Sexti Empirici ... Aduersus mathemathicos : hoc est, aduersus eos qui profitentur disciplinas : opus eruditissimum, complectens vniuersam Pyrrhoniorum acutissimorum philosophorum dispuntandi de quibuslibet disciplinis & artibus rationem, Graecè nunquam,

SE XTI EMPIRICI VIRÍ LONGE DOCTISSIMI ADVER- SVS MATHEM ATICOS, Hoc ejl, aduerfus eos qui pr^temur dijci^linas, O P V s cruditifsimum, compleélens vniuerfam Pyrrhoniorum acutifsimorum Phi- lofophorum dilputandi de quibuflibec difciplinis & artibus rationcin , Gnecé nunquam. Latiné nunc primum edicum, Gentiano herveto avrelio interprete. EIVSDEM SEXTI P Y R R H_0_N I A R V M HY P 0_T Y P n S E fi N LIBRI TRES: Qvib Y s in tres Philofophii partes íéuerifsiméiiiquiritur. I fi R 1 magno ingenijdcuMimPcriptiyf Miague doBrindreferti : Gr<trena»J«<iw, L4Unénuncprimumedíti,lnterpTeteWinr¡co%te(hdito, Accefat S Pv rrhonis vita, ex Diogene laSrtio : ex vulgata interpte. " tatione, led mulus in lociscaftigata. ItflB. CU tfdjjCaltm P err ameni contr a Acadtmkn & Pyarhsaioi. . D. irafnu HtlenJamo inter ^ rtie . antverpi^, Ex officina Chriftophori Plantini. M. D. L X I X. CVM privilegio REGI& SVMMA PRIVILEGIORVM. G 1 s priuilegiiscautumcft, nequiscitravoluntatcm ChriñophoriPlantiniimprimat 5 aut aliciibi imprcííum importet, vcnalémve habcat librum, cui titulus cft, Sexti Em^má aduerjhs Aíathematicos, I. oc eji, aduerfiu eos qui pro- JitenturdiJcipUnAS, &c. á die impreísionis abfoluta! intra cito annos. Qm fecusfaxitjtum cófifcationislibrorum iprorum, tumvcroquin- quaginta florenorum pcenajfifco regio exoluenda multabitur:vt la- tius inRegiis diplomatis expreíTum eft, Datis Bruxells in Confilio priuato, XII. Nouemb.Anno m. d. lxv. Signar. Aíejdach. In Confilio vero Brabanti^ eodem die & menfc. Signar. I. deWitthe. PRIVILEGIVM pASAREVM. Maximiliani II. RomanorumlmperatorisfemperAugu- ílij publico ediiííto cautum & fancitum eft,ne quis cuiuícunqj ftatus, gradus, ordinis, aut conditionis fucritjquacunque facri Romani im- perijj & ditionis eius fines patent, quscunque probatorum audorü opera, quotquot vel hadenus nondum impreíTajvel ab aliis quidem impreíra,nouis aute dcinceps fcholi¡s,annotationibus aut commen- tariis auda&illuftrata, Chriftophorus Plantinus ciuis&typogra- phus Antuerpienfís primus typis procuderit, intra proximum fiexcn- nium á prima cuiufqj operis aut voluminis editioncjvllo pado eiufi dem vel diueríi charaderis forma excudat, aut excufa ab aliis, intra ciufdem Maximiliani & Imperij fines vcndeda importet, fieu quouis modo diñrahat manifefté vel occultéjfiib pcena decem Marcharum auri puri, quarum dimidia fifco Imperiali fraudis vindici, refidua ve- ro país prsenominato Plantino cedat, prster librorum ad imitatio- nem impreíTorum amiílioncm, quos idem Plantinus vbicunque lo- corum nadus fuerit,per fe, vel fuos,adiumento Magiftratus loci,veI citra,propria audoritate fibi vindicare, inq^ fiiam poteftate redigere poterit. In cuius rei fidem ipfiEdido manu rubrcripfit,& figillum ap poni iuílit C^farea Maieftas. Datum in ciuitate Viennse Auftris,die vigefima prima menfis.Februarij,AnnoDomini m. d. lxv. Subfign. Max'milUnus. Ad mandatum facr« CxC. M. proprium Haller. illvstrissimo et IN PRIMIS REVERENDO CAROLO CARDINALI LOTHARINGO GENTIANVS HERVE- tus in Chrifto plurimam précatur Talutenii ; V M p o s T multosamefufce^tos^longotempore p exantlatos labores, f^artim in vertendis veterum in fa-^ í* eras literas commentariis, parttm in confiitandis prddi- ^giojis facramerarioritm erroribaSy iüneris ameenum ali- ¿ quod quarere diuerticulnm,ví me parnmper reficerem, ^ j acanimitmrecrearem, intuahibliotheca,qnatuabe- nignitate mthi femperpatuit, oceurrirSeXú Émpirici opus adúerrus Ma- thcmaticosjideñ, aduerfus eos qui profíteniur diíciplinasí Q^d cum non jlne incredibili voluptate perlegijfem , operapretium mefañurum ejfe duxi jt id Latine verterem, Mihi enim perfnafi bmc vel máximum ex eofruéium ejje capiendum, quod eum apené oílendat nu llam ejje apud ho • ^ mines adeo r eélé con jlieutam d ifc¡plin am ,<^ua no n labefaéíari, m!]am_adéo\ certam Jcien tiam^ qu a conñar ppoj íit, Jt ratio num e'^ argum eruorum oppu~ [ gnéi'urmachinki futurum Jtt vt humanai leuiter praterueéli fcientias qua inflant non adijicantynos ad ebrifíianorum propriameonferamus dijeipli' plinam ac fcientiam, nempe nst jidem habentes a CbriSio nobisfaéla reucla~ tioni,& promijjarum bonorum jje nitentes, Deique praceptis patentes, cha- ritatem Jémperteneamus ^ amplexemur, Hac ejl óptima dijciplina & jetentia longépraíidtiJsima,perquam ^jide Deusapprebenditur,&Det regnum aequiritur. Qj^m quidem feopum ji nobü propojuerimus, 6" in pri- ma & fumma rerum omnium cauja contemplatione a^idué verjati fueri- musyfacilé intelligemusverumeJfequoddicitPfalmographus,mirabíle eJJe Dei fcientiam, no ex nobis( 'vt 'vulgata habet 'verf¡o,,íed vt Lj ebraíca habet_ ’ve ritas]pra nobUdd ejl,fi cumnoííra coferatur Jcientia, qua cum eius Jcien- tía collata plañe nulla eji : Imó vero eJl eiujmodi etiam per fe confderata,vt ne quidem dicendaftjcientia. Hoc cum ad gentiles^ externos philojóphos confutandosnobisjit adiumentiplurimumallaturum , non paruamquoque (itppeditabit copiam argumentorum aduerfus noñri temporis haretkos, qiti a z 'S.V SEXTI EMPIRICI cum multa in eum dixiíTct , fubindicat cius profcdum in difciplinis, dicens : Erat enim vir improbusjmultúmquc ftudij & opera: pofue- rat in iis ex quibus ficri non poteft vt perueniatur ad fapientiamj di- fciplinasinnuens. SedEpicurusquidem, vt fequendo conieduras dict poteft, his impulftis depugnandum efle ftbi cenfuit aduerlus di- 5 Tyrrhcnei fcípÜnas. Pytrhonei aute, ñeque propterea qu6d cas exiftiment ni- tur cotrédu^ confcrrc ad fapientiam, funt enim qua: dicuntur dogmática : ne- propterea qubd eflent ineruditi. Nam cüm fint eruditi,& quam c^teri Philofophi longé maiorem habeant experientia, de iis quo- que eft apud vulgus exccllens opinio . Sed ñeque propter malcuo- lo lentiameorum inaliquos(ab eorum enim lenitate longé abefthoc vmiim)íéd eadem eorum fuit affedio in difciplinis, qux in tota phi- lofophia . Qimmodo enim ad eam acceíTerunt deííderio aíTequen- d^veritatis, cüm eis autem oceurrifíet par pugns rerum in^quali- tas, fuftinuerunt aíTenfionemúta etiam in difciplinis, cüm ad eas íu- 1 5 feipiendas eflent incitati, hic quoque verum qusrentes quod difee- rent, pares autem inuenientes dubitationes,eas minimé celaucmnt. Q^mobrem nos quoque eandem viam & rationem fequentes,co- nabimur ea,quse apud ipfos re ipfa dicutur íéleda, exponere. Atque docere quidemcurorbisdicaturdifciplinarum, &quotíintnume-20 ro,íuperuacaneum exiftimo,cüm ex ea, qua accepimus, dodrina, de eis fufficientcm habuerimus inftitutionem.Q^d autem eft in prse- fentia neceflariü id eft indicandum. Nempe qubd exiis qux dicun- tur aduerfus difciplinas , alia quidem vniuersé dicuntur aduerfus omnes difciplinas : alia autem adueríiis Angula. Etmagis quidem ¿5 vniuersé & in genere,qubd nulla fit difciplina:magis autem propríé, vt exempli gratia , adueríiis Grammaticos declementis didionis. Adueríüs Geómetras autem, qubd non oporteat accipere principia ex hypotheft . Adueríüs Múfleos autem, qubd nihil fit voxnec rem- pus. Videamus autem primüm ordine eam,quf eft in genere & ma- 30 gis vniuersé,contradidionem. Jit Difci^lina. Cap. i, A T CLV E qu2 apud Philofophos quidem fuit diflenfionem de eo quod eft di{cere,cüm magna fit & varia, non eft prsefentis temporis 3^ diiudicare. Satis eft autem ftatuere,qubd fi fit vlla difciplina, & fieri polsitvthomodiícat,oportetpriüsquatuorconfiteri, nempe rem qus docetur: eum qui docet: cum qui difcitimodum difeendi. Non eft au- ADVERSVSMATHEMATICO’S. , eñ autem quod docetur : ñeque qui docet: ñeque qui difcit : ñeque modus difcendi, fícut oftendemus . Non eft ergo vlla difciplina. De eo quoddocetHr, Caq>. z, 5 Atqj/e deprimoquidemloquenteSjprimumdicimus. Siquid JieceTinnñ docecurjaut id quod eft eo quód fit docetur : aut id quod non eft,eo quód nó fit. Sed ñeque id quod eft,eo quod fit docetunneque quod non eñ,eo quód non fitjvt oftendemus. Non ergo docetur aliquid. Acque quod non eft quidé, eo quód no fit, docerino poteft.Si enim lo docetur, efteiufinodivtpoísitdoceri. Cüm fit autem eiufmodi, erit ex iis qux íunt,&propterea erit &quodn 5 eft & quod eft.Fie- ri autem non poteft vt Ídem fit & quod eft & quod non eft.N on er- go docetur id quod non eft,eo quód non fit.Et ei quod non eft nihil accidit. Cui autemnihil accidit, ñeque accidctvtdoceatur. Exiis j 5 enim quse accidunt vnum eft doceri. Hac ergo ratione ñeque doce- li poteft quod non eft . Quinetiam quod docetur, mouens phanta- fiam, eo deducitur vt á nobis difcatur. Quod auté non eft, cum non poísit mouere phantafíam,nec eiufinodi eft vtpofsit doceri. Prae- terea autem ñeque vt verum eft id quod non eft. Ñeque enim ex iis ¿o quf non fiint eft verummeque vllum verum, vt quod non fit eft eiufi- modi vt doceri pofsit. Qt^d fi nullum verum , vt quod non fit , eft eiufmodi vt poísit doceri : ex iis enim quae funt eft verum : non do- ceri ergo poteft quod non eft. Si autem nullum verum docetur: quidquid docetur eft falíum.quod quidem eft á ratione aíienifsimü. 2.5 Non ergo doceturid quod non eft . Aut enim quod docetur eft ve- rum aut falíiim . Sed quód fit quidem falílim' eft á ratione alienifsi- mura. Verum autem erat id quod eft. Non eft ergo id quod non eft eiufinodi vt pofsit doceri.Porró autem nec id quod eft, eo quód fit, eft eiufinodi vtpofsit doceri, quadoquidem cum qus íunt, ex f quo 30 ómnibus apparear,omnia erunt eiufinodi vtnonpofsintdoceri.Cui erit confequens vt nihil fit eiufinodi vt doceri pofsit. Oportet enim aliquid íubiici eiufinodi vt non poísit doceri: vt ex eo quod cogno- fcitur exiftat vt id difcatur . Ergo ñeque id quód eft , eo quod fit do- cetur. Similis modus dubitationis erit etiá adueríús eos qui dicunt 35 quod nihil aut aliquid doceatur. Sienim nihil doceatur, erit qua- tenus docetur aliquid : & propter hoc ipfiim, contraria erunt, nam- pe nihil & aliquid, quod quidem eft ex iis quse non poíTunt fierí.Ni- hilo autem nihil accidit: quamobrém ñeque vt doceatur. Nam hoc a a queque 4 SEXTIEMPIRICI quoque eíl ex üs qu^ accidunt.Nihil ergo non docetur. Eadcm ra- tionis conuenientia aliquidquoquecrit cxiis qua: nonpoíTuntdo- ceri . Si enim eft eiufmodi vt doceri pofsit propterea quód eftj nihil eritquodnonpofsitdoceri. Cui erit confequens vt nihil íit eiuf- modi vt pofsit doceri. Qmnetiam íl docetur aliquid5autdocebiiur5 per eaquae nulla funt, autpereaquzíiintaliqua. Atqui fieri non poteft vt doceaiur per ea qus nulla íünt , ea enim cogitarione mini- mé pofsunt confiñere vt volunt Stoici . Reftat ergo vt diícatur per aliqua,quod quidem ruríushabetdubitationcm. Quomodo enim ipfum quod docetur, eo ipíb docetur quatenus eft aliquid:ita quan- io doquidem ea ctia ex quibus exiñit vt difcatur funt aliqua,erunt eiuf- modi vt pofsint doceri . Et ea ratione cura nihil fit quod poísit do- ceri, diícerequoquetollitur. Et alioquicumex aliquibus alia qui- dem funt corpora, alia vero incorpórea, oportebiteaqusdocen- tur cum fint aliqua, aut eífe corpórea, aut incorpórea . Non poífunt 15 autem eífe corpórea nec incorpórea , vt oftendemus . Non ílint er- go ea quaj docentur. T)'e coreóte. Cajj. 3. cerfusnon Atoj/e corpus quide^maxime exfentcnríaStoicorum,eírenon ¿0 fotefiieceru^Q^^^ cx üs qus doccri poftúnt. Oportct enim eaqu<e difcuntur eiuímodi eífe vt dici poísint. Corpora autem non funt eiuímodi. Qi^mobremnecdiícuntur. Siquidemautem corpora nec fubfen- fum cadunt nec íiib inteiligentiam , perípicuum eft quod nec erunt corwncn eiuíhiodi Vt doceri pofsint . Atque non funt quidem fenfilia, vt pa- *5 tft/enfile. eorum notione . Namfi corpus eft ex congerie magnitudinis Corpus ^uid & ligursE & refiftentisE, vt dicit Epicums:aut quod trium interuallo- rum íuícipit dimeíionem, nempe longitudinis & latitudinis & pro- funditatis, vt dicuntMathcmatici:aut quod trium interuallorum dif- iungitur dimenfione cum refiftentia, vt rurfus dicit Epicurus, vt30 co diftinguat inane: aut refiftens magnitudo,vt alij. Qimmodocun- que autem fe habeat, cum intelligatur excongregatione multarum C 6 ittpo¡ítio proprietatum: multorum autem compofitio , non íit munus & effe- alicuius íimplicis & ratione carentis fenfus, fed ratione pr^dite (ogiutionis. cogitationis. Si eft autem ratione prseditíe cogitationis corpus, non 35 erit ex iis qus cadunt íiib íeníiim.Quod íi id rurfus poíuerimus íén- file, erit rurílis eiuímodi vt doceri non pofsit . Ruríus enim íénfile, itcetur. quatenus eft leníilc, non docetur. Nemo enim difcitvidere álbum: ñeque ADVERSVS M A TH E M AT IC O S. ^ ñeque guftare dulce: ñeque tangere calidum : nec odorari odorife- rum ac bcne blens. fed ea funt ex iis quae doceri non políunt & no- bis adfunt naturalicen Reftatergovtdicamuscorpuscadcreíubin- Qerpusnn telligentiamj& ea racione eíTe eiuímodi vt pofsit doceri. Q^mad- 5 modum aute hoc fie verum confideremus . Si enim ñeque feoríum * longicudo, ñeque latitudoautprofunditaseft Corpus, ex ómnibus aucem intelligitur : neceíTe eft cüm omnia fine incorpórea , id etiam quod ex eis confiar eíTeincorporeum, non corpus. Propterea au- tem doceri quoque non póteft , quód qui incclligir corpus quod ex 10 his confiar, deber prius eaipíáintelligere,vtillaquoquepoís!ntin- teiligi. Aut enim ea intelliget per incurfionem : aut per tranfitum ab incurfione . Sed ñeque per incurfionem : íunt enim incorpórea. In- corpórea enim non apprehcndimus per ihcurfionem,cüm contacfiu femper fíat quse in feníu fít appreheníío. Porro autem nec per tran- 1) fitumab incurfione, cümnihilhabcantfenfileá quo tranfeundo ea pofsincintelligi. Cüm ergo necea ex quibus confiar corpus, pofisi* niusintelligere, plañe necidpoterimusdocere. Sed de corporis quidem intelligentia & íübftantia,aceuratius meminimus in Scepci- c¡s/cripfit^j cis.Nunc autem reiiótis his argumentis , illud dicamus. Corporumír»» sextat join lupremo genere dúplex eft differentia . Ex iis enim alia quidem funtfenfilia; alia vero caduntfiib intelligentiam . Et íi id quod do- «fc* cetur eft corpus, omnino vel intelligetia percipi poteft , vel eft fen- ‘ntellí^ Elle. Sed ñeque poteft efle fenfile propterea quod ex equo ómnibus debeat apparere Se efle euidens.Neque percipi poteft intelligentia, ¿5 propterea quod fit obícurum & incertum, & de eo ipfio, re nondum diiudicata, apüd omnes Philoíbphos fit non leuis controuerfiataliis . quidem dicentibus id efle indiuiduum, aliis vero diuiduum. & ex iis - quidem qui dicunt efle diuiduú, aliis quidem cenfentibus id diuidi in iníinitum:nonnullis autem in mínimum Se quodnullas haber partes. 30 Non eft ergo corpus eiuímodi vt doceri poísit. Sed nec incorpo- rcum. Quodcunqu.e enim incorporcü dicas doceri, fiue id eam Pía- tónica, fiue quod apud Stoicos dicitur Aíktc(; , fiüc locüm aut inane, ¿a aut tempus, aut aliquid eiuímodi (ne temere aliquid dicamus de eo- rum íübftantia, nec in aliis alias intranfitu períéquamurconfidera- 35 tienes oftendentes vnumquodqué non poíTe confiñere) id quod aperte quidem inquiritur. Se doñee lymphafluet,proceraarborque vireícet, inquirerur apud Dogmáticos : aliis quidem ea efle aíTeren- tibus : aliis vero non efle ; aliis autem liiftinentibus affenfionem, & a $ quai « SEXTIEMPIRICl qus íunt adhuc controuerra & in magnis verfantiir dubltationibusj dicere ea doceri tanquam certa & qu^ fínt extra omném controuer- fiam,eft abíiirdum. Si ergo ex iis qus ílint , alia quidem íiint corpo- rea:aliaveró incorporea:ofteníümeft autem neutra eorum doceri. Nihil docetur. Sic eft etiam argumentandum.Si doceiur aliquid, eft 5 nen verumaut falíum . Non eft autemfalíúm eiuímodivtpofsit docerij docetur. ytpote dc Quo 60 ipfo confentiatur. Ñeque verum. Verum enim eft docetur. dublum 3 vt oíteníum eft m Commentarus ícepticis. Dubia autem diícinonpofíunt.Noneft ergo aliquid quod docetur. Vtíumnia- tim autem dicam . Si aliquid docetur > aut eft artificioíums aut caret i o arte. Et íl arte quidem caret 3 non poteft doceri. Sin autem íit artifi* ciofumjeoipfoquddapparet, neartificiofum quidem eft, neepo- teft doceri. Qitód íi ftt obfeurü & non appareat,ruríus propter ob- fcuritatem &quód noníiteuidens, non poteft doceri. Cum quo etiam íimul tollitur is qui docet,propterea qudd non habet quod íit 15 dodurus: & is qui difcitjpropterea qudd non babear quoddifeat. Et tamen de vtroque eorum feoríiim'tradantes dubitabimus. De eo qui docet^ 6 * eo qui dijeit. Cap. • ifeit Nam fieftaliquis eorum, aut arte carens,íimiliterdocebit cum 20 «Xj e^,ne- ^^^et arte: aut artifex eum qui eft fimiliter artifex:aut contrá.Sed j. difcit. ñeque qui arte caret docere poteft eum qui caret arte, vtneque c2e- j.rtt cares cuspotcftcscumducere: nequeartifexíimilitereumquieftartifex. no ¿acetarte f . t i j'r ' vt i • • -n - v círentem. neutcrenimeorum opus habet vtdiícat. Nechicmagisillo, quam Artifex nf- hocille opus habet ad difeendum, cüm fintpares vtriufque facul- 2-5 ÍZ 7 e 7 e/n 7 c tatcs.Ncque is qui arte caret artificem. Perinde eniiñ effet ac íi quis értifcem! diccrct videntem duci ab orbo . Nam qui arte caret , ad artificiólas - orbus contemplationes, non poflét ea docere quse plañe non nouit, & artifex perípiciens in anificiofis contemplationibus,& eamm ha- bens cognitionem,non opus habebit eo qui íit doífturus.- Reftat er- 50 go vt artifex dicatur dodor eius qui caret ane, quod quidem eft ab- furdius prioribus. Nam & in Sceptko in Contemplationibus artis á nobis dubitatum eft de ártifice: & qui caret arte^neque quando eft arte carés,poteftfieri artifex: ñeque quando eft artifex, adhuc fitar- íifex, fed eft . Nam cüm eft quidem arte carehs, íiihilis eft éi qui eft 55 ab onu cscus aut furdus. & quomodo ifte á natura non habet inge- neratum,vtadcoiorumautvpcisvnquam veniatcogitationem: ita ñeque qui caret arte, quatenus eft arte carens, ocescatus & óbíur- . , defeens ADVERSVS MAtHEM ATICOS. 7 defcensad artificioíás contemplationes , earumaliquampoteñvi- dere aut audire. Et cüm effeótus fuerir ardfexjtion amplius docetür, fedeñ dodus. Traducendsautem ílint dubitationes'exiisqueEÍii- mus argumíentati de Mutatione & Affedione, & Ortu & Ihteritu ih 5 contradiólionibus adueríus Phyíicos. Nuncaütóm'cüm conceíTerb mus iis qui difciplinas profitentur, eíTe rem aliquam qu£ doceturj& elTe aliquem qui docet : fimiliter autem & eum qui difcit, portea fji cxigamus viam ac modu difcendi. Exirtit eniiti dentina aut opera- «« ¿ifcendi. tione aut oratione.Sed ex his, operario quidem eñ ex üs qu^ oftendi xo poísuntrquod autem ortendipoteft,apparet. Qiwd autem apparet, mioneau’ta- quatenus apparet,vt quod communiter pofsit ab ómnibus apprehi'* . di>eft ciufmodi vt doceri non pofsit . Non enim quod re ipla potert ortendi, eft eiufmodi vt pofsit doceri. Quod ergo operatíone ác f««r, re ipfa oftendi pótertj non poreft doceri. Oratio autem aut fígni- x5 íicat, aut non fignifícar. Et nihil quidem rtgnificans, ne alicuius dem eft magiftra ac docens aliquem . Significans autem, aut natura ílgniíicataliquid, autexinftitutoacimpoíltione. Et natura quidem nonfignificat, propterea quod non omnes Gr^ci omnes audiant barbaros, & barbar! Grecos, aut Grseci Gráteos, aut barbari barba- do ros . Ex inftituto autem & impofitione íl íígnificat , eft perípicuum, quod iis quidem qui anticiparunt ea quibus importen fuérunt didlio- nes, eaetiamapprehendent, nonexeisdoíiiidquodignorabatur, fed id quod íciebant renouantes . Non itidem autem ijt[üi opus ha- bentvtdifcanteaqusignorantur. Siergo ñeque eft quod docetur, i5 ñeque quidocet, ñeque qui diícir, ñeque modus difcendi: eftpér- Ipicuum quod ñeque eft diíciplina, ñeque qui prxíit diíciplin^. Sed quoniam nonfolüm vniuersé&in genere poliieiti fumus nos efte diduros aduerfus omnes qui profttentur difciplinas : fed ctiam pri- uatimac feparatim adueríus vnumquenque ponentes: eíTe aliqúarri 30 difciplinamj&pofle fieri vt diícatur,coníideremus an vniufcuiufque difciplina pofsit eíTe profeísio:adrefellendum íumentesnon om- nia qusE dicuntur apud eos qui refclluntur.hoc enim cum eo' quod v eft afperum ac moleftum , non certa etiam procedit via ac rationé', TOffcictAíf quandoquidem fortaíTe etiam fieri non poteft. Ñeque qu^libct- iJX 35 ómnibus (hoc enim forte nec adeas pertingit) fed ea qu^ciim tol- lantur,íimulomniatolluntur:&quoraodo qui oppidümconantiir capere, ineoftudium&operamponuntvt iis potiantur,quibus ca- ptisoppidumquoquecaptumfit, vtquimuros diruant, aut claífem S SEXTIEMPIKICI incendantjaut comineatusintcrcludant. Ita nos queque aduerfus eos depugnantes qui profitentur dirciplinasj idcm tcntemus aduer- fus ea ex quibus eis faluá funt omnia, nenipe vel principiajvcl vniuer fas methodos quíE deducuntur ex principiis > vel fines . In his cnim vel ex his conftat omnis diíciplina. 5 ^duerfiis Grammaticos. Cap. j. Statim autem nobis incipiat inqmfitio adueríus Grammatl- cps.Primümquidemjquoniam propemodum ab infantia & ab ipfis cnmmatki incunabulis tradjuiur Grammatic^. Ea c ft autem velut quida caree - « o glorutHT fu- j.£5 quibus emictimur ad alias difeendas. Dei nde qubd íupr aomnes jito feré promiñens quóilarenes. Namüla crammdtkd quidcm fcientes bommem elle ícifeítandi & audiendi cupidum , & ttquíd^!e- veritatis defiderium eíTe illius peótori infitum, non folum „cl diuinisverfibusrepr^ternauigantes eífe delinkuraspollicenturjfed 15 ipfos ea quoque quae funt doduras. Dícunt enim, Hucage percelehris Gracofum ^oria VlypeSi Siíl e ratem , ’vox noñra tuas ptn'wgat 'vt aures. Hacpriuí haud vÜi rranj^ejja eíi cerula puppis, OtU quam audierit dulcijbima carmina noííri. íO IsUtusvero cyr dtfcens permulta receJSit, Scimus, enimTroüm^ Danaüm quojcunque lahres, Qms magna in Troia nutu fuhiére Dcorum, yitque alma in terrajeimus quacunque geruntur. Grammatica autem cum e o qubd difbnffli t fábulas ab hifioriis , in 25 hoc quoque glorians quód dialedosdiícernat, & artenT orationis &varietatemledionum5auditoribusíui magnum aíFert defideriu. Sed ne metam videamur pr^tergredi, oítendendum eft quot fint Grammatica , & de quanam ex iis fit nobis propofitum quíerere. Qmtmodisdicitur Grammatica. Cap. 6, ^ Grdmmatiá Gramm ATICA ergo dicítur per homonymiam, & cemmuni- diatur multis ter & proprié . Et commu niter quide m, cognitio cuiufmodicunque literarum,feu Grscarum, ftu barbararum, quam folemus appcllarc Orammaticam. Propnc autem ea qu ^ eft p erfeda &abfoluta, & 35 qug fuit elab orara ftudio ac diligentia Cratetis Mallota:, & Árifto- phanis & Ariííarchi. Videturautem vtraque ex quadam etymelegia eodem nomine eíTe appellata. Prima enimá literis quibus íigna- mus ADVERSVS MATHEM ATICOS. ^ mus voces articulatas. Secunda autemfortaíTequicIem, vtnonnulU cenfucmnt, ordipatius á prima eít enim pars eius . Et quomodo me- dendi ars olim qúidem fuit appelkta /«?íkh a venenoris íuccis , qui Medidla cur »3_1 dicuntur, exiipendis.Dicitur autem nuncquoque depropulfatio- dicA^ 5 'nealiorummorborum&aíFedíione, cumíltlongéartificiollori Et quomodo Geo metría ab inítio quid em fuam attraxit appellationem tnde f,c e x dimeníionc terrg^pon itur autem in prsefentia etiam in cotempla- f^^**^*** tione rerammagis naturalium.-Ita etiam per feóta Gra mmatica á li- cramm4tic4 terarum cognítione in initionominaía5extenraeftadcognitionem‘^"'^^Af 10 qus verfatur in variis& magis artificióos earum contéplationibus. FortaíTe autem , vt dick Aíclepiades, ipía quoque nominara eft á li- reris , fed non ab iifdem á quibus Grammatiñica feu ars literatoria. Sed illa quidem, vt dixi, dicitur ab clementis: h$c vero á fcriptis in quibus veríátur . Nam ea quoque appellantur literíE, quomodo etia títer* qui- 15 publicas vocamus literas : 6c multarum literarum dicimus efle pe ri- ( tuau boc eí l, non elementorijm,f ed ícfi ptorum.E t C^limachus ali- ; quando quidem poema vocans j/^a^íWjhoc elUiteram feu ícriptum, aliquando autem quod ícriptum eft íbluta oratione, dicit, Creophili cecini quo pulchro carmine curfum 20 En opus^ ^ canto qu^e Eurytus ille tulit, Et fiauam loU'én^ é" Homérica litera dicor. Creophilimagntim o Júpiter hoc opus eíl» Et rurfus dicens, Hitide Phcehe vale^ Qleomhrotus ^mhraciotes 25 E muro adD iris deJUiijJedomum EfiauJuSf dignum cum haud finem morte viderer. Litera fed de anima lefia Platonis erar. Sed cüm fit dúplex Grammatic a^ alia quide m qu^ pro nteturje do- crammdúcd fl uram efle ele menta 6c eoruniconnexi ones , & vt p aucis dicam, eft JO ar s quadam legendi & fcrib endi; alia autem prster hanc facultas C Tammatk^ pf otundtor, quae non fi ta eft in nudaliteramm cognmone,féd et iam eS- in examinancfa earum inuentione & n atura, 6c prseterea in orationis pariibus qu£ ex iisconítant, &íiqu!d eius generis confideratur: k. propofitum nunc eft non dicere contra priore: in ho c enim conue- 55 niuntomnes qu od fit vtilisúnter quos eft e tiam^nnumerandus Epi cums,etiamfivideatur eíTeinimicus eorumquiprofitenturdifcipli- tpicuriapro ñas. In libro quidem certeDe donis 6c gratia,conatur docere,qu6d Grímmí- neceíTe fit fapietib us docere lite ras. Et alioqui nos dixerimus,quód T^mcalnlie b non mcntA, Callímachus Q hytnnis. Mies cttfin^ utntx< •TrntCjUí ¿Zscc, ermmxticx ytiUtaSs lim^ Hífl ¿ijütit a rhoneif crd»im<,t¡c 4 . JO SEX T I F. M P I R I C I non íblum fapiétibusjfed etiam ómnibus hominibus. Bft enimper- fpicuum qubd omnis arfisfiniseílvitíe'vtiHs. Ex artibüs autcm, alis quTdem iiiprimis accefíerunt^ro d ccli nancfís AC dopcllen- dis iis qus íunt moleíH:^s autem pro inuciliendiá iis qus íunt vti- lia.Et ex primo quidera-gene-re eft arsmedicins, vtquséíitars re-5 médium afferens & dolores íbluerís : cx feeuftdo aütem ars íjubcr- nandi.eo enim víuqui exaliis gehtibus pe^’ipítur m'aximeopus ha- bentomneshomines. Qupniamcrgo Grammarita per literarum excogitationem otioíiísimé quidem medetur afFéólioni, nempe obliuiom : continet autem «opcrationem máxime neceíTariam , 10 nempe memoriam,omhiaferéineá lita funt. & ñeque eaqusfunt maximéneceflariaabíqueeaalioslicetdocere , & nec íineeaali- quidvtiíeabaliodifci poteft.-Efi e rgo Grammatica longé vtililsi- ma. Eam quidem certé ne'll voluerimus quidem) poterimus tollere vt noneuertamur.Sienimvtilcsíunrargúrrieñtationes qus Gram- 15 maticam docent inütilemjneque -V ero memoris mandarijneque rur fus tradiabfquceapoírüntjVtiliseñ Grammatica. Atqui nonnullis videripoíTetin contraria eííéopmionej eorum qus á Pyrrhone di- cuntur, Vates T imoU) cüm dicir, Grammatica ratio mintme ^ refpeóins hahetur io lili cjui Cadmi Phceniciajigna docetur. Qupd autem non itafe habeat,eft manifeftum.Nam quod ab eo di- citur, non eft aduerílis ipfam Grammatiílicam feu literato riamjqua Cadmi Phceniciá figna docentur, nempe illud Ratio & rcípeólus ha betur. Qiwmodo enim íiquis eam docetur, eius nullam radonem 2.5 habuit nec eam cürauit? Sed potius h oc dicit,Qui Cadmi Phceniciá figna dodus eft,eum prsterea nullam aliam curare Grammaticam. Q^d quidem có redit , non vt fi t inutilis hsc qus confider atur in clcmentísV&Tn fcripiionE & íe bfione qus per ip^ eifi citur , fedea qusperperamdiícitureitgue curióla ac íiiperuacan ea. Nam vrus30 quidem elementorum conferí advitam traducendam : fed non cíTe contentum traditione qus exiftit ex obíéruatione, prster ea autem oftendere, qubd alia quidem f ünt natura vocalia, alia aute m confo- na ntia: ex vocalibus alia quidem funt natura breuia^ alia yerojon- ga, a lia autem ancipit ia & c 5 mun i a)quo dad prod ud:ionem attinet 3^ & correptionem, & alia de quibüs docent faftu inflati Grammatici. QuamobremGrammatifticamquidem & literatoriam non folüm non accuíamus,íedetiam íummas ei habemus gratias. Ad ca autem qua: ií ijf, >h ADVERSVS MATHEM ATICOS. u qux reílat refeileudum adhibemus argumenta. Reítene autem an nonjfciemus cüm cuiuímodi eaíit,explicauerimus. Q^d ejl Grammatíca. Cap./. 5 Qj ANDO Qj I D E M 5 ex íápicntis Epicuri Icntetiajneque qus- rere ñeque dubitare licet abíque anticipata notioncjbene erit íi ante omniaconííderemusquidfit Grammaticaj&ancxnotionequf tra- re nec duíi.. ditur á Grammaticisjpofsit intelligi diícipliña^iqua qu? conftet & «y exiftat. Arque Dionyfms quidéThraxinprsceptisdicitjGramma-^^' lo tica efl: experientiamaxima expartCjeorum quse dicuntur apudpoe- tas & ícriptoresjfcriptores vocans,vt eft perfpicuum exeo qubd eos Grmmtica opponitexaduerro poetis, non ali'os quám qui fcripferunt roluta?"''^/[^> oratione. Qu« ílint autem apud po etas & feriptores videtur Ínter- pretan Grammaticus, vtpote apud Homerumc6¿: Heíí odum & Pin^ <¡ui fm. 1 5 darum & Euripidem & Menandrum: eorumque qu^ funt apud feri- ptores, vtpote Herodotum&Thucydidé& Platonem interpreta- tionem , tanquam proprio muñere fungens, aggreditur. Quamob- remquiíuntex eis inñgnes &elegantes , de multis tradaruntfcri- ptoribus, tum hiftoricis, tum oratoribuSjatque adeó etiam philoíb- 20 phis. qu^rentes qu^namredeabeisdiótarunt&confentaneé lin- gu$ proprietati: &qusenampraue ac corrupté.Quidnam lígnificet, verbi gratia apud T Wcydide m ^¿íkKof} & TDfvtvo»rtf : & apud Defno- fí:hénem;Cíamabant tanquam ex plauílro:autquomodo legenda íít apud Platonem diétioH/icc, anrenuiterproferaturprimaíyllabaan afpiraté: an prima qtiidem tenuiterjfecunda autem aípiraté : an am- bsetenuiterjan contra. Pro pterea enim di^ta efl: Grammatica expe- rientia eorum quse dicuníur apud poetas & feriptores . Arque hic «=» </? quidem ííc dicit. eum autem reprehendit Ptolem^us Peripateticus, ^'7>coiómfu» dicens qubd non oportebat eum dicere experientiam efle Gram- Pcripat«ic». maticam. Iplá enim expericntia efl: diuturnus quidem víus & ope- ransabíque arte & ratione, poíitus in íbla obferuatione & exercita- tione.Grammatica autem eft ars, non coníi deran s qubd hoc nomen ponitur etiam In arte, vt docuimus in (Jommétariis Empiricis, cum vita indiferiminatim eofdem vocét peritos & aitiíices. Ex qua qui- 55 demnotionedixit'etiámMetrodorus,nullamaliam rerumexperien ^ . * tiam confideráre íuum finem quám philofophiam , hoc eft, nuliam artem. Ponitur autem per excellentiam pro oognitione multamm & variarum remm.quomodo.etiá feiesjqui multa quidem viderunt, b > multa s E X T I E M p‘ I R I C 1 nem ad eos abftrahendosjqui cum eis dirputanr, quám quód fit bar- barum & Solcecum quod ab eis di¿lum eft, Ad nos autcm ad id hor- tandum nonparumetiamdebethabcrc momenti, cúm videamus Gramáticos qui ne dúo quidem ferc verba dextre poíTunt contexe- re, velle vnumquenque ex antiquis , qui dicendi facúltate & Gra:ci 5 íérmonisproprietateplurimüm valuerunt, vtThucydidcm, Plato- nem, Demofthenem, tanquambarbarumarguere. Vnacnimpro ómnibus eritíiiiadueríús eosvlcifcendiratio, fi falso appellatam corum artem inertem, artis, inquam expertem oftenderimus. Ordi- ne autemnobis dicendum eft primümde elementis, ex quibus om- nía apud eos cóílant, & quibus fublatis neceíTc cft Gramáticos eíTc E/fWfflWM agrammatosjhoceft, illiteratos,. Cúm autem tribus modis dicatur elementum, nempe charader & figura quse ícribitur, & vis eius, & pr^terea noméjde vi máxime nunc procedat qusftio. ea enim apud ilemctorant ipfosptoprieappellata eft elementum. Cúm ergovocis queman- 15 literisjfmt viginti quatuor elementa, earum duplicem in íiim- mo ponunt naturam. eorum enim alia appellant vocales, aliacon- •fonantes. Et vocales quidem íéptem «.«.H./.o.y.w.coníbnantes autem reliqua. V ocalium autem tres dicunt differentias. Earum enim duas dicunteífelongas, nempe «.&í:>.totidemaute breues, nempe t. &o. 20 tres autem communes, quodad lógitudinem attinec & breuitatera, quas etiam vocanti«xeova,id eft duorum temporum, & y>f¿,id eft li- quidas, & ancipites , & mutabiles. Eft enim vnicuique eamm a na- tura infimm, vt aliquando quidem producatur, aliquando vero cor- ripiacur: vt «. quidem in hoc veríu, 2.5 ¿Ífíf A“fíc^fiíAoí>íiUteifl!ov{T^^6cfs3rA!¡’TO id eft, ; Aíars, Mars ftue, hominum exiúum^ qui manía quajjas, t. autem, f'A»tí^/eeH(',THí/!’áv^Oí05»JT'X7roM<&(/, ideft, llionadJkcram,illi>verooccurTÍt Apollo, v.autem, 30 Qía¡JÍaio¡jVí^íaplK2.ic{víyvJl&§y ideft. Diurna ex nimhis d loue limpha pluie. Confonantium autem alif quidem íunr,vtipfívolunt,íemiuocales, aliae autem mutae. Etfemiuocales quidem, quibus eft á natura infi- tum vtperfeinpiolationeeíficiant ideft r liter2Efonum,vel 35 ciiMif'ddeftfonum literxfi velítyfl-iuáiJjideftfonumUteríEm, velali- quem alium íbnum,Yt.^.^. A.í».y.|.p.£r.<i).;f4-vel vt volunt nonnulli,pr?- ter reliquíE oólo.Mutse autem funt,qu§ per fe poílyntiyilabas efficere, ADVERSVSMATHEM ATICOS. 19 eíficerc, ñeque fonorum proprietates, íed íblumodo íimul cum aliis - prolatSjVt vel vt nonnulIijCtiam 6.<p.x- Porro autcm rur- fus communiter ex confonantibus alias quidem dicunt cfle aíperasj alias autem tenues. Ec afperas quidem Tenues autcm «.tt-t. 5 Solum autem e- dicunt fuícipere afperitatem & tenuitatem. Dicunt autem exconlbnátibus qual'dam eíTe duplices,nempe M 4 * Dicunt enim conftare quidem ex <r. & |.autem ex k. & <r. 4. autem ex 7r. 6c ¿r. His autem priüsdiclisvelutiquibuídamelementisjdicopri- xmplccsnoñ mum quidem ab eis abíurdé dici , qubdex elementis quídam {mtfanthurx. 10 duplicia. Nam quod eft duplexjconftat ex duobus. Elementum au- tem non conftat ex aliquibus. debet enim eíTeíimplex&non con- ñitui ex aliquibus. Non eft ergo dúplex elementum. Alioqui fi qu§ dúplex conftituunt elementum, íunc elementa: Dúplex quod con- ftat ex elementis, non erit elementum. Atqui qu 3 £ conftituunt du- 1} plex funt elementa. Non eft ergo dúplex elementum. Porro autem vt litcrs tolluntur, ita etiam ancipites, qux communé ceníentur ha- bere naturam longitudinis & breuitatis.Nam fi íunt huiuírnodijipía AndpiKt feoríüm litera,6c foltls chara(fterliterarum«.«.w,oftendit naturam an- cipitis, & nunc quidem corripl, nunc autem produci pofíe accenm. 10 Sed charafter quidem feoríum non indicat natura commune ele- mentum.Nequeenimoftenditqubdproducitur: ñeque qubdcor- ripitur: Nec vtmnque fimul,nempe quod producitur, & corripitur. fed quomodo q\ix per ipfum conficitur lyllaba , vt didum eft in di- dione^'^Kc, príEterquamfiaddaturaccentus, sítnelongaanbreuis 25 minimé cognofeitun Ita etiam a.i.v. fi feorfum ílimantur, non erunt communia vtriufque facultatis, fed neutrius. Reftat ergo vt cum ac- ccntu ipía dicatur efle comunis. quod rurílis nullo modo poteft fie- ri. Eum enim aíTumens, aut fit longa, quando eft longa : aut breuis, quando eft breuis:nunquam autem cómmunis . Non íunt ergo ele- 30 menta natura ancipitia duorúmue temporum. Si enim dicant ea eíTe communia naturajexeo quod apta fint ad vtrunque fuícipiendum, imprudentes propemodum ineandemdeuoluentur dubitationem. Qmjd enim eft aptumad aliquidílifcipiendü, non eritillud ad quod fuícipiendum eft aptum. Q^modo enim aptum quidem eft íü- tufcepclusm 35 í'ciperevt fit ftatua, non eft autem ftatua,quatenus aptum eftadeam^^^^'j^““‘^ íiiícipicndam.Et quomodo ligna quidem aptam habent naturam vt fiaacnauis,nondum autem íunt nauis : Ita etiam huiuímodi elemen- ta apta quidem íunt ad íiiícipiendam longitudinemSo breuitatem; c -í non f-esugncítiH m, mal té'lííerít I» dccítihus ditm nbfurdít» JO SEXTIEMPIRICI nonruntautemlonga& breuia&neutrum, priurquamab acccntu accipiant qualitatem. Ad hsec qua; dida funt accedit, qiiod lint repu- gnancia produdio & correptio, & non pofsint fimul confiftere.Na per ablationem breuitatis confiftit produdio:& fi tollatur longa,fit breuis: & fi perimaturbreuis,fitlonga.Qiumobréfieri non potcft, 5 vt quíE eílcircunflexafit breuis, proptereaqubd cum circunflcxio- ne neceíTarió fimul cófiftit produdio. Qu^obrem fi eíl natura ali- quod elementum anceps,autfimul in eodem confiftet vis breuitatis & produdÍonis:aut in parte. Sed vt fimul confiftat in eode fieri non poteft.Ineadem enim prolatione fimul non conftitcrintfacultatcs 10 qu^íéinuicem perimunt. Reñatergovtin parte, quodrurílis non eíl credibile. Quando enim non eíl longum, tune non eíl commu- ne elementum in breuitate & longitudine, fed tantüm breue. Idem autem modus argumentandi fit etiam in iis literis , qux íúnc natura tenues autaíper$,autcommunesinvtroque. Nobis autem fatis eíl 15 oílendere genus argumetationis. Qmnetiam quoniam íublata ílint communia; Scoíleiiíum eíl cafo lümprodüciautcorripi, requecut- etiam qubd vnunquodque fit dúplex, illud qui$em natura longum, hoc vero natura breue.Ciim ergo fit dúplex «.& t. & y.non erunt íé- ptem folüm elementa feu litera vocales, quarum dus quidem Ion- 20 g2e,nempe m. & ¿i), du^ autem brcues,nempe & o. tres autem anci- pites,nempe «. Scí. 6 ¿ v. fed vniuerík fimul decé: & earum quinqué quidem longse «. & a. Se longum a. Se i. Se v. Se totidem breues c. Se^. Se a. breue, & I. & v. Sed quoniam Grammatici non exiílimat tantüm dúos eíTe accentus, nempe logum & breuemjfcd etiam acu- 25 tum, grauem, circunflexum,aíperum,lenem : vnaqu^que ex iis qu£ oíleníi íiint vocalibus , habens íéorílim aliquem ex his accentibus, íiec elementum. & qua ratione nullum erat elementum commune in longitudine & breuitate: íed vel longum tantüm, quando habe- bat longum; vel breue,quando habebat breuemteadem ratione nul jo lum erit commune in acuto Se grauitíed vel acutum tantüm, quando aíTumpferit acutum:vel graue, quando grauem. Etfiin aliiscircitcr quinqué accipit accentus,breué,acutum,grauem,aíperum,tenuem. Longa autem rurííis cüm dúo fine, fi ex abundanti accipiant etiam accentum circunflexum. ea enim producuntur & acuuntur & graua- 35 tur, & a natura cria peculiariushabentvtcircunfledantur,fiencduo- decim. Communia aurem cüm fínt triajin vnoquoque íufeipiunt fe- ptem accentus. íiüntqueea viginri&vnum: adeovteaomniafint quadra- ADVERSVS MATHEM ATICOS, ii quadraginta tria. Qmbus íl ícptcmdccim addantur confonantes, fiunt fexagmta elementa, non autem viginti quatuor. Eft autem alia quoque ratio, per quam contra rurílis ccníétur vocales eflé paucio- dores feptcm. res iis feptem qu£ iadantur apud Graramaticos. Si enim, vt ipfi vo- ^ lunt, a. producatur & corripiacur, non eftaliud elementüjfed vnum commune. Similiter autem & i-Scv. fequeturvtetiamí. & o.vnum íintelementumeadem facúltate commune. Si enim vis eadem ac facultas amborum, &correptum r. fit e. produdum autem 4 . fit «. eodem modo autem o. & a. erit elementi vna comunis natura, pro- lo dudione diíFerens & correptione: quandoquidem &i. quide longum eílo. o.autembreue eftá» Csecutiuntergo Grammatici,&nona{pi- ciunt id quod eíí: eis confequens,dÍcentes eíTe íeptem vocales, cüm íintfolumquinque natura. Contra autem dicuntnonnulli Philofo- phi futura plura elementa , vt quz vim non habeant diuerfam ab iis 1 5 qux tradi íblent. vt «i, & cv. & quidquid efl: íimilis natura. Elemen- ílementum tum enim máxime iudicandum eft eíTe clementum , ex eo quod ib- Joño yuteo et num habeat meompoutum & vnicum, vt eít ibnus a. &«. & o, & cg- i^compojita. terorum. Quoniam ergo fonus ai.