Caes. Baronii S. R. E. Presbyteri Card. Tit. SS. Nerei ... Paraenesis Ad Rempublicam Venetam

f \ \ ) ^\ / \s. \ \. '..t* a> t k <«. . f , %• / t / * r ' '. s i 4 •J f > \t 9 \ /r* » / •‘ X i i* t'^ I > I J 4 \ \ t 9 VI '\ I f V I VI «s. f' ^r, »« ) I , r/ 1 -} i Z' \ I 4 / '/ V' \ .V( /* i.- 'i 1^»I 9 » V• D• I » i t • f w*V /i J iI CAES- B^R ONII • V S. R. E. PRESBYTERI CARD. TIT. SS. NEREI ET ACHILLEI Sedis Apoftolicse Bibliothecari/ , / Ad Rempublicam Veneti. I \ R«0 MAE M. OCVI. / \fw- CAE S- BARONI I S.R.E. PRES BYTERI CARD. TIT. SS. NEREI ET ACHILLEI Sedis Apoilolic® Bibliothccari; , Tarmefis , Ad Rempublicam Venetam Oleo vehementer, quod hortaturus vos, quos plurimum diligo, nullis tamen falutationibus ,quae communicatorijs ac pacificis ^litteris inter Catholicos,Catholicacom- - rt •1- /*auguit.t^j municatione conmndros, in concordiae lymitfi. bolum ,praefigi conrueuere,more maiorum. fl permulcere liceat :fed falutationibus intercifis ,non aliter , quam fi ad homines extra Chrifiianam religionem errantes Gentiles ipfos fcribendum foret, vobifcum agere fas fit: iubentc id potiflimum Domino noftro Chrifto Iesv, vt^ Mattb.it qui Ecclefiam non audierit ,fit nobis tamquam Ethnicus & Publicanus .cum tamen his infelicibus vos ipfos reddideritis infeliciores jfiquidem non folum Ecclefiam non audiftisjfed fpreuiftis ,contempfiflis ,ignominia fumma infuper afFeciftis,publicis datis litteris,omni execratione digniffimis, quas tamquam oftentum Ecclefia vniuerfalis exhorruit ,& vt monftrum excuflit .Quis Orthodoxorum,timens Deum, qui legat veftras litteras contemptu plenas ,non ftatim offenfi numinis zelo exaeftuans ,ex intimis prjecordijs in propheticum illud erumpat; Obftupefcite caeli fuperhoc,&c lerem.t, ii portae eius defolamini vehementer,] cum portae inferi adeo dMatth.ii extolluntur contra Regnum caelorum,quod eft Ecclefia ,ac 1 ipfum Dominum ?At ficut omnium in Deum bellum gerentium certus efl cafus, ita nec dubia ruina ,fecundum illud fa- Aij erarum _1 Parsenefis , (Et(l,i7' traruln fenttfntiafuin *;C^i initum naittit tapideni >flipel; caput eius cadet .] ' Cum igitur ea fit communis vox exclamantium in vos Orthodoxorum ;filere ne potuerunt faniSl^je Romanae Ecclefi* Cardinales ,ad quos non folum fui capitis,ipfius Roma- 'ni Pontificis defenfio fpeftat ,fed qui cuiufcumque pro ecclefiajftica libertate tuenda laborantis fufcipere patrocinium teneantur ,ita ad eos martyrijcandidato fcribente ,&iam-> fanguinis voce,clamante S. XhomaCantuarienfi Archiepi- ^MThcm. ^conficientia diflimulatis iniuriam Chrifio illatam in me, immo &in vobis, qui Chrifti vicem gerere debetis in terra ?Nonne caufia mea fimul veftra efl: rimmo penitus veftra ,tueri videlicet tuentes ecclefiafticam immunitatem ?]Tanto igitur clafiico excita,ti ,hortationem aggre- ^dimur,fied quie me prius doloris iaculis feriat, &vos pungat reprehenfionis aculeis ad fialutem paratis .ita enim diflat exuberans dileflionis atfe£tio ,qua fitio fialutem veftram in .viiceribus Chrifti .Vnde &huius feries exhortationis ema- i.Tim.i, nat,nempe de corde puro cofcientia bona &: fide non fifta . Quamobrem occurrentes veitrae manifefta perditioni, hifice vos (vt in re valde leria) diuinis oraculis compellare comlerem.Z^ pellimur ;Quare ^auerfius eft populus ifte in lerufialera auerfione contentioia ?Apprehenderunt mendacium ,&noluerunt reuerti .Attendi &auficultaui ,nemo quod bonum eft loquitur: nullus eft qui agat poenitentiam fiuper peccato fuOjdiccnsiQuid feci ?Omnes conuerfi fiunt ad curfium fiuum, quafi equus impetu vadens ad proeliu. 3vtvifius fitoptafte, quod fugiendum eftet maximum omnium malum .Auerfio plane illa contentiofia eft,qua diluenda peccata,ad poenitentiam patefafta ,atque damnata verbis ac ficriptis ,mira_» animi firmitate, immo dura obftinatione ,ac furenti pertinacia defendi dicuntur ab omnibus ,dum omnium nomine Senatorum litteraj aduerfariae promulgantur :cum tamen probe nouerimus ,ftudia iftahaud ab omnibus Senatoribus comprobari ,immo prudentiorum fiententijs condemnari ,atque lacrymis deplorari ;Et quamuis aduerfiantes dicant (quod ibidem fiubijcitur aleremia )Sapientes nos AdRempublicafn Venetam .j nos fumus,&lex Domini nobifcum eft.in eos ipfe ifta retorquet,dicens :Vere mendacium operatus eft ftylus mendax Scribarum.] vt merito iliis,quos eadem peccata perftringut , vrgent,& damnant,timendum fit ,ne eadem quae ibi fubijciturdiuinitus immifla vindifta in exterminium gentis illius , vos maneat ,vt feriat ,perdat ,atque confumat .quod Deus avobis auertat .Contingat enim me prius vita fungi, quam ifta adeo funefta videre .Sumus,fumus,ficut &c fuimus femper (teftis eft Deus )omnium veftrum amantiflimi &ftudiofiffimi ,femper memores charitatis veftrae, qua nos excepiftis,cum Venetiasveniflemus,vt quantumlibet immeritus, &peccator,de vobis tamen mihi fit propemodum praedicandum, quod Apoftolus ait de Galatis: ®Sicut Angelum Dei ^Galat.^» ^cepiftis me,ficut Chriftum Iesvm.] memores &frequentis per dies fingulos concurfus &accurfus ampliffimorum Senatorum,atque illiiftriffimorum magiftratuum, nos conuenientium, &(fecundum illud loannis ^)deducentium di- ^ gneDeo.] Cum &quadam amoris exuberantia coegiftis, &extorfiftis importune impertiri vobis aliquid gratiae fpiritualis in minifterio verbi Dei ,vt fic penes vos noftri apoftolatus licet indigne perfunfti remanferintqualiacumqueimprelfa veftigia .Currebatis bene, quis vos impediuit veritati cGalat.s» nonobedire.^ (fic vosarguam verbis Apoftoli.)Vtinam abfci ndantur qui conturbant vos ,] &mergunt in profundum abyfii vipfum imum barathrum peccatorum,quod eft diftipliniE contemptus .fic enim in facris oraculis fcriptum ‘^eft:<f Trou.i8. Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit.] Ad quod puniendu fiue expiandum deli(ftum,quo ipfe peccans perpurgari nolit inuitus, quod non accufet ,magis aute defendat ,opus fuerit ecclefiaftico conflatorio cenfurarum ., (Eft enim ignis in Sion, ^&caminus eius in lerufalem )ad eifai.u. combuftionem peccatorum .In qua quidem fornace fic ardet ignis ,vt purget, non autem confumat nifi peccatum . Nam &fCorinthius ab Apoftolo in hanc eft fornacem imfi.cor.^, miflus,in interitum carnis ,vt fpiritus faluus fit in die Domi- ni .ita plane vbi bono remedio vtitur bene patiens, accidit i iuxta illud Prouerbiorum :2Aufer rubiginem de argento ,&gTrou.2K, \ egre- / rss •:Pafsetiefiij •vfurpatur. Stent igitur altiflimi ijjdemq. fortiilimi diuidentes facta aprofanis exaltati aChrifto parietes ,quibus Imperia funt diuinalege diftin61:a>vt quae funt Caefaris Cae- IMatth. 12,fari ,&quae funt Dei Deo reddantur ,ne quid aPrincipibus aduerfus perfonas Deo dicatas ,vel bona eidem oblata>aut iuraipfi debita vendicetur . In quibus attendite quotupliciter deliquiftis ,cum primo leges fancieritis in non vobis fubditos homines Deo facrosjdeinde quod tuleritis eas aduerfus loca facra ,&. res facras,nempe bonaDeo dicatajac quod denique iura facra, vt”vefl:ra ftatueretis, penitus euerteritis,& quidem non fine ‘magno periculo laedendae Catholicas Fidei,in cofundendo, immo euertendo ordinem hierarchicum,a Deo in ipfa Ecclefia Catholica antiquitus inftitutum ,aChrifto confirmatum ,praedicatum ab Apoftolis, aflertum in Concilijs ,, roboratum traditione, cultuq. receptum ab omnibus orthodoxis Principibus ,&alijs eundis inferioris ordinis Chriftianis. Qli* enim (inquit ^Apoftolus) funt aDeo, ordinata funt .]interuertitur quidem ordo hierarchicus,fi ‘quae funt alterius,alter fibi perperam fumat .De huiufmo- :lhid.io, di enim idem Apoftolus ,qui fixos terminos facros tranfgrediuntur ,haec ait: Ignorantes enim iuftitiam Dei, & fuam quaerentes ftatuere ,iuftitiae Dei non funt fubiedi ,3 vtpote redditi malo opere iniuftifiimi . *Quid igitur vobis arrogatis de iuribus ecclefiafticis fanoire leges,eafdemq. aduerfarias legibus ecclefiafticis,quan doquidem laicis inconceftum fit etia proficuas praelcribere de his leges? Audite quid in Romano Concilio fub Simplicio Papa fuerit aditatu, vbi agens Bafilius vicem Odoacri ^Regis,legem tulit de no alienandis bonis ecclefiafticis: cui vos contrariam promulgatis, vt alienari omnino debeant . Intcrcefiit enim tunc Maximus Bleranus Epifeopus ,qui conuerfus ad fandam Synodu dixit :De me licuit laico legem dare? Refpondes fanda Synodus,dixit: Non licuit,6c recitata in Synodo ipfa lege, haec de ea Eulalius Epifeopus Syracufanus :Scriptura,qu* in facro Concilio eft recitata, nempe conftitutio de non alienandis bonis eccfelialticis , *eui- Ad Remputlicam Venetam. 