Omnium gentium mores, leges & ritus...

*' Vr ^ ' o M N I V M d g) 1 GENTI V M MO- res, LEGES E T R I- tus ex multis clariffimis rerum fcriptoribus a loa- ne Boemo Aubano Teu- tonico nuper colk6ti ? Sc nouiflime re- cogniti. T rihu libris alfotutfi tpus^^i- Ij phnoam, ^4/iam, c* Europam defcribentibus » antverpiae, Excudebat Ioan.VVitha- gins, {umptibus Vidu<£ & heredum Ioannis Stelfij. M. D. L X X I. J5 7i. ffp j£ farea Maieftas pcrmifit lo - anni Stelfio, vt Omnium gen- tium mores a loanne Bomo Aula- m,mptme imprimat, perque omnes har edit artas regiones fuas diftra - hat , veluti latms patet in literis eidem conceffis^fubfignatis. Baue, SIGISMVNDO grymavg vstano op. T I M A R.V M A R T I V M E T M E- dicince eximio dolori , Ioannes Boe- mus Aubanus Teuto- nicus. S. D. OLLATVRVS me ad celeberrimo huc more, quo ora nes, qui vnqua a (e fciiptos libros in lu cem dedere, vnu.m aut pltires e prrefta- tioribus viris eligere Io lent, quibus' v e- . lut clefen foribus patronis, illos adlcri- bant dedicent que. Cum huc atque il- luc multum diuque circumjicerem, cui 8c ego lucubrationes hafce meas de Gentium moribus ac earuptlum vi* uendi ratione, nominatim dedicare,^ i ad propugnandum tradere cum pri- mis velim , cui acceptas fore confide- rem . Nemo mihi te fplendidifsime Do&or cum dignior , tum optior oc- CLirritrno eo folum , quod eas fub ex- penfis tuis , tuo que fub mundiffimo caPugadfTunoq- litterario prado ini- A z pre£ f pre fumis , laudem ( quantulacunque mihi vnquam a gtato & humano le- dore pro habitis laboribus efflerit) communem mecu habiturus fis : ve- rum quod te-materia ea haud medio- criter deledari notanter cognoui , cu anno (iiperiori fimiles libellos duos, vnum de Septetrionalibus Gentibus* cuius audor Matthias de Michau, a» lium de Meridionalibus cuiuidam Ludouici de Bononia , imprefieris: meq; librum piadentem in Germa- nicam linguam nofham transferre interpretariq; adhortatus fis. Et hoc digniisime : quippe , qui optime diu antea haec atque alia , quae de exter- nis nationibus memorantur , omnia cognoris,(ciascj; licet non ex Ieuibus circulatoribus , non ex vagis mendi- cis * qui vt vulgo admiratiores a ccc- p ti ore sq; fint, adeo nefandiflime abfi que omni verecundia plerunque m&* tiunmc :. vt non ipfis modo non fides etiafii minima habeatur , verum om- nibus inxta, qui aliquid de his aut feri bunt aut recitant : Sed ex grauium fi- de dignif simorum aurorum (criptis, quibus perdiuus & pernox tu quo- que , quanclocunque a medicis curis . •' ta- NVMCVPAT. f vacare datur , operam fummam im- pendis. Atq; ex hinc homini in publi- ca praelertim adminiftratione con- ftituto nihil vtilius , nihil gloriofius incundiusq; magis, quam veraciter aut legendo aut peregrinado cogno- Icere, qua religione, quibus moribus, qua regiminis forma , quibus legi- bus , inflitutisq; aliae per orbem gen- tes vitam traducant. Quod ita com- pertum eft , vt illis, qui extra patrio* agros ad fecundum vix lapidem vn- quam peruenerint,quiq; ingenuorum morum 8c artium in iuuentute pa- rum aut nihil perceperint , quamuis naturae lute bonitate opulenti , facun- di & iblertes latis lupercp in patri^ fi- nu populos moderentur & vrbes na- tum tamen facilitatis adimatur , yt prope modum pro defpicato quicquid dicant faciatitqu e , ab omnibus ha- beatur. E diuerlo alijs , qui peregre aliquando profe&i : fub fidelibus & eruditis pr^ceptoribus in claris pro- beq; inftitutis vrbibus, egregia multa viderint didicerinrq;, tatum gloriae & maieftatis adiiciatur , vt nitui ab cis attentetur, nihil fi^t, quod non lecus, quani a djuiniifinio oraculo praecc- A i ptua» U ? R AE PATIO. deerat , de follis in terram puteis profundifsime quaeli&e , torrentes impetuolaque flumina > qua: frequen- ter prius pro libito in maximam in- terdum accolarum pernitiem expa- flabantur , obiedis aggeribus coer- cuere : atque vt tranfuadabilia , nihi- loque negotiationibus humanis ob- flantia enent , immifsis in imum pa- lis aut arcubus edudis, validiflimos pontes fliperimpofliere: In mari fco- pulos, a quibus nauigantes periclita- ri {olebant, vt plurimum deiecere: In Iulis & continenti Iblo portus mul- tos fecere , ac in quibus admotae na- nes a ventorum flatibus fecure cjuiefl cerent naualia ftationefque amplifft mas effodere : adeo omnia per terra» per mare excoluere , elaborauereq;» vt terra ipla ad prffcum eius litum, naturalcmque Iqualorem hodie co~ parata, alia elle credi poflit,quam quae olim fuerit , delicioliflimo huic horto certe haud multu dilsimilis , ex quo propter diuini praecepti trangrefsio- ne, infelices protoulam Ada & JEu& r» {T JfuaTa % 1 ^ Unt * Pr?cerea mulcas ingenio- flflimas difciplinas , multas artes in- Uenere holes: quibus per excogitatas • etians P P. AE P ATIO. I5 etiam varias literaru notas libris ta- be llifqu e ( vt ad pofteros perueni- rent)demandatis,fefe exrra mortalem n $mt t xtrs conditionem in tantum vindicaue- mortalem a. re , extulereque , vt indige tum deo- diti en£m . f* rum beatifsimam vitam iam confe- quuti videri potuiflent. Si non mun- mi in utdta h$ di princeps iniquifsimus latan ffi- mo pejfunsU- perieminata peftilentifsima zizania iu3 > integmm & felicem hunc ftatum conHidiflet,qui vt homines & nume- ro fuccrefcere cognouit, & melius in mundi delitijs iam habere , inuidia permotus teterrimis omnis generis fceleribus primum hbi obnoxios fa- £los , mox futurarum iiiperccelefth umcj5 rerum curiofitate atfedios, per obfcuras oraculorum ambages , inie- tia iiiperftitione atque timore , deo* rum dearumq; profanam culturam * fvt vnus veri ii ngularis Dei cognitio* Verus nem abolerer, mortalelque ipios ali- olhuieni d+- quo inligni malo afficeret ) edocti- tus. it : hic Delphica , illic Euboica, alibi Nafamonia adita, Dodoneajq, quer- cus maligna infpiratione re Ion are fe- cir:quibus in Latio Saturno , in Cre- ta loui , Iunoni in Samo , Baccho Thebis & in India^ Inlicri Ofyriquc A 7 m Placitat deo. ram induit a. 14 ERAE EA T I O. in Aegypto , in Ilio Yefbr, in A ph ri- ca inxta Tritonem Palladi , Mercu- rio fub Teuratis nomine in Gallia & Geirmania , Mitieru x H i m erco at-* que Athenis : Appollini Delphis in Rhodo , Chio Patara lici-se, in Troa- de , & Tymbne Dianae: in Delo 8c Scvthia. Yencri in Cypto , in Papho Vli locorum Guido Cyteraque : Marci in Thra- qmque der.ru cia, Vulcano in Lippara & Lenno.Pria *"*& cultU po m Lampfaco Hellefponti alijscp multi s in multis alijs locis (quorum adhuc nomina oh pclariffima inuenra Sc beneficia popularibus diis , coi lata in recenti rneimoria erant) diurnas ha riores fieri excitauit . Deinde etiam poflqiia Chriflus lefiis verus Dei om Chrifhts Te. nipotentis filius adumpta carne ap- fus ab erro., paruidet, atq; errati mundo rurius ve- rtvm ieauit ri]m beacitudinis* iteraofkn- , } dens , verbo & exemplo ad partis fui corieftis gloriam, ad bene beatseq* vri uendm hortatus edet, miffisq- in or- bem vniuerfiim dilcipulis fialiibri il- lorum praedicatione , nefandidimos diperftitionis ritus damnadet , rei- hgionem nonam , nouaque (alu-* bertima vitte indituta promul- gat : & iam eo quidem deduxiC J RAHF ATIO. 15 fet , vt ipiis ab omnibus in orbe gentibus receptis , ad veram felici- tatem defyderari vlterius potuiffet Muf j 4m - nihil: Iple Sathanin genuinam ma- iterum komi » litiam reuerfus , curiola hominum ni in/uHatus? pedlora quas defiitiiere coadlus fue- rat, iterum circunueniens, quadam in priorem ertorem reduxit , quadam nouis haereticis opinionibus adeo corrupit, adeo exc£cuit,vt multo me- lius ipfis fu iile t , ingrelfam femel ve- ritatis viam, quodammodo ignora!-- £e,quam fic temere , fic malitiofe de- riliquifle. Obferua-nt hodie diuino- que honore quam deuotiliime pro- loquuntur Alite minoris , Armeniae, Arabias, Perfidis, Syrite, Ahyri^, Me- dias , & in Aphrica Aegypti, Numi- dias , Lybiae Mauritania, In Europa totius Graeciae, Mylias, Thracias , Tur- cici nominis gentes omnes, ChriTo abiedlo , Epilenticum Mahometum & illius velanum dogma . Scythia: . latilsimi populi , qui Tartari hodie vocantur , pars Imperatoris fui Schtfmutitu Chami idola , pars aiira , pars etiam vnum Deum ex Apofloli Pauli do- <5lrina veneratur. Indite ac Aethiopi^ gentes, qute presbytero loanni paret. Chnftia- Gentts hemetAn*» Itf ATI O, Chriftianam pietatem tuentur , fed inlHtuto longe a noftro diuerfo. Syn- cera orthodoxam cjj Chrifti fide , q ua graticfe olim orbis vniuerfis illuflra- tus fuit , Germani retinemus, Itali, Teri ChriftU Galli, Hilpani, Angli, Schoti,Hyber- m ‘ ni,Daci,Liuonij,Prufsij,Poloni,Hun» gari,& infulates Rhodij, Siculi, Cor» uci, Sardiny , paucique alij . Effecit acerbifsimus humani generis hoftis hac induda morum diuerfitate , hac fa erorum & rituum perdita damno- laque iuperflitione , vt dum vna» quaeque gens Deum , quem religio* fe colit , quemque pra: fe fert verum iummumque die , dum le redam ac- DifctrcUatm ternae bearitudinis viam ambulare, ZtTZZ, C f tCns omnes per deuia , pet iifparitas. at) mpta oheirare magnis rationibus contendit , dumque vnaquaeque /e- dam luam longe lateque propagare & extendere nititur: fele mutuo tan- tis inimicitiis , tantis odijs habeant, €*X»ith ex. P 10 ^ ua hturque , tt ad externas ho- eernarum re- i,K ' lia bones peregrinari non lolum eum tucunda no *i ut tutum de d fere omnino prohi- m vitiis, bitum & occlulum: vnde fieri perfua- /Um mihi habeo , vt dum vicinarum genuum nomina , vicinis gentibus ; tix p R AE TAT r O. I? tix cognita fint , pro mendacijs ho- die repudiemur quacunque de iplis aut fcribantur autreferantunquorum cognitio tamen adeo dulci s, adeo vti- lis,«loriofaq*, femper reputata effc , vt clare conftet : non ob aliam caufam quam illius amore , atque dehderio plerofque relido natali folo , relidis charis parentibus , coniugibus , libe- ris & amicis, relida , quod magis eft, propnafalute cum maximis difficul- tatibus, peri culis , curis, anguftijs, vt aliquid experirentur , remotiffimas tranfmarinas interdum afliimpfiile: peregrinationes , vt compertum ha- beamus, non hac tempeftate nollra, foliim , verum ab exordio fere mun- di omnes per quam maxima; audo- ritatis prudentia; , eruditionis , ab 6- mnibus exifti matos , in Reipubli- c^( pacis & belli tepore ) magiftroSj conliliarios , iudices, cenlores, admi- niftratores , duces publico confenlii cledos alcitolque efle : qui ad remo- tas terra; oras aliquando profedi multorum populorum mores cogno- uere & vrbes : quemadmodum Grae- ci^ atque Italiae prifcos illos philo- lophoSjSocratem Socraticam , Pia- B tonem frifci (Jrnteia phtlofophi vn de philofophi- 0 m & gloriii aufpicati. Trimi legum latorum vnde mutoritatem sonfequuti. Sapientes ft- suli. c TraJlatiJJ'i~ mtbereos vn • de mihtarem gloriam ohtu temere. 18 PRAEFATIO . tonem Academicam, Arifiotele Petii pateticam , Anthiilenem Cynicam* Arxflappum Cyrenaicam , Zenonem S toicam , Py thagoram Pythagoricam : tantas lectas tantamque difcipula- rum frequentiam inftituere concilia, reque iibipotuiiTe confpicimusrquem admodum veteres quoque legum la- tores Minoim & Rhadamatum Cre- tenhbus , Orphea Tracibus , Draco- nem Solonemqne Atheiiienlibus, Lycurgum Lacedasmonibus , Molen ludads , Zamolxim Scythis , aliofque popularibus fuis praelcriptas iacrorum ceremonias , ciuilesque dilciplinas fere potuifle videmus . Quod non a fe intra patrios muros eas excogitaC ^ e >!ed a fapientiilimis ieculi homini- bus Chaldaeis ipfis Magis , bra gma- 1115 gymno Ic-phifiis , & ab Aegyptio runa Sacerdotibus , cum quibus ali- quamdiu eontierlati eflent , deporta!- feicirent: quemadmodum pol cremo pnedantiffimos heroas Crereum Io- uem , qui quinquies terrarum or- bem perlufcrade prodicatur : Pari quoque iludio fucceUiisquc cius du- os filios, Dionyhum cognomento, Bacchum , &: fortdsimum Hercu- lem, I> R AE V A T I o. 19 lem ,a:mulutnque illius Thefea , Iaio nem cum cacteris' argonautis , nau- fragum Vlyflem , & ex Troia protu- gum Aeneam, Cyoum, Darium» Xer- xem, Alexandrum magnum , Hanni- balem Poenum , Mitri datem Ponti- regem , quinquaginta nationum I111- puis loqui peritum . Antiochum ma- puum , innumerofque Romanorum principes, Scipiones, Marios, Lentu- los , Pompeium magnum , lulium Cacarem , Octauianum Auguflum, Confhmtinos , Carolos , Othones, Conrados,Henricos , pedericos , per fadas afe in exteras nationes bel- licas expeditiones ammortalem hanc gloriam fempiternamque memori- am comparare potuifie cognofcimus. Quaproptet cum tanta (it in genti- Penr<itk tim earumdemque tnorum cognitio- ne voluptas , tanta vtilitas , cumque omnibus remota terras adire >inui- lereque cb plurimas caulas non con- cedatur, non liceat etiam , velis lua- uihime mi ledlor confcriptos in hoc libro celebriores gentium mores cele brioraque , in quibus habitant, lo- ca non minori alacritate promptitu- dineque legendo amplexari 6 c cognof B z cere TtnUm 9*sm» iO P R AB. A T I O, fcerc , quam fi te per manus reglona, tim circunducens fidelifiime, quo in- Aituto,& quo in loco, vnaqu^cp crens vitam egerit hodieq; agat , & ore ad os referrem , & ad oculum digito dc- monftrarem.Non moneri , non auer- ti velis, quod a rigidiori ceniore mihi P 1 *' obiiei, exprobrarique polsit , rem me peruetuftitiffima,& plus quam a mil- le auctoribus antea pertra&atam, eti- am a hjs quam eoru verbis, nunc pro meo, proq; nouo aliquo attulifie: verum infli tutum meum diligentius intro fpiciens cognofcas , me tam ex ingenij mei, qua libroru meorum the- lauro haud vulgari , tibi ( ceu liberalis *5 P^terfamilias , cui in Euangelio Chriftus omne Icriba do&um compa fauit ) diledlo holpiti non aliena mo- do & vetera ,led mea etia & plurima? ixoua exhibere.Vale,& quidquid eft boni confide, acce- ptumque habe. DE 11 de origine hominis OPINIO THEOLOGO* tum vera. GAP. I» |Ivin A malefiat ;um coelum, & hac /niuetfi facie, quae I ab ornatu, Se elega Hjd forma mudus ap pedata eft> ac om- nia qu$ illius ambi tu comprehenduntur, quinto creatio- nis die abfoluiifet: lexto homine mai cillum, vt edet, qui illis &c prxedetjSc frueretur , nobiltfsimu animal fecit: vnum omnium animantium quod coeleflem mentem fortitum efl. Illi quod ex rubentis terrae vena derico- tigidet , Adami noffie dedit: tum mu- lierem ex dormientis Ad te latere de- promptam, ne foliis edet •, illi in focia & coniugem commidt : dmulq; in a- moenifsimam terrae partem contli- tuir , fluminibus quaque verfus irri- guam. Locus a viridante facie hilari- queaipectu i ed Graecato* B 5 Mundus vm deuppelUtus. Pritnorw VA» rcntum orig« gr appellati** ^AdAmiiu ParadifuU Trimi horni »es a beluis tn feflati. Diuerftas Unguar» va- de facta. Gentium di - uerftas. 18 ^ £ A P' H R r C k Vita. vmfie:qujbus: herba; & arborum frudus vitro vidum praeberent. E e. luas infeperijs fuiifc infenlasjquibu$ vt obliderent , cattus hominum ob timorem fados aiunt communis ni litatis gratia , auxiliaq; inuicem ptte- bita , & loca habitaculis qutefita : fo- nus oiis confulus -<^uu e/Iet,panlatini diicieuifle vocem aiunt, & res omnes “o nomine appellafle. Verum quum diuerfis liti ellent in orbis locis , non eifdem vlbs verbis ferunt : propterea &diuerfos literara chataderes exti- tiiie. Primosq-, hominum cattus fas: OlicnirrUf* fTpnn p /it -vr quemque gentis initium fuifle. Ve- Pf emines peri wlo pruditts V . 4. o ««uum iuiiit. yc- lU prmn homines nullo fabfidio fui- t '1 1 .. . . * ti duram agebant vitam, quum ip-no- rarent agrefles frudus in vfiim futu- rum condere, & ac egeftatem ferua- re- inc nebat , vt hyeme plurimi aut rame , aut frigore interirent. Experi- mento deinde edodos , & Ipeluncas aumt quxfiile , ad vitandam frigoris vim, & frudus iertiare coepifle. lanis 7 . Agno «a nate notitia ,ca:tcraru m qu e vtifium rerum percepta: 8c extern quoque vi- tx “ 01 ranum commoditates breui tempore ede adinuentas , denique fiecdsitatem ipfam rerum maSfSS & t I B I R r 5 fa&am,fingulorum peritiam ingenijs mortalium fubminiftratfe; quibus co- adiutores dats funt manus , iermo, animique praedantia. Et ilii, qui eam hominis originem fuillc perlualum habuere, & non ad diuinam retulerat prouidentiam, fEthiopes omniu mor talium primos fu i ii e dixerunt, hac co- ie&uravfi, quod Aethiopicum {oluni ante omnes terras (y deris propinqui- tate intepefeere ccepiflct, quum terra edet ab initio vi/igmolarquo cotingit vt ex prima illa humores calorisquc temperia: homo fitipfe genitus, atque cam terram in qua naici contingdlet, libentius tenuerit, quam dmerfam vl- lam,quu ignota adhuc ellent omnia, qusefiuerit .Ibi ergo exordientes , vbi prius paucula de Aphrica vna trium partium, in qua totus terrarum or- bis, Sc hic liber nofter partitus effpras miferimuside Aethiopias litu, & eius gentis moribus primum, tum lingula tum regionum, & gentium peror-. dinem, qua poterimus diligentia ,referc- jjtra ?#» tum tvictffi* tAh ^Aethiopes omntum talw i Captati» ntuoicnti* s dicendorum propsfithnts» mus. De Terra in par. tes tres dati- dttur . o^iphrica ab diuidi- tkr . Europa ab f^Aphrica di- viditur. %Afia. ab Eu* fopa dutidit , ~*phrii* Jt qualitas & gentes. 3° DE APHRlcA De terra (ita & partitione « c A p. III. \4 'Aiores noftri.vt refert Orofius, ** £ *' totlus ternT circulum Oceani limbo circumiceptum triquetra €iiei,gm- a > /latuerereiusque tres par- tes , A plirica m , Ariam & Europam. A. phncmn abAfo difterminat Nilus qui «meridie m Aethiopiam diffunditur, & Aegypmperlabem.ac mirabili fe. tfmT- no minus fep. r-mTdN mfuDd ' tu , r ' Euro P 5 ab Aphrica ocri ir m ' T lxleaIcerranel] m,cju 0 d ab Occidenta l oceano circa Gades infu- Hercu,cas » n ° ampli, gc tccm millibus paffimpatens, L j t , ‘ intrat, ait Pomponius 8b Eur °P a Taiiais Lto tv ! , ,a ‘ptfntrionein mediam fere pajc.em Matotidem defluens , ciim di? ' /° y : ":P UL '' n Aliae ab Europa diui- . . . Aphricaab orientis parte Nilo , a ,,';r ? attlb 'j s mari terminata, Euro- os' 01 ’’ v b, mare attingit latior: cn, Aiga exurgens pergican cru- ocrafum , faftigiat quefe molli- 2 r fe addudlior , vbi fi- L anguiliiiima elt . Q tiantum in- coli- I B RE R I. 3 1 colitur fertu litate praedat . Verum •Ahpricain* \ maxima inculta eJfl , & vel ab arenis fleri 1 ibus obducta , vel obficum ccc- lideferta : vel multo ac maleficio a- ^ . uimalium genere mreira . Mare quo ^ttrica iaterA a fepten trione cingitur , Libycum vo- catur, a meridie Aethiopicum, ab oc- cidente Athla nticum : A quatuornon amplius nationibus ab initio Aphri- cu mfoltim in co 1 ebatur , quaru m dux [iic fcribit Herodotus) indignae funt: totidem alienigena: . Inciigeo x qui- indigena dem Poeni atque Aethiopes : quo- pkric<$gen~ rem alteri ad aquilonem Aphricse , al tes - teri ad auftrum incolunt . Aduems vero Phoenices & Graci . Yetufho- tcs% res Aethiopes nec non Sc Aegypti) fi vera Hnt, quae ipfideie praedicant, zfperi & inculti ab initio : ferina: car- nes herbseque , v eluti pcoribtis , vul- go cibus fuere: neque morbus, neque lege, neque imperio vllo vfi : vagi te- rne requc palantes , nullas certas fe- des habuere : vbi nox opprefiei:at,i- H corpora quieti dabant. Poftea ve- x Jphria(r tbab Hercule , cui & in eam ter- Hercule att. ram colonias dcportafle dicitur , mi- timsfattu tiores cultiores quefadi, ex ijs nauib 9 quibus in Lybia trasfretauerunt tugu Terra Aphri e<e quzhtas. Portentofk oApbrkaftra «itas. ^Mauritania mira v tetfas »Aphrka mi- rabilia. £{u* anima s* Aphrica ztaftontur. 3 1 r> e A V R I c A m fecerant, &: conuenire cohabitate, ouc coeperunt. <$ed de his plura p 0 . itea dicemus . Inaequaliter terra A- phnea colitur , ad meridiem plurimu ob nimios aeflus deierta: contra quam Europa {pedat firequentior ilii cul- tus. Eximia & propernodum por- tentofa agrorum feracitas , vtpo- te qui locis quibufdam c en te (imo fenore reddant cultoribus meile m. Mirum eft , quod de Mauritaniae v. fert at e dicitur : eileinea vites, quas quorum hominum complexus cape- re non poilit , vuaru racemos cubita- les iStaphilini, Hippomaratri , & car- duorum fcapos duodenum cubito- rum, enormi craffitudine calami In- dicis nmiles, quorum nodi odo capi- ant modiolo s: Ajparagos adhreevi- den haud minus notabili magnitudi- ne. Arbores circa Atlantem proceri- tatein/igni enodi, nitore folio cupref i : fed omnium nobilifsima Citrus Romanis delicijs inferta . Alit Sc A- l™ ca EJc P^ antos A Dracones , qui ipus beluis infidiantur fuoque corri- pe* 11 enecant Leones, bubalos, par- ui es , capreas , Sc fimias , quibuf 4»m locis fiipra modum frequentes. Sunt liber, i . V> Sunt & chamelopardales,Rhizes tan- tis fimiles. Herodotus cornutos Aii- nos ibi nafci autot eft, Diacone sinfu— per,Hyenas, Hiftrices, agreftes arie- tes , Thoas ex Hyaena & Lupo geni- tas, Pantheras, Ciconias, Pigardos, Sthrurios , & praeter multa ferpentum genera Ceraftas-,& 'Afpidem cui pedi Ichneumonem minimum animal op- pofuit natura. DeJethiefia, & geniis eius frifcis nimbus. cap.hh. r ^tethk?U A Ethiopia duplex regio efl AI dyslex. & Aphricaeialtera , qua: & hodie India dicitur : ad Orientem io- . lem Rubro , & barbarico mari allui- tur : ad Septentrionem Libyae & &- dicitur. gypto contigua: ad occafum interio- rem habet Libyam : ac reliqua par- te , qua Audio iacet obuerfa : alte- ri iungitur AEthiopiac , quae maior cft, & auftralior : fic appellati ab A£- thiope Vulcani filio, qui illi praefuit: vt Plinius ait : vel a Gratco aj0&> cre- mo c-j. afpeclus : quod Solis vicini- tate torreat. Et ed enim iugis te- llus. Quicquicl eius eft lub Meridia- C na Mortalium •vetuftifsi tni <Aethit pes. 34 I>S APHRXCA 3h.Hu, no c f rJinc eft • Montuofa eft circa .Aethiopia, occiduum, arenofa m med*o , ad. Ori- entem defert a . Plurimas habet ^en- tes diuerfb vultu & monftruolo Spe- cie horribiles. Primi omnium morta- lium creduntur verillimique indige- nte , & Peruitutem nunquam experti: Semper genti libertas incolumis ma- lit . Primo deorum cultum apud eos infhmtum memorant , primasque fa- 2> serum cui- crom m cerimonias . Duplicem lite- * b . A ‘\. ' arum 'fiim , vt qua; facra: dicerentur ^««yhSace rdotibas duntaxat notat eflent: Airerum earum , cjute vulgb pat e. rent . Fuerunt tamen lite rarum &m~ ra haud tales , vt ex illis fyll aba? cSa- Lstera qui. Idcerent : feed animantibus extremif- hom ^um partibus , varijsque in- mentis ,amhciumque perquam (i- nvlcs : nngulisque fua inerat figuris fi- gu meatio : vt in accipitre celeritas, Rex ex Cacer* n f ™ 0 * 110 ™ lnm , cuftodia in o- dettbtj pha- f ficc i uc 3llx m a/ijs .Ex Sacerdo- natiius eligi* J ti^ , quem phanatico curfii ciciim- sar. terri viderint , omnium (dncliflinmm iu icant. Quem vbi Regem creaue- 1111 r 5 ^luti numen infit , aut fit ad n mius diuina prouidentia eis datus, ' V4 g° adorans , vitam is agere fla tutam LIBER 1. ^ 35 ftatutam legibus debet , omniaque facere iuxta patrios mores . Nemi- nem neque prxmio neque poena affi- cere . In quem autem animaduerfum volet Ii&orem lignum mortis haben- tem ad eum mittit, quo infpedto con- fefiim,quifquis ille eft, domum reuer- fiis fibi mortem confcifcit . Tantus Regibus honor , tantumque ftudi- um ab his tribuebatur , vt fi quando aliqua corporis parte ex quauis cau- fa debilitaretur Rex, dqmeflici homi- nes fponte fiia eandem partem debili- tarentuurpe exiftimantes, Rege clau- do aut monoculo & non amicos om- neis claudos aut vnoculos e fle • Fe- runt quoque coiifiiemdinis elle ami- cos vitro in Regis morte vita defungi» exiftimantes eum interitum glorio- fiim veraque amicitia? teftem . Piu- res iy deris propinquitate nudi a- gunt , ouillis caudis pudenda obte- gunt , pauci omnino pecorum vetti- untur pellibus . Alij fiibigacula capil- lis contexta ad medium corpus indu- cunt. Pecuariam rem vulgo excercet: pecora pufilla admodum duri hirtl- que velleris . Canes 8c ipfi nihili ma- iores , caterum alperi 6c pugna- C i ces. Obedunt» Veflitm - thiopum Stu- dium & ext W citium. $6 B E ATHKICA ces . Milij hordei que frequens vfus, vnde potum etiam conficiunt: ca?te- iis carent frugibus , prattex palmu- las, eafque perraras . (Quidam herbis victitant , tenuioribuihiie liarundi- Merte ohm num radicibus, carnibus , labte, cafeo regni Aetbio vefcuntut . Meroe luit olim regni pus caput. caput , ciypci figuram ea infula ur,i- tatur , ad tria milia ftadiorum cum Niloprotenia . Accollunt paftorese- am, qui pailim venant, & agricolas Aurum apud aurifodinas habent. Herodotus au- Aethtepet * toreft , apud Macrobios AEthiopes xs pluris exiflimari,quam aurum cui’ tam vilis nc, vfus , vt Cambyfis legati eo profecti , fontes viderint aureis cathenis in cuftodia vinctos . Qui- dam Sifamu,alij lotum ferunt : Hebe, no abundant,& Siliquaftro, Elephan- tes venantur, & comedunt : Leones habent, Rhinocerota, Bafilifcos, Par- dales,Draconefcp ,qui multiplici ne- xu implicitos Elephantes hauftu. fan- guinis conficiunt , Hyacinthus ibi» & chryfbprafus reperiuntu® . Colligi- Arma Mhio* tur , & Cinnamomum . Arcubus v- fim. tiTiitiir quadricubitalibus ligneis & peruftis , inflruuntur bello & mulie- res j quarum p’e:xqi e oris la aiunt aneo t I B I R R }7 xneo traiedtutn habent circulo. Ve- nerantur eorum quidanq orientem Solem > occidentem diris fupphcatio- Religio ^ nibus infectantur . Mortuos non nui- htogum. jiin profluente deifeiuc, ahj fictilibus condunt ciolijs , quidam etiam vitre- is conditos domi in annfi afleruat re lipiofecp inteiim coHit, primitias oh ferunt . Sunt' qui tradant Regem ab his potiffimum declarari, qui. forma & alendorum pecorum peritia ,'robore- que , & opibus caereros antecehat. hudieq; IUS olmvvt Mempniucis Sa- ^ Aethirftim cerdotibu s mortis per internunciuni autcf - ttAS Imperandae, aiiciiusque inde mortui x>*j A«t foi#* locu, quum libitum dlet , conihtuen- pnm> di, Deum alterum immortalem cre- dere , eu qui rerum fit princeps atque vniuerii condi tor: mortalem alterum , , Bmqem vt < O un eurnque incertum, eft, & eiirii, qui de ciu itate meritus (it , fecundum pofe Regein^, vt Deos venerantur. Et talis fuit ab initio, & g e{e „ te , iam ante multa iecula Aethiopia? ica & e thicpttm tus: hi aenus ritus & mores . Home mons. vero, vrle Marcus Antonius Sabelli- cus (ex quo maiorem partem eorum, qusehic , & in fequentibus a nobis dicuntur ? accepimus ) abipfis loco- £ l rum 44 CE A r H R I CA papyraceos. Fabam neque ab eis fer' fSpealibi “«am ve fd . iaccrd 1 fcu ’ etiam ilia videre prohibitum i ?