Physicarum auscultationum Aristotelis Libri Octo, interprete atque expositore Magno Ausgustino Nipho Philosopho Suessano

Dep Vat" P od ouam dde i ba ux T - Ls Y z Fc. Ss p. Stn e € Mua UT WINNIE. e pue aM E AES f » f Piani -—.o v — Ma t a et eie ie Ámsuntibe ires cemere ea d EM "AK ^ df eq ed onde. De INI | PHYSICOCKREM AVSCVLTATIONVM Anftotelis Libri o&o interprete - 187 ini d o ot ET dU e Magno cAugufríto. INÀ ipbo TDbilofopho- Sue[sano, POST MVLTAS: EDITIONES: . per eundemautorem ín ultima eius. atate fumma diligentia feesioq . cogniti atque Li 4 "Fb. . p — E n S - ETÀ m t 3 IIIS Ze " , (Ue (// Re quis butc uum locorum impune librum imprimat aut alibi ümpre[Jum uendat, cautum est. Lenetíts apud Elieronymum Scotum. M D XLIAX. pte ee De his qui c6m:tati funt libra phy(icen. KLaudes di bi Thome. M Ole HUE Ets f" m ATIO 3? E NOSTRIS laboribus quadam pramittamus,& primo de tranflationibus.ueteres «Qi tag: huius libri interpretes, fiue Bectius fuerit(quod non credo ) fiue alii quiuis in ciuf Y modi tranflationibus,in cantum adeo circa ucrba fuerunt curiofi immo magis(ut ita dixe 3) L4 rim)fuperftitiofi,ut uerba nimis affectando fenfus paffim odiffe uifi fint : tanta enim exacta 3j V obferuatio difplicuit femper fidis interpretibus,ut oratio dicentijnec uerbum uerbo cura 7 bis reddere fidus interpres, quod interptes indifertos folere Cicero meminit.Ioannes uero Argiropylus iunior Grzecus,& fi quoad fenfus ipfos diligenter librum hunc,& latine: profecto interpre: ratus fitzintentus tamen fenfui dütaxat fua & non Arifto. uerba nonnund obferuauic Ego uero uia media incedens, medias interpraetationes meditatus fum,tantoq; caeteris fideliores., quanto.in nullum prorupi uerbum ,aut addendo aut diminuendo cuius in cómentationibus non memineriny feruans quo ad orna tum ipfius Aigiropyli grauitatem,quo uero ad diligentiam, Boctitaut alterius follicitudinem. Hec quo ad tranflationes. De commentationibus autem tranfigamus , graecos itag adinueni plures,quilibrum hunc diligenter commentatifuerupt,ut Theophraftum, Themiítii,& Eudemum paraphrafticos, Alexan. aphrodifium, Ammonium,Simplicium,Philoponum,Olympiadorum , aliofg: permultos comentatorcsz praefertim Alexandrum, quem pro parte legimus,& Themiftium quem ex toto uidimus.ille adeo fun mus habebatur,ut nemo philofophize nomine cenferetur;qui Alexadraeus non effet. Hic paraphrafticus infignis ubig:celebratur,qui etiam à quibufdam abbreutator creditus eft Alexandri,licet ab eo diflentiat non raro. Hic nempe fua dicendi facundia atgs ubertate nomen lucidi meruit doctoris, Ab his quidem Giaciaante diruta & Italia dilapidata bonae litere ad barbaros fe receperunt potiffimum apud Maurita; nos,ex quorum culina doctus & excellens quidam nidorad nos ufq; peruenit. Inter hos claruere magnus Alfarabius, Auépace Hifpanus, Albumafar,pracipui uero atg fummo ingenio doctrinàue praeftantitfimi Auicenna Hifpalenfis atg; Auerroes Cordubenfis.Ille proprio confifus ingenio Peripateticam doctrinam ubicy profitetur. Hicex Graecis eparratoribus perindeatqo cx optimis fontibus Philofophiam uifus eít, non tam haufiffe quà expreffife,qua & re folus Commeritatoris nomen fibi comparauit. Dii immortales quantum eft