunt. Vide Nomum diflo beo, qui etiam pag i8o. Gothici Regis Ataulphi epitaphium refert. Frequens 8t ampla in hac Urbe negotiatio, opifices boni &multi ,Vini ,fruduum ,leguminum &oletum vis magna5frumenti penuriae circumjacentis loca affatim occurrunt. Utrinque cin da urbs duobus fluminibus ,quae mox in mare fe recipiunt; Ab Ortu accedit Befons ,Melae Betullus didus*Ab Qccafu Rubricatum, vel Lobregat. Ex monte praecipit! &excelfo , urbi vicino fine intermiflione lapides excidun® Regni Hispaniae horrendo fcopulo ,per aliquot mille gra* dus afcendebant in eremitarum cellam unam in qua duo facella ,camera ,cella ! vinaria, hortus &fons ex fcopulo fca. toriens. Nomus pag. 27 5. Eremita ipfis panem &vinum porrigebat. Supra coenobium fcopulus eft cum tribus crucibus „apud quam quotidie milia celebratur, &D. Virgo adoratur, ut templum confervare &prohibere velit ne fcopulus decidat. Nam fruftumjam decidit, quod tam en nec coenobio nec templo nocuit , vx Author Nofler refert. Sed Xenodochium. damna affectum eft ,ut Noniu s memorat. Ameridie in fcopulo Noftri iter fuum per quatuor horas promoventem in planitiem ,&inde incultam terram pervenerunt, donec nodtem illam commorandi caufa intraverunt Igndiudam oppidulum, inter quod Si Montferrate $. millianum intercapedointer eft. Apud alios hunc locum non invenio ,forfan ,qui itinerarium deferipfit ,hallucinatus eft. iv. Kal; Quintii, inter parvos montes rivo quodam peifluos via quidem incommoda fed tamen amoena erat. Di* ftridhti enim vini &frumenti proventus lastus haud exiguam pulchritudinem adjungebat, Plures folitarias domos praetervediri* Nova Descriptio 309 veai ,&qaofdam pagos tranfve&i hunc 1' aura populofum efle conjiciebant. Meridie adibant parvum municipium floflaleles 4. milb intervalla apriori oppidulo fecedens. Ad quartam mitliaris partem amunicipio videbant caput cuiufdam ex latronibus iis ,quvbiennio ante invaferant pecuniam mercatorum Genuenfium Barcelonam Madrito miifam .& 166. curribus impolitam, ex qm* bas 7. auro ,csteri argento onufti fuerant. Ex latronibus 40. 21. capti ac fupplicio affe&i. Caeteros elapfos fortuos forfan in aliud tempus puniendos ferva- Ivavit. Aliquot annis ante latro Gallus in \eodem hoc loco 30. millia coronatorum rapuit ,elapfus »ita ut ea adhuc temperate incognitus latuerit. Ameridie iterum per aliquot pagos vedifunt ,ut& per urbem Cerveram excelfo loco ,®iae viae Barcelona Sarragoxam tendenti immif* fam. Antiquam faciem obtinens vicina eft arci dirutae ,&cujufdam Nobilis ,qui latrones celavit. Proximum patibulum ejufmodi latrone tund ornatum erat. Ab hac urbe milliare unum ipfos Tarragam, &aliud mill. inde per planum campum provehebat in urbem Belpuch ,ita ut totum pomeridianum iter A 3io Regni Hispaniae iter faceret 4. militaria ad quartam ab h0f< oppidulo militaris partem Francifcanp rum coenobium non quidem fplendi' dum ,fed tamen celebre Raymundum Cordonam fundatorem habet, i in* Kal. JuL diftri&um habebam ! plurimum ,&pagos aliquot .* in via vercj J multos cuniculos ,&mnomiullis arbori' ' bus latrones ramis annexos ,ac circa me. 1 ridiem i Leridam. fuit milliarium diftantia, 5 cui tamem SalaxMius allignat. JLeridae { o\im derdae Lucanus &Horatius memi- ! neruniju/ius Casfar apud hanc urbe®, 1 sijcanirlk Petrei, quos Legatos Pomm jus habuit /exercitum delevit. L.MariP heus Siculus Itb.1o» Secundum Nonium 1 cap 84. tn colle parvo feniim ie mvallem ! decimante ddidens ,adje&a eft Sicori vel Segro,vel Segre flumini hic ripas fua$ * committenti ponte, cujus tran litum , Noftri 4denires pro viro &equo fohenj tes redemerunt. Fluvius hic haud longe _ fub hac civitate Cingam mgreftus paulo \ inferius cum eodem in Iberum vel £* brum praecipitatur. Moenia lapidibus)' caefis furgunt ,&aedes in civitate fic fatis pulchrae. Academia Urbis pervetuha fundationis originem afeculo decimo tertio repetit; Ejus ftru&ura exilis eft, exi' incolas ditant i$. ierr. n,vinur unde fui urbis ex plendet, es, aliaecue res civitas ,ut nihil ferd fit ,de quo cooque*» ri poffit. Hyberno tantum tempore obfcurus &nebulofu? aer,& coli is aSeptentrione ,de quo tormentis iljis majoribus tangi poteft, ipfi incommodant ,ut Mariana lib. 3, cap. *S pag 106. commemorat. Hinc per planum campum Itinere dimidio millian ad pagum quendam promoto quidam montes fe objiciebant Py» ranaeorum mitia :fub quibus lapis efarus Regnorum Caraloniae &Aragomse fines dirimit. 