“ 0<i in)t nnndum hoc legumen ft puantur quotidie ftigida aqua , „ teram ter , ncdce his Hoftiarum a' P Ita P rn!s «ectariouibus diris dam nata non manducabant, fed aut pere ' ^ negocatoribus venditabat, , wcticiotes : rmt n nui ", • cU,z n qui illa emere n? ion aimiflent , in Nilum proiide' nat.Boues marec / F iUI / cie - ac vitulos vtpotahdt confecrauf gione vites VirKfv, 5 11 Cii ie cibus, pftXcmd U 1t°, t l ,,etum P if etis wrrim r ir " - S ac l0ini1 arfefe- v’ fed eamm cmdlf*® ’ fale rrm j fV tl,ld ! s pnns tamen queaoudl 15 c p uniIC, “ u s anatibuf eft cirrnuC, V X a c< ? clla di-fcdlum tuum e Jion^f y lIIS ln locnl ° nior ' opere m J * fadum > a «t pidma & Xc cuXTcmf Uantem » ,on ff ™' omnmo , auc bicubi iii liberi. ;45 fj: oflcndeusquc lingulis conum a - riim ait iri hunc intimus pota ? & ob- lectare , talis poft mortem futurus. Minores maioribus natu ebuij in yja cedunt , atque deflectunt : aciue- nientibusque e fedili afitirgunt : qua in re cum Lacedamnonijs con ueniunt occurrentes mutuo Ic in "vij s ado- Mutua adero. r a nt manu genutenus demilla .Velli- tio busvt dixi lineis amiciuntur , circa crura fimbratiS' ,quas Cafiliras appel- lant: fuper qu as '•candida fe runt ami- cula alia tanquam fupetieaa . Lanea: Lanearum velles neque in xdes la.cras geftan- tur, neque vna cuna cadauere iepui** t uutur.Nunc quoniam omnes > qui o- lim clo&iina aliqua exceliuere , qui* que alijs gentibus leges, & vita? inili- tura pnefcripferunt,ad Aegyptios pri- us, vt mores illorum, leges Sc lapien- tiam ( quibus tum omnes terra: na- tiones facile anteibant) perciperent tranfire :vt Orpheus , poetaque Ho- merus , Muleus , Melampodes De- dalus, Lycurgus , Spartanus : dein- ceps Solon Amenienbs , Mato p*nlo fophus, ac Samius Pythagoras , Sc hu- ius difcipulus Salmoxis , Eudoxtis quoque mathematicus , Democritus ab - ChrtjHana *. fira religio pleraque ab \Aegyptt)s mutuata. Megum iAe- gypt torum feruos quale t *pvrttbat ejfe 4 6 DI APHRICA abdentes , & Inopides Chius , Mo- les Hebraeus, atque alij multi , vt in literis eorum libris contineri Aegy- ptij facerdotes gloriantur. Libet , con- ueaies etiam die mihi videtur, illo- rum vine n di ritibus diutius immo- rari, vt cognofcatur, quid & quas quif que illorum ab his acceperit , atque a- lio tralportarit. Nam vt Philippus Be- roaldus fuper Apuleianu Alinum Peri- bit , pleraque etiam ex Aegyptiorum relligione tranllata in relligionem no(rram funt,vt lineae velles , derafa Sacerdotum capita, vertigines in al- tari , pompa ficmicaiis , muficce mo- dulamina , adorationes, preces , alia- que id genus complura. Aegypti; Re- ges (vt Peribit Diodorus Siculus li- bro fecundo) vitam non aliorum re- gnantium more,quibus voluntas pro lege eft, traducebant licentia. Sed le- gum i n fii tura in cogendis pecunys quoridiaiioque vidhi fequebantur. Lorum culmi obfequioque nullus de- putatus erat, neque empticius, ne- que domo genitus feruus , fed nobili- um Sacerdotum fili;, tum vitra vigin- ti annos nati , tu doclrina pice exteris eruditi , vt horum corporis minii Lo- rurn liber i. 47 rum die noducp , altantium cblpedu motus Rex, nihil turpe comitterer. Raro enim potentes rerum mali cua- dunt, vbidefont Tuarum cupidita- tum miniftri' . Inftitutas erant diei no- disqiie horse quibus regi, lege per- mida, agere fas erat. Mane {urgentem Regem primo epifblas omnes mi£ fas capere oportebat , vt cognitis his quae (ibi agenda elfent relponfo da- to lingula tempore exque ordine re- de agerentur. His adis quum in viro- rum* excellentum coetu lauillet cor- pus, veftem praelatam indutus factu MasUudM _ dijs faciebat .Mos erat Sacerdotum ^ Rg ^ es tnt ~ principi iuxta aram holtijs deductis yn s obferm* arftante Re<?e , magna voce audiente t us* populo valetudinem pro {peram 0111- maquebona precari , Regi iufhtiam in fubdiros colenti : narrare infiiper particulatim Regis virtutes , in deos pietatem, ac religionem , in homines humanitatem feruantis , tum illum continentem dicere, initum , magni- que animi veracem , liberalem, oni- nisque frtenantcm cupiditates , poe- nas iniuper mitiores quam poftuia- rent errantis crimina exigentem, red- dente vero gratiam merius ampliore: pio*. C rtminu Re gts expurga. Sis. Cibo ftmpltct •^tgyptt) V3- f<eban(ur -r~ DIA P"H RICA plura his fimilia orans , tandem hu . execraiSonem m malos exequeba. mr. Tum Regem culpa purgans, om. ne crimen in miniftros /'qui Rem iniqua fiiaderent conijciebat. (5ut bus aciis (acerdos & Regem ad feli, cem di) s que gratam vitam hortabatur & timui ad bonos mores , agendum que non qme fuadercut malUbd xm ad laudem & virtutem maxime peris nerent.Dcmum quum Rex tauro dii? -mm cernet , Sacerdos quaedam er laais libris clariffimorum virorum co iLia » act ^«c proferebat; quibus Rex monitus Imperio pie ac iuffe aliorum exempm v teretur.. Non autem pecn- n,/s cogugandis . vacaridi , indicandi* que iegibus fol um antiquis, fed deam* ‘^ 1Cii S Uof ] ,Je lauandique & cura zore cubandi, oimnisqu e degendas vi X £C1 ?f; as crat lege prasftitutum. Ci- novefcebanmr/ldTiL- .. - ; Z 44411X1 *V & anferem in- * uctur-: vim potandi certa ftatma e- nieijRira , qua neque farciri ven* rcm 5 nequ e inebriari pofTent . Deni- /i- J P °Dum vita ea renebatur mode /-L Vt n °, 11 a legidatore , fed a peritiR ° ^'-dico ad conferuanda fanirate compo-* 1 I B E R I* 49 compofita videretur : Mirabile vide- tur Aegypti, non ex voluntate , le,d ex lepe vitam prmatam agere . ibd mul- t oeft mirabil us illis 5 neopi e indican- di, neq; pecuniam congregandi , neq; puniendi que nimiam per {uperbiatn aut iram , aut aliam iuiuftain 00 cau- {amj licentiam p e rmiilarn . Sed veruti priuacoS teneri legibus : neq-, id <£gre ferebant exiftimantes parendo legi- bus ie beatos fore. Nam ab his qui lui indulgererit cupiditatibus , multa cenlebatit fieri, quibus damna peiicu- laq-, fubirent. Scientes enim fiepius fc peccare, tamen aut amore , aut odio, aut alio animi morbo victi nihilomi- nus aberrent. Qui vero lapientia con- filioqi vitam' inftimut,in paucis oiten- dunt. Hac vli erga lubditos iuiutia, Salu$regh Reges omniti beneuolentia adeo ^omnibus fequuti fiint, vt no fbiu Sacerdotibus, ra. led lingulis Aegypti) s maior Regis quam vxorurn filiofumcp aut aliorum j» r® principii, falutis inellet cura. Vita ve- ^ m ntt pa- ro hi s moribus defundhira, oes com- bltctu* muni moeftitia luget, veftes lacerant, templis claulis foru non frequentant, fefta folemnia no agunt, dies ieptua- ginta duos luto deturpantes capita, D ac *£egyptioru teg u funera- tifi. 5 P D £ ‘A V H R I C A ~ ac fixione fthttis -mammas ; cih^ -vna viri mulieresque duccnci forni ane trecenti circumambulant bis in dis.pQfates ladunr atque ad nxrnie- mm cum cantu , virtiites regis coni- memoran tes . Cibis .animantium co- ctisq-5 ac vino omnitj; menfe appara tu aomnei^t Non lauacris, non vn- guentis,np liratis lej<5tis 3 n.o y.-encreis vmntiir : fed tanquam defundo .filio Pf r cos dies merites lugent. Hoc tvpoie, quat ad p opa ftnieris fpetcaD/ p j.atpaiaas ,poi Iremo dic corpus in a ca coctum ante lepulchri aditu p nh * n - 1Dl bremanum in vita ab rege gei iorum de more recitant, voleriq; l acu Itas datur defun&um acciifandi, Anant xacerciotes, rnortui re Cee rada auoatesjpopulusis permagnus efl, qui e v equias circumflat applaudens vensjaudibus,in reliquis magno re- ciuiiias tumultu. Quo accidit vt plu- res icges repugnante multitudine , iouto caruerint fipiilchri honore ac Qwdcoegerh ^pft^uicentia. Is timor coegit Acgy pti reges iufta viuere, veritos futura vtJ * e p°- mortem plebis iram, atque odiu te mp: ternam . -Antiquorum Regum Viuenui nios hic maxime {mf.Aer?v- pto * liberi. 5 1 Pto omni i» plures partes, quaru qu? » Etet GnoovoboV* appeliabS- £,£*- tur, diui{a:cuiIibetpra4toradcfat,<jm omnium haberet curam. Aegypti ve- fticalibus trifariam partitis, priorem portionem percipit collegium Sacer- dotum magna a tertum propter c L md incolas autorita ieorum curam , tura propter dodtri nam y qua plures eru- diuntur. Hanc partem tum ad iacri- ficiorum miniiteria,tiirn adpriuat^ vi tx commoda impertiunt : neq^ enim deorum cultum omittendum putat, neq; publici confilij vtilitatiqi mini- flris «quum cenfent vitse commoda deeffe. Adfunt eiii grauibus in rebus hi femper confiiio atque opere regi- bus , tum aflrorum peritia tum vero ia on fi c iis, fu tura prardicentes . Fx li- bris praeterea iacris priorum gefta re- ferunt, quibus Reges in agendis no- fcant, que fint profutura. Non enim, quemadmodum apud Graecos , vnus nomo autvnica mulier iacris praeii: fed plures in cultu deoru honore que vetiantur, qui eandem factorum cu- ram tiiijs tradunt. Hi omnes immu- nes fu n t,fecu ndumq; polb Reges ho- noris dignitatis q; loeu tenent. Altera D 2. pol- Politi £ t. A e gypttorttm in triplici m bo~ wmit genere tonf’. flebar. tAgncoU. 52. DEA P H R I C A portio ad Reges peruenit , qua & % bella & ad vitas cultu , tum ac! libera litarem erga ilreuuos viros pro, me riiis iiiiperkiiint. Qua ex re fit,vt po •pulares nullo grauenmr tributo. Ter tiam percipiunt' milites : & qui bdl iunt inftituti njjnifte.rio, vt hoc ftipe. chqmccepto paratiorem habeant ani- mu ad bclloru pericula obeunda. Elt irnuper eorum politia in tria horni. num genera inftituta. Agricolarum fnfloret. pallorum, & opificum. Agricolae par- ita quadam mercede a Sacerdotibus regeq; aut militibus agros mercati: per omnem aetatem ala ipla pueritia xci lufticx line intennifsione vacant: quo fit, vt agricultura ceteris tum ob dodrinam a parentibus perceptam, tum ob continuum vfumi, pradlciK Eodem modo & pallores cura arte regendi pecoris a patribus acce pta ieimper in eo gubernaclo astate® Opifices, agunt. Artes quoepapud Aegypbo : admodum excultas videmus V & a( lummum perdudas. Nam -Coli AEgy pbj opifices, omilla rerum publicari cura, nullumnifi aut legibus perrnii finn , aut a patre traditum opus exer cemivtneqj eos docentis inuidia, ne • liberi. 55 que ciuile odium , nety aliud quid ab # _ inflituto impediat exercitio. ludicia Met* vero eorum non cafu fiebanr , fedra- tione: exiftimabut emm rite facta piu ^4722, rimum vitae mortalium prodefle. Na punire nocentes auxiliii ferre oppref- fis, optimam ad prohibenda mala fa- cinora viam putant.Pcenam vero de- lidi aut pecunia aut gratia tolli exi- {hmabant confuf onem vita: comma nis fore. Q_uamobrem ex duitatibus clarioribus, vt Heliopoli , Memphi, Thebis viros optimos eligebat, quos iudicijs prxficerent.qui indicum con- fefliis , neque Athenarum Areopagi- indutum tis , nec Lacedxmonioruna Senatui eUttt». longo tempore poftea minuitis ce- dere videbantur. Poftquam hi conue- nerant triginta numero, inter fe elige- bant optimum virum , quem iudicij indicibus .A* principem confutuebant , in locum M tior " cuius ciuitas alium indicem fubfti- d ^ at ^ * tuebat: bis omnibus vi£lus,fed prin- veritas infig- cipi opulentior a Rege dabatur: is au- „ e indictura rea carbena fionu varijs ornatum la- punctis, pidibus a collo fii {penfum, quod ap- . pellabant veritatem, gcltabar. Coeptis iudicijs ac ligno ventatis a principe i udi cum propofito , omnibusque le- D 5 gibuSj D1 A V H R r c A Muficae non vacant , exiftimantcs quotidianum illius exercitium iuni 0 f' JS '. nfi ™ um efle ’ & pcricuIof Um . turab^c,y. eot l ue breurores vires effici. Mu. * neam non folu m inutilem , fed no- cua ducunt, taquam virorum animos Mari» U,- Morbos vel leiunio SJptij verni- curat, vel vomitu: idq ; aut quotidie, tis turatit aut auf: tnbus diebus aut quatuor inter- Clknit ‘ lcCtis • allerunt enim ex ciborum fu" perflu irate omneis creari morbos : e- am ergo ad valetudinem curam eflc optimam quas morborum principia auferat. In militiam aur peregrina- tIonc P r o f e cl i , n u { 1 a impefa mereedc " /T an r I% Medid cni ® « poplico ri { f nm fu f atgros fecundum lege cwant ab anaquis medicis compto- p-mique (captoribus tradita. Si nuis Oimam lacri libri iequutus infir- ^ curare nequiuerit, omni cara rn llC ’ 1 P LXtcr ca 5 quam que libris '-U- nentur , illum curauerit morte Lr;. enim legiflatorea Cndl cura ’ 9»? plurimo tempore Ik - fe x/ , / ltIC I l ^ s medicis obferuata pro- r« frtetofa. ta quej? c ,haud facili meliorem re -^gypti/ animatia qUA’da pr^ter modwn,n 0 n fojuvma feci Vtrioru an, Saliti cultu • LIBER I. 6t fed etiam mortua : fient Felem, Xc- neumonas, Canes , Accipitres. Ibi- des, Lupas, Cfoeodillqs ,& cnitifino- di ploxa. Non iblnm horum cultum palam profiteri non erubefeunt , ied tanqnam in honoribus Deorum e itu fi, id laudi fibi & decori duciit. Cum que fignis illdru prdprijs vrbes,& va na loca circumeant procul oftentan tes, qua? i em et animalia, ea more iup plicium fingu Ii venaantiir-.Cum ali- quod eorum moritur, findoive conte- dium eum vlulara pectus percutien- tes fale liniunt: ac Cedri liquore vn- guentisq; odoriferis, quo diutius fet netur corpus vnciu in facris locis fe- peliut.Siquis aliquod hdru animaliu Ipote occiderit, morte danatur, dElti- Ibwmytljk ro & Ibide excepti s,c]-.ios fi quis fpo te vel lecus occiderit, interficitur ac- currente turba, & abfque indicio ho- minem vari js fupplicijs adfeclnm in terficiiint.Quo timore, qui hos mor- tuos con Ipexit, procul ah an s,lii meri- tatur, tekificans animal ablque foa culpa mortuum efle. Nutriuntur hec ( iJ e nittiiu» animalia fiimma cura atque impenla tur in templorum ambitu a viris haud quaquarn contemnendis.qu^ fimila- gme le apud gypttosinterfi ciens interji- citur. Animali* i » t emptu fyte» •Apii bss mortuus maximo fum ptu fepultus. £Z DEAPHRICA ' ' gine & alica varijsque epulis lacie conditis cibant , auferes tu elixos tfi allatos apponunt quotidie. His, quj crucia edunt, aues captas probent, de- nique ea omnia magna [intentant eu ra atque jfumptu. Eorum mortem x. quas ac filiorum lugent fepeliuntcjue iumptuonus , quam eorum facultas ferat, ita, vt Prolomseo Lago Aegyp. tum tenente , quum bos in Memphi . ex fenebia mortuus eflet , qui illius nutriendi curam ceperat, pecuniam, qua; in eius fumptu data erat perma- gna ac infiiper quinquaginta talen- ta argenti mutuo a Prclonuro lii ra- pta, in eius fepulturam impendit. Vi- debuntur forfitan hxc , quae diximus miranda, ied nequaquam minus ad- initabatur quis , fi quid apud quo% Mortuorufu VEgypnos fit confideret in funere “wptZTjh ““tuorumvNamvbi aliquis defim- miranda., ctus Cii > propinqui omnes amici, qui deturpato luto capite lugentes dui- tatem , quo ad mortuus fepeliatur, circumeunt, interim neque laciantur, neque vinum capiunt, aut cibum ni- fi vilem, neq- veflibus vtuntitr Jfpten- didis. Sqpulchrorum tres habet ipeci- €s } fumpttiolos,mediocreSj& humi- y» liberi- ' 6 $ ks .In prima argenti talentum expo- nunt.Xn iecuda minas viginti. In yl- tima parum quid fumptus irrogatur. O ui -funera mortuorum curant , eo exercitio a maioribus tradito fune- ris irnpenfam domefdcis deferi- ptam ferunt , ferutantes- quanti ve- lint celebrari funus. conuentione ta- cia, corpus eis traditur , vt iuxta im- penfam curetur funus. Primus gram mancus (ita enim appellatur ) ponto humi corpore , circa ilia defcnbit, quantum a fimftra parte incinatur, deinde qui dicitur fciflor habens la- pidem tediiopici m , quantum lex i- nit latus aperit , fubitoq; curiu a pro- fequentibus , qui aftant, lapidesque cum exeetatione in eum iacientibus fugis. Exifiimant enim odiu maere- re ^quicucu amici corpus vulnere illa- to violarit, Curatores vero coiporis, hos falitpres appellant, honore eugni exiftimationecp habentur, vtuntui e- nim facerdctibus templaq-, ^pa.LiiCi ingrediuntur. His penes caaauei a- featibus,vn 9 per fciflura corporis mtc liora praeter rqnes & cor crucit. .Ungula: alter vino phcenicco ex rebus odoriferis lauat , deinde corpus to- tum 64 D E A V H R r C A ^ £um primum cx cedro ,tu alijs pretio fis 'Viiguemis vngtibdtes ••am.plitis ai girita-, Myrrha deinde ac- cinnatno. mo,c£teidsqLte rebus liniunt, -cjuse no iolumid ieruare diutiue,led odorife, ru reddere queant. Curatum cadatt| cognatis tradunt defuncti . Ita fo. gu:its eius partibus etiam fcperci- Irorum palpebratumq; piiis intepre deruatis , vt omnis cofpons ipectes dormientis more integra perduret, Antequam iepeliatur corpus piSIfi- citur a cognaris tum indicibus, tum ^ defuncti amicis iepuliUrse dies, alie- fitui-g *aC " lorE . ul ' m paludem, tra gypties tudt - 1 11 a ‘ dantibus indicibus amplius m difiutitur quadraginta numero, dedentibus que rn praeparato vitra ftagrium Hemicy cgotiamturnaurs ad id compofo • at ) " iLS ’ quibus ea cura iniundia eft> 1 tum antequam corpus in arcam eoa datur, perminiturkge volenti accu- kte mortuum . Si quis probatur mate vixille, Iudiccs (ententiam ie- r «nt , qua cenfent corpus eius ij* pulchro priuandum. Qui deprehem di.turiniuflc crimen obiecillc mag na multatur poena. Quum dedi: ac- culatg^autjper calumnia accubitum conflat. r# LIBERI. «£ eonftat , cognati finito lu&u , ad lau- des mortui vertuntur , nil de genere cius , ficut Grxei confueuerunt, nar- rantes. Exifiimant enim fe ornaes JB- gyptij pariter nobiles efle ,fed ordien- tes a pueritia , inquavitx inflitutio- nem , eruditionemque recenfent , ad viri aetatem defeendunt, eius erga de- os religionem 3 iuftitiam , continentia, virtutesque exteras commemorantes inuocatis vero inferis Dijs , precan- tur, vt eum inter pios locent : ad qux verba omnis multitudo corrcfpondet gloriam mortui extollens , tanquam apud inferos cum beatis femper fu- turi.Scpeliunt poflea quique fuos,hi- in proprijs {epulchris,hi quibus ea dc- funt domi apud firmiorum parietem arca corporis ere&a . Qui vero cri- mine aliquo in foetiore fepultura pro bibentur domi abfque arca ponu n- tur . Quos poderi ditiores fadti , ac debita crimina foluentes honorifice fepeliunt.Mox efl apud eos defunclo- paretum corpora dare in pignus creditori . Summa illos , qui non re- dimunt, (equitur infamia , & fepul- tura carent. Micabitur quis merito eos, qui hxc inibit nerunt , non fbltim E qux DefunSfer» patentum ceT pnra credite - rtbus oppitne rantnr . 66 DE AT H RICA . ^ quce ad viucntium mores Ipe&areiv prnfequutos , feci etiam, qua: ad ; mpt tuorum fcpulchra cuitum que pertine rent . Adeo hoc pado ad bonos mo- res quantum fieri pollet componi vi- tam hominum exdhmabam Graeci fane , qui fidis fabulis , ac poetarum didis fidem excedentibus de piorum meritis, malorumque poena tradita ruat, nequaquam potuerunt fuis feri, piis traducere homines ad virtutem, Quin econtra potius derifi coiitein- ptique finit ab improbis.Apud Jbn- ptios vero non fabulis, fed viludJnpijs perna, iuflis laus impartita . Singulis diebus vtrofque eorum, quse vitae vtf lia exiftant admonenttquum videant cuique pro his, qua; egit debiti pr$nij memoriam impendi . Qma ex cauli ad meliorem linguli vertuntur viuca di normam . Eas enim optimas efle leges putandum eff, quibus non diui tes, ied honefti prudentesque homines fiant .* & htec de A c gyp.tijs : nunc de reliquis Aphricap populis* jg IIBER 1. $7 Ve poenis & exteris Apbri- Ci s populis, CAVVT. VL P Oenoru multa:- furit & variq nati- ones :Adrimachi dae Aegypto ver- fus fit i, ei file quibus Aegyptij mo ribus vtuntur,V c ftem geftat quale & alij Potni, vxores coruin vtroq, crure armillam axe a habent : capitis coma nutriunt : p educu io sibo s, quos quifijj capit, praemordet > atque ita abijot: quodim tantum ex omnibus poenis ^r upturt rr _ factitant . Sctique virgines nupturas ^ jguiy^ind» regi exhibait, quae illi placida fuerit d« exhiben •* ca cfeuirgmat.N afamones grandis & dira natio nauiu lyrtibus inuolutaru ‘ namum ex fpoliatores : fub arhatem reliEtis ad pokiitortt* mare pecoribus delcendnnt ad lacu augilem decepturi palmulas, quae ibi permultae & fpeciofie firnt , & fructi- ferae omnes . Ex quibus ibi palmulae immaturas decerpfermit , ad Solem, ficcantes mature faciunt t deinde la- &e maceratas fbrbillant. Vxores plu- res finguli e coiuetudine habent , & cum his in porpatufo coeunt , eo- dem pene, quo & Mailagetae modo,, ni fi quod hi prius feipienem prae- E i ten- 6% D K APHRIC tendant . Mos etiam Nafamonibus , eft , quum quis primum ducit vxo- HSgulos comman: fwgutis canui cieat veneris gratia L & vtquiique cum uis s»gnofci- ea co ncubui t, don um detTiIh,quod*E tm, cum habet do mo a llatum . lureluran do ac diumatione tali vtuntnr perc- os viros , qui iuftiflimi atque optimi apud illos fuifie dicuntur : iurant il- lorum fepulchra tangentes , diuinant ad Tuorum accedentes monumeta: & f V v I ’ reC J eS P cre g erint indo ™' sanfuetudo . unttvbi quodque per quietem lnfom- nium viderunt, eo vtuntur. Fidei dan- dae confuetudo haic efbde manu al- terius vtercjj Tumpto inuicem poculo bibit :quod fi nihil humoris habuerint fumptu e terra cinerem lingut . Gara Garamantes mantes omnium hominum commer- ZrzT »:*, da af p eau , m s tefu s iGt •• nM bcll,ci £ armatius habetes,nec defendere cjni- de fide audetes , Tupra Nafamoncs in- colut , Circa maritima vero occafutf verius his Macte confines fimt : fiimmu capitis verticem radutinme- dio capillos creicere finentes,hincab <]ue hinc in orbe tondentes . In bclhi lubterraneoru flmthionu pelles p rcr ^rgumeto ferut Guidancs Macis cui* 1 n b u i . €9 termini : quorum mulieres fimbrias pelliceas fetum, (S^Tx muETToB r,mln “ Vt ' ili jcfubcT vt a m £& neris pretium hocT vt memoratur ( i . v iro ven e te pall a eft, fimbria m orat &: vt quat q; plurimas habe tT ita p rrccl a- r ilsima ce nfietur , t anqu a ma p l uribu s viris acia mata . M acnly es circa palu- dem Tritonide habitares occiput cri- nitum geftant.Aules vero anteriorem capitis partem. Horu virgines anni- virginum de- uerlatio Mineruat fello inhonorem certatio inMi ipiitis Dea: indigne inter le bifariam ncru£ J e fi 0m ciiuife pratlidntur lapidibus iuftibufi que , dicentes fe morem patrium fer- uare ei , quam Mineruam dicimus, & qua: virgines ex vulneribus dece- dunt , eas fallas virgines appellant: fedpriufquam a pugnando delilluiit hoc faciunt , qua: virgo in pugnam optimam operam nauauit , eam lem- per communi leniit extera virgi- nes exornant : tum cattera armatura Grarca, tum erilia Corinthia , & cur- rui impolitam circa paludem circum- ferent . Iidem promilcue cum mulie- ribus non vna habitantes , led pecu- dum more concubunt: vbi apud mu- lierem puer robultus ell fadus , a- pud quem virum habitare fiiffcinet E I (nam hi emines de etrbere in 4 r btrem vt a~ a es profilitn. te r. ^S'?l J4 D 8 A P H RICA gique:quoru hi quidem frudus , quj xflate ex arboribus decidut colligen- tes abfq- labore cdutrreliquo tempore herbam in vmbrofis nafcentem lo- cis decerpunt , qune vita: fubuenit in cgeftate . Ilophagi veto cum filiis v- xoribusque ad loca campeftria accc dentes arbores afeendunt , ac teneras ramorum fummitates auferunt : tan- tam ex cotinuo vfii ramos afeendendi peritiam habentes, vt ( quod incredi- bile videtur) de arbore in arborem ve- lutaues profiliant , afcendantqiie te- niI . es periculo ramos , macilen- nale vitateque corporis nixi : quod fi quando pedes labantur , manibus ra- mis coprehefis fefe a cafii peroportu ne vm dicant , quod fi forte diciderint nuua in re propter corporis leuitatem eduntunita ramis tenerioribus den- te exe/is ventre farciunt . Hi femper -icec ut nudo corpore communes q; 0res 3C 1 ^ cr< ) s habet. Pugnant in- ii eri ' 11 ^ M (° ° C1S ari nari baculis ad- us anos ad dominantur vidis: j c^ ntUr / ! t P^ lr i 1TllIm fanic , quum fuicuTb™. c ° rpus .P ril L ctul ' co lia r .. — co itu- C1 ™"> q«wf*bat: Reliquam cir ijione Aethiopes tenent, qui Cy- i liberi. 77 neci dicuntur , numero haud multi, Cynetifer*» yjta ab reliquis diuerfa . Sylueflrem enim incolentes patriam , & penitus " ha y iuatt alperam ,rarisque equarum fontibus, fu per arbores ferarum timore dormiunt Sub auroram ad aquarum decurfus armati prodeuntes fe abfcundunt in ter arborum frendes . Sub afui vero folijs agreftes boues pardales^ ac va ria ferarum genera cum caloris tum fitis impatientia ad aquas potus cau- fa confluunt . Repletas grauesque a, qua beftias dEthiopes ex arboribus dclccndcntes adoriuntur, ac lignis adu flis laxisque fagittis occifas , perque cmtus diuifas edunt. Aliquando ve- ro quamuis perraro & ipfl a valentio- ri beftia interficiutur : led multa s iph dolo & arte valentiores beluas capi- unt. Si quando defint animalia , ante a captorum pelles madefactas remo- tis pilis ad ignem lenem |>onunt : di- lpartitafque“fmguHs auide ad fatieta- tem fumunt . Impuberes pueros ex- creent ad certum lignum iacere , tc- ^xoi lis cibum, praebentes his, qui Agnum re i gC u$hs t-i- tigere : ideo iaculatores optimi eua- flitantti, dut vigente fame . Aciidophagi de- leito cotermini homines liint paulo 7$ DE A? HUIC A f| ceteris brcuiores macilenti ac fupra modum nigri. Veris tempore zephy- rus acLicycus venti infinitum pene locuitarum ex deferto ad cos defe- runt numerum . Has permagnae funt, fed colore alarum turpi ac iqualido, Aethiopes adidaflueri in quandam Tatam longam que multis fladijs con- uajjem plurimum materiei ex pro- pinquis locis ingerunt :quum fuo tem pore tanquatn locufiarum nubes a ventis fiipra vallem defertur , mate- riem congeriam , omnemep loci her- bam ante a fuccifara incendunt . Lo- culla; defuper volates ingenti fuma enechr panium vitra v aliam ad terra tanta decidunt copia , vt vidiiim om- ni genti abunde praebear . flas enim Sale (quem regio plurimum fert) fii- pcrin fu fo diutius feruant, cibum gu- ilu eis ftiauem: hic eft folus eoru per omne tempus locufiarum viblus.Ne que enim pecora nutriunt, neque pi- lees edunt, procul a mari pofiti' : neti; vllum aliud vita; adminiculum habet* Corpore lenes fu nt, veloces curfu , Sc vita; breuisrvt qui longiflime vxuunt, quadragefmum non excedunt an- mm «Finis eorum aofolum mirabi- lis §0 LIBER r» Jf, lis cff fcd & incredibilis . Nam pro- pinquante knebta, pediculi alari,noii (blum'vilu varij,fcd (pecie horridi , ac turpes , in corporibus nati ventrem primo , tum pedtus*, deinde totum corpus paruo tempore exedunt . Qui morbum patitur primum v eluti fca- bie cuiuldam pruritu alkdtus , cor- pus fcalpit » voluptate firnul 8c dolo- re perceptis .Deinde exorientibus pe- diculis limul effluente lanie , mor- bi acerbitate ac dolore percitus , vn- guihus corpus magno cum gemitu lacerat . Tanta vero vermium copia effluit: alijs fuper alios raitqua ex per forato vafe , Icaturientibus > vt deleri nequeat: hoc patio liue cibi , liue ae- ris caula mileru lortiuntur vitat finit. Extremas ad meridiem Aphricte par- tes viri habitat a Gr^cis Cynnamimi, a vicinis Barbaris fylueftres appel- lati. Barbas habent admodu magnas, greges fylueftrium canum nutrien- tes praffldia vitae. Na ab ariliuo trepi- co > y % ad medium liyemis Indici bo nes m numera multitudine eorum patria ingrediuntur: caula incerta eft, vtrum (ne alias inle&antes fe feras fflgiatiaupad 9 penuria, an alio natu- PththirUj f acridppk agh meriuntuw. Cynnamirm fius S) lut- fires , canum greget nutri* unt. ?X$V9- <£«7©- txptfcikus mnt. $0 IX DI APHRICA m (quae omnia miranda gignit) ini. pui& hominibus ignoto adi. His h 0 . mines, quum obfiftere nequeant, fuis freri viribus, fe canibus tuentur: quibus in venatione v fi , boues permultos capiunt . Et hos quidem recentes e- ciunt , hos faliunt ad futurum vfiim. Multa infuper & alia animantia a ca- nibus capta commedunt.Poftremiqui ad meridiem habitant , in hominis forma ferarum vj tam ducunt Ichtho- . phagijfub Troglodyticam oram in Ara ** bico finu Barbaras gentes . Nudi per omnem vitam degunt, vxores flliof- que communes habent , beftijs fimi- its:vt qui neque voluptatis, neque do- loiis vllum : nifi naturalem fenfum percipiant, neque turpis neque honeffi dilcnmcn no'rxnt . Habitacula habent non longe a mari juxta promontoria, v b? , non lolu profunda* cauemae , fed eo nu siles immenfie & nn-ulte fpc- luoca: cxiftuntJegrcBii iofa natura dif , 1 ac toiiuofo. Harum tanquam sq eonun vfum natura fadarurn adi- tos i; cola: magnorum congerie lapi- duni obfepiunt : qua velim retibus capiantur pilbes . 'Maris enim fluxu, >d Ifis, diebus fingulis circa tertiam A ^ LIBER I. $1 ac nonam horam accidit , oras litto- ri propinquas inundante: aqua in im menfitm excrefces opertis locis om- nibus innumera copiam diuerforam pifciu fecu in continente defert : qui quu in. dtuerfa loca cibi gratia diuer- tant i refluente mari per lapides pii- ccs in ficco dcftituutur. Quos incol^ cu vxoribus pueris cq concurretes ca- piunt , captos fupra petras ad meri- diem litas, nimioq, felis etlu incefas ponunt , pauloque poO: reuoluunt: a quibus fic ad folem decofhs, carnem omne excutiunt, & concauo faxo in ie&apenfiuvt , admixto paliuri femi- ne, cibu (ibi conficiunt fiiauiflrmum. Nam fic immixtas carnes in modum longioris lateris formant , ad folem- que paulo deficcatas,fedentes, cum voluptate edunt: non quidem ad-cer tam menfuram , aut pondus , fed ad farietatem: habent hunc cibum fem- per velut e penu promptum. Neptu- no pro Cetere eum large fibmi- niftrante. Quando vero maris tem- peflate adeo littori vicina loca mul- tis diebus inundantur , vt nulla detur pileandi facultas ( quo tempo- re cibi penuria laborant ) Conchas F legunt DE A ? H RICA legunt permagnas, quarum teflafi. xis attrita interioii came cruda fapo- re Oficreis perfimili vefcunuir.Vbive- ro tempeftas ventorum vi diutius perfeuera:,conchecp deficiunt: ad offa fiue (pinas expifeibus excufias, &in huncvfum coaceruatas confugiunt: teneriores recentioresq; ex his denti- bus mandunt , duriores edunt faxo contritas , nil brutis animalibus dif- fimiles .Epulantur autem palam cura laetitia, vt dixi, cantuq; ablono omni- bus inuice congratulantibus: deinde mulieres,vt in quanq-, quis forte inci- dit, cognofcunt prolis caufii, omnicu ra ob ciborum, qui pr^fto fint copia, vacui: his ftudijs quatuor diebus inte ti: quinto potus gratia ad fontes per- gunt gregatim : omnibus fimulvoce (velut inconditum (bnu)tollcntibus. Efl poft profedio haec haud difiimilis ab armentis boum. Repleto aqua ven tre adeo,vt vix redire queunt. Ea die nihil edunt amplius fiacet quilq; aqua plenus, diftenmsq; fimiles ebrio. P°' Rera die denuo ad capiendos pifces ledeuutrita eorum vita per omne te- pns tranfadta ob fimplicem vidluni i‘aro in morbos incidunt : breuiorb tamen ||§*P 'LIBERI. tamen quam nos fune vitae. Natura eorum incorrupta famem feriare ma- ximum ducit bonum: nullam aduen- titiam voluptatem quaerens. Haec eo- rum qui intra Unum habitant viuen- di norma eft. At iliorum qui extra fi- li u fum multo eft mirabilior : vr qui nunquam bibant 8z natura ab onmi femod fint animi pafiione. Hi pro- cul a terra habitabili tanquain loca deferta a fortuna eledi pifcatiom dat operam. Humida non appetunt, pife ces edunt femicrudos,non quo fitim effugiant, fed feritate quadam coten- ti vidu, quem, a fortuna fordei funt. Felicitatem fumma putant his carere rebus , qu# dolorem poflcnt egen- tibus afferre. Tantx patientia efte dicuntur , vt fi quis edudo enfe eos percuderit, no diffugiant, & verbera & iniurias perferetts,fblu percutien- tem refpiciant, nullum neque ira:, nc. que mifericordiat fignu ol tendentes. Sermone carent, nutu, manibusque fignificant, quibus indigeant, quas volunt. Hat gentes vnanimi confen- fu pacem curant, nulli externo horni- nynceft^ , quod vita: genus licet mi- laude, a pifcis olim teporibus ca ges F i ferua- Homines ai o tii ni animi pajjione je~ mott. Mira patie** tia $ eminete idmaz.tnss bellica fi , p/ii btrtj. 