15 euldentiflimis documentis conftat elle inualida .Primum» quod contra Patrum reg:ulas alaicis >quamuis religiolis, quibus nulla de ecclefiafticis facultatibus aliquid difponendi legitur vmquam attributa facultas, videtur .Deinde ,quod nullius Praefulis Apoftolicse Sedis feriptione firmetur &c.] Si iftas neruofas adeo antiqui Patres noftri in Romano Concilio aduerfus laicos legillatores dixere fententias :tolerabimus nos latas avobis legesT iniuftas, atque damnofas,bonaecclefiaftica difiipantes? cum latas aRegibus proeorumdem conferuatione proficuas, ea tantum ratione, quod non eflet laicorum praferibere facerdotibus leges ,Patres continuo abrogarunt ?', Quam autem fuerint cauti pofieriores orthodoxi Imperatores Occidentales ,ne quid inconfulto Romano Pontifice ftatuerent in Ecclefia, etiam fi pro Ecclefia :deducantur in exemplu vertices illi fiecularis potetije,toto orbe confpicui, Chriftianiflimi Imperatores Carolus Magnus ,&Ludouicus Pius, qui funama religione colligentes in vnu diligentia fandiorum monachoru leges ecclefiafticas fuis admixtas ; non nifi eas prius recognitas ab Epifeopis ,probatas vero ab Ecclefiae Romanae Pontificibus ,edere praefumpferunt, prout ex eorumdem praefationibus conftat. Qui plano nihil antiquius femper habuerint, quam ecclefiafticanu libertatem ,in primis vero auftoritatem primariam Ro»- man* Ecclefiae fartam teiftampofteritati mandare. Hinc i illud apud eos :^Conftitutiones contra canones &decreta Praefulum Romanorum ,feu reliquorum pontificum.;, '' ^ vel bonos mores, nullius fint momenti .]&inferius de auftoritate Papae fuper omnes Epifeopos Comprouincialis ^ Synodus retraftetur per Vicarios Vrbis* Romae Epifeopi ,, fi ipfe decreuerit .]Qiiod fi quid criminofum per clericos ^| committi contingeret jquid in eos agendu, cenfet Carolus cum Epifeopis Romanum ^Pontificem confulendum. iti~ * dem,ne quid graue,inc6fulto Romano Pontifice ageretur: &,Si maiores caufae in medio fuerint deuolutae ;ad Sedem Apoftolicam (vt fanda Synodus ftatuit ,&beata c6nfue-> tudo exigit) inciindanter referantur.] Si haec ergo,quae in fauo- loan^ DiZma, imsg^craf.z. 14 Paraenefis, fauoreiri Ecclefias fancita eflfentjnon abfque confirmatione fummi Patris Romani Pontificis edere praEfumpferunt Imperatores Chrifiianiffimi :qua fronte ali; ,quorumvo exemplo, nifi luliani Apoftatae ,vel aliori^m tyrannorum , aduerfarias fanftae Ecclefijc iuribus leges feribunt ,&promulgant ?Audite poft alios ex loanne Damafeeno,quorumnam fit iura ecclefiaftica condere, cum poft multa eodem argumento traftata fubijcit ifta ;Regum eft ciuilis adminiftratio »ecclefiaftica vero conftitutio paftorum-» atque doftorum .] &inferius :Nonfufeipio Regem fibi facerdotium per tyrannidem vendicantem. ]&poft enumeratos Imperatores Orientales tyrannice rem agentes fubdit: Non regijs regulis, fed Patrum inftitutis tam feriptis ,quam non feriptis Ecclefiam cenfeo conditui ,&gubernari debere . ] Sed audite optimi Imperatoris Bafili; Macedonis verba, &exempla imitamini, ita in Oftaua Synodo oecumenica_» Catholicos laicos alloquentis:De vobis aute laicis,tam qui in dignitatibus ,quam qui abfolute cfiuerfaminijquid amplius dica ,quam quia nullo modo nobis licet de ecclefiafticis caufis fermonem mouere ,neque penitus refiftere integritati Ecclefiae,&vniuerfali Synodo aduerfari.Hoc enim inueftigare &quserere. Patriarcharum,pontificii, &facerdotum eft ,qui regiminis officium fortiti funt ,qui fandificandi, qui foluendi &ligandi poteftatem habent, qui ecclefiafticas &caele ftes adepti funt claues ;no noftrum qui pafei debemus, qui fan6tificari,hoc eft benedici ,qui ligari, vel aligamento folui egemus .Quantaecumque enim religionis &:fapientiaelaicusexiftat, vel etiam fi vniuerfa virtute intus polleat^donec laicus eft,ouis vocari non delinet. Rurfus Epifeopus quantacumque fit irreuerentia plenus , &nudus omni virtute ,donec Antiftes eft, &veritatis verbum refte praedicauerit ,paftoris vocationis &c dignitatis damna no patitur. Quae ergo nobis ratio eft in ordine ouiu conftitutis paftores verborum fubtilitate dilcutiendi ,& ea quae fuper nos funt, quaerendi, &ambiendi? Oportet ergo nos cum timore &fide fincera hos audire, &fa- AdRempublicam Venetam .ij des eom vererircum fint miniftri Domini omnipotentis, & huius formam poflideant &nihil amplius ,quam qu« noftri ordinis funt, requirere. Nunc autem, vt videmus ^ adeo multos malitia ininfaniam accendit, vtobliuifcentes proprij ordinis, &quod pedes fint,minime cogitantes ,legem ponere velint oculis ,non vt natura fe habet. ]Sc infe- ^ rius :Itaque moneo &exhortor omnes ,qui tales funt ,vt malediftum &alternum odium auertentes,& iudicare iudices delinant,attendant libi,&: fecundum diuinam voluntatem conuerfari contendant. Nam non quiefeet fupremu ludicium, fed contra diffidentes diuinus furor ftillabit ,dc iuftam vltionem opere cundlis oftendet .3hjecBalilius. Qu« paulo fulius ad verbum retulilTe voluimus, vt tanti Imperatoris exemplo intelligatis, quam reuerentiam & obedientiam rebus ac perfonis ecclefiafticis exhibere debeatis .Sed alia innumerabilia eaq. clariffima in hoc genere exempla breuitatis caufa recenfere praetermittimus . Eft autem illud omnino falfum ,quod ad peccati excufationem affertis ,* id ipfum fcilicet fadlitatum aveftris antecellbribus ,qui fe nemini fubijcientes ,quod proficuunu Reipublicae videretur, hoc ftatuerent. At fecus quidem illi, qui quod libi fcirent legibus ecclefiafticis inconcelTum, nequaquam audebant decernere fuis legibus ,fed extorquendum putabant per Patriarcham,quod negandum libi fcirent aRomano Pontifice .In hoc lane vobis modeftiores ,quod non auderent condere leges de his, quas nollent ad forum ecclefiafticum pertinere .Vt hasc autem euidentiori percipiatis exemplo, cum plures extent de his litterie, vnae illas,quae &breuiores ,recitandae hic erunt Innocentij Pap* III. datas ad Patriarcham Conftantinopolitanum, ciuem Venetum ,nuper creatum ,cum ab ijfdem Venetis fimulq. Gallis ipfa Conftantinopolitana ciuitaseft capta_» anno Salutis millefimo ducentefimo quarto .Sic enim fe habent, vti leguntur in codice Aflorum eiufdem Pontificis. qui ita incipit aminifterio libi aDeo credito in regimine vniuerfalis Ecclefia : Adhoc (inquit ^Deus )Apoftolicae Sedis Antiftitenu ,alerem. i. qui 1 j 4 h ( 1 I i6 Parsenefis, qui plenitudinem habet ecclefiafticae potefl:atIs,ruf)ef gentes Sc regna conftituit,vtiuxta verbum propheticum euellat &deftruat, diflipet &difperdat, quae in agro Dominico tuae culturae commiflb inutilia reperit &nociua> iuxta quod alibi fibi praecipitur aDomino per Prophetam: ^Diffolue colligationes impietatis ,folue fafciculos deprimem ics . Nos igitur attendentes iuramentum illud ,quia prorfus illicitum, non elTe feruandum ,quod ate Veiietijs con* ftitutofuita Venetis violenter extortum ,ficut tua nobis inhnuatio patefecit (vt videlicet neminem fis fafturus Canonicum in ecclefia fanfl^e Sophiae nifi Veneta: nationis, vel qui continue, per decenniu Venetijs habitaflet: quodq. bona fide ,modis omnibus ,quibus poteris ,laborabis ,vt femper in ecclefia fanda: Sophi* fit deVenetijs Patriarcha, faluis tamen in omnibus Apoftolic* Sedis iure,audoritate, reuerentia,& honore .Licet haec conditio ftaret adieda, vt non fit in fcriptis redada )praefentiil tibi audoritate mam damus ,&in virtute Spiritus fandi diftride pr*cipimus , quatenus iuramentum illud nequaquam obftrues ,cum-» Sanduarium Dei non fit hereditario iure ab aliquibus pofi fidendum, fed in omni gente, qui f^cit iuftitiam ,acceptus eft Domino: praecanens diligenter ,ne pofl: hoc Apoftolicae Sedis praeceptum in praemifiis articulis iterum delinquas .Qui fide cetero folos Venetos in ecclefia (and* Sophiae Canonicos inftitueris, aut ad hoc impenderis operam qualemcumque,vt femper in eadem ecclefia fit ^netus Patriarcha ,in ipla non ponendo Canonicuni ,ni ilu ret ,quod numquam alium nifi de Venetijs eliget, aut recipiet Patriarcham :nulla deinceps ratione fuper his poteris excufari .Sed nec illud obferues,quod abrque luramento diceris promififie ,vt neminem Archiepifcopum-» pr*ter Venetum in tota facias Romania. Ne vero praetextu iurationis canonicae,aur cuiufcumque promilhonis obtentu talia de cetero pr*fumantur ,aut fi pr*lurnpta hnt ooferuentur: nos obligationes huiufmodi audoritate Apodolica irritamus,fub interpofitione anathematis prohibentes, ne quis ea obferuare praefumat ;tibiq. praecipimus ,vt id Ad Rempublicam Venetam. 