4i. Celeberrimum Aragonise Regnum propriis fuis Regibus olim fubjedum, fecundum defcripcionem Boteri pat.1. defle relat, lib. 1. In Ortu Cinga fluvio clauditur, &in Occafu montibus Moncayo, vel Cauno, &Molina ferti fodinis divitibus ac celebribus. Qua in Septentrionem vergit ,Iberus ,&qUaMeridiem fpedat montes Brabanza ipfi fines fiant. Magnus eam aSeptentrione $n Regni Hispaniae Navarram ,ab Occafa Caftiliam utrafR que ,aMeridie Valentiae Regnum &a{. Orta Cataloniam habere dicit. Pauk Merula ipfi hos terminos conftituit ;ver fias plagam coeli intet Zephyrum &Acjui Ionem Navarrse Regnum 5verfus Euro, Auftrum Cataloniam; verfus Zephyrum Caftiliam ,&verfus uro-Aquilonem montes Pyrenaeos. Maximam partem ficca &afpera eft Regio ,praecipue ubi in Pyrenaeos montes incurrit. Hinc fx pius in tra£fcibns latis prolixis nulla habi. facula repedantur ,quamvis fparfim valles fe offerant ,quae aquis rigatae frumen* tum &fru6fcu$ ferendo fertilitatem fuam loquuntur. Nomen ipfi natum vel afJuvio Aragone ,prope laccam fluente ,ut Mariarue //£«7.c.4.placet, vel aTarraconenlibus ,ut Anton,Nebnjienjis ,&ex eo ]ohannis Vafaua in Chr. Hifpan.cap 18. inprineip* ftatuunt. Pedetentim autem fines faos olim anguftiores explicans ,&principatus Sobrarvia? ,vel So* bratbas &Ripargozfie iis includens Re- ; gnum evafir. Quaratione autem Caflel- Ix tandem fubditum fit, in fine i. capifif diftumefl. De politico Aragonias regi’ mine 5. cap. Johannes de Laetpag 11& feqq. in defcriptione Hifp. legi porefo De Aragoniae autem rebus confulantut Nova Descriptio* 3*3 c.Jer Sanffm part. i. Hi/lor. Hijpan. 0,,, L. Marinam Siculus,& Mariana in diBii loci!, jiubertus Miraut in Chron. fuo Regem Petrum hoc Regnum anno 1104. Pap* eo pafto fubjecifle , uc ipfi quotannis certa pecunias lumma ex eo folvenda ellet. Quoad incoIasCa» fteilanis certe parum, favent :Non tamen reprehenfione carent ,quandoquidem vulgari proverbio in HifpaniaAragonenfis appellatur, qui malus eft. Regnum hoc ,ut &Algarbia? ,ac Scotias inter minima numerantur ,quanquam Aragonia adhuc aha regna comprehendat ,ut in i, cap. monuimus. Imo Araganiam ii /olam fumas ,habet &ipfa praeter Saragoxam metropolin alias etiam urbes haud contemnendas ,cum 70. loca muris cinda numerare dicatur :inter quas Vena* fca ,Balbaftro ,Gurrea ,vel Forum Gallorum ,&Albara22in ,quas pohrema civitas Lobetum &Turiam an^qua nomina fua agnofeens aNatura colli injeda & probe munita eft. De hoc Albarucino vide Marianam hb. so. cap. 4. ut &aliis in locis. Huefca olim Ofca Epifcopatu , &Academia pervetufta nobilis, cum jQ, Sertorius olim hic ludum aperiendum curaverit ,ut ex Plutarcho Merula cap. 14. &Nonius cap. 84. docent. Horum Opp. 314 RlGNI HISPANIAE pofterior tamen civitatem didam ad Ca» taloniam refert, &S. Laurentium cum fratre S. Orontio hinc oriundum fuifle ait. Porro in hoc Regno funt Jaca vel Jac* ca- Agrada haud contemnenda Urbs ; Monfonium ,vel Mon9on ,in qua certis annis magna Comitia aquibufdam Hi. fpanias Regnis celebrari folent ;Calata- |ud ,vel Calatajuta dimidio militari ave* tufta urbe Bilbili, quas Martialia Poeta patria fuit. Vide ipfe Martialia 1.1.Epigr. 61. Quam novam ciVitatemMauri extruserunt. Hodierno tempore una ex praecipuis Aragoniae civitatibus Tarazone 1 Epifcopo parens,in folo fertilitate iniigni anatura dotato ,&frumentum ,vinum , oleum, arborefque omnigenas producente ,opificibus ingeniolis ac folertibus abundat ,vallemque occupat in ripa fluvii Salonis in quem Cogedus amnis Boviercam praeterlabens fe ingerit. Tervel E- pifcopum, opulentos incolas &commercia habet. Tarazona vel TuriafTo civitas , tefte Nonio cap. 76. in Caftilias finibus | monti Cauno ,incolis Moncayo appella- to, vicina ,multis ab annis fedes Epifcopalis ,&fertilitatis mirae folo luxurians, ubi parvo quis vivere poteft. Vide ]ohannes de Lattpag. 