84 DI AT H RICA |§ (eruauit : liue ira longo tempore a£ fueta, flueada neccflitate.Habicacu. lis non ijiclem , quibus Idhiophaoi Ytuiimr 3 (e«i diuerlis habitant modis: quidem in fpeluncis diuerloria ha- bent ad ardum politis , in quibus tu vmbra, tum ipirans aura eos ab edu Tolis tutatur. Nam quae ad meridiem loca (pdaut , fornacibus ex nimio adfu timiliajacccflum ad ea adimunt. Quifuntaduerfus ardum ex codis cemruincuruis, quas mare plurimas edert ^ ex vtroque politis latere coi- bo a ti s q 11 e j qu a s maris alga operiunt, haoitacula , libi extruunt ad euitan- dos ad us: Natura libi artem ex ne- cdlitate ad le tuendam reperiente. . IZ ' 1S fertur die Idhiophagorum vita. Super eft pauca de Amozoni- in dicere ^ quas prifeis temporibus m Libya ferunt cxtitillc , Mulieres pugnaces & valides viribus. Nonc- «Uidem, quam nolira vitam duxifle , am m°s fuit illis cerro tempore , e “ Cls Teruandum virginitate re- us exc itari. Iranfadis militi? annis viris coniungi prolis gratia. Has IN Us & principari: & publica obire m-J viros noilraru fbeminaru indar demeffi- fe* * LIBERI. 85 doniefKce rei cura habere, tum obte- perantes feminis, tum militiae prin- cipatu sque ac omnis Respublicas ex pertes:pofl partum nati infantes vi- ris dantur, quos lafk nutriant , alij£ c]u,e rebus prout artas pofeit. Mafcii- lis mox natis , vt bellicas rei inutiles flnt, dexter um brachium fragunt: aut eos interficiunt, vel procul ablegant: Foemeilis mamillas, ne creicant, inu- runt: afferentes impedimento eas ad bellandum die . Vade a Graecis, eo quod mammis careat Amazones ap- pellantur. Hifperam infidam inhabi- tafle illas aderunt', didit ita, quod ad . * occafum fita fit. Eam vero die in Tri- tonidis palude , qu;r proxima occea- no,a flumine , quod in eam defluit, Tritonia appellatur, bEhiopix conter mina& monti, qui Atlas dicitur, om- nium in ea terra maximo- Hxc infu- la permagna efhvarijsque arborum fructibus, ex quibus incole viuunt, fc rac, multos tum caprarum tum pecu dum greges habet : quorum la&e & carnibus yefcuntur fru- mento penitus carent illius vfu incolis ionoto. P T> F ; Dc 9 i DE ASIA auro:, alia argento : quadam lapidi, bus fp!ec||nt.Nonnulla,tum elephan torum dentibus funt exculta , tum multis pmerea rebus alijs, cute plu- rimi apud homines seftimantur. Et eam fame inultis feculis perpetuam habuere felicitatem. Abfmt enim ab Garrei auro & argenta abundantes, hiabat ha i farcijfimiS ar racenox um C en! in ^Aya, Hr.fumpjif txordium. eis penitus, pise multos in praeceps oedit , ambitio per auarmam aliena poiiidendi. Nec Gartrei his minus opulenti, quorum fere fuppellex om- nis ex auro eft & argento : ex his & ebore domorum limina, teCfa parie- tes conftruunt. Nabathaei omnium continentiiTimi, in querendis opibus mira gentis induftria, fed intuendis multo maior. Quire domcfticami- nu^t,publice multatur, contra bono- leafuatuf , qui patrimonium auxit. GiadiOjarculancea & fundam bello, plurimum etiam bipennibus Arabes xtuiitur. Dira Sarracenorum gens, peltis dia hominum teterrjma , inde iumpfit origenem. Abijtquef vt cre- nereeft (pars Arabum maxima i» - arracenium nomen: exterum vete- rem appellationem nunc quoque te- nent 5 qui circa AEgyptum habitanti raptu & t I B E R I r. 9^ raptu plurimum viucntcs chamelo- rum celeritate freti» De Panchaia & moribus Panchaiorum., c a v. i r. P Anchaia Arabi ^ regio. Diodorus Siculus infulam ede dicit, ducen- torum Radiorum latitudine: tres in ea nobiles vrbes enumerat , Dali- dam Hytacidam & Oceanidam. Re- gio omnis quam vbi arenola firudife Thuris in ra eft. Vini maxime abundans & chu- cl:aiaco D a ' ris, quod in ea adeo expreflit , vt per vniuerlum orbem fatisfaciat deorum lacris. Fert etiam myrrham pluri- mum, Sc alia varijs generis aromata, odorem praebentia , quae panchai le- gunt , & Arabis mercatoribus ven- dunt:a quibus alij precio fiimptas in Phoeniciam , Sytiam , & AEgyptum tran‘nehut:inde a reliquis orbis mor- talibus importatur. Curibus in bello Panchai vtuntur more grifeo. Politia eoium trifariam partita cit. Primum , ocurn i acer dotes tenent, quibus ad- untur artifices, Secundum agricolae abent, Tertium milites, quibus pallo iCs a d'j c iuntur. Sacerdotes omnium f.ns '94 D S ASTA ^ funt duces, quibus Se corroucrfiaruni iiiuicia& publicani rcru. arbitria per. mnlaqri orcis poena tantumodo exce- pta. Rufbci agros colunt, fru&us om- nes incomune cofercntes.Qui extis optime videntur agro coledo vacare, hi vfque ad numerum dece ad ctetero iu exhortatione diftribuendorum fru- «Suum indices a facerdotibus legun- tur ’ . Paftores tum ea , qua: ad lacra pertinent, tum reliqua id publicum . r numero , pondere alia, cum om- ni ferunt diligentia. Nil cuipam pri- NibilPacbtii UatUr J? dorno atc l ue horto exce- tnuatj, pns, ied tu ve&igalia, tum cattera fa- cerdotes percipi unt, atque illa , prout vfus fuerit , dilpartientcs : ip/is du- f 11111 peditur. Veftibus induuntur. StcerdoUs £l?r follibus. Oues enim apud eos ££££ £" unrnum a ^alijs differunt mollitie. atinijiiciui, Ornamenta aurea non tantum mu- le^csj.cd etiam viri deferunt, torqui- fnis collum ornantes , armillis ma- I wS ’ ai j es 1T1 °re Perfarum in auri- TJ: ff-r S llcuis ac vari i floris cal- o * ' dites patriam armis tutantur. ;cerdores vitra reliquos dilicijsv a- " tlt ' vitam ducentes mundam ac fumi P^oiam . Stolas lineas maxime tc P V* t I B E R I I. tenucs.ac delicatas : quandocjue etia vcftesex molliori lana contextas in- duunt, Mittas iniuper gedantauro intextas. Sandalijs pro calceamentis varij coloris vtuntur , liimma arte fa- dis . Ferunt & aurea(mulieru more) praeter inaures, ornamenta. Hi maxi- me Deorum incumbunt curae, hym- nis & laudibus eorum gefla recen- sentes . Genus corua Iouc manafle narrant , quuiu Panchaiam venillet: quo tempore inter homines verfa- tus orbi imperauit.Referta cft ea pa- tria auro, argento, asre, ftanno, ferro: quorum nil extra infulatn abortari hcet : neq; vero Sacerdotibus extra locum facium proficiici fas eft , vitra deprehenfum interfici licet. Dona plurima» antea atque argentea di;s a longo tempore oblata in templo fer- uantur.' Valuse, eius flrudura mirabi- li auro,argento,ebore, funt dccone: Dei ledus fex ell cubitorum longitu dine, quamor latitudine , aureus to- tus , opificio fplcndido , ac v eundo. Simili modo & Dei menfa cum ma gnltudin e tum pari impenfa jfplendo- reque iuxta ledum pofita. Templum Ul S eils ex albo aedificatum lapide, lupit er in P * cbaiam latur. Sacerdotii ut fanu Ictum extre no liteP . Templum vi- tra fidem m- £CH(. 9 & D E ASIA magnis flulptisque faffultum coli; nis, duorum iugerum longitudinem, cui aequa efl latitudo copledUtur. Per- magne deoru ftame fumma arte fabri *Age r drc a cata; templum exornat circii facerdo- 1 tempiu t l t}} tes, quibus facroru cura demadata eft ' iitr ’ domos habent. Ager qui circumiacet fbdijs ducentas dijs facer efl , cuius re&igalin facrificijs confumitur. De a ffjYia , Affyriorumque ri- uendi moribus . c A p. III. Sfyria regia Afix abAffur filio, Sem, vt Auguftinus ait, appel- lata: hodie Syria dicitur, habens ao ortu Indiam & Mediat partem, ab eccafu Tygrim duuiurn , a meridie Suuanam, a feptentdone Caucafuni monterri.Raro in Aflyria pluit: quic- quid in ea frumenti prouenit, flunii- 11IS irngatione paratur, non fiia fpoii- te ’ vt in yfgypto, /ed accolarum in- genio & labore: tanta alioquin vber- tas vt du centena vulgo , & vbi exi- raiereravefl , trecentena mefle re- dundet tellus, quaternum digitorum latitudine tritici , 8c hordei folia fint. Sebum 6cmillij proceritas inflat ar- borum A 'Jffyri* fi- nes. p v 2 * LIBER II. 57 arborum attolatur . Qute omnia fibi explorata, cunctantius tamen Hero- dotus memorada cenfuit , velutpam- credibilia: fi ijs,qui ea non viderint, ta Jiaproderenmr.Palmis vcfcuntur, ex Metfyvi- quibus mei & vinum conficiunt. Flu- nu . m ex uiaubiis namgijs vtuntur,m fpeciem Nautea clypei orbiculatis, non puppi, non pro ^Afsjmrum* ra diferetis, quae fiiper afiyrios in Ar- menia felicibus texuntur , crudo co- rio exteriore parte obduco . Amici- untur Alfynj duabus tunicis linea v- Ve flitus na ad pedes demifla, altera linea bre- rioruw* ui , candidaque flola his fuper inie- <Sa : calceos pedibus inducunt, qua- les Thebana? folea? fuerunt: alunt co mas mitraque redimunt : vnguentis ^nnulivfus, delibuti in publicum exeunt . Aiinu- lum fignatorium finguii habent ,8c fceptmm affabre farfu , cui malum , aut roia , aut lilium , aut aliud iimile eum nem8 ^ re fit impofitum , fine infigni aliquo id dit» geftare indecorum , ac turpe credi- tu 111 • Ex legibus , quibus ea gens ^la dicitur , ea mihi res memora- ... , k:j- r n * ; . . . Vtrjrtnes nuh Uis v ^ a elt , quod virgines tam ma- les venumet ^ turasviroin publicum prodndbe, fin- pofiu. gulis annis, ijs venales proponeban- tur ,quj vxores ducere vellent, daban- G turque I? E ASIA turqne primo venum rWiofiffim^ cuique .Quibus minus fp effata erat forma, & quas no modo non quifcua (ibi mercaturus fuiffet , fed ne pratis quide «d ioqu.i oueturus , ea pecunia, quat fuerat pulchrioribus venditis in pubhcum redacta , connubio locaha- tur.Herodctus autoreft, hunc oli® more in Venetis Illrrico finitimis fer iiatuin 3 idque fama fe compertum ha. Dume. Ego (inquit Antonius Sabeh — « p».c- ucus) tenuerit ne mos ille c-entis ali- Hs ebjii natus quando , haud multo pluf comper- tum habeo, ratum affirmare pofluni: em jp> , cuius vrbis opes hodie ter* ramanene in u JM* s a Vene- ra marique infigniter pollent, inter prme «na cimtatis infhtuta 3 virgines u iC ° concepi & ad limen pietatis *4pcata s , ex publico ad nubiles rC 2-eannosmnopert 0 f u b tetrica di- , P nna m latui : quae funt ejesantio- orma,quo niani f unt jm? eriU eiiv rari. ” 5 aut ffire dote matrimonio lo ’ ;* S P r ‘ T %tim , qui periculo all- ^ 5 morbo feruati. , voto rj. ar f 1 ! iar b eas in vxores depo fo U .C, 7 pudicitiam feqimti , aut fo.raam, fine dote ipfisfibi virfines •unguntjiiiodo y finr, quiliberaiitet, LIBER II, 99 quas duxerint: habituri exiftimenrar: aut fi nihil harum fit, sminus grani do te nubunt, qua: forma prasftant , qua fi facie fuerint parum liberali: et/i pa- ri difcigiina ini ti tuta: . Altera Baby- Babyhnhm Ioniorum lex , quo vtilior , eo niagis lex vultjhmat memorabilis : quum nullus ab ini- C ^ CA * n fnm** tio in his cilet medicorum vfirs : lege ferunt comparatum rvtqui aegrota- re coepiilet eos de morbo confide- rent , qui idem languoris genus pa£ fi edent , medicamque ad id leuan- duin opem aliquam experti. Apud. a- lios feriptum repciio : in publicum aegrotos deferri fbiitos, legeqtie cau- tum : vt qui aliquando a:grota£ fent , male affeclos circurreiit , do- tereiKque fingulos : qua ipfi ope po- tiflimum adiuti aliquando a morbo liberati ederit . Eorum feoulchra in mdie , funebris lucius , qui Sc JE~ gyptijs . Qui emn vxore notia con- grelfus efl , nihil prius vterque tan- git, quam loras fuerit . Omnibus Ba- bylonio rum mulieribus olim mos JMitUtrn oR bh n i * i * ..2 a . r, -v - ex caufa quadam in aliqua re hofptte per rea cum bofbite t>eniiifee'ri: *ufed- autar* fuit # ^ | . Venerea cum hofpite permifeeri: r/n J l c um turba & cultu plurimo ad ii- hm ve ruentibus , quulibet noto G L ali- » MapHr.atus noram. 'Magorum efficta,. aliquo redimiculo coronabatur : Ko- fpes qua cognofcere volebat ponebat luper illius genua argentum -quamu libi videbatur , tum coibat cum ea longe a lano abdu da : argentum ib lud Veneri lacrum erat . Fuere in his familiae quaedam , nulla re alia nili pile ibus vinitantes quos ad Soleiu arefacies : piftiiiisque tulos ex eaque materia afler.ua ta, vndisque relperla, offas conficiebam, torrebatc.ue eas ia vfum panis ad ignem .Tres fuere raa- giiiratus, vnu eorum qui iam militia emeriti erant, nobiliorum alius & fc- num, feorfum regio pofito . Fuere e- tiam Magi qui Sc Cbalda.fi diceban- tur tales quales in -dEgypco (acerdo- tes ad Deorum cultum inftituti, pex omnem vitam philolophari,aftro-rum peritiam tenere, nunc augurijs nunc carminibus lacris , mala hominis a- uerterc , bono afficere : auguria , in* iomnia , prodigiaque fida interpreta- tione explanare : nec foris inftitueba tur vt Graeci , fed a parentibus dilci- piinam , velut 'hereditariam fortiti: pueri domeftice ddeebant , quia per* pe tua cura facilis lequebarur prole. «us:vna conibnsque docendi ratio, L I 8 I R II. 101 fton varia^ anceps, qualis apud Grae cos, vbi qui eam tradere eonfueuerut varia de principijs, & rerum caulis, atque inter fe repugnantia differe- bant . Sed hi mundum communi a £ fenlii aeternum opinati , neque prin- cipium habuilfe neque finem habi- turum , vniuerlorum ordinem Sc or- natum diuina prouidentia conflare: coeicflia corpora non fiia {ponte, for- tuito ve motu, led lege quada cerroqj numinis iudicio moueri . Aflrorum curium vetulla obferuatioiie perferu- ^ri , multa ex illorum infpe&ione mortalibus futura vaticinari . Maxi- uiam vim planetis tribuere , praefer- am huic, quem noflri Saturnum vo- cant. Clarillimum folem omnium arbitrari : & cui praecipua adedet v mtus. Martem , Venerem ,Mercuri- Ur n & Iouem prae caeteris obleruari: quoniam velut proprium curium Ibr- tlt! , futura offenderent, tanquam deo interpretes , Quod ipfiim vfque * e ° pcxlualum habuerunt, vt qua- Conila aflra vno nomine Mercuri- appellarent , ventis praeterea im- def 1 ^ 5 comet ^ s > folis & lunae cetu , terrae hiatu , multis denique G 3 lignis, Mundus titr nus habitus 4 Chaidsn* Planetarum obferuati ». Expiationes ludaerum. X A S t A * Leprejt j*r it flueret, duitatem expellerentur: & &»n»rhoi cj» Jn ius mulieres fepten is diebus qn* 2 itate ex ? eU * ^en/truae eflent 3 odauo redirent* tori aberam, qi, i fWftan domo haberent. Vt Sacerdos duabus asnii pro eo faciat, qui fluuium /eminis per quietem palliis eft , ipfcfiue prius a- quam ingrederetur : parique ratione expiaretur , qui cum coniuge parum legitimis diebus concubiiiflet . Pft- erpem xl dies templo arceatur fi ma- Solcnnis fujl dllta ’ fl . foBIni " am >°&> t>a*ri i,*». {J ' f ''y l v * 0Iem impudicam arbi- "*»<*• > bordcacea: ferinae affanum conftf, •' ™“ ea ad tempKpofte. cofren “ S , aCCrdotis veiba rnrare citiam ^ f' m 1 tefam a k pt,di ' flilum&r» * * C / et feniorc dextro rere m e-’ T° 6 ^ C P^efadomo- f e nueriim C /^ C nuaret flecimomen- tur.tumv ^ ^ teri no * a cn herc- nanomp t V acer< ^ os bfeiin membra- mulieri bibendum Adf fto uuum. Adulterio , ince- pmnam capitaK co fle bili fe<lU t * Vt facerdos man- • Proluber e ur°r eaItariS 5 " Gbkdonih Jerctur / a ™cn facris us , vt terra /eptimoquoqj an#o> ^dn/terij p£ m I B E S. I I. lOf inno •, liquando Canancam Iudaei 5 . ;j , 4 . obrinumcnt aratri eiiec immunis, ferutti*. Qjix tellus fua fpotc ferret quinqua- hbeleus pr*~ geliino cjugcjli ; an no, qui lobeleus di- cipitur vcebatur, tribulibus edet & extraneis mrs ° communis: debitae relaxarentur pe- cunise: libertate ferui donarentur: prae ^ dia qua; Vilius veniflent antiquis pof- lellbiibus redhiberentur. His ille in- fututis domi forisque fub id tem- pus quo vita deceffit : Ifraelitas in- ilruxit.' Adhibuit & precationem fo- lehnem pro eorum fiiccdlu , qui rite leges & inflituta fande cu Prodirent contra diras imprecationes in preua- ricatores . Pofcremo populum [aera- mento adegit, vt diuinas & humauas leges , qux iemel latx enent perpe- tuo obferuaret : nec ii quis violare ef fet audis impune fadum pateretur. , r r i .. Ctiremomd* » vJaeterum. quia laus conitar nullum Iu ^ rum genus hominum caeremoniarum ftu- tf0 * aiofus , magisque relrgiolum fuille vnquam , " quam Ifraclitae fuere: qux fuerit apud illos lacrlficandi ra- tio ab initio infKtuta opersepretium Q uco breuiier explicanda . Duobus ad initjo factorum generibus Iudaei liait , quorum vuum holocau- Itum Holocaufhtm Jpicripawm primorum . IIO DE ASIA iq ftum dixere , idque primores gentis T kfeicrum facnjicinm . perpetrabant: qui erat fine boue, fine agno rem diurnam fadturus fine quid aliud immolafiet , annicula ma- fculaep efiet oportebat animalia aris adhibenda raltaris oram Sacerdos vi- dii mali cru ore perfundebat, iadeho- ftia membratim dilledtam fiiper ara cc cremabat . Alterum genus plebej- um, in quo maiora anniculis offere- bant , cru ore cp lu per aram di ftufo re- nes, adeps, ometa imponebantur da- mis. pe&ora& crura dextra Sacerdo- tibus dabantur , quae fiapererant in- tra biduum : qui rem di tiinam fecif- fimt entabant . Inopia fi quipremcha tur columbas efferre, aut turtures du as, quaru hascin holocauilu abibat, - Glatti faeerdotes fortiebaair . Oui ini gentium, prudens deliquiflec , huic anniculi agna erat, aut haedus piaculum .Qj,j occulti fibi criminis fuiflet confeius, cx praeferipto legis cado ariete ex- piari oportuit : horum carnibus vef- cebantur Sacerdotes m temolo , tam 'Ptdlktimfi publicis quam priuacis facrificijs, niunaillima larina adiicitur , in ag- Incpum fheri fscium. ^Piacula de a up.afiarii menfuia, in ariete duorum, iu tauro triCi, Adhiberi & edeu , quod laciis- l r b e r ii. in fa ais infundebatur . Agnus mane & vefperi publice immolari. Septimis quifque diebus, quseipfis ex lege ma- xime facrae erat , & iabbata diceban- tur# geminata: hbftiae aris admoneba tur. .Principio menas duoboues cui fepte anniculis agnis, ariete vno , Sc -haedo vno piaculi caula . Adijeiebant binos bardos, horum vnus extra fines millus multitudinem expiabat:- in fu- burbana alter delatus, loco puriffimo cu totis velleribus cremabatur. Poti- +0 Sabbatum Tu da is maxime facram» fex taurum in id iacru,& in holocau- ftu arietem dabat . Fuerunt & illis a- Iia facra Pratis cauemcnijs ferijfue permixta, quale fuit xv. means die, que Macedones hyperueretheu dixe p e ruerethem rut: & venete autu.no' tabernacula fi- gere : holocaiiflaque feriis tenenti- bus ftata quotannis reddere, myrthee Palicis palmarii & maiiperfiri ramos, qui hax facerent , geftantibus- Xan- Mtnfls Xan* tliico nicnfeivnde principium-- fume-- thu»s id esi bat annus fub. plenilunij die ,-Soic at Aprilis. nerem iTafetinteiquia his diebus, ex- U '™ Aegypto egredi contigirTet , myPtico agno faciebant . Inde azymorum Pe* .pa, luna itidem plena paucis inter- icctis diebus celebres erat geiiti: tauri k * III D S A S I A * - %. « duo. aries vntis , agnifeptem quoti* die per eos dies holocaufto crema, 'bamur.Adijciebaturhyrcus vnus pia- culi nemine.Secunda azimorum pri mitise frugu cum olei affario dabam tnr,&fiigum principijs agnus jn ho te, j ocau fj. um# .£ railt & Pemecoiies IU, ti dies , Aiarthan id illi rempus voci- tabant,id eft,quinquage/irnam tferme tatos tum panes ex (iccis alph: tis ofFe rebat. Agnas duas in holocaitu, vitu- los duos, arietes totidem, duoscp pro piaculo hyrcos . De ludiis & Mofe duce eomm Ethnici feriptores ab£c- clefiaftkis diflentiunt. Cornelius em racitiis xxi. diqrnalium libro egref- JfrasHta ex fionem gentis illius ex ffgypto non Aegypto ex- -diuintu voluntati , fed necdlitati tri* bu.es (exibit. Orta per Aegytum fcabic & prurigine foeda, Bocchorim Rege in Harnonis templo remediu perijf (c, iuilum regnum purgare atqy illud hominum genus Deis minium alias in terras ablegare.Qjio expullo , vbi ingens Icabiolorum colluuies va- ids in locis relicta conledidet , caite- ris perlaclirymas torpentibus , M°y ien vnurn cxulum monuille,ne qua ©eorum hominum q* opem cxpecla- ... ieiiti %*. rruER r r. & tcai&d (ibi, vt duci, crederent, affin- ede, atque omnium ignaros for- tuitu iter arripui iflfe : fed nihil aeque,, quam -aquae inopia laborantes : tum-: iam aut procul exitio rotis campis procubuerant , vidi fle agrelbum afi~ norum gregem e pafiuin rupem ne- more opacam concedere , fccutum Judd0YUm ^ Mofen , quo libi m poltemm getem fM utererik firmaret nouos ritus contrariosque m ortaliumr» eseteris mortalibus indi diffe. Profa- tibus contr** na illic omnia , quae apud nos lacra, « j- rurfiuii cenceifa , quae nobis incerta:; Animalis effigiem , quo monftrante fitim , erroremque depulerant pene- trali facrauere, caefo arietem contu- meliam' Hannonis. Bos quoque iiru molatur, quem Aegipti) apim colunt». Suae abftment ob icabiem vitanaam cui animal hoc obnoxium. Septimo die ociantur , quia is' finem laborum tulerit, deinde hlandrente inertia fep- timum quoque annum ignauiae da- tum : ali j honorem eum Saturno ha- beri ob famem & ieiunia. Panis co- tum non fermentatur. Hi ritus quo- quo modo indudli defenduntur ‘ ^ quia apud iplos , fides obitinata, jC. mifitric ordia in preptu elf , fed au en- - H lus 114 D E ASIA fus omnes alias gentes hoftile odiu; ieparati epulis,cfifcreti cubilibus: p ro iediilima in libidinem gens aliena, rura concubitu abflinenthnterfe ni- ' hil illicitum , circuncidere p-enitalia in Putuere , vt diuerfitate nofcantur. Nec quicqtiam prius imbuut , quam contenere Deos. Animas pradio aut Religit TwL&o fupplicio peremptorum sternas pu. rww. tant eadem cura & de inferis & per« fcalio cadeffium. Cotra Aegyptij ple raque animalia effigiesqj compo&as veneratur . Iudad mente foIa,vnum- c|ue nomen intelligunt. Prophanos cpii Deorum imagines in fpecies ho- minum fingunt. Hatc & multa alia Cornehus Tacitus & Trogus Libro xrxv i. icribunt. Iudmorum fe&at tres a communi reliquorum vita di~ Phatipeayum J p e ^ erant. Phai nfeoru m , Saducseo- tntrus. ‘Um^hneopim. PhariPei cultu aufee- to 3 & viduperparco vtebantur: tradi- fioms iuas^ flatuentes quibus tradi- tiones Moli determinabant. Piracia chartarum in flante gerebant , & in pnitcio brachio , quibus decalogus | n £T us erat, quod dixerat dominus ia ls : ^ttafi qm'd appenfiim inter o»aios .tuos & in manu tua. Et h xc Phy- fcruare efi>& thorat legera.Hi etiam maiores fimbrias alijs ferentes {pi- nas eis affigebant, quibus pundfci in- ter eundum memores mandatorum dei fierent.Vniuerfa deo deputabant, & Emarmeni, id eft, fato agere qui- dem qute iufta fiint , vel negligererin arbitrio hominum plurimum eile di- cebant , tamen in lingulis adiuuarc Ematmenem , quam ex motibus cor porum fuperiorum fieri putabant, {uperioribus filis 8c nati maioribus nunquam contrarium relpondebant. Indicium Dei futurum credere , om- nem animam incorruptam eile, fidas bonorum animas in alia tranfire cor- pora vjfque ad refiirredtionem vin- dicium : malorum autem aeternis de- trudi carceribus : & quia a communi hominum habitu diucrfi erant , ideo phari fisi, dicebantur. Saduced Emar- nienem negabat Deum inipedforem omnium dicentes, & in arbitrio ho- minum ficum efie,vt bonu maliimve faciant. Animarum poft hanc vitam vel fiipplicia negabant vel gaudia. Quod refiirredlioncm mcituom fu- IUt am negabant , animas mori cum H 3 . cor- ^AnirM S in alia corperd migrare* ^Animat cum corporibus ia tersre. n Ci ^ B S ASTA- ^ corporibus putantes, nec Angelos cf. fe dicebant , folos quinque libros; Mofi recipiebant. Ipjfi feueri nimis, eiant,nec inter fe faciales , oh quam feucriratem Saduceos, id eft, iuft 0S: Eporumvi. f e non ”nabanc. Elixi vero in omni, tu totamona ^ us m onairicam egebant vitam, nu,. jUta, ptias & feminarum cegre/Fum om- n no faffiaientes , non quia coniugia, & nominum liiccdlionem c en fer ait perimendam, fed canendam intem- 0ntniaEpii. F r ^^ at11 m ulierum, nullam earum fi stmmuiiia e- 5*3 'eruar c viro putares. Gmnia nabe- fmt. bat communia : probra vnguentu & balneum ducentes, fqualorem decus putarent, dummodo in vefte candida fcmper eflint. Nulla eis certa ciuitas, ftd in fingults domicilia habebat. Aa te Solis ortum nihil profanum loque- tes,!>oIem,vt oriretur, orabant, poft ) d. ue a ' c l Uin tam horam operantes., loti corpus in aquis , fimul & cum fi- i llti0 c ^ c banr. linamentum habe- perilu 1° Se <^ffe nemine ‘ p Knaut ’ Fub annua probatio- v ’ 3. ce b^ aute ad fe pofl annu,duo- ^ is aips annis mores probabant, de juncinum m peccatis a fc pellebar, ^herbas pecorum more decerpens Sabbati o bftff uatio» 'L'I B E R I T. 117 Vfquead obitum pceniceret. Quum decem fecSerent , militis nouem inui- •tis loquebatur. Spuere in medio, vel in dextera partem ilii vitabant. Adeo fabbatum obleruabant , quod nec eo die aluum purgarent, dolabram fere- bant ligneam , qua in loco fecretiHi- ‘ffio fodiebant terram ad alnum pur- gandam: demiila vefte, diligenter fo contegentes, ne Iplendori diurno fa- cerent iniuriam : ob id etiam 11 ari m foueam replentes : viuebant quam longiflune ob vicius fimplicitatem. Palmis enim vid itabant. Pecunice 'DeanmaSf ds nullus vius era?. Morte pro iu(H- ' ria indicabant meliore. Animas ora- * *' nes a principio creatas pro tempo- ribus incorporari: exutas bonas cor- Sinimarum poribus vitra Oceanum degere , vbi e * ntarum ut teponta eis perrrumo , ad onetem TU C tiaagis malis procellofa , & hyberna loca delegatos. Erant' in eis qui futu- ta ptmdicerant , quidam coningibus, lld moderate opeianvdabant . : ne 11 ^ mulieribus abi linendum aBbitra- tentur , genus humanum deficeret. Syriam hodie Graeci inhabitant , qui ^ Griphoni dicuntur ,Iacobitar, Ne- ffotiani, Sarracenijduatqtie Clniftia- H i ^ 3» i. '-T24 D E A S I X NU tamen in ea gente exta focis impt, 11 ere mons fuit .Igni laetificantes ari aa ligna imponunt cortice adeinuro •& arm-na fuperinieda , deinde infefo oieo Iucccndunt,n5 in&rantes. , fled v en iil antes : cjtioid fi cjui-9 inlpirarit, aut mortuum quicf comumuein io. J nem immiferir, morte ple&itur. m f. flumine Peris non lauantur, 11011 mi cmrmnr.nec cadauerini;cinnt,no e- tia lpuunr , aut quid calefaciunt , fed A fu* religio f c l uam noc modo religiofilfime co- coBt - lmn ; ln lacum vel flumen velfonretfi vcmenres ferotjem facium , ibiq ; ho i.um 1 ug u I a n t , c a u e te 3 , ne quid pro- luma; atquar /anguine cotingatur,taiu quam omnia polluturi : poli ea carni- , . u fl e 5 ^7^° ^uto impolitis eas fnbtdibu. virgis comburunt: 'f tA ' Ll< ’ ^precationibus quibufdam, o eum ladle &c meile minum iniper- 5 non in ignem nec in aquam, c In tcllam nnprecationes pernlul- tUm tem P us Sciunt , htaeuhim vm j? ...i . , jdjocumm va* f^mlUctca) tcop 11 mync ' iiamm tenuium-tenen- rperfa. ** ‘ cs -Reges creant ex vna familia, qui rc gi non paruerit capite & brachijs amputans inlepukus abijeitur. Re- eu 1 olicritus quod Pcrlarum Re- gum is L.I a tK' i x; i2/.