bonos fequi authores.qui enim Auerroem accurate legerit, & fuis quas$j locis fingula exa/ minauerit uerba,in eius interpretationibus frequenter Alexandrum, & femper Theniiftii uidere licet. Ex iis bonz literz in latinos migrarunt,inter quos Thomam Aquinatem noftrum adinueni , cui merito iura exponendi conceffa funt.Hunc habemus rion modo in his Phyficis commentationibus fed in omni/ bus aliis fidum ducem.cui etíam non ab re nomen expofítoris tributum cft.Ifto enim( pace Graccorü ex/ pofitorum dixerim)curiofior àut uberior aut(quod raro eft)clarior inuentus eft nemo . unde nofiro iu/ dicio omnis latii,omnifg Philofophig decus femper habédus eft. Adinueni ctiam Egidium Colünam Ro manum patritium,& gentilem tuum fertiliffimum expofitorem fatif; abundum,cuí nomen fundati do/ &oris non iniuria additum eft.Adinueni & Albertum paraphrafticum expofitorem cui licet quo ad tex tus paraphrafes non nimis tribuerim(nam barbaras Auer.tranflationes imitatus eft.) quia tamen quo ad quaftiones digreflionefqg multas ab antiquis determinationes delegit prefertim ab Arabibus quae acutae unt, & noftris temporibus fumme habitz hac ratione magni nomen adeptus eft. Adinueni praeterea niores fere innumeros,qui proximioribus feculis in Británia & Galliis atq; Italía Phyficis non modo ca/ uiliamentis implicati fuerunt fed & coómentationibus.hi multa concitamenta dederunt , quod aliquid eft ad ueritatis inueftigationem.fi enim Phrynis nó anteceffiffet, non talis Tímotheus euafiffet.Itaqs cum tot tantoíq; reuoluerim authores pro magna mearum comentationum parte fenfus paffim à Themiítiofum/ pfizinterpretandi uero normam ab Aquinate noftro Thoma;concitamenta quacftioncfq; à recentioribus qua(dam ex meipfo & adinueni & perfeci. Sed cum etasnoftra tantopere Auerroi tribuerit illum fub fi/ lentio nolui effe abeundüm.multa nag eius confufa decreta enodaui quaedam ad fenfus üzeda d bum,ubi poftulat neceffitas:contra Cauillatores defenfionis clauam ( ubi uidebatur ) aff 5j ms acerrime pugnaui. Multa etiam illius confutaui maxi le có ur ) allumpfi, & pro eo RUPES ui niutaunmaxime quze ille cómentando dixerit.fepe enim in aniles fabellas truditur partim errore earum( quas habebat)tranflationum partim confidentia proprii ingenii lNemini peperci,comendanda cómendaui erronea confutaui ut ueritatis potius quá ho EU. unm li addictus factioni fed quo mecung, rapit tépeftas deferor hofpes.Hi igitur c mes UR it dicbus in phyficis aufcultationibus perfecimus;quofaq; tibi dictam obcaufam dedico. ^ [terum Vale. iv EXPO»S5SITTPO PROLOGI PROOÉMIVHM A'VERROIS, Thessiflij , ex Alexandri, cum expofitione . siagnt Augultini Nipht SueJJaui. | ICI T. fIntentio meain hoc fet | mone. -- Premittit Auer. intent fuü | in generali, & inqcintentione fuam ef 44 4 fein pfiti,3/fermoneglofare librum 2n H illi Arif, cuius titulus eft phyficus au ' | ditus,ut dicemus . Adájcit fignater in | hoc fermone, ná(utuidet in arabico) zc] Auer.tres fecicin Arif. libros comen Tres cómt. tdi formas, unm grecor; more, qua paraphrafis grece eft, [ne fof; cuius habemus cómentationes libri degeneratione, & illas x libros: logicz Arif; predicametog: Porphyrij, libri de inter^ "^ pretatione,quá in iuueta