&cet, eftliraplex & vniformis, erunthzc quoque elementa. Qiwdfit autem fonus fimplex&vni- 20 formis, íignum erit quod dicetur. Nam fonus quidem compofitus, sonas Jim. non qualis ab initio incurrir in feníiim , talis natura permanet víque ad'finem, fedperexteníionemfitdiuerfus. Qui autem eíl fimplex, compoíiro. &c re vera locum tener elementi, contra ab initio víque ad finem eft immutabilis:vtexempligratia,cümíyllabz pcc. quidem ibnus pro- 2^ ferturin extenftone, eft perípicuum quod non fimiliter eum appre- hendet ícnílis in prima incuríione & in vltima. Sed in principio qui- dem,á prolatione p. mouebítur: poftea autem ea deleta,puré ac íln- cere apprehendet vim literz *. Quamobrem p*. non eft elemérum, & quidquid eft ei íimile. Sed fídicantíbnumaí. nihil erithuiuímo- di: fed qualis ab initio auditurvocis proprietas, talis etiámin fine. Q^de caufaw.eritelementum. Cüm hoc autem ita fit,quádoqui- f'ucré.et dem & fonus a. & fonus ou. vnifoirmis & incorapofitus & immuta-*^-/“”^ bilis ab initio ad finem víque accipitur, erit is quoque elementum. Sed miíTa illainquifitione, illud dicamus quod magis poteft preme- 35 re Gfammaticos. Si enim communia dicuntur elementa triaa.i.v. a . i.v. non prppterea qubdlint aptaadíüícipiendamproduóbonem & corre-/"”' ptionem, fequeturvtomne elementum dicatureífe commune: enim aptum ad fliícipiendum quatuor accérus, nempe grauem, acu- c 5 tum, a» SEXTIEMPIRICI tumjte’nuemjafperum. aut fi ferrc non poíTunt vt omnc clcmcntum dicant eíTe commune, nec illa dicanr communia, quód apta fint ad füfcipiédum produdionem&correptionem.Atcjuc íufficicbatqui- dem> cüm elementa Grammatica vocatafint in dubium , fincm im- ponere qusftioni. Qmdenimreílatdicendumdeiis, quf lLintpoíl5 principia, Grammaticisqui principia non habent? non erit tamen alienum, progredíendo adinteriora, illorum quoque oftcndendi grada, facere periculum. Et quoniam fyllab^ conílant ex clemcn- ds, de eis Tublungamus. De S^tlaha. Cap.io. I $yMd(¡iK- Omnis er^o íyllaba eft aut longa autbrcuis^ Longaautemfít moJoft iagd. duobus modis , natura & pofitione. Natura quidem tribus modis: vel quando haber elementú natura longum,vt in didioneH&c-vtraqj enimharumíyllabarum eftlonga, prop^rerea qubd illa quidem ha- 15 beat H. hse vero w. natura longum:aut quando coftat ex duabus vo- calibus, vt in diódone ári. Dux enim íyllab^ funt longp,qubd vti-a- que fit ex duabus vocalibus : aut quando habec commune elemen- tum in longo tono íümptum, vt in diddcne a enim vocalis an- ceps longo tono profertur. Natura er go tribus mo dis íy llaba pro- 20 ducitu r. Pofitione autem quinqué modis : vel quando in duas íim- plices definit confonantes : vel quando qu£ eam fequitur íjllaba, a duabus incipit confonandbus : vel quando definir in conícnantem, &:qu2deinceps fequitur incipitáconíbnante : vel quando definir in literam duplicem : vel quando poíl ipíam infcrtur dúplex. Si igi- 25 tur omnis fyllabaeft vel longa vel breuis, conuenienteriis modis qui traditi funt ab arte: fi oftenderimus eam neutrum eíTe eorum,eíl perípicuum qubd nec diddonem quidem habebunt Grammatici. Quomodo enim fi tollantur elementa, fimul etiam tollGtur íyllabaf: ita etiam fi tollantur íyllabce,ne erunt quidem didiones, ñeque com 30 sySdíd non muniter parres orationis, & ideo nec oratio. Vt ergo fit aliqua bre- tflíreuis. yÍ5 {yllaba,prius opottct confiteri quod fit tempus minimu & breue Tempus no in quo ccnfiftit. Non eft autem minimum tempus. omnc enim tem mtnmum, ¿iuiditur in infinitum, yx. poílea oftendemus. Si autem diuiditur in infinitum,non eft minimum. Non eft ergo íyllaba breuis habens 35 breue tempus. Qimdfidixerintíevocarebreuem&minimam Cyl- labam , non eam quse eft minima fccundum naturam , fed eam qua? eft mínima adfenfum, augebuncdubitationem. Breues enim quae apud ADVERSVS MATHEM ATICOS. ij apud eos dicuntur íyllabas , non videmus cíTc quod ad fcnfum atti- net diuiduas : vt exempli caufa e?. Senfiliter enim in ea animaducrti- mus, quedante vimliteríe p. profertur vis litera: e. Et contra ,11 di- camus p«. ruríus apprehcndemus, quod prima quidem ordinc eft vis 5 litersE p. fecunda autem litera e. Quoniamergoquidquidprimam & íecundam partem haber ad feníúm, ad íeníiim non eft minimum: cernitur autem qu2 eft ex Grammaticorum fententia breuis íylla- ba,habere primam partem & fecundam: non eft ad lenfum mínima & breuis íyllaba. Nam Muficis quidem fortaíTe poterant relinque- 10 re quídam témpora rationis expertia& vocum augmenta ; Gram- ht«t tempera maticis autem, qui noncapiuntprofunditatemhuiufmodi dubita- tionisjíéd íblüm fyllabam in genere diuidunt in breuem & longam, non^quum eftignof:ere. Non poteft itaque breuis fyllabaconíi- „on ftere. Ruríus quoque longa erithuiuímodi vt minimé eíTe pofsit. I) Eamenimdicuntefleduorum temporum. Dúo autem témpora mulmíeinuicemefténonpoíTunt. Sienimílintduo, inhocdiícer- nunrur & diftinguuntur, vt dúo íint, quód alterum quidem ftt inftas, „JpgiptHt! alterum vero minimé. Si autem alterum quidem íit inftans , alte- rum vero non fit, non ílint fimul in fe inuiceffl . Quamobremlon- 20 ga quoque íyllaba, fi eft duorum' temporumjdebec quando primum quidem tempus eft inftans, tune íecundum non eífe: & quando fe- cundum eftinftans, tuncprimumnoneíTeamplius. Cüm autem íl- mul eífe non poísint eius partes, tota quidem non confiftit, fed ali- qua pars eius. Sed pars eius'non eft ipíá,alioqui non differet longa á 25 breui. Ñeque eft ergoaliquaíyllaba longa. Si autem dicuntlógam íyllabamintelligi per recordationemqua fimul exiftit. Priusenim didi íbni recordantes, & eum qui nunc dicitur apprehendentes , id quod ex vtriíque componimr,dicimus eífe longam íyllabam.Sihoc dicant, nihil aliud quám fatebuntur eiuímodi íyüabam non poíTe 30 confiftere. Nam fi coníifí:it,aut confiftit in eo quod prius profertur, aut in eo quod poftea. Sed nec confiftit in eo quod prius profertur, necineoquodpoftea. vtrunque enímeorumfeorfumnonconfi- ftens, ne íyllaba quidem eft omnino. Non coníiftens autem ñeque eft breuis nec longa íyllaba. Ñeque in vtrilque.Nam alter eorum fo Q»odcíi./'» 5 5 norum altero cofiftente non confiftit. Ex eOauté quod eft, nihil co- girare poflumuS compofitum tanquam ex partibus. No eft ergo ali- qua íyllaba longa.His auté íiintproportione conuenientia ca quoqj in quibus dubitidum eft de didione & de partibus orationis. Nam primum s-r SEXTIEMPIRICI primum quidem, vt pauló ante fubindicauimus, íi non fit íyllaba,nc fieri quidem poteft vt fit di< 5 lio. ex lyllabis enim diíboncs accipiunt íubftantiam. Deinde etiam via ac ratione licebit in primis in ipfa di- clione eaídem tradare dubkationes. Aut enim eft íyllaba, aut con- ftat ex íyllabis. Quomodocunque autem fe habeat , fufcipies dubi- 5 cationes á nobis expofitas in íyllaba. Ne tamé videamur nouis ege- re argumentis, hoc in loco alíoquendi funt nobis Gramatici.Qiun- do vocantaliquaspartesorationis, vtpoteNomen,Verbumj Arti- culus, & reliquas , vndénam ea fumpferunt? Aut enim h^c tota vo- cant orationem: aut has illius partes, cíim ñeque h^c ñeque illa tan- 1 o quam totum poísit intelligi, ñeque hx vt partes illiiis. Sumantur au- tem qux ad cauíám faciantexempla, ne abfimus á contemplationi- bus Grammatic^. Sit ergo, vt ita ponamus, orado quidem totus hic veríliSj i/, «. Iram Peliadeedic o Dea carmine Achiílis. 15 partes autem eius hse, nempe, Iram appellatiuum, & Dic verbü im- peratiuum, & Dea rurfus appellatiuum feemininum, & Peliads no- men patronymicum, &pr«tereaAchillis nomenproprium.Aut er- go aliquid aliud eft orado quám eius partes : & aliud partes quám orado: aut congeries partium exiftimatur orado. Et fi orado quide 20 eft aliquid aliud quám panes, eftperípicuumquódíi tollantur ex- poíitíe partes orationis, relinquetur oratio. Tantúm autem abeft vt prius didus veríiis manear fi omnes auferantur eius partes , vt íi vna quamlibet eius partem fuíhilerimus, vtpote Iram, vel Dic , non eft amplius verfus. Si autem congeries partiü orationis intelligitur ora- 25 dojcoquod nihil fitcongeriespraetereaqu^íuntcongefta, quo- modo diftanda nihil eft prster ea qu^diftanc : ita nihil erit oratio cuiusnon intelligenturaliqusepanes. Qiwdíinullaíit tota orado, nec partes aliqus eius erunt . Quomodo ergo íi nihil eft dexterum, ñeque eft íiniftrum:ita ü non íit aliquod totum oratio, nec erunt par- 50 tes. In furama autem fi congeriem partium orationis totam exifti- mabunt orationem, iis erit coníéquens, vt partes orationis dicant íiii Ínter íé efle partes. Si enim nullum ponitur totum príeter ipía cuius erunt partes, erunt Ínter íe panes. Coníideremus autem hoc quám íitá racione alieniísimum. Panes enim omninócondnenturinillis, 35 quorum dicuntur efle parces,proprium locum tenentes,&propriam habentes fubftantiam. Non continentur autem Ínter fe: vt, exempli caufa,hominis quidem parces funtmanus: manuum autem digiti. Quam- ADVERSVS M A T H E M A T I C O S. »5 Qmmobreminhominc quidera continentur manus : in manibus auteradigiti lindigicisveró vngues. & non dexteraqiiidem manus impletfiniftram. indexautemperficitpollicem, caput autem íimui ponitpedes, & pedes thoracem. Vndeetiameritdicendum partes 5 orationis eíTe ínter íe inuicem partes, quadoquidem oportebit ea in fe inuicem contiheri. Iram quidem eíTe in Dic:Dic autem in Dea: & iníummaomniarn ómnibus, quod quidem non poteftfieri. Cúm oratíoni! ergo non poísint partes oratioms ínter íemuicem elle partes , pro- ¡¡ecorA- pterea quod ea res no poísit inteliigi:neque vlla tota inueniatur ora- th. lo tio prster illas partes : nequevllaresinueniaturprster ipíás partes cuius dicimus eíTe partes, reftatvt dicamus nullam eífe partem ora- tionis, & ideo necorationem.Sic queque eftinferendum. Quonia Iram pars eft veríiculi: aut pars eft totius verfus, aut illius partís, nem pe, Pcliadedicb Dea carmín Achillis. Sed íl eñ quidem pars to- 15 tiusveríusrquoniamomninocum eointeiligituriram, eritilludira pars feipíára complens. proptereaautem etiamfeipíáeritmaior& minor. Seipíáquidemmaior, quatenusáfeipíacompletur. Nam quod ab aliquo complemr, eftmaiuseoquodipíumcomplet. Mi- nor autem, quatenus feipíám complet.Nam quod aliquid complet, 20 eft minus eo quod completur. Non funt autem h^c admoduni pro- babilia. Non eft ergo Iram pars totius verfus. Sed ñeque eft pars re- liqui,nempe, Pelids dic ó Dea carmín Achillis. Nam primüm qui- dem pars continetur in eo cuius eft pars.Iram autem non continetur in iilojPelid^ dic o Dea carmín Achillis. Quamobrem non eft pars 2,^ eius. Deinde nec illudjPeliad^ dic ó Dea carmín AchilliSjopus ha- ber complemento: completum eft enim propria oratione. Sed tota oratio, verfus inqua, non eft illud, Pelids dic 6 Dea carmín Achil- lis.Ergo nec eius pars eft Ira.Sed fi ñeque totius verfus pars eft Iram: neqj eius partís qu£ reftat : príeter ea aute nihil ponitunnullius ora- jQ tionis pars eft Iram. Atque hsc quidem vniuersé & magis in genere dicenda funt adueríiis partes orationis. Qubdíi ingrediamur ad ar- te c[U^ ftngulatim de iis ab ipíis traditur, inueniemus multas nugas. Idque feiri poteft, non ft ad omne acceíferimus materiam : eft enim ho c ineptum anilisq^ Grammatics garrulitatis plenum : fed fi fece- 35 rimus ficut vini copones : & quomodo.illi ex módica guftatione to- v/ni «/>««« tum quod aduectum eft vinumprobant:itaetiamcümíumpferimus « módica g» vnam partem oraticnis,nempe Nomen,ex eo quod de ipíb arte ditum eft,coníiderabimus etiam in aliis Gramatícorum folertiam. d De SEXTI EMPIRICI y.dfculindtt fgminina no~ fuind ^Utcnani dicHiitar nA> ÍUTO- Nomina non ejjinatitrit. |«a«. K.tho- hts. ^tíhOt,gU- De Nomine.' Cap. zi. Iam enim cüm diciint, ex nominibus aliaquidem cfíemarculi- na natura, alia vero fceminina, alia vero neutra : & alia numero fin- gularia, alia vero dualia, alia vero pluralia, & alias contexunt diui- 5 íioncs, quseramusquídnamílthocquodabeisenunciatur, nempe natura. Aut enim quód,ficut qui prirni enüciauerunt nomina, eorum naturalem fecerunt enunciationem,v t in bis vocalibiis, Dolere,Vo- ciferari, L^tari, Admirar!, ita dicuntalia quidem nomina elTe huiuf- modi,aliavero huiuímodiiaut qudd etia in prsfentia vnunquodque 10 eorum nos mouet naturaliter quód fít mafculinum,ctiamfi id mafeu linum eíTe non exiílimemus. & ruríús ipíum naturaliter oftendit, qudd fóemininumjetiamfi nos nolimus. Sed primum quidem non drxerint. Vnde enim Grammatiese hoc acceíTerir crafsitudini, vt di- ícernatvtrum nomina r!ntnatura,an ex inílituto&impoíitione. aut 15 alia quidem íic, alia vero illo modo , quando nec Phiiofophis natu- ralibus, qui ad fummum peruenerunt, facile fuerit hoc dicere , pro- pterea qudd vtrinque pares -afferanrur radones. Et alioqui valida eis obiieitur ratio, aduerÉisquam'ne, íicatapultam quidem (vt aiunt) opponant Gramatici, poterunt aliquid videre quod reíiftat.Si enim 20 nomina eíTent natura, & noníignificaret vnunquodque eximpofi- tione, oporteret omnes audiri ab ómnibus, Grecos áBarbaris, & Barbaros á Gr^cis,&Barbaros á Barbarls. Sed hoc non eft. Nomi- na ergo non fígnificant natura. Quamobrem hoc quide non dicent. Siautemqudd naturaliter oftendit vnunquodque nomen qudd fit 25 maículinumautfcemininum, autneutrum, dicuntalia quidem eíTe huiuírnodi, alia vero huiufmodi, feiant fe perfedlius collare ílbi con ftruere. Rurfus enimdicemus. Id quod nos natura mouet, omnes mouetíimiliter: & non alios quidem fie , alios vero contrario mo- do. vtignisnaturacalefacitBarbaros,Gr^cos,ignaros,peritos: &30 non Grecos quidem calefacit. Barbaros autcmrefrigerat.Scnix na- tura refrigerar: & non aliquos quidem refrigerar , aliquos vero ca- lefacit. aded vt quod natura mouet, íimiliter moueat eos qui fenfus minimé habent impediros. Eadem autem nomina no íunt ómnibus eadem: fed aliis quidem ma(culina:aliis vero fceminina: aliisverd35 neutra, vt Athenieníes quidem in foeminino genere dicüt thv P eloponnenlij autem in raaículino Et alij quidem tvv 6 ó\cvi alijverd ri.íAov.Et alij quidem :^v^2Aov;al¡j vero TOii.siAoí'.Necpro- pterea ADVERSVS MATHEM ATICOS. 17 ptcreaiftiautillidicuntur errare. Namvt íingula poíiiit > ítaiisvti- tur. Imo veroiidemeadiuerséj aliquando quidem mafculiné, ali- quando vero foemininé cfFerunt 5 dicentes svAi/nofí & Non funt ergo ex nominibus alia quidem mafculina,alia vero foeminina: 5 fed ex inftituto & impofitione alia quidem íunt huiuíinodi , alia ve- ro huiuímodi.Ad h^c accedit, qubd fi ex nominibus natura alia qui- dem eíTent maículinajalia vero fceminina,namrg maículina femper deberent appellari nominibus mafculinis, & fcemininse fcemininis: & ñeque mafculin^ ñeque fcemininx in neutro genere. Sed non 10 itaeft. fed & mafculinas naturas foemininé vocamus, & fcemininas ma{culiné:& eás,qu^ nec funt mafculins nec feeminins, aut maícu , liné aut fcEmiriinéj non autem in neutro genere: vt quidem di- citur. ¿í>>í.kív(I) 4-, ^Vfl()cfi^,a-Kof7rio?, /uSc maículiné > etiam in fccmina. Et rurílis etia in natura ma-^'** , j 5 ículo vocamus feeminino. Similiter etiá «A/v» feemininé, in eo quod eíl nec maículinum nec foemininum natura. Et ? ilAc? mafculinc dici- K¿v6afof, tur inneutro. Si ergo nullü eft nomenmaículinumautfcemininum/^'*’’^^'^'®* natura, quemadmodum reprehender Grámaticus eum qui peruersé dicit ó & «««"Pf? Autenimreprehendet, quódcümnomen ao % ílt feemininum, ille cogat ipíum articulo eíTe maículínu: aut qubd coramunis vfus ipíum poílierit feemininum , fed non ma- . fculinum. Sed íi quidem eum reprehendatjVt qubd fít natura feemi-y?*». ninum: quoniamnullum eft natura foemininum, vtoftendimus, ni- hilrcfert, quodadhocattinet,hócnemodoanilloproferatur. Sin i^T¡f,cu/tx. autem vtqubd mafculinum pofuerit pro feeminino ab víli commu- ni impoftto, tune iudex eius quod redé dicitur & fecus, erit non ar- tificiofa aliqua & grammatica ratio, fed artis expers & ftmplex vfus obíeruatio. Haec autem ipíá ílinttraducendaetiamad nomina fin-r ' gularia & pluralia. Athense enim in plurali dicuntur vna ciuitas, & jQ PlatesE. Et ruríiis Thebs in ftngulari & Theb^ in plurali. & Myce- ne & Myeens. Dicetur auté diligentius de hac in^qualitate & ano- malia procedente qu^ftione. Nunc autem quoniametiam allatis exemplis aípeximus,quíe eft in eis, accuratam literarum explkatio- - , nem, agéillud queque examinemus, priufquam alium modum per-- 3 5 fequamur.Dico autem quámnam vocent orationem,aút partes ora- tionis. Aut enim eam dicent vocem eíTe corpoream , aut incorpo- ejfe, reum id quod dicitur,abeadifFerens.Nodicent autem vocem. Na Aenlsf. vocem quidem didam oranes audiunt & Grsci & Barbari , & ine- d ^ ruditi . 34 S E X T I E M P I R I C r rumtdicendum cft obreruarionem vílis communis ac confuctudinis eíTe vtílem ad Gr^ce Ioquendum,non autem analogiam. In ómni- bus quidem cene qux humanx vits funt vtilia , modus eft fufficicns i^eüemfmus impcdiri. Quamobiem fi heileniímus propter dúo príE- fropter dúo, cipua máxime eft admittendus, nempe vt quse fígnificantur & dilu- 5 ^mpe 'vtái- cidius explicentur & deledabilius ac iucundius (his enim extrinre- ccm^^i’u coniunda ílint per confequentiam, metaphorice & emphatice, cundiía. &aliis tropis ac modis díccrc) qu^ramus, exvtrohéecmagisacce- dunt 5 num ex communi víu ac conílietudine, an ex analogía , vr illi accedamus. Videmus autem hocmagisaccederc ex communi vfuio quám ex analogía: illo ergo no hoc eft vtendum.Nam ex redo qui- dem caíii qui eft zsíiy proferre obliquos z!tv¡c,zifí\,ZHvccy & ex hvo», kv- »if,icys},Hüv«, eft dilucidum, quinetiam muiros non videtur offendere. hoc eft autem víus communis. A redo autem zfl)? dicere zíoí & zíÍ & zla, Scá-Kilav formare itá&iyoí,K¿&yi,K¿<í)V«,autágenitiuoKvvoCvelleeíre 15 redumKuí. &inverbis dicere 8 ¿ ^KiTrútrn vt uriícro & ^íAh(TOj ix MdlogU non folum non dilucidum , fed etiam videtur eflé ridiculum & of- ojut ridm- £gj^ PJq(. autem fít ex analogia. Non eft ergo ea, vt dixi, vten- dum, fed vfu ac coníuetudine. Num autem euertanturj& velint no- lint cogentur vti quidem vlú ac coníuetudine, mandare autem ana- 20 logiam? Hiñe autem confideremus quód dicitur, nempe ex ea qiix ifMwináBjfitapudipfos confequentia. Nam íi quaratur quomodo fít dicen- dum an dicunt;^Ho%. &fipetaturabeisvtprobentj,di- ^^|^^'^"'cunt quód ;^^íítní & lííííínf conueniunt Ínter fe analogia. C^omodo vi? ergo dicitur quid em KÍao^, autem non dicitur: ita etiam ^aSut Z5 quidem dicetur, nequáquam autem Sed fi quis eos infequens pof roget,hoc ipíum autem rede didum eíTe «TaoS^, ex quo etiam often- fej¡¡o. dimus vndefcimusíDicenthocitaeíTeinvíu. Hoc autem di- ít72o5ai, centesj concedent víiim ac coníuetudinem attendendam eíTe tan- popdere. qyaniiudicem, non autem analogiam. Si enim quia in víu eft xTaoSaí, 30 ^iiaSai. dicendum eft etiam debemus miíTa arte analógica rejfligere advíumac coníuetudinem 5 áqua illa quoque dida eft. Atqui ana- logia eft multo rum íimilium nominum additio. h^c autem nomina fíint ex víu ac coníuetudine. Qu^obrem ex víu procedit ac coníue tudine vt confiftat analogia. Hoc autem ciim itahabeat,itaíuntin-35 terrogandi, Admittitísne vfum ac coníuetudinem tanquam argu- mentum quo fiatfidesad dignofeendum helleniímum , an reiieiris? Namfíadmittitis : exhocipfocolledumeftpropofitum, necopus eft ana- ADVERSVS MATHEM ATICOS. j5 eft analogía.Sinautem reiicitisjquoniam ex ea conftat analogía, reii- citis etiam analogiam. Et rurfus eft abfurdumjidem & tanquam fide dignum admitiere, & tanquam abfurdum rccuíárc. Grammatici au- lem volentes reiieere confuetudinem tanquam non fide dignam, & ^ rurílis eam tanquam fide dignam aíTumere , facient idem fimul fide dignum & non dignum. Nam vtoftendant non eíTe loquendum conuenientervfui&confuetudini, inducunt analogiam. Analogía autemnoneft valida, nifieameonfirmantem víumhabeatac con- eflyaUdm^ fuetudinem. Víii ergo ac confuecudine expelientes víúm ac confue- fi '•‘w lo tudinem, facientidem fimul fide dignum & no dignum. Nifi dicant íe non eundem víúm expeliere ac cofuetudinem , fied alium quidem vfum reiieere, alium vero admittere. quod quidem dicunt. Pinda- vinddrion. rionis, inquiunt, analogiam coftat proficifei ex víú & confuetudinc. eftenimeiusquodeftfimile&diísimile contemplatio . Simileau- 15 tem & diftimile fiimitur ex probato víú acconíúetudine. Probatus autem víús isque antiquiísimus eft poefis Homeri. Nulium enim vomcripoe. poema ad nos venir antiquius illius poefi. Loquemur ergo fequen- tes Homeri vfum & coníúetudinem. Sedprimúm quidem non om- nesfatenturHomerumeíTepoetarumantiquiísimum. Dicuntenim zo Hefiodum multis praceísiíTe temporibus , Linumque & Orpheum nerum nubis Se Mufeum, & alios plurimos.Eft etiam probabile, etiam ante eum fuiífe aliquos poetas, & etiam eius tépore. Nam ipfe quoque dicit, Camina nanque ma^ celehrant laudthus ornant , - Mufeus. yitima qua veniunt hominumque receniia ad aures. eos autem ab illius Iplendore fúiíTe obícuratos. Quod fi etiam fa- teamur Homerum fuiíTe antiquirsimum , nihil á Pindarione didum eft conuenienter. Qjmmodo enim addubitabamus vtrúm vtendum fit víú ac coníúetudine an analogía; ita etia nunc dubitabimus,vfijne acconíúetudineananalogiafitvtendum. Etfivfu, eónequo víús eftHomerus, an quo alij honjines. Ad quod quidem nihil didum eft. Deinde ille vfus eft á nobis perfequendus, quo fi vtamur , non ridebimur. Q^dfivíúmfequamurHomericum, non abfqueriíú vfusuome- j5 quod á nobis probatur, non vtendum analogía. Qmd enim refert, veniamusneadvfumvulgi, anadvfumHomeri? Quomodoenim in víú multorum opus eft obferuatione,non autem ariificioía analo- gía ; ita etiam in víú Homeri . Nam cúm ipil obfemauerimus quo- e 2 modo Gr^cé loquemur, di.centes, Má^vpfíGaxrí^-m .xíAvy^, & aliahis abfur - mnme diora.Nechoc ergo redé dicitur,cum eo etjam quod coceíTum fit, Z* SEXTIEMPIRICI modo íbieatdicere, itaetiam loquemur. Vt in fiimma autcm dicain, quomodo ipfe Homerus non cft víús analogía, fed Iccutus eft vfum conílictudinem hominum fui temporis : ita nos quoquc non ora- ninó habebimus Homerum confirmatorem analogiar , fed cffingc- mus vfumac confuetudinem hominum fui temporis. Atquc nuper 5 qiiidem colledum eftexeaqux eftapud Grammaticos analogía, ad Grscé quidem loquendum fuperuacaneam eíTe analogiam, cíTc autem vtilem vílis & conruetudinis obferuationem: perlpicuum au- ^arhdrifmus igni erit id fottaíTe ex verbis. Dicunt enim definientes barbarirmum & folceciímum, Barbarifinus eíl lapíusin íimplici didionepríEter 10 fu.’JJit/ communem vfum ac coníiietudinem . Soloeciímus autem eft lapfus nón conííietus in tota conftrudione & non confequens.Ad qu^ ña tim pofílimus dicere . Sed fi barbarifmus quidem eft in fimplici di- dione: folceciímus autem in didionum compofitione: prius autem ofteníiimeft, ñeque eíTealiquamfimplicem didionem, ñeque di- 15 'BdrhdTlfnui dionum compofitione, nihil eft barbariímus aut íbioeciímus. Rur- in vna didione intelligitur barbariímus, aut in didionum com pofitionc foloecifmus, non autem in rebus íiibiedis , quomodo er- rarem fi dicer€m,Hic, oftenderem autem foeminam:aut H?c,often- derem autem adoIefcente.Neque enim adraifi foloscilmummeque 20 enim multarum didionum minime congruentium protuli compo- fitionem, led fimplicem didionem Hic aut Hxc. Ñeque barbare fum locutus.Nihil enim non conílietum haber didio H^c,vt ea qug eftapud Alexandrinos didio, iXuAueat' & ¿OTAHAveaf!. Multa quidem fiuiuímodicontingit dicere adueríiis Grammaticos. Ne autem vi- 25 eav, dhurut. deamur in ómnibus dubitare , reuenentes ad id quod erar propofi- í^ú\v 9 m tumabinitio, dicemus quddfi barbariímus eftlaplusprstercom- confuetudinem confideratus in vna didione : Similiter au- xlex-idriaí. tem íbioeciímus, accipiens fuam fubftantiam in multis didionibus: & cft barbarum quidem Jasngr, pro.ptereaqubdnonfitverbúcon-30 fiietum: Solcecum autem, mf^a.-m^TmÍHQitxsTTtccrpSTcca-Ki^Mjid eftjcüm multas deambulaííet laboris tibias, propterea qubd non ita dicatur incommunivíu ac confuetudine,conftatqubdars quidem analógi- ca eft nomen inane, quod attinetad barbaré loquendum aut t'ten- dumíbloeciímo: oportet autem obíéruarc víum & coníiietudinem 35 & coníequenter ei loqui. Qimd fi dudi pcenitentia,dixerint barba- riímum íblummodb lapfum in fimplici didione,non addendo,prf- ter communem víum ac coníúetudinem : &c íbloeciímum lapfum in tota ADVERSVS MATHEMATICOS. 37 tota didione non confequctitc, & non addatur non confuctuni, fibi maius faceíTent negotiü. Habebunt enim in tota conftruótionc eiuf- modi non confequentia , Athens pulchra ciuitas : Orcftcs pulchra tragcedia: oí , id cíl:,fcnatus Texcenti. quíe quidem opor- 5 tebit dicere íbloeciímos: non íunt autcm íbicecirmi proptcr recepta conílietudinem. Non eft ergo iudicandus folcecifmus ex eo tantum iolxcfmus ct quod non íit confequens, ícd ex vfu & coníiictudine . Bene autem erit, íi poftquam eos preísimus argumento dudo ex coníéquentia\|¡, ^ &verbis, eos quoque percellamus á tranfitu ex ílmili. Nam ü.ñmi-f«eiudme. 10 le confiderant, quoniam ei quod eft feriri in fura , qu2e eft ¿níínni^ioy, á»2iKVH>ov analogía reípondet illud, In nafo feriri, & in vcntre , dícitur autem ' primum «v2<Kvw/x/a^^f>,analogi$ conuenienter dicendum eífe yentrcfe- aut/xux7Bpí|'^[;. Idem autem oftendendum eft etiam in íVttk^ío^ & w* & H?í¡¿itído:/. Hsc autem non dicimus , propterea quod r 15 fintprster communem conílietudinem. Ergonec K^iícm, nec<pí?Him,ff„fg_ nec alia omniaquaídici debent ex analogía , propterea quod non dicantur ex vfu ac confuetudine . Verumenimuerb íi oprime quidc loqui dicimus Thracicé , eum qui loquitur Thracicé vt qui conílie- uerit, & máxime Romané qui Romané conílieuit : fequetur etiam ¿o eum redé loqui Grscé , qui loqui Gr^cé confueuit , íl fequaraur víiim ac conílietudinem, non autem prsceptionem. Vlum ergo íé- vyáj in /o- quentes & conílietudinem, non analogiam, erimus Grscé loquen- tes. In fumma autem aut vfui ac conílietudini conuenit analogía, aut o ' Cí^tlO’ ab ea diícrepat. Etíl quidem conuenit, primum quidem vt illa non ¿5 eft artificioía, itanechsceritars. Nam quod artisvacuitati conue- nit, eft ipfum quoque omnino arte vacuum. Et alioqui íl quod ex il- la eft Gr$cum,ex hac quoque qu^ illi congmit erit Gríecum: etiam id quod eft ex illa, erit tale. Hoc autem cüm ita babear, non erit no- bis opus analogía ad diícernendum hellenifmú, cüm ad hochabea- jomus vílim ac confuetudinem. Sinautem difcrepatiomnino alium in- ducens vílim ac conílietudinem prsterillam, & veluti barbaram, erit reproba, &tanquaafFerens offenfionem erit plañe inutilis. Ar- gumentandum eft etiam á conftitutione eorumartis. Nam volunc quidem quibufdam conftitutis, quse funt vniuersé 8¿: in genere con-y^/^¿ 35 templationibus , ex bis ómnibus iudicare omnia nomina ílngularia,/#«i« líuefintGrxcaíiuenon. Non pofllmt autem hoc facete, propterea quod nec ipíls concedatur quod id quod eft vniuersé & in genere finguU- íit eiuírnodi: ñeque fihoc alias explicetur,feruet naturam eius quod tU. e ? eft 18 SEXTIEMPIRICl eíl: vniuersc 8¿ in genere. Ad hoc autcirrtumatur cxemplum ab ipfis Graramaticis . Nam cúm fit qu^ftio in aliquo ex nominibus lingu- laribus, vt, exempli gratia in EUMfevüC) vtrüm obliquus cafus fit profe- rendusabfque cr. dicendo tantúm ¿uAtívS, an cum <r. , adfunt Grammatici preferentes aliquid vniuersc & in genere, & ex eo co- ^ firmantes id de quo quaeritur. Dicut enim qudd omne nomen fim- piex defines in «s oxytonum,nece{Iári6 efFercurcum <r. in genitiuo. ve fijKÁfcSf. Ergo etia.quod pro- fertur oxytohé his fimiliter proferendum cft per c. in genitiuo , di- cendo . Non intelligunt autem viri illi príeclari,qubd qui ce- jo íét dicendum Eü/üevS, non concederéis exemplum efle vniuersé & in genere. Namhocipfum eva<«»hc quod eíl nomen fimplex&oxyto- num, non dicet efferri cum <r. íéd id quod eftincertum arripere tan- quam certum & de quo coílet. Et alioqui fi exemplum eíl vniuersé & in genere : aut omnia fingularia nomina perfecuti, animaduería j 5 quas eílineisanalogia, ipíiimcompoíuerunt : aut non omnia. Sed omnia quidem non fuñe períceuti. Sunrenim infinita, infinitorum autem nullaeíl cognitio.Si autem aliqua:vnde hoc exiflit quód om- ne nomen fit eiuímodi? Non enim quodaliquibusacciditnomini- bus, hoc etiam ómnibus. Sed funt quídam qui ad hoc oceurruntri- 20 ^ dicunt, qubd ex pluribus eíl exemplum quod eíl vniuersé & in genere. Nam non viderunt quidem quod aiiud eíl id quod eíl vniuersé & in genere, & aiiud quod eíl plurimum & maxima ex par- yatHersé et XQ. Et quodeílquidem vniuersc & in genere, nunquam nos fallir: vt ^Urtmum autem plurimum & maxima ex parte, raro. Deinde quód 25 etiam fi fit ex multis id quod eíl vniuersé & in genere : non omninó id quod multis accidit nominibus, hoc etiam neceflárió accidit om- ^aturafert nj^us qusE íuntciufdem fpeciei. fed quomodo in multis etiam aliis mmaguay- - ni^tciticon- icrt quxdam natura qu£ vm conucmunt ípccici ; vt in íerpentibus ueniunt. quidem qui funtinnumerabiles Ceraílen corniferum: in quadrupe- ¿o dibus autem Elephantum vtentemproboílide : in pifeibus autem Muílellum, qui parit animal: in lapidibus autem Magnetem, qui at- trahit ferrumdta. eíl coníentaneum etiam in nominibus qux fimili- ter cadunt eíTe aÜquod nomen , quod non declinatur eo modo quo multa nomina. Mittences itaqucqusrere sime multis conueniens 35 analogía, qusramus queraadmodum eo vtatur confuetudo , vtrüm . ex eo quód multis conueniat analogía , an quód proprium fequatur typum. Varié autem agitad Grammatici volunt eucncre dubitatio- nem. ADVERSVS MATHEMATICOS. j9 ncm. Multsc enira, inquiuntjÍLintconructucünes . &aliaquidcm coifuctudi- Athenienfium:alia vero Lacedxmoniorum.Et rurfus Athenienfium diíferens quídam erar venís : mutata autem cft qua: nunc cft. nec cft eadem eorum qui ruri degunt, &eorumqui verfanturinciuirate. 5 Dicit itaque Ariftophanes Comicus, l^rbiscuierat locuela ex meditullio^ Ariflopha- NecmuliebriSynec^uampar efiagrelíiof. Cüm ergo lint multíe , vtdicunt, coníiietudines, quánamvtcmur? Ñeque enim fieri poteft vt vtamur ómnibus , proptereaqubdíipe lo Ínter íépugnent. ñeque aliqua ex eis, niíialiquaartefueritiudicata prsílantior. Sed primüm quidem dicemus,qu$rere quánara fit vté- dum coníuetudine , perinde eft ac fi dicatur eíTe artera aliquam in helleniímo. Ipía enim, analogía ínquam , eft conteplatio eius quod eft ílmile & diísimile. Simile auté & diísimile íumitur ex víu & con- 15 fuetudine, vt íi íit quidem tritura, eo vtamur:íin minüs,minimc. Ro- gabimus ergo nos quoque, ex quánara coníuetudine ftimitur fimile & diísimile? Sunt enim mults & fxpe pugnantes inter^. Quod au- tem reípondentes ad hoc,dicetis,hoc etiam á nobis audictis. Et rur- fus quando dicetis baibariímü efíe lapíiim in íimplici didione pr^- ¿o ter confuetudinem, nos contra dubitabimus, dicentes, Qt^mnam dicitis cura íint mult$? Et fi dixeritis, dicemus nos quoque hanc íé- qui. Cura ergo fit communis dubitatio , nondifficiliterviaminue- niet eius qus á nobis aíFertur íblutio. Nam ex conílietudinibus alise confuetudi- quiderafuntinfcientiis: ali£ autem invita. Etenim in Philoíbphia '»’•<- i5 qusedam recipiuntur nomina, & prscipue in arte raedendi,quinetiá confuaudo in Mufica & Geometria. Eft etiam quídam ad rationem vitse perti- qucenam fit nens fimplexpriuatorumacplebeiommconruetudo in ciuitatibus-^ 3 “‘^"‘^‘‘‘ & gentibus difterens. Vnde in Philoíbphia quidem Philofophorum • ícquemurconíúetudinem : in arte autem medendi,eamqu«magis 30 facit ad Medicinara. In agenda autem vita , eam quae eft magis con- fueta, & minus fuperuacanea , &qux eftmagisinvíuin regione. Quocirca cüm res eadem dicatur bifariam, tentabimus nos pr^fen- tibus accommodantes períbnis , proferre quod non rideatur,cuiuf- modicunque fit fecundum naturam : vt exempli cauíá idem dicimr . - , 3 5 áfSípSfWp & TOvágiot;. & ruríús idem JKM'Ío'’ & ocfíldliop. & ¡Tdlií & .Juía.Sed fpedantcsvtredé&apertéloquamur, &ne rideamurápuerisno- pcixvío^,a- bis miniftrantibus priuatisque & ignaris hominibus, dicemus -mivá- ecíi íit barbarum, non auce & sa/xvi'cti non«ía(ft>:. SíSvía» YrJiiíet eof» magis f^oTítnum. 40 SEXTIEMPIRICI magis quám tíViiii. Et nirfus in dilkrendo ad eos qui adrunt afpicicn- tes, imperitorum quidem didliones valere iubcbimusj vrbaniorem iruJim ir- autcm & eruditum morcm perfequemur. Nam vt mos eruditus irri- ridítnr a[>ud imperítosáta etiam imperiius apud eruditos. Dextre er- 'ílp 7 r!m á- go quod decet vnicuique tribíicntcs circunftantiíCj videbimur Gr?- 5 fud eruditos. c¿ loquÍ citrareprehenfionem. Alioquiquoniam reprehendunt con Moiog’<tr.o fuetudinemvtin^qualem&multiplicem , nos quoque exco ipíb ¿^fixTexea^^^^ occaíionem eos reprehendemus . Si cnim analogia efteius quod eft íimile adiedio: Simile autem eft ex coníuetudine: coníue- AfHf.Márí. autem eftin^qualis &inñabilis , oportebit etiam analogiam 10 res, nomepro ^0^1 habcre ftabilia & fixa exempla. Poflumus autem hoc diícere in prium. nominibus & verbis & participiis, & vt in íumma dicamjin aliis om nibus. Vt in nominibus quidem, quatenus qu$ in redis caííbus ana- fxitoij, mu- logia conueniunt & íúnt fimilia , eaformantur in obliquis in^quali- h “ ^ ex analogia: vt. 15 nomenprop ' ffK¿mcf,fAÍA£i;?,/(£«j,S'KÓ7í»v2f,/xéA.avo5,aSavSf. \ia\i,Uo. In verbis aute, multa qus fímiliter dicuntur in tempere prsfenti no skóttxc, fofmanturconuenienti analogia in aliis temporibus. nonnullorum Scopaí.nomen t « r • • > n • . » . • / proprttun. ^utem aliqu^ derecerunt comugationesivt av\ei,ocpnrKi, }iv\m(iJ,<xsm- ni- & dicitur quidem «7a'i!«7aí,?KTOVKi auté non dicitur. «\H\i 7 rrcu qui- 20 dixeris, hA^ttoí autem minimé. In participiis autem, propri»'». vo 5 (>,^oS»Sf,( 5 :f»i'íi?,MS?^f-EcÍn appellatÍUÍS,avfl:|,x€a|,ai'a;t^f,a€«xíf.>f«yf, ¿üAá, canit uve, ).^cr,tusc. Similiter autem in iis quoque quae íiint huiuímodi. a^ pld dicitur & nomenfignificando:& is qui geritmagiftratum. fj.,. ’ íédA''^;^0K!f quidem fitincafuobliquonomen: 5 fxovS? autempartici- ¿5 ü^&ivTtu,oc pium. Etíimili modo niiop, síay, liayj cura Ent & participia & nomi- diuerlas accipiunt dcclinationes. Nam á nomine quidem fit [A. TTTTiu.yníius »í&vof:á participio autem lUívoiSf. Et S¡a,ycs quidem eílnomen, SioiZg ^ autem participium. Ex his autem eft perfpicuum, quod cümEtiníe- ^ ' qualisconíuetudo,nonftantfirmaacfixaanalogiseexempla:fedne-30 o-a?Sv^í-cefleeftvtiisdimiísis, attendantur formationes qus lunt ex con- . „.íuetudine,relida analogia. vofií^’j ‘nteílí tJ De EtjmohgU. Cap.ij. E A D E M quoque íímt eis dicenda quando per etymologiam de 5 $ gifiutamge- hellcnilmo ferre volunt iudiciú. Ruríiis enim aut coníiietudini con- ty l Etfí quidem conuenit, eft íu- gUdttendéda peruacanea. Sinautem dift:repat,non eft ea vtendum , vt qu^ magis con/iietudo, ptOmO- ADVERSVSMATHEMATICOS. 4r promoucatadbarbarc loqucndum aut folocciímum admittenduni. & vt femel dicarn, fimiles opponciidse funt contradiíiiones iis quas prius tradidimus. Magis autem proprié illud cñ diccnduin. Nomen quQdexetymologiaiudicatureíícGr^cum, automninb etyma, id ^ eftverajdebethaberequ^ipíumprsceduntnomina : aut definere « inaliqua ex iis quxíunr pronunciara naturalitcr. Et íi ab ómnibus qmddejinat. qmdem veris, ea ratione cum redeat ad mhnitum, cnt prmcipjj ex- pers etymologia: & neíciemus an íit Grscum nomen quod dicitur vltimumjvtquiignoremusqualeficilludá quoprimum deducitur. lo vtridichiseftAóx''''f^^"^*'“''^X^^>‘^‘^t)emusdiícereanetiam At5;^v©-',í¿ dnm {¡t ab aliquo Grseco vocabulo:& hoc rurfus ab alio: & fíe cüm aícenílis fíat in infinitum, & inueniri non poísit nomen quod pfimü eft pronuntiatum, fímul etiam comprehendinonpoteft an Grsce vvxoí,nox. diclus fít Aúxvor. Sin autem in aliqüa ex bis nominibus, qus funr ita 15 impofítavtnullumhabeant.etymum,defínitnomecuius daturety- mologia:quomodo illa in qu^ defiit, non admittemus quia íunc «tu- fxa, hoc eft vera, íed quia ílint trka confuetudine , ita etiam quod iu- dicatur per etymologiam , admittemus nonpropter etymologiam, fed propter víum ac cofuetudinera : vt,exempii cauíá, 'sis<rKi<?Qi^ctt 6 y 'nfsTu.íc^í. £o didum eft quod addarur capiti, quod dicitur kí^kAIí. K£í>«Aa autem & A«icfí,r««í- , quod eft prxpofitio, appellata funt abfque etymo. Sicut ergo eaílint credita abfque etymologia, propterea qüod ílint Grsca, eis /«:. vtente ipfa coníiietudineiita etiam erit yA:p¿>iaioy credibile abfqj ety- mologia. ^t alias eademresnonnunquamduobusappellatur no- minibus, altero quidem quod recipit etymologia, altero vero quod non recipit.& non propterea, quod dicitur quidem etymon,eft Grg cum, quod vero caret etymo, eft barbarum : íéd fícut illud eft Gr^e- cum,itahoc etiam. vt quod ánobisvocatur í'csiiW</!