12. Reliquorum hu* jus Regni locorum nonnullorum defcri- Nova Descriptio. yi nt:nfequentibus datur. Nonnulli Le fidam ,&Merula urbem Urgel juris A» tazonici efle contendunt ,quas tamen alii Catalonis membra efle volunt. Sed ad Noftrorum viam nos recipia» mus quae ipfos per vaftas& incultas ter» ras cum fera node ad vexit Franam. trium magnorum miUianutti interftltio Lerida diffitam. Prima in hoc Aragoniae tra£tu civitas elato fitu accumbens Cingae fluvio ,qui Merula eft Gallego. Olim Gallicae Flaviae nomen audivir, cui antiquitates fuae hodiernae vetuftatis teihmonium perhibent Trigintahomines hic aluntur, qui quptidie vias equis percurrentes operam dant ,ut fecurae &tu* tse maneant* Crocus in Urbanis hortis frequens. Quicquid foli extra urbem lon« glus expatiatur ,vaftum &defertum eft. Noftris pontem tranfituns pro homine & equo 6. denires numerandi erant. Cata- Jonici denires hic non admittuntur, fed Aragoniae numifmata incipiunt, Cufto* dibus 4. reales dabant. Joh. Mariana lib. 10. de reb. Hifp.cap. 15, tradit jfluvio Binga acceflum ad hunc locum difficilem teddi ,fl quis afronte eum adoriri vellet : atergo autem amoenos colles impedire s quominus tormenta bellica admoveantur* Vide, auge plura ibidem &aliis Oxia 3x6 Regni Hispaniae in locis ,de hac Urbe ejufque obfidione dicat. Prid. Kal. Jul. nil nili lapidofam viam habebant, unde hic fractus Aragonise de* fertum audit ,cum nec frumentum ,nec quid aliud ferat ,&perpetuis ventarum flatibus pervius fle, Duos pagos pervadentes meridianum tempus triverunt in pago vili Burialqjos, Fraga 7. milliaribus remo- to, Hinc ob nimium calorem hora demum 4, pomeridiana itineri confueto in* flftentes molefto deferto relido node inedia intromiffi funt in oppidulum Ofieram apriori pago 6. milliarium fpacio diffidentem :Salazarius 4. tantum habet* Kal. Julii hora nodis z: hinc difceffionem facientes, poft 4.milliarium viam recepti funt in oppidulum Pueblam ,excelfo caftello additum in territorio fatis culto. Pontone Galego flumen trajicientibus’ pro una perfona4* denires expendendi erant. Per hortos porro equitantibus poft duo milliariafe in confpedum dabat 41. Saragoza ,vz\SaragpJla Hifpam8 Carag09a. Milliarium Valencia huc ducentium fumma eft 96. Arragonia? ,vel ut plurimi fcnbunt Aragoniaemetrop^is Nova Descriptio; 517 Saragoza ,alias Csefar Augufta appellabatur. Vide Hieronymus Suritamnotas adItinerarium Antonini.In campo am« pio fedem habens Iberi vel Ebn fludibus figatur :de hac urbe Nonius cap. 81. Si foli fertilitas ,fitus amoenitas ,&Urbis pulcra &elegantia aedificia confideratione debita infpiciantur,nihil sreperiri pofie, quod in hac urbe defiderari queat. Quan* tum ad aedes plssrafque lateribus codis extrudas attinet ,pulchritudine profedo elegantia nulli in Hifpania civitati ce» dir. Plateis latis St apertis sedes disjungi? plserasque codo lapide furgentes, 17» magna templa ,&14. monafteria numerari Merulapart. x.Cofmogr. hb. x, cap. 14. quatuor eam portis claudi ,validiflimis mutis cingi, plurimis turribus ornari ,extra muros tot aedibus repleri ,tfi quafi alia civitas efle videatur, nobilibus item plurimis ,&viris dodis (cum Academiam habeat )ac mercatoribus ,&opificibus plurimis abundare fcribit. Ex Authore nojlro haec habemus. Arragonias Reges hic coronati funt, ubi Gall ego flavius in Iberum undas fuas exonerat. Planiriei infidens civitas falubri ,&non itacalido ,ut casterae civitates Hifpaniae, aere fruitur.ac ob plateas latas, &amoenitatem ambientem omnium pulcherrima O3judi- 3*5 Regni Hispani as pernodandi efle ,&duos facerdotes in Jacebo vicino ali dicic. Saragoza 5. mii* iiaribus abefb. 1v. Non. Qwint. proficifcentibus fictile folum &colles roris marini fruticibus veftiti patebam. Obvius fuit vicos Alco biere aliquo frumenti proventu gaudens , &pagus vilis Poliliena 5. milJiarium fpacio dVenta dida iejundus. Priorem Salazar Alcovierfe ,&alterum Pollen ii appellar, !n Pomeridiano itinere pofl trium milliarium terram incultam fequefeatur Venta ,aqua porro nodu iter fuum pergentes numerabant tria milliaria ad Urbem BalbaftrOy ira ut hujus diei itinere 1r< milliaria confecerint. Haud parvse notas civitas ha?c Latinis Barbaftrum ,de qua Mariana de rebus Hi/pan. lib. 10. cap. z. &7* legendus, folo fertili