atate ferüt edidiffe, Alia qua media 4 Wocát'comentationem, cuius funt cómetationes libri priore, & nónulla paruog: librog:.nà ultra litere paraphrafem, di^ greditur etiam circá litera frequenter. Hac tradunt fcripfit fe in uirili tate. Aliam quá magna cómentationem uocat, quam nunc edere proponit , in hac fenili etate,cuius habe. mus librum phyficoz:librü de coclo,librü de aia, librum imetaphyfices;iure fübiecit in hoc ermoné , qi in aliis non fuit expofitor;ut ia hoc. "Themi.euphrada ubicp paraphra: fem imitat, Alexa, Aphrodifius medias alfecutus eft comen tationes.Simplicius uer cómentationes magnas, ut obfer» uarüt Porphy. Amino,/Philop.Sitiantis, & pl'es alii Greci. Et$m ufum glofatog:)fpatim qdia hac przfarione affequi uult,(ubfcribit;S& cám addit. uult itagg more gracorü expo fitord,ut Alexa. Themiftii,S Simplicíi,octo capita intenta te,ut exponit.caufa eft,ut morem imitetur grzcorum, "Licet pluta ex iftis. )Excufat fe.nam Arif.ipfe in phoemio huius libri,quod incipit, qim quide. F Hos: g.capitum tria pfecitqueadmodii ipfemet Auer.có.s.fubmefminit,dü ingt, iftud eft plogüs libri,& cótinetintentionejordinem,S€ mo dum doctrine demóftratiug. Igitur uidetur intentatio horü fuperflua , (altem quo ad illa tria , Rdet fe uelle facerehac octo,nó neceffitate cractádi,quia faltem tria (uperfluüt, fed neceffitateimitandi;ut uidelicet grzecorum more imitet, ntfio fie. Dico q intétio fcize nális. Nunc exeqtur primü quod erat haturalis, ^ Intentio, & prio in generali totius fcio nális,& uultintétio^ n€ois cie nális effe circa duo.hoc eft cognofcere càs rerum fenfilia, & accfitium jppriosillarum tee, feruata tfi debita uf'itate,quia nó caufas penitus € má feparatas,necq cás om- nino me affignatas.Sed cás(utinqt 'Fhemi. )dqauxilio fen» —-— Qtnles gtccog: có mitatídes, fus,& uiflont'ope ipfum ptátis intelfm pficiunt.Intelligibi: les qdem omittés;quia nimis feparatg má jaffignatas uero, quia fingulares, quas: nulla eft ars nec ícia. Aíaduerfionc dignü rez fenfilium,& affectioni illarz, cffe cás ratione ge« minas.una qdem róne Cura má ,(orma,agens,X finis corporei,quzeqp qa fenfiles funt,(cig naturali accomodátur. Altera uer róne remotas qug; quü intelligibiles fint;iure metaphyficz cópetunt. rationabiliter itacp fenfiles caufas rerum & affectionum pertractare proponit. Dubitáre cófueuimus an ezde fiat cáz teg nálium & affe &tionücQuód n6 uidet. 1 qa Auer.utit copulationis nota,d cadit inter diuerfa; Amplius effectui differetium cae funt dif ferétes,(ed affectio differt e (übtojpfo.igit habet altera cám, Soleba dicere,ut Auer.ait. g.aufcul.phyfl.có.4.cp dás forma dat »íia forma mediate illa fora,& igr egde erüt cag affectio nii & formag:,? qbus affectiones ipfr fiüt,fed ordine quoda, nà fore funt cág.1.affectiont. 