17 Canonicis^ fan£l:ae Sophiae no folum ihftituas ,fed etiam inftituendo caute denunties,quatenus hoc nefas valeant euitare .Licet autem plus debueris Dominum timere ,quam homines, ne iurares aliquid propter homines contra Deu ; fi tamen in illo iuramento per vim &metum extorto praefcriptam adhibuifti cautelam ,vt iuraueris, faluo in omnibus Apoftolicae Sedis iure, au£loritate, reuerentia,6c honore :nos tibi deliftum humiliter confitenti ex fpeciali gratia indulgemus, vt huiufmodi iuramentum nullum tibi poflit praeiudicium generare, dummodo praeceptum, quod falubriter tibi facimus, ad faluandum ius ,auffloritatem ,reuerentiam, &honorem Apoftolicae Sedis,contra cuius ftatuta, ea quae funt iurata,redundant, fideliter ex^quaris . Ceterum &fi praefcripta nobis atuis Nuntijsfecretofuerint annuntiata ;noueris tamen pro certo, quod quaeda m_» eorum certa relatione prius fuerant noftris auribus patefa- 6i:a. ]Haftenus litterae Innocentiji quibus etfi non laudanda de maioribus veftris annuntiantur vobis ,eos tamen reuerentiores fuifle, vt qui non aufi fuerint ,vt vos facitis, de . clericis leges fancire,ratis apparet .Noueritis ex ijfdem pariter, haud adeo nouum ,vtinfurgant Romani Pontifices vindices aduerfusveftros pro tuenda libertate ecclefiaftica. ' ita quidem Innocentius . C^i &fi adeo redarguit Patriarcham poenitentem ,ad Romanam Ecclefiam fupplicem confugientem ,qua re^ prehenfione ,quibus comminationibus &cenfuris exagitaflet veftros Praefules ,quos non dixerim Epifcopos ,tan- to nomine indignos,fed mercenariosiimmonec hoc nomine honeftandos, cum nec fibi fuga ,vt aflolent mercenarij, confuluerint ,fed lupos potius nominandos, qui fe lupo venienti coniunxerint, atque in gregis totius internecionem mifcuerint. Quod nolim contumeliae loco di<ftum accipiant; mendax arguar,nifi hoc ipfum Euangelica auftoritate conftiterit jnam cum praeftent ipfi ,quod luporum-», eft, lupos dici debere non renuant ;eft namque luporum.» oues difpergere, vtteftatur Euangelifta :Omnes autem. Joan.io, fchifmaticos dilpergcre, Chrifti IeSvfententia illa^firma-i Cjtur. sParsencfis) 'g IttC. I!•tur »qua inquit :*Qui non eft mecum ,contra me eft jSc qui non colligit mecum, difpergit. ]Quod iure in eius Vicarium transferatur,vt difpergere «que dicatur omnis,qui non colligit cum Romano Pontifice .nam audi Catholicae iHitr.ep. jr/. Ecclcfiae tubam ,fandtum ^Hieronymum ,fcribentem ad Damafum Romanum Pontificem ;Quicumque tecunu non colligit ,fpargit .hoc eft :Qui Chrifti non eft ,Anti-' chriftieft.] Paftorum vero eft, Chrifto collaborare ,pro eius grege ex aduerfo confurgere ,Principibus plus «quo Ifibi Tumentibus facerdotali vigore refiftere,conftantiainfrafta reprehendere .quod dc nauiter ab alijs omnibus Romanis Pontificibus aftitatum fcimus aduerfus quoTcumque Principes ,vt continuo infurgerent legum Principum !Greg. lib.t.tp. abrogatores vel corredlores .Vtfecifle fanftus Gregorius inuenitur ,qui legem Mauritij Imperatoris ,cogentem ad militiam monachos, non nifi emendatam promulgandam curauit. Pr«ftiterunt &hoc ipfum ali) inferiorum ecclefiarum Epifcopi ,&inter alios fanftus Ambrofius acerri-- imus vindcx ecclefiaftic« libertatis, ne ^inuaderetur ea ali- Si.vet.edit. quatcnus 3laicis quamuis Imperatoribus orbis dominis. Qui Sc legem trium Auguftorum aduerfaria ecclefiafticx fcod. Theod. libertati Mediolani tunc promulgatam «reuocari coegit , Ub.a-iJtEfifc. &edi omni errore purgatam. Sed quid fingulos memorem ?iam ex facro oecumenico Concilio inferamus hic teftimoniu 5ne quid Principes fuis legibus fibi arrogent contra leges ecclefiafticas. InfacrO- fanfto Chalc^edonenfi Concilio cum caufa Epilcoporum ageretur, Euftathius Berythi Epifcopus fic compellauit iudices cognitores :Num fecundum canones ecclefiafticos , an fecundum leges Imperatoris caufa dirimenda ellet r Tunc ijdem interlocuti iudices,ifta dixere: Sacratiflinio domino orbis placuit, non iuxta facras Imperatoris litteras &pragmaticos typos res fanftiflimorum Epifcoporu procedere, fed fecundum canones afanftis Patribus datos . Omni igitur ceftante efacris pragmaticis definitione :canones de hoc capitulo editi legantur .] h«c iudices cognitores, qui ad fanflam Synodum cohuerfi, hoc iplumro-. garuntj AdRempublicam Venetam. garunt >Vtrum ei placeat ex regulis Patriim huius caulae quaeftionem examinari >an ex facris pragmaticis ?fanita^ Synodus dixit ;Contra canones nihil pragmatico valebit, regulae Patrum teneant. ]haec ibi ,atque modo fatis de his quae generatim fpeftantadleges Principum, latas de rebus atque perfonis ecclefiafticis .Nunc autem Ipeciatim (vt cominus rem agamus) defeendamus ad eas ,quas vos fanxiftis aduerfus ecclefiafticam libertatem ,quarum caula^ abEcclefia Catholica fententia excommunicationis iuftif- . fime excifieftis. Redarguimini in primis litteris Apoftolicis fanxifle lege, qua cauetur ,ne perlbnae ecclefiafticae faeculares ®ulares in bonis ecclefiafticis alaicis polTeflis fub quouis titulo, aut colore,iure praelationis,feu confolidationis dire<fti cum vtili dominio, aut extin(ftionis lineae, aut alia quauiscaufa bonorum pr^di£lorum proprietatem fibi vendicare vllo vmquam tempore poftint .Hoc eft decretum in confilio veftro firmatum ,quo iura humana pariterac diuina_/ fubuertere nitimini .nam cum &praedones ab iniufta.,' pofleffionc exturbare fit vetitum ,quomodo Chrifto ius acquifitum tollere praeualetis? Verum caput hoc ad em- . phyteufes fpeiftans fuperfluum fuerit attigifle ,eo quod avobis veluti caufa cadentibus,in veftris eft litteris praeter- 1 mifliim, iam eui(fta caula veftro filentio :&quidem prudenter amale coeptis defiftentibus,manus dantibus. Quod fi in reliquis id ipfum praeftitilletis ,vere fapientium Ipecimen numquamobliuione delendum pofteris edidilfttis, quibus tantopere fruftra laboratis praeferibere leges Deo penitus aduerfarias . Exagitamini infuper litteris Apoftolicis, per vos ftatutum. Nequis ecclefias, monafteria, horpitalia,atque alias ; religiofas domos Venetijs, &vbique locorum dominio ve- ! ftro fubie(ftorum fine veftra fpeciali licentia fundet &eri- , gat .Quam autem contra ius,fasq. id praefumpleritis, quaj i diduri fumus,vos commonebunt .“Clamat S. Ambrofius ,», cum vel vnam faltem ecclefia in amplifiima Mediolanenli I ciuitate Valentinianus orthodoxus Imperator expofeeret, Cij acin 4 20 Para?nefi^j hTheod, hiB. &in negatam irrumperet,inquiens: Domum priuati nullo •potes iure temerare jdomu Dei exiftimas auferendam ?allegatur, Imperatori licere omnia, ipfius efle vniuerfa .Noli te grauare ,Imperator ,vt putes te in ea quae diuina funt , Imperiale aliquod ius habere .Noli te extollere jfi vis diu-' 4Matth. 22. tius imperare, efto Deofubditus .Scriptum efi: ;^Quae Dei Deo, quae Caefaris Caefari .Ad Imperatorem palatia pertinent, ad facerdotem ecclefiae .Publicorum tibi moeniunu 'ius commiflum eft, non facrorum. Iterum dicitur mandaffe: Debeo &ego vnam bafilicam habere .Rerpondi:Non 'fibi licet illam habere. 