olei, vini St fru* menti abundantiam acceptam ferr* Rivum praicerlabentem Mariana &Latius Verum ,alii Cingam appellant. iis. Non. Qdint. fere toto die flumi* riis Sinco dudum feqiiebantor ,nonnursquam tamen colles ,&montes ut &vicos aliquot in via offendentes. Fluminis tranfitai f. reales erant impendendi. Inde equis vehebantur mUrbem Grausy Balbaftro q. milliaribus difK- den*' Nova Descripti o. 315 denfem 1quod nomen in vulgaribus ty* pis cborographicis etiam,fed in impreffis libris non reperitur. Forfan eft Gurrea inter Saragoxam &Pyreneos monres fi* tum habens, sluthor ncfler oppidulum hoc locat in di&< fluminis Sioco ripa ,ubi lapideus pons viatoribus tranlitum concedit. Ros, ex quo Balfarnum Hifpanicum conficitur, hoc loco colligi fertur. Ob nimium calorem hoia 5. pomeridiana demum hinc abeuntes, &ut ante flumen fequuti fpacio nonnifi duorum milliarium confe&o fubfiftebant in Municipio Sanguile. Prid. Non. Quint. perveniebant montes Pyrenaeos, horribili ,angufta, & lapidofa via, quae nonnifi uni afino tran» fitum concedebat, eos ducente. Exfummitaie in diftum fluvium Sinco vel Cingam horrendi ftrepitu fcopuiosperftre- pentem refpiciebant. Itineris periculum augebat tempeftas pluvia tonitru mixta. Oppidulum, cui romen el Campo ,poflquam permeaffent, plores pontes modo bic, modo illic fluvium pernentes ,ac femel etiam -pie fluvius ipfis tranfeundus erat , donec in vicum quendam Ceram nuncupatum pervenirent, Pomeddiano tempore ad ahiora monti. um 326'' Regni Hispaniae um delati ,cum vicum quendam atti^, gerent ,inde per periculofiflimam viam hyberno tempore nemini perviam majot altitudo fuperanda reftabar. Poft millia, re unum lpfis in confpedum veniebat Vallis amoena &fertilis ,vicis ,pagis & oppidulis pluribus referta. 4. Miniarium fpatio finito ferotinum tempus ipfos quiefcerejuflit in urbe Yenafqut vel Venafca ,in Aragonia Hegno, ejufque parte ea ,quae R?pagor. Zia ,vel Ripagorfa ,aut Ribagorzia vocatur ;de cujus Dominis Hieronymus Blancas legatur. In finibus fita haec civitas ca* ftello pulchro quidem ,fed tamen non ufqueadeo torti ,&36. militum prsefidio tuto ,tranfitum cuftodir. Praefe&us via* tores Germanos admodum humaniter excepit. In caftelli muris multi lapides jacent ,nulla autem tormenta asnea cernuntur. In hac civitate vinum nobile & delicatas auratas fi ve truttas na&i ,&ge' «sio indulgentes Hifpaniae valedixerunt. Nonfs Quintii. Hifpanis comitantibus juxta Flumen Sinco pergentes ,&ingentes arbores ,ex quibus navium niali consciuntur ,pailim cernentes, poft duo miUiaria confedfa in Venta quadam Ho' fpitaled appeilata tamdiu morobantur, rr donec Nova Descriptio; 527 doaec viginti quatuor numero efient. Montes ergo confragofo s, &afpeitu horrendos confcendere incipiebant ,in via multum nivis adhuc offendentes ,quso hyberno tempore impedit ,quominus viatores iter facere queant. Tandem trium miiliarium intervallo permeato aderat ipfis Porto ,vel puerto tranfitus naturae beneficio munitiffimus,& ad exerci* tum aliquem grandem parva admodum manu remorandum maximd idoneus. Medius inter oppofitos duos fcopulos , in quorum uno crux confpicitur. In Galliam inde defpicientibus defcenfus impoffibilis videtur. Via null^i per montem ,nifi quam manuum humanarum laboriosa induftria excidit. Noftns ex equis defcendentibus per nivem eundum erat. Hic terminus eft Galliae &Hifpanise ,quamvis Hifpaniae Rex ulterius, & quidem inaltero latere adhuc regionem quandam parvam fexaginta pagis refertam poflidere feratur ,prsefe&i cujufdam redionicommiflam ,quem ajunt in munimento Caftlilode Leon habitantem „ tam abfolutam habere poteftatem ,ut non cogatur litteris per nuntios in aulam miflos quserere ,quid libi faciendum fit , mAuthor Nojler fcribit. Hunc tamen locum Caftillo de Leon non reperio ,fed 3>i8 Regni Hispaniae alium Caftrolybiam Latine appellatu^ quem Mariana hb. 6 .cap. ii.pag. z3f, b \ Ceretanorum in his oris habitantium caput efTe ait. Regio ipfa Cerdanias ComU fatus nomine infignitus Cataloniae, qua Galliam tangit ,pars efle perhibetur, ut slmbrofius Morales lib. 8. cap. z. tradit. De Cereranis 50. 