2. Tüc ad pri. patet,g213 drnt, funt fubordinatg,mo ordinatog: eade pót e€ cá. Ad fecudum rTa illa intelligit,qt differt, & nulla ratione ordinantur. Quia (u5m iftius artis ) Videt(ut os fentiüt) reddere cám intéti.Sed dices,cà rci eft demratio rei: demratio coftat ma iore & minore.igr hac Auer.,ppó erit,aur maior,aut minor, aut tota demratio pone differés . Videt cp Auer.uelit duos fylfos.primus reg: quz intéduntur in aliqua atte, principia & cáx intendütur res fenfiles intedunt.igr reg: fenfilià prin cipia & cáx intedun£,qua eratintétio, minor pfyllogizatur hoc fecundo fylEo , fubiectü (cig intenditur.res fenfiles funt fübiectum.igr res fenflles inteduntut;propofitio itaqs Auer, eft minor profyllogifmi,& (ic nou fuperfluit, An ecdem Các ren: & affeáioni, Solutio, Cá intenti artis, CP n x. Subm dico.)Duplex eft apud Auer.fuBm,qcad uelit Arif. Quote alteg; quide ut má,quod etia apud nonnullos meta. ro malis. Pléxfübm. - appellat eftpilla oiainfcia cotiner,Sc oibus affect,illius — . fubijcit,Duo.n.funt de róne máefcize,ut cótineat cuncta in fcia ptractata,& ut capax fit affectionu oium, fubm eiufmo. di ut máapud Auer.eftres fenfilis,apud uerb The.eft res na turalis, Altége ueró fübm eft ut fora quá etia rón€ formale uo cát uerbicá.lignü fpectat nális,S lignü fpectar faber.at na turalis ipfum fpectat,quatenus pricipiti cotinet motus, Car- ptari? quaten"artis affectioni fubiicit. Ter tría funt de rone fubti ut fora. primtfut p ipfum oia cófideretur. fecüdutn ut p ipfum differat (cia à tra.nális.n.à carpetaria hoc differt, confiderat ligni , d lignü hét,unde motus ppl rerit ux «quet fciz hoc eft ut nec excedat illa;nec excedatur.Q ue r6 docer,ut fubm totü (cie nális fit res fenfilis,ut tra(mütat,hoc eft ut cótinet pricipiu motus.igr erit fubm (cie naturalis tes fenfilis ut mobilis. Auer.itags. rmm, nüc forma fciz nális accepir.H zc pauca in generali de fübto. Sed ambjees quia. p, ss oz quod mouetur,eít fingulare,(ed nullü fingulare etur in Per lis aliqua fcia.igr res (eniilis ut mouetur;nullibi eft fuBm, Huic ürfübm, Auer.rífifione innuit, res fenfilis ut mouetur,hoc eftinjtü | hét prinm motus eft (ubm.hoc eft indt nàális ;nà res f filis ut nális,eft mobilis aptitudíe nó actu,ut exponit ipe.g.met có, ; .mO nihil ,phibet rénaleufem poffe moueri, & fi nu : moueatüt, Sed obiicies.eiufde eft actus & potétia.res fen B enomoda bilisufraccepta eft mobilis in potétia. ig interdüi actu mo. eiu(ac c uebitur,Dici pót p nüc e& eiufde actü & potétia,qii potérja 2s & accipitur é má ipfa,na máeg eft potétia & eiufde actus. at gri pou pot£tia e fora euenit;pót fora ipfius e€ potétia,& totius effe acti. Exiis accipiturapud Auer.fübiectum totius fcigna 5. turalis ee t€ fenfile quatenus nális, hoc eft quatenus claudit ác. Ere : ptincipia motus, Sediuxta hec dri folet,an ita fit Qp res fen» T files quatenus fenfiles,uel náles fint fübm 2equatiü tori? fci : nális. Prius expofitor in cómetationibus (uis afferit ens "bs E: (ugos bile ee mám,fiue rone málem fubti (ciz nális.Ens.n.& rcs Bue m equalia funt qualia qqp mobile,fenfile, & n&le. iure apud d Auer.má fcia nális erit ens mobile. Hzc expó declarat qm 12,met.CO. j.ait íciam nále cófiderare de ente mobili. ide 4 met.có. 1.ubi nále afferit cófiderare de pte entis; hoc eft de ente mobili,& de illius accüitibus, Adhuc Arif: . met.i nqt nali qde.n.non inqtü entia, magis at ingtü motu pticipat có fidóne utiqs qs diftribuet.igr de ente mobili. Rehàc enititur Efcu.in li.16.qó6nü hoc mo fuadere.fubm priz affectionis ia fcia,eft (bm primü illius ,(ed ens i potétía moueti eft fübm pri paffionis fcr nális hoc eft motus , diffó