£ gum qui/que luas decies in monte faciat, & thefauros 6c tributa . quce: exigit, ibirecondat , bene admini-. (irata: rei monumentum. Exigere eos ex ora maritima argentum , ex mediterranea , quae qua:q; regio fe- rat, vt colores, medicamenta, lanam,, vel aliud tale, eodem modo & peco- ra. Neminem illi ob vnam tantum caufam occidere licet, neq; alicui al- liorum Perfarum qui equam. in ali- que ex familia ftia atrox agere. Vxo- res ducut finguli multas aluntcp pro- pagadx fobolis gratia, pellicescp plo- nnias. Reges praemia proponunt ijs, quivno anno plures procrearint fi- lios: qui creati finit ante quinquenim ad patris confpedum gentili inftitu- tonon perducuntur? fcd apud ferini- nas degunt : ea prateipue gratia , vt; 1 mter educationem quis decedat, pullam e damno patri afferat mole- mam. Nuptiae verno aequinodio ce- lebrantur. Sponfis malum , autcha- ^di medullam, nec fiiper haec aliud quicquam ccenatus , thalamum in- greditur. A quinto anno ad quartum v, gefimim difeunt equitare, ia-. ari dagitiare ; &. imprimis vera icqui:- di EN Il6 P E A S I A £< wtf . . difdplinarurn magiRris continentia iis Pcrjuatu ^ irnis vtuntur, qui fabulas , deorum fueninflitu» laudes , v iorumque illuRriu m coin- plexas , cum cantu, interdum voce ta- plexas, , tum ad vitae inilitiuionem referunt. yEris fbnitu vocati vnum in locum adhec dileenda pertendunt. Ratio ab his defpoRritur eorum, quae pueri au- diuerunt, Decurfone vtuntur, duce hbi, quem (equantur, ex Principum filijs aliquo ad id ledo : campus que decurrant, vt minimum, triginta ha- bet ftadia. Ad atflum & frigus perfe- rendum, torrendum transitu exerce- tur. In armis 8c in madidis veflibus perdurant , pafcuntur , rufticantur, - e narum frudibus Terebinthi, glandibus, py- vittus cuoti ViS agreRibus vefcuntur, quotidianus diatms. cibus , pofl: curium caeterafque cor- poris agitationes panis durifTimus. Cardam um,& (alis granum, aflat car- nes zndiidercter, & dixanaqua potus. \ enantur miinlibus telis ex equo ar- cu & figittis vfi vtutur & fundarantc meridie arbores lbrut, radices effodi- unt arma fabricantur aut lino & reti- bus Rudent. Pueri auro exornantur, & imprimis dchcijs. Pyropus eR illis s \ lapis Perfarum UBER II. 12. 7 s>tum lapis quem luimno in honore habet, & obid mortuo eum non apponunt: Nec etiam ignem, ob honorem & re uereiuiam, cjuam illi deferunt. A vi- gehmo anno ad qui non agefi m una militant , forenfem vltim^non no- runt, neque vendunt quicquam neq; emunt. Cetro in Rhornbilpeciem aa bellum inftruuiuur, ac praeter pha retram lagarim & ficas habent, & pi- leum turritum : fquamolum g edant ^ r * nc ty* circa pcftus thoracem. Principes A. « lmyridem tnplu habent, & tunicam manicatam ad genua demiflam : in- tus candida fultura, exterior pars co- lore infeda.Amichim aiftate purgu- *euro,hyernc varium, Tiaras mago- f um infulis fimiles. Vulgus duplici Vulgi PerJteS muniuntur tunica , ad media vlque vejHm , crina demifia circum caput findomj I volumen ingens. Ledi &pocu- °rum ornatus ex auro & argento: * e tebus maximis non , nifi medio K tu ? Cor 'diltant, eam demum coti- Uiationem firmiorem rati , quam Sf c a / 0 ‘ :: h' s fit inita. Noti inter fe>8c i 2 ^( S °fi' l fi° lo in occurfii excipi- n ;“" humiliori funt fortuna, ve- nien £C ui adorant. Solo fepeliunt corpora, 11 S J>' E ASTA' corpora, casra oblinentes . Map-os fu fepukos ahicijunt,auibus laniandos. Cum matribus indituro quodam pe- culiarrcoeunt & hi ritus moresque Per urum fuere. Herodotus & alios qu odiam habet haud memoratu in- dignos, vt quot ridere coram Rege,, aut (puere ne fas dixerint, & fl agino- fiirn. Graecos ab his rideri, quibus per (uaium efletDcos ex hominibus or- tos, quicquid nefas edet faeere idem & dicere nefaiiu arbitrari. Turpe cre- ditum debere , fed omniu turpi di mu mentiri. Cadaueranon prius huma- re, quam a canibus, aut aliter trahere- tur, & quod indecorum (it caeteraiu gentium opinione , parentes inopia adacli vulgo filias proditu ebant: qua quam Babyloniorum id propudii effer,. Hodie Perfar a Saracenis vidi, Mairo- metique delirio imbuti in tenebris agunt, bellica olim gens:vtqu& diu in Oriente fit rerum po- ma, nunc armis deluc- ta, vereri gloria e*, xcidit. ritibus moribus vtuendt* c A i\ v. i I I. | Ndia Orientalis regio, AfcetermU UdUmtgm $ nus, tam vafta perhibetur, vtearii tu j° &defcri tertiam omniu terrarum parte tra- dant. Pomponius tancu iittoris occu- pare fcribit: quantum per tl, dies no- cdcsqjue velificatibus curliis efbappe! lata a flumine Indo, in que ab occide tali plaga delinit , a meridionali mari incipiens* adufquc Solis ortum porri- gitur , & a ieptetrione Tj(q; ad monte Caucafum perueningcntes habet mu 1 Qppid*lndU nis,& oppidis adeo exculta, vt quida ‘f^i^mi* in ea quinque milia fudle dicant, nec ^ i4 ‘ miru flt,vcl de hominum, vel de vrbi- um copia : quum lio ii Indi nunquam a natali (olo re.cdlerint . Huuios me- mma d 1 1 ior e s G a s lg e m .1 iid u H y p a i rn , u °. n nnm m axi m 9 Ganges «Terras fa non.ij fpiritu ial uberrima in anno bis nectit. fruge$ ,.vice hyemis Etheflas pa.uur ventos. Vino carent, cmamuis indimh^t^ ura:rerc oc e_,yn- ^momum, piper, & calamu aroml- I tucuia X30 I)£ A5I A f ‘ 5 - ticum vt Arabia, & ^Ethiopia arborem fola producit , Pfittacum a. uem , monoceron beftiam , Bcriilis, chrylophrafis, adamantibus, caibiicti- lis , iychmtibus , margaritis, vnionu bus, gemmis abundat". Binx illic ar- ftaces , leues aurae , temperius cce- lon^ifima * um » vberras (oli , aquarum abum hau vita , dantia* Centum ob id 6c triginta an- norurn aeuum eorum quidam, vt Mu- ficani agunt. Seribus vita aliquanto longior. Indis omnibus efl promif- fa cailaries, non fine fuco caerulei aut j crocei coloris -.cultus praecipuus cum I gemmis : habitus di Icrepantifsi- j. mus/alij laneis , alij lineis peplis ve- f ffiruutur,pars nudi, pars oblccenatan tu amiculati, plurimi e tia flexibilibus libris circundan.4diger vulgo coipo- pons color in materno vtcro tales fiunt, feminis difpofitione , quales i- pfi limt qui genuere. Genitale, $* men , vt Aethiopibus , nigrum, ft* tura pocera ac valida . In vidlu fru- gales lunt,prxfertim in cafiris,n cC multa turba gaudent: ornatuplud- xno vt dixijVtuntur : a furtis nopere abfiinent : leoibns vtuniur? •-X* s XibsR 1 i. *3I orntiia memoriter adminiftrant , & propter fimplicitatem , ac vitas perfi- moniam omnia eis profpere fucce- dunt. Vinum non nifi in facrificijs bi- bunt: potum ex oriza conficiunt , & hordeo: cibus magna ex parte oriza forbiliseft. In legibus & con trabi- bus maximam fimplicitatem efie, vel ex co argui poteu , quod no mul- tum fiunt lirigiofimarn nec commiC fi nec depoliti iura vlla habent , nec teltibus indigent, nec figiilis, fied fim pliciter credunt: domum frequentius incuftoditam habent , quae profecto omnia continentiae, fiunt indicia . Ctc terum non facile quis admittat, vt cjubdfioli degant , & quod non vna omnibus , Sc comandi & prandendi hora fir,fed vt cuique libitum fit . Na ad locialem citiilemque vitam illa fiunt commodatiora .Exercitam p^- cipue fnbionem probant , Sc maxi- me firigilibus . Ebeno arbore corpo-* ta expoliunt. In tumulis , & fepultu- ns facientibus perparci.In cultu cor» poris nimij . Nam & aurum ge flant, & lapillis ornantur, Sc findonem can didifilmam induunt, Sc vmbellas lecum portant: nam pulchritudinem I x ex- Littrarum apud Indos nullus vfits. Potus & fi- hus Indor n Simplicitas Indis ajfe- data. Frictio csrpv ris probatur. tp. DI ASIA | excolentes , omnia faciunt , quae ad decorandam faciem pertinent , veri- tatem perinde recipiunt atque virtu- tem rartati fenum prserogatiuam nui- Senibtisnifi lam tribuunt , nili prudentia cxcel- rudente* f fent.Multas nuptas habent , quas a tmt honor nu. . -V .. j lu$ exhibetur plentibus accipiut,pan bonum emp- tas, alias obediemia’ gratia, alias pro- lis ac voluptatis, & nili cadas ede co- gant, fornicari licet .Nemo ex Indis Sacrificandi cor onatus facrificat , nec adolet, nec Indam ratio, libat, vi&imas non iugulant, fed pra- ei ulb fpiritu necant, ne quid man- cum Deo offeratur, fed integrum. , Qmfalfus tedis deprehenditur ex- tremis decurtatur digitorum articu- lis . Qui membro aliquo quempiam orbauerit , non modo talionis p«- Jt evitvtoi fi^fubit , fed etiam manu truncatur. mulieribus a- Q^' ^ arc ^ salium OCU- fud Indos per him vc ademerit , capitale ed .Rcg lS corpus empticiar mulieres curat, regem cudodiunt, & reliquas exerci- tus manet extra portas . Si qua mu- lier Regem ebrium occiderit , nw nUS habet , vt cum illius fuccellbre i lU1 ' gatur , fuccedunt autem fili; R e | i ’ interdiu dormire non licet , nc< q v cogitur cubilia per horas m u ; ari ’ • 1 ,1 r lllC r. 13I idquc propter infidias* Quum in ca« ftris non eft , fx pe exit: nam &c ad in- dicium cxit,& audit: & fi hora eft, vt corpus curet , quod ftrigulum fit per- frictione , fimul & audit , Sc a tribus perfridf oribus perfricatur: exit etia ad iacrificia:tertio ad venatione: vbi Bac chico more maxima mulierum ca~ terua circunfunditur : (lipatores fo- ris manent , via funibus obtexitur: quod fi quis intro ad mulieres prre- uaricauerit , capite plectitur: praece- dunt eum tympana 6 c tintinnabula. Q3.m11 in locis lepris venatur, alli- fiuntei dure trefve mulieres arma- tat:quum vero in locis non claufis venatur ab elephante (agittat:mu lie- rum aliqua: in curribus (edent , quae- dam in equis ac elephantis : quemad moduni & militant: omnibus armis : exercitatae : multum profecto a no- hris diferepantes . Atque hxc etiam a rerum feriptoribus dicuntur , quod Indi louem pluuialem , 8 c Gangem Humen , & indigetes genios colant: f - quum eorumRex capillos abluat „ floleimia celebret, & maxima dona ^2^/1 ^mantidiuitias fuas certarim often- ptemdiuifa, «entes ,In feptem ordines olim diui- I 3 fa SpelucAslZra thm*nt itiha bitunt» J46 T> % A S I A bidini membra ad debilitandum non tradit, omnia poffidet, quascunque non cupit . Quod ferociflima fit pe- flis cupiditas, qtise folet egenos, quos capit efficere , dum finem inquiren- di non inuenit, fed Sc magis quo fue- rit locupletata mendicat. Sole ca- iefeit , rore hume&atur , fitim riuo frangit , thorum miniflrat humus. Somnum folicitudo non rumpit, Me tem cogitatio non fatigat. In homi- nes fibi fimiles (uperbia non agitim perium, nec quenquam vel minima' iernitute exigit , praeter corpus quod fidum animo famulari debere cen- fet.In extruendis domibus igne laxa non fbluit , nec admixtione puluc- ris catmenta duriora conficit : quin potius in defoffis telluris fpeluncis aut concauis montium latebris ha- bitatinullos ibi ventorum fremitus, nullius turbinis tem pe datem fornii dat. 1 utius fe ab imbre def endere fpe 1 uncam arbitratur , quam regulam, cuius geminus eff vfus,dum viuat manfionis, fepulturae quando moria- - Nullus ibi praeciofiis amictus, led mebra papyri tegmine , vel quod verius pudore vclantur.Pcemiii# n °' * T ' LIBER II. 14 1 ornantur vt placeant , ncc fciunt in augenda pulchritudine plus affeda- rc-x]ua nadx fimt.Ad concubitu non admonet libido ,fed fobolis amor. Bella non gerit, fed pacem moribus* no viribiis confirmat . Nemo parens filij comittatur exeqnias,. nulla extru it indar templorum fepulchra defun- dis, nec in gemmatis vrnis funera combufta recondit, quod no honoris efle ducat, fcd poenas . Peftilentia aut alios corporis morbos , vt didumeft Bracmani non patiuntur , quod foe- dis adibus ccelii non temerant , fcd femper apud eos tenet natura cum te poribus concordia, & vices fuas ele- menta inoftenfa cuftodiunt . Medi- parfimonU ein^ remediii parfimonia cfl , qux no morborum folu illapfos potefi curare dolores, fed etiam procurare ne veniant . Nui * ia ludicra fp eciac ula aire clat , fed thc atrum f pedare quum volunt : geito» rum monumenta relegunt , qux quu, fint maxime rideda , deflent .N011 in fabubs anniiibes i vt multi) delecdan tur ded-m pulcherrima niucHahs ma- chmta;, diioim natiualiu,difppfitjo- ue.Mercadi gratia pontum clafui us uoa nauip-at. Arte bene loquendi mo % ( 141 D E ASIA ' dilcut.Simplex eft apud illos cloquc. tia, communisque omnibus , fblurn praecipiens non mentiri: forum fcho- lasq-, minime frequentant , quorum dodriiia dilcors, flabile nihil ceitnm- Reltgio hrach que diffinit. In honeftate v na gentis manorum, pars, alia in voluptate bonum comfli- tuit. In cultum diuinu innocuas pe- cudes non madant , dicente Deum Iaera fanguine pullatorum non acci- perercultute potius diligere incruen- tum, verbo propitiari orantium, quod lolum cihoc cum homine efflua er- go (imilitudihe delectari . In Ca- Cathea Indi Indis multae vxores in vnius vzoresmul- viri coeunt matrimonium : &is vbi Sas habent % vita dilcelletit apud grauijftmos iu- diccs luam quaeque de meritis agunt caulam : & qua: officiolior prae cete- ris viro chariorque fuifle iudicantiu lententia comprobatur , illa in habi- tu ornatuque quo cultius le exorna- re poteffi , vidnx & lattabnnda ro- Vxorum cha- 2 urn deendit , ac iuxra mariti cada- vifwta cude uer accubat amplexans illud 8c deof f-intlo viro culans luppoliris rVnibus pudicitia? trematur. t,., i Ci . <=> K t laude contemptis cum comuge de- fundo concrematur : cattera: cu nota & dedecore vinum. Liberi ab ineun- to *J tIBHK I r. te artate non parentum arbitrio tol- luntur, fed eorum, quibus id negotia publice injungitur, tenerorum infan- dum illi habitum infpiciut. Ac fi qui fegnes ab initio, aut parte aliqua cor- poris debiles deprehenduntur , neca- ri iubenr. Connubia non opibus Sc nobilitate, fed formae pneflantia con- ciliant inter fe, liberorum magis qua voluptatis caufa, Confumido & a- pud Indos quibufdam haec efl, vt qui filias pra? inopia locare non polTint, in iplb aetatis flore , cum tuba & claf- ficis, quibus bellica fignificari folent, in forum producant , tum multitu- dine conuocata puella accedenti pri- mum poflriora humerotenus detc- git.poliea anteriora , quae quum pla- cita fuerit , & approbata quibufcun- que videtur illa nubit. Megafthenes P« diuerfos India: montes natio- nes elie Icribit capitibus caninis , ar- initxitnteu matas vnguibus , amibias veibitu ter- Canccepkafc gorurn,ad {errnonem humanum nui *» India, ia voce , fed latratibus tantum fb- nantes alperis rictibus. Gangis fon* ter p , qui accolunt nullius ad efcam lium, longius q; pergentes ea- dem Mtntculi in In di 4. Mentpedes in India. 44 , » E ASIA jarfOT . . dem illo in pratfidio serunt , ?t ol r,r,l.vimn. If™ alamur.Quod fi tetnorcin f ot . ^ ipiritum traxerint , exanimari cos certum eft , & illorum aliquas j n -Alexandri caflns fu ille memoria: tra- ditum efl . Legimus monoculosquo qiie in India ede: QuofHam etiam ta infigniter auritos, vt aures ad pe- des defluant , atque in alterutra eoru decubent , quarum duritie arbores conue liant, Quofdam item Angulis pedibus ,, & adeo latis quidem vt vbi k : defendi a calore velint , refupinati his totaliter inumbrentur Apud Cie fiam legitur , quafdam fbeminas ibi fernd tantum parere uatosque ca- nos iiico fieri .Elie radiis gentem al- teram , qua: in iuuenta fit caria , ni- greicatin feuedute , vitra seu i noftri Mulieres tftfmiiips perennantem . Elie etiam $m>i cj4icnrt.es perhibent alteram fceminarum gefl 'wrutjfte tem , quat quinquennes concipiant, fea vitra octauum annum viuedi Ipa* cia non .protrahere . Sunt qui c.e-ruh ciDUii carent & inii umeris Irabento- culo s ,.S iint praeter eos.iam enumera- ,tos fylueflrcs quidaiiomifles caninis apicibus, hirco &: alpero corpore, fti* . terrifico . Scd-haic & alia id ge- nus, UBER II. ^ nus: qua: 'de India & gente citis me- morantur, quoniam magna e/! opus fide vt pro veris recipiantur , quam ne inijs quidem, qua 5 funt pene ocu- fis admota nifi granate adhibent, q.a? aliena legunt feripta, parcius linat re- ferenda. Cathaini hodie eam India? partem, quq inter Gedrofiam Indum, que fiuuiumjita dd, atque ab his mo do Cathainu appellatur inhabitant. Cathainem Scythicum genus hominu, & in qui mtret * bus magna morum mutatio- racia vi~ er ipoisit,fi vera funt, qua: Armeni- us Ait onus de iliis prodidit in hifto- na . Sagaafsimi fiint , inquit , a- Sagaeifjfimp lunr ?> bolos hominum duobus lu- rumibus cernere , ceteros mortales Cathd,nu mt cxco $ ede, aut altero oculo cap- ros, magnum ingenii a cum e, ledi acta ria maior. Perfia lam eft vniuerfe fc e , nt .!.> ^ ca?rcr is mortalibus artium. Cl ltatc & bcientia longe antecel- eie *. Candidum genus hominum, r ruis oculis, natura imberbes dite- Homines na~ i! C \Tt-v. / Romanis quadratura fu imljerm ^ , L . uuatu-icuia. 11- , ciUr: 1 ' 1 !! Tii 3 »™: Dipm ytl0 * Caeternm omneis vera: re/irio, ilh t US ex P ertcs - Solem adorant hi, unam , quidam fuliles ftatuas K non- m 14& Di ASIA . nonnulli bouem : variaque pcrharc monftra, {paria efl gentis fuperflitio. Non (criptas leges , non fide notunt 'vllanr.&quumin opificijs mirum fit gentis acumen , nulla tamen his re- rum diuinarum notitia. Timidum f enus hominum , mortemq; formi- ans : gerunt tamen bella magis in- geniofe,quam fortiter .Sagittis inpu- f na vtumr,telaruque generibus,qui- ufHa hominibus aliarum gentiu mi- Mtmu papy notis, papyracea moneta in vfu, r*ecs i* vfu, quadrata forma, & in ea Regis imagi ne cxprefla,qu3e fi ve tu flate obliterari coeperit, obfoleta cum recentius im- prefla in regia commutant. Supellex ex auro & argento, caeterisquc metal lis:olci inopia infignis,hoc reges du- taxat vnguenti loco vtuntur.Ec dc In dis hadenusinunc dc Scytis,qui fune Indiae contermini, dicendum. B eScbj/thiaScbjfUrumqHC fera moribus* CAPVT. IX. Scythis *pp d Q Cythia regio Septentrionalis , * imn. OScytha Herculis filio , vt tradit Herodotus , dida: vel, vt Bcrofus? 3 quodam alio cx Araxe prifea > t f ja5 * k No* • *>«;«•**. i*. . , 147 Ho« coniunx fuir , genito indigena Scythia;. Hi olim a primordio parua patriam polfidebant: poftmodo pau- latim per virtutem & i vires au£li, quu legiones multas fibi lubdidiflent» in magnum Imperium gloriamque pcrueniie. Ea primum natio iuxta Ararim flumen parua numero pro- pter ignobilitatem contempta coti- fedit: na&i Regem quendam bellico- rum, & militari virtute pratetputim, agros ampliarunt . Montanos qui- dem vique ad Caucalum , campe- ftres vero vlq; ad occanum & Mso« tida paladum , aliaquc loca ad Ta- naim vique flumen , a quo Scythia ipfa longo tradu y erilis ortura pro- tenla Imao monte per medium yc- lutinduas Scythias diuiditur , qua- rum vna Scythia intra Imaum mon- Scytha Jim» rem dicitur , altera extra : ab alieno imperio aut inta&i aut inui&i Scy~ P * * dra; lemper man{erunt:F>arium Per- wum regem turpi a Scythia liibmo- uere fuga. Cyrum cum omni excr- ritu trucidarunt. Alexandri magnt ducem cum copijs yniuerfis deio- uerunt.Romanorum audiuere , non iniere arma ; gens Sc laboribus 8c 14 8 » e ASIA - bellis alpcra , vires coiporu imrntfe. Hsec inter fe oiim difcreta non erat, vrpote, quae neq; agrum coleret, ne- que tedurn fedefve haberet vllasr perlolitudines & inculta vagabatur loca, armenta pecoraq; pt£ fe agens: eoniuges & liberi plaultris veheban tur, legibus nullis obnoxia , militiam Iponte colebat, nullum furto grauius in tota gente flagitium fuit , vt qua: non parietibus aut feptrs armentum arcundat , fedin propatulo habeat. Nullius jpli aut auri , aut argenti v- fus. Lac &mel in cibatu frequens: contra frigora & rigores ferinis pel- libus murinis que corpora . commu- nibat. Laneus vliis ac veftium ig- notus genti. Erat is lane viuendi ritus frequens Scythis , fed non omnibus : pl erique eorum, vt loco plurimum diflantes , lie ab i nuit em vita druerli, vel uti peculiares inter fc fouebant motes , de quibus p oilea. . dicemus , vbi adhuc communes Schthxatiu. ^ uo ^ am dixerimus. Gaudent Scy- dtr,s t * * t-harum plures humana caede : quem primum virum in bello vir Scytha cceperir,eius languinem potat> qu°b cunque in praelio interemerit, eorum capi» I " LIBER i i. j 49 capita regi offert : nani capite ablato fitpratdx , quamcunque ceperit paf- ticeps, aiioquin expers, caput hoc modo procidit, in orbem illud ampu- tat circa aures , verti ce que fumpto excutit, deinde pellem detrahit, & v- bi, fient bouis corium, manibus mol- iunt, tanqnam mantile poilidet , eaqj ad habenas equi fui appenfa gloria- Mu*» Ana co- tui. qualia mantilia vt quiique pluri- rta P ro a *»i~ ma habet, ira vir prcefhntifiimiis iu- jbcatur. Multi etiam furit , qui coria ^c humaua , tanquam brutorum, contuunt , quibus pro amiculis indu- ojja coitis' «itur.Crforum hoftium manus de- itras cum vnguibus excoriat ejuida, ‘,“ a e cuni J |s pharetrarum opercula 0 acunt. Nonnulli totos homines exc oriaiit , & coria Ihper ligna ex- tenta (hp ra equos circiinferunt. Ca- ffta dicto modoexcifa exterius crudo' ouis corio fcpeMucut, interius inau ant etiam, qui ditiores fiint, & pro poculis vtuntur: hofpitibus , qui ad _ os veniunt , viri alicuius exiftima- f n ° lhs ex bibet,reffrutcp illos a Ce ede tes ei ^ tOS ^ ^ renu i tat i s i°co ponen U U ' erne ' quotannis fingit li regio- 111 principes vinum crateri mifcet, K 3 de Virginum fiu dia. Ccelibes ludi » bria habiti. Raptu nubnt •virgines. Spvnfiis jpsn- fam non afjn cit antequam pater fit fa- itu). 251 6J StROPA curfu, paUaftra, (lilio, foculo, exerce- to atut: vtocio & muliebribus cfelitijs. litbiaris robuftiores ad tolerandos partes lierentmudx vr pueri in aper- to verlari, (altare & cantare in facris quibuldatn p radentibus jfpedantibuC que iiiuenibus : nudatio illa nihil tur- pe habuit : aderat nanque verecun- dia., petulantia omnis aberrat.Hinc illa indoles tempefliuaque in Laco- nicisiceminis ad omnia proptitudo. Qui catlebs vixiilet Gymnicis (peda- cuiis arcebatur , nudus cp hyeme forii circuibat,ne vt caeteri lenes in hono- re apud iuuenes edet. Nubebant vir- gines raptu maturas viro. Paranym» pha in cubiculum abduda capillos ad cute relecabat : Iponfus inde ad ea ingrediis cingulum lolnebat , iiodti tantum cum ea congrediebatur , nec prius fponfam alpiciebat interdia quam ex illa fadus edet pater. Filio- rum &c fobolts dignis hominibus perarida. Licebat leniorum cuique honeftum ex iuuentute ac probum aliquem ad vxorem procreationis caula adducere : atque vbi eam alie- no femine impledet , fuum quod na- rretur efficere : neq; probro dari fi quis XIBER ITT, 255 qiris huic , qui facundam pudicamq; haberet vxorem fuaderc edet audis, vt cum ea fibi congredi liceret , ceu bono femfique folo operaturus libe- xoru m cauia. Ridebant ad haec qua- rundam gentium ftultitiam,qiiod ca- rnes & equas nunc precio nunegra- iia optimis eius generis animalibus Apponerent: vxores prxfidio cuftodi rent : ex illis foli ipfi dne amentes ed fentjdue segri infiimicp generate vel- lent.Ius alendi partus nullum paren- tibus, natus infans in publicum defe- 4 ^*P a r rebarur ad locum quem lefchem di- Yum ut xere , vbi magno effeblo puero viri f ueri formam intuiti ,fi probadent, ex nouem milibus fortium in quas vrbanus ager diuidis erat ,vnam ii- mi P* aci P* s * 9 li curabant adferibi. Infirmum & mU u deformem ad apothecas locu , haud longe a Taygeto praecipitem ac pra> ruptum exponendum dabant , repo- ne Reipublicx inutilem. Mulieres vuio non aqua pueros abluebant, quo liquore admoto conflat refolui corpora debilitarique , fi qua furit Comitiali morbo obnoxia. Nulla lo- tls fomenta adhiberi , nulla teneris C£ ep ui£ dia ,folitudinibiis tenebrisque aflue- 154 *> E EVROPA aduefcerc.wb idque externarum gen- Pntrcrur n L* cium quidam, Lancnicas nutrices li- ‘;t~ beris alendis adhibuerunt. Pueri a feptimo anno in aqualium coetu c- xerceri , literascp pro necehitate ad~ jExerciris, difeebant : reliqua dildplina toleratu percipiebatur. Ad cutem pueri tonde- batur, nudis calcibus ambulare duo- decimo anno tunica vna patrio infti- tuto fortiri,neq; balneas, neq-, fomen- ta fcire.Thoriscx arundme confiru- dtis quietem capiebant: Hyeme eos quos Lycophones dixerunt , thoris „ immilcerc. Iren qui cottui praeerat, Sten panctu crea batur , qui vno anno aut altero »rAcqto , . C£eteroS anteibat , grandiores lignari imperabat, minores onera furto quae- Turar* bone- fcrc> Maiorem couuiuia ingredi , in- Jtas habiu a fl e et j am aliquid furari : qui deprehe- aceu4f»e- £ erant - n p urto flagris admoueban- tur: non quia nefas edet furari, led quod parum prudenter, & ingenio- fe edet id ab eo fadum. Iren quofda canere iubebat, alios argutas qu^ftio- nes proponere , breue ede oportebat (ubitumque refponlum , quod d quis negligentius fecidet , huius pollex ab Ire ne acrius mordebatur . In- tuebantur ad hxc gtaui vti oratione, pjj j. LIBER III. ?55 fed qux iocunditate non caneret, leu- tentijsque breu fermone complexis, ita vt res iu prouerbium abierit : faci- Pnuer ^*f»* lius philofophari homines polle qua Laconicam lermonem imitari. Ope- ratprccium efl etiam cognofeere qua- le ab initio Rudium fuerit omnium astatum, quanta ad virtutem conrcn- ho, atque aemulatio. In treis diftin- & cat choros omnis stas. Tum in loienmous lacus leniorum coctus ca- «mnis d*. nere exorfus. Fuimus oiim robufti Sl inucnes canora voce pronunciafemt. Tum adultae aetatis eu excipiens, nos quidem iuuenes fumus & fortes, re- Ipondebant : idque (i libet experiami- ni :ad eam puerilis chorus , ta boni e- rimus , & meliores. Plutharchus au- ?r V* ad . fua v % tempora perdurat C tutum ti? K 'n° n j COS modulos, qui- biurum in btl b usiiliad tibiam in hoftem ituri vti vfurputm* con uedent.Thucidides Laconici hu- jus lnltituti relator , tibiarum modu- °sm prxlijs vlbs feriptum reliq uit: gat tamen id aliquo religionis ri- ' ll rcive Quinae caufa fieri folitum, eque vt vibrarentur animi excitare- rv c ad pugnam ( quod cornua & 1 a pud Romanos factitarunt ) led vt DE E V R O F A VC aquali modulatoque fenfim gref- fu conuenientes pugnam capefleret, nec dios ordines diftrahi linerent. Extat Laconici vatis carmen, quo ap- paret non tibia folum Spartiatas m Cithara c en. procindtu vfbs , fed Citharae etiam centu m pre- conC entu : qui mos Sc iplea Creten- e j n£t “ L Tr fibus fumptus videri poteft. ' Hero- * mones ^ ' dotus Halyarem Lydorum Regem fcribit fiftulatores & fidicinas quod pene indignum relatu fit , coui* uioru etiam delicias in acie habui fle, eo bello, quod Milefijs intulit.Roma- Carntium & ni, praeter cornuum & lituoru concen lituorum con tum , arde ntifiimo militum clamore centu clamo. b e i] um capeflebant : quod longe di- ZTelTcT. ucifum ab* eo eft , quod Homerus jpejfebant. de Achaeis fcripfit , quos . tacitos recit {piratescp robur in pugnam procede- ^ ,,, . re. Galli tripudio , 'vt Polybius & Li- uius fcribunt , fcuta^uefupcr capita inurant. quatientes . Barbarorum quidam cum Barbari cum vluktu praelium ineunt. Ex qua li- vluUtu tuum varietate poteftintelligi 5 carte- 'uuJJm*. os gawes non id quod Spartani m fi i facjijica- bellico, concentu lecutas. Capum praeterea i pubertate ex mfiuuto a- lebant , memorabili legumlatoris j Cto comantibus capitibus multo p u 1 c h nora iibir i r r. chriora fieri humana corpora , qn# fj fint alioqui deformia, capillo haud dubie faocefcant. ..Paritam inituras bt „ Hm res Mufo capram immolabat. Do-„,u^,u«, mi milinarque certa viuendi lege JtrfiumJi* (um vd * belheaque exercitatione, patri» , non (ibi natos arbitrantes » 5 Nullas quBcftuofas ttadabant artes* bellicx tantum exercitationis (ludio teneri . Solenniftus epulis reliquu da- batur tempus , eo q } per hxc ventum eft , vt quemadmodum* praelate feri- bit PlurarcHus. Spartani neque nol~ Icn.t, nfcq } (i vellent , fcirent amplius pnuatim viuere , efTentque ex omni parte patris dediti. Suffragandi ratio vt ca?tera ab aliis gentibus diuerfa, s f ra Sf d t pauci ad hoc ipfum delefli condaue. * Comitio propinquum fubibant : vn- deipu , neque quempiam viderent, neque ab vllo viderentur. Tum ve- 10 J vt P nm o , altetove Joco compe- titom nomina fortito edu&a elfent, quantus vocum adenfus ad (ingula nomina ortus edet, diligenter at?en~ nebant : ac quoto quifq ; clamor loco rnamr minbrve eflet ad ipfowm au- S rc dditus tabella pernotare , ex , a m publicum mida percipiebar- R tur. DI IYROPA tur, cui competitorum plures, edent voces fiifiragatae. Primus ad ha?c Ly- curgus omni fuperftitione fublata triadem in permifit cadau era in vrbe ftpteliri , tu %/rbe fepelirs etiam circa templa fbrtirimcnurnen- ftrrmtfum* t£U ^ec v j r j nec fo^nte nomen li- cebat quiqua fiepulchro inficribcre, ni- li eorum, qui fortiter in bello perijd Lufitts fune . fent. Lugendi tempus vndecim erat his vndecim diebus finitum. Nectiuibus peregri- diebus. nari permifiuru, ne alienos mores vr- JPtrtgrinAri bi importarent. Quin & peregre eo buslrohsbZ' > ni ^ c l ul 1-Opublicse vtiles e£ inm. ^ en£ ’ V1 ^ e excludebantur: ne quid ( vt Thucidides habet ) Laconicae ciijfci- plinae peregrinas gentes imbiberent, quod latis inhumane haud immeri- to aliquis dixerit. Vei , vt Plutarchus fcrrbit , ne mutuo congreflu noui fer- nrones in vrbe oriretur , & ex his no- uaiudicia, difionxq; voluntates, quas luwmmvt- P ubHc ? rei pcrniciofilfim? ede folenc. Flttus. Iuucnibus Lycurgus non amplius vna vefte toto anno vti permifit , ne aliquem cultius quam alterum : non fpiedidius,vt dibtmn eft, epulari. Emi Pueri in a- «ngula ncn pecunia , fcd mercium I rv.m non in conp dilatione iuisit. Pueros puberes f ur * m *hct. ncn m fotu &d in agru deduci iulsit, tuntur* J yt liber, nr. 259 vt primos annos non in luxuria , fed in omni labore Sc opere agerent. Ni- hil eos {omni caufa fubfternere,& vi- tam line pulmento degere, nec prius in vrbcm redire , quam viri facti c{' fent {latuit. Virgines fine dote nu- Virgin*» fint berciufllt , vt vxores non pecunia d$t * nuif ‘r<t a cau/a eligerentur; (eueriusque matri- monia lua viri coercerent, cum nullis frasnis dotis renerentur. Maximum Senium apud honorem non di uitu m Sc potentum, / fed lenutn efie voluit , - v% am terrarum locum honoratiorem fene- *^ us habet. Regibus poteftatem bel- lorum , magiftratibus iudicia , & an- nuas luccefliones* fenatui cuflodiam legum : populoque fublegendi {ena- tu , vel creandi quos vellet magiflra- tus poteflatem concerfit. Hx quoni- am legis aut nona inftituta Iblutis antea moribus dum die videban- . „ 'f : torara amorem Apollinem Del- puietim nnxit : Sc inde fe eas ex pre- Lactium** eepto Nimiinis detuli/le , vtconlue- »«. ce ndi trdium metus religionis euin- cat.Demde, vtxternitateluis legibus a ‘ e ] r ’ tureiurando duitate obligauir, n ; ‘ib Cor ^ quxfaxifler minatura , prini*. ^ua reuerteretur ( ie ad oracUlu Del- - Ri phi* LyeUrgus vo- luntarie CXH- Ias 9 Slegum Spar- ttatatum di- gnatiensi» Belli tepere. Bacis %tmpe- r?. z6o M-HROPA phicum profediuum , confultumm quid imitandum addendumve legi- bus iliis iili videatur. Proficifcitur au- tem Cretam , ibiq, perpetuum exiliu egit; praecepit etiam mories o0a fua in mare abijci»ne Lacedtmionem de lata Spartani (e de non mutandis le- gibus a iu ramento ab (biuros puta- rent. Libet hic quoqj adignare quas dignationes Regibus fuis Spartiata; olim tribuerunt : duo facerdotia Io- nis Laca^demonij , Sc Ionis Cpeltftis: & ius belli in quamcunque libuerit regionem inferendi, vt id nulli Spar- tiatarum prohibere fas (it , alioqui piaculari crimine teneatur , vt in ex- peditionibus adeundis primi eant reges 5 in abeunda poflremi fint. Cen- tum deledi viri eis in militia cufto- des ad (in t. In egrellibus vtatur quot- cunque pecoribus libuerit , quo- rum immolatorum pelles omnes ac terga accipiant. Bellica haec. Alia luntqute pacis tempore eis tribuun- tur: quoties in aliqua republica euif- ceratio (it, primi in cama reges difeu- bant,. & ijs primis diftribui incipiat, v triq; eoru m d up 1 u rn om n iu m quam ceteris conimiijs , libaminaque im- LIBER II I. i*f mofatotum & coria eorum fint. Sin- gulis quoque calendis inflantis meri- us lingula pecora vtricjae e publico dentur Apollini immolanda, & fari- na? medimnu,id eft,fex modia, 8c vi- ni Laconicus quartarius. Et in Ipe- tfaculis linguloru certaminum cer- tis locis pra?lideant,liceatque quibuf cunque libeat ciuibus inniti , 8c vtrL que binos eligere Pythios. Sunt au- Pythljqui tem Pythy , qui Delphos ad conlu- catt * lenda oracula mittuntur, quique pu- blice cum Regibus pafcuntur. Regi- bus ad c oenam non euntibus binse chgnix. Choenices, id elflemimodia farinae: & vini lingulae Cotylae , id eft , lexta- CetyJm. nj : pra?fentibus dupla dentur omnia. Eadem ratione pupillavtri danda lit ei ne cui fiiater,an cui pater delpon- derat , nec non de vijs publicis , & Is I^Qis adoptiuum lilium facere velit jnuitis regibus. Liceat quoque eis pro luo arbitrio allidere in fenatiRqui co- nat ex duo de triginta lenibus: li eo fion accederint eorum maxime pro- pinqui, duo lenatores ius Rcgu obti- neant, duos calculos ponencii tertits po leipfis. Viuentibus ha?c Regibu® 4 h> e publica Spartiataru tribuuntur, ~ R I ilU Thracgj qua- fai ks$mints% fjetb* fe non tuor i puta- bant. SalmoxisGe*. tbam Dms . X6t DS EVROPA Amnes Hebrus , Neftos , Strymon. Montes, H^mus, Rhodope & Orbe- ios. Homines habet feros alperos 6c numcrolos adeo, vt (i, aut vnius Im- perio regerentur, aut idem fentirent, vt hiftorue patet opinatur Herodo- tus: inexpugnabiles forent, & omni- um gentium multo validifsimi .