í£iíj, Athenieníes & Coi vocant Sed eft quidem ¿'ézreiró./iicíj eiymum,%£A¿vis autem nequáquam. & non propterea dicuntur quidem Athenieníés loquibarbare,nos autem Gr^céifed vtrique dicuntur Grscé loqui. Sicut ergo illi propter confuetudinem, non autem propter nominis etymon, id eft veritatem, dicuntur loqui Gr$cé rita etiam nos pro- pterea quod habeamus tale nome tritum coníuetudine, & non pro- 35 pterfidemetymologi$,Gr2céloquemur. Sed quod artificiqíá qui- dem parsGrammaticsenonpoísitconfiftere, íatiseft oftenfumex iis qus diefta íiint : coníéquenter autem veniamus ad hiftoricam. f con- SEXTI EMPIRICI conjíjlere ^ojíit pars hifiorica. ic. Atoje quódhancquidé plañe velinteíTepartcmGrarnaticíc, Avittor'lcTA Tauriícus quidé cerré auditor Acratecisjficutalij Cri- tetts. ticijiudicadi facultaci, quá vocant Criiicen>fubiiciens Gramaticam, 5 cr/fifí , ii dicit iudicandi facultatis alia quidem eíTe rationaléjaliam vero exer- í/z citatoria, aliam vero hiftoricam.Atq; rationalem quidem elíe eam facHUas,quo~ ^ T’ . „ ^ . mododtutda- qux veríatunn didione m tropis Grammaticis:Exercitatoriamau- tur, rem, eam qus in lingus proprietatibus, & diuerfitate figurarum & charaderum:Híftoricam verój qus confiftit in traéiatione matcris 10 non habentis vllam certam rationem ac methodura. Dionyfius au- ’^rAxcmftí- Thraxjdicens eíTe íex partes Grammaticsjquas quidem nos fu- tutíatfexpar períus tres omnino partes appellauimus , iniis etiam partem tradit tes Gramma- biftoricam. Dicit enim partes eííe Grammaticxj exercitaram in ac- centuledionem:expoíitionerapertroposquiiníuntpoéticos:di- 15 ébonum & hiftoriarum explicationem ; etymologis inuentioncm : analogix confiderationemñudicium poématum, abCurdé diuidens, &fortéqu2damefFeda & quaídam pariiculas Grammatic^, non eius partes faciens. citra controueríiam autem, exercitaram quidem leélionem, & expofitionem, &iudicium poematum, aílumens ex ¿o contemplationepoetarum&fcriptorum. etymologiam autem & analogiam ex parte artiíicioíajillis autem tanquam ex aducrfo parte opponens hiftoricam, qusefitaeftinexplicandishiftoriis & di^io- nibus. Aíclepiades autem in íiio opere De Grammatic^ cüm dixif- íét tres elTe primas partes Grammatic^ , exercitaram in accentu le- ¿5 élionem,artificium hiftoricu5& Grammaticum,quod quidé vtrunqj attingitjhiftorícam, inquamjpartem & artificioíám, hiftoricam par- viitoricd tem fubdiuidit trifariam. Exhiftoria enim aliam quidem dicit eíIe Gummatica vcrám, aliamverofalíam, aliam autem tanquam veram. Etveram d 1 mdlur‘’^“‘ quidem^cam qua verfatur in rebus qux gerútur. Falíám autemjqu^ 30 verfatur infigmentis&fabulis.Tanquaraveramautem,cuiuímodi eft comoedia & mimi. Verx autem rurfus tres eííe partes. Nam alia quidem veríáturindeícnbendis perfonis Deorum & Heroum, & virorum illuftrium : alia autem in locis & temporibus:alia autem in adlionibus.Falí^ autem, nempe fabuloíf,vnam íbiam dicit eíTe ípe- 3 5 ciem,nempe Genealogiam.Parti autem hiftoricg dicit,ficut&Dio- nyílusjCÓmuniter íúbiici, id quod pertinct ad linguas. Narrar enim quód KfRrw9() eft verum vel bonum.Similiter & quod pertinet ad pro- uerbia AOVERSVS MATHEM ATICOS. 4j uerbia &cIcfínitiones. Atqucquod Grammaticíe- quidcm partem Kinorkd velinteirehiftoricam,exhis eftperípicumn. Quodliipereíl, quo-P;‘"cr 4 «nM niam plures confeísi íunt eam eífe expertem artisj& efle ex materia qu£ certam rationem ac methodum non haber, nos quidem libera^ ^ runt á maiori labore contra eos dicendi . Ne tamcn prartercatur lo- cus miniraé notatus acíignatus, itaílint interrogandi, Grammatica sime ars,an non? Et fí non eft quidem, ex eo ipfo cofedum eft pro- pofítum. Sinautem eft ars, quoniam artis panes íunt omninb anifi- ciof^, confefsi ílint autem partem hiftoricam non habere certam ra lo tionem& methodum. Nonerit Grammatica pars, pars hiftorica. Qupd autem hocitahabeat,hinc probatur. Nonenimíicutexme- thodo, qu* fít vniuersé & in genere & ab anificioía, facúltate, dicit Medicus, qubd hoc quidemíin guiare ílt falubre, illud autem infalu- bre : Mufícus autem qubdhoc quidem coníbnet harmonia,illud ve- 1 5 rb non coníbnet. & coníbnet quidem in hac confonantiajin illa ve- ro nequáquam: ica poteft Grammaticus ex contemplatione á ícien- tia proíicifcéte, & qu2 íit vniuersc & in genere,enuntiare,qubd Pe- iopis quidem hum.erusíit eburneus á Marte autCereredeuoratus: A»- caput autem Hcrculis euafcrit glabrum ac caluum, cüm pili eius de- ¿o fluxiífent, quandofuitdeuoratumáBalcnaqusirruebat in Hefio- í 4 ¿j?vc¿-n. nem. Sed vt hzc exponat, oportet omnes legere qui h^c íigillatim «- enarrant. Singularia autem omniaaíTumere legendo ipfaíingularia,^*^^^'’^’^"”* non cñ artificiofum. Pars ergo hiftorica non tradatur á Grammati- cis aliqua certa ratione & methodo . His accedit qubd cüm hiftoria partim verfeturinlocisdercribendis, partim incemporibus,partim inperfonis, partimin rebus geftis:eftperfpicuum qubd íi non arte íiat locorum & temporum demonftratio , nec etiam períbnarum Se rerumgeftarumdemonftratioeritartiíicioía.Qmdenimreferthsc ^ ncan illa tencas? Atquinihilhabet artis qua^adlocum pertinetre- f^raanthm ferre hiftoriam,dicendo,exempligratia, Brilefus quidem & Aracin- '"«f" thus eft mons Atticf: Acamas autem Cypri promontorium: aut eam exponere qu^ pertinct ad tempus : vt , Xenophanes Colophonius riim. fuit circa quadragefimam Olympiadem. Hoc enim poterit faceré xen£>;>íi 4 ?ji?í qui non eft Grammaticus, alioqui curioíIis.Ergo nec quíE ad períb- 3 5 ñas & res geftas deferibendas pertinent recitare eft artificiofum : vt, rUtmi au- exempli gratia, qubd Plato Philofophus priüsvocabatur Ariftocles: & qubd auris fuit ei perforara geftanti maurem , quando erat adole- íWcSíCf;. feens. Pvthias autem filia Ariftotelis nupílt tribus viris:primüm qui- vythids fUia üecTum^d- gitid 4í fcde- raní Hemero Cr Hefiod» defcTiptd, ihix/l. X. ll.Ll.-l. B poética /imp-un trfti moinnm ^0 fuer'ii ije pa- ira. SoffratusAn tiocht fdltatoT ‘vtiht patna. í’ ' SEXTIEMPIRICI Homerusautem&Hcíiodus, vt vultXenophanes Colophonius, Deorum dixit plurima nefaria facinora: nempe furari, adulterarc5& feinterfefallere. Nam Saturnas quidemjcuius tempore vitam di- cuntfuiíTcbeatam, patriviriliaexecuit, &filiosdcuorauit. Etlu- pitereiusfiliuscumprincipatupriuatum 5 , , Deorfum jub terrets tngentiaque aquora mijit ,, Hurte procul> ejlvbi tetrum fub tellure baratbrum. loui autem cognati pararunt infidias j quo faítum eft vt Thetis ei opera ferret. Orando illumrdiqui Dq colligare volebanty luna Heptunttíq} jtmul^ Pallaíj) Aíincrua. Erat enim crudeliísimus . & íbrore quidem eademque vxore inflar íácrilegi fuípenfej eo non contentus, id quoque ei exprobratjdicés, , , ne recordaris quando fujjtenfafuiñi s, ExaltOipedibtísgeminatamcusqi peqtendit. 15 ,, Surttj; inieéla tuis durijSima 'vincula palmts „ Aurea^ pendehas fubhmis in athere 0* altis ,, Hymhis,perlongumcp DeumfugiehatOlympum ,, Turbad Vulcanum autemirarus é coelo deíecit. „ Is 'vero m Lemnum cecidit, modicumq) reliBum zó 3i Huic animifuerat. Fratrem autem dejpieiebatt Qmeenetades „ Horrendas, tetras, D 'tj quas odere perennes. Prster feuitiam autem & duriciem ei etiam aderar incotinemiaj qui cúm vidiflet lunonem in Ida ornatanijnon íe continuit doñee venif- 25 íet ad ei deíignatos thalamos : fed cura fe humi in monte abieciíTet, volutatirr cura vxore: 33 Nata recens füb eis a térra afl germinal herbó, 33 R.oJcidus & lotus nempe , gy crocus atque hyacinthus. Cura ergo varia depreheníá rit poeíis, eft inutilis Grammaticajcüm 30 nonpofsitdemonftrare quibúíhamcredendumíitvt veris, & qui- búEiam non íit credendum vt qux fint fabuloía mendacia.Atdicunt ciuitatibus vtilem eíTe Grammaricam,quandoquidem Lebediis cau fa fuit viftorisE ex poética fumptum teftimoníum. Ea autem de cau- íá dicamus etiam íaltandi artem eíTe neceflariamjquoniam Softratus 3 j Antiochi faltator, ciim Rex íibi rubiunxiíTet Prienem eius patriara, & in conuiuio cogeretur faltare libertatem, dixit non effe honeftu, vt cüm feruiret eius patria, ipfe íáltaret libertatem. & ideo libertare donata ADVERSVS MATHEM ATICOS. ji donata cft emitas. Deinde aliud quidem cft vtile ciuitati, aliud vero patrU c¡fe nobisipíis. Ars quidem certc futoria&fabriliscílciuitatiquidemy'^'^’^/'^' neceflariamobis autem ad fcelicitatem non cft neceíTarium vt fimus fabri & Tutores. Qupcirca etiam Grammatica, non quoniam eft ci- ^ uitati vtilis 5 ita eft etiam nobis . Ars enimloquenditamiliariter&. conferédi íermones minimé proficifeitur á Grammatica, Ted á qua- dam communi dexteritate ac folertia. Nifi forte Demades orator eífet Grammaticus,qui cum multis AtheniéTibus abduótus captiuus poft prsiium Cheronenfe , dixit Philippo , qui eum cogebat inire Phdfpum m 10 COnuiuium, c-numo.. NamquU homo, merita qui laude ornandushahetur, s^ntea Juíimeat potuque cihoque replerij Seruitio ejje fuos quam viderie ipfe folutos} Arque hsEc quidem funt dicenda adueríiis argumenta ’Gramma- 15 ticorum.Inprimis autem eft dicendum,qubdíl íolipoetíe efíentvi- vtiles,forté vitf eífet vtilis Grammatica quseiniisveríátur.Nunc poeta yíu autem cüm ipfi quidem lint vel plañe inutiles,vel non multum vti- les:Philoíbphi autem & c^teri ícriptores docent res vtiles, minimé opus habemus Grammatica. Quod autem quiíbluta Teribuntora- 20 tione,magis oftendant qu^ vit^ Tunt vtilia quam poete, redté poteft confiderari. NamilU quidem yerumtanquam Tcopum fibi propo- nunt : hi vero volunt omnino deleélare. Fallum autem magis dele-^;/j^/^^*^" (ftat quam verum. lilis ergo magis quam iftis eft attendendufn , qui quam yerum. fallum de induftriaperíequuntur. Vt Temel autem dicam, quedad poetas attinetjpoéfis non folum eft vitsinutilis, Ted etiam máxime tancxia, noxia. Humanienimanimiperturbationum ac motuumeftveluti 11 1 ... tuuammiarx quoddampropugnaculum poética. ^ etproputna^ », Et'utfenexhahetlinguamJuauiJ^imamf cuIukt. Ita qui capti lunt iníáno amore, &ebriofi accenduntiir legentes jQ poélimAlc^i& Anacreontis.Iracundi autem Hipponadem & Ar- f_„acreon ac~ chilochü habent aliptas ílii vitij. Arque qu£ inhoc quidem loco di- ccn¿unt<¡ma- cuntur ab aliis, & máxime Epicureis,llinthuiuímodi.Nos autem hil dicentes adueríús poéticam , aliter tentabimus dicere aduerfus'^ t.TchiUhus cosqui ceníent fe artemhabere Grammatica, qua difeernant ea quf cr Hipfowx 3 5 dicuntur apud poetas & feriptores. Qupnia ergo quoduis feriptum ^ & qu^uis poefis conftat ex didionibus quse fignificant,&: rebus qug figniíicantur, opoitebit Grammaticam,ftquidemhabet artem quse diícernit ea qua dicuntur apud poetas & ícriptoresjnoífe vel didio- SEXTIEMPIRICt crímatim nes tantum, vcl res fubicdasj ve! vtrunquc. Sed res quidem,ctfi nos necres fukc- non dícamus, vidctiir non noíTc. Ex iis cnim ali* quidcm íiint natu- n^ue^ditio- rales,alia: mathcmaticx,alix autem ad Medicinam pertincnccs5ali£ nis , nec y- veró ad Muílcam. Er oportet eum quidem qui res rradat naturales trunque. ftatim cíTe Phyficum : & qui muíicas, Muficum ; & fie de aliis. Non 5 poteft autem Grámaticus fimul in ómnibus efle dodus. Quod qui- dem cum vel exfeipíb appareat, exipfis etiam probaturefFeótis. Quomodo enim poteft quifquam ex íupercilipfis Grámaticis He- }) raclitum intelligere, & Platonem confequi qui dicit : Ex indiuidua ?> &qu2 remperfimiliter& eodemmodoíéhabcteíTentia, & ex ea to 3> quseeft incorporibusdiuidua, tertiamex vtriíqueípeciemcoftituit .33 eíTentix, nempe & natura eius quod eft ídem , & natura eius quod 33 eftalterum, & qu2 deinceps fequuntur in contextu dicHonis : quse quidem omnes Platonis interpretes filentio príeterierunt. Aut quo- modo poterit aíTequiDialedicas Chryfippicontemplationes, aut 15 Archimedis & Eudoxi mathematicas? Porro autem vt in his cf cutit, ita etiam in iis qux de ipfis ficripta ftint poematibus 3 vt cíim dicit EmpedocleSs Empedocies- 33 Sum caleííís ego vohis Deus, ecce válete: 35 "N anegue Ínter cunaos ego Umáecoratusaherroy ao ,3 Am^hushaudmorralif. &ruríus3 At cuT infjlo his, tanquam magnum quid agatur, Mortales d me fhormnes fu^erantur abunde. Crammaticüs quidem , rudisque quiípiam &imperituS3 hsEC Philo- íbphü exiftimabit dicere per arrogatiam3aliorumque hominum de- 25 fpicientiam. quodquide eftalienumab eoquivelmediocriterver- fatuseft inPhilofophia, tantum abeftvt id cadat in tantum virum. Qm autem á naturali mouetur contemplatione 3 aperté íciens anti- quum efte dogmajSimilibus fimilia cognoícbquod quidem deícen- milidcognofá diííé videtutá Pythagora, fitum eft autem etiam apud Platonem in 30 XimarOs di< 5 tum eft autem longé antea ab ipfo Empedocle3 ,, Terram nam terray atque vnda confpexmus vndam: ,, Aerediuinum nos aera, vidimus igne ,, Clarum ignem: lite eji lis, vijits amore ^’^íeünm ” Eftcc^mor. intelliget, qubd Erapedocles íeipílim ap- 35 yleír‘f' pellauit Deum> quoniam cüm íblus coníeruaíTet mentem á vitio pu- ram & imperturbatam,eo qui in íé erat Deo, Deum qui erat extrin- fecus comprehendit. EtfcribenteAratOj Q^ntum ADVERSVS MATHEMATICOS. ,, Q^ntum aiaciu oculífplenJor micatyipfe rcuertat ,> .^dnos tot'vicibus jifeniSy cjuilibet horum I^enfuraaí^ualimenfusduoconjicitajira,. zodudfex^ Noneft Grammatici hoc intelligere, quodquanta eftrcda linca 5 qus a noftro vifu emittitar ad Orientem , fumptafexies, Zodiacum mecietur circulum , aded vt ipfa dúo fecet íígna : fed Marhematici, pcningit ->/* qui hoc per Hnearum oftendir defcriptionem, quód fexta pars circu- 7 “^ li Zodiaci íit áreda qux emittitur víque ad Orientem. Timone au- íyrr},o„iPi lem Phliafio Pyrrhonem Solí aísimilante, ciim dicitj mae *0 1. ^tqueDettHhominesfduiáemorezubemas. * / 1 r ^ ^uamnam ob ,, TotamQuiterram Circuit orbe juo, taufam. ,t ^rdenstomatícaipuofpher^ofienditurorbis'. videbitur quidem Grammaticis id dicere ad honorem & decus Phi- lolbphi. Alius autem aduertet, num exempla qu2 á Phliafio in Pyr- ij rhonemdida íúntjpugnent cum Sceptico propoííto : liquidemSol luce illuftrans oftendit ea qux prius non videbantur. Pyrrho autcm contendit vt tz res reddanturincertsE,qu£ prius pro certis ac mani- feftis á nobis acceptíe fiierant. Apparet autem hoc non ita habere ei qui remconiedat pauló magis philoíbphicé : fed dicit Pyrrhonem lo inflar Solis fuftinere aíTenfionemjquandoquidem íiicut Deus caligi- nem inducir vifuicorum qui oculos ineum intendunt ac defígunt: itaetiam Scepticaoratio confundir oculos mentiseorum qui eam attendunt diligentius , adeó vt non poísit comprehendere vnun- quodque eorum qus ex dogmática ponutur audacia. Quód 11 eriam ¿5 ad Medicinam pertinens perfequenda íir contemplatioj adduci po- “ teñjquódepithetumfxpe ápo'cta adiedum, profundum oftendit feníiim,& á fcientia profedü: vt quod eft apud Homerum jSaéiíffxoí- vo(; ^«;:^^í7ráKJí. Significar enim, quod non poteft intelligere Gramma- nt,profuJus ticusj <rxo/v», id eft iunci íemen, conducere ad coitum,Aí;j'0f,quod eft 30 ledus, poeta venereum appellante congreíTum. Aut quod apud Eu- ripidem dicitur de Deidamia Lycomedis filia, lu»» /emen P^erjaturmmagnonatadijcrimine. (Sfcrtadcoi- Q^d uexat ülam miferam malum> ^ filhpiáes. Numjrigus ilUm bilis in latere agiratí «fy/íof. 35 Seifeitatur enira num laboretpleuritide, propterea quód qui lateris Uei,rit¡jeU morbo laborant, tufsientes bilioíum fputum educant. Quorum ni- borantes tu/:. hil feit Grammaticus.Quanquam eft fortaífe fuperuacaneum ex tiquis & foné fcientia príeditis Grammaticos pudore afficere , ciim ««r. * g 3 nec 5+ SEXTIEMPIRICI crdmmatiá ncc quantumuis Icue cpigramma pofsint intclligcrc, vt illudquod tiK fpigrám- ^ Caíliraacho fcriptum cíl ad Diodorum Cronuni: tffl Janr ^ En connexa ubi jint cUmant 6" ^ualia corui Kv. KtiTcc ,, ^ reélo,at(jueví erat^mmocio,rtirJuserit. «wf. Qma enim erar Cronus diíTercndi anís péritifsimus, & docebat 5 crolusliife- quemadmodumiudicandum eíTct ledum conncxuiTi, dicct Grara- reWt peritf- maticus , quód propterea qubd eius dodrína inualuerit , ipil etiani /¡mus. corui íiipra teda, eo quodfrequenter id audierint , eius de connexo iudicium, crocitent : &hadenus intelliget quod vel ipíis notum eít pueris. Cum autem venerit ad illud, Arque vt erar qui modo, rurfus 1 o erit, íilebit, non inueniens rem quas íignificatur. Eft enim Philofo- t>iodorocro phi dicere,placere Diodoro,nihil moueri.Quod enim mouetur,auc nap/áceé.4fninioueturinlocoinquoeft, autinquonon eft. Non eft autem pri- ‘Nos^jimper ncquc fecundum. nihil ergo mouetur. Si nihil autem moue- yiuere ijuo- tut, fcquiturvt nihiHntereat. Qupmodo enim propterea quqd non 15 modo f«¿eímoueaturquidquamineoinquo eft loco, ñeque ineoinquonon eft, nihil mouetur : ita quoniam animal ñeque in eo tempore quo vi- uit moritur, ñeque in eo in quo non viuit. Nunquam ergo moritur. Quod fi ita eft, vt eft eius fententia, femper viuentes erimus. Ergo GummMiá quidcm non intelligunt Grammatici . reftat ergo vt nomina in- zo Mmnanoin- tclligant. Num autem id ruríús eft plañe nugatoriüíNamprimum teBigunt. quidcm nihil habent artificij ad cognofeendam didionem. Ñeque enim ab vlla arte didicerunt quód apud Sophoclem paftores dicen- tes {<ie3cMHf;,lingua Phrygia dicunt €«<nAáI:fed id ab aliis audierunt. Nihil autem refere an barbara didionisíisinterpres , aneiusquai^ prolata eft á Iingua,eft autem exaquo nobis non familiaris.Deinde hoc q.uoque non poteft fieri, cum fint didiones numero infinita, & qua apud alios alia habent norñina, cuiuímodi eft SuntenimSyribarbari. ScoAsjj, idefttotumapro hoceft Omni vel vniueríbieftenimoAoti&TraíJ íynonymum.&UMfjid eft vi- 30 cus pro íiftula. eft enim fiftula genus vlceris. Eft itaque totum eiuf- é£a??áe«' modi, ^irve({e{ici''jroeV(r¿eír>«{lx6)(jcíTK;(.^eJ.id eft,FiftulacanebatPanfi- ftulashabensinmanu. Etalioqui quomodoícientGramaticinon- ^ nullas didiones qua íiinc fcientia, quomodo ^Tihiz^cu apud Arifto- cin\¿Z^x telem, aut róZt Kpivcu, id eft quod quid eft elíé? Aut quomodo intelli- 3 «líAvíxaA- gétquana vim babear apud Scepticos vox é</ib¡LcaMot',id eft nihil ma- cibaíafciétu. gis> vttum fit interrogatiua,an pronunciatü enunrians,& in quánam reponarur, num infiibiedo externo, anin nobis fita affeófione. Quid ADVERSVS MATHEMATICOS. jj Qmd dicent ctiam , ex aliquibus dicSionibus aliquo compoíito pocmate? H>«e cni JJtajtTmiJ úsr’Sfetn «/IcíJf Eíp0n», SitixTHy (A.o 7 $<ui&uni^vaiy. 5 jffSfcí) c# xCwiJlóiilt j 3 e€nitÓTO j-ha ««6’ cA(u 5 B«(9: Jo>a» 7 «f¿ójí I^uefJiüAí» «^1 AojtfWf A'iaíl^ j^aAorg^f) (niü(/I?0(«op¿f(Uoví»f. Amatoresenim quinara funtinmontibus 5 & fcutatus articulas , & xo trochanteresj&pr^tereamortariolumj&vulpes&aoja/Kjid eíljue- ceptaculum, & $uum & harmonia, ñeque tropicéjneque hiftorice> fed proprté prolata nomina, etiamíi millies animü aduerterint,non intellig^nt. Si ergo ñeque res fciunt ñeque didiones: abfque iis au- tem nihil eíl poeíis aut vlíum ícripcum, non habent artem explican- 15 di eaqu^dicunturapud poetas 6cícriptores. Etalioquifiopusha- bemus Grammatica, eaopushabemusinoptimispoematibus, mi- nimé autem in prauis. Optimum autem poema ex eorum fententia <^r»tt>matica.^ eñ id quod eft clarum ac dilucidum. Pocmatis enim virtus eft clari- tas, &apudGrammaticammalum eft quod eft obfcurum. Ñeque ao ergo in oprimo poemate eft vfui, propterea quod non egeat expoft- tione,vt quod íit clarurn ac dilucidum : ñeque in malo , propterea quod eo ipíb íit malum. Id auternde quo ita diíTentiturvtde illo cer tum non feratur iudicium, minimé poteft comprehendi. Gramma- ti ci autem ita diíTentiunt in expoíitionibus Tenfus fcriptorum , vt de ¿5 eo certum non ferant iudicium. comprehendi ergo non poteft fen- llis ícriptoris. &• ideo Grammatica eft plañe inutilis. Sed hadenus quidem didum íitadueríiis cosqui hanc proíitentur difciplinam. aliud autem fumentes principium, dicamus quse dicenda íiint aduer- íiisRhetores. DeR.hetoricapuartedicendi. Ca^. 18. C V M qus de Grammatica dicenda fuerant perfccuti ílmus , eft confequens dicere de Rhetorica,qu2 eft ars dicendi , vt qu^ iam íit robuftior & plus habeat virtutis , & plurimum valeat in foro & iudi- 35 ciis. Sed quoniam eífentise & non eflenti^ communis eft notio: nec horum aliquid aliud licet qusrere, niíi prius ílimpíerimns quid fit id de quo quseritur, age prius confideremus quídnamfitIlhetorica,ad hoc adducendo máxime iníignes Philofophorum definitiones.Atqj Plato í<J SEXTIEMPIRICt i-hetoric<e Plato quídcm in Gorgia diílingucndi & dcfiniendi fcqucns ratío- pUtonica de- nciiij vidcturRbetorica: hancdarcdcfiiñtioncin ex compofitionc: fimrto. Rhetorica eft opifex pcríuallonis , per verba , & in ipfis verbis vim habensacííiiTiitatemj perfiiadens, non docens. illudquidcm. Per perfuaient yerba, fortaíTis addens, qubd multafintpra:ter orationem qua: inter 5 homincs períliadcant, vtpote'diuitis, gloria, voluptas & pulchritu- 1 ulchrirudo do. Sencs quidé certé ex populo, apud Poeta, licet hoftili & infefto pírfuader. . g¿plane alíenato animo edentaduerílis Helena, vt quíe illis fuiíTct caufa malorum, perftiadenrur tamen ab eius pulchritudine. cumque ea ad ipfos accederer, hxc inter fe dicunt : i o „ Pro talí tantos tanto fujferre labores „ Tcml}ore¡Troianos Grecos juehaudinuidiof^mefl. phrynrs pul Phiyne quoquc, vt aiunt, cüm eam dependente Hyperide eíTct con- ehritudo plus dcmnanda, fradla túnica, & nudo pedore ad pedes ludicum prouo- luta,pIuspotuitpropterformamperÍLiadereIudicibus,quámPatto- 15 taris omio. ní vis dicendi. Idem eíl etiáinpecuniis, voluptate, & gloria. Vnum- quodque enim eojü inueniemus ita períuadere, vt eorum qu^ funt bona & honefta fepe nonnulla traníiliant. Non ergo inconfideraré ad períuaíionem,qu£per ea fit,intuens Plato,dixÍt Rhetoricam eíTc opificempcríuaíionis, non quomodócunquejfed per verba. Porro zo autem non quoniam verbis perfuadet, omiyno eft Rhetorica. Nam ^hetmet hd 2rs mcdendi , & qus lunt eius generis artes, períúadent per ora- (u4d¡di f;^^-rionem. íedfíquapr^cipuéinipíisverbis vimhabetííibiedam, & cisue in-aer- non communíter. Nam & GeometriaSe Arithmetica, &arsquíEli- ***.' bet genere contemplatiua, in verbis prscipué habet vim & audo- ntatem. fed quando cum eis, non ad dodrinam pértínentem , ficut G eometria, fed ad fidem faciedam appofitam habet pcríuaííonem, ü hetorica quod quidem eft proprium Rhetorica. Xenocrates autem auditor definitiofesií- Rlatonis, & Stoici Philofophi dicebat Rhetoricam eíTe bene dicen- fert di fcientiam. aliter quidem Xenocrate accipiente fcientiam,&anti- 30 Sf.ffú dkfr qua lege pro arte, aliter autemStoicis, pro eo quod efthaberefir- ¿ :cen 9 CT 4 te, ftabilcs comprehenfiones. quf quidem in Tolo exiftit-^ien- tur7'f9im‘ Dicere autem vtrique aíTumunt , vt differens ab eo quod eft dif- Díífrfffí/í/'íereretquandoquidemhocfttum in compendiarla breuitate, & in accipienda&dandaratione, munus eftDialedicx. Dicere autem, 35 conlideratum inprolixa&amplé copioleque perfequente ac per- zf»9 dtti ^r^dlanteoratione, eft proprium Rhetorica. VndeetiamZenoCit- eus pugnoáf ticus inteirogatus in quo diíFerat Dialedica á Rhetorica, manu co- prehenfa ADVERSVS MA.THEMATICOS. 57 prehenfaSíearuríus expanfa, In hoc, inquit, diíFcrt. in coinpreffio-y;,,,^^,, ne quidem collocans rotundam & breuc DialeClicar proprictatcm: íiicam,mánu¡ per digitorum autem expanfionem & extcnfionemjartis dicendi ta~ cultatis tacite fignificans amplitudinem. Ariftoteles autem in primo ^haorua 5 libro artisRhetoricíeíimplicius definir Rhetorieam, artem orado- nis.Et cüm apud eum qu^rendo obiicercturquódars quoque me- dendi eft orationis qu£ pertinet ad Medicinam,quidam reíponden- tes dicuntj qubd ars medendi refert orationem ad aliquem alium fi- nem, nempeíánitatem: Rhetorica autem eft plañe ars orationis. 10 Porro autem alias quoque definitionesadducit Ariftoteles, dequi- bus non eft nobis necefle dicere,quibus non eft princeps inftitutum tradare de Rhetorica, nifi quod attinet ad intelligendam eius pro- prietatem pro tradandaá nobis contradidione. cuius ftatim duce- turprincipiumabexpofitaá nobis notione. Nam quoniam volunt 15 Rhetoricam eíTe artem aut fcientiam dicendi auc orationis , efficien- tem períliafionis , ii quieiusdefiniuntnotionem, nos quoque ten- tabimus h$c tria infequentes, docere, eam non poíTe confíftere. Omnis ergo ars eft colledio conftans ex comprehenfionibus exer- a« citatis, & quse accipiunt relationem ad finem vits vtilem.Rhetorica zo autem non eft colledio conftans ex comprehenfionibus , vt often- demus. Non eft ergo ars Rhetorica. Falforum enim non íunt com- prehenfiones. Falfe funt autem quxdicunturRhetoricíe contem- ejiars. plationes, qus funthuiufinodi.Secus quám reshabeat,Iudicibus eft 7¡.ytoricdf<d perfuadendum. adulter eft defendendus : íácrilego licuiíTe id facete í* í^nt thto - oftendendum: & ira funt ludicesperíúadendo incontrariam addu- cendi fententiam, cisque eft moueda ira aut miíéricordia. Qi^ qui- dem non íiint vera, & ideo minimé poíTunt comprehendi.Non íunt ergo eorum cóprehenfiones. Cum quo fimul eíficitur vt ne fit qui- dem Rhetorica. Qupmodo ergo non dixerimus fodiendi muros jQ vllam eíTe artem, qu£ íuadeat muros fie eíTe fodiendos : & furandi artem qus doceat oportere fie furari, & íecare crumena: ( íunt enim . falfe & non decentes contemplationes ) ita nec Rhetoricam exifti- mandum eft artificioíám habere ÍLibftantiam,vt qus huiuímodi prf- ceptis labefadetur. Critolaus quidem certé PeripateEÍcus,& din an- teUM-tituff 35 té Plato, cüm hoevidiíTent, eam vituperarunt,vtqu2artificium eíTet potius improbum quam ars. Pr^teréa quoniam omnis ars authabet ArslAet ji finem firmurrí ac ftabilem , vt Philoíbphia & Grammatica; aut eum ncm firma a- qui eftmagna ex parte, vt ars medendi & ars gubernandfioportebit etiam rimum. 5» SEXTIEMPIRICI etiamRhetoricam, íiquidcmcftars, honimaltcrumprofitcri. Sed ñeque firmumac ftabilemhabctfincm. Ñeque cnim Icmpcrvincic aduerfarios . íed nonnunquam aliumquidcmfincmproponit ora- tonaliumautemconrequentemhabet finem. Sed ñeque eum qui magna ex parte cuenit, quandoquidem omnis oratorfirecum con- 5 feratur, íspe magis vincitur quamvincit, vtpote qubd eius argume- ta alter omnino infirmet ac refellat. Non eft ergo ars Rhetorica. Et ofAtor e,i Econtingitvtfii oratornonparticeps artisRhetoricíe, non cft ars Rhetorica. ContingÍíautemíátisre¿Í:éfungimunere Oratoriseum ^ qui non fuit parciceps Rhetoricf jficut accepimus de Demade. Nam 10 Dfmades cúm cíTet rcmex, conftat eum optimumfuiífe oratorem, &cumeo ariú liceadi. alios plutímos. Non eft ergo ars Rhetorica. Qupd fi non credimus eos fuiíTe talesj fed ad dicendum acceíTiíTe cüm ad eum perueniíTent habitum diuturno vfu & exercitatione:at noftro quidem certé tem- pore licet videre multosjqui & in iudiciis & in concionibus apté di- 15 cunt&difertejnonnoruntautera artificiofa przeepta Rhetoric^e. Qai t» f>eto. Et contra, íi ij qui accuraté ca tenent , & in dicendi arte multum la- rica diu dede operíE poíuerunt,oratoris partes implere non polTunt in fo- runt opíTéim « . t- . ^ i- i r, -r r i non impknt fo & ludicio : non dicenda elt Rhetorica artmciola rano ac metho- fíries ordto‘ ¿üs. Atqui, \t norunt omncs quihodie viuunt, ij qui Sophiftis &20 Rhetoribusdederuntoperam, íummé quidem fe exercuerunt in di- cendi artificio, in térra autem quée eft íüb dio, cernuntur magis muti ^ quám pifees. Arte ergo non íiint aliqui oratores.Quo fit vtniihi ve- ^®J’r^®”"^niatinmentemeosridere, quando refpondentes huic argumento paratur, quo refelluntur,dicunt qubdficut coti non eft á natura infitumvtre- ¿5 cet, fed gladium acuens eum parar ad fecandumtita ipft quidem non poífunt dicere,propterea qubd non fint afluetitalios autem arte pro- uehentes, efíiciunt Oratores . Non videruntenim viriíUi precian, quantacomparationis huius fitdiflimilitudo.fiquidem eos quamha critoUm. bet artem, eam non tribuir ei qui eft proximus. Critolaus autem & 30 chtomdchusi Academici, Ínter quos eft Clitomachus &Charmidas, íbient ipil Artes vtiies ‘^’^^que hsEC dicerc. Arres quidem non expellunt ciuitates , vt qiiíe non expeHun- íciant eas vits valde eíTe vtiles : quomodo ncc ceconomicos expel- wiauitdu- limus ab adibus, nec butulcos á grege. Omnes autem dicendi tem,tanquaminieftillimumhoftcm,vbiquepcr{equuntur&vndiq^ 35 cretenfisle. ^üciunt. Vt legiflator Crctcnfisj qui inílilam ingredi prohibuit eos g’fldtoT creid qui in dicendo íe iadant & arroganter fibi placent.Spartanus autem txpuiic RÍ-- Ey curgus, vt qui Thaletis Creteníis eftet ¿emulator , Spartanis ean- ADVERSVS MATHEMATICOS. 59 demíanxitlegcm. Quamobcaufam longo pofttéporeadolercen- lycurgiatu tem qui apud exteros in artedicendiftudium& operam poíuerat, reuerfum punierunt Ephori, adie¿ta cauíá condcmnationis, quód ad ¡f_heK- fallendamaccircunueniendam Spartamfe indolofodicendi gene-nM. 5 re exercuiíTet. Ipfique perpetuo odio habuerunt Rhetoricam , íém- Jfj per autem fimplici vil funt breuitate. Vnde etiam qui ab eis adueríus Atheniéfes omnium íúfFragiis electus erat legatus ad Tifaphernem, exteros cüm Athenieníes prolixa & varia vterentur orationejbaculo duabus i . • ' ^ toncím. lineis in folo defcriptis, altera quidem reóta & paruajaltera vero Ion taeedmo- 10 ga&incurua ac obliqua, Exhis, inquit, ó Rex, vtram mauis elige. per longam quidem & incuruam lineam, Rhetoricse innuens &fuauelenocimum:perbreueni autem fimul & rediam, ílmplicem i;» Ineude- Sc compendiarium fcopumque reda attingentem fermonem. Pro- pi’ixitg.keto- pter quem, non folüm apud fuos fed etiam apud exteros perfequun- 15 turfugantqueíúperuacaneamdicendirationem. Chiorum quidem Qhmwnle. certé legatum, quivt Chiisfrumentum exportare liceret rogabat^í**" iae<tde- quoniam in rogando prolixa fuerat víus oratione > re infeda aman- ’^oñlcariuu darunt. Mifíb autem altero qui egit compendioílusj Chios enim premebatneceílitasj conceíTerunr. Is enim ofteníá eis arcula, dixit 20 ipfam opus habere fariña. &tameneum quoque reprehenderunt tanquam nimis loquacem.Inanis enim ofteníá arcula íátis indicabat loncramma Chiorum petitionem. His motus Ion Grammaticus de iis dixit, „ NonfortU efiverhis Lacena emitas. 7 amoniis""~ j, Sed cum irruit recens Mars tn exercitum, naxi^^. j, Senatas im^erat^ manmque conjicit. vt qui optimé quide confultent,oderint autem Rhetoricam. Quam- obrem fi artes quidem non eiiciunt ciuitates , eiecerunt autem Rhe- toricam : non eft in numerum artium referenda Rhetorica^Nam re- torquere quidem, &dicere quodphiloíbphosexterminarintqus- dam Gr^cíe ciuitates, ftultum eft.Nam priraum quidem in hoc non poflunt prebere teftimoniumjficut in Rhetorica,i j qui colligunt c 5 - ^ "Vv j • /* 1 • J - • • qttafdam ha- trarium. Deinde etiam li Pnuolophiam quídam eiecerunt ciuitates, f,ecer¡ít nonvniueriamin genere eiecerunt, fedquafdam h^refes : vtpote quadamem- harefimEpicuream, vt qu^ eíTetmagiftravoluptatis; Socraticam 55 autem, VT quse Déos vituperaret ac vilipenderet. At prius didx ciui- phidm. tares, nonaiiquamquidemrecuíárunt Rhetoricam, aliquam vero socrdticaha admiíérunt : fedcommunitervniuerfamcoegeruntáfuis excedere finibus. Accedit ad eaquse dida fuñe, qubdíi ars eft omnino Rheto-rf^í. h 2 torica. « SEXTIEMPIRICI ciaducrfaturjhoc cfl: falfiim. Quod fi ita cftjCjit Rhctorica cognítio verorum&faUorum. Sednonitaeft. Ncccrgocontcmplabitur id quod eft ex íc verum. Porro autcm profitctur cria defenderé ca qua: fibi Ínter feadueríantur. Q^e autem Ubi Ínter fe aduerfantiir, non funt vera.Non ergo id quod cft verum qu^rit & fibi proponit Rhe- 5 torica. Sed necfalíum. nullaenimarsftatinfalfo. Sed neceííe cft Rhetoricam qux Hoc perfequitur, vel non eíTe arte, velprauum eíTc artiíícium , & íimul eaídem ruríüs oceurrere dubitationes. Si enim verTatur in falíb probabili, omnino íciet etiam n6 probabile. Qim- niam ergoquidquid eñfalÍLim,eñvel probabile, vel non probabi- le,omninofal{Íeritrcientia,&ideoetiamcuiu{uisveri. Qup fit vt eaminimedifferacáDialedica. quod quidem multis modis eft ab- üirdum. Verumenimuero fieadefendit qu2 fibi ínter fe adueríán- tur , qu^ autem fibi ínter fe adueríanmr,non funt faifa : nequáquam falfum contemplabitur. Prstereafiverifimileeft quod multa prse- 15 bet ad verum argumenta, & ab eo non longe abeft : id autem quod eiaduerfatur,eftquodpauca & rarahabet argumenta adhoc vt fit verum, omnino Rhetorica quse argumentamr in contrariü,non ma- gis feopum fibi proponit id quod eft verifimile , quám quod ei ad- uer&tur. Sed ñeque perfequitur id quod eft commune veri falfi. zo In eo enim eftfalfiim annexum:& eft abíurdum,artem vtifalfis:&fi- muí etiam fcquitur eo modo quo prius ofteníum eft, quod ipíá fcie- tia fit verorum & falforum, cum res non ita habeat.Scd fi nec verum necfalíum, ñeque quod eft vtriuíque commune , contemplari po- teftRhetorica,pr2terhxcauténihileftprobabi!equGd polTitper- ¿5 perfuadere fuaderi, non eft Rhetoricíe oíficium perfuadcre. Atque nos quidem volumus vti his argumentis, alij vero aliis. Dicunt enim: Siue Rhe- «wá-, torica eft ars, fiue non, quomodo haber fíncm communem eius qui non eft Orator? Multi enim íunt qui pcríuadent propterdiuinas,aut pulchritudinem, aut gloriam,vt prius oftendimus. Sspe autem cum 30 ¿idx funt orationes,& ab eis períuafi funt Indices, nihilo minus ad- hucmanentOratoresalium finem expectantes, & manentes pre- cantur.Non eft ergo perfuadcre finís RhetorÍcs,íed id quod ipfum alioqui orado rhetosica aducríátur períüafioni. Nam faur per/id. primum quidem ea cft affeCtata & íuperuacanea. Offendutur autem 35 mulriorationehuiuímodi.Deindeoradoqiisnoneftclara & dilu- cida, minime eft apta adpcríuadehdum. Oratorum autem orado quíE fita eft inperiodis & enthymematibus , minus eft clara ac dilu- cida. ADVERSVS MATHEMATICOS. . 6y cida. Non eíl érgo apta ad períliadendum oratio qu^ proficiícitur á bw«o/c*/¿» Rhetorica. Prxterea oratio qux Indices reddit beneuolos, eaeíI^í^rM apta ad perfuadendum.Beneuolos autcm redditjnon Rhetoncaj,fed ílmplex, &qu2Epriuatihominisexprimatípecieni. NamOratoris 5 quidem orationi adueríantur omnes,vt qui eius inuideant excellen - ti£. Nametíí quxiuftafuhtprobetOratorj videnturnonpropter rerum naturam, fed proptér Oratoris calliditatem, qu^ non funt iu- fta eis apparere talia. Priuati autem hominis orationi, vt qus fit im- becilla, fauet quilibet:& rei minus iuftse conciliar opinionem qubd lo fit magisiufta,quódeamaftruat homo íimplex & priuatus. Quam laftndtitk- ob cauíam Athenicnfibus olim non erat permiíTum adhibere patro- num qui defenderet eorum caufam qui iudicabátur in íenatu Areo- pagitarum: íéd vnuíquifque, pro viribuSjabfq; vllis verborumftro- ««í. phis aut vlla caIIiditate,pro fe verba fací ebat. Prftcreafi crederenc I) Oratoresfevimhabereperíliadendi, oporteret eos nec miíericor- diam, nec iram, ñeque vlla alia mouere eiuímodi , quse minimé qui- dem períuadent, fed ludicum mentem circuníCribunt, & iuri ofFun- duntteíiebras. Arque quod perfiiadere qiiidem non contingat eíTe finem Rheroric^joftenfum eñ.Nonnulli autem dicunrhoc non eíTe •20 eiusfinemtfedinuenireeaqusEpoííedicicontingit. Alij autem, lu- dicibus eam de rebus indere opinionem quam veíint ij quidicunt. Alij autem vtile. Alij vero vincere. Quorum primis quidem dicen- dum eft. Si ea qus dici pofle contingit in caufis, inuenire profitetur xmenirequa Rjieronca:aut ea qus vera funt, aut qu« dici poflunt profitetur. N 5 ^‘“poíjuntm 2.5 autem vera. Oporteret enim eos habereregulam diícernendi vera Scfalfaiquod non habent.Nec ea qus dici pofílint. Vera enim igno- rantes,nec ea quse dici poflunt agnofcent. Non eíl: ergo Rhetorica inuenire eaqus rei infunt, &quf de ea dici poflunt. Neq^ verum eft quód Rhetorica nihil fit aliud quam inuenire ea qux dici pofle con- 30 tingit. Qui itaque faunc dicit efíe finem, perinde eft ac fi dicat Rhe- toricam efle finem Rhetoricx. Ñeque id propter quod fe omnia fa- cete dicit Orator,illuderitfinis. Non quidem cerré propter argu- menta quse contingit pofle dicere, omnia agir Oraron fed propter id quodfequiturpoftargumenta. Non eft ergo ülud.finis. Prseterea 35 quem finem opus haber vt aíTequatur Orator, eum etiam vt afíequa- tur opus haber qui eum conduxit priuatus. At priuatus nonhoc con- tendit aíTequijVt qu^ dici pofle contingit inueniat, fed aliquid aliud. Illud ergo erit finis,non autem inuenire eaqu$ dici pofle contingit. i y, Sed fi 'SEXTIEMPIRTCI jnJereiuaid Scd iicquc lucíícibus cam de rebus inderc opinioncm quam volunt quAm yjc o- ij qui dicuiit.Hoc enim nihil dilícrt ab eo quod eíl pcrfuadere . nam n-^^niT’ihe' perfuafit, eam quam vult opinioncm indidit ludicibus. Nos au- torica. tem oílendimus períiiaderc noneflefincmRhetoricae. Quare nec v-tikfitne opinioncm indere. Sed ñeque vtilcjVt nonnulli voluerc. Naiíi quod 5 partis cílfinisjnonfuerithocfinis totius.'PartemautemRhetorica:, generis deliberatiui finem, Rhetores dicünteíTe vtile.Non cft ergo linis totius Rheroricg.Etquodtotius arris éft communitcrfinisjhoc cíTenonpoteritíbliusRhecoric^. Vtile autem eftomnium invita ais omrnm gj-Qum finis.Noneft ergo hoc proprium Rhetorics. Reftat ergo vt 10 viaccre ¡Ir vincere ílt eius finis. quod rurlus non poteñ eíTe. Qm enim fsepenu- 7¡e finís Khe- mero non aflequitur Grammaticx íinera, non eft Grammaticus : & qui fepenumero non aflequitur Muíica finem^no eft Muflcus. Ergo & qui r^penuraeromon aflequitur finem Rhetoricf, non eft Rhetor autOrator.