4*Nonii caput, confu. le. Poftquam Noflri duas horas pedibus eundo contrivilTent ,ad hofpirrum foiitarium Hofpital de France nuncupatum pervenientes tribus reatibus fututis ve* &gal redemerunt- Hinc cum fecunda Garumna ,vel Garumne ,fluvio ilio Galliae celeberrimo ,in hifce-iocisex fonti» bus fuis erumpente, perpulchram iylvam proftdfcebantur. Pyrenaeorum enim montium latus hoc Galliae obverfum alterum Hifpaniam afpe&ans amoenitate longd antecellit, Arbores grandes, & cum radicibus pallim evulfae jacentes ventorum &tempeftatum ingentem in hoc tradu violentiam loquebantur.Tandem quinque milliaribus abfoiutis adventantibus pemodandi facultatem concedebat municipium 3aguer es ,mComitata Comminges, Latine Comrnmgia,&. Convenarum Co* miratu ,qm Gallici juris eft. Conternat nus eft verfus ortum Comitatui de Foi* * Nova Descriptio, 3*9 terfus Aquilonem parti provinciae Lars, guedocq ,&Comitatibus de 1lfle ,&de Gaures;verfus Meridiem montibus Pyre* nseis verfus occafum regioni d’Eltrac, &Comitatui Armaignac. In Superiorem &Inferiorem dividitur: Superior Com* mingta civitates habet S« Bertrand ,&§* Coefljrans ,quarum hxc pofterior alio refertur ;Item S; Beat, S„ Fregeou, Mom tegeau ,Saliens ,&alias. In Inferioti Commingia funt nova illa civitas Epifcopalis Lombes; &urbes Samathan ,1*1fle en Dodon ,Muret ,Riufnes ,&munici- u*a* '. num locum occupavit veteris illius Lugduni Convenarum »vel .Lyon de Comingeois anno 584. deleti. Vide P.Merulampart. z. Cofmogr. hb. 3. cap,3 8 ,foL 45o] Plura de hoc, ut &caceris Comitatibus confinibus refcifcere expetens Geographos legat ,ut &Francifci de Rues Gallia defcnpuonem fol 603 ,£§ feqq. Hujus Regionis incolae primi efle perhibentur ,qui ad Chriftianam Religionem fe receperunt* Frumenti, vini, fru&uum &aliarum rerum admodum feracem perhibet faepe citatus D.T.U.7. mmagnofuo commentario deomnibua hujus Orbis terrarum Regionibus &quidem Gallia de~ feri• Regni Hispania® /criptione pag. 75. ^89. qui etiam 4 in loco tum mafculini quam fequiorisfe, xus incolas haud exiguis laudibus extol lit ,quamvis Author Nofier levitatis e0| coarguat» &praeterea dicat ,multos ibi dem homines repenri ,qui ftrumis labo, rent ,ac linguam ipforum cum Hifpanb ca plus qu am cum Gallica convenire* Vic0 * BajSntfres noftri Viatores in di^a valle iter fuam maturantes vefpertin° tempore tria milliaria finiverant ea nofte fubfiftentes in municipio Siorpetubi fapidis auratis mGarumna tiuvio captis lautd vivebant. vi ts. Id. Quint. in eadem valle pergentes» ac Garumnam z. realium foludone tran (mittentes indeqoe ad dextram converti inter pulchros arbores profe- Offl Enc&uftf, poftquam 4. milliariumiter fi nivi flent, hlontibus reptum ther* mus habet lapideo alveo inclufas ,ac fnlphurae mixtas, quas Hifpanl prajeipue frequentant. Calculo mederi creditur» ut ex libello Tholofedehisthermisifl lucem edito patet. Pomeridiano itinere inde tendebant per vallem eandem mu'- ds pagis ,municipiis ,&nobilium domi* ciliss plenam ,&poft milliare tertium a- Nova Dsscriptio. 531 oud vicum For Garumnam pontone tran/mittebant duodecim fouls pro veetura folventes. Hoc in ioco tradus montano delinente ,percampeftrem planitiem veniebant in oppidum Martyres Iholofams ,quod apriore loco 4. milliaribus abeft. vi 1.Id. Quint. in eadem planitie iter facientibus arx pulchra in confpedum prodibat; Vineas funt frequentes &ficuum copia in lignis pailim cernitur. 4. milliaribus finitis in pago quodam prandium Tumebant. Ameridie refidua iti« nens milliaria 4. poftquam per didam planitiem profedi confecifient Thcloj & peroodarunt ,ac inde Carcafibnam ,&Narbonam fe recipientes pono Lugdunum petierunt ,de quibus locis in itinerario meo Gallico adum A, Atque hoc effc iter illud egregium ,Sf fatis longinquum ,quod Nobiles noftrt Germani anno 1617, fecerant ,&nemo adhuc quantum quidem mihi ,&aliis amicis notum eft ,in lucem hadenus edidit ,ficut etiam in ejufdem initio fu» perius monuimus» C K.BGHI HlSPANlAg Caput. III. Et Ultimum. De Nonnullis aliis per Hifpaniam iti. neribus* ARGUMENTA. I, De Giiona urbe, fprimaria; 2.pe Perpignano mu mmento ,&civitate •i' , . .^taraoia, &Logronm in finibas Hypani* 6. De Regno £urb lita .