* led quia arduum hoc illis eft, & nulla ra- tione contingere potefl , ideo imbe- cilles liint. Habent autem multa no- mina lingularum regionum lingula, moribus tamen ac opinionibus coti- fimilibus imbuti, prastcr Gethas, & Traufos , & qui fupra Creftonas in- colunt: ejt quibus Getha? le non mo- ri perfuafum habuere , led ad Zalmo- xim Deum lutirn poli fatum migra- re : fuit hic Zalmoxis homo Pytha- gora quondam difcipulus, qui in pa- triam reuerliis ,quum animaduerte- rct Thraces male yiuere & inlcitc, iplc edodus Ionicum viuendi genus 8c mores, iplis leges dedit, docuitq;, atque perlualit popularibus eas fer- uantibus poft obitum ad le in eu lo- cum ire, vbi Ibperftites omnium bo- norum copotes cllent , per hoc Dei- {ati« opinioni coulccutus , e Tbracu JLIBBR III. 16+ fe eotifpedu fubduxit , atq: euanuit, maximo fui poft (h ciefiderio reli- do. Ad hunc mictum ais idue adhuc cum naui quinq; remigum nuntium quempiam ex fdphs lbrte deleduni, praecipientes ea quibus lemper indi- gentjcumcj; ita mittunt. Quibufdam eorum datur negotium , vt tria iacula teneant, alijs, vt coprehen lis eius, qui ad Zairiioxm mittitur, manibus pedi- Nuntius *d busq; , hominem agitantes in fubli- Salmoxm me iadent ad iacula: qui ii in prasfen- narum extinguitur, propitia libi Deu arbitrantur, Tin minus, iplummmci- um infimulant, adfeuerantes malum illum die virum. Hoc mhmulato a- iium mittunt , dantes adhuc viuenti mandata. lidem Thraces dum tonat ea!ilm • i r • ftttant dum miguratq; m codum lagirtas excu-’ & tont{ruat tmnt , Deo minitantes, quod nullum e arbitrentur. quidem onu : verum circa T,7racts * -j, jbitus hoc fa- ditant. ZEdito puero propinqui cir- CUn lb cientes , eum prolatione prole- pedito pus* C ^> untur recolentes quafcunq; neeefle tit illi , quod vitam ingrellus fit per- 1 ra ^‘ humanas calamitaces.Hominem tan **' fato aaurr h ptatter iuum efl Tranli vero in cteteris uibus ide quod Thraces natalicia morum arn- r emine mor ~ tue Trattfi Utantur. Vxorum eha - njJimA cum miiito dtfun ffieftpelnttr. Mulieres 'tn- genu* notis in fronte fg- sakantur. 27O DI EVROPA fato fundum, perlutum- atque !?titia terra: d emaciant, referentes quot ma- lis liberatus in omni fit modo felici- tate. Atqui fiipra Creilonas inco- lunt , illa agunt fingulf plure s vxores habent, quorum vbi quis decedit, di- fceptatio magna fit inter vxores acri amicorum cirta hanc rem iudicio, quatna dile&a fuerit a marito pneci- pue,qu.x talis iudicata ell , 5c huc ho- norem adepta , ea a viris & mulieri- bus exornata, ad tumulum a fiio pro* pmquifsimo madatur,vnaq; cum vi- ro humatur, exteris vxoribus ici fibi pro ingenti calamitate ducentibus atque lugentibus: nam id eis fiimmo dedecori damr.Caeeeri Thraces filios veteri inflituto palam venditare, nec virgines a parentibus & propin- quis adferuari , fed quibus libuit cum viris concubere finunt. Vxorum pu- dicitiam lolicitius cullodiunt , easq; magno tere a parentibus coemunt: fronte notis quioufiiam fignatas , gc- nerofum id judicatur , ignobilitatis argumentum fine his elle. Nuptur# qux prae exteris Ipccie valeant prms lubtaxari volunt , & licentia taxatio- nis admiila non minoribus nubunt prae- LI3ER III. 2?? praemijs. Quas formas dedecus praj- miti, dotibus emunt quibus comun- guntur , Yteiquc fexus epulantes fo- cos ambiunt, herbarum ( quas habet ) femine ignibus fuperiado cuius nido re,perculfi, pro laetitia habent imitati ebrietatem ienfibus hebetatis. O- ciari , ex rapto viuere pro rc honc- fb haberi * contra , agros colere pro defpicatiilima. Martem vulgo. Lybe- ruin , Dianam , & Mercurium reli- gioxe colere, perque eum fbltiin iis- mrc > hui generis autorem arbitrari. Corporum magnitudine Thraces emnes homines antecedunt : creru-» leis oculis ac truci vifii , terrifico vo- cis feno, annofa astate. -dEdificia mo- uceab humo eleuata annona eo- e dem femper tenore , vites ne fciuntr pomis abundanr. In Regis eledio - Rex e figit ut * K ' non nobilitas prxualet , fed fuf- wgium vniuerfbrum : populus f Mlt * CllHTl /pedatum moribus , Sc niueterata^ clementia , etiam annis l^auem : fedhic in eo cjurcritur , cui ‘ eri nu Hifunt:nam qui patet fuerit, cnarn fi vita /pedatur , ad regen- . Uni n °n admittitur : & fi forte aIri ie gnat ; pignus j^flulerit , pote- ftate *$H*drA(nta iudtt esThra gei habutiitt. In F eges Atti* mtadnerfio a- ce* ba. Sepeliendi ritus. .Armatura, Thracum* 2.71 DI SYRO? A (late exuitur: maxime hic cufloditur, jcie regnum hereditarium fiat,. Tum fi Rex etiam maxima prae fie ferret ae- quitatem ,nolunt ei totum licere:qua- cfraginta ergo redores accipit , ne in caulis capitum fidus judicet. Quod fi ipfe etiam in peccato aliquo argui- tur, morte nuildatur : non, tamen vt cuiulquam manu atredetur, led con- icnfii publico rerum omnium ei po- tcilate interdida, ip£e tande fame pe- reat. Optimates ita fepeliunt prolato triduum cadauere , madatisque om- niiarijs holci) s coimiuatur: illudq; de- fictum prius , deinde combuftum le- peliunt , aut aliter humo contegunt, adgefioque dduper tumulo quum a- lia omnis generis certamina propo- nunt , tum praecipue certa cum ratio- ne Monomachiam, hoc efl, lingula- re certamen. Armatura qua(vt Hero- dotus feribit) in Dariana expeditione vfi liint, talis erat: e pelle vulpina caf- fides gefiabant, tunicis incluti, & n 1 * fuper circundativaiijs lagubs , ped- bus & tibijs indutis caliclae pellibus hiimuiorum 3 iaculaq>elfas & pugiun- culos : arcu valde pugnaces iunt, & cxercitariliimi, quem apud fie repet- LIRER I 1 1 . 17 J tum volunt , vna cum Scythis lingua vtebantur . Scribit Plinius totam Thraciam in quinquaginta itratage- ro/a as ciiuicli folitam . Sed ea Thracia: VaUchi<*&*. pars ejus G ethica oliiri dicebatur , v- ***** di Darius Hidafpis filius pene pe- atM * fijt, hodie Valachia appellatur , a Flac cis Quiritum gente .Romani enim G vehis fiiperatiSj & deletis Flacci cu- iu fictam ductu eo Coloniam mile- runt,vnde primum Flaccia, dein cor- rupta voce Valachia didfca : aftipula- tur huic opinioni Romanus lermo* pui adhuc in ea gente durat : caste- rumadeoex omni parte corruptus: vt vix Romano homini Inteiligatur* Romanarum literarum vfius , ele- rnentorum forma aliquatenus inner- fia,lacrorum ritus mu i & Gracis . Da- . _ -• n n J 1 VAlACbta £># ci polrea eam terram cccupauerunr, ci&V0(at ^ a quibus aliquaadiu etiam Dacia di* fuit, nunc Teutones, Siculi, & Va hchi tenent . Teutones fortes viri cx Saxonia illuc a raamo Carolo tranfi- c .. . miiu , a Leptem vrbibus , quas habi- tant , Seibenburgenfes patrio (errno- nc vocantur . Siculi Hungarorum Ye tufHfTimi , ex his qui ab initio ex Sc ythia digredi hrs locis concedere* *t)r4£u!ti & Dani, £t mnes Hu * ni*d«s V*U- 0 Inorum exer Of|«o VaUcbta qua tuer latera. 2.74 DE e v r o p a Valachonmi fa&ioncs dux Dragu. Ix 6c Dani , alias Daui . Nam Gc- thas Sc Dani femorum nomina in- de olim profe&a Grxcorum qui- dam prodidere . Dragulx Danis un- I pares, Tureas n olliorum patru me- moria in cam terram induxerat, quo mm armis Dani ad internecionem deleti funt.Ioannes Huniades, vira- cer, Danis demum auxilio fuit , terra que ab hofte receptam libi vendica- uit.Agriculturx reique pecuaria; Va- lachi vt plurimum ftudent, quod originem gentis arguit . Tributum Regi pendunt , fed lemd tantum ac id cuiq; regnum & confcfHm ab eius declaratione tum lingulat familia dant bouem tributi nomine , le £z« ginra milia numero & amplius efle traduntur.Iulli ad bellum exire capi- tale eft non pacuide . Eli Valachia 1 ranifyluanise contermina ab occa- fu , ad ortum in Euxinum excurrit; ad boream & Septentrionem Ruf- am attingit ; alluitur ad meridiem E lcro , circa quem quicquid vagarum gentium occupat perpetua iliis hp* ernSjtriRe caclu premit . Maligne o- iim lolii Herile fu (letabat, imbre cub UBER II r. 175 mo autfrondo defendebant .In codo fuper durata glacie ftagno profulta- bant m alimentum feras captabant, nulla illis domicilia, nullaecj. fedes e- tant , nifi quas lafemdo in diem po- fuerat , vilis & his quxrendus erat vi dus, quod horrenda iniquitas cadi, inteda capita. De Rufu fiue Ru thema , & recen- tibus Rufianorum moribus , c A p. V I. Vfia, qu,x etiam Rutheni a dici- - ^ * tur 8c Podoha , tripartito nomi- ^ natur.Aiba,liiperior , & inferior, pars Sarmatiae Polonire praeteta,Peu cefluuio ad Septentrionem includi- tur , adorientem felem Mofcus , oc- cidua ilii Limonia & Pruflia extre- mje Germania? partes : patent hodie Ruthenorum liue Rhoxolanoiufuam & hoc nomine appellantur) fines oc.o dierum itinere , a Tanai ad fep- tencnonalem Oceanum , habetque *d fpacium nonaginta & amplius herum iter , rurfes a Germanico O- ccurio.quem Balteum vocant, ad ma- te Calpium .Regio adeo fertilis di, Vt a K ro cude culto fmmentcqj infper- S z fe 9 ttrrd erunt & fertihjftma . , >idjmm cepia. Sai tn fatu € alamus an snatteus itt Mu/ia, %f6 !>E ivior A io, tribus perpetuis annis frudum fe- rat : nec opus eft agrum quotannis inuertere , fed inter metendum fege- te leniter excidia, alia in fequente an- nu fu a (pote crefcit. Grame adeo pro cemm producit ? vt pertica tranfeen- dar : vnde ibi apum tanta copia , vt friella nedum in aluearijs, aut arbori- bus, verum in rupium & terrx cauer- nis reponant . Opnmos medo, &hi- grandes castarum orbes , qui ad nos vique adueliunttir ibi fiunt, Non im- plicantur pi[cinae& fragna Rufo- rum, [ed vt aiunt, pilees ex coeli influ- entia fiiccrefcunt.Sal quodam in la- cu Katzibeio vocato ficcis tempo- ribus colligitur , pro quo genti cum Tartaris crebra bella . Miru eft quod dicitur in fblo Chdnienfi defectos pini arboris ramos rruncosve , duos aut tres annos fiiper terram iaetn- tes in laxa indurari . Eft ibi optimae cretx copia , verfus Tanaim. & Mxo tim calamo aromatico & reuponti- co abundat, pluribusque herbis & radicibus aiijs, alibi non viiis . Vrbs regia Moicouia eft , ad Mofcum am- nem frta,quatucrdecim milium pd- fuum circuitu . Nullus hic frenati ar- C entl LIBER III geti vius. Lapis eft in medio foro qua- drata forma, quem fi quis afcendit, nec inde vi deturbari polHt, principiu ibis obtinet, inges de afcenfu loci 8c deiedu dimicatio inter indigenas , Cx piusque obeam rem pugnatum in- ter ciues.Gens adeo valida eft, quod fuperiori anno quodam bellico tu- multuin regis caftris centum vigin- ti milia equitum recenfa fint , quoru finguli ordinem ducerent . Arcu in bello vtuntur, quod gentile Sc vetus cft illis, eft & lancea in vfii duodenu pedum : cataphradli equites fupra hamatam loricam ferreum thora- cem induunt , vmbilicis fpeculorum modo prominentibus: galerum ge- ftantpro caffide ,in conum faftigia- tuni : equite libentius vtuntur in bei lo qua pedite pedites ahj (Corpionc vtuntur (balifta Itali vocant) alij plu- beas pilas fulphureo putuere ex sene- is excutiat machinis Teutonico mo- te. Inuifum genti Regium nomen: idcirco ducis appellationem liben- tms vfiirpant , vt magis popula- rem : qui ibi rerum potitur , dux dicitur , qui in totam gentem Im- ptrium obtinet: huic pileus paulo S 5 eia- Signati arg% ti nullus vjm Rttfianorum potentia. Bellica R noram arma* Regium nome Ruthenis tn- tufurn . 2.8 4 B i HRO p A tari quidam circa Vilnam inaf!io na . ti-s pagis habitant , qui agros noibo more colentes laborant , & merces vehunt, Tartarica lingua loquuntur# Mahomecum & ledam Sarraceno- rum profitentur. Dt LtuonidJPrufia. & mili - •. ttbus Marianis. C AP. VIII, 1 luonia verte fidei cultri?, Ruthc J*-~* liiae ad Septettionern praetenta# &iplaSermaticis finibus , Tar- Milites mari tari Scythicum hominum genus ere- *"*• brius incurfantXiuonianos ad Chri- iU cultum milites noflri traxere, quu antea nullum nifi malorum dse- monu monere , fiepr 5 vario euetu de regni polleflione in ea terra bellatu. Sarmaticum mare ab occafii , finusqj incomperta magnitudinis, cuius ho- Cymbrtra , Um occidente ell , non procul Citer fo ne fur a Cymbrica Cherlbnelb , quam Da- sosduDacta. ciam hodie vocant . Circa finum ad fieprentrionem lemijferae gentes lunt cum quibus nullum eft lingux coni- mercium , nutu 8c fignts permutant &rufi4 t perces . Prufia, vn de PrutOni , terra hodie Gaxu ama: , &Sarmatix parti- * cep$ tIFER III. 2 §5 ccps a meridie ilii occurrit . Ea terra fi Ptolemais verus autored, Viftijla perluit a Torno oppido Gedanum v%ie : quo in loco Baltheo mari in- funditur :ad Sarmaticum Oceaiium extenfa citra viftulam , vitra Germa- t\ix efhad Orientem folem, & meri- diem Mailouitre fune , & Poloni ac- colunt: ad occidentem Saxones . Pru- % f>iu'm ferax efc , maximeque fru- giferum , irriguum frequens cultus: Regio amama Sc pecoris abundans, pileatus venanonue multa . Vlmeri- g 1 eam terram tenuere 5 quu Gothi ex Scadinama infula egredi furit ii! coti- nentem, vt lornandes (cripfk, Ptole- maus Amaxobios , Alaunos , Venc- des Sc Githones penes viftulam ha- bitade aptor eft . Malorum Sc h.xc cultnx foit daemonum vfque ad fe- cundi Federici tempora . Deipariin milites, qui Sc Mariani dicutur , pofl tolemaidem in Syria amiflam in ermania reuerfi , viri videlicet flo-* nes & rei militaris periti, ne per o- num marcerent eundem , acceden- r| S Germanite contermina 5 uItG fp eni ere dixerunt: faipe 1 111 s getis homines in S axones cetc ie£ Vijiula 0 Vlmerigi Cjc<* thi ex 6stiud$ n&ut4. Deiparini milii eu 'Trujh* modo a ii er di ne Te at orne* aequijit*. zU r> s eyro r A rosquc vicinos excurrere , ingentem vim pecorum abigere , e II e in animo (ibi compeicere barbara gentem , an- imat cantu Imperarer, prouinciaque fratribu s perpetuo iure pollidendam „ , , tradat, fi cam armis acquirant . Iam enim Ma-ioui^ auccs,qui erus ie ter* rx Dominos affirmabant , ius fuum fratribus concdlerant . Grata obla- ti o Federico fuit, qui collaudato pro- pofito , quas voluere fratres fu b au- rea bulla lireras concedit. Illi fiim- ptis armis breui tempore quicquid Prutenici turis citra & vitra Villu- lam fuit fubegere : fu baetam ac bello quxfitam, fux dicionis fecere , vicia gens Chrifti fidem complexa eft & cu fide Teutonicam linguam. Fuit ad Villulam amnem quercus vbi vidtrix gens a principio callellum erexit, mox vtfum res hominum, quae tenui Maritius principio in maius augentur, oppi- jttw. dum frequenti cultu aaoleuit . Ma- ri xburgum dixerunt. Caput gemis Ordo mi ht u e fl atque fedes cius , qui vniucrfi or- TcAyinicurii. jinis m agifIerio fungitur . Sacrae hib ,, r ius militiae origo Teutonica efl, nec iwn Te mini quilquam nifi Teutonicus his iacn« coru.*, initiatur: atq; ide claris ortus naran- 1 bus, L r S B R III. bus,& cui proponitur, vt aduct&s fi- cratiitimx crucis hofles paratus fit omni tempore dimicare , albo pallio amiciuntur , nigra cruce infuta , om- nes alunt barbam , picer er eos qui ik- eris operantur, & fac er dotes funt, do- minicam orationem milites ipsi pro canonicis horis vfurpantmeque lite- ras dilcunt : diuinjs abundat: nec mi J cnn ?. ia or : nor «jiiam regibus potentia . Sx pe cu eorum**'™* Poloms de regni finibus acceptis at- <5ue illatis cladibus contendere , nec totis viribus belli fortunam experi- ri rccufauenint . Eli Pruflia atque ® eS * m6 P* fithuanuT contermina regiuncula, thmZibZ quai Samogi thia dicitur, Eluis Sc flu- minibus circunjfepta , quinquaginta miliarium longitudine : cuius gen- ,< procera: St pulchras flaturae, agre* tes, tamen moribusque inculti. Ma- mmoina plura celebrat, & abfq; {an- g“ims relpecdu , patre mortuo filius uouercam, fratre frater giote in vxo-* L Ctn ^ccipiuut . JEs nullum habent, u militer xdideant , ex limo culmo** S uC tuguria in carinarum aut galea- f Ulll (L 01rnam ’ i 11 quorCi cuiimiribus cuderam vnam faciunt tam paten- • eil < » vt tori csdiiicio lucem fupemc pne- %%% BS SVROPA praebeat . Focus perpetuo igne in lin- gulis vntis , circa quem familia vni- uerfa [edens ,non fotum vt cibos co- quat, verum etiam vt vehemens fri- gus , quo pro maiori anni parte ter- ra haec cogelata condridaque i acer,, propellat. Vaporaria leu Itubas ha^ BiuinAtieni bet nullas.Gens ad diuinationem & tr « eant Samo auguria inclinata , prqcipiu einume & ith * % >ns ^ ignis, quem facrofandum perpetun- uf. perfuafum habuere, quod ia redito colle ad fluuium Neuyaia a di- ci ua li gnoiiim fuggellione per facer- dotem aleretur . Vtadiflaus Polonias rex, qui ca ad Chridi hclcm copulit*. itlu vna cu turri, in qua co n fer naba- tur, extinxit, defieeit, & lyluas quas- non minori religione quam ignem iandas , proque deorum habitaculis Samiatae (iuxta poericum illudrliabi tarut dij quoque lyluas) colebant, Sc ‘nedum lyluas , verum quoque qu*c- quid eas fttbijfiet fandum faininicqj violandu cenfebant, vtaues erant & Sujurftitio ferar. Malorum demonum praedig 10, &* tts admira violantes eas datim in manibus .Sc pedibus contrahebantur. Erant in his iy luis lingulis familijs luus focus Sc iacra domus codimta, in quibus de~ m LIBE functorum filorum corpora cume- quis lellis & meliori eoru veftimeto coburerc mos fuir.Couenire eos no- 6hi credebat , ide cq 5 fediliaibi ex fiu bcre contexta difpofita , in quibus op tomis medio , cfcaque ex palla in ca- fei forma omni tempore large fub- niiiiiltrabatur , vt ipfis vcfcerentur. Prima Odobris die in bis fyluis ma- Fe n ximum feftum peragebant , ex omni 4 ' regione vmuerfus populus ccmcga- tus , quarque familia in fua cafulaoi- o &potu, vt melius potuit, patrio mfbtuto indulgebat , tum ad focos dys wnprimis quem Perkumo id efh tonitrum dicebanr,libabaiit.Cum Li~ nuanis & Polonis linguam vnam s ****•• hab f nt ’ & Polonico fermone fa ccidotes cis. in ccddijs prxdicant. omanse ecck/iar morem obleruant, icet Rhuteni ali; ad meridiem oc 0 col btac; ad feptentrienem liabi- ntes Graecorum ritum teneant, opedientiaraqiie non Romano ve~ J nr Contrantinopolitano pontifici P omittant. Ad feptentriene his Mo* couia protenditur terra quadringen- *um millian°rum patens : argento cs> tani yaiido vbiq ; pr^efidio con- > T duli* Plamind 190 DE EVROTA clufa,vt nedum aduenx, verum indi- gena etiam ab{que literis ducis exi- re atejj intrare no poftint.Piana om- nino regio eft, no motofa, nemoroia th,& vt plurimum paludofo, plurimis maximis fluminib 9 Occa,Volha,Dzu uina,Boryftheneque & Dineper irri- gua : pifeibus ob id varijs , & feris a- bundat , quemadmodum Lithuania, a qua non multum di (crepat , nili quod frigidior eft, quia Septentriona lior .Vncle pecora parua habet , & co munitet mutilia .Moicua metropolis regionis duplo maior, quam Fraga Boemia? : lignea , vt aliae duitates, atdificia habet , multas plateas , fed diiper&s , JatiiTimi campi inreria- MefcA Amnis, cent * Mofca amnis ipiam interfecat. *Arx Amphfti Arx in medio vrbis in plano (ita , fe- m * % ptendecim turribus Sc tribus pro- pugnaculis adeo pulchris & validis, vthmilia vix reperiantur . Sedecim in ea arce cccleha? , quarum tres (an- ari affandi Michaelis, & fandi Nicolai murata? , cattcrse omnes li- itui -hu maxima. gcneas.Tres quoque in ea amplidmi? curia? in quibus nobiles aulici mora- tur :pallatium in quo Dux eft Italico more conftrucium pulcherrimum, fed, LIBER III. 291 ied non amplum . Multos nobiliffi- mos ducatus habet, ex quibus ingru- ente bello jplufquam ducenta millia hominum duobus aut tribus diebus cotrahutur . Aqua geti potus liquor- Tittu Ucfc» que fermentatus, quem quafletz vo~ uitarum * eant. Arant ligneo aratro , frondi- bus arborum aut fpinis arpicant : fc- getes propter longum frigus , raro Frigotucur* maturelcuiit , ideoque in nubis de- n*. fecat, triturantq: aromatibus & fiib- limatis calfabfonjs contra frigus va- rijs vtuntur. De auena & meile aqua ardentem huc fu bli matum faciunt, & la£ie etiam , adeo forte, vt fibpius ab eo inebrientur . Vino 8c oleo ca. EMgMf rent.Ne inebrientur inebriantem po- *•!?!!!!** mi * & tum omnem terite Princeps capitis potna prohibuit: bis aut ter tamen in anno conceditur . Monetam habent ar genteam maiorem & minorem, flon rotundam , fed quadrangula- Iem oblongam . Dzuuingis hanc di- cunt . Sclauonica lingua loquuntur. ucfam & religionem cum Grtecis vnam °bferuant . Epifcopi eorum atriarchas Conftatinopolitano fub- ^ nr 5 & ab eo confirmationem po- ^lant , Chriflum adorant ,prxter T 1 Eo $ eytbd idolo* Utra. Zloia b&ba iatlmm. Sclauomc 4 lingua aliis linguis vitia. tA & csnfufa 191 T> E EVROPA Koianeules , qui cum Sarracenis Ma hometum venerantur , <k Scythas quodam alios , ad (eptentfionem, qui linguis propiijs loquuntur , & i_ dola colunt .Imprimis vnum , quod Zlota baba dicunt,id eft auream ve- tulam, tanta veneratione , vt nemo id pertranfeat , quin (altem pilo ex ve- lle trado , fi aliud nihil habeat , co- ra eo proffratus pro oblatione proij- ciat . His populus quamuis ferino fit vnus , Sclauonicus videlicet , ed ta- men adeo impar , & externis linguis hic & alibi confufus , vt mutuo fc non plane intelligant. Idololatria: tempore pontificem maximum v- num habebant , quam Cnue nomi- nabant : in ciuitate Romouc (a Ro- ma dida) habitabat.Communis gen- tibus illis mos eft , vt non fblum fer- uos vt pecora, fed etiam filios , &fe- nietiplos vendat , Sc abducere quan- iongiffime patiantur , ob vidus tan- tummodo fufficientiam, quam- uis grofliflimis cibis v cieantur. De LIBER I I r. 19 | De Pohma^Polemrumqm recenti - bus moribus • CAPVT IX. P Olonia Europa regio , vafta 8c plana, vnde & lio? nomen acce- pit , fignificat em S elationi ca lin- guata & ip£a vtitur, Pole planum, Sarmatia alio nomine vocata . Haec Slefce ad occidentem cotermina eft, Prurenis, & Maftouitis a fepeentrio- ne,aboriete Ruthenis, a meridie Hu garis, Carparo mote , que Crapak ac- colat vocat interjacete , h^c in partes duas diuiditur, quarum qua; Saxoni- bus Prutenisq-, vicina eft, maior Po- lonia dicitur: a Itera H ungar ire acRuf dx obie&a minor vocatur. Regnum vniuerfum in quatuor velut regiones diuifum, quas in orbem Rex quotan- nis inuifit . Singula: ternis menfibus a lunt Regem , regiumque comita- tum : ceterum fi caiu conciliove is in vna regni parte diutius cfte perle- Uerauerit, nihil debetur ipfi amplius. In Cracouia celebri 8c amphftima vrbe regia eft , totiusque regni gaza, cattera.’ ciuitates parum nitida: iunt: ex maceria domus fere omnes com- pofit^ , plerasque luto collinitae, T 3 pia- Sarmatia Em roj>ita» Termini Tb» Ionia, Potonia du- plex maior minor . Cracouia P*- lonorum r** limi. tes. ffercinia «Albis «Multauia, vrbs Vi£M, JOO S S MYRO P A do equite in bello vtuntur, & leul armatura , fed parcius omnino , tur- matirn confligunt , non tamen toto agmine. Nulla gens Chriftiani no- mmis Turearum f ’arma magis exer- cuit. Nulla ab his rurfus magis exerl citaefl 3 adeo paribus animis varioq; cuentu eu femper vtrmque bellatu Alia Hungaria qux huius mater eft, linguaque & moribus pene adhuc illi funiles 3 . ritu Barbarico viuit ido- lis feruit. De Boemia 3 & moribus B ornorum. I C A P, XI. jOemia Regio, Germania: limiti bus mclufa, aquilonis datibus, obiacctnungaria illi orientalis eft, au ialis Bauaria , Noricus ager o cci «uus , Polonia borealis . latitudo e- \ US Ion g^udini fere par : trium forte mrum irer.Sylua Hercinia tanqua natmo muro vndique cingitur . Albi uuio raedia irrigatur, atque quodam alio Multauia nomine, a d cuius ri- pam Braga (ita eft ampli/ilma vrbs ? totIUs rc g ni caput . Solum ordd tritici ferax pabulo pecore atque pilcibu s abmidatjolei ft erilis eft, qui ' ad- LIBER III. 30I admodum Germania ipfo : vino non omnino caret, ceruifiam optimam facit, qux Viennam vfque Aufhria: ve hitur.Boemi germanis licet vndique circumfepti fine , Germanica tamen lingua non loquuntur , Dalmatarum adnentu Teutonica illinc pulfa . E- tenim in eorum annalibus repen- tur, fratres duos ex Croacia egreflos alrerum in Boemia alterum in Po- lonia confedifle, mutaileque & gem tibus prioribus Imgna 8c terris nomi- na Volaterrano aurore . Mos vet 9 Sc Germanica lingua a plerifq; in hanc vique diem obi eruantur . In templis enim plebes fermone Teutonico do- ccntlir, in ccsmiterijs Boemico. So- lis mendicantibus olim libertas fu- it > qua vellent lingua populos in- aruere . Nulla: genti leges iimt, nul- la fandiora infiimta , onodiibet li- cet : quippe Chriftiansc fidei non Co- lum non cultus, vt qui Vualdenfium feclam amplexi tutemur, tum ano- rum noftrorum memoria Hufsita- rum veneno infe&i , Orthodoxa: fi- dei cultum parum hodie integre cu- Podiunt. Romanum potifice in ordi- ne redigat , negatq- exteris Antiftib 9 Cetuijia TZc# rmea comme® datur, Sermo, Lingua Ger- manica m Boemia, VuaUlenfe *, Errores, *ZJ 0 'emo rus» Sacerdotes a* HuamBoemu * "Ut emi non parentant. BenediSfionet Virum trri dmt , Peccatum mortale tole- randum mn *P> 501 D E I V R O V A auguftiore dic ac venerabiliorem, in- ter facerdotes nullum diferime duce tes.Presbytemm no dignitate, fed vi- tae meritu efficere potiorem. Animas corporibus excedentes aut in aeter- nas eueltigio poenas demergi , aut perpetua conlequi gaudia , purgato^ riu ignem noinueniri, ouo aliquando expientur. Stultum arbitrantur defun- dis parentare , auaritiae Sacerdotalis inueittu die , Dei optimi maximi di- uorumq; fimulacra e medio tollunt. Aquarum palmarumque ac cetera- rum rem bencdi&iones irrident. Me dicantium religiones malos daemo- nes inuenife. Sacerdotes pauperes efie debere fbla eleemofvna conten- tostnon opes, non pecuniam poffide re .Liberam cuiquam verbi Dei praedi cationem patere. Nullum capitale peccatum quantumuis maioris ma- li vitandi gratia tolerandum. Qui mortalis culpae reus fit, eum iudicant neque debere feculari , neq; ecclefia- flica dignitate potiri , nec etiam pa- rendum die ei. Confirmationem & extremam vndionem inter eccle- fiae facrameta minime teneri. Auricu- larem confdfioaem nugacem > & LIBER III. 505 fuperu acuam efle : fufficcre in cubili aut alio fecreto loco fu a quenq; Deo peccata confiteri. Baptifina fluuialis vnde nulla interieda lacri olei mfi xtura recipiendum. Ccemitcriorum inanumviimi , quadlus tantummo- do caufa repertum quacunq; tegatur tellure humana corpora nihil diltare. Templum Dei late patentis ipfum mundum efic, coardare maicftatera eius , qui ecclcfias monafteria oiato- riaq; conftruunt. Sacerdotales veftes altarium ornamenta , pallas, corpo- ralia, calices, patenas, vala huiufrnodi nil habere momenti: facerdotem quo cunque loco , quocunque tempore facrum Chiifti corpus conficere pof- saerament* le , petentibus minifixare. Sufficere fi eueharifiis. verba factamentalia tantum dicat: fufFragia Sandorum in cadis cum Cluilio regnantium impetrari . In Canonicis horis cantandis dicendifi que fiuftra tempus reri.Nullo die ab Cehbritam *>pere cefiandum efie , exiftimant>.fi*»#«m?w. quam quae dominica nuc appellatur. Celebritates Sandorum reijciendas. j n f a „ tet g otm Ieiunijs quoq; ab ecclefia inftitutis nihil die meriti . Fama efl etia Boe C ant, tnord Sacerdotes infantibus ipfis & fu Neftndut Sternorum ntus. 304 D t EVROPA Sc eundis alijs indifferenter (ub vtra que (pecie corpus Chnfli miniflra- re , hodia quam qua nos vtitrur ali- quarum grandiori: Georgius Pogge- bratius hui 9 inftituti autor iuif c aici tur.PicaixIus quidam ex Gallia, gen- tem alio delirio infecit :i-js non par- tiam virorum mulierumq; plebem co tradam nudam incedere iuffit , Ada- mitas vocauit , autor omnis licentias venus publica & mixta, reliqua hor- reda auditu crimina hoc duce coepe- rant, & in quibufdam locis’ adhuc durare , fcd occulte, a multis dicitur. Nam fubterraneos Boemorum qui- dam (qui ex hoc Gruebenhaimer ap- pellantur) (aera operaruri fubeunt, interqua: cum a (acerdote pro mo- re illud Genefis pronuntiatur , Cre£ cite Sc multiplicamini, ac replete ter- ram : lumina qua: ibi habentur con- tinuo omnia extinguuntur, Sc tunc neque astatis .vlla, neque (anguinis attenta reuerentia , piomifeue viri & inquam per tenebras quifquc incidit, mulieres cognofcunt , pe- rado (celere quum in locum fuurn (equi(q } receperit, luminaria rurfus incendun tur , & (aerum peragitur. rl ' ! uber in. 30$ £ft execrandus hic damnaras gentis ritus non multum diuerfus a baccha- Bacchanal nalibus illis cjua? in Hetruria primo olim in lta h& mox Roma: etiam noclu , multa vini te * bratA% & epularum crapula mulieres mari*, bus mixt£ in abdito celebrau ere, nui-. Io nequelexus , neque astatis relpe- £hi habito ad promifcua puerorum ac matronarum ftupra , atque alioru Ratitiorum, quas exipfis tanquam ex officina quadam prodibant , quorum facrorum capita. Q_M artio Philippo & Pofthumio Albino cemlubus Ro- mx capitali {imt lupplicio aflfedia, vt Herefis r B»e* fcribit Sabellicus Enneade quinta li- morum *»«*. bro feptimo .Hanc Boemoru impieta- #*• te nefandam hasrdim quatuor Reges V c nceflaus,Si g i lm u d u s , Albertus & Vladiilaus extirp are no potuetut, qua His laspius totis viribus attentarunt* De Germania infikutis ectum plurimis. c a r. x 11. G Ermania regio Eurbp? ampliffi- m a tota {eptetrionalis, a GalUs clim Rheno fkiuio diuila fuitj, a Rhe tis & Pannoni bus Danubio , a Sar- Germani. * veterti limi- tes» Y matis. $06 DE EYROPA matis Dacisque mutuo metu & mo- tibus feparata,caetera oceano ambien- te, hodie extra hos fines Rhetia, Vm- deliciam,Norica,& fupcriorem Pan- ^uidGerma notiiam, Alpes, partemque Illirise & Mcefjit. v £j Ue ac | Tndentina chauftra Germa nia obtinet . Belgarum quoque fere tora natio Gallici quondam iuris,om pisque Rhenus in Germania: no- men linguamque conceflit, vt iam fe Gallos dici nefciant , fi audiant indi- gnetur. Heluetij quoque in Germa- nia nomen & linguam tempore la- bente tranfiere.Itaque magnam Gal- Tranfilpins partem ipfa Germa- ejtmt. matibi vendicauit. Prutehos fero- ciflimam gentem & idolis deditam intra tricentefimum annum ex infi- delium manibus milites Teutonici vi & armis rapuerunt , vbi& lingua Teutonica introducta eft , & Chrifti cultus genti imperatus . Vnde habita ad primatu os illius terminos confp- deratione , videbitur certe illa fibi fe- re plus foli extra vlurpaflc , quam in- , tus prius continebat. In duas ve- dii Iut P rtes ab inifio tota Germania diuifa fuit , vt qute alpibus propin- quior eft, fuperior fit Germania ap- LIBER III. $qj pellata: altera ad Septentrionem at- que Oceanum verfa, inferioi. Durat ha:c partitio fiib Alemamse appellatio ne (qua: a Leinano , vr. quidam autu- mant , lacucityin huncvfque diem. Prouincias.tam hxc quam illa muL ProumeU tas habent : (iiperior a 3 Mogano flu- ©«“«««i# mine , quod Franconiam pedabitur, afeendendo Bauariam habet Auftri- am , Styriam , Athefim , Rh etiam, Superior G& Heiuetiam , Sueuiam , Alfatiam, matius vui« prouinciam Rhencnfcm Moguntia- S*” ter - cum adufque. Inferior, Franconiam, cuius magna pars Meridiem ver - inferior nei» lus etiam in fiiperiorem protenditur, tiutfchl&nd* t habet Haffiam , Lothoringiam, Bra- bantiam, Geldriam,Selandiam, Hol» landiam , Phriham,Fiandriam, Vue- ftualiam , Saxoniam, Daciam , Pc- Terra Gcrmrn n infulam 5 Pomeraniam, Lyuonlam, nia oltm horri Pruffiam, Slefiam , Morauiam. Boe- & * n f ec *» miam , Myfnam , Marchiam , Thu- d *' ringiam. Fuit Germania terra ab initio , vt Cornelius Tacitus feri- bit ,• & fi aliquando fpecie difFere- j in vniuerfum aut fyluis horri- da aut paludibus infecunda , h umi- dior qua Gallias ventoflor qua No- ricum ac Pannoniam afpicit, frugjfe- V x Zte '$ 0 $ DI EVROPA rarum arborum & omnis cultui^ im- patiens fterilis , pecorum tamen fe- cunda , fed pleruque improcerorum, auro atque argento immunis, & pro- pterea vilis defpectaque ab omnibus. Hodie Regio adeo amoena eft, adeo pulcherrimis nitidiflimisque vrbi- fciis, caftris & pagis paflim exornata exculta , vt non Italiae, non Galliae, non Hifpanis ipfa cedat. Coelum fa- tis clemens habet, Campi fertilita- tem optandam. Sunt colles aprici, nemora opaca , frumentorum abun- dantia , vitiferi montes , clariffimi Flumina Ger amnes , Rhenus, Danubius, Mo- maoia. ganus, Albis, Neccbatus, Sala, Gde- ra, & multi ali; fiuuij , &riuilympi- difimi totam terram rigantes. Sunt fontes dulcis aqus , finit therms ca- Iids,jdunt mineis falis plurims : me- tallorum item fertilitate nullis ter- ris cedit. Vniuerfa Sc Italia, Gallia, manta. Hifpania argentum ex Germanis MttAlla. negociatoribus fere omne habent, metallaque non parum multa , nec amo eft priuata . Qriod fi hodie Piifcorum quifquam ab inferis re- fugeret , ac oculis intima regionis, contemplaretur. , nimquid non mul- tum LIBER 1 1 I. 509 tum is miraretur? aut quid diceret ta- men, fi videret quanta nunc efletio- corurp lalubritas , coeli humana tem- peries,vbertas foli,vini,frumetiq ; qua ta copia , arborum confitiones, quis fplendor vrbium , templorum facra, & erga Deu religio , vrbanitas ciuiu, veflitus hominum, rei militaris peri- tia , apparatus bellicus caeteraq; orna- menta Gennanoru, nobilitasq; quam fyncera:profeblo,vt reor, non diceret terram informem, afperam coelo, tri- ftem culru , videret fane quam ve- rum fit illud quod dicitur, S^pius bo- nam materiam cellare fine artifice. Na et fi alijs. regionibus mitior hyems fit,frudhisque nobiliores minus tame a:fius temperatus effvnde & frugum corruptio : adde animalia venenofa, & alia ad humani generis perniciem mtentifliina difficilis fatis erit indica- nt 11 , quae cuique prouincia comparati da fit, quae anteferenda. Didia autem eu Germania recentiori appellatione quod eius populi fere omnes inter fe perinde ac fratres , pares exiftc- rent tum corporum difpofirione tum motibus atque viuendi ritibus , pri* 118 Teutonia aTuifcone Nce filio, V j & Germania quantum ex* culta • Temperata, G e? 'manta Germania vnde appella ta. 5 16 s eyropa palude aliqua fuperieda crate neca- bantur, tanquam fcel era in aperto po- nenda edent, vitia contegenda, nihil publice , aut priuatim magiftratus a- Mapjh-atus gere, ii ifi armis inftrudi. In commea- Jem^r Arma m aixedaticne incredibilis armu- latio , qui maiori iuuenum globo fti- pams in publicum procefsiifet , prae- cipua celebritate apud Tuos , & finiti- mos efle. luipe & in omni vita in- fame fuo duci fuperftitem in pradio efle , nifi vidoris ex acie decefsiflet. Princeps pro vidoria > comites pro principibus dimicabant. Bella vitro appetere ,vtpote quibus omnis are belhcae flet quies ingrata. Inertia; Sc ignauias dabatur fiidore aliquid q urerer e , quod poflet cruore parari. Belloru cura deftituti fomno & cibo vel fprtifsimi quique indulgebant, domo & agrorum cura fceminis & Penibus delegata , vt mirum videri pofsit , duo tarn diuerfa eidem gen- ti adfuifle,& inertias amorem, & odi- VeFHtuf. «m quietis. Vicatim plurimu difcre- tisque domicilys habitabant. Tegu- men fuit fagu, fibula, aut fi ea defuif- fet , (pina confertum : Iocupletifsimi Yefte diflinguebantur, non fluxa , fed ftri- uber irr. ?1 7 ftrida , ac pene lingula mebra expri- mente: idem fcemims habitus, qui &c viris. Atqj Germani ipfi omnium fe- ra qui ad feptenttionem & ortum Matrimi habitant , foli vinea vxore contenti ab initio fuere : quanquam & in his nonnulli plura celebrarent conubia. Nos vxor viro , fed vir vxori dotem comparabat. Nec ad delicias quere- batur cultus , fed iugati houes da- bantur, frenatus equus , & fcuturn cum framea & gladio. Idfira in fcemi- nis pudicitia,nulla foedanda fuit ille- ^utterfa cebra , nulla conuiuiorum ratio , ra- ramtam numero/agente adulteria: cuius conuida mulier refedis ca- pillis , nudatam cora propinquis ma- titus domo exadam , toto vico ver- .j beribus agebat : profligata: pudicitia; nulla venia, non attas, non forma, no opes connubium cortuptis conci- liare poterat.Nemo tamen vicia ride- re > jd enim feculum corrumpere , 8c corrumpi arbitrabantur . Sic v- num mulieres maritum accipere, vt Vnum corpus & vnam vitam , nec vlla cogitatio vitra , nec longior cu- piditas, ranquam matrimonium ama- ICIir 3 non maiirum , plus apud illos boni fi «miri fi) TXHtftAtlO. Jl8 CE EUOPA boni mores valuer at , quam alibi bo- na: leges. Serus in iuuenibus vfus veneris , atq; eo minus exhaufla pu~ bertas : nec connubia virginum pro- perabantur , vt validior eilet procrea- tio. Homicidum certo pecorum nu- mero luebatur , atque vniuerfa do- mus latis faebionem capiebat. Con- uidibus & holpitali melie lupra mo- dum findebant. Nefas habebatur que quam domo aut epulis arcuiHe. Gau- debant miliaribus , nec data imputa- re , aut obligari acceptis. Diem no- ctemque potando cotinuare. Temu- lentia nulli probro data eft. Crebre poft crapulum rixae, rato conuitijs, catde fepius tranfigebantur : de pace & bello in conuiuijs confultare,quafi nullo alio tempore limplicius pate- rent hominum cura: , aut ad res ma- gnas magis mcalefcerent. Gens mi- nime allata, (impliciter omnia arca- na detegere : Poftridie ada retracta- bant, vt de futnma rerum delibera- rent, dfi fingere nefeiret : decretu ve- ro ferrent, dum errare non polient. Potus ex hordeo in fimilitudinem vini corruptus: proximi fluuioru acco Ix aduedticia vina in vfu habebant. Cibus LIBER XII. 319 Cibus fimplex,agren:ia poma, recens farina, & lac concretum, potus immo derador. Vno fpeclaculorum genere vfi, vc nudi iuuenes inter gladios, Sc frameas fe celeriter expeciirent. Ex- Ludendi ercitatio artem parabat, ars decorem. aKSr - Alea: adeo fludiofi , vt canteris amif. fis 1 nouifiimo iadbu de libertate con- tenderent. Vi&us voluntariam ferui- tutem adibat : & quanquam iuuenis & robuftus , ligari fc Sc vendi patie- batur. Annum in hyemem , ver & te* flatem diuifiim habebant : atum- num vini Sc ceterarum frugum ino- pia nefeientes. In funere lamenta, & lachrymas cito abflergebant , in do- rumbrugtr^ lore & trifticia permanebant diuti- a * us : fceminis tantum lugere permif- fum, viris meminifie folu. Et hi olim fuerur Germanorum mores, talis vi- ueudi ritus. Sed quae mutatio longo tempora intcruallo, vr in ceteris ge- tibus, fitfadh, ex pratenti rerum fla- tu deprehendi potcfl. Omnis hodie , Germanorum conditio fiuc flatus centta cr quadruplex di. Primis clericorum tam feculariuan quam religiofbrum, vtrique magnis & largis redditibus ccfibusq* preuifij ab alljs plurimu ho- noris pc D E mO PA noris percipiunt : non folum quod Deo Optimo Maximo lucrificent, fandorum laudes canrent 5 ac anima- rum curam habeant , fed etiam quod feripturas intelligant , Sciplas inter, pretentur , vitamque ccdibem agant. Nara qui in his minus probantur fa- cile ab inerti vulgo afpernari forent. Veflitu religioli quique fiio, & faris decenti vtuntur . Seculares tunicas portant fluxas , pullo vt plurimum colore , caput mitra lanea tegunt non multum faflugiata , feci capite aure- tenus fatis adhaerenti. Ex collo quum in publicum procedunt faioiam de- pendunt, quidem fericam , quidam laneam hoiieitatis;tatimmm-oe!o cau- fa. Superducunt & calceis crepidas fi- li e fundalia , quae domum reuerfi' de* ponunt. Ocio maior pars vacat, lite- f kricerum^ 11S pauci intendunt pomericlianas ttftdta*” 0 *'**' homs ludendo potahcloque dedu- centes. Iniurias diias minores fa- cerdotes. ad Epifcopum dederunt , & aliquando ad Romana curiam , vnde graui dano eos, qui nocuere aliquan- Strnndus fia- ‘j 0 alHcstmt , & ubi Icciiritatem tMwm raiit. Secundus Ratus ntobiliu eft, 1* * ‘ etad 9 multos habet.Sunt -enim -Prm* . c3pe% trBin ii r. jn eipes , funt Comites, atque Barones* atque inferioris gradus milites. Pris» cipes, non fblum dignitate & gene- ris claritudine ,led & potentia caste- fis antecedunt , terras habet & domi- nia latiflima.Comites & Barones cx tcriq; nobiles^ par regionem difperfi florum adinftar interlucent . Sed il- lud in nobilium ordine mirum vide- ri poteft , quod principes ipli , atque comites Caelari , quoties Imperij necdlitas exigit , oblequia tanquam lubicclipraiftcnt : milites exemptos fe dicant, & nifi ad ftipendium nemi- ni leruiant, nec liibditos Ilios letuirc linant : & tamen Romanorufri Im- peratorem dominum Ilium ac prin- cipem elTc dicant & recognolcanu Prophanari <5c non parum minui ge- neris lui fplendore exifKmant,fi mer- caturam arte'mve aliquam mecha- nicam exerceant . Si plebeiam aut fi- bi inferiorem vxorem ducant. Si alie na vrbe ciuium more habitent . Ipl* vrbanorum conlortia , commercia omnia peroli , arces & robuftiora ipledidioraq; aedificia in motibus fyl- nis rure collocata cum familia lua libere habitant . Quidam princi- 3 2.1 DE E V R O P 4 « P 11 ™ aut regum curias fruquentant, iia! & bella feqminmiqalij de redditibus fuis & patrimonio viuentes domi manent, communiter tamen venan- tur , quod iolis ipfis licere longo vfu & concedit libertate con tendunt: pri- uatis leporum prcefertim, caprearum Venatio priua hinnulorum eeructumcp venatio in tu interdicta aliquibus loris oculorum effoflione, iri qiiibufHara truncatione capitis in tcrdicla , noxias tamen . feras capta- re cuique licet . Laute infiiper nobi- les ipfi epulantur , veftiuntur fplen- dide , auro & argento diuerricolere- que feri co , tam viri quam 'mulieres domi & foris exornantur , multo fa- hictjjm nobi. nuliariu coetu incedunt, & inceflii a~ Sium. deo maturo & praemeditato, vt d ple beis mox vt videarirurinternofci pof fint.Equis fi longius eunde fit , & no pedibus vadunt: dedecorofum enim hoc valde ducunt , & meru egeftatis iudieium.Sed praedari , vbi neceflaria definr , non verentur. Iniurias illatas raro iure , fepius congregato ex iccijs equitatu, ferro, -flammis, Sc ra- pinis vlcifcuntur : ccguntcp per hoc ' eos , qui intulerunt ad fatisfadione. Gens fuperba, inquieta, auara, eccle- liber i i r. 515 fce praelatis & eorum bonis infidias femper , lubditos nidicos irrcmifTa fcmitute exercet incredibile dictu, quantum mileros & infelices homi- nes vexet, quam 11 extigat . Eflet Ger- mania nofrra ter quaterque felix fi- Centauri illi Dionyfij & Phalarides, aut eijccrentnr , aut lalte iplorum ty- rannide refraniata & poteftate dimi- nuta , priuatim quemadmodum, in Heiuetia , nobiles viuere cogeren- tur . Sequens flatus oppidanorum eft, quorum quidam Car fari tantum fu b-i edi limt y quidam principibus aut Ecclefix p rari at is . Qjri Caelari parent libertates multas habent , mo res etiam & inftituta' qurbus in com- muni ferm e v tuatur ..Siculis annis ex ciuibus raagiftrat 9 firfiragio crea- tur , apyd .quem fiimma potelias cum Imperio fit , in caput animad- uertere cufufque habet , hoc ordine:. Si de.criminibus agitur , allident in concilio hi , quos libiciuius dele- git, rei ipfi ligati adducuntur , accu- latoribus & reoru defenforibus dicen di copia datur, quib 9 auditus, eunt in fen tcntianxnon vt leges jenlent,quas non nouerunt ,Jed prout ratio eis X 1 didat Germatil « abfque nobili l/us felix. Tertrnr Germanorw flatus opptda narum cfl. Tu dictorum forma. 3H »* evropa didat atque iudiciorum confuetudo habet, quod & in ciuilibus caufis ob- feruatur: excepto quod Ctefar in his appellari poteft , in illis vero non. In omni fere Imperiali duitate du- plices ciues funt , ingenui & plebei. Ciuiupt (jer- Mcrcantijs, & officinis plebei inten- dor»» ci ( j unt j n cr e nii (qui & patri cij dicutur) diti» duplex. p ac ri mon ij s tantum redditibusqj fixis cotenti equeflre ordine imitatur . Si plebeiorum quifpiam ditior fadus, fc illis commercio aut confuetudiue comifcerc contenderit, repellitur, vn- dc longo iam tempore vterque fla- tus in fuo valore perdurat . Rcipub- licse adminiflratio tamen fere comu- nis cfl , & vtrifquc pcrmifiatnec eis plebs feruire aut fiibieda efle vide- tur,fua cuique fubflantia tuta efl , Sc libertas faluis legibus , vt viuerc ve- lint : in communi iuflitiaper totam regionem ab illiteratis adminiflra- muraiMi Cn g ulis Oppidis & nonnul- ctnt viri dw> lis pagis etiam viri duodecim , viwr desim» integritate ac honeftate praecipui eli- guntur in iudices , nullo habito re- fpedu fciant ne literas vel non , il» iudicandi munus ncceflario fubeut** licet remunerationem feu mercedem LIBER III. inde nullam expehent, prastcr hono- rem, pro communi tantummodo bo- no, Tuis negotijs pofthabitis , iudicijs flaturo tempore intendunt , iurant- que (inguli fe vnicuique judicaturos fecundum quod eis vifum fuerit iu- ftius atque melius .Nec a fententijs eorum maiores noflri appellabant, indignum fore putantes , tantorum virorum gratis judicantium decretis contraire . Hodie vero paffim ab eis appellari coepit , quod feren- dum eflet , ii iudices , ad quos appel- latum fuerit, in judicando confiic- tudinem priorum iudicum ferua- renr Sed hoc a paucis attenditur, i- tno plerunque priorum iudicum fen- tentiae , alioquin nullam iniquita- tem continentes , ob id (olum , quia contra leges (criptas prolatse inue- uiantur retrahantur , in quo (ine eo- rum demeritis & iudiccs primas in- flantia» imperitia: (ugillantur , & vi- htix pars erauatur : hoc quam iuftu 4 fit, vUciim ipfi. Ciues infimer ho- ncititlime inter fe & amiciilime vi- f ueXu d 9% Uunt: in locis publicis & priuatisfre- quenter couenientes mercantur, coui liantur , colludunt , colloquuntur X 5 raro Ssxtnes vnit tn (germani* f eructure. Differenti* Saxon» flU4» itter* 331 DE EVROP A. terminos quam multae gentes diuet- fis nominibus hodie includantur , ex fupradicta Germania: deffriptioc in- telligi poteft , quas omnes Saxonici iuris effe volunt .Terra a Saxonibus populis nomen accepit, quos qui- dam reliquias Macedonici exerci- tus , qui lecutus magnum Alexan- drum immatuta iplius morte per to- tum orbem fit dilperlus , effe dixerut. Quidam eos a Britannia ejuserenda* rum ledium caula nauigi/s digref los Germaniae adnauigalTe , & pro- pullatis Thuringis eorum terram oc- cupafie.Erant enimSaxonica gens ab initio inquieta nimis finitimorum le- dibus inrefta , domi tamen pacata & ciuium vtilitatibus placida benigni- tate confidens . Generis quoque ac nobilitatis luas prouidillimam cu- ram habens , nec facile vilis aliarum gentium vel fibi inferiorum connu- bijs infe<5ta , proprium lyncerum 8c tantum fui fimilem populum facere conata. Ynde habitus quoque ac corporum magnitudo , comarum co- lor tanquam in tanto numero homi- num idem pen£ omnibus . Qua- tuor in genere differentias habuit, No- LIBIR III. 335 Nobilium , Liberorum , Libertorum atque Seruorum . Et id legibus cau- tum erat , ne vlla pars luae fortis ob- lita terminos in copulandis coniu- gijs tranfgrediatur. Sed nobilis nobile ducat vxore , & liber libera, libertus coiugatur liber- ta: & feruus ancilla:, quicunque vero contra faciat, cum vitae fuse id damno luat . Legibus ad malefadorum vin- didam optimis vtebatur. Multa quo- m * ori i ** que vtiha &iecundum natura? lege honefta in morum probitate habere ftuduit, quae ei ad veram beatitudine promerenda fuffecifient , fi aliqualc creatoris fui Dei optimi maximi noticia habui fiet . Frondofis arbori- bus, fontibusque venerationem ex- hibuit, & trunco ligneo no paruae tua gnitudin s fiib diuo credo, quem pa- tria lingua Irminfaul , Latine vniuer- fidem columna dixit quafi oia fufti- nente. Coluit eria Mercuri u , cui cer- tis diebus humanis hoftijs litabat. t>eos fiios neq^ teplis includere , ne- que humanae, fpeciei aflimulare , pro diuinitatis magnitudine & dignita- te licitum arbitrata efl . His lucos Sc nemora confecrauit , ab iliorumque no * Ltett qtt*dd Saxtnnm. Idolo Utri* Sxxenci dedi ti . Mercurius k Saxonibui *b fertt at ut. fertts. Eqacru prg, Jdgia & irto. uitus e.xperit ban tur Stxenss, 334- r> e iv ro p"a nominibus dixit , fecreta non nifi cu maxima reuerentia contemplabatur. Aufpicia <k fortes ges illa quam ma- xime obferuabat . Virgam frugifer ce arbori decifam in furculos ampu- tabat, eofque notis quibufdam di fere - tos fuper candidam vellem temere, ac fortuito fpargebat.Mox fi publica confultatio fuit , facerdos populi , fi priuata , iple paterfamilias precatus deos, ccelumfiie fulpiciens , ter fin- gulos tu ii c,fublatifqu e fecundum im preffam antea notam interpretatus eft . & fi prohibuerunt , nulla de ea- dem re ipfa die confiikatio erat . Si permifliim eft], enentuum adhuc fi- des exigebatur . Auium voces yola- tuique interrogare proprium gentis erat. Equorum quoque prsdagia ac monitus experiri , publice aleban- tur i/filem in nemoribus ac lucis can- didi & nullo mortali opere contadii, quos prdtbs fiacro curru Sacerdos vel Rex princeps ve ciuitatis comita- bantur , atque hinnitus ac fremitus obferuabant, nec vili aufpicio maior fides adhibeatur, nen folum apud plebem,' feci apud proceres etiam at- que facerdotes , eos enim ininftros deo* H LIBER III. jj j deorum efle, & diuinoram congio- rum conlcios credebant . Erat & alia auliciorum obleni a tio genti in vlu ^^ aau Jp* f *« qua grauium bellorum euentos ex- rur,i ca P utt0 ' plorabat : eius videlicet gentis cum qua bellandum fuit, captiuum quen- que interceptum compellendo cum eledo popularium iliorum de certa- re: vidoria huius vel illius pro pradu- dicio accipiebatur . Carolus magnus diutino bello gentem omni impieta- te abieda Chriliianam fidem aflu- mere coegit , quam & hodie cum ca: teris germanis religioliffime obfer- uat . Regio multis augullillimis & lumptuolidiniis balilicis,templis , & ccenobi/s clara . , quod Aibeftadio eft Ternphim \* neatae virgini facrum prophanis non patet tantum initiati lubeunt . Indu- Citur tamen vnus aliquis e popu- lo cineri cro die , hominum opinio- ne nequiilimus: hunc velato capite, pulla velle facris admouent , quibus rite peradis templo eij citu r : eiedus toto iuniorum tempore nudis cal- cibus vrbem pererrat, diu orum tem- pla vilitabundus . Sacerdotes illi vi- dum luggerut, mox in dominica coe na iterum teplo indudus , pcft olei .Mirandus r» tus. Sdl SsMtni- eum* 53« ©E SVfcO T A confccrationem ab vniuerio clero ex- piatus dimittitur eleemofyna prius accepta, quam pie offert templo: huc Adam vulgo vocant, quia vt proto- plaftus ille omni vacat crimine , per cumque ciuitas creditur expiata . Eft aoerSaxonicus rerum omnium prae- terquam vini ferax, amenti atque ae- ris fofliones multas habet . Ad Gofla tiam & plerifquc alijs locis felem Sc fontium quorundam aquis albifli- mum coquunt, & vefligal inges pet- cipiunt • Hordeum Sc triticum fetut, ex quibus non fblum cadidiffimum panem efficiunt , fcd etiam ob vini caritatem potum Ceruifiam , quae a- Cermiji* Sd - ^ fi c i cnter & immodefte ab iphs (ympofijs conuiuijf- que pocillatores nec hyalis nec can- tharis fet infundere poffint , reple- tum muldfraie apponant , & fcutclla inicfta hortentur quemque pro libi- to potare ,diciu incredibile cu, quan- tum huius liquoris in fe immodeltii- gdxi»ump9 (] lrsa g ens capiat , quantum mutuo idnii imm*. a( j bibendum cogant & hortentur, non fus , non taurus tantum ingur- gitaret . Non ad ebrietatem acC fue vomitum potaffe fufficit , fed rur ^ tfgjh*. 