3haec fan(ffus Ambrofius ad Valentinianum orthodoxum &bene Catholicum Imperatore* matris luftinje tamen inftantia caufani agentem Arrianorum, qui eo, quod vi fibi vnam ecclefia vendicare tentauit, licet dimiferit :cito citius expertus eft,quod Sandus fuerat comminatus,vt tyranni gladijs cofoftus defierit imperare . Quod S.Ambrofius in Occidente,id ipfum praeftitit fandus loannes ^Chryfoftomus in Oriente. Cum Gaina tyrannus peteret dari Conftantinopoli ecclefiam vnam ,&ad hanc concedendam Imperator inclinaretur Arcadius :reftitit vtrique Chryfoftomus ,Imperatori fcilicet ,quod promitteret ,quod fub iure fuo non eflet repofitum j&tyranno , quod male peteret ,quod non eflet Imperatoris . Sed non Iblum id tanti profefli funt facerdotes,fed etiam ipfi modeftiffimi Imperatores .Namilla Occidentalis Imperij culmina Auguftiflima, aeque ac robore militari potentia, fimulq. dodrina rerum facrarum confpicua, Carolus &Ludouicus,cum faterentur fuper ecclefias nullum fibi vendicandum efle dominium ,vere legitimi laudati funt Imperatores, vt qui lege ftripta profefli funt ,non tantum in ecclefiarum conftrudione aliquod ius non efle conceffum Imperatoribus ,fed neque abfque Epifcopi licentia-; 'domi fu* Oratori) conftruendi habere aliquam facultate . quod probe cognitum pragmatica fandione ita relinqueffe voluere teftatum ,his verbis :Placuit nobis ,vt (ficut ab Epifcopis &reliquis faccrdotibus ,ac Dei feruis admoniti Alimus )ne capellae in noftro palatio ,vel alicubi fine Ad Rcmpublicam Venetam. zi 4 permifTu Epifeopi ,in cuius eft parochia) fiant .]Si igitur nec capellam vnam &in fuo palatio jedificandi abfque licentia Epilcopi tanti Imperatores facultatem fe habere te- . ftati funt 5quomodo aedificandi ecclefias ,Sc alia religiofa loca dandi licentiam ,vel negandi)VOS ita vobis arrogatis aiidforitatem ? Verum habetis voS) quo magnopere gloriemini) habetis quem offendatis veftrae legis auflorem Nicephorum Phocam Conftantinopolitanum Imperatorem ,qui reperitur veftrae ftmilem condidifte legem ,quam ob eius turpitudinem oportuit promulgafte elegantioribus fucatam coloribus .Ac plane talem vos imitatos effe hominem »eft vt ex <. hoc magnopere erubefcatiS)Vtpote monftruofum)foedum, tam Grjecorum >quam Latinorum hiftoricorum >3c Luitprandi Epifeopi Cremonenfis apud eum legatione perfun- ^fi ftylo exagitatum ,&adfummam turpitudinem denigratum, atque infamiflime deformatum .Huiuslmperatoris, inquam,de his conftitutio extat, fed decurtata apud Theodorum Balfamone ,integra vero in codice luris Graecorum libro fecundo Nouellarum conftitutionu Imperav torum,quam ob nimiam,deformem,&exeerabilem prolixitate hic deferibere praetermifimus .confulatipfe Leffor, fi libet,eximiae turpitudinis monimentum,fed eGraecorum fontibus per vos tamqua aSolone atque Lycurgo deprom- I 1 t xit,prudentiorem fuccellbrem reddidit Imperatorem .Vt- ^ pote quae primu quidem auftori fuo pepererit clades immenfasjparauerit Imperium funeftiflimum, &tandem eidem attulerit mortem acerbifiimam .Sed nec finis malorum in nece promulgatoris ,verum quamdiu fanffio illa_» non fanfta, fed impia viguit (quod fuit fpacium annorum vigintitrium )viges iugiter ipfa fuerit peftis totius Imperij, quod difertis verbis teftatus eft, qui eam abrogauit Bafilius iunior Imperator,cuius conftitutio aTheodoro Balfamo. ne fic breuiter recitatur ; Di- >tum. quam quidem tot coloratam fucis fanftionem quis pfo primo eius intuitu ,meretricio deceptus ornatu, conemnendam efle putarit? Sed mala quae fecum plurima ve- y fe i8 Parsenefis, N tificis auftcritatem: vtfccifle reperitur,& fuis ipfe Dux vc^ ftcr te ftatus eft litteris . .Opibus quidem primum de S.D. N. vehementer cxpoftulas queritur ,quod millus ad cum afe Legatus ipfius aures reperijfletocclufas. At quid? Numquia exauditus non eft,auditus non fuit ?Hoc certe nemo negarit,cu alioquin nec audiri meruerit ,qui non obediturus aduenerat, fed contraditurus Pontifici, vt exitus declarauit,fecundu i- Ofee 4. illud Ofee :^Vnufquifque non iudicet, &non arguatur vir :populus enim tuus ficut hi, qui contradicunt facerdo- -ti,] profundum id malorum elfe fignificans, cum noiij obeditur ,fed contradicitur facerdoti .vbi in eamdem fen- ^Hiertjnofe. tentiam fantus Hieronymus :Nunc quia in fceleribus ,perfeuerant ,&impudenti Deum fronte contemnunt, audiunt :Non eft necefle,vt veniatis ad iudicium,vt in veftris flagitijs arguamini jquia tantae eftis impudentiae ;vt nec .conuiti quidem pudorem habeatis &verecundiam .] haec ir ef.27. ^gUa fantus Hieronymus .Secundum ifta &Nicolaus fantiftimus Pontifex prohibuit Lothariu Regem venire-» Romam ad dicendam caufam, vt quod non mereretur audiri, qui hatenus faepe monitus, mandatis pontificijs obedite c6tempfiftet,licet promififtetfaepius ,fc omnibus prxceptis pontificijs pariturum .Nam in epiftola ipfius Nicolai ad Ludouicum &Carolum Francorum Reges haec poft niulta :Ipfe quidem Lotharius nobis &vobis per Imperiales Legatos mandauit ,quod Romam vellet venire . Cui interdiximus &omninointerdicimus,vt iter talis,qualis nunc eft, non arripiat ,eo quod S. R. E. talem refpuat , &contemnat,& in hoc perfeueret, quod late in toto diffufum eft orbe .]quod fcilicet vxore abiefta, pellicem introduxit .At quid aequius videri pofret,qua fi Rex reus fuam praefentia iudici exhiberet ?Sed quia admonitionibus pontifici js no obtemperaftet :rei jcitur, vt indignus,qui fe conferat audiendus ad Apoftolicum thronum .fubdit demu : C^od fi, inquit, contra propofitum noftrum forte pt^efumpferit venire Romam: minime cum qua cupit honeftate vel hic fufcipictur> vel hinc profefto regredietur .] Quid it Idem ef. t ii !1 i Ad RempuUicamVenetam. 19 > Quid igitur expoftulat Dux miflTum afc Legatum occlufas rcpcrilTe Pontificis aures> cum ob fpretas tot antea prae^ cedentes admonitiones eiufdem fummi Pontificis, nec ipfc Dux, exempio LotharijRegis ,admitti debuifTet in Vrbe , ne dum ad ipfius Pontificis audientiam?Ita quidem,fi tan-* ti prjedeccfToris exemplo fanditate atque fcientia eminentillimi res tractanda fuiflet: vt nihil fit penitus,quod queri pofiitis, etiam fi Legatus vefter nullatenus fuifiet auditus. Vel fi agendum fuiflet exemplo Alexandri Terti) Romani Pontificis ,qui Legatos Regis Angliae miflbs, excufaturos Regem ipfum ,quod mandatum non dediflet de inferenda nece fanffo Thomae Cantuarienfi Archiepifeopo (quod reuera non fecerat) negatus eft tamen illis ab ipfo Papa-> auditus ,quoufque iuratoria cautione adhibita ex parte-» Regis promififlent ,Regem ipfum omni obferuantia & obedientia fubiturum iudicium in omnibus Apoftolicae Sedis,eiufdemq. in omnibus fententi» pariturum. Quaratione neque vefter Legatus admitti debuifletad audientiam , quem fciret Pontifex non ad parendum, &iurandum obedientiam, fed ad refragandum, &contradicendum avobis miflumfuifle. ^Quoniam vero peculiare efl: malis Principibus,qui Apo* ftolicae Sedis iudicium vitare conantur, aliquid excipere-», quo vel faltem contemptum pariant iudicati, vt illud maxime,quod nimia celeritate praecipitauerit fententiam,potius quam ex praeferipto canonum feruato ordine iudiciario ,tulerit .Fuit olimifta querela Michaelis Imperatoris aduerfus cumdem,de quo fu pra,Nicolaum Pontificem, ‘qui redarguens ipfum oftendit, fatis efle ,abfque aliquo ferua- to iuris ordine fummo Pontifici, fi quomodocumque rem compertam habuerit, &quomodolibet delinquentes Prinr cipes commonuerit i&fi non parerent, abfque alio ordine iudioiario in contemptores vel contumaces excommunicationis fententiam ferat :idq. faftitari folitum ab ipfis,fi quid aduerfiis Principes emerferit contentionis .Adeo vt nulla poflit legitima efle querela aduerfus S.D.N. Paulum^ Quintum, quiin eos commonendo multus fuerit ,&nihil om- c%AB, i?. hTfal.tt $loan-ii» I dI{pm. 14. 30 Parseiiefis , omnino profecerit .His itaque dilutis obie£tionibus ,ianu qu« poft h*c in ijfdeni Ducis litteris ad Praefules fubijciantur, videamus. Sunt plane huiufmodijquod ab exordio nafeetis Ecclefiae ab his, qui fe Catholicos profiterentur,contumaciores elTe datas nullus inueniet. quippe quas acerbiflimofint refertae contemptu .Sed quae in exeerabiles contemptores Paulus *Apoftolus ingerat;& vos pertingant, audite: Videte > inquit, ne fu perueniat vobis quod diflum eft in Prophetis: Videte contemptores, 3l admiramini,& difperdimini,quia opus operor ego in diebus veftris, opus quod non credetis, fi quis narrauerit vobis. ]Nempe quod definetis e0equod eftis, dum male qujcritis effe fuper Ecclefiam, quod efticer re non poteftis .De vobis namque eadem pertra£l:antibus illud diuinitus feriptum oraculum elTe fciatis ;Qui habitat in caelis irridebit eos ,&Dominus fubiannabit eos .]hi namque, vti vos, aduerfus Dominum ,& aduerfus Chriilum eius ,nempe praefidentes ipfis facerdotes illa, dicebant ;Dirumpamus vincula eorum ,&proijciamusano- bis iugum ipforum .] .Quid aduerfus fummurn facerdotem fibi arrogat qulfi que quantumlibctfummus Princeps ?Etenim cum reuera laicus tantum fit,ouis eft ex gregePetri,feu potius ouis foetus.Siquidem quod Chriftus dixit ad Petrum:Pafce oues, pafce agnos :per oues redlores ecclefiaru interpretati furit Patres ,per agnos ex eis in Chrifto genitos reliquos Ghriftianos ,Audi compellantem te'^ (quifquis es tranfgrediens terminos tuos )Apoftolum Paulum ,Sc dominiurru tuum iuftis limitibus adeo coarflantem ,vt extra eos qui funt tibi fubditi ,nullam in reliquis te habere fentias poteftatem, vteos iudices .Tu quis es, inquit ,qui iudicas alienum feruum.