- Orator autem fepius vincitur quam vincit, & eo fxpiiis 15 quo eft eius maior vis in dicendojcum ad eum concurrant qui malas & iniquas habcnt cauíás. Non eft ergo Orator. Pr^terea qui Rhe- toricíe finem non fuerit aflecutusj minime laudabitur.Oratorem au- tem nonnunquam vidum laudamus. Non eft ergo finisRhetoric^ vincere. Qiwmobrera íl ñeque materiam habet Rhetorica in qua 20 artem exerceat, neq^ finem ad quem referarur, non poteft efle Rhe- torica. Sed nec materiam habet nec finem, vt oftendimus. Non eft ergo Rhetorica.Prfterea autem moueri poflunt dubitationes etiam s,hetori¿e cx eius pattibus. Rhetoricse autem partes efle dicunt, ludicialem, qu^nmfint (ielibcratiuam,& laudatoriam. Earum autem, iudicialis quidemfiné ^Theterica efle,iuftum:deliberatiu$ autem, vtiletlaudatoris autem, honeftum. famú Jiuer. quod quidcm ftatim eft dubium. Si enim aliud eft cau^ iudicialis, & fifunt fines, aliud deliberatiua, & non Ídem quod laudatoria: cauík iudicialis & deliberatiuf non erit idem finis:& eius finis non erit finis caufie lau- datori^,& contra. Quoniam ergo deliberatiua finis eft vtile,id non 30 üiniadUiaH erit finis iudicialis : Iudicialis autem finis erat iuñum . Non eft ergo vtile. Et rurfiis, quoniam vt hs partes Ínter fe differunt , ita quantur db. ctiam diflercnt fines : quatenus laudatoria quidem finís efthone- fnrd<t. ftum, iudicialis autem iuftum : poteft eíTe honeftum non iuftum, & iuftum nonhoneftum.quodquidem eft ablurdum.Prsetereafi totius 35 Rhetoríes finis eft períuadere, iudicialis autem iuftum, & laudato- ria honeftum : non erit omnino iuftum probabile & aptum ad per- fuadendum : neq^ vrile:neque honeftum. quod quidem pugnar cum eo quod ADVERSVS MATHEMATICOS. eo quod Rhetbrica perpetuo queme & ílbi proponat perfuadcre.Et alioqui iniudicialiaut periuílasfolumorationes ad finem ludiees crahet Rhetorica:aut per iuftas íimul & iniuftas.Sed fi per iuftas qui- •dem rolümjfiet virtus. Non eft autem virtus, quse íibi tanquam íco- S pümproponitperíuaderead vulgus: fiquide inca períuafione mul- ta funt qu^ dicuntur temere5& appofité ad fallendum.Non eft ergo ci a natura iníitumjVt per Iblas iuftas orationes ducat ad finem audi- tores. Sed nec ex cx>ntrariisconftabitorationibusj cíim ea iuftum íemper perfequarur. Si non fit autem contraria oratiojnec erit quide 10 Rhetorica. Q^mobrem nec hac ratione iuftis folüm vtetur oratio- nibusj quandoquidem eruntiniufta. &rurfusíinon ílt oratio con- trariajnonpoterit coníiftere.Reftat ergo vt ea ingrediatur per vtrü- que. quod quídem prioribus eft multo abfurdius. erit enim íimul & virtus Scvitium: quodfierinonpoteft. Non eft ergo dicendum iu- I) dicialem efle Rhetorica partem,cuius finís fit iuftum. Ad ea quae di- ífta funt accedit, quod fi Orator iuftum proponit ludícibus oftende- reiniudiciaUparteRhetoricx> autÍuftum*quodoftendit, exfeap- paret & de ipfo conftat:aut eft dubitabile.Sed ex le quide non dixe- rii)t apparere. In hoc enim non conílftit oratio rhetorica, fi id fie JO eiulmodi de quo non dubitetur. Reftat ergo vt fit dubitabile : quod rurfus eft dubium.Tantum enímabeft vtqui argumentantur in con- trarium,íbluant dubitationem,vt etiam ex contrariis eam alligent & adftringantjiudicum animis ofíundentes tenebras. Huius rei fidem facitquíe de Coraceapud inultos narraturhiftoria. Nam cum ado- lefcens teneretur defiderio Rhetoriese , ad eum acceíTicpromittens'^ fie ei daturum mercedera quse ab iplb fuiíTet conftituta,íi primam vi- ciíTet litem. Pado autem conuento, & iam oftendente adolefeente fe latís eruditum, Coraxquidem pofcebatmercedem: ille autem contradicebat. Arabo auté ad iudicium accedentes,litigabant. quo 30 tempore dicunt primum Coracem tali vílim eífe argumentatione, dicendo, quod feu vicerit,feu no vicerit, debeat accipere mercede. Si vicerit quidem, quia vicitrfi autem vidus fit, propter paólum con- uentum. Spopondit enim adueríárius íé ei daturum mercedem,fi vi- ciíTet primara litem, quam ex eo quod vicerit , debet ex promiflb le 3 5 liberare debito. Cum autem ftrepitum edidiftent ludiees, vt qui iu- ftadiceret, refpondens Adolefcensjcodem argumeto nihil mutans víus eft. Namíiue vicero, inquit, fiue vidus fuero, non debeo daré mercedem Coraci. Si vicerim quide, quia vichfi vidus autem fuero, i s ' Malí corui mahm okum> «r- fotcjl Uudif !.«<!« yndt jitduccnd^. 7® S E^X T I E M P I R IC 1 ex pa(So conucto.Promifi cnim me daturum mcrccdcrrij íí prímam litem vicero:vi¿l:us autem non rcddam. Aflcnfioncm autcm fuftiné- tesj& rei exitum non inuenientes ludicesjproptcrea quód Rheiori- ex orationes efíent eiufdem ponderis, vtrunque expulerunt átñbu- naU,acclamantes, Malí corui malumouum. Q^d autcm dicitur de 5 parte iudicialí, idipfumdicipoteftetiam depanedeliberatiua , ne prolixa vtamur ratione. Nam pars quidé laudatoria, praeter id quód ineafdemcadatdubitationes, certa etiam caretratione ac raetho- do. Nam quoniam nec omnes ho mines volunt laudari , nec iifdem de rebusjoporteteumqui eftreótelaudamrusjfcire quemadmodum 10 íit afFeíhis is qui laudatur. Non autem quíecunque eft ex altero mo- tio, accipienda eft alten. Etalioqui non tradiderútRhetores certam viam ac rationem, per quam Teiamus quando & quííham fit laudan- dus. Non ergo poteft íieri vt re<fté laudemus ex Rhetorica. Aut au- tem propterbonaqucE non funt, videntur autem eñe : aut propter 15 bona qu£ funt re vera, laudabit Orator. Non autem propter ea qu2 nonfunt : corrumpuntenim&perdunt eos qui laudantur. Ñeque propter ea qux funt : ea enim ignoratjcüm etiam á Philofophis pro- pter nondumdefinitam de eis controuerfíam nonpoflint compre- hendi. Non poteft ergo aliquem laudare Orator. Qui auté neíciunt zo propter quid fit laudandum, neepoflunt quidem laudare. Oratores autemnelciuntpropterqusElaudareoporteat, vtoftendemus. non poterunt ergo laudare. Laudandum eft enim, inquiunt, á genere, & pulchritudine,&diuitiis, &á libcrorummultitudine, &fimilibus. Contra autem eft vituperandum ab ignobilitate, & deformitate, & ¿5 paupertate:quod quidem eft ftuitum. Oportet enim nos trahere lau- des & vituperationes ab iis qu£ íunt in nobis. Nobilitas autem & proíperitas & pulchritudo & liberorum multitudo , & cseteraeiufi modi non ílint in nobis : quamobrem non eft ab eis laudandú. Nam finudé&abfoluté laudanda eft nobilitas&multitudoliberorum, 50 & quidquid eft eiuímodi, laudandus eft etiam Bufiris, & Amy cus,& Ant^us hoípitum interfeólores, qubd eflent lilij Neptuni. Laudan- da eft etiam Niobe,qu6d multos haberet filios. Cótrá autem fi de- formitas &paupertas eft vituperada, vituperandus eft VlyjTes,quód operarij fumpto habitu ingrefllis eft vrbemhoftium: vituperandus 35 Perfeus louis filius, qubd íúrpenfa fibi pera per aridam tranfiit Li- byam: & Hercules, quódLeonispellem&clauamadduxitadcer- tamina. Vt paucis autem dícam, detur has eíTe partes Rhetorica.Sed quoniam ADVERSVSMATHEM ATICOS. 71 quoniam quod iuftum íit vtile fit vtilc,& honcílum fit ho- ncílurrijoftenditur deinonftrationej&: nihil eft demoftratioj nc erit quidem Rhetorica,quíE conftat in his partibus.Q^d autem nihil íít Y)emnp.r4- demonftratio, accuratius ofteníum eñ in commcntariísScepticis. 'ío nihil c/í. 5 Nunc autem dicetur magls appoííté ad reuocandum in memoriam. Si enim nihil eft orario, ñeque eft aliquid demonftratio, qua: eft ali- qua qualitate prxdita oratio , nihil eft autem oratio,vt oftcndimus, proptcrea quod ñeque in vocibus, ñeque in incorporéis iis qu^ di- AIkS??, cüntur babear fubftantiam ; nec eft ergo demonftratio. Alioquiíi 10 eft, vel eft cuidens,veÍ non manifefta. Non eft autem euidens:con- tinet enim quidpiam non manifeftum , & proptcrea de ea diíTenti- tuncíim omnis res de qua diíTentitur, fit non manifefta. Reftat ergo vt ea fit non manifefta. Sedfiitaeft, velexeoipfoíumetur, vel ex demonftratione. Non eft autem ex eo ipfo íúmenda;erat enim non ijmanifefta, Qxmd autem eft non manifeftum, fiexeoipíbfumatur, eft incredibilc. Ñeque ex demonftratione , proptcrea quod perge- tur in infinimm. Noneft ergo aliqua demonftratio. Si non fit autem in genere demonftratio , nec erit vlla in ípecic : quomodo fi non fit animal , nec eft homo. Non eft autem in genere demonftratio , vt 20 oftendimusmec erit ergo vlla in Q)ecie. Nam quoniam non eft ma- nifefta, vt prius ratiocinati íuraus, deber per aliquid confiftere. Per aliquam ergo ícuin genere fcuinípeciedemóftrationem. Nonau- tempcrdemonftrationem inípecie, proptcrea quod non fit firma dcmonftrationisin genere íubftanria.Neque per dcmonftrationem Z5 in genereripíá eft enim de qua dubitatur. Non eft ergo aliqua in ge- nere demonftratio: cui eft confeques,qubd nec fit in ípecie. Et alio- qui qu<e eft in genere demonftratio, fi non habet aliquas aífumptio- nes & illanoncm,nec eft quidem in genere. Qimd fi non habet, nec confirmabit quidem aliquid: multó auté m^-gis nec íuam eftcntiam. 30 Et qux demonftrationem probar demonftratio , aut quxritur , aut non eft qu^renda. Sed non eft non qu«renda,proptcr caulas quas prius diximus . Si quseramr autem, deber confirmari ab alia : & illa rurfus ab alia,idque in infinitum.Non eft ergo aliqua demonftratio. Sed cíim dixerimus contra Rhetoric^, qux eam continent,contem- 35 plationes, alio íumpto principio, tangamus etiam dubitationes qu® exiftum adueríiis Geómetras & Aritlrmeticos. Sexci 7 '- SEXTI EMPIRICI Sexti Empirici aducrjks Geómetras. Ca^. i$. o N I A M Gcometrx confiderantcs miiltirudinera dubita- tionum quae jpfos confequunturjconfugiunt ad rcm qux vidctur tu- ta & remota á pericuIo,népe vt ex hypothcfi petant principia Geo- 5 . mema?, beneeriríi nos quoque contra eos diccndi principium fu- mamusexeoquod dicendum eñ de hypothefi. Timón cniminiis qu£Ícriplit contraPhyficoSjhocinprirnisduxit cíTe qusrendum, nempe an fit aliquid íumendfi ex hypothefi. C^amobrem nos quó- jlc„e famendú que conuenit illius veftigia fequentes llmilitcr facere in noftra tra- 10 (áatione adueríñs Mathematicos.Ordinis autem gratia prius fumen- .^ypotyfis dum eftquódmultis&diuerfísmodis appeilaturhypothefis.In prg- quQt muda ícntia autem ílifíicier eam dicí tribus modis. Vno quidem modo di- dramaticum feu aduum argumentum: vt tragicam & comicam dicimushypotheíim, &quafdamDicxarchi hypothefes fabularum 15 Euripidis & Sophoclisjnihil aliud vocantes hypothefim quám aduú argumentum. In alio autem fignificato in Rhetoricaappellatur hy- fíypothfjis pothefís qusílio llngularium, in quo Sophiftse & Rhetores fepe Ib- qucefiiof-n-ta- íent diccrc in íuis diatribis & exercitarionibus , ponenda eft hypo- g rheíís. Sed& intertianotione vocamushypothellm principium de- 20 ‘ monftrationum., vtqua Ht rei pctitio ad aliquid probandum. Sic er- hfdepud-s go tribus hypotheíibus vfum eííc dicimus Áfclepiadcm ad proban- dam occafíonem qu^e generar febrem , quod in nobis quidem íiint íJ dffí/ie«í quidam qui intelligentiapercipiunturmeatus, Ínter fe difFerentes febru. magnitudine. Secunda autem, qubd vndique cum parte humoris & 2.5 mauts. ratione confiderabilium grumorum feu corpufculorum col ledum eft inane innumerabile.Tertia autem, qubd perpetui á nobis emittantur vapores, aliquando plures, aliquando pauciores, pro in- ftanti circunftancia. Cúnj autem tot modis nunc intelligatur hypo- theíls, inprsfentiaproponitur qu^rendum, non de dramática hy-30 potheíi : nec de qusftione qu^ eft apud Rhetores: fed de hypntheft qu2 dida eft in fine, quam contingit eííe principium demonftratio- ixhypothef nis. Hanc enim etiam GeQmctr^fumunthypothelin, volentcsali- d!tm ^uid demonftrare geometrice. Statim ergo dícedum eft, qubd quo- niam qui ex hypotheft fumunt, etiam abique demonftratione con- 31 ccnti funt nuda folum affirmatione ad fidem eius faciendam : ex eis íciícicabitur quilpiam, hac vtens ratiocinatione : Aut validum & fir- mum ad fidem faciendam licet aliquid fumcrc ex hypothefi, aut non fidc p ADVERSVSMATHEM ATICOS. 73 fide dignum & imbccillum. Sed lií quidem validum > etiam quod ei eft aduerfum íümptum ex hypotheíi , erit fide dignum ac íirmum. Qiwmobremponemus ínter le pugnantia. Siautem ineoquodfu- mit contrarium ex hypotheíi abfque demoftratione, non eñ aliquid 5 íide dignum, erit etiam non fide digna hypotheíis. Qiureneutrum eorum ponemus. Non eft ergo aliquid íumendü ex hypothefi.Pr^- terea res quf ponitur per hypothefim,aut eft vera, & ralis qualé eam ponimus,aut falla. Sed fi eft vera, ne petamus eam,confugientes ad remíuípÍcÍoneplenam,nempe hypoihefim : fed eam exea ipfa fil- io mamus : quandoquidem nemo vera & ea quíe funt ponit per hypo- th^fim, íicut nec nüc diem eftcjaut me diflerere &reípirare. Harnm enimrerum dantas firmamac valida ex feipfis haber thefim ac po- Tí.fy?í ex fe fitionem,non autem de qua dubitatur hypotheíim. Quamobremfi res ílt vera, ne eam petamus tanquam quse non fit vera. Si autem non Uda. 15 eft eiuímodijfed eftfalíá,nihilcommodi exiftetexhypothcfi.Nam ^^y^othejit ctiamfieamponamusmillies, ex malis fündamentis non íequetur dnbiupi. conclufio quxftionis, qus profíciícitur ex principiis quz minimé eíTe poííunt.Verum enimuero fi quis iis qu9 ponit ex hypothefi, ere- conchfio «s dibilia velit facere ea qu^e conrequuntur,an non omnem penitus tol ^ let quíEÍbonera? Nam ftatim poner vnufquifque noftrum ex hypo- thefi, tria eíTe quaruor. Eo autem conceflo colliget qubd etiam íex fint odo.nam fi tria funt quaruor, fex erunt oífto. Atqui tria fiint qua- tuor vt dat hypothefis,fex ergo fiint o¿to. Rurfiis petemus quod ma neat id quod moueturrreque conceflá colligemus qubd fiama quie- 25 fcat.Si enim manet id quod mouctur,quieícit fiamma.Manet autem id quod mouetunergo fiamma quiefeit. Sed quomodo dicunt Geó- metra abfiirdas has cíTe hypotheíesioportere enim firmum efle fiin- damcntum,vt fateamur quod eft confequensfita nos quoque omnia qusE ab eis fumunturhypotheticé, nonadmittemus abíque demon- io ftratione. Alioqui fi eft firmum ac fide dignum quod ab eis ponitur perhypothefim,ne ea ponant ex quibus fiint aliquid demonftraturb fedidipfiim quod demonftratur : hoc eft, non afllimptiones demon- ftrationis, fed illationem. Qimd enim ad fidem faciendam eis po- ^ teft in iis qusE detegunt hypothefis, hoc poterir etiá in iis rebus qu® 35 detegunturádemonftratione.Sinautemnoneftfidedigna, etiamfi fiepepofitafuerit ex hypothefi , conclufiodemonftrationis abíque demonftratione: erit etiam no fide dignum id quod fiimitur ad pro- bandum,nifi doceatur per demonñrationcm. Atqui, inquiunt, fi ve- k rum 7+ SEXTIIMPIRICT- rum inucnitur quod cft confcqucns hypctbcfibus, ormino etia ccm qux pcí hypothefim funt pofita , hoc cñ ca qiiibus funt confcqucn- tia, crunt vera, quod rurfus eft ílultiim. Vnde cniin cft qudd id quod eft aliquibus confcqucns indemoníhationCjomnino verum eñ?pi- cent enim^aut quod ex illo ipfo didiccrint:aut ex iis quibus fuit con- 5 íequcns aífumptionibus. Sed ex ipfo quídem non dixerint • cft enim incertum &nonmanifeiftum. Quodautem cft incertum & non rna- nifeílum, ex fe non eft credibile. Demonftrarc quidem ccrte id ag- grcdiuntur,vtquod exfefidemnonfaciat. Scdnecexaífumptioní- bus:deiis enim tota eftdecertatio: ipfisquenondura crcditis, ñeque *0 quod ex ipfis demonftratur poteft eíTc firmum ac ftabile. Prxterca vonjííonfe- neque íl id quod dcfínit ñí verumj ftatim eft etia verum antecedens. ^yerim c^iim natura cft compaiatuin vt vero confcqucns fitve- eji antecedes. lum &falfum, tta ctiam cenfetur cumfalfo quoquefimul inducive- rum: vtcxhocquod térra volet, quod quidem eft faliiim , fequimr 15 quod íit tcrrajquod eft verum. Qi^re non fi quod deíinit eft verum, omnino eft etiam verum antecedens : fedcontingitdum eft verum coníéquens, falíum eífe antecedens. Arque quod non redé quidem faciantMathematici principia demonftrationis fumentes exhypo- tlieíi, Scinvnoquoque quod eft contemplandum dicentes, Detur,20 perhsceftíatisprobatum. Pergentes autem deinccps doceamus, quod faifa & nonprobabilia contingit eífe eorum artis principia. Cum autem de his multa dicipoflint, vt diximus in initio huius ex- poíitionis, his adiungentur qu^ íunt dubia . Qus quidem ft tollan- tur, ftmul tollcntur reliqua. Quoniam ergo ft confutata fuerint eo- 25 rum principia, necíingulares eís procederé poífunc demonftratio- nes, dicamusqu^dicere conuenitaduerfus principia. Statim ergo nos docent tanquam primum , & quod máxime accedir ad naturam Corpus quod Corpus íltidquodhabet tria interualla feu dimen- íionesmempe longitudinera, latkudinem, & profunditatem. Qup- 30 rum prima quidem dimeíio eft per longitudinem,fuperné deorfum: Secunda autem per latitudinem, a dexteris ad ííniftra: T ertia autem Dwn^aííP^í'pfofundrtatem, nempe anté&retro. adeb vt ex his tribus fex ^aotfint. ííant dimeíiones, dua: in vnaquaquctprima: quidem luríum&deor- fum: fecunda autem dextera&fíniftra ; tertis autem ante & retro. 35 Nam íi pun<ftus quidem fluxerit, dicunt fíeri lineam : ft linea autem, fuperficiem:fmaurem fuperíicies,corpus folidu. Deícribentes itaq; püáui <¡ki¿ dicunt, Pundaim eíl*e íignum cares partibus,& quod nullum fufcipic fa. interual- ADVERSVS MATHEMATICOS. 7? interuallum feu dimcníionem, aut fincm linear : Lineam aurem Ion- tinca ^nidfte. gitudinemcarentemlatimdine,autfinemíupcríiciei : Superficiem superpccí autemj finem corporisjaut latitudinem cárentem profunditate.H^c ergo ordine íumentes,dicamus primum de pun<5lo:deinde de linea: 5 poftea de fuperficie & corpore. Nam íi harc tollátur, ne ars quidem erit Geometría, vtqusea nonhabeat inquibusvidetur procederé eius conílitutio. PumíHis ergOjquem dicunt eíTe íignum nullum ha- bens interuallum feu dimeníionem, aut intelligitur corpus,aut corporeum. Et corpus quidem non eft ex eorú fententia. qua enim lo non habent dimenfionem, n6 fuñe corpora. Reftat ergo vt ílt incor^ poreum. ineorporeumautem intelligitur nulliusgignendivim ha- ^ncorporeum bercjvt quod minimé tangí poíTit.Intelligiturauté pundus gignens lineam. non cft ergo pundus lignum nullum habens interuallum ac dimeníionem. Príeterea fi qux non funt manifefta, cernuntur per ea *5 quse apparentr.quoniam in iis qujapparent íümi non poteft alicuius íÍgnum& finís, quodípatio carear aedimenfione, perípicuum eít quód nec in iis quidem quz cadunr íiib intelligentiam,íiimetur qui- dem eiufmodi.In fenfilibus autem nihil poteft íumi quod non Ínter- uallum habeat ac dimeníionem, vt oftendam.quamobrem nec in iis e¡i quod quíe caduntíub intelligentiam. Quodeunque ergo, cui iníénfilibus • i- 1- • r®- /- ^ , 1- tiumac di- acciGit vt lit alicuius iinis & íignum, cum eo quod comprenenditur menjiancm. alicuius extremum, fimul etia accidit vt fit pars illius cuius eft extre- mum. Si ergo ipfum auferamus,minuetur id á quo fit abíatio. Quod autem eft pars alicuius, ipfum etiam complet ; quod autem aliquid completj omninoauget illius longitudinem-: &quod augetmagni- tudinemjhoc neceífarió habet magnítudinem. Qiiidquid ergo in feníilibus eft alicuius fignum & extremum, habens magnitudinem, non caret dimenfione. Vnde etia íi id quod cadit íub intelligentiam tranfeundo ex íénfili intelligimus,cum eo intelligemus etiam ipfiim jo eíTefignum&finemlinesEj&fimuleamimplere. quaobrem ipíúra fnnéus efl quoquehabebit dimeníionem,fiquidem eam acquíritaGtribuit.Eí^á'’"®^^* alioqui redam quse educitur á centro,dicunt fi circa finem fíauiíí cumagatur,circuiafemdeícriberefiiperficié. Quoniamergohüíüs vunñta ha- redae extremum eft fignum, & qúod circumagitur metitur íuperfi- diwenfto- 55 ciem,hoccompIebitluperficiem qu? habet diméilítóne» ergoquod eam complet íignum,habebit etiam quanda dimenfionem.Si Iphár-* ra quidem cerré in vno' figno ceníetur tángete fuperfictehi , & e'uo- luta facete lineám,per{picuum eft quód hoc facit, iñeid^bús ^ ^ tocam ii SEXTICMPIRICI eaquíedicuntur a Geometris. Dicunt cniin omncm pancmlincíc haberefignum;&omnefignum,riven:atur,dcrcribere circulum.Sin autcm exiftimant circuios eíTe intcr fe continuos : auc ita funt con- tinui, vt eundem locum teneant , aut vt alius iuxta alium llt colloca- tiis nullo figno inreriedo. Omne enim ílgnum quod cogitatione 5 eíl interiedum , debet eundem circulum defcribere. Etfiquidem eundem tenent omnes locumj£et vnus circulus-& propterea maioi & qui efl extra omnes, & omnes comprehendit circulus,erit cqualte minimocirculoj&quieftin centro. Si enim qui eftomnium extre- mus,& eftinipíácircunferentia,maius tenetlpatium:&circulus qui to eft inrimus in ipfo centro 5 minustenetípatij: omnes autem circuli eundem tenent locum , qui tener maius Ipatium , erit ^qualis ci qui tener minimum. quod quidem eft abíúrdum . Non funt ergo circuli íic contmui,vt eundem teneant locum. Si autem íimt paralleli,vt Ín- ter eos noncadataliquodfignumcarens partibus,complebuntlati- 15 tudinem á centro vfque ad íliperficiem. Q^d fi compleant, tenent aliquam latitudinem : ij autem erant lines. Habent ergo line^ ali- quam latitudinem, & non áint expertes latitudinis. Hoc ipfo incita- tbpriorifimilecomponemusarguraentum : Namquoniam dicunt redam lineam circulum deícribécera, per íeipíám fuá natura deferí- 20 bere circulum, non eft linea longitudo expers latitudinis. Atqui re- da linea, vt ipil dicunt, deferibens circulum, per fe circulum deferi- bit. Non eft ergo linea longitudo expers latitudinis:vt nos illos do- cebimus hoc ene confequens. Quando enim qux á centro ducitur, reda linea vertitur, &períeipfamdefcribit circulum, tune aut per 25 omnes partes latitudinis,quíe eft intra circunferentiam , fertur reda linea: aut non per omnes,fed per aliquas. Et íi per aliquas quidé fer- tur, ne deferibit quidem circulum, vt qus per aliquas quidem partes feratur, per aliquas vero non. Sin autem fertur per omnes, dimetie- tur totam circunferentig latitudinem.Latitudinem autem dimetiens 30 habebit latitudinem : nam quod eft dimetiens latitudinis, latitudi- nem habere debet quametitur. Reda ergo línea circulum dcícri- bens, totam metitur latitudinem , & non eft linea longitudo expers LtsMBo í;/? latitudinis. Hoc autem oftendetur adhucmanifeftius> cüm dicent expers ¿anta- ^ dina yfioílt- Geometr* obliquumlatus quadrati menriparallelogrammum pía- 35 quum Utas num . Nam íi obliquura latus quadrati dudum,cft longimdo carens fíamr^paraí metíetur pct íe parallelogrammum planum quadra- ¡eiogrammum ci.nam quod cft dimetícns latitudinisjdebet ipfum eíTe príeditum la- titudine. ADVERSVS MATHEM ATICOS. 8} titudHie.'Si autenl metitur, haber omnino latitudinem. Quo fit mr- fus vt hxc contemplado fit faifa Gcometrisjaut nulla fit quse iiitelli- 1 ‘ttitudi- eitur longitudo expers latitudinis. Dicunt etiam CyUndrum per re- T ^ S.1-® o I drusperreñi ctam'hneamtangercplaniciem , & euolutummetiríplamciempcr 5 aliarum & aliarum redíarum qu^ fit viciífim pofiturara. Qupd fi ita Tl^nkiem. eíljomnino edam ex reíds coníiat planicies. & Cylindri íuperficies rurlus completa eft ex recds. Vnde quoniam haber etiam planicies latitudinem, & fimiliter íuperficies Cylindri j & non caret latitudi- ne. Qupd eíl autem efficiens latitudinis, deber ipfumquoqueeíTe lo príeditum latitudine. Eft ergoperfpicuumqubd etiam line^ red^, qu£E complent ladtudinenijncceífario habent latitudinem.quo fit vt nulla fit logitudo expers latitudinis:& ideo nec linea. Qród fi edam dederimus lineam cité longitudinem expertem latitudinis, qua: his funtconfequentiajadhucin maioriharentdubitatione. Namquo- 1 5 modo fignum fluens facit lineam,ita etiam fluens linea facic íuperfi- s/ fuperfcií ciera,vt ipfi volundqus quidem eft,vt ipil dicunt, finís corporis,duo f*ctatfi»cns U habens interualla ac dimenfiones, nempe longitudinem & latitudi- nem. Si fuperfícies ergo eíl: finís corporis: corpus autem omnino eíl: fnrda, finitum. & fi hoc ita eíl, quando dúo ínter fe adduntur corpora, tune 20 aut fines tangent fines, aut finita tangent finita : vtinamphorafi fi- . nem quidem intellexerimus teftam qu« eft extrinfecus , finitum au- tem quod eíl in ea vinum. Si du^ ergo araphors fuerint adiedíe al- tera alteri, autteílateílam,autvinumtangetvinum. Etfi fines qui- dc tangant fines, finita fe Ínter fe non tangent, hoc eíl corpora. quod 25 quidem eíl abfiirdum. Si autem finita íe magis Ínter fe tangent , hoc eíl corporatfines autcmfe ínter fe non tangent, erunt corpora extra filos fines. Si autem & fines tangant fines, & finita tangant finita, du- . bitationibusaddemusdubitationes. Nam quatenus quidem fines tangunt alter alterum, finita fe Ínter fe non tagenr. Quatenus autem JO finita,erunt corpora extra íuos fines, quádoquidem finís quidem eíl fuperfícies : corpus autem finitum. Rurílis autem fines fiint aut cor-^ porei,aut incorporei. Et fi fint quidem corpora,falíum erit Geome- tris,qu6d ÍLiperlicies carear profunditate. Nam fi eíl corpus, necef- íariohabebitprofunditateidebetenimprofunditatem habereom- • 35 ne corpus. Deinde nec tanget aliquid , fed eritvniuerfamagnitudo infinita. Nam fi eíl corpus, quoniam omne corpus haber finem,ille quoque finís, cüm fit corpus, habebic finem : & ille fimiliter. idque in infinitum. Sin autem finis eft infinitus iquoniá incorporeum nihil 1 2 poteíl *4 SEXTIEMPIRICl ’ porcft tangcre ncctangi, fines non tangcntalrcráltenim.fíkaiitcm non tangentibus, ncc finita tangentur altcriim al? altero. Kt íi crgó dederimus lineam cíTe longitudinem expertem latitudinis, id^pod defuperficiedicitureftdubium. Cumquibusjfi^fintdrtbia, etfinos corpuifoü- 5 fimul tollitur ctiam Corpus folidufn 5 qUodeftexéis 5 ¿um nJeffe compofitum. Coníidercmus autem fie quoqiieVSí eiiim corpiis eft, Ajé?»ífr«í/¿vtdicunt Geómetra, quod triahabet intcmalla feu dimenfionesj mcnfmcs. longitudinem, profunditatcin^&'latitudinGm:aut cft corpus ab eis íeparabile,adeb vt aliud quidem corpus fit, aliud vcrd:longi- tudo corporisjlatitiidoque ac proíúnditas: aut eorum congeries, eft ic» corpus. Sedab eis quidem feparari corpus non eft probabile. Vbi cnim ñeque eft longitudo ñeque latitudo ñeque profunditas, fieri non poteftvtillic corpus intclligatur. Sin autem eorum congeries intelligitur corpus, & príeterh^e nihil eft aliudmeceíTarib quoniam vnumquodque eorum eft incorporeum, communis qiioque corpo- 15 rum coitio erit incorpórea, quomodo etia compofitio pundtorum, & linearum coitio quse íúnt natura inéórporese, non facit corpus íb- lidum & refiftens. Si ergo ñeque fine liis cft corpus, ñeque hxc íunt: quod ad Geómetras attinet corpus eft inexcogitabile.Ad hxc acce- dit , quódfi longitudinis & latitudinis & profunditatis coitio facit ¿o corpus: aut ante coitionemvnumquodque eorum intelligitur in fe • corporeitatem,vt itadicam,continere,&veIuti corpóreas radones: aut poft eorum congrcllionem conftitit cofpus.Et fi qüidem vnum- quodqueeoramante coitionem intelligitur contineré corporcit'a- tem,vnumquodque eomm erit corpusjneqiie fiet illud poft eorum 25 coitioném. Deinde quoniam corpus non eft íbliim longitudo, neq,- latitudo feorfum, ñeque profunditas ex circunícriptione , fed fimul tria & logitudo & latitudo & profunditas : vnumquodqj autem eo- rum continebaccorporeitatem, habebit vnumquodque eorum tria corpora : & longitudo non folüm erit longitudo, ícd etiam latitudo 30 & profunditas : &profunditas fimiliter erit etiam longitudo & lati- tudo. quod quidem eft á ratione logé alieniífimum. Sin autem cum ea conuenerint, tune intelligitur corpus confiftere:aut cum ea eoíe- • rmt,manet quz erat ab inítio natura longitudinis vt longitudinis, la- titudinis autem vt latitudinis, profunditatis autem vt profiinditaris: 3 5 aucmutatacftincorporeitatem. Etfi inanecquidemqua;abinifio erat eorum natura,quoniam eft incorpórea, ncc facient quidem cor- pus ab ea diíTerens, ^d manent incorpórea poft coitionem , vt quee natura A D V E R S V S M A T H E M A T I C o S. Sj •natura fint mcorporca.Sin autem ciim coíerint miitatur in corporci- Tatcmj&’rufcipiens mutationcm ftatim eíl:corpuS;,vñUmquo(lc]5 co- fum crit Corpus priuíquam fíat illalimul coitio : & itá 'id quod eft ii>- corporeum fict corpus. Et quomodo corpús quod mutatur , aliam 5 - quidcm haber pro alia qualitatem, manet auremnihiíominus cor- pus : Yt álbum vt fiar nigrumj& dulce vt amarumj& vinum vt acétu, •& plumbum vt ceruíá, & xs vt serugo, aliam quide ex-a!ia fufcipiunt qualitate, non excedunt autem ab ellentiacorporisritahfcquoque, fiquidem mutantur in corpora, erunt quidem alia pro aliis corpora, 10 corpora autem nihilo minus . ñeque enim excedent a propria natu- ra. Si ergo ñeque ante eorum coitionem licet corpus intellígerej ñeque poft eorum coitionem, prseter hxc aute non licet aliter men- te perciperc, nihil eíl corpus. Ad hxc accedir, quod fi nulla eft nec longitudo,nec latitud< 5 ,nec profunditasmec corpus erit quod intel- I) ligitur ex eorum participatione. Non eft autem longitudo, nec lati- tudo,nec profunditas,vt per ea quse prius diéta ílint oftendimus: nec ergo erit corpus quod intelligitur ex eorum participatione. Arque íic quidem vfuuenit vt Geométrica non poflint cofiftere principia: ea autem ft tollantur, nec poteft víla alia Geométrica conftare coñ- ac templario. Cuiufmodicunque enim ea ftt,oportet eam demonftrari grammicé,hoc eft lineariter. Nos autem oftendimus nihil eíTe linea in genere : cui eft coníequens vt ñeque vlla fit in ípecie,feu quis per hypothefim eam ponat redamjfeu fradlamjfeu quomodocunque ea ílt. Quarefufficeretquidemjfihic fine fado ceflaremusdicere con- ¿5 tra Geometras.Decertantes tamen tentabimus docere, quod etiam íi dilceiferimus á principiis Gcómetris, non poñunt G eometr$ vl- lamcontemplationemconftituercnecdemoftrare. Q^nquam an- tea non pauca dici poífunt adueríus pofita eorum principia, vt cuín dicunt reOtam eífe íineam qux fita eft ex squo fuis partibus. Nam, 30 vt alia pr2terraittamus,illud quidem euidcns,qu6d 1Í non fit linea in genere, nec reda poflit eífe linea. Quomodo enim fi no fit animal, necefthorao:&finonfithomo, nec eft Sócrates ;ita etiam fitolla- tur linea ingenere,fimul etiam fublata eft reda linea plana. Deinde t.efiumfr» squum feu squale dicitur duobus modisiVno quidé modo id quod 3 5 eft squalis magnitudinis , & ñeque id exuperat cui dicitur squale, ' neq^ ab eo exuperatur: quomodo lignu cubitaledicimus eflea^qua- le ligno cubitali. Altero autem, id quod haber partes ex íequo fitas, hoc eftplanum& ^quabile. Itaergo dicimus folum xquale,pro eo 1 quod quod eft planum & íequabile. Cíim ergo arqualc dicatur diiobus modisjquando Geómetra re¿lam lineam defciibetcs dicitnt, Reda linea eft quíE fita eft ex sequo fuis partibus : autin primo figmficato accipiunt íequum feu 9quale,aut in fecundo. Sed fi in primo quidem fignificato, plañe defipiunt:Nullum enim habet fcníúmjefle redam 5 lineam qus fit squalis magríitudinis fuis partibus , & ñeque easfu- peretjnec ab eis fuperetur. Sin autem infecundo, per idipfum quod qu2riturdocebunt:fiquidemqubdredaquidemfitoftenduntexeo quod squabiliter & in reda linea fitas habeat partes. In reda autem linea aliquid efle fitum, difeere non poffumusjpriurquam ad redam 10 animum adiecerimus. Longé autem íunt ineptiftimi illo quoqj mo- do deíinientes,nempe,Reda eft qu^ ex íequo fuis verdtur partibus: aut fie, Reda eft, qu^ ex xquo fuis íínibus vertens,omnibus fuis par- tibus tangit planum. Nam primum quidem ex definitiones cadunt in eafdem quas prius diximus dubitatÍones:dcinde, ficut etiadicunt 15 Epicurei , vacui reda, eft quidem redamon vercitur autéjpropterea . quod ipílim quoque vacuum, ñeque totum,neque per partem íufei- piat motum. Deinde id quod diciturin fine, incidir inmodumalte- t^rs'e/moJus tum Ínter ícdoccndi per altcrum, qui eftvitioííífimus.Nam&pla- -vitie¡¡í¡imtu, num docent per redam, & redam perplanum.Redam enim dicunt 20 qux planum tangit in ómnibus partibus: planum aute efíe,per quod qu^ducitur reda tangit omnes partes. Q^arevt difeamus redam, oportet prius diícere planum:vt hoc aute difcamus,neceíre eft prius noíTe redam.quod quidem eft abíurdum.Etvtfemel dicam,qui per planum docetredamjnihilaliudquámperredam oftendii redam: nara ex eorum fententia, planum múlts lunt redse Unes. Qi^le au- tem eft quod de reda dicitur, tale eft etiam quod dicitur de ángulo. Aapli dffi- Rurlíis enim quando dicunt delcribetes, Angulus eft duamm linea- mtionjs re- rumnon congruencerintcríé collocatarü íd quod eft mínimum íub preheauntur. . ° ^ incimatione : aut mínimum dicunt corpus quod caret partibus : aut 30 quod eft,vt ipfi volunt, fignum & pundum. Sed corpus quidem ca- reos partibus non dicent,quonÍam id nemopoteft in duas partes di- uidere:angulus autem,vtipfi volunt, fecaturin infínitum.Ét alioqui ex angulis alium quidem dicüt efté maiorem, alium vero minorern. Ivlinimo autem corporenihil eft breuius , quandoquidemilludnon 35 hoc eritmimmum. Reftat ergo vtdicant id quod eft, vt ipfi cenfenr, fignum: quod ipííim quoque cadit in dubitationem. Si enim fignum eft eiuímodivt nulío raodo.nec vlJarationevllüfufcipiat interual- lum ADVERSVS MATHEM ATICOS. lum ac dimenfionemjiion diuidctur angulus:rcd nec erit vllus maior autminorangulus. lisenimquajnullumhabjéncípatium ac dimen- fipnem,non.potefteírevlla-inínagn¡tudinediííerentia. Etalioquiíi Ínter redas c.adit fignum, definir ac diftinguit redas. Qiwd autem S definir ac diftinguit, non erit vciqu^fiuiufmodi vt nullum habeat ^ ípatiura ac dimenfionem. Sedrolent quidamíx eis dicere,angulum eíTeprimuminteruallumfubinclinatione. Aduerílis quos veritatis eftfimplex orado. Aut enira interuallumeftpxperspartium, autin partes diuiduum. Sedíl-eftquidem expérs partium, eispriusdidse lo íequentur dubitationes. Sin autera-pft dittiduumin partes, nihil erit primurn.Primo enim quod poíitü fueri^ jnuenietur aliud prius,pro- pter eorum quas funtjquf quidem eis plac-et,in infinítum redioi^em. Mirto dicere quod cura aliaquoque artificio,{a oradone pugnar an- gulorum eiufmodi intelligenda. Nam diuidétes diciint, ángulo rara 15 alium quidem eíreredum,aIiiunverQ.obtufiim,alium autem acutü: & obtuíb alium eíTe magis obtufum: íimiliter autem & acuto magis acutura. Si autem dicimusangulum eíTe minimum ípatium íub in- clinadone,nonconremabuntur eiuíraodi angulorum diíFerend^, quatenus alteralterumfiiperat5& alter ab altero íliperaftir. Etfinon 20 conferuantur, tollirur angulus, vt qui ftabilem no habeatmeníliram quadignofcatur. Atqj de reda quidem linea & ángulo eis h$c íunt dicenda. Circulumquoque definientes dicunt: Circulus eft figura cmulmuó plana qusecondneturabvna linea, in quam redae qu$ á centro du- # cuntur incidentes, Tunt Ínter fe squales. infipienter hsc dicentes. 25 Signo enim & linea &reda & plano & ángulo íublads , ne poteft quidem excogitad circulus. Sed ne videamur TopEifticé agere , & vniueríam contradidionis probadonem confumere in folis Geome tris principiis, age tranfeamus, vtprius fumus.pollicid, & confide- remus eorum contemplationes qu? ílint poft principia. Quando er- 30 go dicunt, Datara redara induas partes fcindere, aut dicunt induas re- talies feindere eam quíE datur in abaco : aut eam qus ab hac intelli- giturpertranfitum. Non autem dicent induas panes fcindere eam/í^re repre- qua: data eft in abaco : nam ipíá quidem cernitur habere longitudi- nem & ladtudinem fenfiiem. Qus autem ex eorum fentenda eft re- 55 da linea, eft longitudo expers latitudinis. Qmre ciim non fir, vt ipfi voliint, linea in abaco, nec in duas partes íecabitur vt linea. Sed nec ea quseab hac intelligitur per tranfitum. Ponatur enim,verbi cauíá, conftans ex noucm pundis j abviroque quidem extremorum qua- tuor SEXTIEMPiRTCt tuor numcratis, vno atitem pundo duoS quatcrnioncs intcrcipientc inraedio. Ergofiinduas paites tota fcinditur linca, autintcrhunc quintum punóíum & aíterum quaternionem ferctur id quod fcindic: aut in ipfo quinto, ita vt cum diuidat in duas partes. Atque ferri qui- dem ínter quintum pundum' & aíterum quaternionem id quod fe- ^ cat,eft á ratione alienum . erilnt enim fedae partes insequalcs, altera quidem compofita ex quatuorpundís, altera vero ex quinqj. Ipíüm autem pundum íécare in duás partes,eft prrori á ratione longé alic- nius . nam non amplius relinqueht fígnum nullum habens mterual- drcuhm in lumac dimenfioncm. Simiíiter dtia. quando dicent, circulum in par- lo UsTikíderT ¿equaics diuidere. NSÍí circulus diuiditür in partes xquales, om- Teprehéditur. ninq quoniam mediü haber centrum,quod ipíüm quoqj eft fignum: aut huic partí, aut illi atrribuetunaut ipfum quoque diuideturin duas partes. Sed huic quidem aut illi partí attribui, facit inxqualé in duas partes fedionem. Ipfum quoque feindiin duas partes, pugnar cum eo quod fignum nullam habeat dimeníionem,& íit indiuiduum. Et id quod íecat lineam, aut eft corpus, aut incorporeum. Non poteft autem eííé corpus: Indiuiduum enim aliquid & incorporeü, & quod inipíum non incurrit, noníécuerit. Ñeque incorporeum. nam hoc ruríüs , íi quidem eft pundus, eo quod nullas habeat partes , & in id ¿o cadat quod caret partibus,minimé lecuerit.Si aute lineatruríüs quo- niam fine luo deber fecare, finís autem eius caret partibus,non fecat. Et alioqui finís qui íecat, aut medius cades Ínter dúos pundos fecat lineam in duas partes, aut latus in médium pundi.Sed vt feratur qui- dé permediumfigni,minimépoteftfieri. Oporteretenim,vtpnus 2.5 dicebamus, ferri, vt femel dicam, diuiduum, fi non fit amplius eiuf- modi vt non íuícipiat dimenfionem. Ferri autem ínter dúos pundos eft á ratione longé alienius. NamprimümquidénuHus finís poteft cadete medius Ínter continuitatem.Deinde etiam fi hoc datum fue- rit quod polfit fien , oportet ipíüm ea tranfmóuere Ínter quse eolio- 3 o catur,fiquidenTÍünt continua: ea autem íünt immobilia. Eft ergo id quoque dubium, quod dicítur de eo quod íecat. Verumenimue- roctiamfieisdederimus, vt in hisíénfilibuslineis faciant ablatio- nes, nec h«c quidem via eis redé íücceder. Aut enim atora linea fiet ablatio, aut á parte. & quod aufertur, aut squale ab squali, aut 35 insequale ab insquali, aut viciífim auferetur. Nihil autem horum eftexplicatum &carensdubítatione, vtoftendimus in Commen- tario aduerfus Grammaticos, & in Commentario aduerfusPhyfi- cos. ADVERSVS MATHEM ATICOS. 8? eos. Nonpoteft crgofieri vt Geometr^e aliquidauferant & fein- dant á linea. Sexti Emfmci aduerjies Arithmetkos. Cap. lo. 5 Qv o N I A M quanti aliud quidem eft in corporibus continuis, Quantu can quod vocarur magmtudo,in qua máxime veríátur Geometriaraliud autemindiiiundisacdiícretis, quodeftnumerus , inquoverfatur Arithmeticaj tranfeuntes á geometricis principiis & contemplario- nibus, confideremus numemm.Eo enim íublaco ne ars quidem erit lo qus in eo confiftit. Atquevniuersé quidem acin genere Mathema- uumtris fl» tici Pythagorei magnam vim tribuunt numeris, vtpote qubd vniuer tníuMt íárum rerum natura ex eis adminiílretur. Vnde etiam femper accla- mabant, „ Aj?imiUtaautemnumeTÍsJftntomma. 