1 1 B i R ni. 337 ad fobrietatem , dies nodibus, nodes diebus cotinuantes. Qui eundos po- tando fuperat , is non folum laudem & gloriam deportat , verumetiam pro quo contenderunt, ex bene olen- tibus herbis aut rofis fertum aut quid aliud in premium. Serpit ab il- lis eheu perditus mos fere in totam Germaniam , vt eo modo etiam iam fortiflima vina bibantur, cum ineftabi li malo. Hofpiti vel alteri enim lo- J * 9 fP ltei ' **» curn ,in quo bibitur, lubeunti, potum f quotquot habent, aOurgunt , &por~ redo poculo ad combibendum ofS- ciolimme hortantur. Inimicus arbi- tratu® qui fepius inuitatus non pi at- tenta caufa compotare reculat : cre- de nonnunquam & multo languine , hoc dedecus expiatur. Cibatu Sa- S*xoft$r» ci* xones duro & inconcinno vtuntur, us ' lardum, arida:, hila:, cepae, cruda:, bu- tyrum falfum & nondum adhne li- quatum peculiaris genti cibus . Do- minicis diebus in plerilque locisco- quunt, quo per hebdomadam vef cantur. Infantes non vt apud nos j n f a ntiumnH pulte, qua: farina & lade concinna- trtmentum . tur , nutriuntur , verum folidiori ci- bo qui bene mafricatus , a nutricibus Y ad Lingua Saxo VutftualU fl- ues. Obnotijmon tes. flu- mus* SaUflnuias, 338 D S BVROPA ad deglutiendum tenello ori immit- titurrvnde Saxones tali cibo in tene-, ra tetate aflueri , & tolerantiores red- duntur & validiores. Linguam pecu- liarem habent.VePcitum & castcra cu alijs 'Germanici (anguinis indifereta. De Vueflualia &iudicio Vuefiualis aCarolocommijfo . CA P. XI III. V Yeftualia Saxonis- limitibus in- cluta, Rhenum ab Occidente ha bet,Yifurgum , qui etiam Vifera dici- tur ab Oriente, a Septentrione Phry- fiam & Hollandiam, Meridiet» Hal- ius montes $xcipiunt : quos Obno- bios Ptolemseus appellare videtur, ex quibus Amafis fluuius oritur, qui P ad eburnam & Monalterium noni- gnobiles duitates media fermejrro- ilinciam interiecat , & per Phriu^m defluens fertur id mate, Sala quoque Drufi,qui Augufti priuignus fuit, cla- de ceiebris.Haec Regio olim,vt Stra- bo feribit, a Brucieris inhabitata eit. Alij a Sycambris dicunt. Hos pop u : los Caroius Francorum Rex , <3 U1 Magni cognomen tulit bello yi t0S UBER iii. m primum ad .Chriftianam fidem com- puli t: ceterum quum fiepius rebella,., rent, repetito^ idolorum cultu Chri- fti religionem fpernerent : nec iufiu- randum quouis modo aduerterent. vt metu poena’ gentis temeritatem Carolus compefceret , occultos iu- occulti dices inftituit , quibus poteftatem ccskCavd» dedit, vt quam primum deieratfe ali- in fntus$, quem comper i lient , aut fregifie fi- dem , aut aliquod aliud fcelus perpe- tralle, mox illum vbi primu coprehe- di pollet pro arbitrio necarent, nulla citatione aut expurgatione prxuia: viros graues ac iuftos elegit, quiple* dere innocentes haud ala re pollent. Terruit ea res Vueftuaios, ac demun in fide continuit, quu ficu e in nemori- - bus & proceres & mediocres viri la- queo fulpefiinuenirentur, nulla accu- fatione prius audita : quxrentibus ta- men caufam , conflabat fidem fregi fi fie aut magnum aliquod fcelus comi- fifie. Id indicium ad nofham vfi luluiumveti quextatem perdurat, vocaturcp, ve- titum. Qui ei prxlunt, Scabini ap- ctfifwa** pellantur, quibus tanta prxiumptio elk*, vt etiam per totam Germaniam iurifdiclionect fiuam' extendi velint. Y t • Se* 140 I)B EVTLOPA Secretos ritus habent & arcana que- <!ara inflituta quibus malefa&ores in- dicant , ea nondum quifquam reper- tus efl qui vel pretio vel metu reuela- uerit. Ip forum quoque Scabinorum maior pars occulta eft,qui per prouin cias difeurrentes crimmofcs notant, & inferentes iudicio accufant probat - que vt eis mos efl : damnati libro in- feribuntur, & iunioribus Scabinis co- mittitur executio.Rci ignari fure dam nationis vbicunquc repetiuntur, fup- plicio afficiuntur Degenerauit autem hodie iudicium,nam 8c viles interda perfbnae ad mittuntur, & ciuilia nego tia tradate audent, quibus eratfolum de criminalibus permifTa poteflas. Rc ' gio efl admodum frigida, vini & fru- menti inops pane vefcuntur nigro, ccruifla potus efl . Vinum quod Rhe* no aduehitur magno emitur precio, eo tantum opulenti Sc raro tame vtu- tur:belIicofi indiga^ atque ingenioli: vnde inuoleuit prouerbium: Vueflua- liamvitiofos ac fallaces homines po- tius gignere , quam flultos. Prajfuli Colonieiifi parent. De LIBER I I 1 . 541 Ve Funconia , & Francorum mul- tis ritibus . c A p. XV, F Ranconia flue Fracia Orientali Germaniae pars &fcre meditul- F rancem* **> Jiu,a Sycabris quibus Valentiniani Cq tremitateu iaris tepore obHalanos deuidos Fra- coru nome contigit appellata. Sueuia & Baioaria a meridie habet , Rhenus dii occiduus eft,abortu Boemi acco- Iuiit>Haj(fi & Thuringi Saxonia: popn li a Septentrione, Regio latis ac defl£ hmis lyluis,afperifc[ue montibus clau ^difficulter adiri poted . Intus pta- f «a eft innumeris turritis oppidis* caftris & pagis exculta. Sylua quar Hercynia dicitur xditiffimis iugis per circuitum obfirmans cam v eluti niameUudit » natlUo muro ambit. Moganus naui- gabile flumen , Sala, &"Thuberus, pccbariis etiam pcrlabuntur , VaL es r in ^ibus decurrunt amplx 3c profunda? funt, earumqj vtraque late* !a Vltl bus conflta, vinum producunt,. ob fui prxftandam ad remo- Vinum Fram. tJ unas gentes tranlportatur. Terra unicum» P r *terquam ea pars quae Norica ‘Odie vocatur atque vbi fluminibus Y , Hercynt* JyE. h* Francr- TicirAior- Carnis piiuij dies . Germani an nuaiim tufa- munt. 348 » E EYROJ A habitetur, qux thure aut aliqua alia redolenti materia aduerfus d^monu incantatricumque iniidias noli fiib- jfumigetur.Quo item modo tres pras- eedentes quadragefimale ieiunium dies peragat , dicere epus non erit, fi cognoicatut , qua populari» qua ipon- tanea infania extera Germania , a qua & Fanconia minime deiciicit, tuneviuat , Comedit enim & bibit, feq; ludo iocoq-, omnimodo adeo de- dit, quafi vfiii nunquam veniant, quafi crasmoritura hodie prius omniu re- rum fatietatem capere velit. Noni a- * liquid ipe&aculi quifq; excogitat, quo mentes & oculos omnium de- le&et admirationeq; detineat. Atq; ne pudor obfiet,qui le ludicro illi co- mittunt facies laruis obducunt , le- xtim & attatem mentientes , viri mu- lierum veftimenta, mulieres virorum induunt. Qqiidam (atyras aut malos daemones potius reprefentarc vo- lentes minio fe aut atramento tin- gunt 3 habituq; nefando deturpant : a- li; nudi diicurrcntes Lupercos agunt, a quibus ego annuum iftum deliran- di morem ad nos defluxiffe exi- (limo. Non enim multum diucrfus «ft LIBER XII. 349 eft a Lupercalibus {acri s , qua; Lycseo Paniinmenfe Februario olrm ano- Lu ^ trc4 ^ ta biliiliinis Romanorum iunenibus celebrabantur , qui nudi , faciesquc fanguine foedati per vrbem vagan- tes obuios loris cadebant, quos no- ftri faecis cinere refertis percutiunt. In die cinerum mirum eft quod in plerilque locis agitur , virgines quot- ^ 9S in eme. quot per annum choream frequenta- ru ** An ' uerunt , a iuuenibus congregamur, & aratro pro equis adue&a? , cum ti- bicine , qui fuper illud modulans fe- 4ct,in fluuium aut lacum trahuntur, id quare fiat non plane video, nili co- gite cas per hoc expiare velle ,quod feftis diebus contra ecclefije praece- ptum a leuitate fu a non abuinue- rint. In medio quadragefimae , quo quidem tempore ad hericiam nos ec- j^ as i nm ,di« clefia adhortatur , iuuentus in patria quadragtfi. mea ex ftramine imaginem conte- *»*• x ic, quse mortem ipfam ( quemadmo- dum depingitur) imitetur : inde hafta fufpenfam in vicinos pagos vocife- ras portat. Ab aliquibus perhumane fufeipitur , & ladie pifis ficcatisquc Pyris quibus tum vulgo ‘vefei fo- jemus refc&a domum remittitur : a catte- In P/tfcbate ritus . In ee defiet a, decUcetiini » i/m ritus. 350 DE 1 VROTA carteris quia matas rei , vt puta mor- tis , pramuncia flr. humanitatis nihil percipit , (bd armis & ignominia eti- am adfe&a a finibus repellitur. Eo- dem tepofe & talis mos obferuatur. intexitur ftramine vetus vna lignea rota , atOj a magno iuuenum coetu in seditiorem montem geflata pofl varios Iulus, quos in illius verri ce il- li toto die, nifi frigus impediat , cele- brant: circiter ve (peram incenditur, & ita flammans in fubie&am vallem ab alto rotatur , dupendum certe fpedtactrlum prebet , vt plerique qui prius non viderint Solem putant aut Lunam coelo decidere. I11 Pafchate vulgo placentas pinfuntur , quarum vna interdum dure, adolefc entibus v- na, puellis altera a ditiori aliquo pro * ponuntur , pro quibus in prato, vbi ante nodtem ingens hominum concurlus fit , quiq; agiles pededres currant. Ad parochialium temploru dedicationes, qua: Chrifliano inditu- ro quotannis fediuo gaudio & com- mefiatione a totis pagis peraguntur, adoiefeentes ex alijs locis non tem- pla , fed choreas vifltaturi cum ar- mis & tympano, vel uti ad pugnam, LIBER III. tpjatrf & fepus aut inuenium , aut Ritus in m*k fufcitatjturmatim eunt, redeunto; ca- ribm pitibus ob id multoties cruentati bus. • Tribus illis diebus, quibus Apoftoli- co inftituto maiores letania; paffim per totum orbem peraguntur , in plurimis Franeouias locis mult^ crn- ces( ficenim dicunt parochianos coe- tus quibus tum fandia; crucis vexil- lum praeferri fblet ) conueniunr.lnfa- criSque edibus non fimul & vha me- lodiamded Ungule lingulam per cho- ros feparatim canunt: & puella; & a- dolelcentes mundiori quique habitu amidi frondentibus fertis caput co- ronati ornneis , oc Scipionibus falig- nis infhudi, Stant facrarum a;dium Sacerdotes diligenter lingularem ca- tus attendentes, & quamcunque fua- uius cantare cognofcunt illi ex veteri more aliquot vini conchos dari ad- judicant. Penthecoftes tempore vbi- <5ue fere hoc agitur : conueniunt qui Pcnthecoftet CUn< 3> equos habet , aut mutuare pof- te ™P orert ‘ fhnt,& cum dominico corpore quod tm ’ Sacerdotum vnus etiam equo infi- diens collo in btirla fufpenfum de- mit totius agri fui limites obequitant ititantes fupplieantesquejYt fegetes Deus Kitus in die fanet t Vrb A m. In vigili* fanfti Iotin nis ritus va "h 3^ DB BVROH Deus ab omni caeli iniuria & calami- . rate confer uare vciit.In die fandi Vr~ bani vinitores in foro aut alio publi- co loco menfam locant, mappis, fron- de , & plurimis redolentibus herbis inftruunt , defuper ftacunculam beati Pontificis ‘ffatuentes, quam fi dies fe- rena effeiargo vino coronant , & om- ni honore profequuntur , fi vero plu- uialis id non folum non faciunt , fed luto proficiunt, &c aqua immodica perfundunt : perfuafum enim habent illius diei tempdtate aufpicioque vinum tunc florefeens & augmenta- . ri & diminui . In node fandi Ioan- nis baptifbe in omnibus fere per Ger- mania vicis & oppidis publici ignes parantur, ad quem vtriufque fexusiu- uenes & fenes conuenientes chore- as cum cantu agunt , multas etiam fiiperfeiticnes obferuant. Artcmefia tk vexbena coronati in manibus flo- res, qui a fimilitudine calcaris milita* ria, calcaria d iciitur,geflates,igne, nifi per eos , non afpiciunt , oculos id per totum annum a languoribus confer- uare credunt. Qui abire intendit il- le herbas, quibus, vt dixi, prtecindus fuit, igni inficit, dicens, abeat & cora- LIBER XI I. 35J buratur cum his omne infortuni- ®m meum . Ante arcem in monte, qui vrbi Hiperboli fupereminet ab Epiicopi aulicis , etiam ignis, fit, cui orbiculi quidam lignei perforati im- ponuntur , qui cum inflammantur* flexilibus virgis p refixi , arte & vi in aerem fiipra ! Moganum amnem ex- cutiuntur : Draconem igneum vola- re putant, qui prius non viderunt.Fi- unt eodem tempore figuiino opere , i* i i p. r L . . Olla sum m dte quaedam , ita multis foramini- bus dilcifire perforatseque ,vt partes duntuu Tix fibi cohatreatjpuellat illas emunt & purpurearum rofarum folijs ob- ductus impolito lumine ex demo- rum culminibus pro Incerna fuipen- dunt. Tunc temporis adolelcentes a rbomfr»* pagis totas pinus inferunt , quarum dentis pag i* inferioribus ramis abfe<5hs , fupeiio- inuchnntur» res fpeculis, vinis, fertis ,* bradeolif que fplendicantibus exornant » ar* torem terr* infixam per totam atfta- tem ita (lare finunt . Autumni tem- pore cum vuse iam maturat fimt , n5 antea vindemiare cuiauam conceC. *c hodie , cras alter legit, ied quot- Z 154 DEEVROPA quot iuv no colle vina habent, vno vel duobus diebus omnes omnia ab- fcerpunt , indicitur hodie in illo , cras in altero legendum : decimat in val- libus fub vinetis excipiuntur, qui tar- dius, quaiufliim eft , vindemiare vo- lunt non iblum cum licentia facere debent ,fed etiam fuis expenfis deci- ma in domini torcular inferre . Her- bipoli cuiq; vindemianti ob exhibi- tam credo in decimando infidelitate iuuenis adijcitur ,, qui diligenter no- tet , & iubeat etiam , vt quodque de- cimum vas ledlum abfque fraude do • mino filo tribuatur . Finita vindemia, hi pueri omnes in campo couenien- tes fingulifede ftramine, quod ad hoc adueclum eft , vna aut duabus facibus armant , quibus fiib nodlem incenfis cantantes ciuitatem ingre- diuntur, Hoc more autumnum fe ex- purgare atque exurere dicunt . Marti- ni & Nicolai SanClorum prsefulum, ytrorumque dies miro gaudio , mira infijUs Sa» feftiuitate Fraconiatges colit, diuer- Utrum fimode tamen, in facris tedibus Sc al- Marttnuj" ^ hatC illa meu £ &; popillis. Nemo per totam regionem tama paupertate premitur , nemo tanta te na- liber 1 1 r. 355 nacitatetenetur , qui in fefto San&i Martuit non amli aliquo vel (altem Maninu fiiilio vitulinove vifcerc aflato ves- catur , cjui vino non remiffius indul- Sjeat - Quilibet enim tunc noua vina (ira, a quibus ie adhuc vfque ab<- hinnit , deguftat & dat deguflaie, oia . Erogantur in Herbipoli & ple- ri (qn e locis hac etiam die pauperi»* bus ex pietate vina .Spedtacula publi- ca ediitur, duo aut plures frendentes apri circo includuntur : vt mutuo (e excitis dentibus vifceratim didecent, quorum carnes vbi vulnerati conci- derint parrrm plebi partim poteila- tibus dmiduntur. In die vero Sanbii /„ dieSanfti Nicolai, adolelcentes qui difciplina- Nicolai'» rum gratia fcholas frequentat , inter ' fe tres eligut, vnum, qui Epifcopum: duos qui Diaconos agant: is ipia die in (aeram cedem (blenniter a fchola- hico coctu introdubhis diuinis offi- ciis infulatus praffidet : quibus fini- tis, cum eiecfis domeflicatim cantan- do nummos colligit , eleemofynam efe negant, fed Epifcopi fubfidium. Vigiliam diei puen^a parentibus ieiu- Pueri Wma» nare eo modo inuitantur , quod per- (uafiinr habeant , ea munii (cula quae - Z z no- Sueni vnde in Germnnia vemnrHHt. Sumis »lim *4t&»*nrsi4t 13» I 8THOFA tiodlu ipfis in calceos lub menfam ad hoc locatos imponuntur , fe a iar- gilfimo prsduic Nicolao percipere: vnde tanto defiderio picriquc ieiu- nant, vt quia eorum famcati timea- tur, ad cibum compellendi finr . Et tales hodie Franconum Fkmofi mo- tes dint, tales annui ritus. De Suema , Suetiorum j \ moribus , pnfeis & recentibus* . C APVT XVI. S Veuia Germaniai prouineia asta- ce rioflra iilis finibus deferibitur, ab Oriente Baioarijs , ab Occafir AHatenlibus & Rheno iungitur , Al- pium iuga a meridie habet, a lepten- trione Franconiam . A Sueuis Popu- lis didla, qui ex ea Scythiae parte quas hodie Liuonia,& Pruflia dt,digreil|» ibi coidederuntauiore Antonio Sa- bellico , & confirmare illud Lucanus videtur , inquies . Fundit ab extremo flauos aquilone Sueuos . Alemanni* prius nominata fuit a lacu Lemano, qui & Laufimefis vocatur . Suprema portio totius German Ix Sueuia cft: duobus clariffimis fluminibus Rheno Sc Danubio irrigatur ; quorum ah er fllO- L I £ 1 X III. m modico fluxu in occidentem oeeano miicetur . Hic cdiuerfb in Orientem per innumeras gemes volutatus pon tum influit. Terra partirn plana , par- tim montoia .Ager fertilis cuius nul- la pars inculta iacet , pra?tcr quam aut lacus, aut montes vel lylua: occa pant. Nemora in ea multa , & ob id genti venatio frequens , aucupium peculiare, frumentorum abundantia, pecorum magna vis- Conuallcs plu- rima; perennibus riuis clariflimas vn- dique amnes procurrunt , qui £e vhi- uerfi in Rhenum & Danubium exo- nerant .Totainluper promnciafalu- britate gaudens , celebratiflimis vf- bibus , vicis & caftellis referta . Ar- ces excelfle natura & arte munita:, $e quod ad Chrilbianam religionem pertinet , pulcherrimis atque ditif- flmis templis, collegijs,monaflerijs, variorum ordinum C Rxus vtriufque, bafi licis , parochialibusque Ecclefljs cfl. exornata . Circa mentes ferru, ar- gentum, & metalla procreat . Gens populola, fortis, audax , & bcllicola, procera corpore , flauo crine , venu- lla facie, & decora , ingenio fingula- tl pedita : prjeftantiffima Germano- Z J M» Snttfo mM m» Lgudes $6 4 » i mof a De Bauaria & Clunntht^&earn pnfcis Legibus moribus j 3 qui- bus bodte viuunt, Cip. XVIII. «.ri^a,- 13 Aiuria Germani? proninci* ab «an* limites D Auanbus Hunoru rcliquys . qui Noricis expulfis in ea terra coieacrc adiedla Blitera appellatur.Baioaria eti ama Boijs Cifalpin^ Galli^ populis hoc loci aliquado moratis elicitur, No ricuolim fuit. Hungariam ab oriente habet, ab occidente Sueuiatn, a meri- die Italia, a Septentrione Franconiam atej; Boemiam .Danubio infigniflu- tiio ex Sueuia profluente irrigatur, Auflriam, Stiriam & Carinthiam in fe comprehedit , quod idem fere homi- nes ijfdem moribus & lingua vtatur. Noricis praeterea finibus quondam contenti erant. Beatus Lucius Britan- nite rex primum , deinde fandius Ru- pertus, vltimo Bonifacius Mogunti- nus Archiepifcopus Chrifliana pieta- te edocuit . Inquatuor Epifcopatus MmatU Uut Bauaria diuiditur,Salrzburgefem,Pa - m ** ' * s ' tauien(em,Phrifingcfcm,Rhatilpone- fem, Nulla Germania? prouincia po- libus culuoiiby* Ylbibus iUuriratur. 4 LIBSR III. $65 Saltsburga , quscluuania fuifle cre- ditur Metropolis cft, Monachiu du- calis fedes hodie , olim Schirem fuit . Hsjc terra priufquam in pro- uinciam redigeretur a proprio Rege ad Arnolphi Imperatoris vfqae tem- pora adminiftrata e ii eum vt parthia Tuum Arfaceni & ^Egyptus Ptolemx um-dpfa Cacannu nominauit, deiude duces habere coepit : hodie^; tenet. Qui ex vna illuliri Agilolfingorum familia diu eligebantur omnes. Gen- tis mores viuendique inftituta ex legibus , quas orthodoxa fide recens fufccpta habuere , cognoici poliunt, tales fuere , .vt liberte conditionis homo Chirographo & fex tefiibus, quorum nomina , & manus fuas imponat confirmet , fi villas terram, mancipia , pecuniam, aut quid aliud ecclefiar donauerit, fchedam prae len- te faeerdote akari fiiperponat. Nec ipfi nec polieris illius poteflas eius tei fit vlterius , nifi Ecclefia permit- tat . Apud Epilcopum defendatur quicquid eccLelbe Dei datum fuerit. hRuudicium <k fandite Ecclefite of- fenfam incurrat, refiituereque , coga °itauta rege aut Principe *: quicuu- CdCdHUUi Sanarer» rm Eecltji '* Mtr tat. jDe incendi* * rtjS ecclefi «*- ru,rn. ,yid eedefiam qui confuge- rit. 366 D E EVROPA que ecclefiac, aut eius rebus iniimus fuerit, vncias auri tres pro muldta per foluac. Negans ante altaie populo fa cerdoteque prodentibus fecundum pecunias fummara iuret. Qui feruum ancilldmve ad fugiendum perfuafe- rir, reuocet : & alium interea pigno- ris loco flftat, (olidis quindecim com- ponat. Seruo occulte Ecciefias res concremanti manus amputetur ac oculi eruantur , ne tale quid de caste- ro perpetrare videat : dominus vero eius rePcituat , ciuicquid incendio confumptum fuerit , liber homo es intapro omnia rcflauret, & ob te me- ritatem (olidis lx. componatmegans x x 1 1 1 1 . Sacramentalibus nomi- natis ante akare coram ccclefke de- fenfbre digitis jfiiper Euangelij li- brum poficis iuret. Reo ad ecclefi- am confugienti fecuritas cflo , nec domino fas feruum inde abflra-? here, aur quouis modo kedere : qui contra fecerit , indice cogente com- ponat ecclefise u. fblidis.Qui in mi- noribus ordinibus conffituto noxi- us fuerit, dupliciter componat , quo parentes componuntur. In maiori- bus cof lirato tnpliciter.Presbycetum A k I I B E R II J. jgy fi quis autem occiderit c c c. auro ap- preciatis lolidis .Diaconum cc. eccle De cleric * r * fixin qua miniflrauere exoluat : Sc f erciir f or *‘ fi pecuniam habuerint nullam , feio- *'* fum , vxorem liberos feruitio eo v£ que mancipabit , donec flatu ta pecunia redimat . In Epifoopum Epiftyi c*+> fxuizt nemo , etiam fi cui molefliis fuerit: fed coram rege, duce, aut ple- - be coriueniarur fuper homicidio, fornicatione confenfuque hbfii- h. Si inimicos prouinciar iimoduxc- nt , fi perdere, quosfaluare debue- rat, voluerit , deponatur aut in exili- um relegetur. Qui fanctimonialem ex monafterio abdudam contra ec- clefiaflicarn legem fibi matrimonio conjunxerit , reftituat . Epi/copus ducis auxilio eam velit nolit mona, fforio rurfiis intrudat. Ipfum vero aut & emendare compellant aut pro-, uiuciaeijciant. Presbyteris &diaco- uious extraneam apud fc in domo muliere habere no liceat , ne confue- mdiuc deceptus polluatur , indigne 9f° orTerens,& populus ob id plaga Eu tineat . Sacerdotum ac aliorum r ^i^onun cmfx ab Epifcopis folum ceudu, canones iudicentur. Coloni Sc fer- Besmse mtd.n d ah da. De iutt «*r mus (tufis. Stdirhferhm fseua. hifit CAjtrtK /es t $6'8 DI I YRO ? A iferui Ecclefise fecundum quod quiC que habet , tributa decimasque per- (oltiant, demodijs decem vnum,dc parricis decem vnam, de decem fal- cibus vnum,de dece apu vafis vnum, pulli quatuor, oua quindecim tribu- ant. Ligna, lapides , calcem ad facta- rum sedium flrudluram aduebant: vitra vires tamen degrauetur nemo. Qui regionis duci in fidi as flruet , auc itof ic s prouinciae inuitaucrit , aut ci- u itate m aliquam prodiderit , tribus teffibus conuibtus, in ducis potefta- tc fit, bona eius confifcentur . Verum per inuidiam ne quifquam pereat» cumvno dele reflante duello con- fligens, fi vicerit abfblutus abfcedat» Si ducem aliquis fuum interfecerit: interficiatur di ipfe , ac res eius con- fifcentur in publico ia fempiternu. Seditionem aduerfus ducem mo- nens , duci fexcentis , c atteri. fadliofi cc.fblidis componant . In hof licum cum educitur exercitus , propter fcot* ta aut calas non rixetur, ne etia pro- pter pabula vel ligna , tollar, quifque quantis indigeat, tollente nemo pro- hibeat , fecus faciens vel difciplinae hoftili fubiaceat,vel cora Comite luo fcrbe» liber i i r. 369 verbera' quinquaginta fumat. Comi- ti in Comitatu fuo, ne hoflibus abfiq; ducis iuilione damna inferantur cura fit , ipfe perfbluat, fi fiua negligentia peccatu fuerit. Liber fi damini i ntule rit quadraginta (olidis muldfetur, qualiaquc omnia refKtuat.Seruus ca- pite pledetur, dominus illius ne ta- lia perpetraret , quia non prohibuit, pro i pfo reflituat. Aliquid in exercitu furripiens criminis cenuiclus feruus, manibus mutiletur, nihil ofecius do- minus eius refiituerc compellatur, Liber ad rei reftitutienem folidis xl. componat^Si quifquaaiit a rege aut duce iuflus aliquem interfecerit , de- fendat eum & liberos eius rex , fiue dux cui obediuit.Et fi is morietur , a- hus, qui fuccedet tutelam ipfius aflu~ mat.Sidux contumax & rebellis de- creta regis contemplent, ducatu- pri- vetur , feque reternte (alutis fpe omni frulfratum fciat. Si ducis ftultus 8 c arrogans filius patrem adhuc indi- cio pradidere , exercitum du&are , e- quum afeendete , arma gefdare po- tentenr.qui necdum furdus neq; cae- cus eft, qui regis madatu flrenue ex- equi valet: maligncru cofilio prino- A a p*- DucisCAHfk. Filius patri rtJidhitHh Buealts auU libertas . £>m tempore placitandum. Judex qualis, e£e debeat. 37O DE EVROPA patu deturbare nititur , exbarrcdetur* aut, fi libet , in erilium perpetuu ab- legetur , quia contra legem in patre peccauerit. Qui temeritate aut ebrie- tate inducis aula fcandalum fufcita- uerit , quicquid mali {equetur , lege componatjfblidis xi.pledetur, femus manum perdat. I11 ducis aula qui te- mere aliquid iacere conlpexerit, furripiens , vbi node vna celari t, fur- li aligetur , in publico (olidis quin- decim componat , quod dom 9 ducis domus publica cenleatur. Imperium ducis detredans quindecim "iblidis mulctetiir : Sc quicquid Igcete iullus fuerat ad huc perfkiat,vt placita om- ni quintodecimo die in Comitati- bus regionis omnibus peragantur. Liberi omnes coueniat, qui neglexe- rit, (olidis quindecim middetur . In- dex vt iufte iudicet librum penes le legis habeat, ex eo caula omnis com- ponatur. Ncq-, perfonam neq; nume- ra relpedet index , fed de compoftio ne, dum rede iudicarit, -partem nona accipiat. Sin perperam, duplo, quic- quid lata lententia abtlulerit , exol- uat: mliiper folidis quadraginta mul- demr.Ducis caidesparetibus aut regi LIBER TIX. yji folidis D.cccclx.componatur, Paren- tes elucis lexcentis,obleruato, vt du- cis compofitio parentu iliorum com- pofitionem triplo excedat. Agiiolfin- gi , de quorum progenie Dux perpe- tuo eligitur, com poli donem quadru- plam habeant. Huoli, Trozzi, Saga- ni, Hahihngi. A en noni, primi poli -Liberi tjuotn» Agilolfingos duplam. Liberum qui£ do compotum quis interfecerit parentibus aut duci tur ' bis o'&uagintafolidos exoluat. Sio- culu, manum , vel pede amputauerit quadraginta, fi claudu fecerit duode- cim, li mancum viginti. Simplex vul- nus tribus lolidis , dentem molarem duodecim , alios omnes lex compo- nat. Peregrinos homines inquietare aut Ludere lumine prohibemus cotra faciens dupliciter componat, & fllco clx.lbiidos exoluat. Si occiderit foli- dis auro appreciatis centum mulde- tur. Seruiis liberum aut mpleftas aut venundans, ptaelentatus iudici aut manum aur oculum amittat , ablque mngmnota nequaquam dimittatur. Liberti dimidio coponantur mitius qua liberi. Nuptias intefiatas prohibe mus ,vnde lbcrum,liuru,priuigna,nd- uercam, fratris aut lororis filiam, fra- A a i tris “De fer % s & p Ana non ctt. , jttditutium . Mulierum eattfa. 371 DI ET KO? A tris vxorcm , vxoris fbrorem viro du- cere liceat nulli , fratru aut fororu fi- lij matrimonio nequaquam fefe con- iungant : facultates eorum a iudice connfcemur, qui cotra fecerint. Qui dominicam diem feruili opere profa- nauerit , nec femel & iterum moni- tus cc(lat 1. verberibus dorfum illius frangatur: fi nec adhuc cellairerit, ter- tia ipfi bonorum pars auferatur : ter- tio fi attentauerit, libertatem perdat, femus fit , qui die fando noluit elle liber. Seruus vapulet, & fi non emen- dauerit, dextram perdat : Peregrinus monitus mfi cefFauerit xij. folidis muldetur. Qui liberum praeter vo- luntatem feruitute deuinxerit, aut il- lius hereditatem bonave inuaferit xl. folidis companat , reftituatque quas occupauerit omnia. Si quis cum alterius coniuge libera cone u- buerit marito cxl.folidis coponar, & fi deprehenfiis interficeretur abfque vindida fiio in fcelere iaceat.Cura li- bera cofendeme fornicatus , fi in co- iuue ducere noluerit duodecim ccm- ponat folidis. Diis feruum qui libera: vim fecit parentibus illius ad poena dedat: interficere ius eflo , fi liber. Si , III. m Si quis virginem liberam prafter e- ius ac parentum voluntatem rapue- rit /olidis xl. liberam viy . ancillani iiij. componat. Liber liberam vxo» rem ab/que culpa dimittens parem ubus /olidis xl. componat. Mulieri dotem & quicquid a/portauerit fecu- dum familia: ex qua nata e/t /lem- ma legitime perfoluat. Si liberam li- ber poli de/pen/ationem repudiaue- rit aliamque /iiperduxerit xxiiij. /o- lidis puellx parentibus componat. Sacramentalibus xij.iuret , eam, ne- que ob crimen aliquod, neque ob pa- rentu iniiidia dimittere, verum ob Zb- lum amore, quo alteri teneatur. Qui alterius /pon/am /ibi rapuerit , redi- tuat eam , & bis lxxx.‘ /olidis mari- to componat. M ulier qux alteri po- tione , vt abor/um faciat, commi/cet, /i ancilla ed cc.verbera, accipiat, In- genua iibettarte viduata feiuitio dc- putetut.Siprxgnas mulier icta abor- fum fecerit,ip/a ( i morietur , qui iecc- nttanqua homicidia teneatur : /i foe- tus tantuni,nondu viuens xx. /olidis. v iues l.vueregcldum per/bluat , foli- dosq^ tres & tremidem. Si in ducis c »ria,in xdibus facris, in fabrica, aut A a | D E E V RO f A Si quis occulte liberum occiderit, ea- dauer in profluentem, aut alio abie- tum condigna fepultura 2c excquis priuet xl .primum Iolidis, deinde vue- rcgeldo componat Qui vero libe- ri hominis cadauer ad littus dcuolu- tum aquis iterum immilerit dolidis arx. componat.Seruus eo modo oc- cifus atque abfconflis liunuplo , id cft clxxx. dolidis componatur. Qui veftitu i le mterfcdum Ipoliaucrit, dupliciter componat. Cadauer horni, nis mutilans lingula membra lingu- lis xij. Iolidis componat. Si repertum ne a feris dilaceretur pietate motus humauerit a parentibus aut domi- »t nsttigy). no illius lolidum accipiat. Qui al- terius nauem loco fubmouerit illae-' lam aut squalem reddat. Extra aquam vero protradam II celauerit, 3 1 tAnibHs. interrogatus negauerit , vtfurriuum componat. Qui canem venaticum abitu Ierit iplumaut lirriilem reddat, & lex Iolidis componat : paltora- lem tribus. Illis legibus Bauari an- te aliquot fecula paruere nonnul!i£ que adhuc , Equidem qui Chriltiarrr pietatis obleruantillimifunrad exter- na anguftiora templa llurnatim perc- LIBER IIT. j8l gnnantur. Aquilgranum prmcipifo, duo etiam proumcim loca miraculis fandiorum, & peregrinorum frequen cis clara. Virgo Maria O tingar , & beatus Vuolfgangus. Regio vitibus praeterquam vbi auftralior eft non feritur. Nemorofa multum eft mori- tuofa. Sues glandibus fylueftribuf ve pomis credo tanta copia nutrit, vt v eluti Hungaria boues , ita hmc fu es ceteris Europq nationibus large fuppeditet. ER gens adeo fuillis cci- pia moribus famofa , vt ceteris Ger- manis comparato Barbari { Barbari dico } nomen i pii optime conuenire, nemo non videat.Duobus vitijs plus alijs iniignes , inholpitalitate videli- & furto. Ve ili tu vt plurimum Luo colore amicitur, ocreis libenti- Baioarias Duobut vkm obnoxij Baha ri . cer ^Pjuam caligis calciatur. hue Bauariar ad Auilriam contigua cft partim Carinthia partim Stryia. Eft Carinthia montana regio Car- OharinthU ni s ad ortum , Styrite ad occaitim ac hmittu meridiem iundla , Alpes Itales & fo- rum lulij conringit:multas in eaval- fos collcsqne feraces tritici, multi la- c us, multi amnes, quorum praecipuus iratius qui per Styriam,ac Pannonia ntt * in Sanus am~ mi. F e fi tu it as in tn-tii ducis ac- eeptiane tm randa. ( Tf'incct’S in ajjcjii heibi- tU, Charinthiorit lingua. 