^ dominofuoftat, aut cadit. ]Si alieni ferui abripitur tibi Apoftolica denuntiatione iudicmtn :quornodopraefumere poteris alterius fori non tibi fubiecfum faltem iudicare clericulumPquomodo diaconum,vel lacemotem ?quomodo Epifeopum ?&(quod horrendum diCtu ) quomodo tua fententia condemnabis,&non horrefees Ar- ^chiepi- .4 Ad Rempubi icam Venetam. 31 chiepifcoporunijvel Patriarcharum fententias iudicare ,* ac denique (•' quod &. monftrum atque portentum Luciferi «ifai. 14* eft) dices: In caelum confeendam, fuper aftra Dei exaltabo folium meum,indicabo iudicia.Chrifti Vicarij, latas abipfo fententias nullas elTe propria denuntians auftoritate dcfiniamiquod &fecifti .Sed fic eleuatus certum cafum expauefce ,qui fubditur :.Vcrumtamen ad infernum detraheris, in profundum laci,] adeo vt magno te fcias periculo ,ficut magno piaculo diurna tentafle ,tribunalq. illud diuinitus conftitutum fuper caelum exaltatum ,eius retra£lando fententia peruafille .Sed audi te abfterrentem Apoftolum :^Nefeitis, quia. Angelos iudicabimus ;quanbi. Coy. 6, to magis fjecularia ?]Venerandum quod eft Angelis,quomodo Principibus non reuerendum ,quod contempfifti tribunal, &contumclijs affecifti ?Danielis thronum cireDan.i^* cumftabant Angeli vindices :Petri Cathedram deferet cuftodia Angeloru vlcifcentium quidquid peccatur in eam ? Sed nulla grauior poena peccati ipfo peccato ,quo & nullum grauius impietate,quam parit contemptus,&alit. Nam audi fanflum martyrem ^Cyprianum, vbi redarguit ^ diaconum contemnentem Epifeopum ;H^efunt, inquit, initia hjcreticorum, ortus atque conatus fchifmaticorum, male cogitantium ,vt libi placeant ,vt praepofitum fupefbo tumore contemnant .Sic de Ecclefia reciditur,lic altare profanum foris collocatur ,lic contra pacem Chrifti &ordinatione,atque vnitatem Dei rebellatur. ]porta igitur eft hxc ,quam aperit falla iuftitia ,ex qua progrelTus patet in haerefes ex contemptu ,de quo alibi :^Inde enim fchilmatidm ta &haerefes obortae funt, &oriuntur, dumEpilcopus,qui vnus eft, &ecclellae praseft, fuperba quorumdam praefumptione contemnitur ,&homo dignatione Dei honoratus, indignus hominibus iudicatur .Quis enim hic eft fuperbiaj tumor, quae arrogantia animi ?&c. ] Sed quantum te deferat,& procul abhorreat iuftitia qua praefumis ,vt omnes intelligant, quae funt abste polita», contra fententiam Apoftolicae Sedis ,hic reddamus :Ais in primis ,contra omnem rationis formam litteras Apoftolicas i A m ’4'rr^ f« I. \ 4 1%Parsenefis^ ftolicas cflc conceptas>& aduerfus id quoddiuina Scriptura, Patrum doftrina ,&(acri canones docent efle confcriptas.Sententiam vero excommunicationis ijfdem Apoftolicis litteris promulgatam ,nonfolum iniuftam ede, indebitam, fed etiam nullam, nulliusq. momenti illegitimo fulminatam, nullo iuris ordine feruato .]ifta leguntur in illis totidem verbis expreda .fed fingula percurramus. Contra omnem rationis formam, &fcita facrarum legum litteras aduerfus vos ab Apoftolica Sede datas affirmas . Hic cogimur inuiti in memoriam reuocare ,quae per vos &veftros miniftros perperam perpetrata, diu multumq. didimulata funt ab Apoftolica Sede ,• deplorata tamen_» femper, dum nulla penitus emendatio fequeretur :quae, fi cx facrorum praeferipto canonum res agendae fuident,guttas pluuiae futoina anathematis fuperadent. Quot vidimus Romae miferos exulantes Epifeopos ,vobis fubditis ciuitatibus praefe£l:os ,dira perfecutione vexatos ,cum obrutam reuocare in lucem tentarent ecclefiafticam libertatem ?Quotclericorum inferioris ordinis perlatae funt iugiter querelae ,de foro ecclefiaftico intercepto, &expilatis bonis ecclefiarum, fublatis iuribus, inuafis ecclefijs, viola- to facro afylo frequenter ?Qui annuntiatus frequentior Apoftolicarum litterarum contemptus ,ipfius veroinprir mis Bullae in Coena Domini promulgari folitae violatio ,& cum violatione defpeffio? Prjetermittimus verba contumeliofa, falfa difteria, arguta fcommata,irrifiones &inueftiuas, quibus iugiter exagitare confueuerunt veftri S.R.E. Clerum, ifthaec iugiter perpeti adlietum,non parcentes ei, qui Chrifti loco ,ipfius voluntate ,primarium thronunru obtinet, fummo Pontifici :vt pudeat nos ifta referre ,qux vos inferre delcffet .Haec &alia id genus plurima fiepe in- 'gefta,& audita frequenter funt pacifice ,& «quo animo adeo tolerata apriedeceftbribus clemetiffimis, vt ipfis iam fua ipfbrum patientia verteretur opprobrio, cum anonnullis aduerfus eos zeloDei aeftuantibus illud Dominicum’ ia£laretur;« Simon dormis ?Attamen paffi funt potius infi mulari torporis ,quam periclitari in Sede Apoftolica to leran Ad RempublicamVenatam .33 teratidam :expeftans cum Apoftolo, fi quando daret vo- *^-Tim bis Deus poenitentiam adcognofcendam veritatem> &relipircentiam alaqueis diaboli. 3Vbi vero cognitum eft> etiam firmitate legum per vos veftra obfirmata cfle peccata :haud amplius tolerantiae tempus vifum eft, led diuifionis &. combuftionis>dicente mefibribus patrefamilias illud Euangelicum :Colligite zizania,&alligate ea in fa- ^ fciculos ad comburendum. ] <Hic perpendite ,an contra omnem rationis formam-r (quod obtenditis )diuinamq. Scripturam ,ac doftrinam Patrum,& facros canones cuftos facrarum legum Romanus Pontifex ,poft diu diilimulatum patientix fomnum , tandem vindex euigilauerit: cum eidem omnes militent rationes, diuina afpirent oracula ,Patres faueant ,confentiant facri canones ,quorum vos omnium contemptores , omni deftituti facrarum legum prxfidio ,in illud abfurdum impegiftis ,dixerim 8c moufiruofum ,vtpote ha6fe- nus aCatholicis intentatum, afcliifmaticis tantummodo, &ab haereticis vfurpatum, vtlaici cum fitis (quod neque,/ fibi Epifeopi in Concilijs arrogarunt) pronuntiare audeatis, ipfam in vos promulgatam excommunicationis fententiam afummo Pontifice efle iniuftam, indebitam ,nulliusq. momenti ,atque illegitimam, vtpote (quod fubijcitis.) nullo feruato iuris ordine latam. Vnde tanta vobis auftoritas ,vt indicetis ludicerh vniuerforum ,quem nullum ha<5lenus Concilium legitime congregatu aufum eft iudicare ,cum ab eo omnia oecumenica Concilia accepere auftoritatem ,vt abfque eius fententia ipfa nec oecumenica dici ,aut indici potuerint ;nec in eis fariciti canones ali- .cuius fuerint firmitatis ,in quibus &frequenter fit conclamatum ;Prima Sedes anemine iudicatur :3c Pontifici diftum :Tua te fententia purga ,vel damna ?]Ifia eum fuerint haffenus fumma religione cuftodita .- quomodo laici •hominis fententia labefactantur, ac penitus infringuntur ^ Quis audiens ilia ,non cum Ezechia mox illud excla* cjfai. met ,-: Blafphemi* dies haecr] 3c ficut ille “^^Rabfacis Iitd teras impias attulit in templum,,& expandit eas coram ^•'P‘iraL EjDo- V I. ' i' l 9 b I. 'Paraenefis, Domino: ita quiciimque fidelis,in cuius manus caedem ip-i fius Ducis litterae cotumaces atque proteruae peruenerinti iegetitq. horrendas blalphemias efiulas in contumeliam»/ Apoftolicae Sedis »&contemptum'eius >qui in ea aChrifto per Spiritum fanfbiim magno miraculo pofitus (edet Petri fuccefibr, Chrifti Vicarius Paulus V. inferat eas in bafilicam Petri ,admoneat Confeflioni ipfius ,ibidemq. expandens eas, illatam tantam contumeliam eius Cathedrae clamet ,&c deploret iniurias ,ipfumq. inuocet fu« ipfius , quam aChrifto regendam accepit ,Ecclefiae defenforem ? virores infuper appellet fanflifiimos conditores canonum, &defenfores ipforum Ecclefiae Romanae Pontifices,&Sam flos omnes ,in quorum omnium defpedum pr^efumpta», tanta abs te efle nofeuntur? Qui cum adeo contempfcris thronum ,in quo habita ratione connexionis membrorum cum capite, ipfe Chriftus infeditrnoueris fummodamno tuo in petram impegifiejde qua primum fit diflum in Pfah Tfal. 140^ mo:^Abforpti funt iunfli petrae ludices eorum. ]&c aDo- Matth. 