&de nrhf» r primaria* $. De civiratibusFueis. tarabia, Sc Logronno, ^o*—-i—ixcgno e& ur.. fita >&de urbe^Sal- Legione. aryl »vr 7*De Urbe AftorgaS 3'?‘ Re&n0 Navarra ,Regione Ailunj. .“Comitatu Bigorre 8. De Urbe Compo 4- De 5, Jusn de piedi ftella Gallicia: metro, porto i&Pompdona poli . Na varrati Regni urbe! 9. De Gallici* Regnc Quoniam pmer loca ®iones i praeedenti itinere &capite deferipta, ad huc aliquot alia funt haudparva nota t Bifpania, eorum caufa adhuc fequente . mespracedenti /abjungere M' tm vifumfuit. Primum Iter Barcelona reBo trmitt Narbonam mGalitam ducem,, Ocifer pr^rer castoris Hifpa- ni Romam ituri frequentant» Tertius in Hifpaniam eif adi* tus»ex quatuor, quorum 1.c* meminimus» ^Lq- tfov ADescr iPTIOi 333 loca cum diflanuis fuis inter Barcelonam »praecedenti capite defetiptam g &Narbonam ita fe habent. Moncada x. mill. de hoc loco vide Marianam bb, io. in fine 16, cap, Cs bb, iz. cap.io. LaRocca 2. milL Linas 11mill, S, Celomi ve/S.$/$?« a» jiflarlid i. milii i* Girona 5, mill. Ha?c orbs Gerun^ ia olim ,&AuJJeranorum caput in Cata- Ioniae Regno collis parvi apicem occupat ,&veteri muro fepta trianguli figuram /itu refert. Undam fluvium ,Onhac incolis ,eam fecare ,&alium Ter iifdem appellatum ,qui foflas urbis ingreditur» recipere invenio ,ac inde fatis munitum locum efle conjicio. Frequenti apud ]o> hannem Marianam mentione occurrens cap. 9. bb, 14. pag. 602. defcnbitur, ubi in fitus ejus commemoratione unius tantum fluminis Therae vel Thices meminit» Epifcopaiis Urbs aliquot obfidionibus vexata, etfi ambitu parvo clauditur,mercatoribus tamen &opificibus abundat, tefle L. Nonio cap 89. qui de eleganti hujus loci templo ,&S. Felici* ac Narcifit reliquiis legi poteft. Bafcaras 3- milk 3 4oRegni Hispani ae Ex Gallia in Hifpaniam per hoc Re» gnum iter non eft infrequens ,quoj Tholosa vei Thoulousa per Comitatum Bigorrenfem ,principatum Bearnenfem, &Bifcajas regionem eo tendit. Bigorre vel Bigerronum regio inter terras Bearnenfem 3&Commingenfem , pervetuftus eft Comitatus ,in quo Tarba metropolis &Epifcopi fedes. Urbes item Trie ,Ravafteins ,Maubourget , &Baigneres ,quae ultima thermas habet admodum falubres &amoenas ,ex raon* te fca turi entes. Urbs Lourde Tholofe' nae Jurifdidioni accenfetur. Regio eft afpera ,vetitis &frigori obnoxia ,&fufi Pyrenaeis montibus ftta, in qua vinum non nafcitur ,&craiTt ingenii homines vivunt. Mos hic obtinuit, ut primogeni* tus omnium bonorum paternorum haeres evadat ,fi ve nobilis ,fi ve ignobilis, ut Francifcus des Rues indicat.Gavre &E- itrac Comitatus ipfi confines funt, ut' Merulapart.%, Cofmogr, libt3.cap. 449.docet. De Bearnenfi principatu cap> 7. Itinerarii mei Gallia ,&de Bifcaja cap, 1.mox ab initio egimus. Cum dido autem itinere ita comparatum eft. Tholofa, vel Thouloufe ,quam bem in dido itinerario defcripfimus. Hfle t4. mill. Ko VA Dh SCE sPT so34 * Gimont, 2.W. QvinTt ta- ni' Baran ,$. m. Maubourgnet 9vel Maubourget , 7. Molans ,4. w. Ortkes,$>m , Sahaterre , S.Palas ,velPalayt2. w. 4. S.Jmndepie deporto 3. »?. it£ ut Tholofas &hujus loci diftamia fit 39. miliiarinm.ut Itinerarium illudGallicum fupra ciratum numerat ,quod pofiro ordine omnia loca collocat. Hinc Confranen ,indeque fn Galliam perveniri alii di* eunt. Latine urbs haec S.Johannrs pedis portus appellatur. In Navarrae Regno, monti undecim millia paffuum exceifb impofita, fontibus abundat, &fertili (olo plura fuppeditat. Marin,Sicul. hb,\ fol. 6.Mons ,in cujus fummitate campus perpetuo virens cernitur ,ferrum/ubmi* niftrat. Koncevades 4. milh Latine Rocida vallis ,famofa eft clade ,qua ab Hifpanis *&Mauris aliquo rempore ante obitum fuum affedus e(> Caefar Cardus Magnus, qui in ea Rolandum cognatum fuum a*- mifif. Hac de re vide Johannem Turpi* num in vita Caroli Magni cap. 21,&feq. P3muT 34 £Regni Hispani ai multa fingentem ;johannem Maria, namltb.’