582. B £ EVROPA in Damibiu fertur haud inferior Sa- uo. Imperium Auftria? principes ob- tinent, & archiducem appellant , cui ca regio paret, quoties nomis prin- ceps reipub . gubernationem init fblennitatem nufquam alibi auditam obleruant . Non longe ab oppido S.Viti in valle fpacioia dirutas duita- tis vefligia v ifantur, nomen loci ve- tuftas perdidit : nec procul hinc in patentibus pratis ere cius lapis mar- moreus .eft, quem, cum dux creandus elfc , rufticus quidam qui per ftirpis fax Iticceffionem hereditario id of- ficium debetur, afeendit ad dexteram bouem haben s foetam , nigri coloris: ad 1 euam equa ilii filii tur Urigola macieque infigni , frequens circa po- pulus agreftiumque turba ingQMk dux inde futurus ex aduerlo r;,oW purpuratorum multitudine flptus: praecedunt principatus figna , om- ne squ e in toto comitatu egregie cui ti prreter futurum ducem. Is agre- fli habitu, pileo te cius, calceos & pa- ftoralem baculum gerens , paftorem agit magis quam principem. Hunc venientem iutuirus , qui lapidem ou- tinet. Illinc* voce (tuM enim Charin- thtj liber rir. 3^ thij Illirij, hoc eft ScJaUoni ) quis eft hic exclamat , qui tam fiiperbe ince- dit? Refpoudet circumfufa multitudo principem regionis aduentare. Tum ille iultus ne iudex ? falucem patrite quaerens ? libcj£ 'conditionis? dignus ne honore di ? Chrifdanas pietatis cultor? ac defenlor? clatnatur:efbqui- dem & erit. Mirius idem, qua:ro quo meiurchac a fide dimouehit? Re- spondet ducalis aulae magifter , fex a- ginta denarijs hic abs te Focus emi- tur: iumenta haec tua erat, ad bouem & equum manum intendens. YeTti- menta quas dux exuet, habebis, crif- que tu cum domo tua tota liber a tributo . Quibus diblis , Ruflicus inviam principis percutit , alapa le- niter incuila , iubetque atquumdiidk cem die: pratmioque abduclo , loco cedit. Tum lapidem Dux occupat, nudum gladium vibrans ad omnem ie partem veitit , populum ^jur, poilicetuique fe re quam iudicem fu- turum , ferant & aquam agtefii pi- leo oblatam potare in futuris fbfcrie- tatis argumetum. Deinde ad Solem- l -enihn Etddlam , quae in proximo tumulo iau<% Mari^ vocabulu & 110 •raen Solemntnfii iccUJla » lio nor primi pcm mutjHen di > ujhcis da- tus. Charhthi & dux tMperi) votator. CanfUttudo furthus gra- UH. 3§4 X> % IV RO ?A ^ men habet , perdurus, facrificijs in- tereft. Quibus perabtis humili veftc qua adhuc indutus eft depofita , pa- ludamentum induit , fplendideque cum proceribus fuis conuiuatur. Po- ftremo in pratum reuertitur pro tri- bunali fedens, ius dicit £c funda con- fert. Hic honos principis inuefliendi rufticis datus eft , quod illi primum in ea terra Chrifti fidem accepere, nobilibus & principibus in errore ad- ii i que Caroli magni tempora perma- nentibus , quando & ipfi baptifinati admoti funt. luit Charinthise dux ve- nator Imperij , vnde ad eum lites & contentiones venatorum omnium deferebantur , vocatus in iudicio co- ram Imperatore que rui antibus non nifi Slauonica lingua refpondebat. Eft & alia huius prouincia? confli e- ' tudo in oppido Klagcn furibus du- , riffima : fi quis in furti fufpitionem ivenert , eueftigio fufpenditur : po- I ftilm? de fufpicipne indicant , fi fon- \tem inueniunt pendere finunt , do- /-nec per parte: ad terram defluat ca- dauer.Infons repertus fepelitur , exe- quiaique ex publico perfoluuntur. Pe aulis natiui velleris haud fucati Cha- IIBER rri. 3$; rintij teguntur vulgoque capita pileo obmuniunt,fermone loquuntur Scia- uonico . Stirij vero agreftes, vulgo stir» populi funt & ftrumofi , adeo qui- flrumeji. 1 dem ingenti ftruma , vtipfis loquela impediat : & mulier la&ans illa poft tergum perinde atque faecum reijci- at (fi fama vera eft) ne infanti impe- s dimentofit . Struma; caulam aquae acri que, quibus vefcuntur incolae tri- buunt .S tyriani ipfi cultu & fermone Germani &nt, praeter Draui accolas, quililirica vtunturlingua.Sal ibi co- r / « ~ quitur quod ad finitimas gentes de- Styrtadim fertiir . Regio ferri Si argenti ferax, V*Urt* fed Principum incuria pardus fodi- tur. V aleria olim diclafuit , montana plurimum praeterquam ad ortum, qua Pannoniae finitima efi: , ea parte vadam effundit planiciem. De It alia ^Italorum fatuor ibus s Ite de Romulo & eius milibus inftitutis . I C A P. XIX. Talia Europae regio , prius He- HtJftriA* iperia ab Hdpe.ro Atlantis fra- trc.qui a fratre pullus , & Kilpaniat, & Italiae dedit nomemfiue, vtMac.ro B b bius . Otnotrid. Italia dppcl~ latio. Latium %Aufani*. Itali* forma 386 D B BVROPA bius inquit, ab Hefpero (lella , quod illius occaiui fubid&a fit . Oenotria etiam dicitur , vel a bonitate vini quod in Italia nafeitur, nam Grarci Oenon vinum dicunt : vel ab Oeno- trio Sabinorum rege , poitea Italia ab Italo Siculorum rege, qui agricul- turam Italos docuit , & leges pofuit: nam ad eam partem venit in qua po- ftea Turnus regnauit , & a fuo nomi ne appellauit,vt Virgilius probat. EPt locus Hefperiam Graij cognomi ne dicunt, Terra antiqua, -potens armis, atque vbere gleba:: Oenotrij coluere viri, nunc fama mi- nores Italiam dixifle ducis de nomine gen tem. Timens autem Sc Vario a bobus vocatam putant , quonia Taun Grae- ca veteri lingua ita appellati finit , a quorum multitudine pulclintudine- 6, ue Italiam dixerunt . Latium pars illa vbihotiia Taberina fiint dicitur, quemadmodum Aufonia , vt Ariito- teles 'inquit , pars ad Thyrrhenum •ver(a. Crucis forma inter Adr aticu, ’ & thufcum mare iacens , ab A!pi« m L I B E R IIT. 3^7 .jugis' & Agennlni poerreda. fe paula- tun tamen ad Rhegynum vfque at- tollens verticem ,& littora Brutiora. In vldaio fui in cluo cernua fcindi- tur, quoru m alterum Ionium fpectat mare , alteram Siculum : in extremi- tate Rhegium oppidum habes . Eius longitudo ab Auguda praetoria per Rornam Capuamq; porreda v{q ; ad oppidum Rhegium:) Solino tefte de- cies, centena & .viginti milia pafltiu , . , , colligitur . Latitudo vero quadrin- ° ^ genta decem , vbi latior vbi breuior centum triginta fex: habetque vmbi- licumin agro Rhearmo , qui dudum ex latere maris fuperi Rubiconem fluidum pro finibus habuit . Diuidi- tur Italia in multas regiones , a Varo flumine ad Macram Liguria terrni- natur, vbi Genua illuftris ciuitas . In- dt ad Tyberinum amnem Hemiria, v bi Pife , a Tyberi ad Lyrim Latium, vbi R.oma , imus Antium in ora .A hyri ad Sarnum Campania, vbi Nea polis . Inde ad Silarim Picentino- rum regio . ^ , vbi Surrentum- & Sa- eruum.a Silari ad Laium lucania , v- 1 Pefiii Sc Buxentu ... a Laio ad Leu- Co petram Bradumin quibus Rhegiu Bb z Iu- Itali* regio- nes. Liguria . Hetruria. Latitim. Campania. Picentimrwto regio, Lacanta, Brutyam» Magn* Cjr.tcia, £a!<*krta f ^ApnitA, ^•ev, tinorum regio. ^iaru.iino*’ tum ore*. 'Picefioram 0 ra . Sinon nm re- £*». Hoi\. Veneti, ^4 penninus mons It uti a (U fetrneus 3tS DE EYROTA Julium , a Leucoperta ad Iapigium promontorium, quod & Saientinum magnas Graeciae ora eft , vbi Grotcn & Tarentum . ab lapi trio ad Bruncfu- (iurii Calabria, vbi Hydruntu, a Brun- duiio ad Garganum Apulia , vbi Ba- rium & Salapia -.A Gargano ad Sati fluuij hoftia Fruitincrtim regio , vbi i iconi um .A Saro ad Apernum amne Marucinorum ora, vbi Orton .Ab Aperno ad Afium . Bvn.ii.mi anti- quilTumim Italiae terminum Piceni, quorum Ancon . Ab Aelio ln.e Alio, vt quidam fc nuunt , ad Rubiconem recentius Italia: confinium Seno- nes, quorum Phanum fortuna; Pifau- rum & Ariminum, A Rubicone ad Padi hoftia Eoij , quorum Rauenna. A Pado ad Tiliauemptu Veneti , vbi nuc Venetiae. A Tiliauempto ad Na- tifonem Camifiue Foroiulienles , v* bi Apuleia.A Narifonead Aifian» Ia pides & Iftri, quorum Tergefturn & Formio amnis , & Ipfe aliquando Ita- liae finis. Apennintis mons totam ter- ram, velat in duas diuidit plagas, hanc ad occafum & meridiem , illam ad Septentrionem , &c ortum obucr- lam.Ab aipibus primo in Linguriam excur- LIBER III. 3S9 excurrens,mox inde Cifalpina Galli* am & Picenum ab Hetmria & Sabi» nia dirimir , Ancone mque progredi- tur, vnde aduerfiisiin Apulia, & Gar- ganum montem extenditur, Mar- rucinorum Pelignorum Frentinomm terram a Latio campania (eparans. Vltimus eius conatus ex Gargano eft : ad Leucopetram , hinc Apuliam • habens , Calabriam & magnae Gras- cite oram , Picentes inde, Lucanos & Brutios. Eli ItaPa metallis grauri da,vbique vitalis & perennis (alubri- tas, eximia c^li, temperies campi fer- tiles, aprici colles, innoxij (altus, opa- ca nemora, munifica (yluaram gene- ra, mira frugum, vitium & olearum fertilitas , nobilia pecori vellera, opima tauris colla , perlpicui & pi- (coli lacus , flumina fontesque falu- herrimi, portus plurimi , ip(a auidead mortales iuuandos in maria procur- rens^ velut gremium omnium gen- tium commercio pandens , vt ve- re di&a fit a quibuldam terrarum omnium alumna , atque eadem pa- trns , coele ftium prouidentia elecla, ^ue Iparfa cogregaret imperia molli- B b i retque Laus Jtah»* Itali* torta- rum omnium alumna rtns. Senatus. 'Patres, Senatores. Trecenti ro buFHJftmi ele fh. Celeres. Regis officia. J&ignitas Senatui con » eejfa. Plebi eocefsit Romulus . Suffragandt mus. ^9 OS EVR6PA coeptus eft , qui ob audoritatem Pa- tres, obstarem Senatores didi fiunt. Deinde trecentos viros ex generofifi fimis familijs eligens robuftiffimis corporibus , quos Curia; renunciaiut, eodem modo quo antea Senatores, fingulae denos iuuenes , eos fiemper circu fe Romulus habuit.Nome cohi mune omnes habebant , Celeres vo- cati , ab exequendi mmiftcrij celeri- tate, cuftodes regis erant . Regis au- tem kec officia , primum quidem templorum facrificiorumq; principa- tum tenere, agereque eum omnia in honorem cultumq-. Deorum pia. De- inde legum morisque patri; cuflo- dem ipfum neri . iurisque fimul om- nis Senatum cogere, populum couo- care,poteflatemque fibi m bello. Im- peratoriam elle. Senatorio ordini ho- norem & poteflatem talem attribu- it, omni de re, de qua referret regno, cognofcere atque 'fuffragium ferre, Sc quod vifiim maiori parti eflet id vin- cere. Plebi deinde triahasc dedit, ma- gi liratus creare , leges fcifcere , & dc bello decernere, cum rex vellet , neqj tamen poteflatem horum abfbluta, aifi & fienatus approbaiTet. Ferebat popU- LIBER III 297 populus iuffragium non viritim , fed percutias conuocacus , & quod plu- libns v-ium -eilet xarijs , ad (enatum referebatur /Nue cauti: mos iffe fu£- fragiorum in pleriique locis ccnuer fuself, neque enim de plebifcitis fe- riatus iudicat ) fed eorum quae (ena- tus cognou.it populus cft dominus. Ex hac artem diuifione Romuli non cinilia modo negotia , fed bellica quoque Celeres illi exequebantur. Quadocunq: enim ei vifurn elTet exer citu educere 3 nec tribunos tuc per tri- bus , nec per curias centuriones, ne- que prarfedios equitii creari oporte- bat.fed rex tribunis mandare , lllicjue curionibus, e quibus deinde decurio- nes edobti ftatutos fibi quilq; mili- tes educebat . Viia enim decenter in- fimdi aderat. Mille etiam pugnato- res elegit, vt quidalcribunt , quos ob- numerum milites nominauit. Tum ipfe fe Imperij infignibus, & cetero Habitu & duodecim Udioribus cum falcibus praecedentibus auguftio- rem populo reddidit : In quo falci- um numero , duodecim vultures, qui ei auguriu feceriit , videri poteft Romulus lecutus , iiifi ab Hetrufcis mo- C e Urum effi- ctu* Mille pugnam torti dthtii . Milites . Ltfforcs cum faecibus» DE HVROTA^ morem ipfum aliquis potius fumptu dixefit, quibus cum duodecim popu- li edent , magifiratumque vnum communi normae crearent, (ingnli futim illi apparitorem dare confue- uerut. Sella curulis Ti rabe a & aliorum paritores. Romanomrn Regum infignia om- nia inde haud dubie fuerunt. Romu- lus etiam ciuitatis vires augere vo- lens, cannam honelta commetus , Sc * xern 111 honorem Dei referens , teinv pium loco in vrabrofo erigit , conui- gietitibusque ad illud iponfor faclus eR per fpecie religionis erga Deos, nihil eos mali ab inimicis acceptu- ros , ac fi permanere apud fc vellent, duitates etiam participes faciebat, tradehatque agri portionem , quam bello qurefierat.Fuit item Sc aliud m- Lfx in bello Ritu tum , vt ne captas bello vrbes .tfiruand*. fo udioJS euerterent ,aut 111 feruitutem redigerent: verum miliis in eas colo- niis pro portione aliqua regionis co- lonias Romanorum facerent vrbes vicias & reipublipe participes . Oste rum po(l Titi Tacij caedem, cum quo & Sabinum & Romanum populum in vnum confluxum qumq-, annis gu- bernarat } Romulus ad latra conuer- LIBER III. 599 fus publica & priuata multa inditu- it.Lege de matrimoniis rulit , vtmu-^T f Ke ’ liei viro iocia elict pecuniarum , & exterarum rem ferorum etiam, & vt viueret ad mariti fili morem , domufi- que vt ille dominus , 'ita & hxc do- Mti!ier mina. Morienti viro fine liberis fiic- aquata cederet , fui cum prole aequa fit illi parsfiia. Adulterii conuicdarn vir & cognati, vt vellet necaret . Si viiiii bi- muUe billet domi vt adultera puniren t, quo r,ius% i nidi tuto videri poteft Romanos mo vtr » rem muai R .e re iciperenr vt quoties viri dornu filias & vxorem exci- perent oiculo , an , vt Pottius Cato f r Tus parenti - bus in liberes prodidit, olerent temetum , vt enim corruptionem in laniat principium arbitrati lunt , ita corruptionis ebrie- tatem. Parentum in liberos ,vt omne ius fit ftatuit, fine vellet coercere , ue verberare, fine vinetum radico o- concejfum. pen detinere , vendere quoque per- rrsifit & occidere. Si quis a patre ven- uit 9 le in libertate vindicant , vt itera ac tertio patri ius vendendi fit . Fuit id legis caput ccc. deinceps anno in duodecim tabulis relatum . Mitiga- bit tamen nonnihil aulterum carmen Nurna Popilius , qui tulit nuliu patri am- Perigrina Ja era vrbt ex- tfufa . Rerculeaf 'a- era. 4OO DI EVROPA amplius in filium oportere cfie, vbi illius iulfu eluserit vxorera . Se- eju-uta & alia infHtuca.Ne quis liberae fortuna; fedentaria exerceret artem. Militaris difciplina &c agricultura ci- uibus permiflaivnde laudationis mos ille manauit ad pofteros, bonus mi- les, bonusq-, colonus . Imperfe&um putabat rex vtranque vitam alteram ab altera fe parari , necefie efie &. hu- mum exerceri , belli obiri mune- ra , vt lex Lacedemoniorum habet. Operi omnes pacis tempore vacare ruflicc pra;ccpir,permifit tamen mer- cari etiam, quando res aliqua deiyde rabatur. Nec religionis immemor, templa aras Deorumque fimulachra corfciturt. Adiecit & dies faftos , lacri ficia/erias , nundinas , & alia pleraq; ad deorum cukum pertinentia : pere- grina (acra,& ea imprimis , quas gras- canico fierent ritu vrbe exclufit , prar- ter Herculea iaminde ab Euandri temporibus in ili tuta . Halicarnafeus Dionyfius Varronem iecutus lx. ait laccrdotes , qui publica facra face rent, tributim curiatimcji ab eo inibi'* tutos, additos ec his arulpices daiina. tionum interpretes . Curiaiu finguhs LIBE K IIT. 401 genius fuus' cum iaerorum ininiftris datus, cdtalrnunifcfUe omnibus Vefla, & annus in decem meles dip-eftus: quibus nemo non poteit mtelhgere ta. fu ille Romulum diurnarum hurrfana- ]ue rerum non imperitum , nec ante N limae regnum populum Ro- manum fine moribus & relligione, vt plerique atumant manfille. ^ Has ciuiles difciplinas Romu! 9 dedit.Nu- utnnm m ma Pompilius qui poli eum regnum dusde accepit , plures alias acfiecit r aunum ctm * ad curium Luna’ in duodecim digel- fit menles,quum Romulus es decem anteaconftituiffet: mutatoque men~ fium ordine: Martius, qui primus tu fuit , ac ineuntem inchoabat annum duobus Ianuario & Februario prae- ^ nt j> A latis, tertius in ordine ell fadus. Fa- ftidm. ftos quoque dies fecit 6c nefaftos, quibus nihil cum populo agi poterat. Flammem vnu Ioui creauit,qui Dia- lis ell di&us , cum infigni velle curu- hque lella excoluit. Adiecit & alios duos, Marti vnu, Quirino alterum, ab J nfigni quod capite gaRabat, quali Fi- lamines didlos. Vell^ virgines legit, flat decem primos annos lacrorum tuuu perdifcebarit:totide deinde ope Vitginti ver- C C ta- Wtrgines Duodecim Sali), Pontifex crta tw . 402, DI EVROPA rabantur facns , tertio decennio ru- des, & nuper capras infUtuebant: po- ftea vero, U qua: nubere vellet ? fas e- rat altem mallet {equi. Salarium bis ex pubi ico co n flit tii t : p c rp c tu a virgini rate inierim alijsque caiiemonijs ve- nerabiles fecit. Si qua incerti conui- dte dleqante ora ciuiu mcsrto flendo efferebatur, viuaque circa Collinam porta in mbrerraneu Ipecum demii- iaqellureqj fuperingefta necari. Gra- diuo Marti duodecim (acrauir Salios: hi meiffe , qui ab eo nome traxit plu- ies dies celebribus locis vrbis Iolen e diicebac tripudium : tunica ver/icolo- 11 tegmine puniceo difrmeto amidti, ameo baItheo,& gladio foci ndli : de- xtera lanceam virgamqj gertabant, leua rluacea ex tere p eltam j^ltioribu s pileis , & in conum exemi tibiis capi- ta infigniebant, Nihil ab his diucr- fos fuiile * Di ony litis opinatus ert, quos Grqci Cu retas dixere , Romani a folcimi fakatione Salios. Ponti- fex efl deinceps ab eo creatus , cuius poteftati omnia factorum iura fubie- ck, quibus hortijs , quibus diebus, ad quae templa lacra feri oporteret for- mula edocuit. Interiecli etiaiunt.tot- 'i'"" la- LIBER III. 403 /acris ordinibus Feciales., his era cura tradita , vt Romani nuliu iniufte bel- lum inferrent cuipam. Hi fi qua per jniuria Romanis adempta effient , res ablatas ab hofte repetebant : quas fi non reddit? eflent , bellum eompofi- to ad id carmine indicebant. Pari po~ teftate fontes , res iufte repetentibus ad fiipplicium dabant, legatorum in- iurias vindicabar: hi quae pia in foede ribus eflent tueri, fancire pace, eande fi minus legitime pafta eflet irritam habere, fi quid Imperator, aut exerci- tus contra publicum iufiuradum de- Lugendi ra- liquiflet, fc adus expiare. Puerum tri- tio. 1110 minorem lugeri vetuit, neque na- tu grandiorem piures menfes lugen- dum cenfuit quam vixiflet annos. Tempus longiflimi ludus in decem Populi in ec¥* meiifes extendit. Populurn in diucr- di/ftifca-' iadiflrihuit collegia Tibicinum , ar- tt9 * tificom , archicedorum, infectorum, fatorum, coriari orum, fabrorum, figu- lorum, & ex variarum artiu opificibus cdtadis vmi omnium nouiflimu, fua fingulis foeta venerationesque Dijs reddendas diftribuit. Semitis Tullus in clades & centurias, omnem ciuiu . multitudinem diuifir. Quoru ordinu C c x ! rado 4O4 D S EVROPA ratio haec fuit, vt hi, quorum res erit- $ opuli in _ tum millibus cenferentui , in prima l«r(r d ^' n ' clafle c fient , quae centurias habuit Prima clajTts. o&uaginta : Pari numero iumorum {eniorumque vt hi ad vrbis cuitodia prrefto eflent.Iuuenes foris bella ge- reref.arma vtrifque imperata , galea, clypeus, lorica, ocres: &h^cqn? cor- pus tegerent , in hoftes hafta Si gla- dius . "Addita; huic clafii duae fabro- rum centuriae, qui in bellum maelii - $ tiur.da daf nas ferrent, & crb id inermes. Altera /*• clafiis ex virginti fadla eft centiinjs, quarum cenlus ab quinque & feptua- ginta millibus ad centum millia ex- tendebatur : arma iliis fcutum , ga- lea, ocrea;, lorica, cuntaxat adempta: tela in hoftes eadem: idem aetatis di- Tert . ferimen. Tertia: clafiis cefus in quin •*' quaginta milia delcendit , totidem centuriae, nec in armis quicquam pr? ter ocreas variatum, par centuriarum numeras. ^ , P o uarte clafiis cefiis adhuc minor, f^ 7tA ‘ A ’ quippe qui a quinquaginta millib 9 m ftimmam dimidio minorem contra- heretur, nihil his datum prgtervcru- Slptinta tUp Quintarii fclafiem triginta cen- / f * tmiae explcuere funda his & l i e i r m. ^ 405 miffiles ferre in pugnam comifliim. Cornicines, tibicines, cum ipds cenfi, in treis centurias difhiburi , quadra- ginta millibus adhmata efl hxc claf. us. Minor deinceps cenfus reliquam habuit multitudinem , cui ob inopi- am militi^ munus tributum cjue Tul- lus remidt. Ciues iuramento adegit, duitatis cm vtfingulibonaluaaddimare , quibus fus. parentibus orti edent, quos filios ha- berent, cuius ipfi aetatis , cuius vxo- res, liberique , quae illorum nomina quo vrbis loco, aut quo regionis pa- go domicilium haberent , propoli ta his, qui firllerent , poena, vt ademptis bonis ip fi verberibus caeli , venderen- tur. Peditum numero chfhibuto, e quitum or* cx primoribus ciuiratis notios feri- d •. pfit equitum ordines, vt cum ijs qux fuerant lub Romulo inauguratae: quxque illis poftei a Tarquino ad- ditae duodeuiginti dient cencurix, dena rnillia xiis lingulis ad emendos *quo$ data ex publico , & ad cos a- Icndos duo millia in annum conditu ta: viduae equitibus attributae , qua: annuam pecuniam penderent : lue- runt equitum peditumque centurias centum nonaginta tres, quibus in fe~ C c 3 ren- INDE X. Atalligallonim caduceatores 447 Athktx 411 Athenas & illius ciuiliainlhtuta 2.41 Auaiina regnorum diflurbium 84 Aurum acre vilius 36 Auri & argenti nullus vius 315 Auri & argenti vfus lege {ii blattis 15 Auru in deorum templis {parium 419 Aulpicia & fortes 334 Antores legum numinahabita 24 6 Axione legum tabulae 245 Azimorum ferias 111 B. Bacchanalia 305.426 Baleares iniulas 471 'Ballas militias duces 188 Barba nobilitatis indicium 419 Barceas foeminas 64 Barbari vlulames bellu petebat 256 Bardi poece galatarum 433 Baptilmi {'aeramentum 214 Bauatia liueBaioaria 364 Belgica 433 Bellicofi Tartari 170 Belligerandi ritus 72 Bellum inituri facies tingunt 465 Benedidio rerum irridetur a Coemis Bethica Hifpanias 456 (302 Blafpnemias pcena 104 Ii Boe- / I N r> E X. Bocchorides Iegiflator 57 Boemia & confinia 300 Boues fceminte no immolabatur 44 Boum & equorum ftercore ignes nu- triuntur 160 Braccata gallia 43 S Braga Boemorum regia 300 Bragmapi 139 Britannia 465 Budini 2.98 Buda Hungarorum Regia 198 C. Cacanni Bauorum Reges 365 Calcei roftratfiobtufi 447 Cadauera intra vrbes lepeliri permi£ lum * 258 Calorum in bello lepultura 24^ Canguifta primus Tartaroru rex, 16 % Caligse vius 1 • 419 Calamus aromaticus 276 Charni immaturum exilium 24 Cainus primo genitus 2» Canones Milfe 212 Canoposfydus 482 Cantus tybiaram in bello 255 Cantantes belligerant Hifpam 458 Cantabri 463 (10$ Cananea terra lade & meile fluens Capita hoftiaru danata abijeiutur 44 Ca„ INDEX» Capillorum cultus probro 279 Carnilpriuij dies 54 S Caftrenfis ignominiofa hx 5 6 Cataciyfinus 22 Cathaini & mores 145 Celeres & officia eorum 397 Celtce galli 437 Cenfus duitatis 4°5 Cenfores Romanorum duo 410 Certamina fbemin^ dirimunt 74 Ceruifia totius Septeuionis pot 9 180 Ceruifia cotemnut fbli Fran-cones 344 Chaam Rex dei filius 16 5 Chaldei xoi & 102 Charinthia Chriftiani idolatrag 19- Cfiriftiani a Chrifto 203. 21 9 Cimbri 43 6 Circuncidete virilia 45 Circi magnitudo 4 X $ Ciuitas Quintum j 9 Q> Ciuitates Aegypti 4 £ Ciuitates Thraciae 268 Ciuitates Hifpanite 455 Citharae in pro cin£fiivfus 24 . Clericoru in ecclefia dignitates 207 Clerici ob quid honorandi 3 10 Clientes 39$ Clallcs Romanorum 404 li 2 Cee- INDEX. Coemit eriu m *35 Coitus I ndortmi in propatulo 138 Concharum cruda caro cibus 81 Concilium Areopagitarum z^z Cociibes 1 udibrio habentur z 52. Comata Gallia 43 6 Communis Libycam gentiu vita 71 Compotando certant Saxones 336 Comitiorum tria genera 409 Confirmationis (aeramentum 21 6 Confdiio peccatorum 224 Confuetudo furibus acerba 384 Cpnfules Romani duo 4°7 Confecrandi Imperatores Romano- rum ratio 4 I 5 Cornuum in procinrilu vfii-s 256 Corybantes 346 Cracouia Polonorum regio 293 Creta quae etiam Candia 263 Crudelitas Tartarorum irifigiiis 168 Cupiditas ferociffima peltis 140 Curatores funerum 64 Curatores pupillorum 245 Culices leonibus infelti 75 C urite & Curiones Roman. 391 Cynuamomi 79 Cy-mbrica Cherlbnelus hodie Dacia Cyneci 77 , (2.84 Cynocephali in ludia 143 Cy- 1 's INDEX. Cyrenre foeminx 70 D. Daci 195 Debae ciiuites auri. 90 Decalogus in monte Sina datus 104 Decem Dei praecepta 2.13 Decemuiri 409 (303 Decim^ quomodo Sc de quibus dadx Defunctorum Chriftianoru exequiq Democratia ' 149 i 1 )? Deorum cultus ab AEthiopibus irifti- tutus 34 (3 T 4 Deoru fi mu Ia era in praelium gefhta Dies veneris Tureis vt (abbatum lu- datis (aera Dies lapillo (ignare Dies triu tantis horarii m Scotia Dies nulli & noctes nullae Dies qui Chnftiams (acri Dignatum ordo 194 z66 468 471 Zi6 39I 39 ^ 391 150 Dignitas (enatus Dignationes ftrenuorum milita. Dij Scy rarum Diluuium quamdiu durauit 8 c quare immidiifn 2 3 Didtator 8 c eius dignitas 39 1 Dicendi conftans ratio 100 Ditiiiimi mortalium Arabes 8 8 D illitis I adire admiranda: 119 Ii 3 Diui- INDEX. Diuitix Germaniae 30 8 Diuitia; Anglia; 466 Diuitiae Hilpaniae ^ 455 Dominica dies Chriflianis vtlabba- rum Iudqis facra 2.30 Domicilia Gallorum 444 Domus Dei in Mecha 169 Domum publicarum priuilcgia 374 Donationes Ecclefiarum 365 Dragul^ & Dani 184 Drauus amnis 381 Druide sfacerdotes Gallorum 441 Ducalis aula; immunitas 331 Ducum caufic , 369 Duodecim fidei articuli uz Duodecim matrim dirimentia 223 Duodecim Francia; Pares 455 Durus habitandi mos 472 E. Ebrietas capitis pena muldatur 291 Ebrietas non vitiofa 318 Ebudes infula; 47° Ecclefia Chiiflianomm 23$ Enoplia fine Pyrrhica laltatio 413 Ephororum poteftas 24 9 Epifcopi conlecratio & eius dignitas Epilcoporum caufe 367 (218 Epifcopi quomodo primum introdu- <&. * 219 E anis INDEX. Equis omnia obeunt Tartari 164 Equi nulli in Arabia ^ 88 Equi Hifpanoru praeflantiffimi 455 Equorum praslagia explorata 334 Errores a fide Armenorum i8a. Errores Boe morum 301 Efleorum vita Euchariftias Sacramentum 2.2.0 Euetus belli monomachia tetat 9 335 Europa & eius limites laudesq; 2.37 Europa ab Aphrica diuiditur 3 ° Exercitia puerorum I2 -^ Expiationes ludiorum 108 Ex prouocatione cenare 43 ° E. Faba immundum legumen 43 Fabulas non amant Btagmani 14 x Falfarioium poena 5 S Famuli Regum Scytharum omnes m 151 442. 401 77 2.84 genui Fa£liofi lemper Galli Falli & ne lalli dies Eerarum alluta v enati 3 Ferarum pelles gentis diuitias Ferias non obferaates quomodo pu- niendi S 7 2, Ferri & argenti vius nullus *54 Fertilitas tortae quare cohibita Fidei dand* ritus 6g & ii a Fis w IN D E X. Filius paretibus iniuri 9 (ulpedirar 106 Filiarum publica profiitutio ng Fimbria veneris pretium 69 Foederum ineundi forma. 119. & 132, Franconia ’ 342 Francia qua? etiam Gallia 440 Fri&io corporis probatur 13 1 Frigoris mira curatio 291 Frugaliffimi mortalium Tartari 168 Funda? in (ludium 473 Funerandi multae rationes 62 Funebris Chrifcianorum ludius 319 Furti admiranda lex 58 Furto nihil feeieratius creditum 148 Furti poena 198 Furari pro honeflo habitu m z 54 Furtorum compolitio 374 Furtiua emptio ibid. Futura ex aftris vaticinati Chaldari G. (ioz Ganges indus Hipanis 129 Gallatia Europea 427 Gallatia Afiana 4 3 5 Gallia 436 Galli tripudiantes belligerant 256 Garamantes 68 Garrari opulenti _ 92 Geloni 138 Gentium diueriitas 28 Gen- IN DH, Gentes quas Turdam inhabitant 1S3 Georgiani 179 G ermani annuatim infaniu nt 348 Germani olim vno nomine Sueui fi- eut hodie Pranci 360 Gepidse 29$ Gerirae 268 Glande yefcebantur Lnfitani 462 Glaito tingebatur belligerantes An- <J> O gli 4 ' 66 Glycerbyfa liquentia 342 Gnidanes <58 Gothi ex Scandinauia 29 6 Grata ob fabulas deriii <56 Cnecorum militares ordines 20 5 Graecia 388 Gregarim i nictabantur facris AEgy- ptij 4 1 Gruebemhaimeri haeretici _ 304 Gymuolophiftse Indorum philofo- 138 44 <5 471 377 103 205 251 478 Hs- phi Gymnadum Paririanum Gymnedae infulse. H. H sere ditatis variat leges Hebrsei flue Ifraeliras Hebraeorum militaris ordo Herse vxores diribe Heibse mortem ferentes Ii $ IN D E X. Maxies Medo potus dulcimmus _ 2 7^ Media & frnes eius n8 (trio.jJo Medici ex pr^feripto curat non arbi- Mel& vinum ex palmis Malanchleni Meliis vectigal ingenji Me niie de corio Meroe Aethiopum regia Militias Tertarorum ordinatio Militia Turcaru ex quibus coftet 188 Milites Teutonici mariaoi Militiae Romanae gradus . Militatis Turearum peritia . Mira /Eihlopium obedientia Mirae patientiae homines Mirabilis mos 555 & 459 Mirabilis nubendi mos 9 8 Milhu apparatus . 211 Moleftiflimi mortalium Tartari 166 Monachi 20 8 Monumentum Callifti ^ 2 47 Monomachia controuerhq con '+\- nuntnr 280 (tiunturibid. Monomachia caufe dubiae indiicu- Monomachia enemus belli explore- Monopedes 144 (tur 155 M onoculi in India ihid Moneta papyracea Mors I 57 2 94 195 36 161 397 391 190 35 85 6 d$Z6o&z§