21. mino de eadem ;^Qui ceciderit fupef lapidem iftum, confringetur,* fuper quem vero ceciderit,conteret eum ,]ea nimirum confraflibne atque contritione, de qua iam dixerat ibidem verbis illis apertiffimis ;Auferetur avobis Regnum Dei ,dc dabitur genti facienti fruflum eius .]Petra autem ipfa,quouis impetu agitetur, verbo Domini confirmata.; , 'nullam fit vmquam pafiura iaduram .Verane fintifla.; , periodus millenorum ac fexcentorum annorum Cnriiti regnantis ederet, qua innumeris impetita contrarijs petraj ifta,ferro,&igne tentata fa?piffime,nullam ipfa fenferit,fed plurimam intulerit laceffentibuslxfionem. Quomodo aute aufus es pronuntiare illegitimam, inmftam,ac dicere excommunicatione efle nullam,quse auifloritate non caruerit pronuntiatis, cui nec alia neceflaria defuerint ad aflum legitimu conducentia :vnde omnes iitae tuae de nullitatc exceptiones necefle fit euanefeere ?cunij inducatur pariter neceflario ex praemiffis ,nullo paflo dici pofle eamdem efle fententiam excommunicationis nulla vel iniuftam ,fed omnibus efle confentientem Ecclefiae iuribus, AdRettipubTicattiVenetatn, ribus,& exemplis :qua neque indebitam (vt inique afTeris) illegitimamve (vel vt male infers )aut nullius elTe momeu (vt manifeftiffime erras )aflerere quifquam poterit ,nili cui Fides Catholica male oleat, &fit Primatus ipfe Pem contemptui ,exiftimetq. cum haereticis recentioribus,Romanae Eccleliae priuilegia non efle aChrifto ,led ab Imperatoribus ,cu Patres &fanaiflimi martyres Ircnxus, &^ Cyprianus ,ejui Fabiani locum ^Petri locum appellat j Optatus Milleuitanus, fanftus Hieronymus,fandus ^Aiiguftinus ,Fulgentius ,fandus gLeo Magnus ,Gelafius , loanncs Papa &martyr in epiftola ad luftinianum ,Vigilius adeumdem ,»Gregorius Magnus,&denique omnes i quorum faftidioeftimmenfum numerum recenfere ,om* nes inquam tam Occidentales, quam Orientales confeffi fint Patres, audoritatem aChrido acceptam ad Romanos Pontifices per Petrum elfe transfufam :eorumdemq. omnium vna eademq. fit fententia, Primatum Romanae Ecclefiae per Petrum aChriflo defeendere .Vnde omnes femper negarint ipfi Romani Pontifices,praefertim vero Gelafius, Bonifacius, Nicolaus, &alij pofteriores,neque per Synodos, neque per Imperatores Romanam Ecclefiam efle, quod eft ,caput omnium ecclefiarum ,&fuper omnes audoritate.pollenteni} fed.tantum Chrifti promillione,quod &omnes funt profefli fuccefibres ipfius jac denique omnes ,quotquot nomen Catholicum meruerunt: vt ifta negaffe ,fit omnino ab Ecclefia Catholica exulaffe ,&cum hiereticis Nouatoribus collegifTe iquorum mentis obtufe argumenta repereris abundanter in Annalibus Ecclefiafticis confutata. Chrifti igitur priuilegio roborato Petri Apodolatu,eade promiflione vniuerfa eiufde etl: roborata fiicccflio ,de qua ad Anaftafium Imperatorem Gelafius poft alia, de ijfdem digniffime licutiuftiflime priedicata :Impeti ,inquit, pof- .funt humanis prxfumptionibus quae diuina funt iudicio conftituta, vinci tame quarumlibet poteftate no poffunt.] frafatus haec antea :Et fi eundis generaliter facerdotibus, fiefede diuina tradantibus Fidelium conucnit corda fubw fl 41 lrenjib»f'e.t bCyfUftn. d$ cIdetu tp, f dOptat.contra eHier. ep. f fAug. ep. \6s* ^cotr,ep,Mar, C.4.& coun^paf tes Donati, ^ gLeo ep, 45 yj in homw lijs frequenter , hI. 8* de fum, Trinit. Fide ; Cath, iGreg. Mag. \ 4.ep,^i. \ Eij mitti: J mitti: quanto potius Sedis illius Praefuli confenfus eft adhu bendus ,quem eundis facerdotibus Diuinitas fumma voluit pr.eeminere ?] Cuius defpedus quanti fit criminis,inde inferas,quod etiam minimorum Epifeoporum, cenfuris ccclefiafticis rem agentiu contemptus ,lic afficit contemptores, vt indignos eos reddat ipfo nomine Chriftiano. Na •accipe ,qu» *Gregorius Magnus ait,quem &citat ^Nico-^ Viu(7up%. laus Papa :Si vero funt, qui dicunt ,quia compulfus quifpiam neceflitate ,fi anathematizatus fuerit ,anathematis vinculo non tenetur: ipfi fibi teftes funt, quia Chriftiani -nonfunt, quia ligamenta fandae Ecclefiae vari jsexiftimant conatibus foluere&c.] Quod fi obtentus neceffitatis nec fufficit, vt quis inualidam ,vel nullam fu ilfe excommunicationem dicere pofiit ,quo eam contemnat :vtique mul- to minus fi iniufta fuent,fponte fua contemnere aliquis debet. Eft plane vulgata illa Scriptorum omniu recepta fententia,excommunicationem fiueiuftamfiueiniuftamelTetimendam,acminimecontemnendam:quodvelutfirmiffimum axioma ecclefiaftica cuftodiuit antiquitas .Vt quod iam ab omnibus vbique &femper probari poffit affertum > nulla prorfus habenda fit ratio ,fi quiuis magni nominis homo his quidpiam contrarium vifus fit alferuiffe: quem-» mtrlh&rtt' contemncndum efle ,his verbis docet ^Vincentius iV ^Lirinenfis magntE exiftimationis antiquus Theologus ,dicens: Ille efi verus &germanus Catholicus ,qui veritatem Dei,quiEcclefiam,quiChrifti Corpus diligit, qui diuinae religioni ,qui Catholicae Fidei nihil praeponit ,non hominis cuiufpiam audoritatem, non amorem» non ingenium, non eloquentiam, fed haec omnia eunda defpiciens, &,in Fide fixus &. Arabilis permanens ,quidquid vniuerfditer antiquitus Ecclefiam Catholicam tenuifibeognouerit ,id folum fibi tenendum, credendumq. decernit: quidquid vero ab aliquo deinceps vno prxter omnes, vel contra omnes Sandos nouum& inauditum fubindicifenferit :id non ad religionem ,fed ad tentationem potius <intelligat pertinere .3 I «A Ad Rempublicam venetam. 37 Via hicc regia »' ambulandum per cam :declinans vCf ro per contemptum ad dexteram, vel finiftram ,magnam ribi,in quam incidat, foueam parat. Inobedientia enim •pariens contemptum ,reatum contrahit quouis aliograuiorem. fiquidem diuina Scriptura teftatur:^ Qucmiam quali peccatum ariolandi eft repugnare, &quali fceliw idololatriae nolle, acquiefeere .]Contra vero fumma eft laude digna limplicitas iufti ,qui timens culpam ,vbi non eft culpa ,innocentiam integram feruat, &gratiam auget .Hinc laudatur pietas Theodofij iunioris Augufti , qui non iniuftam tantum ,fed quae nulla penitus erat ,ytpote excommunicatio lata ab homine petulante ,cuius nulla erat prorfus excommunicandi au<ftoritas ,ita exhorruit, vt neque cibum ftimere vmquam ftiftinuerit ,quoulque ab cod,em,a quo eiufmodi nulla excommunicatio progrelTa eliet ,benedictionem conlequeretur .Sed audi brcr uem ipfam hiftoria memoria dignam ,quam Theodoretus recitat his verbiseVir quidam excoles vitam monaftica, animo paulo audaciore praeditus ad Imperatorem rei cuiufdam petendje gratia accedit .Quod cum fepius fecillet. Imperatori eccleliaftica interdicit cbmmunione, vinculoq. Eccleliae ei inieCto decedit .Imperator autem fide cum primis excellens, ad palatium veniens ,cum tempus inftaret conuiuij, &omnes conuiuae adellent, dixit fe non prius capturum cibum, quam Eccleliae vinculo Iblueretur.Proinde vnus ex familiarifiimisad Epilcopum mittit,vt poteftatem faciat ei, qui ipHim ligauerat,.vinciilo foluendi .Cum autem Epifeopus refpondilTet ,'non debere cuiufque vinculum admittere, fignificalTetq. eum folutum elTe :non tamen folutione illa contentus fuit, donec ille,qui eum ligauerat, magno cum labore conquifitus, communioni illum reftituiliet .huiufmodi erat Imperatoris erga leges diuinas fides .]haClenus Theodoretus ,&quidem faCium reprie- .fentans laude dignillTmum .llquidem totum impenfum-» eft pietati, quidquid ex nimia fcrupulolitate videri poterat elTe progrelTum .Odoratus eft autem in facrificio Dominus odorem fuauitatis ,qui pro ipfo aduerfus barbaros atque 44 ParseneGs , ‘ Long6bardis,& acotribulibus veftris,quo nomine ab Ho- «mhttur 8. norio Romano Pontifice ,datis ®ad comprouinciales Epilitfcris ,VeneVa Refpublica ,Chriftianifiima ab eofropefin. ^*dcm fuctit appellata, infigni glotiiB titulo ,nonnifi de Romana Ecclefia bene merenti conferri folito .Sed &pr«ter egregium titulum quidprxterea fuerit eadem Refpublica Veneta virtutis merito ab eadem Sede Apoftolica confebLib.z.ep.