15 iuranres nonlblümnumerum, íed etiam eum qui eis ipílim often- Pythagorei derat Pythagoram, tanquam Deum , propter vim quse eft in Arith- f<r metica, dicentes, „ Non per eum a quo anima áatus Ule quaternio noíha, c^atemU ,j Natura aterna a quofons tadixque profecía ejl. fumerus per- 20 Q^ternio autem ab eis appellabatur^ numerus compofitus ex qua-^'^i^^'”"^! tuor primis numeris. Vnum enim & dúo & tria & quatuor fiunt de- cemjqui eft numerus perfe!ftiirimus:quoniam cüm ad eum peruene- rimusj reuertimur ad vnitarem, & denuo numeramustdicuntqj eum habere fontem & radicem natura xternx^ propterea qubd ex eorü 2,^ ícntentiain eofitaíitratio vniuerforumeonftitutionis, vt corporis & animíe.Sufficiet enim eorum meminifle exempli caufa. Atque po ynitas . nitur quidem vnítas quoddam principium efiliciens conftitutionis aliorum numerorum. Binarius aute eft effidens longitudinis. Q^- Binárius ¡¡. modo autem in principiis Geometricis oftendimus primüm quis íii er ¡‘'ngí- jo-punélus : deinde poft eum linea quíe eft longitudo expers latitud! - nis:eodem modo etiam inprsfentia vnitas quidem haber rationem/ip^,^jí.¿.i ^ punefti, binarius autem rationem lineze 6c longitudinis.hinc enim eá mente veríans procefíit cogitatiodd autem erat longitudo. Terna- . - 1 - j- ^ P i- . 1 • • ° • i- . •‘“'f ryrami- ñus autem in latitudme & íuperhcie.hmc emm mens vtique rereba- er carpe. 35 tur. Etft dimenftoni per longitudinem addatur dimenfio per latitu- dinenij intélligiturfuperficies. Sed 6c fi ternario additam quartam contémpleris vnitatem,hoc eft quartum fignum, fit py ramis corpus íblidum 6cfigura:habet enim longitudinem,latitudinem,& proftin- m ditatem. 90 SEXTIEMPIRICI ditatcm. Qi^ fitvt inquarto numero contincatur ratio cerporis: vunius dd- quin etiam ratio animx. Quomodo enim dicunt vniiierrum mundú mwftutnr ^ adminiftran perharmonianij ita etiam animari animal. Videtur au- harmonia in tribus coníbnantiis acciperc fubftantiam , nempe mear perhr in coníonantía Dia teííáron, in confonantia Dia pente, & in confo- 5 mcmdm. nantia Diapafon.Atque confonantia quidem Dia teífaron pofita eft coKfíjlitintri- in.ratione fefquitertia : Confonantia autem Dia pente infefquialte- hus confinan- ra : Confonantia autem Dia pafon in dupla. Sefquitertius autem di- .. citur numerus, qui conftat ex toto aliquo numero , & ex tertia illius numeras qais parte, ficut odo fe habent ad fex. Nam & ipíum totum, nempe fex, 10 fit. comprehendit, & tertiam eius partem, nempe dúo. Sefquialter auté <,efqxidher appePatur, quando numerus continet numerum & illius dimidium: flt, vt nouem fe habent ad fex. conítat enim ex fex , & ex cius dimidio. Duplas nu- nempe ex tribus . Duplus autem appellatur qui eft squalis duobus mer¡a<iMsfit, numeris : Vt quatuor fehabent ad duo,nambis eum continent. Qz - 15 terumcümhsc itahabeant, 6¿ ex acceptaab initio hypothefifmt quatuor numeri, vnum,&duo,& tria, & quatuor, in quibus diceba- mus etiam contineri ideam anim$,per rationem harmonicam : qua- tuor quidem funtduplum duorum,&duo ílmt duplü vnitatis,in quo fita eft confonantia Dia paíbn:& tria eft ftíquitertiusduorum.ipfum 20 enim, nempe dúo, continet, & cius dimidium. vnde etiam fubiieit confonantiam Dia pente. Qimtuor autem eft rrium fefquitertiusnn co autem pofita quoque fuerat D ia teífaron confonantia. Qup fit vr mérito dicftusfitapud Pythagoreos quaternio habere fontem & ra- dicemvitsxtern^. Sed quodmagnam quidem vimtribuerent nu- ¿5 meris, ex his eft perípicuum, qus difta funt ad rem exemplo melius declarandam. magna enim apud eos habetur ratio numerorum. De qua mittentes in prxléntia dicere prolixius , aggrediamur contradi- ¿iionem, principio dicendi duelo ab vnitare,quíe cftprincipium to- tiusnumeri,& quo íliblatone eft quidem numerus. Vnius ergo in-50 telligentiam nobis Pythagorico more deícribes Plato,dicit, Vnum yee'etfUto. cftjcuius nihil íeorfiimdicitur vnum.Perparticipationéergo vnuni- ynZ & mui- quodque vnum dicitur,& multa. Planta enim,exempli cauíá3& ani- u per pdrtt- ¿ vnum quidem appellatur : noli eft autem ex propria ra- tione vnum, íédintelligiturvnumin vnius participatione, ciim nul- 35 lum eorum hoc fit. Nam ñeque planta, ñeque animal, neque l^pis, ñeque vllum aliud ex numerabilibus , eft id quod re vera eft vnum. Nam fi planta aut animal eft illud vnü, omnino quod ncin eft planta, ñeque ADVERSVSMATHEMAXICOS. 9i ñeque animaljnon dicetur vnum. Dicitur autem & planeta & animal vnú,&aIiainnumerabilia:nulIumergo exnumerabilibus eft vnum. Id autem cuius vnumquodque per íé quidem eft vnumjmulta autem congerie participar, vnum fit & multa ex fingularibus. Qród quidé 5 ruríiis nulla eft multorum muIritudojVtpote plantarum,;animalium, lapidum.nam per illius quidem participationem eadicuntur multa: ipíum autem non eft ineis. Arque ralis quidem vnius idea intelligi- vmw «¿m, tur á Platonicis. Nos autem adiungentes dicamus:Aiit diuerfa a fin- gularibus numeris eft vnius idea , aut intelligiturcumiliisquiíunt ' 10 eius participes.Sed per fe quidem prster ea qux ílint ííngulatim nu- merabilia, nihil vnum inteliigitur fubieiftum. Reftat ergo vt intelli- garurin illis, qu$ eum participant : quod rurfus eftdubium ac per- plexum. Lignum enim quod cadit fub numerum, ft vnitatis partici- patione eft vnum, quod non eft lignum, non dicetur vnum. Dicitur 15 autem, vtííiperius oftendimus.Non eft ergo vnitas, cuius participa- tione vnumquodque eorum quae funt ligillatim numerabilia,appel- latur vnitas. Deinde quod á multisparticipatur eft multa,& nó vnü, Qii£ autem funt nuraerabilia, multa ílint & infinita. Non ergo vni- tatis participatione exnumerabilibus vnumquodque eft vnú. Qim- io modo.ergohomo in genere, quem nonnulliintelíigunt animal par- ticeps rationis,nec eft Socrates,nec Plato, quándoquide nullus alius diceretur homo:neque per íé coníiftitjneque cumPlatone & Socra- te,quaadoquidcm coníideraretur vt homotita etiá vnum, cüm neqj cum fingularibus numerabilibus, ñeque per íé intelligatur confifte- re,ftatim eft éiuímodi vt non poífit cadere fub intelligentia. Eadem aurem íiint dicendá in duobus & etiam tribus, & vt femel dieam, in Omni numero, ne fimus prolixiores. Simul autem licet ab eis quoqj ílcfcifcitari: Vnius idea, cuius panicipationealiquid dicitur vnum, aut eftvna idea,aut vnius plures funt ideíe. Sed fi eft quidé vna, non 30 participaturá.multis.namíi A,vtclariorfitdo(ftrina,habeattotam vnius ideam, B quod non eft eius particeps, non erit vtique vnum. Porro autemnequemuitashabetparces, vtmukaeamparticipent: nam primüm quidem eflét vnumquodque non illius vnius particeps idesEi»fedeius partis. Deinde vnitas ex eorum fententiaintelíigeba- 35 tur caiens parabusj& indiuidua. Sinautem vnius ftint plures ideje, vnumquodque ex numerabilibus qu£ collocantur in vno,aut vnius aut duorum m r’troque vno eft communts ide^ particeps, aut nÓ eft. Etíiquidemnon eft particeps, oportebitomniainvno effecolío- m 2 cata Tímint fi Ltrunt, As^cÍHí fteUdrum. 99 SEXTIEMPIRICr preflíonibus Tcu abiedionibus. Vt, Solis quidem in altum elatio eft Aries: exadé aute eíl & perfedé decimanona eius pars feugradus. Deprefljo autem,{lgnum quod ei aducríátur ex diámetro. Lunx au- tem ruríús in aitum quidem elatio eft Taurus. Depreílio aute, quod ex aduerfo eius litumefl; ex diámetro. Saturni Libra, louis Cancer, $ Martis Capricornus,Veneris Pifces. & eorum,vt dixijdepreffiones, qus fita funt ex aduerfo per diametrum eorum in altum elationum. li ftel Stcllarum autem appellant términos in vnoquoque figno,m quibus vnaqufque ftella á quora parte ad quotam víque partem poteft plu- rimum. De quibus non ed leuis apud eos etiam in tabulis diíTenfio. lo. sdc^ites fe» Dicunt autcm ftipari ñellas tanquam á íátellitibus , quando funt in fiip^tores y2fimedioaliarumdellarum,incontinuationefignorum : vtfieiufdem larum, alia quidcm ílella teneat primas partes, alia autem vi timas, alia autem intermedias, tanquam á fatellitibus ftipari dicitur qug eñ me- dia, abiisqusetenent eas partes quseíuntinextremis. Séinteríéau- 15 terh dicuntur aípicere & Ínter fe coñuenire., vt qu^ apparent in figu- ra triangula aut quadrata. Arque triangula quidem conformantur £- gura, & fe ea Ínter fe aípiciunt ftella: , qua ttium íignorum Iparium habent interiedum. Quadrata autem, qu« duorum. Et videtur qui- dem in triangulajbeneficcE benéfica in figura conformara, beneficio 20 afticere, & eflc magis benéfica. Benéfica autem benéfica, hoc ib- I» (etrit cffe lum:& maleficá maléfica. In centris autem élfe dicuntur, qua cer-» ^i7w‘^fieIU nünturin.áliquo ex centris, autfub horofcopo, aut íiib medio cceli, aut fub occafii, aut eo quod fitü eft ex aduerfo medij cceli. Sed cüm h^cficfintánobis fimpliciter&craísé expofita, prius fumendufii 1% eft, quod his moti Chald^i proferunt praedidioncseorum qus^^fiim Afeteíefni- euentuta, qux vocant apotelefinata. Eft autem eorum difiefentiai titmjeit amalla quidem íunt fimplÍciora,alia autem accuraáora.Etfimpli- ciora quidem, qu^fíuntexfigno, aut.exfímpUci ac'íbla vi ftella: tía. vt quod hxc ftella cum fueritin hoc figno, tales efficir. Accuratiora 3Q autem, qu« fiunt per epncurfum,& vf ipfi dicunt,per multommcon temperationem: vt fí alia quidem fit ih horofcopo, alia autem inme? diocoelo, aliaajutem fij ineo quod eft exaduerfomediicóeKí.áliaí autem fie vel fie fe habeant,haec euenicnt. Atqiie hsc qüideíri yklet tureíTe expreífaformamethodiGhakláicf.Hocautétraditodecée- 35 tero eñ faciié fimul ad eas quoque accederé qu2 aduerfiis ipfos adr cjucuntur contradicciones. Arque nonnulliquidema^eñius coná- non- efi fy»’ -j-r- pdihid cu cce- cuidocere, quod non omnmo terrena mpanenaoconiennanteum lefuéiu. . cceíefti- ADVERSVSMATHEM ATICOS. «9 ccelettibus.Non enim ambiens ccelum ira eft vnitum,vt corpus hu- manumrvt quomodo cum capite partes fubiedíE ¡n pariendo cofen- tiunt & íimul afficiuntur, & caput cum membris ílibiedis,- ita etiam terrena cum cceleñibus: fed eft qusedam eorum difterentia, & in eo t quod inílmul pariendo non confentiantdiuerfitas, vcnonhabeant vnam & eandem vnionem. Alij autem ca quoque mouent quse di- cuntur de fato. Si enim omnia non fiunt fato, non eft ars Chaldaica, quz fato hoc cenfet fieri. Non fuerunt autem pauci qui illud quoq^ limul rogabant. Qimniam exiis qux íiunt, aliaquidem fiunt necef- lo íáriojalia vero forte fortuna,alia autem funt in noftra poteftate:om- f^PrUogor» nino Chaidsei fi przedidionem fibi conftituunt qu£ poílic eíTejautin^^, y^i üs quaíuntneceíTaribfacientprsdidionesjaut inris qu2 forte for-«/« -pe/ im~ tuna eueniunt, aut in iis qux funt in noftra poteftate. Et fi in iis qui- dem qus fiunt neceflário, vit* íunt inútiles. Q^d enim neceflárió 15 accidit,non licetdeclinarejfedvelimusnolimusjhoceueniet. Tune autem vtilis eft pr^didiojfi eo referatur,vt id vitetur. Si autem in re- bus fortuitis, profitentur qu2E non poflunt fieri . Nam quse fortuito fiuntjfuntinftabilia. Inftabilium autem, & qu^ aliter & aliter acci- dunt,non poteft efle ftabilis & firma prsdidio, Reftat ergo vt eoru 20 prsdidiones fint in ris quai funt in noftra poteftate. quod quide rur- íus fieri non poteft. Nam quod in mea fitum eft poteftate vt eueniat aut non,& quod non prius iadam ab initio habet cauíám,non pote- rit quiíquam pr^dicere. Non ergo fibi proponunc Chaldíei prxdi- dionem qu$ poífit fieri.Nonnulli ergo per eiufinodi telorum emi- ñus eiaculationes conatur tollere Chaldaicam methodum. Nos au- tem cum fimili modo argumentandi eius principia & veluti elemé- talabefadauerimus, csterarum quoque ipfius contemplationum conftitutionemfradam&adnihilum redadam habebimus. Chal- daicícergo ártis principium& veluti fundamentum eft conftituere JO horoícopum. Ab eo enim reliqua centra írimuntur,& declinationes &cpanaphorx,& triangula 6¿quadrata,6^ftellarum es quzeexipfís fiunt figurarumeonformationes. exhis autem ómnibus fiunt prs- didiones. Vndefubiato horoícopo, neceflárió nenotumquidem crit id quod eft ín medio cceli, aut occidens , aut quod fitum eft ex 35 aduerfo eius quod eftinmedio cceli. Sica autem non poflint com- prehendi, fimul etiam aboletur Chaldaica methodus. Quod autem uoropopj i¡. horofeopi fignum ab eisnon poífit inueniri, variis modis poteft do-^nS ai ceri. Nam vt hoc comprehendatur, oportet primum ortum eius qui n -í cadit ” "** Tzo SEXTIEMPIRICI cadit ííib confiderationemjeííe firmiter comprehcfum.SecuBBb au- tem id quod fignificat hbrofcopufn, eíTcéiufmodivt non aberret; Tertió autem exaóté & perfeólé eíTe pcrlpedíum figni afccafum. In partu enim,íigni in coslo orientis obferuatur aícenfus, cüm eo vtan- tur Chaldsei tanquam miiliftro ad obíéruandum horofcopura. ín il-)^' lo autem afceníu eft aliarum ftellaru figuríE conformatio. quod quU dem thema appellant.In diemate autem funt pr^didiones.Non po^í teft autem fietivtfumanturoitus eorum quicadunt Tub confidera- tionemjvt oftendemus- Ñeque horoícopiu eft certum & non áber-. rans. Ñeque íignum exoriens exadé comprebenditur. Non poteft lo ergoconfíftcremethodusChaldsomm. Dicamus autem primúm ntTofcopiu ¿Q primo. Ortumergo eorum quicaduntíubconriderationem, aut initio fumuntj aut á deieítione feminis & conceptÍone,'aut á Gione feminu pattu. Sed á femínis quidem deiedione & conceptione nequáquam aut coeepitg- (^jcent. exade cnim comprehendi Don poteft cius tcmpus, &meri- 15 to. Ñeque enim poíTumus dicere, an fimul cum deiedione feminis fada fuerit conceptiojan non.Poteft enim hoc euenire vel cum Cola cogitatione, íicut adeps, qus ardentibus clibanis eft immifíá. Nam ftatim conglutinatur. Poteft autem etiam poft aliquod tempus. Na /u^í^cUias etiam qus iaciuntur in térra, non ftatim agenda radices con- 20 ahquído UT- neduntur cum íubiedis ceípitibus. Ét cüm ílt interuallü ab ore ma- ¿í.« ¿cmitar tricis vfquc adfundum, in quo dicunt Medicifieri conceptus, femi- tncif. * nisquícdeiiciturnatura, vtomninoinaliquo temporehocípatium conficiat oportet. Qui hoc autem ignorant Chaldsei, nempequan- to tempoTehocíiat,nunquamperfedecomprehendcntc 5 ceptum. 15 Nam cüm feraen quidem aliquando reda iaciatur , & in ipíbs locos matricis incurrat in iis qúi apti funt natura: aliquando autem íparlím incidat, & in ipíá matrice non poílit in vnum locum cogi : eft igno- tum quando fíat primum, & quando fecundum: & quantum tempo- risconílimaturinillaconceptione, & quantum inhac. EaautemíÍ30 ignorentur,perit etiam accurata'& exada compreheníío conceptio- nis.Et íi,vt nonnullí dicunt Phyíici, primo codum & prius mutatum atctíiüGa- íémen in matrice, tune accedit ad referata eius vaíá: hiñe ne/cientes quanto tempere fíat mutatio,ncc ícient etiam tempus coceptionis. Mahrref 4- Pt^icrca íicut in Tcliquis partibus corporis in panium operationi- 35 tardíia, bus diíFerunt Ínter fe mulleres, ita etiam vcrilimile eft eas differre in M tiiítalí operatione matricis ; vrpotequbd aliíE quidem citius, alise vero tar- ithquando tór díus conciptant. Ñeque vero eft admirabilefi etiam fibiipfis com- paratíe. ADVERSVS MATHEM ATICOS. »:i pRratSEjíiune quidem céma,nturfaci}ius,nunc vero difficilius aut non. ¿¡us, Qinnilio concípere. Hoc autem cüm ita habeat, plañe fierinon po- chaa^i^H- tcft vtaccuEaié exadeqüe dicatur quando íemen deieólum fie reten- tumivtcx eo tempere ortus horofeopum conftituant ChaldíEÍ. Sed conceti»* 5 iieedici.poKftqu6dtempusconeeptuscomprehendipoíiitperaU-J“^j’'^”’ quaíigna: vtexeoqiiodpoftcoitum exílccatiíintílnus muliebres: obftnictum autem forte fuerit osraaiEÍekjCefláritque mcnftrua pur- gario, pica autem aduenerit. Nam primum quidé h^c quoque om- nia figna communiter£unt jís qu¿ nonronceperunt.Deinde etiam lo fi nonliant communiter,eacum iam mültorum dicrum fpatium pr£- terierit, coneepeum fignificant, non autem piea^ & proximum , & qui íltus eft iii ipíius hor* ípatiis. Ad dignofeendum autem vita; dis- crimen opus habentChaldxi, non tempere quod in aliqua exten- datur Iatitudine,redquod plañe fie in ipíb articulo. Eft autem exhis 15 perlpicuum,qu6d fieri non poteñ vt ex conceptu ftatuatur horoíco- pus. Sednec exparcu-Nam primum qiiidem dubium eft quando di- mrofeopt» cendum fit eíTe parcum: num quando feetus qui nafciturjincipit pro- ^ dire in frigidum aerem,an quando parum extat,an quando.in terram eft delatus. Deinde nec in vnóquoque eorum exadé & abíbluté po ioteftdefiniritempuspartusi Nam & propter animi conftantiam , Sc’ntfayfíiM*. propter aptitudinem corporis, &locorumaffedionem, &propter obftetricis experientiaitij&innumerabiles alias occafiones, non eft idemtempusquoprodit feetus quinaícirur ruptismembranis, aut foris parum exiftit,aur in terram deferturrfed aliud poft aIiud.Quod ruríus non valentes definiré & accuraté perpendere Chald^í , non aíTequenturvthoram partus vt oportetdefiniant. Arque qubd inté- pore quidem partus profiteañtur Chald^i fe mofle horoícopum,ne- feiant autem,ex his eft perípicuum. Qupd aute ñeque horofeopium Horofeopa fiteiscertum&minimc aberrans, licet fimili modo confiderare, eU cenarn 30 Nam quando dicunt,qubd qui parturiéti aftidet,diíco partum figni- ficat Chaldso afpicienti ftellas in promontorio : & Ule ccelum aípi- jhoU^. ciens, obíéruat fignum quod oritunprimumquidé eis oftendemus, qubd ciim partus non fit definitusi ficut paulo ante monftrauimus, nec facilc fit eum difcofignificare. Deinde efto poíTe comprehendi 35 partum, nontameneiustempus poteft perfedé adnotari . Accidit cnim vt difdfonitusjqui poteft longiori tépore feníúi diftribui,mo- i« fino an. ueatur ad promontorium. Signum eft autem huius,id quod cernitur in iis qui ligna fecant in montibus. Nam fatis longo tempore poft- ‘ n ¿ quam ÍCl SEXTI EMPIRICI quam inflicta eftlccuris, exaudituridusvocis, vi quilangioriteni- pore veniat ad eum qui audit.Proptereanon poíTuntChaldaiperfe- dé íiimere tcmpus figni exorientisjquod efl: norofcopus. Pra:terea non íblüm poft partum tranílt multum iemporis,in quo cmitticur fo ñus ab eo qui aflidet panuriemi, ad eum qui afpicit Aellas: fed etiam 5 interim dum íuríiim aípicit3& confiderans examinar in quo figno fit Luna & vnaqusque ftella, euaditdiuerlúm, quod ad Aellas attinet, thema motus mundi qui perpetua circumagitur celeritate, priufqua hora» eius qui natus eA, obferuando aífixerit '& accommodauerit ea qu* cernuntur in coelo. Ecalioquieiulmodi obferuatio nodu for-io tafle íbiet procederé Chaldf is, quando cernuntur qus funt in circu- lo Zodiacoj&íuntmanifeAaeAellarumfigurarum conformationes. Cüm autem nafcantur etiam nonnulli interdiu, quando nihil poteA adnotari eorum qu2e prius dida funtjfed folus Solis motus, íi is quo que poteA, dicédumeAinquibufdamquidempofíe procederé me- 15 thodum Chald$omm:in quibuíHam vero minimé. Vide autem num etiam nodu non poílim certas & non errantes Aellarum facete ob- feruationes.Ssepe enim nubiloík & caliginoíf funt nodes.Bene au- tem cum eis ageretur,fi ablato omni eiuímodi pr^textu,firmum ali- quid & Aabile inuenirent in difciplina: tantum abeA vt po ífint inue- zo ñire, A íit aliquod impedimentum ad perfedam & abfolutam ccele- Aium comprehenfionem. Cíim autem Chaidsorum fregerimus & aboleuerímus horoícopium, & paucis oAenderimus id non pofle comprehendi tempore ortus , pergamus ad reliquam promifli par- tem.Re Aabat autem vt diceremus de aíceniu in Zodiaco,relidis ar- 15 signorípdr- gumentis á nobis prius expoficis. Dicimus ergo qubd nÓ facile pof- tej non pof- flnt Ínter íédcfiniri, imbnepoflintquidemperfedé definiri panes fignorum : & At verifimile iam exortum Agnum nondum videri eíTe ortum : & contra nondum exortum videri efle ortum. Ñeque enim A<iu4 ex hy prius dida hydríarúratio poteA aliquid Chaldf is afferre adiumenti. 30 ^ fluente,&: ex aeris temperatione,fluxus eA inaequa- ^^aüter. Üs tempore,& ea qnx fluxui obíiAunt. Aqus enim motionem veri- AmileeA efle diflimilemin principio, quando fluit pura, &poflea quando eA limóla, & fluens difficilius. Aeris autem temperationem cAprobabilcjA At quidem caliginofus &paulbcraísior,reAAereef- 35 fluxioni, eam quodammodo obAruentem. A At autem clarus & fub- tilis, magis adiuuare. Porro autem ipíá queque amphora non Ami- literfluecAAtplena, &AAtinanis,autA Atineo vtexinaniatur: fed aliquan- ADVERSVSMATHEMATICOS. loj aliquando quidem celerius, aliquando vero tardius, aliquando vero mediocriterjcücoeleftis moras femperferatur pari celeritate. Q^d cft autem in ómnibus prscipuum , vniurcuiurque llgni non eft Cor- pus continuum j ñeque veluti cum prsecedenri compadum. co'niun- 5 ¿tum eft cum id fequitur nullo intetiedo ípatio : fed conftat ex ftel- lis diíperíis, & qu$ quadá intermedia & diícretahabcnt ípatia, par- tim in medioj& partimin íine.Vnde cum partibus fignorum Zodia- ci omnino defcribaturjUeceíTe eft vt fie error iis qui obíéruant á ter-^„f exasi rajciim eos iateat oceurrens interftitiumjfiue fit finis príecedentis fi- cíjiruafi. 10 gnij fiue initium afeendentis» Tumuliautemexquibusftellsaípi- ciuntur, nonfempermanentiidem : fed ciim in parte diueríus fit & mutetur mundusjaut imbrium inundationibuSjaut terrfmotibusjaut aliis eiufinodi cafibus vexárur. Qjw fit vt ex eorum mutatione non fint e^dem ftellarum obferuationes , fed alia quidem fit ex loco ex- 15 celíb aípicientibus obleruatioj aliaveróexhumiIi:&quod aliis eft viííimjnon omnino conípedum fit aliis. Aííúmi etiam hic poteftíen fuum diuerfitas . alij enim vident aliis acutius : & quomodo quod á senfuí -vUé- nobis nondum videtur propter interuallum, hoc taquam máximum comprehédunt aquilíc & accipitres, propterea quod fint acuri viíüs: 20 ita etiam quod iam oritur fignum & eft in horoíeopo , poteft quidé qui non acuté videt Chaldxus, & eft obtufi vifus, fi cum alio confe- raturjob longum interuallum opinar! quod nodum fit exortum. His autem addenda eft, tanquam euidentifiimum ad artem Chaldaicam confutandamargumentumjetiam in horizonte feu finitore aeris dif- ^orkonjá- 2.5 ferentia. Eft enira verillmile, quod cura is fit craíTus, per viílis refle- t xion^ fignnm quod eft adhuc fub terrajvideatur íám eíTe íuper ter- rara. Qimd quidem fit etiam in radio Solis, qui refleditur'in aqua. Non videntes enim Solcmjipfum ff pe eíTe Solem opinamur. Quod autem omnia máxime continet,fi quidem ómnibus qui cceleftia ob- »erefcop¡ fi- 30 feruant in orbe terrarum, ynaqu^que pars duodécima Zodiaci pari appareret tempere & reda cernérerurjfortaífepoífentChaldsifir- ^ miter & ftabiliter accipére fignum quod oritur in horizonte. Nunc autem qupniam no pari tempore apparet apud omnes, fed aliis! qui- dem citiusjaliis vero tardius, & aliquibus quidem obliquü, aliis vero 35 redum, fequitur quod non videatur ómnibus idem fignumeíTeho- roícopusrfedquod his iam videatur eíTe exortum, hoc aliis eíTe mo- do íub terra:& quod videtur aliis eíTe ifi declinatione figni quod eft hprofeopus, hoc aliis cernieffehoiofcopum. Q^d autem hoc ita habeac ,04 SEXTI EMPIRICI átHutus ü- habeatvcxhoc eft perfpicuum,qu6d ftellse inerrantesjVt Arílurus & cunií non eo- Canísj non eodem tempere appareat ómnibus qui funt in omni cli- aliis alio. Atque qubd non contingat accuraté & abfolute n'ibvt, íumere fignum quod fit horofeopus, & propterea nec vUum ex aliis centrisexquibusáChaldíeisfiuntpríEdídioneS} fatis ollendimus. 5 Exabundantiaautem dicendum eft^quod etiamCi accuraté & perfe- dé comprehendi poíTet tempus eorum afcéfiisdllud quidem eft eui- nmSw ai dens,qu6dnuUus ex priuatis & imperitis qui accedüt ad ChaldíEOSj xcdínTpcrfe' accuratc obferuato tempore íúiortus. res enim eíTetmagni íié obfeíMuit artiíicijj vtprius oftendimus, & maior quám vt eam difeerneret im- 10 tempui n-«-peritus. Q¿3niani ergo ChaIdsEus non accuraté & perfedté obfer- uauit tempus ortus in hoc imperito, fed ab eo ipfum audiit : hic aute imperitus, partim quidem propterimperitiam, partimautem pro- pterea quod non multum ftudi j in ea re pofuerit , rurfus accuraté & perfééié tempus non nouit, reftatvtnulla quidem. perfedapríedi- 15 ^xlíifmeü- error & deceptio accedat hóminibus ex arte Chaldaica. dum, ^ Quod fi contra dicantjnon ab eis íumi tempus accuraté & perfeífté, l»ajAáT«i federafsé &vteftinaliqualatitudinej exipfispropemodumrefel- lentur rerum pr^didarum effedis & euentis. Qui enim in eodem ior« íai M- craísé & laté fumpeo tempore nati liint , non eandem egerunt vita: ¿o ,‘’}¡,nt’y4Ti4 í^d alij quidem, verbi caura,regnarunt,alij vero confenuerunt in vin yitactyariits culis. Nullus quidcm certé Alexandro Macedonifuit^qualis, cüm tamen multiin orbe terrarum ílmul cum eo natifint : ñeque Platoni Philofopho. Quamobremfi Chald^us confiderat tepus ortus quod laté fumirur, nonpoteritaíTcueranterdicerequód qui eo tempore eft natus, erít felix.MuIti enim eodem tempore quo ipfe nati,fuerüt infelices. Etrurrusnondicet,Quieotéporenatuscft,egebit.Non pauci enim exiis qui idem habuere coeli thema, cÓfenuerunt in ma- ximis copiis. Pr^terea videtur non mediocricer refellere Chaldpos, & qu^ aduerfus didum argumetum retorqüetur oratio. Si enim qui 30 ortus íui habent idem thema, in eadem cffeda & cuenta in vita inci- dunt , omnino etiam qui diuerfoshabent ortus , diuerfi euadunt ac diíferentes. quodeftfalfum. Videmusenimmultos qui &2Etate& corporis forma diírerunt,& pcrmultis aliis proprietatum affedioni- bus, íimilem habuiíTe vit^ finé: & vel in bello cecidiíTejvel oppreí- 35 fos cífe ruina ardium, vel naufragio fubmeríbs. Qmbus,íi viuerent, quemadmodum príedixilíec Chald^us futiimm vits exitum , ope- ra’prcrium eft dubicare. Si enim qui natus eft fub acúleo fagitta Sa- gittarij. ADVER SVS MATHEMATICOS. toj gictarij, ex ratione mathematica interficietur : quoraodo tot Barba- •rorununilliaadueríus Grecos decerrantia Marathone íimul ínter- fcda Tunt? Non enim erar ídem in ómnibus horofcopus. Et rurfus fi qui natus eít iub íitula Aquanj , nauem frange:: quomodo qui reuer- tuU & quarij, 5 tebanturáTroia, rubmerfi funt infrero Eubce^ ?Nequeenimfieri-”‘’'‘"”/''^í"‘ poteftvtomnes quimultüm ínter fe diíferebant? nati íint fub íltula Aquani. Ñeque vero licet dic^rcj quodííepe propter vftum cui fuit in fatis vt periret in mari,omnes qui erant in naui íimulpeream.Cur enimhuiusfatum vincitfataoinnium) &non propter vnum cui erat 10 in fatis vt moreretur in térra, omnes conferuantur?Dubitabit autem ctiam quifpiam alius de brutis animantibus. Si enim vitíE cuenca & effeda eueniunt ex ftellarum figürarum conformationibus : cuín in eadem parte figni fimul nati íint afínus & homo,oportet in vtrifque eundem fequi vit$ cxitum:& non hominem,cüm f?pe preciare geí^ 15 íéric rempublicam,honorari á populis, cisque eífc cur^’.aünum ante perpetuó ferreonera,aucabduciadmolendinum. Nonpoteftergo urxnm. ' eíTe vt vita adminiftretur ex motu aftrorum. aut fi eft cofentaneum, xs^v6íü«í. id vero á nobis minimé poceñ comprehendi. Eadem autem vi inci- tan, eos pudore afíiciemus in eo quoque quód volunt figuris figno- zo rum quadam veluti neceflitudine Coniuhgere formas & mores ho- hm'mú minum:vt quando dicunt,Qui nams erit in Leoncjerit fdrtis:qui au- tem in Virgine, erit pallis capillis, vultu grams^ eandídus, fine libe- ris, verecundas. Hxc enim & fimilia funt magis ridéda, quám digna in qute ftudium coferatur. Nam primüm quidem,íí propterea quód Leo cft fortis & toruo ac mafculo afpedu, dicút eum qui in ipíb na- ícitureíTefortem, quomodo Taurum qui ei prpportione conuenit, exiftimant animal feemininum? Deinde vero ineptum éíl exiítima- re, pulcherrimum Leonem qui eft in coelo, hab ere aliquam propor- tionem & conuenientiarn cum eo qui eñ in terra.Eft enira veriíjmi- sígaifcurm JO le,veteresh£ec nomina impofuiíTe propter folam figuríe íimilitudi- nemtforte autem nec propter eam, fed caufa doélriníe magis fignifl- yairesl candse. Quid enim habent vrfe fimile feptem ftellíc quE funt Ínter fe difiuhíl^ ac difsitse? aut cum espite draconis, quinqué fteU$, de quibus dicit Aratus, „ Temporahina tenent, oculos dúo, jahtusat'vmm ,y Immanií monfiri maxilU extrema cdpej^it. Verumenimuero, vt íuperius diximus , eorum qui naícuhtur in bac figno, ñeque eaedemfuntformse, ñeque mores fimiles. Nifi forte o dicanc roí SEXTIEMPIRICI di cant partes eas in quas diuiditur vnumquodque fignum > & etiam minutajeiuímodidiííerentise eíTe efíicientia. quod mrfiis nonpoteft fieri. Oftendimus cnim teraporis partus & horofcopi ccrtam ac per- fedam cognitionem non poíTe conriftere.Duorumautem alterum; aut enim quia íignurn dicitur Leo, is qui nanis eft iit forris : aut quia 5 mutato aere á coelefti Leone eiufmodi eueniunt affediones homini quinafcicuf. Sed no eftprobabilefierifortem proprereajqubdLeo vocetur fignum quod eft in horofcopo.Hac enim ratione oportcret edam eos qui nati funt cum terreftri Leone, aut quicum eo funt edu- cati, eíTe fortes, propterea qubdLeo dicatur animal cum quoftint 'o nutrid. Sinautem propter aeris mutationera, quid hoc ad vits diffe- rentiam? Nam ad hoc quidem qudd fiatcorpore robuftum,aut mo- ribus ferum, forte confert certa qualitate pr^dita aeris temperado: ad hoc autem quod id quod nafcituropprimatur^re alieno, aut re- gnet,aut fit in vinculis,aut paucos habeatliberos,aiit paucos fratres, 15 aérnihilvideturadiuuare. Etrurfus fi qúinatus eft cüm Virgo eííet in horoícopo, eft palsis capillis, gratus aípedu & candidus,oportc- bit nullum AEthiopem habere.in horofcopo Vifginem : alioqui da- bunt AEthiopem efté álbum, alpedu gratum,& paísis capillis.quod quidem eñomnium abfurdifsimum.Vt ferael autem dicam,cum nec 10 ftellas quidem eis dicant indicare humana vitx differendas, fed eas liufJmftcU fe obferuaíTe eX ftellarum Ínter fe habitudinibus, dico quod fi firma ítabilis futura fit prEedidío, oporteat eandem ftellaru Ínter íe ha- foy«4tíoflíf_/i bitudinem non femel obferuaíTe invitaalicuius, fed iníecundiite- piuinanpotep rum,& in temí tettio: vt cx co quod in ómnibus pares finteuentoru Z5 &effedorumexitus,difcamusqu6dcumftellxfmthanc figurarum accepturf conformatiorLem,hoc fit omnino euenturum. & quomo- do in arte medendi didicimus,quód vulnerado cordis fit cauíámor- tis, non obíértiataíqlamorteDionis, fed & Theonis, & Socrads,& multorum alíorum:íta ctia in Mathemadca,fi fit credibiie quódhsc 30 aftrorum figurf conformado taiem vitam fignificet, omnino non fe- mel in vno, féd fepc in raultis eft óbíéruata. Qupniam ergo.eadem steDarum í. aftrorumfigursconform^o, poftlonga, vtaiunt,.tcmporaéerni- f«rrff4¿íí9»tur, nempepoftnouies mille nongentos & íéptuagínta & íéptem magni anni fada reftitutioné , tam multis íeculis non perue- 35 annosjut. niet hominumobíeruatio ad vniushominis ortum. idquecümnon femel, íed íkpemundi interitus, vt quidá dixerum^ eum intercipiat, autterrsílgillatim &per partes mutado pcnitus aboleat condnua- tionem ADVERSVS MATHEMATICOS. io7 tionem hiftorics traditionis. Hxc ergo funt qux ex ipía adione & rérum expenentiadicipofluntaduerfus Chald^os. Poftqu^ rurfus alio íiimpio principio, trademus compendiofani aduerílis Múlleos quíeftionem. ^ Sexti Empiricí aduerjus Aífífcos. Cap, 22, M V s I c A diciturtribusmodis.Vnoquidem modo, quídam Mufu </;«- fcientia qux verfatur in modulationibus, fonisqj , & rhychmorü feu numerorumcofedionibus.QiwquidemraodoAriftoxenumSpin- Ari(¡ox(nus lo thari íilium dicimus eíTe Muficum. Altero autem,qus veríátur in or- ganorum & muílcorum inftrumentorum pcritia.Per abuíiim auteiii'^^*^’ nonnunquam íblemus appellare eodem nomine etiam redam in re aliqua adionem. Sic ergo dicimus opus aliquod ^/í^cra^uívof), id eft á Muíis velmuílcé concinnatum,etiamíiíitparspiólur9:&i«í/:*ífíTSaSzxí, 15 id eft áMufis vel afflatum vel inftitutum , quiredé regefsitpidorc. ^wíiúcuffS- Ciimautem totmodis inteIIigaturMuííca,nunc eíí: nobis propoíltü «?«< contra eam dicere : non quidera aduerílis aliam , quám eam qnz in- telligiturin primo lignificato. ea eoim ad alias muíicas videtur eíTe perfediísima. Dicendum eft autem genus contradicendi quomodo 10 m Grammatica. Atque alii quidem dogmaticé conatiíiincdocere, qüodMuílcanoneft ad felicitatem difciplinaneceíTariajfedpotius noxia: idque oftendi & ex co qubd malé audiant ac vituperétur quse funt apud Muílcum: & ex eo qubd prsecipuíe rationes mereantur re- preheníionem. Alii autem maioremmouentes dubitationem, reli- 1^ da omni eiuímodi contradidione in labefadandis Muficorumhy- potheftbus, exiftimarunt etiam totam labefadatam eíTe Muílcam. Nos itaq^ ne videamurdedodrin^ debito aliquid refcinderejVtriuf- quedogmatisaurreitradationemfummatim aggrediemur, necin rebus íuperuacaneisinlongasexcurrentes digresiones , nec in ne- jo ceSariiseaqusvrgenr&premuntomittentes, fedmediam &mo- deratam,quoad eius fien poterit,adhibentes dodrinam. Ordine er- go primiim incipiant qux pro Mufica iadari folent in vulgus. Si er- go, inquiunt,recipimus Philoíbphiam qux humanam vitam caftigat & temperar, animique motus &perturbationes coercet ac reprimir: j 5 multo magis recipimus Mulicam , quas non per vim nobis imperar, fedcumvoluntariaquadamperfuafione, eadem effeda efficit qu^ pyiha^r,» Philoíbphia. Pythagoras quidem certé cüm aliquando vidiSet ado- lefcentes ob ebrietatem ita debacchantes , vt ab iníánis nihil differ- o a rent. H 4 SEXTIEMPIRICI cis commentariisexteftimonio Dogmaticoru. Cyrensi enim Phi- voxnuSdefl. lofophifolas eíTc dicuntafFcétioncs, aliudautcm nihil. Vnde etiam vocem, cüm non fit affecílio, fed efficiens affedionis, non eíTe ex iis qu^funt. Democrirus autem & Plato tollentes vniuerílim fenfile, vocem quoque fimul rollunt, quz viderur eíTc qusedam res renfilis. 5 Ve* ñeque Alloquí cnim li eft voxjaut eft corpusjaut incorpórea. Non eftaute corpuSjVtmultisdocentPeripatetici: ñeque incorpórea, vtStoici. tneerptrea. -vt ^ n ai- ^ -r • ^-n ^ J Noneítergo vox. Alius autem quilpiamilloquoquemodo argu- mentabitur. Si non eft anima, nec íunt íénílis : ij enim funt eius par- tes.Si autem noníúnt feníúsjnec fenftliaiad fenílis enim relata intel- lo ligitureorumíubftamia. Si autem non íiint fenfilia, ñeque vox: ea fpecies fenfilium.Atqui nihil eft anima, vt oftendimus in no ' sextusin eom ftHs De anima commcntariis. Non eft ergo vox. Prxtereafi ñeque menuriis De voxeft longa necbreuis,n6n cft vox.Non eft autem VOX longanec **v« npf ejl Vt admonuimus in iis quf ícripfimus adueríiis Grammaticos, i ^ lon^a nec íre de fyllaba qusrentcs & dii 5 tione. Non eft ergo vox. Ad hsc acce- dit,qu6d VOX ñeque in cffeíftu intelligitur,neque infubftantia,red in ¡ne^”^^nt gener^done & temporali Cxteníione. Qupd autem eftingenera- 5«e infuíjiá- tione, fit, nondum autem eft:vt nec domus qu^ fit, aut nauis, &alia (la ,fe¿ míe- quám plurimajcfle dicuntur. Vox ergo nihil eft. Multx alise pofílint 20 "Vyñhneef adduci rationes,de quibus,vt dix¡,tradauimus in Pyrrhoneis (ommentanos commentarüs.Nunc autem fi non fit vox, nec erit fionusjqui diceba- fcripíit sextas caíüs vocis íub vnam extenfionem¿ Si autem non eft Tónus, ímpirtcHs, interuallum mufícü,nec fymphonia,nec modulatio,nec qux ex iis conftant genera : & ideo nec Mufica.Dicebatur enim ícientia 25 modulatorum & non modulatorum. Vnde ab alio oftendendum eft principio, qubd etiamíi ab his dirceíTerimus, propter traótandam in conficiendis rhythmis feu numeris dubitationem,non poteft confi- ^''^'‘“'¿ftereMufica.Si' enim nihil eftRhythmusíéunumerus,neq; numeri hil efi, vlla erit Tcientia. Atqui nihil eft Rhy thmus, vt oftendimus. Non eft 30 ergo aliquaRhythmi fcientia. Nam, vt íkpe diximus,Rhythmus eft compofitio quídam ex pedibus. Pes autem eft id quod conftat ex eleuatione &pofiturai Eleuatio autem & pofitura confíderaturiii quantitate temporum; quorum aliqua quidem témpora continet po fitura,aliqua vero eleuatio. Q^modo enim ex elemencis quidem 35 lyllabx, ex lyllabis autem componunturdicftionesiitaextéponbus quidem pe^es, ex pedibus autem fiunt Rhy thmi feu numeri , vt qui ex illis acCipiant conñitutionem. Si ergo oftéderimus qubd nihil fit tempus, AD V E R S V S M A T H E M AT I C o S. rrj tempusjíimul etiamhabebimus demonftraturrijquod nec erunt qui- dempedes:proptereaautemnecRhythmi qui exillis cofiftunt.Cui erit coníéquens ne efl*e quidem Rhythmorum fdétiam. Qupmodo ergo nihil íit tempus , iam quidem oftendimus in Pyrrhoneis com- 5 mentariismihilo fecius autem nunc queque oftendemiis aliquantu- lum. Nam íitempuseftaliquidjaut eftfinitum, aurinfinicuai.Non eft autem ánitum : alioquidicemusfuiíTe tempus quando non erat rempus:&futurum aliquando tepusjquando tempus non erit.Neqj eftinfinitumieftenimeiusaliquidpríeteritum, & praefens, &futu- lo rum. Qimmm vtrunque íi quidem nó eft,finitum eft tempus. Sinau- tem eftj erit in pr^fenti & ptíeteritum & futurum : quod quidem eft abílirdum. Non eft ergo tempus. Qupd autem coftat ex iis qu^ efle nonpoflúnt,nonpoteft elTe.Tempus autem conftans & ex eo quod prxtcriit & non eft amplius, & ex futuro quod nondum eft, efle non 15 poterit. Alioqui fi tempus quidem eft indiuiduum, quomodoalíud quidem eius dicimus pr^teritumjaliud vero príeiénsjaliud autem fu- tumm? Sinautem eft diuiduum, quadoquidem quidquid eft diuiduü, aliqua pars ipfms idmetitur, vt palmus quidem cubicum, digitus ve- ro palmum: oponebit aliquam quoque eius partemipílimmetiri. 