motus ofidit- igr ens mobile eft fübm.multz aliz rónes (üt,quas breuita tis calomittimus. Scda expó eft noui expofitoris Cpens mo P6 noui bile hoc eft corpus mobile,fit ubm,quà dq; Alber.ubig: fu expolito ftinuit.Hzc fuit et po Alexa, & The.Inqt.n.The.ee intetio-: !5 né de rebus nálibus,quatenus náles,res ueró nales ide eft & SUE corporeas dicere. Hoc&t fentire vr Arif. z.huius.ubi hec tria CE ofiderauit,renále,ens $m nám,& nám.nám uult mám & for má ec,ens nálehiis mám & formá.ens $m nám,acciia d illi infunt.ut Auer.ibi exponit.có.4, ide Ari(.i. 1, coeli ad prinm, Itécp prius li. phy.eft de pricipijs (ubtiut Alexa, The.aiüt P & Auer.fubmemiuit. g.aucul. phy.có.4.Sed i.1,de ma agr & fora,q nó nifi corporis pricipia & ptes funt, igz & corpus má artis.Demu Auer.ipfe i. 2.1i.deftruc. deftruc, ubi mouet qónes nales(qaas aos bona cá nó expofüimus )difpu.pria in folone primi dubij,ex ppria int&tione afferit mám fcie nà lis e& corpus mobile. idé qs Auice.inter Arabes pitiffimus in. 1.li. fuz füfficietig,& t. 1 -mer.ide ét Algazel ili.diuiflonis 5. fciag;.hic nó parua nobis exorta eft diu dubó. I6 aiaduerte due dü tria effe Q qónt faciüt. 1.gd fit (ubm fcie nális ut ma que ; dr tó milis fubti. 2 .qd fubm ut fora,hoc eft r6 foralis fi uti. 3. q fit pria aff fiue paffio toti? fubri, d. 1. cópetit mae (ubti D pp formáillius. Qd quide má totius (cie nó fit ens mobile. &á in arguit. 1.qa tüc eade cent pricipia fubti, & fpés fubti, Nà mà xr Pn: & fora funt fubti prina,& eadt fpes entis mobilis.2.ga tunc Thome. pbatet fpes fubti (cia effe cótra Auer, 1.huius.có.ult. SX. s.de — aía. CÓ, 27. X. 1 3. met.cÓ. 5. 2 fia patet, qa pbat mám effe & formá effe, à (unt fpes entis mobilis.2 . ex nouo expofitore colligit hac r6,g» hoc dato hacc (cia effet,aut meta. fübalter^ najaut ps neta. deducit »ria,nà (i mobile eft dria entis accíi Suef (up phy, * ii Perítafio Efculani Em OHIO ERARBDOSPITTQ Cótra fect dipón? Al ber.& alio tum, Prima ceite (ultatio , Impugna- tio, . ut miab ag&te p abiectione cótrarii. talis;facit fubalternatione, fi effentialis facit (pem & ptem fubri. Hec cótra primá pónc. Quod uetó nó corpus mobi» leargui£. .nulla (cia pbat fui (ubm e£. x. huius. có.ul, &.a. huius.có.22.&.26.(ed corpus mobile efle, pbat in-6. nálís aufcul.qaut Efcul. arguit in. c. pbat oe mobileefíe corpus. igr ,pbat cópol'itas partiti, & ita totü effe. 2. corpus eft (ubm motus inti ens in potétia ad motü.igr ens In poreda ac Po tü eft primü fü5m motus, & tale eft ens mobile.3. 6. met.li nulla entia effent pter naturalia, (cia naturalis effet pria, haec 2íià nulla effet,nifi ens mobile effet (ubm 4. corpus mobile nó cópetitoibus cófideratis in (cia,ga nó corpori coelefti,eet enim cceli copofítü ex mà & foranec maze, nec fore,qa nul Iü hog: effetcorpus. Circa has pones nónulli recétiores eiut modi nó differétes e& corendüt. :. qa o€ ens mobile eft ens qd mouet;ucl pó6t moueri,mó taleoé eft corpus.2. o€ quod mouet eft in actu. «. phy. o€ ens in actu eft cópofitü & cor, pus.flc uolüt idé effe ens mobile,qi corpus mobile,(ed mul tiuoca,ut cultellus,& enfis,ac gladius. Sed hoc ftare nó pot. aliquod, n.moueri,pót intelligi multifaria. Vno mó termina tiue,qua rónefora