^^. cuta ,gloriofe priedicatGregorius I’ Septimus ,ficfcribens ad Dominicum Ducem &populum Venetiarum: Scitis enim, quoniam prjE multis terrarum partibus diuina di- '' fpenfatio terram vefiram Fatriatehatus honore fubliraauit, cuius dignitatis eminentia ex fui ipfius nominis ,&offici) prsrogatiua adeo augufta &rara efl:, cum non amplius quam quatuor in toto mundo reperiantur .]&inferius :Poft Apoftolicam Sedem,omnibus qux funtin Occidente gentibus clariores extitiftis. ],Vnde aute tanta vobis gloria,pontificijs moniraentis adeo celebrata ,nifi ex fchifmatis odio implacabili, 8c Romanae Ecclefiaepace &vnitate tenaciffima comparata ?Propagata vero felicioribus, ficLit demaioribus incrementis,cum itidem maiores veftri, veftrae Reipublicae decus.dc ornamentum,in fummo diferimine conftituti,cum dubia lance fufpenfus penderet orbis,' &Principatus illi viderentur penitus interituri omnes, qui audaciffimo Principi ,rchifmatico Imperatori, Friderico Aenobarbo aduerfus Romanam Ecclefiam contra Alexandrum Pontificem non iungerentur :ijdem veftri generollffimi praedecefibres ,vere Chrifti fideles ,in fpem contra-» fpem credentes,clegerunt affligi cum populo Dei potius, qua regnare cum Ecclefiae Romanae hofte obftinatiffimo Pharaone. Sicq. iundli tunc foedere cum Longobardis,fa(fl:i funt omnes fimul Romanae Ecclefiae defenforesjfchifmatis vero fortiffimi euerfores, honefliffimo patefacio aditu ,ad fuamipforuniRempublicam Chriftianiffimam augenda, confcruanda,ac folidandam .Quibus aDominotunc datu eftjVt in ipforum primariam Venetam ciuitatem trophaea inferrentur partae viftoristjquando &fafli funt ipfi nobiliffimiciues tanti Pontificis exceptores »exhibitores etianu e2^.0»?. 4. 4Hebr.tx. AdRempublicam Vettetam. 45 triumphi omriiu. praeftantiffimi >fed &muhificentiffimi in expcnfisjpromptiflimi in obfequijs >in cuftodijs folertiffiini .Vnde fibi celeberrima amortalibus cunftis immortalemq. gloria compararunt ,illuftrata tunc mirifice eadem ciuitate manubijs Auguftalibus ,magis vero pontificijs aufta fulgoribus, &facris locupletata muneribus, epoenu 'caelefti largiffime, Deo manum fuam aperiente ,profufis : honoris infuper titulis confignata perennibus ,illis vero praecipuis ,ex quibus praeftantiffimi ciues eius iure nominati runt,fchifmatis euerfores, vnitatis Catholicae defenfores,pacis conciliatores,fundatores quietis, atque Romanae Ecclefiae fufceptores,ac protedlores . *At quinam modo audent infu rgere eiufdem Reipublicae hoftes audacillimi,tantae gloriae euerfores, vtcontrarijs faftis tenebrofa obducat ifta caliginej afpergatq. ignominijs, quae tot tantisq. fudoribus parta ,fanguine comparata efi, auitam gloria ?Cum aute confucucrintinquauis beneinftituta Republica iuniores aemuli efle maioru jnec pati ab antiquioribus fuis elTe degeneres, quos &fadis egregijs fuperare contenderint :quina modo “fpiritus vertiginis exa- ^Ifai.iS, gitauitPrincipes fapietes,vt ab Ecclefia Romana(quod pro monftro habendum)adeo pudenda contradidione defecerint ?]Potuitne iftud fieri,vt aPetro fcinderetur fchifmate Marcus, apatre filius, amagiftro difcipulus,acminifter afifiduus ,& vbique fidelis? Qui enim olim maximo lucro vefl:ro,nonnifi odio fchifmaticorum reliquit afe fundatam ecclefiam Alexandrinam: maximo quidem damno veftro, fi fic perftiteritis (quod Deus auertat) vos relinquet, & Petro fixus inhaerens, eius Vicario aflidebit, &afilirgetin-» opus,contrafchifmaticos &haereticos collaborans . Aliena vos pericula moneant .confueuit poft fcifiionem defolatio fequi .Donatus in Africa fchifina confla uif, aquo Donatifl^ae denominati fuere ,qui vbi incurabiyles redditi frequentiori iapfu ,dati funt omnes iuftoDei iudicio vna cum Africana prouincia Vuandalis primum-', atque demum in excidium fempitcrnum Arabibus .IrL» Oriente non folura qua diximus, Alexandrina ,fed &reli- Fiij quae I 4 Parsenefis, qu* fedes Patriarchales ,vbi fchifmate fe ab Ecclefia Rb* mana rcidcrunt.rciffx funt pariter aproteftione diuina,datae omnes in captiuitatem >&ignpminiofiflimam (eruitutem nefandai Turearum genti, fub cuius iugo ferreo hadenusindiesmagis magisq. teruntur :in primis vero Graeci ipfi audtores fchifmatis ,exigente poenas diuini acerbitate ludicij, vt palea fub plauftro ferrato teruntur, &conterentur,quoufque definet efle neruus ferreus ceruix eorum-» . Ad quod tam grande malum anteuertendum ,egregie Jaborauit fuo tempore, quo fumpfit exordium Photianum-» fchifma ,Bafiiius Imperator, qui in diuino illo confeflu Oci:au£E oecumenicae Synodi,Spiritus fanfti gratia congregatae ,ad praefentes ibi fchifmaticos egregiam habuit orationem, quam adhuc integram conleruant Aflralynodica : ex qua aliqua (altem hic vt de(cribantur,a nobis exigit importune rerum &temporum opportunitas .Audite quaefo tunc illis tantum,fed nunc vobis iphs Imperatorem diuino prorfus afflatum Spiritu perorantem : Vos quoque, inquit, qui curatione indigetis ,ac medela opus habetis, pretiofa membra Chrifti, ctfi nefeio quomodo amalo daemone deteti,a capite,ncmpc aRomano Pontifice (eparati eftis :Vitis vera, quae propter contentionem importunam, immo vero iniuflram ,in amaritudinem conuerfa es :Amici &proximi noftri,etfi propter odium irrationabile ex aduerlb appropinquantes &flantes,ac vnitatem refpuentes. Sufeipite admonitionis Termonem (non autem confundor dicere )etiam deprecationis .In id enim nos adduxit milericordia,quam circa vos habemus .Scrutamini intima confeientiae veflrae,& inuenictis vos male ab Ecclefia efle difiundfos .Nouiflima hora efl ,&ludex pro foribus eft ,fratres :ne praeoccupemur ab eius Ecclefia fequeftrati ,&longe ab illius gloria proijciamur .Nihil turpe ducamus, paflionem manifeflare ,«Se vulnus oftendere, ^ ac locum poenitentiae &medicinae requirere ,atque intra atrium faluantium fieri jne confufionemobedientiamarbitrando,confufionis aeternae fumamus experimentu.Qualis autem haec efl confufio ,fratres, procidere Deo ,&veniam ! f Vfy. iiLiUMni >1»^ ««^4^ 4»>»«k ••- ....-- |.. ... k.4« . ''viviiKvfV-Vi ‘‘’ «'* ;.-;;; •i; '•;-l| "•>;. «iS' -4,V ,.:k;- •V' y»''4. i_ •V•,•;.•>•»' j'. •.'•••. ,*•*^* />.'- .. •''-‘4‘. ‘' ..<#'• /' .-.v^ ..,• , •• .v;. ..- ;*i {U •‘’ ':• ' ‘.-'V .*;?•»' vV/ .« .v’’%* *•*.. 4•*' i*•.'• ’* •-'* »'' ^'.4, ., ... ,. yJi-yf-.,*,... ., “''‘<’ <4(Mi .««51’. h i jt', -.- , •v»., i' ,},f j., - f* tv, *4- V“A<iy .i.nhk. • *> ,...4 ,V'''..«.'I4.>V‘, /*;fr ‘-J A•>*vv •• f_ J••>|V,T• <i ^... .4 ,. *'%"* ‘<+4;^'; .''• v5'' f>'I' '' . '!,'.'•fi'» ,•>.:>*,rtiJ-i’ --• .•' •«5A^''44»i4-*V i I.': ‘E,- {1 V 'V v‘AV -•r. '» '"“y .V %;..•^' # •A.*. .< 'i* ,-• 4,.; r-, », .«.if.-Vti A t'iS <wt6 ^’K? £•- .< ^; %'t fc' i.; AV.«T»'. iJ» .-rv ,^.' r— 4'!^' Vv.,L' ift.J 'i 44^ '-4 it-' •f'SSili 4f* M4V.-,» 4jr -. ltol<'«..'.v ..-, i- .‘l V*, ~“' L.' ''f*'- •‘S —’,y ’ 41??' —,~'Av w- ••«*. iSf’ ^ V'AWf|pPJ.4- -j.y^ < \4i,'' V.X/" ,..-CtM » 'iri' 4b f i--: ... kjf»—VS. ••'.• .,.5 . \r'V^; \U- >•,.<. •V /4 A#’-' V i.'•> •»* Ji?.' --C ‘•' •-uj:^ tjifi^'!‘ V'V. #• y*’^••f*-'---Jtt. '•.^ '•V. '‘‘t, V" t- *»'f* ’;\- 'f ^ySr^ !s ;-^.;-..»v..,,^, ,.. .. ;.'. •-MV •-r^-.4>'.!lR' V.j,-; ,VIV 1-4 ... ^Wv -- .. /'..^‘4.^ -^i. :. «I fi A•> ^'•a • I 1 AJl «?<'•< ri '»« i' 'v ^ '' /? f-H* '. *'» WAf ^..^. . •v>4. ji :'4 VI o- 'V . -/^'- '4- '^•/< A;''!• ,*‘rA' •44 <’•'. ‘t^v '• ,\' •'w > ••?• .-4 J'’ .V I' ‘ ‘ EA.'- '^!,4 'I• '#*A(4*'>- .--v.. f,,vA«i -• #•^•' t' •T ji y. ,:..iit]f t4.. >!tO •'iVtv-i V'•«h <4 V-;; 4^*^»-«! ?V ,.A ,,-v, ’,"4 ./ s'' -•' 4'YV ..j'.-. 'xf^TA- -i>. :'--T r'* "•Vi.*• xy K’?.- -i.V .U /,' itrr -i j. . • v..Kv ^4 .-:.. •*...« J.:!"''?..'' >; .4't V- .-4 'y-<'.'yi* )4 U.v‘.* -t 1:.-V i.. Y-nn.- •'•i, •-** >**•' v'‘V' •% •,r«' .i- \t -. . vA •>:< *- . ‘-/ .' .-.-c •; ., ,•-' ' .‘vi. *'*.. *•4 •'-V(j< .'i *, -4.- *f•• .•• v''*^4W' •yr.^ yt/ r' .. '‘..A-i; -Y* 4T,.r,.. .. J. . ;,i '-'•• r.4 V. »4 ' i' - (4. ';>• , \A '^.': ;;i ;: *• jf !m y: ‘••••' T-. • •• mV- -j4' 'm:: ^y-i i,~>- il-' V' f>S' 'N 'i V44 ,.. i. •fM 9 .• -•l^.