} .rer.Hifpan. cap%11, Panplona ,Pompelona,Pompehn,11, mill mSalazarpag .195» ait. apud alios minorem diftantiam reperio. Regni Navarrae primaria civitas parvo aPyrenseis montibus^ intervallo ,in campis fertilibus Argas fluvio adjacet, ac grandis, & opulenta validis moenibus cingitur. Episcopum habet ,& duas arces, quarum una intus ,altera fons civitatem admodum firmam reddunt. Hanc fequuntue Tievas, Tafalla ,vel TafFagla, Olite, duo oppidula *Arguue- das ,ac Tudela 1f.miB. Haec in Navarrae Re» gno civitas Ebro flumini appofita eft* Succedunt Cortes, JLurcenich, Dalagon ,&tandem Saragoza 15.mill. Hifpan. de qua Regni Aragonias metropoli in praecedente capite di<flum eft. Tantum de hoc quar- to in Hifpaniam tranfltu, praeter quos quatuor Hilpania ,nifi navibus, adiri non poteft. IIL Priderki 11. JElelloris Palatini ad num ,Bavaria Ducis &c. Itinera in Hi/paniam diyerfa-. Nova Descriptio* 34$ UTdidi in Hifpaniam cranfitus adhuc defcriptione exadiore declarentur , paucis hic fubjungam itinera ,quse Princeps ille ferenifiimm cum Secretario fuo Jrluberto Thoma Leodio tempore Caefaris Caroli V. in Hifpaniam fecit :Quamquam me non latent hallucinationes Secretarii illius, qni modo hoc »modo alio nomine locum aliquem appellavit ,ac in diftantiis locorum ipiis haud infrequenterhallucinatusefh Princeps Palatinusteo tempore ,quo pater ipfius adhuc vivebat, in prima juventute conftitutus ,in Comitatu luit PhiUppil.Caftellse Regis ,Archiducis Auftrias ,&filii Caefaris Mascimiltant /» cum quo in Hifpaniam profedus eft. Middelburgo ex Zelandia difcedentes proficifcebantur ad arcem Bufli inter urbes Valencinam &Montes in Hannonia fitam ,inde Cameracum ,Peronnam , Sylvanedum, Parifios, Blefenfe caftrum» Casfarodunum ,Lufignanum, Santones* Blayam,Burdigalam, Ba2as &Bayonnanm petentes: de quibus locis in Itinerario meo Gallico ,&fupta etiam in x.cajp^hujm Itinerarii adum eft. Bayonna profedio« nem fufceperunt $. Fuentarabiam ,vel Fonterabiam l nonnullorum opinione in Guipufcoa fi* P4tam* M4 Regni Hispaniabtam »&Hifpaniarum Regi fubdltam ' quam Leodim Bifcajac accenfet ,&pa ’ vam quidem led valide munitam efle didt ,ac eo pado mati appofitam, ut fluctibus recedentibus ficcis pedibus led iifdem accedentibus pland non adiri qaeat, Author Nofler ,quem in praecedentibus capitibus faspd citavimus, magnj momenti munimentum ,aquingentis Hifpanis cum Oceano adjacente {deienc*1»&Guipufcoae regionis in qua fi. tum ,elavem e(Te dbcet. Vide caput hujm limeranifecundum ,haud Ionie d imtw. Cafp. Ens in delicia apodemiZK aliis ,quorum nomen suote foo proterit ,indicat ;Fuentarabiam Ia* tine Oeafonem appellatam ,&fit a, & hominum manibus firmiffime munitam , porta foo naves excipere ,&allui fluvio Vidofojqui in montanis Cantabriae emetgens, ipfamque urbem prsetedapfus in didum portum efFunditur.Hac urbe reiida,& monte S*Adriant fuperato, Vidoriam, Burgos, &1oledum venerunt, qua in urbe tunc temporis Rex Ferdmandus & Regina I fabella, /V?//^9/Regis focer 8c focrus, commorabantur. Ac hic primus efl in HiTpaniam tranfitus, quem fupra in cap. z. principio deicripfifnus. Cum ReX Philippus reverteretur ,cum Comite P*- lati- ^ Nova Descri hio. 345 latino veniebat Madritum, Complutum, Signenzam ,Calatajudum, &Sarago« zam. Inde ,nuncio de «*grttudtne Ifa* bella Regmse,foetas fa*.accepto,Madtitum rediit, SaragGZae autem &"Madri— tidiftantiam Leodiua 50. militaribus Hifpanicis ,longitudine Germanicis non multum inferioribus, metitur,iifque conficiendis Regem quatuor tantum dierum iter trivifie ait, Madrito Saragozam reverfus ,inde Barcelonam ,Gtronam 9 Perpinianum ,Salfas ,&Narbonam pervenit. Reliqui itineris loca fuerunt Montpelier, Ntfmes ,Avignon ,Valence ,Vienne ,&Lugdunum ,unde per Sabaudiam ,ubi Sabaudiae ducem Philibertum falutavit ,Burgundiam, Sundtgoviam &Hegoviam ,Oenipontem ad patrem fuum Maximiliarium Csefarem, ac porro ex Tyrolenfi Comitatu Stutgartum in Sueviam ,&Heidefberga in Pala» tinatum,tandenq;inBe!gium rererfus eft. Alterum Iter in Hifpaniam fecit laudatiffimus ille Princeps ,cum Hifpanias Regi Carolo nuncium afferrer ,quod Imperator Romanus eleftus effet. Hoc iter Leodiua breviter commemorat. Carolm Caefar Anno s510. Barcelona, Cataloniae metropoli, abiens, per Aragoniam & Cgftellam itinere fufeepto, Compodel- P%lam Regni Hispaniae lam venit, quo in loco navem confcen. dir, paucis diebus in Angliam appulit* atque inde per Flandriam, &reliquas regiones Aqnisgranum tetendit, ut ibi publica coronationis inauguratione Imperii adminiftrationem