ipfa mouet, quaten" eft terminus motus, Alio m6 fa5tiuze, & hoc nó una róne eft, nà aut fucce(fiue, aut fubito. fucc-ffiue mouet corpus in loco. (übito, má quate: nus mox formá recipit. Od érnó eft una róne.náaliud moue "Tho. igr p ens mobile d fubito pfectiue,ut fenforia à fenfilibus.aliud corruptiue, -Ktelligit coe ad oia hec.qua róne entis. mobilispFes funt fpts; 3 Sectüida c5. fultatio, Nlofita con fuitatio. Adiones. De fuDte qü forma. Prima po. Secida po De príma paffione. piína pó. Propría pofitic, Pria & pcipua corpus mobile,qa mobile: eft fubtiue, fuccef flue,& corcuptiue.pria ma,qim motu fubito corruptiuo mo^ bilis.forac máles,qü ipfe flat termini motus.rónalis & fen» fitiua ata,qa mobilis motu pfectiuo,quo fit ut ens mobile fit cóis corpore mobili,& ficitze pones plurimüi drnt; Alijue. to ens mobile effe (ubm primtü cótendüt $m pdicatione & cótinentia,corpus mobile pricipale;dd hxc diftinctio fubti in cótétiuti & pricipalenóo fit pipatetica. Ió foliti fumus afr cófulere,cp (übm interdü accipi (olet ;p genere,qd eft primü pdicatü de oibus cófideratis in (cía , && hac róne ens mobile eft (ubm fciz nilis.Alio mó pptia fpe (uBri, ad qua oia cófi detata reducitur aliqua reductionis róne,d quide mó corp* mobile dicimus fubm totius fcie nalis,qüad ipm oia redu cunt mó alid,ná alia reducunt ad ipm ut prina, qua rone re ducunt ad corpus mobile mà & fora. qdà uero ut affónes,ue luti motus,tps,& id genus.alia ut fines: queadmodüintelli^ gctix aliaut gíia.quaróne ens mobile reducit ad corpus,q ier ens mobile afferüt e€ fubm, recte fentiunt degüie fubti. Quiueró corpus mobile,et bii aiüt de (pe pría fubri. Ttc ad tones utriufcg ptis.ad primá dicere nó effe incoueuiés eade ec interdü prina (ubti, S illius fpes, utintelligetie (unt entis. prino,G illius pri fpes,fed qi eft hoc,i li, met.diximus. Ad fecüdà diceté nó effe incoueniens (pts fubti pbari effe,qiil lemet (unt fubti prina,at ubi funt fpes tm,tüc eétincóuenies,. & dehocalibi.: Ad tertiá patet (of'o.pbica.n«nec eft ps nec fubalterna met.ps nó,qa ens nó eft genus.necuero (übalter na qa prin2 (ciz nális no,pbant pp qd. in mer.fed forte ad hoiem. "T'ücad primaalterius pris dicerein.6. effe pbaru. oe mobile effe corpus,nó tfi o6 corpus mobile e(fe,qa,pbar pof'taté partiü nó fp ,pbat pofitate totius,nifi eo mó d ptes funt,mó illz funt ptes pponis,& ita ;pbat ;pponétotá effe uera, & fic nihil ad re. Ad alia dicimus cp pbát genus fubii effe ens mobile. nó tii prima (ubi fpem. Hac de má & de futi quafi fora agamus. qdà aiunt effe illud nám,fiue nálita té,ut hétur hic. S. 2. huius.có..3.&&. 8. met;có. s; na ni uel nà litas nihil'aliud et Gi prinm motus.De róne.n. fubti df fore funt tres (ut diximus )oditiones.pria ut fit ro inhzrédi primá paífione. 