20 Fieri autem non poteftjVt pr^fenti alia metiamur tempora.na quod fit & eft prafens tempus,ex eorum fententia idem eft prsefens & fu- turum. Prsteritum quidem, quoniam metitur tempus prseteritum: futurum autem, quoniam futurum. quod quidem eft abíurdum.Nul- lo ergo ex duobusquíEreftant prseíéns eft metiendum. Quamob 2,5 caufam nec hac ratione dicendum efl: vllura eíTe tempus.Prseterea fí tempus eft trium partiura, & partim quidem eft pr^teritum, panim autem prsfens, partim autem futurumtquorum pr^teritum quidem non eft amplius, fiituru autem nondum eftjprjfens autem eft: aut eft diuiduum,aut indiuiduum. Sedindiuiduuni quidem non eft.Nam in 30 indiuiduo quidem nihil poteft fieri diuiduu, vt dicit Timón: vt fieri, interire.Et alioqui fi eft indiuiduú prsíéns tempus,neqj principium habet á quo incipit,neqj finem in quem definir. Propterea auté nec médium. Et fie non erit prsefens tempus. Sinautem eft diuiduum, fi quidem diuiditur in témpora qu^ non funt,non erit totü tempus:fed 35 ex eius partibus aliqua quidé erunt, aliqua vero non erunt.Nihil eft ergo. Propterea autem ñeque pedes, ñeque numeri,neq^ numeroru ícientia. Cüm hac agendo dixerimus aduerfits principia Mufica, in his abíbluimus traóUtionem aduerfits diíciplinas. P ^ rempus hih¡l. Sexti SEXTIEMPIRICl Sexti Bm^irici ex áuobus Dephilojophia líber primus, yíduerjks Lógicos. ScEPTiCAE quidem facultatis, qux efl: vniuersé & in genere, forma ofteníáeftcumeaquaconuenitpertradatione, partimquidé 5 primo loco expreíTajpartim autem conuenienter diftindioni Philo- rophorumquüHamfequuntur. Reftat autem vtin iis qu£ funt eius ííngularia, doceamus quis íit eius vfus : & ñeque íeorfum res confi- derantesjneque Dogmaticis refiftétesjfacile prolabamur. Sed quo- vhlcfophu niam res eft varia & multiplex Philoíbphia : ad hocvtcertoordineia ^uotfintpar- ¿¿vía quxramus vnumquodqj,oportebitpaucatraiflarede eius par- tibus. lam enimalij quidem videnrurftatuere eam vnicam habere partem, alij vero duas partes, alij autem tres. Et ex iis qüi vnam par- tem ftatuerunt, alij quidem eam natura ftatuerunt contemplatione, alij vero morumconfiderationem, alij autem logicam. Etíimiliter exiisquieamdiuiduiitperbinarium, alij quidem eam diuiferunt in natura contemplationem, & logicam: alij autem in natura contera plationem,& eam qu? vería tur in confiderandis moribus:alii autem in logicam, &camquainmoribusveríárur parte. Qui vero in tres N tuul' f» diuidunt, coníentiunt in ea diuidenda in natura contempla- ¿o hm vhilofo- tionem&logicam, eam qua verfttur in moribus. Atque natura- fhix fíTttm lem quidem íblam conftituére partem Thales & Anaximenes & -^íi2^“^2nder&:Empcdocles&Parmenides6¿ Heraclitus. Thales tmpeJocUs quidem & Anaximenes & Anaximander,exomnium íententia & ci- primus ntouic tra vllam controuerfiam: Empedoclés autem & Parmenides prf- 25 yuU^Xiiío^ ^^reaHeraclitusnonex oraniumfentetia. NamEmpedoclemqui- tcles. dem dicit Ariftotelesprimum mouiíTe dicedi artem:cuius dicit Dia- áv7jV?o$o{, ledicamcíTe ¿tTíVeo<pot',hoceftiWreo4>i)fí, proptercaqubdveríéturin tdefi,¡iyoseo~ eademmateriarvtetiamPoetaVlyíTemdixit «vr/esop, quod quidem ¿m'etoc, efl, Deo parem. Parmenides auté videtur non fuilTe imperitus Dia- 30 tdefl,Dcop‘ ¡e¿tica. Namruríús Arifloteles exiftimauit Zenonemeiusfamilia- ZMo fami- remfuifleDialedicaaudorem. DeHeraclito quoquequarebatur luiris Parné- num non efletíolüm Phyficus,íed ctiam moralis PhÜofophus. Atq,- "^illeñKx^ ii quidem ííint qui para naturali prafuerunt. Eius autem qua vería- %ecTaxes /ói tut in moribus folus curam gctcbat Socratcs , vtvoluntquidamalii 3S moralt ihlo - familiares, fiquidem Xehopho in luis de eius didis & fadis c 5 - ilñí mentariisjdifertis verbis dicit eum abnegaíTe natura contemplatio- xenophome. nem, vt qua lit fupra nosifoli autem morum vacaíTe inquifitioni , vt qu« A D V E R S V S M A T H E M A T I C O S. ^x^ qnx ad nos pertineat. Hoc nouit etiam Timón cüm dicit, ,, Le^iferexilliS'verumlapiádareceJ^it. tSnixaXí. nempe á Phyíicis adrnorumcontemplationem. Et ideoadiecitil-%«f* ludLegifer,vtpote qu 6 díiteius"partisqu«pertinetad mores, dcle- 5 gibus diíTerere.Nam Plato quidem eí tribuit omnem partem Philo- pUto tnhuit íbphis. Logice quidem,quoniam ab eo introductus eft quserens de definitionibus&diuifionibusÓíetymologia, qu$ quidem funt lo- gica. Eius autem partís quse veríátur in moribus, quoniam diíceptat de virtute & reip. adminiftratione & legibus. Naturse autem con- lo templationis, quoniam & de mundo & de ortu animaliiim & de ani- ma eíl philoíbphatus.Hinc Timón reprehenditPIatonem,qu 6 dSo- „ cratem multis ita ornet diíciplinis : Illum, inquit, quem haud voluit 3, príEcIarüs Plato manere, Morum difceptatorem. Videntur autem cym^inoñ nonnulli quoqj eíTe in hac fententia, vt exiftiment Cyrenaros Tolum yrfínturjn 1 5 ampleíti eam partem qux veríátur in moribus,amandare autem na- turae contemplationem & logicam, vt qüse ad bene beateque viue- dum nihil adiumenti aíferant. Quanquam nonnulli eos euerti exifti- marunt, ex eo quód eam partem qu2 veríátur in moribus , diuidant & in eam quae traólat de eligendis & fugiendis,& in eam quj de ani- zo mi perturbationibus,& prsterea in eam qu^ de adionibus, & etiam in eam quae traólat de cauíls , & poftremó in eam qu2 de argumen- tis. Inhisenimeumlocum quitradatdecaufisjdicunteíTeex parte naturae. Qm autem de argumentis, ex parte logice. Arifto quoque cW Chius non íblüm,vtaiunt, recuíábatnaturaiem & logicam contem^í»»» plationem, proptercaquódinutilis S^malaeíTet Philofophis, fed etiam eius partís qus veríátur in moribus conícripíit quofdá locos, nempe locum fuaforium&admonitoriura. eos enim cadete in nu- trices &paedagogos : fatis autem eíTead bene beateque viuendum orationem qux virtuti coniungit redditque familiarem, alienar aute JO á vitio. in ea autem qu2 funt intermedia inuehimr,quorum permul- tiadmirationeperculfivitamaguntinfelicem. Ad lógica autem de- uo|íc¿ iati funt partem Panthosdes,&Euxenus,&Eubulides, &Btiíbn,& quL Dionyíbdorusj&EuthydemusThurii, quorum Plato quoque me- minit in Euthj’demo. Ex iis autem qui ftamerunt Philoíbphiam ha- « bere duas partes, Xenophanes quidem Colophoniusperfecutus eft, vt dicunt normulli, natmalem íimul partem & logicam. Archelaus^^KZfZMií « autem Athenienfis, & natural em,& eam quseverfamrin moribus, ««•«/?»» \r~ Cum quo ponunt etiam nonnulli Epicurum, vtqui logicam expel- P S Icret 'l'i S E X TI E M P I R I C I íf íCarwí no leret contemplatíonem. Alüautem fuemntquicltcebantnoneum íimnein ¡op- communitcr recurare logicam/ed folam logicam Stoicorum: adeó ‘cam^^toterií potcftate rcUnquat tres partes haberePhilofophiam.Refertur au- rtcnfíuit. rem á quibufdam opinio, vt teñatus eft Sotion, de Cyrensis 5 qubd dicant Philofophis eíTe partcm aliquam quse verfatur in moribus, 5 & aliam logicam. Csterumiftorumquidem eíTevidetur manca & Thilofophu non fufficiens diuifio: meÜus autem.ac perfe.ótius videntiir diuifiííe, tres^ fmtpdT PhilofophííE has eñe partes: nempe aliam quidé efle quíe 'Iris fhilo- contemplatur naturam, aliam autem quíe veríatur in confiderandis partes moríbus , aliam vero logicám. Quorum virture quidem eft Plato 10 ac 'petejlate princeps, qui de multis naturalibusjmultísque admores pertinenti- , fl.ituit,-fx- bus, &non paucislogicisdiííeruit, dirertiíñmis autem & expreft fiíñmis verbis Xenocrates & Peripatetici. Prsterea autem Stoici fipatetiá. bañe íequuntur diuilionem.Hinc autem admodú probabiliter are^, philojiphu quzfrudus omne genus continet,aflimilantPhiloíbphiam,vtarbo- 15 apmhtHT a- qujdem proceritati comparetur pars naturalis: fruduum autem teu/xa, maruritati & íuauitati, pars qux pertinetad mores : parietum autem - philofophKt firniitati lógica. Alii autem dicunt eam efíé ouo íimilem. Namvi- ouofiimlis. quidem , quem nonnulli dicunt eíTe pullum, íimilem eíTe eam quxpertinet ad mores : albumini autem, quod eft alimentum vi- 20 tclli , partera naturalem : extern* autem teft* , logicam . Poíido- vhilofopfiia nius autem quoniam Philoíbphi* partes fuñe Ínter fe iníeparabiles, ü"\tykhlo- autem cernuntur ali* á frudibus , & parieres feparati funt á , fidonim. plantisjmaluitPhilofophiamaífimilareanimalúíánguini quidem & carnibus partera naturalem : oftibus autem & neruis logicam : ani- 15 thilofophu autem,eam partera qu* pertinet ad mores. Cüm autem íint tres fíium partium pattcs Phíloíophi* , alü quídem ftatuunt primara partera eam qu* qugmmfiprt contemplatur naturá.Nam & tempere eft antiquiflima qu* in inue- _ ftiganda natura verfatur conteraplatio, adeo vt huc vfque qui primi funtphilofophatijvocentur Phyfici. Ordine aute, quoniam primüm 30 oportet trabare de vniueríls, & tune ípeciem & hominem confide- rare. Alii autem coeperunt ab iis qu* pertinentad mores,vt qu* fint niagisneceíraria,&pertmeantadbeatitudinem. Qi^mobrempr*- cipiebat queque Sócrates nihil aliud qu*rere, pr*terquani ,y Q^djitmíedibuSyilludsítnebonümney 35 ,, Annemalum. ipuHTtiim' Epicurei autem initiüfumuntá logicis. Nam confiderant primüm tmm fumunt 4 j ggularia, & cxponunt ea qu* íúnt euidentia, & qu« funt incerta Se 't». o r t obfeura. ADVERSVS MATHEMATICOS. ' obfcura. Stoici autemdicuntipíi queque primumlocumtenere lo- uoiáfrmz gica: fecundum autem ea qu* pertinent ad mores : poftremo autem «/««w collocata effe naturalia. Nam primüm oportetmentem eílé tam ad ea quíE traduntur ira cuftodienda vt difficiliter excuti pollint: 5 locum autem dialeñicum eíTe mentís firmamentum : íecundo auté locodeícriberemorumcontemplationem ad eos corrigendos, ea cnimtuto fufeipitur, cüm prius fubieda fuerit vis lógica. Indúcete autem poftremam natura contemplationem : eftenimdiuinior, & profundiori opus haber attentione. Arque h$c quidem ifti.Nos au- xo tem inprxfentiarem quidem exade & accuraté minimé confidera- Legkaejipri mustillud autem dicimus, qubd li veru qu^rendum eft in omni par- *** te Philofophis, oportetante omniahabere principiaj& eius difeer- nendi modos habere fide dignos. Locus auté logicus continet con- ewnM húíere templationem eorum per qu^ poíTumus iudicare, & demonftratio- Pi'incipú. 1 5 num. Ab eo ergo nobis fumendum eft initium.Et vt certa vía proce- dar quxftioadueríüs Dogmáticos, quoniam euidentia quidem vi- dentur ex íé cognofei per aliquid quod iudicat, incerta autem & ob- feurainueftigari períigna&demonftrationes : traníéundoab eui- dentibus, ordine confideremus, Primüm an íit aliquid quod iudicer* ¿o ex lis qu^ cadunt fub fenlum aut cogitationem. Poftea autem, an ílc modus aliquis qui íignificet & demoftret ea quz íiint incerta S¡. ob- feura. Exiftimo enim qubd ílhscfintfublata, nullaampliusrelin- quetur quxftio , oporteátne fuftinere aíTenfionem, cüm neqj in eui- dentibus,nequeinincertis &obícurisinu6niatur veri aliquid. Incí- 25 piar ergo oratio de eo quod iudicat: quoniá videtur continerc om- nes modos compreheníionis. yin J¡t aliquid t^uoiadiceturverítaí. D E inquifitione eius quod iudicat, apudomnes eft magna de- 30 certatio : non íblüm propterea qubd homo lit animal natura amans veritatis, fed etiam propterea qubd íummas conftituat feñas Philo- íbphisdeiis qu£Ílintpraecipua.Aut enímmagnificam Dogmatico- rumgloriationempenitus toIUoportebit,íinullainueniatur regula qua íciatur sínt ne res reuerataut contra, taquam temerarios conuin- 35 ci Scepticos,vt qui aufi íint communi repugnare fidei,íi appareat ali- quid quod nos poílit dedúcete ad comprehendédam veritatem. Eft enim miíerum íl omni ftudio quaramus ea qu2 extrui íécus iudicat, vt regulas, & circinos, lancesque Se trutinas : quod autem eft in no- bis, ISO S E XT I E M P I R I C I bis> idque cüm ipfi probandi íímus, pr^termíttamus. Ordine ergo, vtpote qubd de vniuerfis fit confideratioj aggredientesjquoniam in propofitionem ingrediútur duíe partes,nempe & id quod iudicat, & veritasjviciílim de his vtriíque verba faciemusjaliquando quidé ex~ ponendo oftedentes quot modis dicatur id quod iudicat & veritas, 5 &quáiunam exDogmaticoruinrententiahabeatnamram: aliquan- do aurem eciam dubitantius confiderantes , an poíTit cíTe horum ali- mdicatnim quid. lam enim id quod iudicat(eft enim ab eo incipiendum)dicirur ¿ufUx. primum bifariam. Vno quidem modo, id quod attendentes alia qui- dem eíTe dicimus , alia autem non eíTe : & hxc quidem eíTe vera , iila 10 vero faifa. Qiwrum prius quidem expofuimus inlibrisDeratione Sceptica. NeceíTarió enim oportebat eum qui dubitando philofo- . phatur, cüm non íit abfolute remotus ab omni opcratione, & otio- llis in vitf adionibus,habere aliquid quo iudicet quid fit eligendum quidfugÍedum:nempeidquodapparet,íeuvifum:ficutTimonquo- 15 que teftatus eft dicens, 5, Omni vi vifum quocunque ají venerit ijjum. laiiutorim Alterum verbjdico autem de efléntia,& de quo nunc confideramus, de e[frntúi ¿i- vidctur dici tribus modis : nempe comuniter, &proprie,&maxime cimtribusmo pj-oprie. Nam communiter quidé diciturquéeuismeníúra compre- 20 henfionis. In quo fignificato ea etiam quíe naturaliter iudicant, for- tita íunthanc appc!lationem,vt viíus,auditus,guftus.Proprié autem quíEuis artificiofa meníiira comprehenfionis. In quo cubitG quidem & ftateram & regulam &circmum dixerimus eíTe quf iudicant,qua- tcnus ílintartificiofatvifiim autem &auditum,&vtíemeldicam,re- 2.5 liqua communia inftrumentorumfenfiium,minimé. Magis proprie autem, quamuis menfiiram comprehenfionis rci incerts & non eui- dencis. In quo fignificato, ea qux ad vitam agendam pertinent, non amplius dicútur ea quae iudicant,íed íbla lógica, &quf ad inuenien- dam veritatem adducunt Philoíbphi dogmatici. Cüm autem multis 50 modis dicatur id quod iudicat, ruríüs proponimr confiderandum,in primis quidem de logico,& quod vulgo iaélaturapud Philoíbphos: ex confequentia autem etiam de vnoquoqueeorum qusEÍüntinvi- ludiutorim ta.Licet autem hoc quoque logicum fubdiuidere,dicendo ex iis quf ^m^dktitT judicant aliud quidem elfe vt á quo, aliud autem vt per quod , tertiu 35 autem vtapplicationem&habitudinem. A quo quidem, vthomo. Per quod autem, vt fenfus. T ertium autem, vt phantafix íéu vifionis applicatio. Nam quomodo in examinandis grauibus & leuibus tria fiint A D V E R S V S M A T H E M A T I C O S. ü, íúnt qusE iudicant,IibripenS5& librajác librf poíitura.Eorum autem, librípens quidem eft iudex á quo: libra autem iudex per quemdibrai ou< autem pofiturajtanquam habitudo.Er ruríus quomodo ad difcernen dú reda & obliqua, opus eft artífice, & regula, & eius applicatione: hquaquQmod» 5 eodem modo etiá in Philofophia opus habemus tribus priusdidis iudicibus ad dignofcenda vera & faifa. Et libripendi quidem aut fa- bro fimilis efthomo á quo fit iudicium : librse autem & regula, fien- fus 8¿ cogitatio,per quam fit iudicium:habitudiniautem prius dido- rum inftrumentorum, applicatio phantafi^ per quam homo aceedit lo adiudicandum. Arque de eo quidem quod iudicat ncceíTe erathsc prtemittcre.Veritatem autem nonnulliopinantur, & máxime Stoi- d,ger*c¿ ve* ci, á vero diffbrre tribus modismcmpc eírcntia,conftirutione,& vir- re. tute. ElTentia quidem, quatenus veritas eft Corpus: verum autem eft incorporeum. Et meritbjinquiunc.Nam hoc quidem eft axioma,feu vfrum 15 pronunciacum. axioma autem eft id quod dicitur. quoddiciturauté corpereum. eft incorporeum. Contra autem veritas eftcorpus,quatenusícientia videtur omnium verorum cífe enütiatiua. Omnis autem ícientia eft aiiquo modo fe haSens pars tenens anim^ principatum : quomodo etiara aiiquo modo fe habens manus intelligitur pugnus. Principa- 20 tum autem tenens pars anim^, eft corpus,ex iftorum lententia. Erit ergo veritas in genere corpórea. Cóftitutione autem, quatenus ve- Vfr»cj7vw- rum quidem intelligitur vt vniforrae quidpiam & fimplex natura : vt f^mc cr in pr^íentia illud. Dies eft,&,Ego diífero. Veritas autem qux eft vt fcientia,exiñimatur eíTe ex multis confiftens, & qugdam ex pluribus 25 congeries. Quaergorationealiudeftpopulus,&aliudciuis: dcpo~¡i<fc exmuhu. pulus quidem eft multitudo colledaex multis ciuibus, ciuis autem vnusreadem ratione veritas differtá vero. Et afl'imilatur quidem ve- mUtur p«pu- ritas populo, verum autem ciui , propterea quod veritas quidem eft ex multis confiftens & colleda, verum autem fit fimplex. Poteftate fi„pfrad. 30 autem ílint h:ec Ínter fe leparata:quoniam verum quidem non omni- xenta. no adharet veritati. Nam ftultus & infans & iníánus aliquando qui- . dem dicit aliquid veri, non haber tamen veri Icientiam. Veritas aute (onftder4t ex confiderat ex fcientia. Quo fit vt qui eam habeat,fit fapiens. Haber enim verorum icientiam, & nunquam fallir ac mentitur, etiamfi fal- 35 íumdicat, eoqubdnoncxmalafedexbonahoc proferat afFedio-y?/4/y»w¿iV4f. ne. Quomodo enim Medicus qui aliquid falfi dicit de xgroti falute, ^rdtcus fal- & pollicetur fe aliquid darurum,non dar tamen, aliquid quidem fidfi dicit,non tamen fallir aut mcntitur:(id enim refenur ad falucem eius nen faüti aut • q cums”^'’"'*"’- I,- S E X T I E M P I R I C I impcr^cr cuiiis ciiram gei-it.)Et quomodo pr^ftantifiími iinperatoi'cSjadcoii- falfum dial, {blandos qui fiib cis moercnt milites, fepe ex fociis ciiiitatibus con- ITJlTmenit litcriSjfalfum quiUcm dicuntjnon autem fallunt ac mentiuntur, tur. (proptercaqubdhocmalo animo non faciat.) &quomodo Gram- crammuam jp^g^i^us ponens excmplum folceciíini, foloecirmum proíertjiicc ta- 5 íó?arf//w¿, inemfolceciímuiTi admittit, (nonenim hoc eivíñucnit obignora- folacifmum no tioncm itáx orationis:(ita etiá íápiensjlioc cñ qui veri habet fcicn- aimiiut. tiamjaliquando quidem dicet falfum, nunquam autem fallet & men tietur, propterea qubd nonhabeat mentem fallo aíTentiétem. Nam ixa^(£¡¡one qubd, inquiunt, ab affe¿tione,&: non á fola prolatione iudicandu íit ”ationehd^<d dicitur,inteliigi poteft ex fubiiciendis exemplis. Dici- dum e¡i qued tur cnim eíl cífoflbr fepulchrorum, & qci hoc facit ad faUb dktm. fpoliandos mortuos, & qui mortuis fodit fepulchra. Sed prior qui- dem punitur, vt qui hoc agat mala affedioneifecundus autem etiam mercedem accipit fuse operz ac minifterij,propter caufam quf alte- 15 ulfumefeet ú caufx aduerfatur.Eíl ergo manifeftiun, qubd falfum quoque dice- faüere ac mat muitum differt ab co quod eft efle fallacem ac mentiri : quando- tiu differunt. qy{(^^|pboc fit bono anÍmo:faliacem aute eíTe 8c mentiri,malo. His Di ¡udicato- be veritate ex aliquorum fententia explicatis, coníideremus dillidiu ^fophorummá- t^uod eft Ínter dogmáticos Philofophos de eo quod iudicat.NeceíTe zo gna d^enfio. eft cnim Vt qui de eius conílderant eíTcntiajfímuI etiam contemplen , tur qubd fit. Arque inulta quidem 8c variíE ferútur in modo diuifio- nes.Sed nobis in pr^efentia fatis eft dicere,qubd alij quidem íuftule- runt id quod iudicat,alij verb reliquerunt.Ét eomm qui reliquerunt tres funtfupremx feclaí.Nam alij quidem id reliquemntin ratione, .¿5 alii verb in operationibus expertibus ratiOnis,alü autem in vtrifque. ziidicdtorium Et íuftuleruiit quidem Xenophanes Colophonius, 8c Xeniades Co- riuthius, 8c Anacharfís Scytha, SeProtagoras, 8c Dionyíidorus, 8c rint, prxtereosGorgias Leontinus, 8c MetrodorusChius, ScAnaxar- chus Eud^monicus, 8c Monimus Canis. In his ante funt etiam Sce- 30 xe«off'«M.ptici:ex quibus Xenophanes quidem, qui dixit ex aliquorum íenten- fjillJmprehí omnia incomprehenfibilia, eft in hac opmione,cum feribit, fiíiLaé j> Memo mrorum illud conj^exit quod jita^ertum : „ De diís nemo, aliis quacunque dr dico, videkr. ,, Mam jint facía licet quee ab eo prcediSiafuere^ 3 5 „ Ule tamen nefeit, cunñis & opinioin his ejl. Apfttam, id Per hsc enim, apertum quidem videtur diebre verum 8c notum , fi- ef. cutdicitur,Veritatis fimplex eft orado. Virumautem,hominc,vtens . fpecic ADVERSVS MATHEM ATICOS. nj ípecíe pro genere: eft enim vir ípecies hominis. Soler autem etiam Hippocrates vtihocmodoloquendi ; vtcüm dicit, Muliernoneft dexterajhoc eft,Non confiftit fcemina in dexteris partibus matricis . loamn De diis autem, exerapli loco dixit de aliquo obfcuro. Opiníonem 5 autem pro exiftimatione.Qup fitvtquodab eodÍcitur,íi explicetur 2 .ókcs. íit eiuímodi.Q^d verum quidem efl:,& notum nullus homo nouit: quantominusidquodeftexobícuris? Nametíífoitc fonuna quif- piamhocalTequatur, nefcictameníeideíTeaíTecutum, fed putar & opinatur. Qimmodo enim fiindomo tenebricoíá,in qua multa ílint lo precioíá, poílierimusaurumquíerentes ab eo excidere, propterea quód vnu^uifque eorum, accepto aliquo ex iis qu^ fita íunt in xái- bus, exiílimabit fie aurum apprehendiíre:nemo autem eorum habc- birperfuafumquodinauruminciderit, etiamfi re vera incidat : ira j,¡„iorop},orS etiam in hunc mundum veluti in quandam magnam domum,acceflit nmo fcitfe fe 15 multitudoPhilofophorum, ad quserendamveritacem: quam quiac- ceperit,eft verifimile eum non credere quód reíl.é coiecerit. Is qui- ^ dé certé non dicit eíTe aliquid quo iudicetur veritas,propterea quód in eorum qu2 ílint natura nihil poífit comprehédi. Xeniades autem co Corinthius, cuius etia meminit Democritus, cum omnia dixeritefle 20 falíá, & omne viílim & oranem opiníonem eíTe fallacera : & ex eo faip,, © oJie quod no eft, fieri & oriri.quidquid eft,& quidquid interit,in id quod ^ «« • non eft interire, eñ poteftate in eodemftatu quo Xenocrates. Ñarñ cüm non fit aliquod verum ad diffe-rentiam falfi,fedfirit omnia falía, & ideo non poíTmt comprehendi : nec erit aliquid iudicans quód ea ¿5 difcernat. Quódautemomniafintfalíá,&ideononpoíIÍntcoinpre hendi, nec aliquid iudicans quod ea difcernat, oílenditur ex accuía- %enfu 4 f^e tione íeníúura, Nam fi illud íummü quod res oranes iudicat, eft fal- • íum, necefíárió erunt res omnes falfe. Summü autem quod res om- nes iudicat, ílint renfus:& omnes oftenduntur faUacesv Omnes ergo 30 res funtfalü. Anacharfis.quoqueScytha,vtaiunt,tollitcompréhc^- An^cW/Tí fionem quse omneni artem iudicet:& valde reprehédit Gr£cos,.qui foSíc 5, eam recipiunt. Qmseftenimjihquit, qui aliquid iudicat artificióse-. ,, imperitus ne,anartifGx? Sed imperitum quidemno dicent: eft enim Q#t ¡udiut „ imperitusorbusad cognitionem proprietatum attificialiu , &quo:- ^ft>fi»ose,y¡cc „ modo ñeque caecusaceipitvidendimunus. 5 ñeque íiirdus audiendy 5, itance qui caretartCjacute yidet ad comprehendendum id quod eft j, effecftum artificiosé. Nam fi eiquoi^ tribuamus artificio^ alicuius 5, rei iudicium, ab arte non differet inenia, quod quidem eft abfiirdú. q 2 Quam- .3° S E X T I E M P I R I C 1 Quatcrnio comprchcridit conronantiam Día paíon, Qiipniam crgo cjuatcrnio fftráiífw 4r:yfubminiftratproportioricm didlsrum conronantiarum:conronanti^ tfurora rddtx complcnt p'crfedam harmoniani : perfecta autcm harmonía navdtura, admuiiitrantur omniateade caula ciimdixerunt cík rontcm & radi- ixnmeroTu. ccm íEtcrníE natuTS. Et alioquijquoniam ex rationibus horum qua- 5 tuornumcrorumintelligitur& Corpus & incorporeum, ex quibus gitur cr cor- funt omnia. Nam fi fluxerir pundus, vifione lineam apprehédimus, fus er'««''- quxeftIongitudo carenslatitudine. Si fluxeritautem linea, Facimus forcm. latitudinem, qus eñ quíedarnTuperficies carens profunditate. Si au-. tem fluxerit íuperficies, fit Corpus folidum. Sed in pundo quide eft lo vnitasjvt quíE llt indiuidua ficut pundus.In linea autem binarius. vn- de adeít linea, nempe á figno in fignum. & ruríus ab hoc ad aliud fi- gnum. In folido autem corpore quaternarius. Nam fí Fuper quatuor fígna quartum in altum extulerimusjfit py‘ramis,qusE quidem eftprí- DfHswfw mum Corpus folidse figura. Rationi ergoconuenicter quatcrnio eft 15 naturx vniuerforum. Et alíoqui quidquid,inquiunt3ab homine eomprehéditur,aut eft corpus,aut incorporeum.Siue autem fit cor- pusjfiueincorporeumjnoncomprehenditurabfquenumerorumno- tione. Corpus quidem quoniam trium interuallorum haber dimen- fiones, ternarium enuntiat numerum. Quoniam autem ex corpori- 20 bus alia quidem -funt ex iis quíe coniunguntur ac committuntur, vt ñaues, & cátente, & turricul^.Alia autem ex vnitis,qu« ex vno habi- tu continentur, vt plantse, & animalia. Alia autem ex diftanribus ac diícrecis,vt-chon,& exercitus,& greges. Sed fiue conftent ex iis qug committuntur, fiue ex vnitis,fiue ex difcretiSjhabent números, quo- 25 niamconftantexpluribus. Prteterea ex corporibus alia quidem in fimplicibus fita fiint qualitatibus, alia autem inmultisfimul cÓgeñis; vt pomum. Nam & variüm haber colorem ad vifum : & íuccum ad guftum:& odorem ad odoratum:& lenitatem ad tadum. qua: quide funt natura numerorum. Eadem autem eft ratio etiam in incorpo- 30 reis.fíquidcm & tempus incorporeum, numero comprchenditLir,vt efteuidensexannis &menfibus&diebus&hons. Similiterautení & pundus, & linea, & fupcrficies, & alia, de quibus paulo ante difi Feruimusteorum etiam intelligemias colligentes ad numeros.Iis au- tem qus dida íünt, dicuntcongruereea etiam qiitefiunt invita, &35 Mw/á»'4,crprstcreaea etiam qusfiunt exartibus. Nam& vita iudicac vnum- T’^'^'eñexnn iudicant, qu 3 £ quidem Funtmenáiríe numeri. Si m:ní? ^ numerum íuftulerimus,tolletur cubitus conftans exduobus Fe- micubi- ADVERSVS M A T 11 E M A T I C O S. ij> micubitis, & fex palmis, vigintiquamor digitis. Tolleturctiam modiusj& trutina,& cutera quíe iudicant. Hsec enim omma,vt qux conftent ex pluribus/unt ftatim fpecies numeii. V nde etiam cseicra exiis continentur, fosnus,teftimoniajfententÍ 3 e,fyngrapb 2 e, tempo- 5 ra5periodi.& iníiimmajnonpoteft inuemri aliquid invita quod eius •fitcxpers. Omnisquidem cerré ars non conftat abfque proportio- Omn» anco ne. Proportio aute fita eft innúmero. Omnisergoarsconíiftitperi''’^'^ numerum. Rhodij certéjVt aiuntjrogarunt Charetem Archireótum, quantum impendetur pecunia ad conftruendum ColoíTura. ciim is « numero. lo autem aliquid definiiíretjrurfusrogaruntjQi^ntumautemíIvellent eum duplo maiorem conftruere.Cüm is autem duplum petiiíretjillipifl,j,„f quidem dederút. Is autem cúm in initia & Coloííi formf dercriptio-/c¡afrjt. nemimpendiíTetquoddarumfueratjíibimortem confciuit. Eoau- tem mortuo, íntellexerunt arriíices,qubd non oportebat eum pete- 'tt^kívIh- 15 re duplumj fed centuplum. Non folam enim longitudinem, fed etiá omnem operis Ipatij dimeníionemdebebat efíicere maiorem gnitudine. Eft ergo quídam proportio in arte ftatuaria:íimiliter au tem etiam in piólura. Propter quam íimilitudinem reóté fe gerit ex k*t’ ¿ttk- eoquodnuUam habeat diueríltatem ac mutationem. Et communi e«^«|íaí'* ¿o ratione omnis ars eft id quod conftat & eft colleClü ex comprehen- íionibus. Quod autem conftat & eft colleéiumjeft numerus. Refté crgo haber illud. Numero autem funt omnia íimilia, hoc eftjrationi iudicanti > & quse eft eiufdem generis cuius numeri qui omnia con- ñituerunt. H^c quidem Pythagoricií Xenophanes autem ex eorum fementia, qui eum tanquam aliter exponunt, quando dicit, „ Nemo virorum illud con^exit ^uod jit aperium : Xenophanís. ,, DediÍsnemo,aliiqueea4u^ue^dico,videb¡r. „ I^am jinc facía Iket ^uce ab eo pradiéíafuere^ j, Ule lamen nejcit, cunéíis CjT' opinio in bis efi. 50 videtur non omnem tollerecompreheníionenlj fedeamqu^ eft ex ?iat¡oofinA- rcientia,& qux non poteft aberrare & labi.Relinquit ergo opinabi- lem. Hoc enim indicar illud, Cunétis & opinio in his eft. Quo fit vt ^Xx^orrl* ex eius fentétia id quod iudicat,íítratio opinabilis,hoc eft,ratio eius us. quod eft probabile, non autem ea quae íequirur id quod eft firmum 55 ac ftabile. Parmenides autem eius familiaris,damnauit quidem opi- nabilem, eam, inquam, quse imbecillas haber exiftimationes. Eam autem qus eft ex Éñentia, & qus aberrare & falli non poteft jpofuit cíTe id quod iudicat , reliciactiam fide fcníuum. Incipienseertéli-^in^j. I 2 brum SEXTI EMPIRICI brum De natura, fcribit hócmodo, Me portant quoque equi^ quantum tuleritque 'voluntas Mitíunt. namque viam in celebrem 'vexere ferentes D amonis, atque via quafenperfingula doélum Injignes me ea equi, quorum efi hona fama^ tulerunt. Q^ajfantes iterisq} duces praiere puella, Eius cum radiis immijfusjijiuU ¿r axis^ Orhihusingeminis tomatisfixus vtrinque eji Qx^ndo Heliades feíiinauere puella Ahuere, linquentes tenehrofa palatia noéíUf Ad lucem, manibus validis ^ vela mouentes. Qjtpd fupra portam ex lapide eji, ipjúm quoque limen,- llU autem atberea veniunt,portisq} propinquant, Quarum vltrix, méritos pernos reddensq^ vicijlim Dice clauigera eji. mulcentes pe£lora verbis, A porta vt veéiem auferret,fecere paella. P ratinas ha vero pándenles claujira, peringens Expanjis valuis fecerunt ejjet hiatos Ap tatos clauis ab eis dum voluituraxk. lilis hiñe f adíe direHa eji órbita curras. AJialacris Dea me excepit, dextrajs prehendit, His verbis vtens mecum, c5r jic ore locuta eji : Qui comitaris equos diuinos nate regentes Curras^ hacqui nuncte ad nofírapalatia portant, Salue : non mala te duxit fortuna venires Pioc vt iter : via non hominum vnquam hacp>ajlibusvllis Trita eji, fed qua opus eji audaSler cunBa rogare Fas ^ iura jtnunt, veri ceniJSima corda Quanam finí, hominum ¿¡r quanam ft opinio, cui non Certa adhibendajides, via num jit mente petenda, Hactibi tu caneas. Longaexperientiamorum Ne te cogat in hanc vt tu tua lamina f gas, .Mut aures patulas. a te rationeprobetur, Qjtam tibi diclaro, longo expenentia morum. Hac vatio via qua profit tibi jola relióla eji. vlrmtmiií Parmcnides equos quidem dicit eum ferre , ratíonis ex- Je iudicaicrio pcftcs animi impctus &appetiriones : ferri autem per celebrem & yfrfui inch^tam viam D^monis , nempe per contemplaúonem ex rationc ^ f i' ADVERSVS MATHEM ATICOS. ,jj philofophica. NamratioinftardeduccntisD^monis, ducitadvni- uerforum cognitionem. Eius autem filias pr^ire, nempe fenfus. Ex quibus aures quidem innuit, cüm dicit , Orbibus ingeminis fuerat defíxus vtrinqueTornatis, nempe in orbibus aurium, perquosvo- 5 cem accipiunt. Vifiones autem vocauitpuellas Heliadas, relinquen- ces quidem palada nodis,& vela mouentes ad lucem, propterea qubd abfque luce non fit earum víus. Ad Dicen autem íéu iuftitiain venifle vltricem, pcenas reddentemque vicilTim, qu^ eft clauigera, nempe mentem, qushabet firmas ac certas rerum comprehenfio- lones. Qux cüm eum excepiífet, polliceturfeduo eíTedodurájnem- pe qusnam fint veri certiíTima corda, népe fcientis greíTum immo- bilemzalterum autem, qusnamfithominumopinio, cuinon certa adhibendafides,hoceft5 quidquid pofitum eñ opinabile , quodeft infirmum & inílabile. In fine autem aperté declarar non cíTe atten- 15 dendos íénfusjíéd rationem. Longa,inquit,experientiamorum Ne tecogatinhancvttutualuminafigas, Autaures, autlinguam. A te ratione probetur, quam tibí didaro, longaexperientia rerum. Sed hic quoque, vt ex iis qus dida íunt, eft perípicuum , cüm qu$ eft ex Tcientia rationem pronunciarit eíTe regulam rerum veritatis, rcceífit 20 aíenfibus attendendis. Empedocles auté Agrigentinus, ve ii volunt ^mpeiodes qui exiftimant eum exponere fimplicius , tradit eíTe fex á quibus iu- ¿idt ejfe fexá dicatur veritas. Nam cüm dúo qux vimhabeant agendi, vniueríbrü pofuiflet principia, nempe amicitiam & litem feu contentionem, & fimul memimíTet quatuor, tanquam materialiura, nempe terríe, & 2,5 aqu<e,& adis,& ignis,ea coniunda dixit eíTe qu£ iudicant.Nam ve- tus quxdá & ex alto, vt prius dixi,petita apudPhy fíeos veríátur opi- nio , qubd fimilia fimilibus cognoícantur. Et eius quidem vifus eft simihd JimU etiaDemocritus aliquas probabiles &plaufibilesáfFerre radones. ognefíS. Vifus eft autem etíam Plato eam tetigifle in Timseo. Sed Deraocri- “ ' 30 tus quidem inanimatis&inanimiseaqusedicitconftituit. Animan- ximocmui „ tia enim, inquit, fimul congregantur cum animandbus,vt columba ¿¡citJimiLd cS „ cum columbis3& grues cum gruibus, & in aliis brutis. Similiter „ tem & ininanimis, vt licet videre in feminibus quse cribrantur,& in c¡ahn ,, lapillis qui educútur a fludibus. cüm ex ctibri quidem circumadio- intima. 5 ,nequ 9 fitaddiícernendum,lens cum lente collocctur,ordeum cum „ ordeo,& frumentum cum frumento. Ex vndarü autem motione ob- 5, longi quidem calculi pellantur ad eundem locum adquem oblon- „gi, teretes autem adquem teretes, vtpote qubd rerum inhisfimili- r 5 ludo « tudo habeat aliquid quod conciliet. Plato autcm in Tima:o ad pro- }} bandum aniinam clíe incorpoream, vfus cft codcm genere demon- tex/us/éa-yj ftrationis. Nam ii viíiodnquitjapprehendens lucem ttatiin eft lumi- ^bctdentes ” ^ola: auditus autemaerempercuííiimiudicanS) neinpevocemjpro- actsdunc adyy tinus ccmitur ad aeris accedens Ipeciem. Odoratus autem cogno- 5 ffnfiUit vapores, eft omnino vaporis aliquarahabens formam : & gu- n ftusquihumores,humorishabensrpeciem:&animaideasrufcipiés 5) incorporeasjvtqusfuntinnumeris &iníinibus corporum,fít incor porea. Cüm lít eiuímodi opinio apud eos qui nos multis feculis prg- ceíTeruntjvifus eíi in ea quoq^ verlari Empedocles,& ex iis quíE funt 10 principia qus omnia conftituunt, dicere eíTe totidem numero qux iudicant, cum fcripfirj Enipcdocies. „ Nos cefce tena tenam conj^eximi{s,‘vndít VTmipu co‘ yndanjf diiiino aéreque aéra: vidimus igne fuat fimiha » dato tgnem . lís lite^ amor efi coní^eéíus amore. 15 prinapiis, to- oftendens quód terramquidem comprehendimus terrx participa- ude nmero. tione,aquam autem participatione aqu2,aerem autem participatio- ne aeris, & in igne conuenienter. Alij autem erant qui dicebant ex rententia Empedoclis,non á renílbus,íédá reda ratione iudicari ve- ricatem. Redam autem rationem, partim quidem e0é diuinam,par- 20 uníusnoeffe tim autemhumanam. exquibusdiuinam quidem non poíTeprofer- humanam autem políé. Quod autem in íenfibus non íit veri iudi- cium, fie ait, ,, anguña eji nimium nam ^alma perartus. „ liduliíe ¿7* lema qtia curam cali^ne cacante 2.5 ,, Et cum jit 'oiuii 'vita pars parua coaSla^ ,, Adorte cita ablatisfumt injlatvitd recedit ,, y tdique raptatú. Sictotam ^ iacíat habere j, Se inuentumy cum homines nequáquam ea cemere pojlint, ,, ^uribus aut audire^ animo aut comprehendere. 30 vcTtití non Quod autcm no poílit perfedé comprehendi ventas, nifi quantum (omptehendi- confequiturhumanaratio, declaratílibiügcnsadeaqu^ íéquuntur, . Sicquomamfedaberras, TJiioeon/e^Ht- ,, Scitare. haud'vltranam hominis prudentiapergit. Et cüm perca quse deincepsfequuntur, increpaflet eos qui íéplus 35 nofle profitentur , ftatuit quód quidquid per vnumquemque accipi- tur, eft fide dignum, fi eis prsfit ratio. Dicitenim, * , , Verum Dij illorum furias auertite lingua, mdic4tírU' fíl impedo- ctts> Einpedoclei. ADVERSVS MATHEMATICOS. Jjí „ ' AtqueoTeexfanciopummdeducitefontem. „ O Ivlufa ¿7* celebris, cui bracbiacándida, ,, Qj^físeJibomimAud¿re,egoterogoJíípplex,- - ,, Apietdtevelisfaálemvttumirterécurrum. 5 , , Gloria néc cogatfió'res te cárpete honoris ,, A thoTtalibuSy ^t mouearhdicereplíiTa. ,, Conjide,^fophi<e lUKcadextTemaferaTíi, ,, Qj^betmpdlma'átrefdentemwafbicecUuum j, Quemliber,baud-'yíjk’s maiorq^fideíhabeatur, ío „ Q«4OT auditus. noWHus ^uam qmd lingua retíélar. „ Nulims'veéxaUiS;¡(IU'orumeJipetCeptiomentÍ9. - ' A membrisq-jidemafce : ^uaratiéne^j dpermfn ^Jl ,, T^numauodqueinteliige. üxc quidem Empedocles, Heraclitus autem quoniam ruríús vide- ^cucUtas I) batur eííé dúóbus inftrum&ñtis munitus ad cognoícendam vcritáte, nempe feníü & rátionejexÜS reníüírijficütii quos prius diximus,exi- ticne„ aúiem ftimauit non eñé fide dignumrRátioiiem áütem ponic éam cíTe quiy?<«fa'f «’/Te »«- 35 iudicat.Sed-fonííim quideiti refellitjdicens ad verbüm. Malí íúhtté- 33 ftes hominibus oculi 3 & aures hartarás hábentium ánimas. Qüpd aoperindeeftac-fidicass Eft barbarariJfíi aniiñarum credere ícnfibus rationis expertibus. Ratíencm autcm-Veritatis iüdicem pronunciat3 non quancuñqucj íéd cómmuiiem & diuittam. Qúxna autem ea fir3 breuiter efl: oílcndendum. Píacet enim Phyíico3Íd quod nos ambir, eñe & rationis particeps,& pmdentia prxditum.Hoc longé ante in- i5 dicauit Homerus, dicens. ,, TerrenotHm hominUfíieJi niens & prudentia taliSy Homerus. ,, Adqmlemipfe dierndeducithppneriUos. Archilochus quoque dicit homines taliá mente verfaré , ad qualem diem deducit eos Júpiter. Di¿Jum eíi id ipfum quoque ab Euripide, 30 ,> Haudfacilc quis CU Jispotejiconiicier, EiirirUes. „ O luppiter, naturanc necesitas, ,, Méhsnehominum.te ego (amen regauerm. Hanc ergo diuinam rationem, cum, vt vult HeracíitüSjattraxerimus per infpirationem,efíidmur intelligétes : & in íbmnis quidem obli- tíonemper in-. 55 uiofí, invigilando autem ruríús prudentiaprgditi.Nam cúm in íbm- lb>ranpné nis obftradi fint feníbum meatus,íeparatur mens quz eft in nobis,á coniü(aiane quz iUi intercedit cum eo quod ambit,{bla íeruata quse adhxreícit adnata refpiratione,veluti quadáradicc:8¿ íeparata amit- ticquam IJÓ S E X T r E M P l.R I C I tic quam prius habcbac vim recordandi.- In vigilando autem rurfus^ cumperfenfuummeatus velutiperquafdamfeneftras profpcxcric, & cum eo quod ambit cogreíTa fuerit,induit vim rationis. Quomo- do enim carbones fi igniappropinquarint,fiuncigneiperalteratio- nemjfeparati autem extinguüturñta etiam parsiUa,qua:abeoquod ^ ambir in noftris corporibus eft peregrmata,per íépáracionem quidé fit propemodum cxpgrs radonis:pcr coiundionem autem cum plu- rimis mearibus, fie eiuíde generisÓcformaEcuiusefttotumfeuvni- uerfitas. Hanc autem cornmun.em ratione.6¿ diuinaihj & cuiuspar- ticipationecfficimur participes, dicit H-eraclitus eíTe id quodiudi-io ciuod placel czt. Quo ficri vt id quidcm quod ómnibus placer, íit íide dignum. imimíus, cjifi comprehenditur enim communi & diuina racione : quod autem vni foli occurrit,minime fit fide dignü propter caufam contrariam.Phy- íica 'cerré incipiens, & quodammodo oftendés id quod ambir, dicit, » CvM efi autem h2:cratio,noníntelligétesfiunthomines cria priuí^ » quam audierint, & cum primúm audierinr.Nam cum h9c íianr ex ra- 5) tionibus, videntur imperiti experientes dió^a & fada, qualia ego re- 5j ceníeo, lecunduinnaturamdiúidensvnumquodquej&dicensquo- 5> modo íe babear» Alias autem latenthomines qu^cunqj faciunrex- 35 perred:i,quomodoetiam pbliuircunturquxcunqj faciuntdormien- zo tes. Ciim enim per h^ediiertisverbis oñendifl'et,. quod per diuina racionis participationemagimus &inreiligimus, & pauca prius difi *‘‘““^"”53 rerui{íét,íubiungit, Quamobreoporrctfequieam qu^efteommU- ¿iVáfomw.” nis. Simulenimeftcommunis. Cura fimul autem fit communisra- KoiVJí. 53 tio, viuunt muid tanqugm propriam habentes prudentiam. Illa au- 25 j, ^5 nihil eíl aliud quam expolido modi adminiftranda: vniuerfitads. 