fufciperet. Tertium Iter Principis Palatini anno 15z6.inftitutum poft difceflum ex urbe Heydelberga.in via habebat fequentia loca ;Metz,Barleduc ,Chalons, Meaux , Paris ,orieans ,Blois ,Amboife #Cha» ftelraut ,Poi6fciers, lufignan ,Angoulef« me ,Cognac ,Bourdeaux ,Bazas ,Bajonna. Poib fequebatur pagus Anjon, ut Leodiua eum nominat. Hunc fub Pyre» naeis montibus Bayonna 4, miliaribus abelle ait. Proximi erant montes altiftimi» per quos tamen ,ut ipfe narrat ,Galli fua tormenta aenea tranfvexerunr. His fuperatis praeteribat aliquot vilia oppidula, &poli 11, milliaria emenfa veniebat *P°™Pet dnam-Quartus hic eft traniitus in Hifpaniam per Navarrae Regnum ,de quo fupra in hujus urbis defcriptionein hoc capite di&um eft. Inde Taf aliam 8, milliaribus apriore femo tam »quod fpatium Sa/azariua 6.mill» definit. In hac urbe Navarrae Reges domicilia fua habuifle Leodius refert, His lo* mfuccedebant Cer* Nova Descriptio, J47 Cervera n. rniU. In hoc oppidulo magiftratus ^Comite Palatino petiit ,ne diufubfiftete s&annonas caritatem excitare velit» Matalebres pagus ,4* GomorramiU. in hoc oppidulo Leo* dius butyrum emere volebat ,ut lupea in j. c^.didum eft. Maron pagus, 4. w. ^^ Hita 15.mitt. Veterum eft Ceflata de qua Urbe fuperius in novae Caftellae de* fcriptione mentio fa<fta eft* Guadaldiara ^miU.Nonius 6. m.habet. Ptolonuei Carraca »&ntonim Arriaea» ut G. Barrerius ,slmbrof. Morales apud Nonium cap. 73. dicunt. Vide quae de Mc urbe fuperius in defcriptione Novse Caftilise monuimus» iWa //er fuum promoventes ,Com* pluto flve Alcala de Henares urbe ad dextram religa,ad pagum Santorquato pervenerunt ,&Tajo flumine traje&o Ocannam 11.milliaribus Guadalajara remotam, de qua etiam fupra. hinc Temblique %.miU. inde Villam hartam 10. milliaribus fejun» ttam.poft 1i.miliiaria excipiebantur diverforio quodam folitario, quod venta Hiipanis dicitur. Hoc in diverfis locis leodius t§odo ‘Evoellam ,modo Ervol- P6lajn, M8Regni &isp Ani ab Iam,&forfan nullibi vero nomine, ap« pellar» In tabulis Geographicis occurrit Itervela nomen, &apud Salazarium Lyf. vela ,Yrvela ,&del gruela. Hoc in loco Principi Palatino vinum in palude hydriS repleta refrigeratum, &aflnina caro pro ferina apponebatur ,ut fupra in i: c. narravimus. Hinc pergebant per 5. militaria ad urbem Pilebes , quam Leodiua pronuntiationem fequutus Viifches appellat :inde fluminibus Gaadiana&Guadalquivir tra- i je&is ii Ubedam per 6. mill. Satis fpatiofa civitas adidaflumine Quadalquivir haud procul dimota. In hac ora quoque efl ! urbs Montiel vel Mbntilla; in qua CollegiamJefui ta rumJohannzs Avila: viri no* tiifimi fepulchro celebre ;Ejus epitaphia apud Francifcum Swertium legere eit. Granada u. milliaribuis Ubedaabeft, quanquam.Leodnta in aliis locis afe ipfo diflideat. An exemplar ,cujus dudum typographus in imprimendo fequutus eft, corruprom fuerit, an vero ipfa impreflio hallucinara fle ,mihi non conflat*. Sa/azariu>f Hifpanua in Almoneda gene* ra/i 16. habet milliaria.. Longitudo au* itineris totius Heidelberga in Bifp& niam £Jova Descriptio, 349 piam eft smLeodim numera t, 396. mi!- ^^prmceps Palatinm ex aula Caefatea* cuse tunc temporis Granadas erat ,recedens. Obedam, &ad Ventam diam revertit ,in qua refrigerato illo 'M"0'6"'?" r,a Hifpanica exceptus imt ^de ad finiftram fedefleaens n. miUiana confecit ,ac in urbem Almagro venit, Dom nS Fulgens eo tempore oppignoratam. Subedebat pagus Malagon 5. miii. & urbsToledo 15-mill- Hmc Princeps Pa. latinus quatuor comites flbi adlcifcensequis curforiis praeivit. Lecaius cum CO» 'mitatu fequutus Toledo per oppidulum lllefcas ,ut Sa/azarius ,velLiskes, niLeodius appellat, Madntum ia.miliiatibus diftans ,profeaus eft. Hinc iter promotum Atandam deDuero, cm nomen aflumine prasterlabente ortum 927. vel ut apud SuldzUFiuw extat ,252mil- liaribus Lermam ,frumento &vino affluentem ,7, &Burgos 6. aut 7. milliaribus. De hoc itinere Toledo Madritum &Burgos ducente, confule disftum Sala~ zariumjvl, 181,£*? CaJp.Em c, 16* ubi fae* pe hallucinatus eft. Sequentia itineris loca fuere; Miranda in Ebri fluvii ripa 1$Y vel 16, mill. Yitoria 5; vel 6. m. Inde, pec oppidulum Seguram »Tolofettam CUjUf