- . 41». f '^•. V r: ^jx,- v !'* "•'''• •?'? '• yf/ ^•^ i.»t‘, , //' . pi.' ‘ ^i> 'I/.fc j-t jff V.• ' W‘A-*’*#-.;-' •‘..^ V‘ ‘ s.f . X’• y-v . ..'•-. . •4. '., » •'- ‘.4. AS>' •''JV^?<5fc. *•./At /. ''WM‘1! v4,.J,. .,( A, .,r.'AA , .»,4 V>:4\. ... 5'4'W'--4' !// '. /t...v*' ’'i'" ', -. '** \•• •-.4 \:j VMi tU .T%-' AdRempublicam Venetam. 47 niam expetere ?Deo enim procidunt,qui Eccle(i.« &fpin-* talibus iltis Patribus procidunt .Confufio quidem reuera eft &maximus piulor,immo.vero in Deum dimicatio,nolle vnumquemque proprium conliteri peccatum ,&humiliari propter Chriftum ,&lucrari &fe, 6c multos. Si aurem omnino hoc confufionem arbitramini :Ego, eui Imperij fuperpohfa eft corona,forma vobis etficiar huius optimae humilitatis. Ego qui imperitus, 5c infipiens fum, bonum initium ero veftrum qui fapientes eftis,& fcientia clari .Ego qui in peccatis volutatus fum ,primus vobis ty pus fiam, qui mundi eftis, &virtuti operam datis. Ego primus memet fuper pauimentum proijcio ,purpura &diadema paruipendens ;afeendite ad genas meas, &fuper oculos meos incedite, nec reputetis magnum. Imperatoris calcare fcapulas :nec reuereamini pedibus tangereo verticem, cui fuperimponitur aDeo donata corona :omnia pati promptum habeo,&agere promptius ,quae vobis quidem confufionem, mihi autem gloriam, &maximam claritatem conferre videntur .Neque enim in hoc curam gero gloriae meae ,tantum vt videam communionem ,vnitatem,& vnam ecclefiarum fefi:iuitatem,tantum ne anim« detrimentum patiar,&gaudeat fuper me ille omnium inimicus diabolus ,captiuum fumens ,quod mihi defiderandum cft:,tantum fpei meae lampas infperate non extinguatur, per quam feilinabam communi iiluftrari laetitia & gaudio. Nefeio quod erat fatagendum &efficiendum ,&noiij feci,- vel quos proponendos admonitionis ,&deprecationis fermones, &non propofui .vos de cetero videbitis. Innocens enim fuma perditione veftra .Si vero Se ad magnum &horrendum illud Indicium futurae diei vos remittitis ,quafi pro vobis rationem daturos :nofeite quia bene noui,quia nullus vobis iuftiriae fermo fiue hic adeft.fiue illic aderit ,nifi quantum in hac controuerfia inuentum extiterit. Verum fi vultis ante illud.ludiciumjconfcientiae veftrae interrogare iudicium; dicetis amplius nihil, quamj quod ab Imperio noftro dicitur .Deponite igitur contentio- zf.8 Para?nefisV tiones, fratres ,&refumite amorein frateroitatis :fugito, difTenfionem ,&vnitatem amplc£i:imini :odium aucrtite , &dileaionem in iinum recipite :ftate cum probabilibus, &capiti compaginamini .Recipite perobedientiam diuin» communionis gratia ,&nihil ob facularia fitis folliciti .Sunt enim apud compatientiffimumi Imperium noftrum fufeeptionum modi diuerfi,per quos confolabimur, ficinceflanter, quae fecundum faeculum vobis opportuna fuerint,faciemus .Rurfus multimode decertabimus,obfecrantcs,rogantes,& omne ingenium commonentes ad fpiritales Patres noftros &Patriarchas, vtdifpenfent quid eo. rum quae infunt animo veftro jtantum ne temere contra^ falutem veftram agatis .&c. ]haec &alia plura Imperator ad fchifmaticos Epifeopos ,fententia Romani Pontificis excommunicatione damnatos,hailenus in rchifmate per-, manentes . >Ifta fi fpernitis,tanta charitate ,atque animi demiflione pronuntiata ab orthodoxo Imperatore ,&eius contemnitis lacrymas :hoftium proculdubio eritis audituri cachinnos,Sc ab aemulis eiufmodi ex diuina Scriptura iadari lu- Thren.t. dibria,& fubfannariimpropcrijs iftis: Haeccine ^eftvrbs perfedi decoris ,gaudiu mvniuerfae terrjE ?Aperuerunt fu- Jfai. I. per te os fuu omnes inimici tui,] addentes:'^ Quomodofa- £ta eft meretrix ciuitas fidelis plena iudicij ?]Exprobrantes infuper cum derifione deliria in aetate decrepita Reipublicae fenefccntis, annisq. iam reliquas fliperantisj Sl quide inexcufabilibus rationibus .Nonne delirium eft ,aduerfus Deum mortales bella fufeipere, &contra diuinam inftitutionem audere laicos Dei miniftris facerdotibus dominari? Deliramentum quis efle negauerit, non curare,immo fumme contemnere ,habere loco ioci ,immo 5c lucri, ab Apoftolica Sede, ab ipla Catholica Ecclefia excommunicatione efte prarcifos? Deliratio nonne plane omnium maxima eft ,fperare extra Ecclefiam confequi pofle falutem ?At infuper quam grande illud delirium ,Ecclefianr-» Romanam de veftra Republica leinper bene merentem^ , conciliatricem Principum in lacruni foedus ,in bello lo- / V Ad Rcmpubllcatn Venetam. 49 ciaiH) in pace matrem ,erga filiam propenfiorem >beneficentia largiore pandentem finum frugum :eamdem ab eiufdem filiae amplexu diuellere ,ac diro fchifmate feparare? cumid nihil aliud fit, quam eiufdem .Reipublicae neruos fuccidere, &caput amputare ?Sed delirium plane rifu dignum quis neget, velle contra ftimulum calcitrare, & obfiinato animo vrgere ,vt fronte feriat duriflimam petra atque confringat ?At non delirantis fenis tantum ,fed furentis infania animi fignum illud efi: euidens ,pro titulis gloriae infame fchifmaticorum nomen confequi laborare , ac demum illud pudendum,quod ipfi adiacet, hsereticum. Sed &. illud quide grande delirium apparet omnibus,quod fubvelamine libertatis,neftatur vincula feruitutis,connexa peccatis ,teftante id diuina ^Scriptura ,qu^e euacuari non aloan, 21 potefl:,quod qui facit peccatum,feruus efi: peccati,& quod funibus ^peccatorum fuorum peccans quilque ligetur:" 5. contra vero contemnatur vera libertas,quae fan6lae religionis cu piat vincula falutaria,quibus tantum obligata,libera confiftere poflir, ac tuta, fortis,&permanens gloriofa ,fecundum illud Ecclefiafiici ita monentis: inijee pederru cEcch.6. tuum in compedes illius ,&in torques illius colium tuu. ] &fequitur :Erunt tibi ,inquiens ,compedes eius in protedionem fortitudinis, 6cbafes virtutis ,&torques illius iii_» fi:olamglori^,& vincula illius alligatura falutis.]^ His vero &alijs id genus obieclantibus veftrte gloriae, aemulis Sc aduerfari)s,Rerpublica ipfa ,longiori fenio effeda prudentior,mente fana,corde fapiens,ipfius nempe fanior pars ciuiusquod Anna Heli,iufte ifta relpondeat:‘^Ned quaquam defipio, fed mulier infelix nimis egofum:nec reputet me quis quafivnam de filiabus Belial.] Nolens ipfa 5cinuita patior ifta Politicoru preflfuris fuftbcata nouantium.Refpiciat iam Deus ignominia meam,& iudicet. At hic tandem finis efto .Sed doleo vehementer ,quod abfque,Valete. loannes enim Apoftolus id vetat facere,& eloan.epijl.: cum eo omnis fimul Ecclefia ,quod indignos falutatione . iufte iudicet eos,qui non comunicantes Romana: Ecclefiae, omnis penitus fint falutis expertes .Quod nolim putetis , fym- y l.PsCg. I. .yo Parasnefis , fvmbolum eiTe odij. Abfit .Quibam eft qui magis pr». cipiat &inculcet inimicorum dile£^ioiiem>ipibIoanne. Nemine odit Eccleria,qu« inimicos diligendos eflTe,monet .c^, t. fcnptis,& ingerit verbis ilidqu^t aDeo (vtipfa >«flatur ) chariratem acceperit ordinata :qu* funt Dei.diligat ipfa j &peccata,qu« funt extra &contra Deum,odio perfequat»0, tur .Hinc Auguftinus ^fcribens ad Maximinum Donatiftarum fchifmaticorum antefignanum, eadem ratione deteftatus in iplo dirum Ichirma ,inter alios titulos ,quious honorare fas eft hominem extra Ecclefiam pofirum,nominat diledilTimum .Tcftis eft mihi Deus ,quomodo vos omnes cupiam in vifceribus IesvChrifti,& hoc oro cum cEpbef. 4. Apoftolo," Ephefios commonete, vt in Eccleiia Catholica fitis vnum corpus,& vnus fpirituSjhcut vocati eftis invna fpe vocationis veftrae .]extra quSm connexionem &vnitatemnullacuiquampenituspoterirelftfalusjfedlugen- dafemper abfque redemptione damnatio .FaxitDeus,vt Isfanfti Spiritus gratia ,difflata illa caligine ,qua obtexit dThren. a. Deus in furore fuo filiam Sion ,arrideat nobis prior illa €lulepm. veftra ferenitas 5&fidera errantia ,quibus procella tene- 'brarumferuataeftinxternum,] in firmamento Eccleli® fixa refplendeant in aeternum ,fecundum illud propheti- ’fBar. 3. cum :^Stellae dederunt lumen in cuftodijs fuis ,&ixtatx funt ,vocatae funt >&dixerunt ,Adfumus :&luxerunt ei 'cum iucunditate qui fecit illas .].Arnen . fAug.ef. 162, gjj. autem vobis Paraenefis haec (vt fic perore cum §uguftino ad Donatiftas )corredio ,fi velitis :Teftis vero,& fi nolitis .]