33 Quamobré in eo in quo fuerimus participes cius memoria, verum dicimusdn quibus autem priuadm ac feparatim agimus,falíum.Nüc ^ enim in his,verbis pronundat diíértilTimis, communem ratione efle id quod iudicat:& qus communiter quidem apparent, dicit eíTe fide 30 digna, vt qu^ communi iudicentur ratione : qua autem vnaquaque íic fenfiíus íéoríum,falíá. Atque hfc erar quidem fententia Heracliti.Democri- tus autem ea quidem iolIit,qu2 apparent fenfibus : & ex iis dicit ni- critus- hil veré apparere,íed íblüm ex opinione:verum autem eíTe in iis qu^ vf«w ffi,, runt:eírc autem atomos & inane. Lege enimeft, inquic,dulce,&le- 35 in uf gg amarumdege calidum, & lege frígidumdege color: cauíá autem ^ Ejf^ 53 atoma & inane. autem efleexiftimantur, & reputantur fenfi- mos&ina-^^ lia, ea no íiint re vera. Sola autem íimt acoma & inane. InkgáíuJJíieíoii autem ADVERSVS MATHEMATICOS. «57 autem qus vocat,quamuis fit pollicitus fe fenfibus vim attributurú, „ nihilo minus inuenitur eos condemnare.Nos autem eo quide quod eft, nihil veri intelligimusjfed tranfmutati ex aíFedione corponSj& eorum qus ingredmutur, &eorumqu2exaduerfoobíiftunt&ob- « firmantur. Et ruríiis, Caufa quidem qubd non intelligimus quod no }> íitvnumquodque quale eftjmultis modis eft declarara. In libro aute de Ideis, dicit oportere hominem hac regula ícire quod liberatus íit i) á caufa. Et ruríus,Oftendit quidem Híec quoque ratio,qubd per cau- >, íamdenullarequidquamfcimusj fed eft ÍÍngulisopinio,É7rífys- /:*('<, id P" canjám eft affluxus. Et rurfus, Q^nquam erit euidens,qu6d per caufam fei- « re quale fit vnumquodque,fir in dubio. Arque in hoc quide fere om- >«/, Deoíocri nem mouet comprehenllonem,& prsecipue folos infedatur fenfus. In regulis autem duas dick elfe cognitiones: alteram quidé per íén- íus, alteram vero per cogitationem. Ex quibus cognitionem quide comítie per 1 5 per cogitationem deducir ad iudicium veritatis, ei tribuens quod íit fegicationé ¿» fide digna : cognitionem autem per feníUs, nominar tenebrieoíam, eiauferens qubd non aberret in vero diícernendo. Dicit autem ad í> verbum, Cognitionis autem du£ funt fpeciesraltera quidem vera & vi&íuh. ») germana, altera vero tenebricofa. Ettenebrico& quidem ílint hac cogniríems ^ » omnia,vifus,auditus,guftus,tadus. Vera autem & germana eft,qu£ jj eft ab ea fecreta. Deindetenebrieoík veram prxferens ac germa- er » nam,fubiungit dicens, Qi^ndo tenebricoíánon poteft amplius nec »» minimumvidere,necaudire,necodorari,necguftare, ñeque tadu ‘ ,> fentire,fed íiibtilius. Eft igitur ex eius quoqj feritentia,ratio id quod 25 iudicat,quam appeliat veram & germanam cognirioncm.Diotimus iriaiudia- autem dicebat ex eius fententia eífe tria qux iudicát* eorum quidem qus non íiint euidentiacomprehenfionis, ea quíe apparent, vr dicit ea qua Anaxagoras, quem propterea laudar Democritus. Qi^ftionis aute feu inquiíltionis notionem. De quolibet enim vnum cernitur prin- ^ ‘ 30 cipiumjfcire id de quo eft quxftio. Eligeridi autem & fugiendi, ani- mi motus. Id enim quod eft nobis proprium acfamiliare,cft eligen- dum:id autem á quo íumus alieni, eft fugiendum. Arque ralis quide cfthiftoria veterum, deeoquoiudicaturveritas. Deinceps autem cas quoque attingamus h^reíésjqu* íunt poft Phyílcos. Plato ergo 35 in Timseocúm res diuifiífet incas quscaduntfubintelligenriam,& in eas quíE fuñe fenfiles , dicens ratione quidem poíTe comprehendi ea qux cadunt íiib intelligentiam, opinabilia aute eífe {éníilia,apcr- té definiit ratione eífe id, quo rerum iudicatur cognitio,lmiul etiam pidió ratione cenfci effeindi catorium eam euiJcniia y?«- fu^m. f com- 15 * SEx'tI F. MPIRICI comprehendcns eaitiqu^pcrrenfum cxiftit cuicentiam.Slcautedi- >, citjQmd eft quod femper cft,& ortú nó habct. & quid cftquod í*em 55 per quide fit & oritur5 nunquam auté eft, illud quidem quod intelli- „ gentia cumratione eftcomprehenfibileihoc autem opinionecum fenfu. Comprehenfibilem autem dicunt apud cum vocari rationem 5 R-ftio in ludí platonicÍ5 quíE eft communis euidentiíE & veritatis. Oportet enim in iudicanda vericate proficifci ab euidcntia. Etíl auté per ah euidcntia, euidcntiam verorum fit iudicium, non fufíicit tamen euidétia ad ve- rum cognofcendum.No enim fi quid apparet ex euidentia5hoc ctia veréeñ:íed oportet adelTe id quod iudicat5quídnafolumappareat5 10 & quídnam cum eo quod apparet, reuera etiam fiibiiciatur , nempe rationem. Oportet ergo vtraque conuenire, nempe & euidentiam, vtexquajtanquamécarceribus5emittaturratio ad iudicandam ve- Adeonfe^ue- ntatem : 6¿ ipíám rationem ad dircernendamveritatem. Adeoníe- aameuidentia r ratiohahet/cn quendam autem euidentiam5& difeernendum quod in ea eft verura, 15 fnrH admoré, ratío rutíus habet feníum adiutorem.Nam per eum accipiens phan- ^T°acd/r r‘''-fiamíéuvirionem5efficitintelligentÍam &verifGÍentiam. Qiro fit fhantafiam. vt ea comprehcndat euidentiam & veritatcm. quod quidem perin- Ráfio efitudi ¿e 2.C comprehenfibile. Sic quidem Plato. Speuíippus autéjquo- tgihiüumfeL tcbus aliíe quidem fiint {enfiles, alis vero qus cadüt fub in- 20 fus qui efl ex tclligentiam,earum quidem qus cadunt íub intclligétiamjdixit eíTe fiientia^fenfi-^ iudicemjrationem qus eft ex fciétiatfenfilium autem, fenfum qui eft speujippus. fcientia. Seníiim autem qui eft ex fcietia, exiftimauit eíTe eum quí sfíi/iw quíiiia eft particeps veritatis ex ratione. Qupmodo enim tibkinis aut pfal- ft exfaentia. artificiofam quidem habent operationem , fed qus non in 15 ipfisprimóperficiatur, fed abroluaturcxexercitationeprofedacx ratiocinatione. Et quomodo fenfiis Mufici haber quidem cuidetiam apprehendentem id quod eft concinnum & inconcinnum, eam auté non ex fie natam , fed qus accefíit ex ratione ac confiderátione : ita etiamfieníus qui eft ex fciétia5naturaliter eft particeps víus qui eft ex 50 ireseífent-- Icicntia, ad dificemenda citra errorem ea qus funt íúbieífta. Xeno- nempefenfil!¿, cxd.tts autcm dicit tres eíTc elTentias : aliam quidem fenfilem, aliam mteHigihiLs , cadit íub inteHigentiam5aiiam vero compofitam & opinar ^finaHufecln t»il^rn. Ex quibus fenfilem quidem efíé, qus eft intra ccelumtfub in- ¿umyunocra- telligentiam autem cadentem,omnium qus íunt extra ccelum : opi- 35 nabilem autem &-compofitam,ipfiuscceli. Namfenfuiquidemeft aípeélabilis : ílib intelligentiam autem cadit per Aftrologiam.Cum hsc autem ita fe habeant, efíend^ quidem qus eft extra coslum, 6c qus ADVERSVS MATHEM ATICOS. qüx cadit fub inteiligcntiam, iudiccm pronunciauit fcicntiam : cius TrU /«<//«: aiitem qux eft intra coelum5& ícnfilisjícnfumnnixta: autcm,opinio- torujikntiA, nem : & ex his communiter , id qúidem quod iudicat per rationem quse eft ícientia, eíTe firmum,ftabile ac verum : quod autem per fen- 5 íunijverum quidem,red non itavt quod per rationé qu^cft cxícíen tia : compofitum autem eíTe comm.une veri & falfi. Nam ex opinio- nibus aliam quidem eíTe veram, aliam vero falíám. V nde etiam tra- ditas eíTe tres Parcas. Atropon quidem eíléeorum qu2 cadunt fiib intelligentiam,vc quse non poflit tranftnutari : Clocho autem;, fenft- ¡udi^oru. 10 lium iLacheíin autem, opioabilium.Arceftlaus autem expropoíito quidem & confulto nihil conftituit quod iudicaret. Qm autem cxi- ftimant eum conftituiíTejtradiderunt eum id feciiTe,vt haberet quod obiiceret Stoicis. lili enim dicunt eíTe tria ínter fe coniugata, fcien- Trw)«¿K4- tiam, opinionem, & qux eft in eorum confinio collocata, compre- 1) heníionem. Exquibus fcicntiam quidem eíre,firmam ac fíabilem & tu,opinio,com immutabiiem á ratione compreheníionem : opinionem autem, im- becillam & falíám aíTeníionemicomprehélíonem autem, quse Ínter . vtrunque intercedit,quíE eft etiá aífenfio phantaíis feu viíionis com prehendentis. Comprehendens autem phantafia, ex eorum íenten- ao tia, eft vera & eiufmodi vt non políit eíTe falíá. Ex quibus fcientiam quidem dicunt conílftere in folis íapientibus : opinionem autem in folis ftultis: comprehénfionem vero cíTc communem vtrorumque: &eam eífe quo iudicaturveritas. CúmhíEcautcmdicantStoici, fe ArcejíLiiís oppofuit Arceíilaus, oftendens compreheníionem non eíTe id quod 2,5 iudicat Ínter fcientiam & opinionem. Ea enim aífenfio, quam dicunt compreheníionem & comprehendentem vifionem,aut eft in lapien catmtcrfden' te,autinftulto. Sedfífitiníapiente, eftícientiai&fiinftulto, opi-''*”” ^ ‘’f'* nio.&prxterhzc nihil aliudíiimptum eft quám nomen. Si autem comprehenfio eft aífenfio phantafix feuviíionis comprehendentis, . 30 non po teft eífe. Primum quidem, quia vifioni non fit aífenfio,íéd ra- tioni.Pronunciatorum enim funt aífenfiones. Secundum auté, quo- niam nulla inuenitur eiufmodi vera phantafia , vt non pofíft eífe fai- fa, vt per multa & varia oftenditur. Si non fit autem comprehendens phantafia, nec erit comprehenfio. eft enim comprehendens phanta-/?»^ affen- 3^ fia, aífenfio. Si non fit autem comprehenfio, omniaerunt eiuímodi-f'"^”^^'^* viminimccomprehendantur. Quod fi fintomniaeiuímodi vtmi-fj"p*o¿4rAr. nimé polfmt comprehendi, fequecur etiam, vt ex fententia Stoicoru ctfúMu. aífenfionem íliftineat íápi^ns. Sic autem cÓfideremus. Si fint omnia r 1 eiuf- fum antecedcns. Arque obiter quidem)^! aiunr,& per mterpofitio- nemhadenus didumrit, qubd nondebcat demonñratio incipere t)me/irat¡a ab hypothefi. Confequencer autemoftendcndum eft, qubd etiam ¿«m júi Jid- incidir in modum qui dicitur alter per alterum. quod quidem eílma tur 4lttr^cT al ^is dubiuiTi. Nam quóddemónftratio quidem fit ex iis qusílmtin- 5 term. nonmanífeftaj prius conftituimus. Qmdquid autem eft in- certum & non mariifeftum, opus haber diiudicatione. Qtrad aurem opus haber diiudicationejegcr eo quod fit iudicarurumjídne fit pro- bum, an non.Qupmodo enim quod eft metiendum,id abfque men- fura fecundum naturam metiri non licet:&quidquid eftadregulamio dirigendum, abíque regula non dirigitur: ita ctiamquod iudicatur, non iudicatur abfque eo quod vim haber iudicandi. Qironiam crgo qu^fitum eft an fit aliquid quod fit iudicandi vi prxditum j ciim alij quidem dixerint nihil eíTejalij veto effe aliquid, ahj vero fe cÓtiiiue- rint in fuftinenda aíTenfionejrurlus oportebir oftendere per aiiquam ¡ ^ demonftrationem qubd fit aliquid viiiihabens iudicandi. Sedvtha- beamus credibilem ac fide dignam demonftrationemyoportebit re- uertiad id quod eft prsditum vi iudicandi. & ira cümnec eam ab illo habeamus credibilem ac fide dignam, ñeque illud ab ea firmum acftabile, farerieflefuftinendamde vtrifque aíTenfionem. Liccbit/o vemoH^ra- autcm cum üs qusE dicfta íunt,etiá ex notione feu mentís conceptio- tionunoit po- ne agitare & mouere demonftrationem. Quanquamfi mente con- ciperecur, non omnino eíTet. Multa enim funt quíe mente quidem concipiuntur,vt dixi,non habent aute vllam panem eíTentis. Nunc autem cüm etiam demonftrationis inuenitur non poíTe efle in men- Z5 teconceptio, citra controuerfiam abfcinditur etiam Ipes eífentis. Cumfint ergo duze demonftrationes , nempe & quíe eft in genere, & quíe eft in lpecie,eam quidem quíe eft in genere, eo ipfoinuenie- mus mente concipi non pofíe. Nemoenim noftrumnouitdemon- ftrationem in genere : ñeque per eam vnquam potuit aliquid often- 30 dere. Et alioqui operxpretium eft interrogare^habeátne eademon- ftratio propoñtiones & illationes , an non. Etfi quidem non haber, quemadmodum poteft adhuc mente concipi dem5ñratio,fiquidem cuiufiiis demonftrationis notio.&in mente conceptio non-conftat abfque eiuspropofitionibus&illatione? Sinautem habet.vtiaquc,,35 nempe propofitiones&illatioqem, eft quídam infpecie^denton- ftratio. Nam fi quidquid demonftratur,& quidquid demonñiatíeft ex üsqusiuncfingularia, necefte eft etiam demonftrátionem eflé vnam ADVERSVS RtATHffB Ancos. a4j vnam.exiisipaDltincmiipecie.tAgcl;áHjraiftcmánc>inSj nondeea ' " qu 5 Cfiií:iitípc(nr,íé<i<fcta¡qus«ftirtgaiEie.Noh;cargo-mencec<m- • cipiturqufeftinrg_eaettedemoníhró<b.Sedneceaqir2Beíbin.ípecie. . v DicebajaiEcnimaDógraaticiscfenibnftrariD'eire qjatio pec colíe- jdíon£ra,;f¿r.qiiSíiáinqu£appai£nt ^crionsiAqaDdxfrincermin . r- &ñQn maaifeítom.'Aiir ergo vnúieríbniíoiiipdíituiii^hoo eft,quojd mi’elHgitubespropofeionibus&ílIafioni^'eftdenióftratioiaiitpro- ' politiones.quidenilqiUmííinidemonftratró',iiIatroauremi¿quDd dcmonll£*cnr. Vrrunuiis autem-iiorura •dixcririt j.l^iefacíatut íió- • lo'oo demonftrationis:. Nam íiqnidem id^quod’eftroní'poritoró ex propoíltionibus &iliafiúne,didemonñcatioj necefieeftvtdcmoh ftratio quíE continet aliquid incerrurn & non manifeftum y fie proti* ñus incerta & non manifelia : cünrfirauccTn eiuíniodr,^eoelTe eft vt egeataIiqu 3 demonftiarionekquQdquideineftablÍTrdtun..Qupder- 1 5 §9,conñat ex propoíitionibus & illationcj rlequaquá fuerit demon- ílratio. íiquidem intelügimus deinonftrationem ñeque incertamac non manifeftamjneque.egetem-demonftratione. Prsterea demon- ftratioeftexiisquséréferuñtúr'adaliquid; Ñeque enimád feipíam iuclinaturae propender: ñeque rateHigitúrcxdrcúnfcripdone: fed habét aliquid cúius:eft'demofl:ratio.'Si ergb illatio fiierat in eo com- turadaiiquidt prehenla: quidquid autem refertur ad aliqiridj eft extra illud ad quod dicimr relatúm, ad nihil refertur qu« mente concipitur demonftra- cmem. tioj quandoquidemineacoraprehendebatur illatio. Sed etfiinains extrinfecus conftituerimus illationem , ad quam relata inteliigetur 15 demonftratio, du^ eruntinlocoillationes'.vnaqúidcin, quaeeonti- netur in demonftrationc : fecunda aiitem quse extra,' ad quam' relata intelligitur ac mente concipitur dcmonftratio. Abfurdum eft a.utem DtmSflratio' vnius demonftrariouis dicere duas eífe illationes¿ Non eft ergO'de- monftratio id quod conftat ex propoíitionibus & illatioíie. Reftat jQCrgo vt id íblum quod conftat ex propofitionibusj dicatureíTede- ceMcnjfrario monftratio. quod quidem eft ftultum. hocenim ñeque eftemnino "®" orado, fed res manca ac deftcicns, & quíe cogitad non poteft. ffqúi- y¿pjp. dem nullus qui íápit íéoríúm dicithoc, Si eft motusjeft inane. Atqui tiomBiií. eftmotus,auceíredefinensfeuconfeqüénsj autaliqüamíerüafé ícn-, tentiam. Si ergo ñeque quod eft coftipoíltum ex propoíitionibus & ex illadone, intelligitur ac mente concipitur demoñftratfo: ñeque id quodconftatíblumexptOpoíidonibus, intelUgiac mente concipi non poteft dcmonftratio. Pr^tereademónftratiOjaUfcümílt mani- H a fefta. -SííTr EM.PlRICl //fcfta,caie¡manifeft2cdOTanftratib,aut.noaTOnirc{lanonman n<ceji »^mfc autnonmanifeftámanifdl^jautmanifcftanonnianifeft^.Ni- fe/J‘„^Tcn luleñauicmha^, vtQÍlentkniuS. Nonefbcrgoaliquiddemott^ mdn,fei ¡4 non ftíacío. quandoquidenrraaiiíírftumnon.opus'habet demonftratio- “‘'^'^'^•^‘‘r'Jf'iiernonrmanifcílaaurem reinonmanifeftx rurílis non&critdemon< mdntfepx, nec ftrado., quandoquíaemípíá opus babee aliquo quod eam:.oftendat» mtnifefiA non autcm.tion mahífcftaj nóh aliud quidquam oílendet. Simiir- 5»« inffftur t€r.nequc non onanifeftárei manifeftae . 'vrraque enira concutrent edmaM e{fe. d-ubio* IstanL&quod deraonftraturynó opus habebit aliquademon- ílrarione curafit manifeftum, & démóftratid opus habebit eo quodio fit eam ofteníüramjcüm íit non mani&ftai Quamobrem ñeque non manifefta reimanifefts vnquamfuerit demdnftratio.Reftat ergoví dicatur manifefta reí nonmanifeíte. quod ipíum queque eft ex du-- biis. Si eriim non eorura qua ex circunícriptione intelliguntur abfo- Itttéeftdemonftratioj.fedeorumi^i^ refcruntur adaliquid. Qu^.i^ autemrcferunturad aliqutd, vtoftendimusinqusftione de figno, ftmul ínter íé comprehendúntur , qu^ autem ftmul comprebendun- tur,nonafcínttrfeapetíunturacrcuelantur,redíuntex fcipfis ma- nifefta, non eritdemonftratio manifefta reí non manifeílse demon- ftratio,propterca qudd id quoque quod ftmul cum illa comprehen- 20 dÍTur,perfeincurrat. Si crgo ñeque vt resapparens rei apparentis eftdcmonftratio : ñeque vt resmanifefta rei non manifeftx : ñeque vt res non manifefta reí non manifefta : ñeque vt res non manifefta rei apparentis : ñeque vt res apparens rei nonmanifeftíe:pr2ter hzc autem nihil eft, dicendura eftnihilefíedemonftrationem. Confe- 25 quenter autem iis qux di<fta funt , quoniam Stoici máxime videntur caliere modos demonftratiuosjage aduerftis eos queque paucis dift íeramus, oftendentes quod, ft ípciftentur eorum hypothelcs, forte quidem omnia fimt incomprehenftbilia, pcculiarius autem demon- Lemea^raM ftratio. Atquc cft quídemdemonftratio, vt ex eis licet audire, com-30 ^nmpr!heá prchendentis phantafi^ confenfto, Qike quidem videtur res eíTe du ¿eatufhMtd- plex, &habere aliquid quidem inuoluntarium , aliquid vero volun- ftt comprehen tarium, & fitum in noftro iudicio.Nam phatafia quidem & vifts pel- li non eft voluntarium , nec fttum eft in co qui afficitur,íéd in eo qui viftone apprehcndit fie effe affedtum, vt ad candorem quidem appo fité, fi color albus irruerittaut appofité ad duiccdinem, ft guftui dul- ce fuerit admotum. Aííéntiri autem huic motioni, fitum eft in eo qui admittit phantafiam. Q^mobrem comprehenfio habet preceden- ADVERSVSMAtHEMATICOS. tenf c<?fnpt<eiiendenceii] phantaüam qubdik-aíTenfío. Comprehen*- dens^urcm phancaíia prs'cedentenvhabet pkánxanam, oíros eft ciésvSfenimnooritpiMntaíra^nec eftphanta[ííác 6 prehendens:qu®’ mam fi' ttonjfit ’genus, nec «ft ípectes. 6 dt non í¡r.<juidé cotnprehcnr 5 dens^antaTiajnec eft eius affeníio. Si áutcosmprehendénris phan- tafi2:tollitur aíTeníio, tolÍituretÍMn comprdieníio. Hiñe íi often- fumfüeritperdemonftrationemi qüodaonpofllt eíTe pháhtaíia ex fententiaScóicorum, erit pcrfpicmim; guód nec conCftct aiiquade‘» monftratioras comprebendens phantaíW. Quod£ ciííon fitjfiequc ro eius erit aíTcnfia^guodcpiideméílcomprehéíio. Qabdaudsoinon- íit phantaüa demonftrarionis ex fentendarStoiconim, oftédítúr,pri* „„ mum quidem exeo quód communiterapud eosdifrentitur'quídnáp^'»^<*P* íit phantaGa. Nam cüm haéhmus confenferinr qubddicanc eam effé impreflioncminfacultaceariim^quftenetprincipatumjdeipíádift oefhMuf* ^5 íldent impreflionejCleamhc quidem propriéaudiente eam qus imprfptnt dif telli^turcum ernihentiamtrinfeca&cxtrinfeca: Chryfippo auteni/‘‘^‘'" per abufíonem pro akerationc. Siautem ex illorum ipíbrum fentCn riahuc vlque apud eosnoneonftatde irnprelíiónéjnecéfTe eft etiam dephantafiadequaJiuc víquediífenckur fuftinere áflenGonem, 8¿ lo de dcmonftrationc qus ab eadependet. Deinde detür etjá qualem voIunteíTephantafiamj-ííueproprié impreífionem cum interna 6c externa eminentia , fme alterátionem; fed quemadmodum üát iplá Dfw^wfi#- impreílio demonftratioms, eft máxime dubíum.eft enim perípieuíí guód id quidem quod vifis pellitur, deber agererfacultas autem ani- eji ««¿«i di$ quse tenet principatum, pati. iUud quidem vt imprimatboc au- cem vt imprimatur. alias enim non eft Goníéntaneniíi euenire phan- tafiam. Arque facultatem quidem animíe quz tenecprincipatum,for taílc conceder quifpiampofle pati, etiamíl non fitconcedendum. Demonftrationem autem quemadmodum coícntaneum eft ágete? nmSífruti» 30 Aut enim ex eorum fentétia eft corpus aut incorporeum. Atque cor- nonpttcfi 4^ pus quidem non eft,conftat enim ex üs quse dícuntur qux funt incof porea. Sinautem incorporeum, quandoquidem incorpórea ex eorQ léntentia ñeque á namrahabentirifttumvtaliquida^nr, ñeque vi patiantur : & cüm fit incorpórea, nihil porerit agerc : & íi nihil agat, 55 in facultatem qux tenet ptincipamm animx nihil imprimet. Si in ei autem non imprimar, ñeque in ipfaeius efficietphantaftamac vifio- nem. Qupd fi ita Gt, ñeque comprehendentemphantafíam. Quód fi ea comprebendens phantaGanon Gt in facúltate animx qux tenet H s princi- .SE X-T-t EMPTRlci p»neip 3 mit¿nccp 3 Cffius.ciituíBmpÍ€Íicfifio;ExStokQ««o-ta^íW^? mHttur attc^deihíHiftdafioiílieiuímofcüsTnocípcífficjcorapfiebéíi» Sítl ncí^dici pcueSríjuod incorpórea iiÓ agum ídiquWineqUeBCS pharáaíia'aovi^pcíKira:feii¿cB fomiiS cjui ab Si €íiimx:oníi^rqd¿TÍ; omnB cffeíhis non cófiftit aboque ísocjiifecl agjt 5 & paáriirí debecétiaifa phantafia.qu£:cíí éífcíñus demonílcationis noaintdÜgi fine eb'qqod a^t & pariinr. Atquc.quod facultas qui- deinafliiíi^35lME)tcnetprincipatuin5fitpaTÍens ,:conceÉfcruntStoici íbilo&phi.. Qifidnarrifit auieiri quod agit.&patituT ex eorumíen^ . . ccntitediíceree^’opefsprecimn. Auteniméíi.dearrcniftratiojquíio -sUMÍ.oroa . . . ^ ^ í;í ^ inipnmi£iaculratemteneracm.pEmcjpaa3mjanimar,&mQticifuam phátafiaiouutipíafacMltasTqu^tenet prineipanim animí^ imprimit &.vifispellit. Sed demonftracio quidem njmirae.impreíreritfacul- ,_.j, tateniqifimíequx^tenetpnncipaElinKeftcniminGorpoTeáJncorpo- reuRii,^fgn:iex eotumiementia nequetagitfldc^patítur. Sinautem fac^Ií:'§S;Eeriensp>ÍEicipat.tíriV-anim2,autqualiseftlt}ípus,taleéfteiia qypíiiijiprjininaut diüerfiimíiuidenieft íypus, eius autera diflimile eft quód imprípoit. Eí íkiifl'trnile quidem cft ditfeifo, diuerforum fii.biei^erülTid'iKerfe crünt phántafi¿..quod rurfusadhoc concludic ^toicoSii^yt-omfáuijLrerum.millafitcQmprehenfío. Siautem typus^o eñ-fimiUs qí quod imprimit,quonian 3 - facultas animíE qu^ tcnet prin cipatjumfeipfam imprimitvae.cipiet phantafiam non demonftratio- nis/ed fili. quo,<iruríüs eft ábíúrdum. Alij auté conantur rem exem- ímprejUoqao pbs: rcddere faciliorem. Q^modojinquiunr, puerorum excrcedo- ¡Hodojiat m maeift?rv&-qui docee eos arma nadare, aliquado quidem pre- 2.% pmcpc^m- , > ^ ^ ‘ • o J ^ 1- ^ w«p<irtt,io> henusmanibuspuerijcoir^nit&doceteum mouere aliquos mo- (ttur fimhta- tus 5 aliquqndo autem ftans eminusj& certo modo fe mouens in hu- íepr^betilliiimitandura: itaetiam eorum qüz cadunt íub puerorum. phajitafiam, nonnullaquidem veluticontredantia & tangentia.fa- .. ;• - culta£6mquíe,tcncranim2Eprincjpaturó>ineaefficiuntimpreflioné, 30 cuiufiiaodi;eftalbum & nigiumj &'Commüniterl¿orpus. Nonnulla autqrahabent eiuímodi naturam facultatis qu^tcnet anim^ priBci- patum, qu^íiib eis non autem abcisphantafíapellimr, cuiuímodi íijnt;e3qusedicunturqu2 funt irlcorporea.>Q¿i autem hoc dicunt, gtir» exmen j^rotabdiquídem vtuntur exemplo, ;non colligunc autem propofi- 35 dcTum farro- uim, Nam quí pueros^^quidé exeEcer,& qui ad arma erudit, íunt cor- rum,qujdat. pus. & ea látione poífunr puerc» ingenerare phantafiam. Demon- preponem. ftiaiioautem erat incorporeai Síideo'quíerebatur anpoífetfaculta- tem ADVERSVS MATHEMATICOS. tem qu2 tener animsprincipatum imprimere phantafticé. Qupíit vt nonfitab eis demoftratum quod qu^rebatur ab initio.His itaque demónftratisjtranfeamus & confíderemus, an etiam ex contempla- tione dialcdica poflit eis conferuari demonftrationis profeífio.Exi- 5 ftimantergo tres orationes interíé eíTe coniugatas> nempe &coIle- oratmrs diuam & veram & demóftratiuam.Ex quibus demonftratiuam qui- tTes,>¡empec»t dem eflé omnino veram 8¿ colligétem : veram autem omnino qui- dem eíTe colligétem,non neceíTarib autem etiam demonílratiuam. tiutt colligentem autem ñeque omnino veram , ñeque omnino demon- '"A fcs»»¿4- io ftratiuam. Ethuiurmodi quidem oratio cüm fít dies, Si nox eft, íiint ‘%rai¡ofoUi‘ tenebríE: atquinox eft,íuntergo tenebr*:colligitquidé, propterea^cw efi quod ílt rogara in proba & reda figura, non eft autem vera , ve qux ommno^yfr^, fteundam falíam babear propofitionem, nempe adrumptionem,At- qui eft nox. Qux autem fíe haber cüm fít dies. Si dies eft, lux eft : at- I ^ qui dies eft,lux ergo eft:fimul eft & colliges & vera,quód & in pro- ba acre(ftarogatafícfigura,&perveraverumcolligat. Dicuntauté Oratie ceRi- colligentem iudicari orationem quod fít colligés, quando eam qu$ iMmod» per eius propofítiones fit connexionem íéquitur conclufío : vt hanc cüm fít diesj Si nox eft, funt tenebr^ : atqüi nox eft, fum ergo tene- ao br^retiamfí non fit vera, quoniam ducit ad falfiim, dicimuS eíTe col- ligentem. Cüm enim propofítiones fíe complexuerimus, Nox eft, & fí nox eft, íúnt tenebr^ : facimus connexam ratíocinationem, in- cipientem quidem abhuiufínodicomplexione, definentem autem in huiufinodi c 5 clufíonem,Nox eft:& fi nox eft,runt tenebrx. Hoc A'5 enimeonnexum eft verum , proprercaquódnunquam incipiens á vero defínatiñfalíüm. Namfí fít quidem dies, incipit áfalfoj Sunt tenebrsE. & ira erit verum. Si nox autem, incipiet quidem á vero, & Üefinet in verum. & ex CD hoc erit verum. Ergo colligens quidem tune erit veT% quando cüm nos'complexuerimus propofítiones & 30 coiíncxum fecerimus, quod incipit quidem á complexione per pro- -pofítionesjdefinit autem in’conclufíonem, inuenitur hoc ipfum con nexumverum. Veraautemoratioiudicatureftevera, nonexeofo- Qmtioyerú lüm quod connexum quod incipit ü complexione per propofitio- l'*<»«odo mdi nes, definir autem id conclufíonem,fit. verum, fed etiam ex eo quod 35^ compléxura per propofítiones fit probum acréélam. adeb vt fíal- rerum exhrs inueniaturfalfum,bratio quoque fít neceflariofalía: vt híEC cüm fít nox, Siíiies eft, lux eft. atqui dics eft,lux ergo eft. pro- ptetca quod habeatfalíámpropofítionem illam, Dies eft, falíkeft. Sed ,43 SEXTIEMPIRICI Sed fi complexum quidem. Si dies eftjeft falíúm : connexum autem quod incipit á complexione per propofitiones, & definit in cpnclu- fionem, verum cric. Kunquam enim á vero incipiens definit in fal- fum, fednoíluquidemincipitáfalíá complexione. Interdiuautem vt incipit á verojita etiam definit in verum. Et ruríus hscjSi dies eft, 5 lux eft : lux autem eft, cftergodies: eft faifa, qux per veras propofi- tionesnos poteftad falíúm deducere. Sed fi examinemus, poteft quod complexü eft per propofitiones, verum eíTe fi fit dies : vt hoc, Lux eft. Si dies eft,lux eft. Connexum autem quod incipit á com- plexione per propofitiones, & definit in conclufionem, eft falfum; 10 vt eft hoc, Si lux eft, dies eft. & Si dies eft, lux eft. Poteft enim hoc connexnmjfifit nox,ávera incipere complexione, &;infalfumdefi- nere,nempe Dies eft,& ideo eíTe falfum.Qiumobrem vera eft ora- tio, ñeque quando complexum folum fuerit verum, ñeque quando or4fí<jJfmo connexum, fedquando arabo vera. Demonftratiua autem differtá 15 firatikd <¡uM vera, quoniam veraquidem poteft omniahabere euidentia,propo- fitiones,inquam, &iIlationem» Demonftratiua autem vult aliqüid habereamplius, nempevtápropofitionibus fimul aperiaturacre- ueletur illatio qus eft non manifefta. Vnde h^c quidem, Si dies eft, lux eft: atqui dies eft, lux ergo eft: euidentes habens propofitiones 20 & illationem,vera quidem eft,íed nondemonftratiuaJñaautem, Si hxc habet lac in vberibus,h£ec concepit, cum hoc quod eft vera, eft íf¿oíbF<^«*et¡am demonftratiua. Cúm enim incertaxtiac non manifeftam- ha- KTiKoí. beret conclufionem,nempe H^c concepit, cam aperit per propofi- tiones. Cúm fint ergo tres orationes,nempe & collig€ns,& vera,6¿ 25 demonftratiua,!! fit aliqua quidem demonftratiua,ea lónge eft prius vera&colligens. Si qua autem fitvera, non eftneceflárió demon- ftratiua, fed omninocolligens. Si qua eft autem colligens, non eft omninovera, vt ñeque eft omnino demonftfatiua . Cúm ergo eis ómnibus communiter debeat euenire proprictas colligens,!! often- 30 derimus quod á Stoicis inueniri non pot^ oratió colligens, often- demus quod inueníri non poteft ñeque vera ñeque demonftratiua. outic foBi- Quodautemnon fit vllaoratio colligens, eftfacilecognofcere. Si gins nuÜA f/?. colligentem dicunt eflcorationem, quando vemm fuerit con»- nexum, quod incipit quidem á complexione eius propofitionum, 5$ definit autem in illationem, oportebit prius diiudicatum eíTe verum connexum, & tune firmiter ac ftabiliter íúmi oíationem colligétem comtxm re qq videtur depedcre. Non fuir autemha<ftehús diiudicatum gitmhaüenus probum probum & re'dum conncxum. Ñeque ergo poteñefle gens oratio. Quomodo enim fi noníletmenfura, íéd alias mucetur, nec ftat quidem quod q^dit íub meníúram : ita quoniam/?» , eft veluri menííira colligendi orationem probum ac rectum 5 nexum, fequetur vt íí hoc nonpoísitdiiudicari, ne ilia quidem lit dilucida. Q^d autem non poísit diiudicari probum & redum connexum , Stoicorum docent inftimti'ones , in quibús multa & diífidentia , & huc vfque non diiudicata eius exponunt iudi- cia. Vnde cíi'm fie huiuímodi colligens, omnino eñ etiam vera, lo & ideo étiam de demonftratiua deber fuftineri aíTenfio. Quod fi hac relidaobiedioncjpergamusad artificiofam eorum quíE finiunt qu^ fuñe infinita tradationem/inuenieturfíeri nonpoíTevt de- monílratiuíe orationis conftituatur conftitutio: Arque cüm lit quide magíiaexa(aaque&accurataqu*ftio*deiisqusfiniunt, noneftne- ^ 15 celTe nunc diíTerere : de orationibus, autem' infinitis, aliq'uantum eíl oftendendum- Dicunt ergo quatuor modis efle infinitam orationcj oraúoejiin- autperdiremptionemj autperredundantíarrljautproptereaquód in^""‘*S“‘»»“er mala rogara fit figura, autperdefedurn. Et perdiremptionemqui- ¿ritió ¡nfim- dera, quando propofitiones nullam-habent coniundionem & com-f-» per direm~ io munionem Ínter fe, nec cum ilIatione:vt in hac oratione. Si dies lux eft. atqui frumentü venditurin foro, lux ergo eft. Videmus enim quod in hoc, ñeque ilIüdSi dies eft, vllam haber conípirationem & connexionemcumhoc, Frumentum venditurin foromec vtrunque eorum cum illo, Lux ergo eft. íed vnumquodque depender ab aliis. ¿5 Per redundantiam autem infinita fit oratio, quado extrinfecus & fu- Ordtio peruacaneé aíTumitur aliquid ad propofitiones : quomodo in quod fichabetjSi dies eft,Iux eft. atqui dies eft,íéd & virtus prodeft, lux ergo eft. Vírtutem enim prodeíTe, íuperuacaneé adfiimptum eft fimül cum aliis propofitionibus : fiquidemeo ablato, poteñ per éa 30 quíereftant, nempeSi dies eft, lux eft, & Atqui dies eft, fieri illatio. Lux ergo eft. Perhocauté qiibd'ínmalarogata fit figura, infinita fit oratíl ínfima oratio,quando fuerit rogara in aliqua earum qug confiderantur pr^- '<* fxóJ ro¿4- ter probas ac recias figuras : vt ciim hsec fit proba & reífta figura. Si primum, fecundü, eft autem primum, eft ergo fecundum. At fi fit & {¡¡uraproU 35 haec, Sieft primum, eft fecundum. non eft autem fecundum, eft infi- cr nita. non quod in hac figura non pofsit rogari oratio qux per vera verú colligat. poteft enim,vt hzc. Si tria fiint quatuor,fbx funt o< 5 lo. -Non ílint autemtria quatuor, non funt ergo fex c)¿lo:fed quod in ea I poílint • Ip S E X T I E M P I R I C I • poíTint quícdam malx collocari orationes:vt eft liare. Si dics eíl, lux ontio infi- eft. atquinoncftdicsjnoneftergolux. Perdefeítiim aiitem.fit infi- ^ qiiando dccfí; aliqua gí colligemibus propofirionibiis; vt, Aiit diuitiar funt malum, aut diuitiac fiinibonum. non funt autem diuitiar malunijílint ergo malum diuitia:. Dcefl: enim in difiunóto il- 5 lud; Diuicias efle indifFerentes. Qw fítvt híecfit melior&fanior interrogatiojAut diuiti$Tuntboniim,autmalumjautindiíFeres. Sed nec bonum nec malum funt diuitiarjfunt ergo indifferens. Cüm au- • oratiamfm- tem apud Stoicos íit huiufmodi artís fita ratiOjnum>quqd ad eam at- _ id >m fote^ tinctjiion poíTumus infínitam cognoícere orationemi Sed fecundus 1 o eo^nc ci. niodus infinitorum erat per redundantiam , quando extrín- fecus ad propofitiones aíTumitur aliquid fuperuacancum, vt ad con- fírmationcm conclüílonis. Qimd ad hoc autem attinet, oportebit orationcm quse rbgatur in primo & fecundo modo per rcdyndan- tiam eíTe iñfinitam: quaridoqurdem in eo redundar id quod pertinet 1 5 ordfií i»/;- ad modum. ^hoefeiemus a nobisadditis orationibus. HanceíTe «ifd jicunt infinitajSi dies eftjlux eft. atqui dies cftjfed & virtus prodeft. l^cdundatcnimineaillud, Virtus prodeft, adeonfir- mandamconclufionem,propte4-caqu6d coftiblatojcx rcliqiiisdua- bus propofitionibus citra dcfcíftum colligacur illatio. Oceurrentes 20 itaque dicent Sccptici,quód fi cft infinita per redundantiam, in qua, fiiblara aliqua propofitione, ex iis qu£ reftartt colligitur illatio , di- ccnduin eft efle infinitam eam quar interrogatur in primo modo, fie aurein haber, Si dies eft, lux cft. atqui dies cft, lux ergo eft. In ea enim redundatad confirmandamconclufioncm, illud ad modum perti- 25 nens,Si dies cft.& poteft ex eo,Dies eft rolüm,colligi,Lux ergo eft. Hoc autem cft ex requidemmanifcftum : licet autem hoc qiioqiie Icuius & Facilius reddcre, ab ea qu2 eft tanquam ad illos confequen tia. Aut enim ad id quod eft, Dicm efle, dicent fequi efle lucem, aut non ícqui. Etíidicanrquidém fcqubcumcoiproconñetvefum efle 30 illud, Dies cft, colligitur ctia Lux eíIjiicceíTarió confequens ci quod eftconcliifio. Si autem non fequiuir, nec fequetur in connexo. & proptcreafalíumcritcon'nexum, fiineodefinens nonfequaturan- tecedens..Quofit vtdúorum altcrum, quod attinet adpriiis diiftam artis rationem, nempe vt vel iniicniatiir infinita qú£ fuit in pri- 35 mo modo interrogara ,.ciiniinearedündet quod ad modum perti- ncr, aut omninofalfii, proptereaquódfitin ea falfum quod ad mo- duin pertinet. Naln diccrequidem non placeré Chryfippooratio- 'nes ADVERSVS MATHEM ATICOS. 151 ncs qusE funt vnius propofitionisjquod forte dicencaliqiii aduerfum or 4 tw»rsy. hoc argumctuiDj eft plañe nugatorium. Ñeque ením Chryíippi vo- cibus tanquam pr^ceptis Apollinis ncceífe eft párete : ñeque atten- ccLmi cbry- dendumcftteftimonium virorum in fuumdidum á teftc qui dicit/'/’f’®- 5 contrarium. Antipaterenimvirclariflimusinfefta Stoica, dicebac omioarspef pofl*econfiftcre orationcsex vna propofidonc. Préeterea fecundo/"^ numere modo infinita dicebatur oratiojpropterea qubd rogara fit in mala gura. Rurfiis crgo diñione feu afílrmatione íbliim contenti , dícent Uht Amíp*- in mala aliqua figura interrogatam eíTeorationemjaut orationem"''- . 10 ad hoc aífument. Et fi funt quidem contenti affirmatione íéu diftio- fj¡ ncj nos quoque opponemus didionem feu affirmationem qu* di- quid duatur cit,qubd non rogata fit in mala figura. Si autem aíTumunt orationcj cftomninojvcrunijftultum. Qupd autem vera fit Iiíec orado, ha:c, inquam, quajoñendit qubd in mala figura rogata fit aliqua orado, 1 5 probam & redam orationemdicit clTc aífumptara. Vtca autem fit proba & reda, oponer cam rogari proba & reda orationc. Et ideo cümncc proba & reda orado credi poífit cíTe proba &rcda amc- quam figurameque figura qubd fit proba & reda, antequam ea quíe ipfam iudicauit otario, confiftit is modus qui eft alter per altcrum, ao qui eft máxime dubius. Porro autem aduerfus infinitarum orationü omíí» y/í- qux reftatdifícrétiam,ncmpe cam qua: eft ex defedu, iamfere qui- demeontradiximus. Sicniminuenirinonpotcftperfedaorado, vt orsmptrfc fiiperíus oftcndimus,debctctiam efle ignota quíE eft manca &defi- íf** »on pote/} cicns. Inucniri autem non poteft pcrfcda,vt oftendimus. criter-'"''^"''''’ 15 go edam ignota qute eft manca ac deficicns. Si autem citm ex Stoicorum fententia fint quatuor modi, per quos fit orarlo infini- ta, oftendimus in vnoquoque eorum non cognofei infinitas oratio- nes, fequetur edám eíTe ignotam eam quf finir. Si ea autem non co- gnofeatur, inucniri etiam non poterit orado demonftratiua. Ad hsec 3oacccdic,qubdcumcuiuruis verx oradonisiudicarioporteat propo- fitiones ( na fie<e concedantur, confequenter eis datür illátio ) quo- _T^e! 7 ionñrd' niam autem demonftrationis diiudicari non poflunt propofiriones, ficut oftendimus , non ergo poterit vera orado efle demonftraiio. fint düudicd- Connexum enim , vt prius oftendebamus , cenfent eíTe probum & ”• ^5 redum, quandoá veroincipiens definitin falfumtautafalfo in ve-¡^ rum: & vno modo falíúm, quando incipiés i vero definir in falílim. cr recíum. Htec autem cum itahabeantjinuenietur diiudicari non poíTe in d¿- monftradonc. NamommnoincipiensabaíTumptionejdefinitinil- I z ladoT *5* SEXTIEMPIRICI IgniSy aqua, 0 * tellus, cUmentiaque acm alti^ Perniaoja abfqu€ iis ¿r qute contentio ^ar eji V ndique^ amiátia ex aquo lata atcjae procera. rram Gr ma Qmnetiam Scoici quoqj qui dúo dicüt clTc principia, nempe Deum ^ expertem qualitatis : Deum quidem exiftimarunt age- 5 PT'mcipu cojj'rejmateriamveropati&conuerti. Cümergo apud prxílátiíTimos jlítuuntitBici. Phyficosfithicordo, agedeagentibusprincipiis primúm dubite- musjaliquando quidem velut dogmaticé de Deo confideranteSjali- quando vero dubitatiué, qubd nihilíiiquod agataut patiatur. Sed quoniam in omni qusftione prius ponitur reí de qua quarritur intel- 1 o ligentia, videamus quemadmodum ííatim Dei notioné accepimus. De Düs orado videturvalde neceíTadaiis qui philofophantur dp- íhlo/ophu gmaricé. Hiñe dicunt philofophiam eífe exercirationem fapiends. ^sapi^i'u ^uid Sapientiam autem effe fcientiam rerum diuinarum & humanaruni. pt. Vnde fi oftenderimus illam de Diis quseftionem verfari in dubio, vi 15 ac poteftate confirmaueriraus , ñeque fápientiam eífe fciendam re- rum diuinarum &humanarum, ñeque PhiíoíbphiameíTe cxercita- tionem íapiend^. Nonflullienim dicunt eosquiprimipríefuerunc fintprim. hominibus,& quid humanse vkx conferret c&fiderarurit, cüm eíTent intelligentes ac-prudentes , 'finxifle eam qux de Diis habeturfuípi- 20 cioncm, &fabuloíámdeDiisppinionem. Cüm enim fuiíTet olim Vitaagreftisacfcra&immoderata, &nullocertoprocedensordi- ne, fuit enim tempus, vt dicit Orpheusj ,j ViclumcHmexfe hommesexeftearnepaTarent^ - /itquee:í¡dehiiihuí fortes conuiuiaimrent. 2.5 Di Dút yd- iuiuriam facieoteí volentes reprimere , primüm quidem leges tule- rid futí opima, yj ¡j punirentur qui manifefté iñiíiiam fácerent, jpóftea autem Deosquoqucfinxeruntj quiinípicefent qusEcunque.abhominibus fceleratéaut exyirtutegeíunturjvtneeknculumquidemauderent facereiniuriam, cümperfuaíúmhaberentjquód 30 „ Dqtotamterramperuaduntaereamiéiiy , , Cernentes quídnam praue redlém ^tatur, J“^f'«‘^“5>'Euhemerusautem_5qui«6£é^fuitcpgnpmiiktus,dicit:Cüm eííetvi- ta hominum infolens & incompolita , quieseteros füperabant viri- íwf. 55 bus&prudentia, adeóvt ex eorum iuflis omnes víuerent,fibi ipfís 35 quandam excellentem & diuinarn pptentiam., ynde etia Dia ga//*” ümultis Dij íuntcxiftimad* Prodicus.auteínCbius>3olem5 inquit, "f- 55 &Iunam&fluuios6cfontes5 &iniummaqusecuñqueproluntvit2 noftrs, ADVERSVS MATHEMATICOS. 15? • „ noftrsjVeteres Déos exiñimarunt,propter vtilitatcm quíE ex eis ac- 5,cipitur. quoinodo AEgyptij Nilum. ¿ideopanem quidcmexifti- j, matum eíTe Cereretvinum vero Bacchumraquam Neptunum : igne 55 Vulcanum, arque adeo vnumquodque eorum quse íunc víúi. Demo- 5, critus autemdicit quídam íimulachra appropinquare hominibus. 5j ScexilsaliaquidemeíTe benéfica, alia vero maléfica. Hiñe etiamP»f«r>9»o/¿« 55 precatur vt alTequatuf fimulachraratione prsdita. ea autem eíTe ^ - -1 •• rf hemnibUá4p‘ 55 magna & ingentia , & dimciliter quidem mtcrire , non eñe tamen prcpin^uítid. 55 interitui non obnoxia, fignificare autem hominibus futura, ratione 55 vtentia5& voces emittentia. Vnde ea vifione apprehendentes vete- 5,'res Déos eíTe exiftimarunc, cümpr^terhxcnonfitaliusDeus, qui 55 habeat naturam in quara non cadat interims. Ariftoteles autem di- ¿rijiotelesde cebatexduobus principiis ortameíTeDei notione Ínter homines, nempe & ex üs qux in anima accidunt,& ex fublimibus. Ex iis qui- 15 dem qux in anima accidunr, proptér diuinos eius in íbmnis affiatus, & diuinationes. Qiyndo enimsinquitjin íbmnis anima per fe fuerit, tuncfiiapropriareceptanatura, Sedminat, & futura prxdicic. Talis eft autem etiam dum in morte feparaturab incorporéis. Admittit enim Homerum quoque Poetá5Vt qui hoc obíéruauerit. Fecit eniítí 20 Fatroclum quidem 5 dum interimeretur, pr^dicentem csdem He- étorisjHedorém autem AchiUis. Ex his ergo, inquit, íiiípicati íunt . homines, Deum eíTe aliquid quodexíéeftfimileanim2,&eftom- niumícientilTimum. Sed&exíuLIimibus. Nam tüm contemplati ' ' efíent Solem' quidem interdiu circumeuntem, noótu autem ordina- , i5tumaIiarumftelIarummotum,exiftimarunteíreDeumaliquem,au- doremhuiusmotionis&ordinis. Arque hsec quidem Áriftoteles. Alij autem funt qui dicüt, qubd mens ciim fie velox & mobilis, dum mutatur íüa natura, venir etiam ad demonftrationem vniuerfitátís,& «« f* «m» íuípicataeft eíTe aliquam inielligentem eorum quse exuperantvittv'^^'"/"/''’'''”'» 30 ac poteftatem,& proportione quidem ei reípondentem, natura tem diuinam. Suiit autem qui ex rebus admirabilibus qua? in mundo Deorunotio fiuntjíulpicatiílmt nos venifíé in notitiam Deorum.In qua opinione vidcturetianieíreDemocritus. Videntes enim,inquit,veteresqus«¿í¿¿«i, in fublimi accidunr, vtpote tonitrua. Si fulgura, & fulmina, & aftro- 35 rumeoitus, Solisque&Lun^defedus, terreban'mr5 exiftimantes Déos eíTe eorum aud^ores. Epicurus aute putat,ex iis qu^ in íbmnis veorumneri» oceurrum vifionibus, Dei notionem attraxifle homines. Magnis " t r i c ^ aindunt enim,inquit, &humana forma príedltis fimukchris in íbmnis incur- eurnm. K a renti- etfo SEXTIEMPIRICI rentibusjexiftimarunt eíTc re vera quoíHam huiurmodi Déos homi- vcorum ne- nis forma pr^ditos. Nonnulli autem accedetes ad cercum conftan- &ordinacum motumcceleftium, dicuntomninoDeorum fiiitw, notiones ex eo primü ortas eíTe hominibus. Qiwmodo enim fi quif- piam fedés íuper Troianam Idam, vidiíTet Gr^corum exercitum de- 5 cerner & ordinate in campis procederé, equites quidem primü curtí equis & curribus , deinde retro pedites, ei omnino veniíTet in men- tem, qubd íít aliquis qui regir ac moderatur, & militibus qui ab ipíb reguntur,eum ordinem feruare imperar, nempeNeftor, aut aliquis alius ex Heroibus,qui fcir & equos regere & homines fcutiferos : & lo quomodo qui eft nauís perirus, cüm primüm confpexeritnaué quse’ fecundo vento fertur,&: velis bene eft mftru(fta,inteliigit eíTe aliqué qui eam regir, & ad portus deducir propoíitos: ira qui primüm ccelü luípexerunt, &contcmplati quidem íunt Solemab Oriente vfque ad Occídentem curílim fliumvelmi in ftadio conficientem, ftellarü rj autem quafdam ordine procedentes choreas , inquirebani opificem pulcherrims huius ordinationis, eam coniedanres cafu non accide- ré, fed á quadam potente natura & in quam non cadit interitus, quK fri qüidem eft Deus. Ex recemioribus autem Stoicis dicunt nonnulli, mi orti i terrs primos,& é térra ortos homines,fuiíre iis qui nunc ílint intelligentia 20 ^’pr%dntio praftátiores. vt licet difcere ex noftra comparatione cum ve- res, quiin di»! tcribus. & illos Heroes,vt qui aliquem feníúm habuerint,intendiífe Mm natnrm mentis acicm in diuinam naturam , & intellexiíTe quafdam D ei vir- Arque hxc qujdem íunt qua: dicuntur á dogmatícis Philofo- DfDwníSí/phisde Deorumnotione. Non exiftimamus autem opuseífevtad- 15 tTdditur fimi cadicamus. Varia enim & multiplex enunciado obfignatto- Mfiaíile. jgj^orationem,cüm poílint quidem eíTe muid modi D ei no tionis, quod autem eftineisverumnon comprehendatur. &tamen etiamíiadlingulapergamus literarummonimentis mandara, nihil exiisquxdidaíünt, inuenieturfirmum ac ftabilc. IamenimijquÍ30 exiftimant aliquos legis latores & prudentes homines, de Diis opi- nionemaliis indidiíTejnoníatisvidenturidquodquxritui attínge- re. Qi^rebatur enim á quónam principio incitati hoipines venerüt adexiftimandumeííe Déos. lili autem, cum ambo videanrur, dicut quoídam legis latores de Diis opinionem indidiíTe Hominibus, ne- 55 úgit htores fcicntcs quód eis manear abíurdum quod erar ab initio,cüm fit quf- vndeitam tit aliquis, Vndénam legis latores , cü nemo prius eis Déos tra- Tutitnotionc. didifletjin Deorunxvencrüt nodoncm? Deinde omncsquidemho- mines ADVERSVS MATHEMATICOS. mines eorum habent notionem, íed non fimiliter & eodem modo, ^foruomnts Sed PerííE quidem, exempli caufa, igné in Déos referunt:AEgyptij „em,¡ednoeo- aurem aquam:alij autem aliquid aliud eiufmodi. Eífet autem abíúr- Scmmojo. dum, omneshominesfimulcolleftosálegislatoribus, deDiisali- 5 quid audiuifle. Ñeque enimíimul mixta erant hominum genera, crantqüe ignota. In nauis autem Argus nauigatione, primamqu^ nauigauitícaphamaccepimusexhiftoria. At antehscomnia, for- tafle dicet aliquis,qui erat apud íingulos legis latores & duces, eam confinxerunt notionem. & propterea alij alios eíTe Déos exiftima- 10 runt. quodquidemeftftultum. Rurfusenimomneshomines com- munem& anticipatam de Deo habent notionem 5 exquaeílquod-iv fthomni- dam beatum animal, & ab interitu alienum,& in felicitate petfedü, ««'»• &inquodnullumpoteílmalum cadete. Eftautemplane á ratióne alienum,omnes forte fortunaad eafdem applicari proprietates,non 15 autem íicmoueri naturaliter. Non ergo ex inílituta impofitione, ñeque vlla lata lege antiqui DeoselTeacceperunt. Qui autem dicüt primos ho mines , cüm fuiíTent reótores & adminiílratores rerum diñaos publicarum, cümmagnam íibi comparáííent potetiam &honorem ad hoc vt pareret populus , eos poft aliquod tempus,cum é viuis ex- p nía ’4%«dw '20 ceíTiíTentjexiftimatos eíTe Déos, ruríus nonintelligunt quod quxri- «#- tur. lili enim qui ipíbs in Déos referebant,quemadmodum accepe- runtnotionemDeorum, quaeos in Deorum numero habuerunt? Hoc enim prxtermittitur,cum opus habeat dera 5 ftratione. Et alio- qui non eft id quod cenfetur probabile. Qu* enim fiunt á ducibus 25 &: principibus, máxime falíá, folummodoílmulmancntcum du- cibus acprincipibusviuentibus, cüm autem deceíTerint, tolluntur. Licetque multes recenfere, qui vnx quidem tempore telad funt in Déos, poft mortem aute ita habiti funt contemptui , vt Deorum re- primerentur appcllationes : vt Hercules Alcumense & louis filius. nercuUs c//- 30 Brat enim quidem ab initio ei nomen Alc2eus,vt aiunt.inuafit autem appellationem Herculis,qui eo tempore exiftimabatur Déus.Vnde etiam fama eft Thebis inuentam olim fuiíTe ftatuam propriam Her- culis, qus habebat inferiptionem, AIcseus Amphitryonis,ad gradas agendas Herculi. DicuntetiaTyndaridas rurfus víürpaífe gloriam rynddrid^fy 55 Diolcurorum,qui putabantur eíTe Dij.Duo enim hemiíph^riajnem ptrpíruntgio- pe&idquodeftíliperterram, & id quod eft íüb terram , eius tépofishomines Dioícuros,id eft louis filios dicebant. Qiwm- ¿uomm »emi obremPoeta queque hoctacÍteinnuens,deeisdicit, ífUrieram. K s SEXTIEMPIRICI Sometas. „ ^^ItemUque alias 'vicihus 'viuunt, aliaique „ MoTtem oheunt, acjuum DOs nancifcuntur honorem. Pileosque eis imponünt,& fuper eos ftellas, tacíte ¡nnuentes confti tutionemHemifphíeriorurn. Illiquidem qui in honorem Deorum ííc irrepfcrunrj propofitum quodammodo obtiñuerunt. Qm autem 5 in veos lui feipfos Deos pronuntiarútjmagis funt habiti conteptui. Quihetiam quidicunt, qubdveteresDeoseíTecxiftimarunt, omniaquíe vits f^ntconréptui. profuiit, vt Solcm & Lunam, fluuiosque & lacus, & fimilia, cum eo teus non cji qubd non probabiiem tenent opinionemjeiufdem arguuntur ftulci- tÍ2 cuius & veteresjVt Tuprá diximus . Non eft enim confentaneum 10 ' ll¡l. idos eíTe adeo infipieteSjVt qu$ oculis cernuntur interircj Déos eíTe notioneanticipent : autiisquíe abipfisdeuorantur&diíToluuntur vim diuinam tribuant. Nam aliquamquidem forte haber rationem &terram Deamexiílimare, non eam eíTentiam qus infulcospro- fcinditur aut foditur* fed vim qu^ipfamregit&adminiftrat, natu-15 ramque frugiferam, & re vera beatíífimam. Lacus autem & fluuios, & fiquaaliaíuanaturanobisproíint, Deosexiílimare, eftfummi ftuporis & fenfus vanitatis. Ita enim oporterct etia homines, & eos máxime qui philoíbphantur, arbitrari eíTeDeos. Nobis enimpro- funt & qu9 in «dibus ílint animantiajvaíaque, & quidquid eñhis hu - 10 milius & abieílius. Sed hxc quidem íünt valde ridicula. Dicendum eítcrgo non eíTe bonam ac redaqu^ fuit expoíitafententiam. De- mocritus autem non éft fide dignus , qui minus dubium docet per maius. Nam ad hoc quidem quod Deorum notionem aliquo modo habucrint homines, natura dedit multas & varias occariones>& mui 25 simuLícyd taadminicula. Q^bd auteminaerequiambitíintíimulachrainge- ^uapngit Df- humanis formis prxdita, & in ílimma talia qualiafíbi vult effin ... gcre D emocritus, eft omnino eiuímodi vt admitti non poífit. Hadé autem dici poífunt etiam adueríus Epicurum, qui exiftimat qubd ex viíis fimulachrorum qux formas habenthumanas , quorum rpecies50 apparetiníbmnisjDij in mentemvenerunt. Cur enimmagis exhis, quám exingentibushominibus inmentcmvencruntDij? Et vtfe- meldicam, adomnes qu£E ílint expofit^e opiniones licebit dicere, qubd non ex nuda & fola magnitudine animalis humana forma prs- ditH,accipiunt homines Deinotionem, íédcumeoqubdíitbeatus35 interitu alienus, & vim maximam habeat in mundo, qux qui- ¡nrnieu alie- demnon docentáquónamprincipio,autqubmodoinmentemve- nus.tyvm nei-itiis quiDeiprimamattraxerenotitiam, quicaulánturviíáquíe t^xintam a- OCCUr- bcat inmudo. iKccncus , non funt Dü, Ve Deee/} hominihus n< ADVERSVS MATHEMATICOS. z6^ occurrunt in íbmnis , conftantemque &pulchrumordinein rcmm cceleftium. Alij autem ad hoc quoque dicunrjquod principium qui- Deas dem notionis quód fit Deusjortum fit ex iis qu? apparent in fomnis,^^’ aut ex iis quíe contempIamurinmundo.Quod autem Deus íit xifi-untinfomnis. 5 nuS}& interitui non obnoxius, & perfedus in beatitudine^hoc venir á traníitu ab hominibüs.Q^modo enim cüm communemhominé phantafia auxerimus, habcmus notiónem Cyclopis, n-.tktranfit» j. Non homini jtmilís 'vefcentipane,Jed alu j, Rul>i in ^luofs jua eflmontihus, atque remota. 10 „ CernituT. itacümfelicem&beatum hominemintellexe- limuSjaut ómnibus bonis repletú, deinde ea ampliíicauerimus 5 qui eftinillisíummus Deus nobis venir inmcntem. Et ruríus, cüm ve- tercs longsuum quempiamvifione apprehendiflcnthominem, id auxerunt in tempus infinitum, & cüm tempori prsefenri prsteritum j ^ & futurum coniunxiíTent, & deinde in fempiternam acceíTiíTent no- tionem, dixerunt etiam Deum eíTe íempiternum. li qui hsec dicunt, probabilem quidem defendunt opinionem : feníím autem incidunt in eum modum qui dicituralter per alterumjqui quidem eft máxime dubius.Namvtprimum felicem& beatum intelligamus hominé> 20 & ex eo Deum per traníitionem , debemus intelligere quídnam íit felicitas, cuiusparticipatione intelligiturbeatus. & dicitur beatus Grxce quidsmonem feu genium bene haber afFe£lum< Q^amobrem vt homiriis quidem redle accipiamus beatitudinem, debemus prius hábere Dei & dsmonis notionem. Vt autem Deum intelligamus, debemus prius habere Dei & hominis notione. Cüm ergovtrunqucexpedetab altero notionem, ida nobis mente non poteft coraprehendi. Atqúe hsc quidem dióta íint ad eos qui quo- rum quemadmodum priores hómines Dei habuerunt notionem. Conre,qucntcr autern qusramus an íint Dij. 30 y 4 n Jint Di¡. Qv o N I A M non quidquid mete agitatur eft particeps efíenri^, íed poteft aliqúid mente quidem agitari , non autem eíTe, vt Hippo- cétaurus & Scylla, oportebit poft quseftionem de Deorum in men- ^ 5 te conceptionc,etiam cófiderarede Dei eífentia. FortaíTe enim fta- bilior acconftantiorinuenietur Scepticus quám ij qui aliterphilo- íbphantur,dicens eíTe Déos congruéter patriis moribus & legibus, Sííáciensqiüdquidpertinetad eos venerandos ac colendos, quod autem *<^4 SEXTIEMPIRICI autem ad philorophicam attinet quaíftionem, nihil agens lemere ac prxcipitanter. Arque ex iis quidé qui de D ci eíTentia confiderarunt, alij quidem dicunt eíTe Deum,alij vero non eíTeralij autcm nonma- giseíTequám noneffe. Et eíTe quidem plures ex Dogmaticisj & Deesnoiteffe communis vit£ anticipara notio. Non eíTeaurem quiappellarifunt 5 dicat, Diagoras Melius, & Prodicus Cius, & Theodorus, & per- multi alii. Ex quibus dicebat quidern EuhemeruSj eos qui exiftima- zuhemerus tur eíTc Dü, fuííTe alíquos potentes homines, &ideoab aliis relatos íimumerum Deomm, vifos eíTe Déos. Prodicus autem idquod vi- potentes homi prodeft, Deum eíTe exiftimatumjvt Solem, & Lunam, & fiuuiosj 10 nes. &prata,&fru( 5 luSj &quidquÍ5lefteiuímodi. Diagorasaute Melius, ílr qui fuit,vt dicunt, primü Dithyrambicus, vt fi quis alius fupcrílitio- mníH-n efe» fus, qui ctiam pocfim fuam itainchoauithoc modo : Adaemone & r>eum id „ fortuna íiuncomnia. Iniuria autem affedus abaliquoquipeieraue- Te'ji dcproptereanihilpaflusfuerat, eodeduduseftvtdiceretnon rj ni. >3 efle Deum. Cridas quoque vnus ex iis qui Tyrannidem Athenis ex- Duiorss ercuerunr,videtur eííe ex ordine impiorum, dicens qubd antiqui le- ¿ix-rit non giflatoresfinxerunt Deum infpetftorem rerum qus bene & malé efe Deum. ñunt ab hominibus, vt nemo proximum fuum clanculum iniuria af- cntiasry ficiatjcauens ne á Deo puniatur.Difertis autem verbis ira dicit : Fuit 20 hitUziJltto ” tempus quádo erar hominum vita inordinata & beluina, & miniftra res finxtfe33 virium, cüm ncquc bonis vllum eíTct prxmium, ncque vllum malis ” íüpplicium.Deinde mihi videntur homines leges tuli 0 e quíE peenas cdueréc<]ui » ítrogatent, vt tyrannus eíTet luftitia, & ancillam haberet Contume- mJeaoehdti) liam. Multabatur autcm fi quifpiam pcccatet. Deinde quoniamle-25 neateopu^^ ges quidem ipfos eo adducebant vt palam feeleranon admitterent, 33 clanculum autem eaadmittebant,runc mihi videtur vir aliquis inge- 33 nioíiis&prudenscognouiíTe qubd operxprerium faceret, fi ínter 33 mortales inueniíTet quemadmodum malis metus eíTet incutiendus 33 etiam fi clam agerent, autdicerentjaut, cogitarent. HincDeumin-30 33 troduxit, nempe qubd íitDeusminime interitui obnoxia vigensvi- 33 ta,menteque audiens & aípiciens, cogítansque,&híEc attendens,& « diuinamgeílansnaturam. A-quo auditur quidem quidquid diílum 55 eftinterhomines: quidquid autemfitjviderepoterit. Si quis autem D<!c«we«-„ apud íe tacitus aliquid cogitetmali,hoc Déos n 5 latebit. ineñ enim 35 ¿,p',„afj .33 prudentia. Hsc autem dicens, induxitdocumentum longé iucun- ftcraticne „ diíTimum, nempe falíá orationetegereveritate. Semper autem hic tciere ye-^^ dicebat DcoSjVt maximé terreret homines eo ducens. Vnde príefei- rtuKm. Ult ADVERSVS MATHEMATICOS. *65 V uittimores eflé morcalibus, Iaboresque& afflitítionescalamicofe )í vitsEexfupemocircuítu, vbividiteíTefulgura, & horrendos fonos 55 tonirrui, & ftellatum cosli corpus, affabre fadum & varium opus ía- j5 pientisartificis:vnde&candensproceditaftriglobus, humidusque 55 in terram imber proficifcitur. Ad hos timores reduxit horaines, per 55 quos verbis D^monem pulchré &indecenti loco fecit habitareñni- 55 quitatem autem cxtinxit legibus. Er cüm pauca adieciíTetjíúbiunxit: 55 Sic autem primumarbitroraliquem perfuafiíTemortalibusvtexifti- 55 marée eíTe genus Dsmonum, Cum hís autem hominibus congruit lo etiam Theodorus Atheos,&vtnonnulliíéntiunr,etiam Protagoras rheedom Abderitanus, cüm ille quidem in opere quod infcripfit de Diis, quar apud Graecos in Déos funt relata varié confutauerit.Protagoras au- ,5 temdifertis verbis ícripíérit. DeDiisautem ne^ucaníintj ñeque 5, quales íint poílüm dicere. Multa enim funt qu« me prohibent. Qua 15 ob cauíamcüm eum capitisdaTnnaífentAthenieníésjfugiensinma- xiperiitnaufragio. Meminit autem huiushiftoriíe Timón quoque rimnvUú$T Phliaílus in fecundo libro eorum quos infcripfit «riMw, id eftj Sales feu ícommataj hsc referens: ,, PerfuaftquiProtagotít^cuilm^adiJértay 10 „ lucuhdA 0 * prudensyjatis at^ue volubilis. O ji „ PoJfemeiHScineremtetrisimmittereJcripm, ,, Q^fcrip^tfenecnouijje Deos,nec^uequaleSt M quínamij ejjintvn^uampotuijj'é'vídefe. 3 y Obfemans x^ui. Sed ei non profuit ijhtd. 3.5,, Nan¡qHefugafbiconfult 4 Íe,ne frígida potans ,> PoculaSocratica, Citispenetraliaadtfet, Epicuriis autem, vt nonnüllisVidetur,' quod advulgils: quidem áttií- E^v«rw ; net, relinquit Deum. quod áucem attinet ad rerum iiatufam, quam. Non magis autem eflequám ñOnefie Deos^ per parem vim ¡.cepiid non 50 adueríántium o'rationum dixerunt Sceptick Hoc autem fciemUS’, ú qua: vírinq,- fiunt argumenta breuiter perfequaitiur.' Qm-érgo Déos eífecenfenr,quatuormodisconantur probare propofitum. Qüprü neestfeijtti vnum quidem cftjconlenfus'omniam -homifíum i Íéctíndum autem, ^^ormodupt ordo mundi & diftributió tbrtinm aXit^,ábf^áqus cohíequun- 35 turiisquiDeumtollannquarTumáutértl&Vítimum^abláiiDrationü xjeumtfefí qux obiiciuntunExcommuni-quidem notion€idK^mes,quod om- *»' nes homines tam Grsci quárfiBárba^Oeum eíTe exiftimat. Scidee communiconfenfuquideiíi'{ácwfioaríc'8£ VÓta corKípiúrrt, Diisque fenfKs. L templa templa excitant. Alijautcm aliter harc faciunt, vcquihocquidcm communicerhabeantperruafumaliquideíreDcum, de eius autem natura non eandemanticipatamhabcant notionem. Si autem faifa eíTec eiufmodi anticipatanotiojnon omnes fie coíentirenc. Sunt er- go Dij.Nam alioqui falfe©pinionesj& qux funtad tempus natur^, 5 non vlterius extenduntur^fed fimul excedunc cum illis quorum cauía conferuabantur: vthomineshonoreafficiúntRcgeSj facrificiisque atque aliis ritibus & ceremoniisjquibus Déos profequútur.Sed hxc ad illos ipíbs vfque conferuant. cüm autem e viuis exceflerintjrelin- quunt tanquam qua^dam nefaria & impía. Deorum autem notio, & 10 fuitab sternoj.&permanetin^iernumjvtcui eaipíá quáefiunt fe- rant-teftimoniumjvteñ coníéntaneum. Verumenimuero fi vulgi & imperitorúm relinquenda eílopiniojcredendum autem eft viris do- íoé'tkdnM ¿lis & prf claris)licet viderc Poéticam nihil magnum nec prgclarum praclarúedK execre, in quo Hon fit Deus, á quo depender rerumquxfiunt vis & rfw.** poteftas : vt apud Homcrum Poetam in bello quod ícripfit Gríeco- ihyficá i>f¿í rum^Troianorum. Licetatitem videreetiamPhyficamconfonare cu Poética. Pythagorasenim &Empedocles, &Ionici,Socratesqj & Plato & Ariftoteles, & Stoíci,& fortaíTe etiam ij qui fuñe ex hor- tisjVt teílátur Epicuri eléds di¿liones,Deum relinquunt. Quomo- 20 do crgo fi quccrercmusde aliquibus qus cadunt fub aípedum , mé- rito iis crederemus quibus vifus eft acutiífimus: ita confiderantes de aliquibus qux cótemplaiur ratio, non aliis debemus credere,quám iis quibus eft acutum ingenium, & perfpicax ratio: cuiufmodifunt Philoíbphi. Sed adueríárij refpondete íolent ad obiedlíonemjqubd ¿5 Deinferisha etiam de üs qu2E cíTe apud inferos fertür in fabulis,habent omnes ho mines comiminem notionem, Seprofehabent coníéníum Poeta- rumy&del)ÍKm.agisquam,deDiis, Scdnondixerimuseaefle vera qu¿Eferuntur.infabuliSyn(^intellig€j:esyprimumquidera, quódac- . jiBuU 'mti. cidit. y t non falum ea quá^fingimtur in fabulisj-íéd étiam commurii- 5 *^ jef omnisfabtílaj cQntincát infe íepugnantiam, &quódnonpoE€ft: tnuntiti nctiOr ^ndntümf O" f. neri» ífM.- •' - ... i Hom.PíJ}#, ’• t-qué fecuius eft Virgilius. IHyi fupphm fuiulufiim, c: • - ¡^f,eím.&iTt/^Qntetra omni^fñtís alumnum C€rn?fejeXiif¡ip&JPJajtQ»eift€i^:ii^(^^ corpfis T!pffí^iMrirDiff9^il6mrn4nu-yiiUHrpl;iínc0, Im«íortdetecurrtu]idepfi,yfacmda^H 9 fam . • lile Hoifl. OdyC iifr-ínth (i»"*’ ADVERSVSMATHEMATICOS. t«7 „ Ule tamen manihus non Je defendere tentat, ,, Mam Laeona ab eo Jíuprum pajja eji louis 'vxor, Nam fi Tityus quidem eratinaniraus, quomodo cum nullum habe- recrenfum,rubibatfupplicium?Sinauteinhabebatammam,quomo- 5 domortemobierat? Ecrurfusquandodícitur, ,, Tantalu^ ejlame vifus, qui feuaferebat „ Tormenta injiuuiojians, eius qui prope mentum „ Tangebat.jitiensmtferhunc captabat, aeipfum . Prendere non poteratfugientem. necbibere iili lo ,, Concejjúm eJi, lymphacumje incumaret adhaujlum. „ !^am cum captaret,folum irroratareceJSit. „ Pro pedibus nigra atierra apparebat, erántque ,, Damonis árenles fauces. Si cnim nunquam guftabat humorem & alimentum , quomodo per- xj manebat,nonautem interibat egeftate & penuria rerum neceíTaria- rum? Sinaute erar immortaUs>quomodo eft eiufmodi? pugnar enim natura immortalis cum tormentis&doloribus. nam quidquíd do- let^eft mortale. Sed fabüla quidem íic in íe continct fui confutatio- nem. Sed non eñ huiufmodi de Diis concepta opinio, ñeque vllam iofufcipit repugnantiam, íédcernitur conuenire cum iis qua fiunt. Ñeque enim licet animas fufpicari deorfum ferri. Na cum fínt fub- Anrwrfsen tiles, & non minus ignes quám ípirituales, fuá leuitate magis ferun-^” “ turinloca fuperiora. Quinetiamperfepermanent.nequejVtdice- Anmaperfe batEpicurus, folutíeácorporibusdiíperguntur inflar fumi. ñeque ¿5 enim erar prius corpusquodeasfecerneret:i(edipfeerát caufecor- •porivtfimulmanerent: íed multo magis íibiipfis. Cum eíeitaque fuerint extra Solis tabernaculum, habitantlocum quieíl fub Luna. &hincpropterpuritatemaérisaccipiunt maiustempus ad perma- nendum: &vtuntur alimento conüenienti, nempe exhalatione ex AMimadlun. 30 térra, vt estera adra, nec habent iniis locisquód eas ílt difloluturú. ntrcxhdUtu- Siergopermanentanims, fiunt esdem qus Dsmones. Si íúnt Dsmones,dicendum eft eas quoque eíTe DeosjearumeíTentis qua c<«e- minime nocente anticipatanotione de iis qus fabuloso narrantur apud inferes. Arque ea quidem qu2 ex communi & coníentiéte de 3^ Dcoopinionefumitur ratio, eílhuiuímodi. Confidereturautem ea vfSeffprn. quoque qu2 fumitur exotnatuambcuntisaeris. Eorum ergo quz funt eíTentiajinquiuntjCum ex fe fit immobilis & nulla figura prxdi- ^ ta, deber moueri & figurad ab aliqua cauíá. & ideo quomodo cüm L z conípe- *74 SEXTI EMPIRICI magis admirabiles caufe qux ca moucnt. Qi^niam enim equus eft arborc ac planta magis admirabilis : & caufa quze mouet equum,eft magis admirabilisquámcaufapIanttE : & quoniam elephantus cfl: equo magis admirabilisjcaufa quoque quse mouet clephantum, tan- tam molem portans, eft equi cauíá admirabilior. His autem omni- 5 busj fumma rationc, Solis quoque & Lunx & ftellarum, & ante ea, hiundi catifi natura, qus eft cria eorum caufa, eft admirabilior. Nam par- quidem cauíá non extenditur ad totum, nec eft eius cauíá. Cauíá autem totius extenditur ad partes. Quamobrem eft magis admira- bilis quám cauía partis. Quare cüm mundi natura ílt cauíá totius lo mundi ornatus & diípofitionisjerit ctiam cauíá partium.Qupd íi ita eft,ea eft óptima acprsftantiífima. Si eft autem optimaac prEeftan- tiíl'ima, eft ratione 6¿ mente prxdita. Príeterea eft etiam sterna. Ea autem natura eft eadem quse Deus.Eft ergo Deus. Ad hsec accedir, ín corpore quod in omni corpore quod multas habet partes & regitür fecundü ^uod rei¡:ur naturam,eft aliquid quod dominatur. Qm ratione in nobis quidem 'lu- cenfetur,autin cerebro, aut inaliquaalia parte. Inar- ^ueddo- boribus autem & plantis non itidem : fed in nonnullis quidem in ra- mmAtur. dicibus, in alüs autem in coma, in aliis autem in ligni corde íeu me- dulla. Quamobrem cüm raundus regaturá natura, vt qui conftet ex 20 multispartibus, eft aliquid ineo quod dominatur, &quodincipit metum. Fieri autem non poteft vt ílt aliquid eiufmodi, nifi rerum qu2 funt natura, qu« quidem eft Deus* Eft ergo Deus. Sed dicent forte aliqui, quod hac ratione cotingit vt térra máxime principatum obtineat&domineturinmundo : &aermagis obtineat principa- ¿5 tum & dominetur. nam abfqueeo fieri non poteft vt conftet mun- dus. Quamobré & terram & aerem dicemus efle Deum. quod qui- dem eft ftultum, acpcrinde acfi dicas murura máxime dominari & principatum obtinerein domo, abfque eo enira fieri nonpoíle vt confiftat domus. Qupmodo enim hic re vera fieri non poteft vt abf- 30 que muro confiftat domus, nontamen pr«ftat& eft mclior domus eius domino : ita etiam in mundo fieri quidem non poteft vt abfque térra & aere conftet vniuerfitas, ea tam'ennon funt prseftantiora na- tura qu$ mundum regit & adminiftrar, quse quidem non differtá Deo. Eft ergo Deus. Arque huiufinodi quidem eft genusorationü.^5 Deinceps auté confideremus etiam mpdum abílirdorum quas fe- si ciinófittt, quuntur apud eos qui Déos tollunt de medio. Nam fi non íunt Dij, neaejireigio- reügio quidem eft folüm ex virtutibus. Eft enim religio,fcientia cultus ADVERSVS MATHEMATICOS. pj <ultu5 Deorum» eorum autem quíe non funt, nullus poteft eíTe cul- tas. Vndc eius nulla erit fcientia. & vt íiieri non poteft vt Hippoccn- taurorum colendorum vlla fit fcientia, cura non fínt Hippocentauri: ira nec colendorum Deorum vlla erit fciétiafi non fmt Dij. Q^m- 5 obrera fi non fint Dij, non eft religio. Eft autem religio, dicendum eft ergo Déos eíTe. Et rurfus íi non funt Dij,iion eft fan(ftitas,vt qug f' «o»/»'»» fit iuñitia aduerftís Déos. Eft autem ex communi omniumhominup^^"^” ancicipara notione fanílitas, quatenus eft etiam aliquid fanélumí eft ergo Deus. Qupdfi non funt Dij, tollitur fapientiarerumdiuinarü s¡no/iiitD^, 10 & humanarum fcientia. Et quomodo nulla eft fcientia rerum huma- narum &Hippocentaurearura, proptereaqubdfuntquidemhomi- ncs,nonfunt autem Hippoccntauriáta nulla eritfcientia rerum diui- narum &humanarum,íi fint Dii,n5 fint autem homines. Abfurduih eft autem dicere non eíTc fapientiam: abfurdum eft ergo etiam cen^ J5 fere Déos non eífe. Prstereafiiuftitiaeft introduífa ex hominum Ínter íé&cumDiisconiun<ftione, fi non funt Dii, ñeque confiftet Sí»o/SnfDíí iuftitia. quod quidem eft abfurdum. Arque Pythagoras quidem & «o tfl iuptu. Empedocles& Italicorum Philoíbphorum caterua,dicunt noníb- lumeftenobis Ínter nos aliquam&curá Diis coniundionem, 20 etiam cum brutis animantibus. Eft enim vnus fpiritus,qui inftar ani- qM cZtunñial mx totum mundum peruadit, & nos illis vnit. Quamobre & ea oc- cidentes , & earum carnibus nos alentes, iniuriam faciemus, & nos «y impié geremus, vt quicognatosinterimamus. Hiñe íúadebant Philoíbphi abftinere ab animatis, & impios eífe dicebant homines, quí 3 » RuhaDeum calida facimt altaría Citde, Empedocicsv Et alicubi dicitEmpedocles : ,, Non defíietiícrudelem admitiere cademí , , Pulchriím ne afjliíla Jic vos difier^ere mente JO» IneervoStformamutatanam^ue^arentes ,, Charos occidunt natos permult a precati ,, Stulti. alague loui facientes facra precantufé 3t ^jialius non exauditus in <edihus iílum ,, Occiditclamansimijérasepulasqueparauiti „ Atqne pater nati crudeli cade pérempii, 3, Etmatrumnaticamesinvifceracondunt. iup'rtúnóbt- Híec quidem fuadebant Pyihagorei errantcsi Non enim fi eft ípiri- ttreedit ««¿v tus per nos illos peruadens, protínuseft nobis aliquaiuftitia c‘>~ «tmbrutv, M 1 brutis ntqutcñfUn- *7i S E X T r E M t >I R I C I brutisanimantibus, Ecce enim& per lapides & per plantas perua- dit quidem fpiritus, adeó vt nos ipfis vniamur : nullum tamen nobis ius intercedit cum plantis & lapidibus. Sed nec iniuria facimus ciuí^ modi corpora feindentes & Terra diflecantes.Quid eft ergojinquiut lupitiam ho- Stoicijhomines habere iufticiam aliquam & coniundionem Ínter Te Ubere g^cumDüs? Non quatenus eftípíiitus qui omnia permeat, quonia Mw Ew <iuid nobis ius aliquod etiam cum brutís ; fed quoniam ha- bemus rationc qux Ínter nos & ad Déos porrigitur. cuius cum bru- ta nullam habeantpartem, nullum ius poíTunt habere nobiTcum. Qjwmobrem Ti intelligitur iuftitia ex quadá hominum Ínter fe con- lo iunólioncj & hominum cum Diis, oportebit,ÍI non Tunt Dii, ne cíTe quidemiuílitiam. Eft autem iuftitia. dicendum eft ergo eíTe Déos. sinSiuntv^, Ád hxc acceditjquod finon Tunt Diijuec eft diuinatio, quíe eft Tcien nenfUéuma- ^ conteitiplans & interprctans íignaquse á Diis dantur hominibus, Ted nec quse ex diuino fit afflatu,nec quíe ex aftns,nec qug ex oratio- 15 ne,nec quíe ex Tomniis íit prícdiólio. Abfurdum eft autem rerum tan tamtollere multitudinem qus iam creditur apud omneshomines, Sunt ergo Dii. Zeno autem hanc quoqj rogabat orationem : Déos A6í.oscff iurequiTpiam honorauerit. Sunt ergo Dij. Cuius orationis fimilitu- ^^^'^P^jjldinicongruenterquidem dicunt: Sapientes iure quiípiamhonora-20 tur tffe Deoí. uctit. Qui autem non Tunt, iure non honorauerit. Sunt ergo Tapien- tes. Q^d quidem non placuit Scoicis, cum ex eorum Tententia hac- tenus inueniri non potuérit lapiens. Addu¿t$ autem íimilitudini oceurrens Diogenes Babylonius,dicit fecündam propofitioné ora- tionis Zenonis talem efle poteftate:Eos autem quibus non eft inna- 15 tum vtfint, non iure quiípiam honorauerit. NamTihocTumatur,eft pcrípicuum quódíunt Dij natura. Si autem Eoc eft, iamííint. Nam iiTemelaliquandofuerunt) nunequoque ílint. vt íi fiierunt atomi, nunc quoque Tunt. ineosenimnon caditortus & interitus conue- nienternotioni corporum. &ideo illadonem colliget oratio. Sa-30 picntes autemjnon, quoniam eis innatum eft vt íinr,iam Tunt etiam. Alij autem dicuntprimam Zenonis prop,ofitionem,nempej Déos iure quilpiam honorauerit, veram efle : alteram autem non itidern. Sumi autem primam. quod-quidem erit falíum iníápíentibus. Arque hx quidem íiint, & huiuímodi,qu« & -ápud Stoicos, & eos qui Tunt 35 r. i .4i aliarumTe<ftarum,adducunturrationesadprobádumqubdfint Dij. - QtódautemnecpropteréádeímtpariS'rnómentiadperíuadendüm . ”%attoñ€S,iis-q«idicuntnoH-cfl«-DeoS)proximeeftoñendcndum.Si , : quidem AD V E R S V S M A T H E M A T I C O S. »77 quidem íunc Düjfunt animalia,& qua racione doccbantStoici quod múdus eft animal, cade vtens probabis quód Deus eft animal. Ani- om eji am- mal enimeftmeliusacprsftantiusnon animali. Nihil eftauté Deo melius ac prsftantius. Deus ergo eft animal, íi íímul fumatur cum 5 hac racione &communis hominum notio, ftquidem & vulgus & Poets & prsftantiísimorum Philofbphorum caterua , adteftatur Deum efle animal. Quoíítvc coníémetur confequentia. Si enim funt Diijílint animaba. Si funt autem animaba, fentiunt.Omne enim animal ex parcicipationereníusintelligitur animal. Si aute fentiuni, lo amarore afficiuntur & dulcedine. Non enim per alium quidem íumapprehenduntíénfiba, &nonetiam per guftum. Vnde cuma Deo amputare,aut vllum,vt femel dicam,íeníum, eft plañe no pro- babile. Plures enim habens íénílis eis meUus vtetur homo,cum ma- gis oportear, vt dicebat Cameades, cum ómnibus qui íunt quinqué X ^ fenfibus, alios queque plures ei tribuere, vt poíTit res plures appre- hendere,nonautem quinqué auferre. Dicendum eft ergo Deum ha- bere aliquem guftum, & per eum apprehendere qusE funt guftabilia. Sed íi per guftum apprehédit, etiam amarore afficitur & dulcedine. Dulcedine autem & amarore afFecftus, aliquibus deledabitur &of- 20 fendetur. Aliquibus autem oíFenfus erit etiam capax moleftis , & mutacionisindeterius. Qiwdíí itaeft, in eum quoque cadit interi- in^eoseadit tus. Qmraobrem fi íúnt Dii, in eos cadit interitus. Non funt ergo Dii. Et il eft quidé Deus, eft animal. Si eft animal, fentit etiam. Ani-^”^”^^' mal enim anón animali non aliquoalio diñerequám co quod eft i-) ícntire. Si aute íentit:& audit, & videt,& odoratur,& tangir. Qimd ?«of fequutur ft ita eft, íunt qusedara in vnoquoque fenfti quz ipíum ílbi familiar!- tatc coniungunt & alienant : vt in viíii quidem, qux cum eo lymmetriam ac proportionem,& non aliter. In auditu autem voces modulara ac numeróla, & non qua aliter fe habent. Similiter aute 30 in aliis quoque fenfibus. Quod íi ita eft,runt quadam Deo molefta. Et íi íunt aliqua Deo molefta, exiñit Deusin mutatigne ad id quod eft deterius. Q^amobré exiftit etiam in interitu. In Deum ergo ca- dit interitus. Hoc autem eft prater communem eius notione. Non eft ergo Deus. Licet autem in vnoquoque fenfuefticaciuscompo- 5 5 nere orationem , vtpote in viíii, Nam íi eft Deus, eft animal. Si eft animal,totus videt. ,, Totnsnam^ue'videt,[otusmens,totití^ audit. Siautévidet,& alba videt & nigra. Sed quoniam álbum quide eft quod diípergit ac M ¡ difgre- Scnftcs eji al- tera:io. Dmneneji infinitus. tío iHtucCur, Qjiod moue- tur,no’iej¡i>f jintlHm, Znftmtum efl T>(iu non cjl f.nitus. Tetan efl fuá fattemelutí» Si Deuf non efl fimtus nec iiipnitiUytio efl T>eu. tieiunene^ res iníorfo- rea. ^eusnon efl eerpus. In Df«« « Jántne virin- ¡es omnes. 175 S E X T I E M P I R I C 1 difgregat vifunijüigrum autem quod congregar ac confundir, D eus vifum congregar & confundir. Si aute eft capax difererionis & con- fufionisjcft etiam capax inrerirus.Si eft autem, in Deum cadir inreri- tus.In Deum aute non cadir interirus. Non eft ergo Dcus.Quinetiá fenfus eft alteratio. Fieri enim nó poteft vt quod per fenfum aliquid 5 apprehendit, nonaIrererur,fediraafficiaturvt afficiebarurante ap- prehenfionem.Sicrgo Deusíentit, & alteratur. Si autem alterarur, eft capax alterationis&mutationis. Si eft autem capax mutationis, eft etiam omnino capax mutationis in deterius. Quod fi ira eñ,incu etiam cadir interirus. Eft autem abfurdum dicere in Deumcadercio intcritüm.Eft ergo etiam abfurdum ceníére eum eñe. Ad hsc acce- dit,quód fi eft Deus,aut eft finitus, aut infinitus. Et infinitus quidem eíTe non poteft: eíTet enim & immobilis inanimus.Si enim moue- turinfinitum, tranfitálocoinalium. Tranfiensautemalocoinlo- cum, eft in loco. Cüm fir autem in loco, eft finirum. Si eft ergo ali- 15 quid infinitum, eft immobile. autfi mouetur,noneft infinitum. Si- militer autem eft etiam &inanimum. Si enim contineturab anima, omnino continetur motum á mediis ad fines, & á finibus ad media. In infinito autem nullum eft médium ñeque finis. Qi^re nec infini- tum eft animarum. Er ideo fi Deus eft infinitus, ñeque mouetur, ne- 20 queeftanimatus. Deus autem mouetur, SteeníetureíTe particeps animationis.Noneft ergo Deus infinitus. Sed nec finitus. Naquo- niam finitum eft pars infiniti : totum autem eft parte melius ac prs- ftantius:perrpicuum eft quod infinitum erit Deo melius ac príeftan- tius,& in diuinam naturam obtinebit dominatum. Abfurdum eft au- ¿5 tem dicere Deo efle aliquid melius ac priftantius , 8¿obtinere do- minatum in diuinam naturam. Ergo nec Deus eft finitus. Sed fi nec eñfinitus nec infinitus, Sepraeterhíec non poteft tertium intelligi, nihil erit Deus. Quinetiam fi eft Deus, aut eft corpus,aut res incor- pórea. Sed ñeque res eft incorpórea, nam res incorpórea erit inani-30 ma,& inlcnfilis,& qu9 nihil valet agere. Ñeque corpus. nam omne Corpus eft mutabile, & in id cadit interirus. In Deum autem non ca- ditinreritus.Non eft ergo Deus. Si eft quidem cerré Deus>omnino eft etiam animal. Sieft autem animal, omnino eft & omni virtute prsditum , & felix ac beatum. Beatitudo autem abíque virtute non 35 poteft confiftere. Si eft autem omni virtute prsditus, omnes etiam haber virtutes. Sed non omnes habetvirtutes, & nonhabet etiam continentiam &fortitudincm. Non autem has quidem haber virtu- tes. ADVERSVSMATHEM ATICOS. 179 tes. Et non ílim aliqua á quibus fe difficiliter abftinere & continere poíIitDeus. Eft enim concinentia vircus quafuperarinonpoteft, conñnfn'U eorum qus fiunr ex reda ratione. aut eft virtus , qus nos reddit íu~ periores üs qus videntur eíTe huiufmodi vt difficiliter ab iis poílit 5 abftineri. Continens eft enimjinquiuntjnon qui á moribunda vetu- centmtus la abftinet:íéd qui cüm Laide & Phryne poflit fruí, fe abftinet, For- tirudo autem feu tolerancia j eft fcientia eorum quíe íúnt íuftinenda quUftt. &: non fuftinenda, virtus, inquam, qu$ nos reddit fuperiores iis qu£ videntur eífe toleratu difficilia. Vtitur enim fortitudine ac tolerancia 10 qui fecatur & vritur,idque fert forti & magno animo, non autem qui bibitmulfum. Eruntergo quídam quíeáDeo difficiliter poterunt tolerari, & á quibus is difficiliter fe abftinebit. Na fi non erunt,non habebithas virtutes, nempe continentiam &fortitudinemactoIe- rantiam. Si autem has non habetvirtutes,quoniam Ínter virtutem & jj vicium nihilintercedít,habebic vicia qus adiierfanturvirtutibus, vt- pote mollitiem & intemperantiam. Quomodo enim qui non haber íánicatem, haber morbum, ira qui non haber continentiam & forti- tudinem,cft in vitiis quse ipfis adueríantur. quod quidem in Dco di- ci eft abíúrdum. Si íunt autem aliqüa á quibus difficiliter abftinere, 20 &qu2Enonfaciléferre poteft Deus, íunt etiam quídam qua:eum mouent in deterius,& qu^ ei moleftiam afFerunt. S ed íi ita eft, D eus eft capax molefti^ac perturbationis & mutationis in deterius. & ideo eciam interitus* Q^mobré íi eft Deus, in eum cadit interirus. Non autem fecüdummec ergo primum. Ad ea autem qu^ fúnt pro- poíita accedic, quód íi Deus eft omni virtute pr^ditus, haber etiam díbwm magni & excelíi animi virtutem feu fortitudinem. Si eam autem ha- tíantyirtutes^ betjhabetfcientiam eorum qu^ íunc'grauia ac difficilia, & eorum qux non ÍLint,& eorum quíe funt intermedia. Et li ita eft, eft aliquid Deo graue ac difficile. Ñeque enim propterea quiíquam eft virfor- y¡ffeft;sícit JO tis magnique & excelfi animi, quod íciat qusenara íunt próximo gra- <iua(Unt fibi uiaac difficilia, fedqu^fibi* qus quidem nonpoífunc commutari^""'*'»”®'*"' cum iis quaíiint próximo grauia ac difficilia. Q^are cüm íit Deus fortis magnique & excelfi animi, eft ei aliquid graue ac difficile. Si eft Deo aliquid graue ac difficile , eft aliquid quod Deo aíFerat mo- 5^ leftiam. Quod fihoc, eft etiam quod afferat interitum. Quofitvtfi eft Deus, in eum cadat interirus. In eum autem non cadit interitus: non eft ergo. Prsterea fi eft Deus omni virtute pra?ditus,habct ílib- limem& ereóhim aniraum. Si eft autem fublimi& credo animo, haber [Document text truncated for crawler view.]