2.ut (cie x que£ & oibus cófideratis in fcía. 3« ut di, ftinguat (ciam ab aliis gr fu5bm nàlis fcie erit ens mobile,ut corpus mobileutnzle, Alijuolüt fübm-quafi forma e€ mo. bilitate,nec inconuerit idé effe rone formale &,tóne hre at. fcctionis ut rónale quatenus eft principii eft dria, quatenus affectio uel aptitudo,e(t pa(fio. Et de prima paífione tran figamus , qdà afferüt prima paflioné effe mobilitate ,argu meto cp eft aptitudo ddà cGuenies (ubto prio, & oibus r5». ne (ubri,& de qeteaiunt c» fit priuatio paífionis, dd etia fic. aptitudo utriufcs motus & qetis. Mihiueró vr prima paf fione effe difiücta hoc motus uel qes.oc.n.corpus mobile, aut ens mobile mouct uel de(cit:hac.n.cópetit oi & foli & femp,& eft p fc nota, quatenus feníu patet.oc.n.qd'" mouet fentit moueri,eto€ qd" qefcit ét, Ex his pfpicuü cp queadmo dü qd' vr,aut fentit eft rint: nà aliud eft qd (entit,Sc € cor ,pussaliud quo fentit, S eft color;aliud affectio, hoc eft fen» fatio ipa.Sic (ubm (cia nális eft corpus mobile:ratio fubie «tandi eft mobilitas,aut nálitas,affectio eft motus uel qes. -; Sunt q nó inepte uolüt duplice effe rone fubri, alterá qddi .tatiua,& haec eft nálitas;altera fubtiuá , ut eft mobilitas,uc : duplex eft r6 uifibilis,una qdditatiua,ut color,alía fubtiua, ut má, efficit (abm,Hec res in pofteg cofideráda omittit, Argumeta in pno foluta f(unt.Hc de fuBto fcize. naturalis, - Etintétio huius libri, )Nuncin fpáli d fit intétio piiris lib. . pbicogeadijcit, & uult in hoclib.»fiderada ee tria,primü eft -t€&: náliti coes cás, cóes dico oib? rebus nálib^,ut materia ormáagenté et (ine,cóia,ut coueniüt oibus rebus nálibus, Sed dices:de caufis cóib" cractat metapbDicus, igit no pbi- ,cus,R idet Auer.7.meta.com. j.cp de cóibus caufis pertra: at pbicus maxie ia hoc lib. & met(ed afriatqs al'r pBicus qde refpü gris pximi,ut fc pna rez,ut ptínét (ub corpe náli atqs mobili,metapbicus ut (unt pn?reg: qrenus cóotinét fub güaliffimo;ut fub fuba uel ente,& fic drnt.eiu(modi de cau fis cóes cófiderónes. Etcognofcere cas pmas.)Scdm con. fiderádü eft de caufis primis tes: náliü qtenus cópetit huic fcig,nà má pa & moués pm cópetüt huic (cie. pria.n.má per tractabit ifto prío,&& motü pm qd eft moucs nos primü,ur cotlü tractabit;z.inde Fora at pría & finis prius,q met.mo ucsldr,nó cópetüt huic (cize,(ed mer. Aiaduertedu qp differt dicer cóia pna& pma prina,flue coes cas && primas cás.na má priaeaeítad d; ftatultiata refol'o i materijs , forma pria uero ad dj ftatultima refofo in actibus,cáx uero cóes,qug cóiter oibus cópetüt,& de oibus pdicant,ut mà cóiter wat^ mutabilis pdicat:&cde prima má fimplici, & de má cópo- fita ut efnto re(pü mixti. Aiaduerte (cdo apud The;q prin cipia fuat i duplici dria dà càz dürà pDis ,ut efficietes &. fines:ddà uero cócáx ut (ora & mà. V em Plato addidit cau fis exeplaré cocaufis officialé;fiue iftraria,qcgd uelit Arift, eet. iius N Cófultatio bona inter differentes pones. Intentío M bri fpális. Dab6, Solutio, 'Sed dices:cur prima mám & pmagés hzc cia conliderar; Dubo. primá forma, & primü fine i.Dici pot,qa prima má & pri» Seturío, mü moues funt càx p moti, nec prit intelligi fine motu:& E.-1 je19 - -— - ^ l1 2 ES - folu mobilib^ cópetür,ut fora pa & finis pm"píit effe cóts mobilib^ & imobilib^,& ita confiderari abfq; motu pür..: 7^7 ^ Btcófidetó in ofitib". ) Tertiü in hoc lib. confiderádü eft de cófequetibus aut accíitibus effentialib^rer: náliü,ut lo. Co,tpe,uacuo finito, & cxteris id genus,ut dicemus. Inten- tio igr totae de rebus. fenfilibus fiue nálibus quo qdem ad. Cas cOes O prías huic fcia cópetétes;atqg quo ad accífia fiue ; * MEBPPSS 2G affectiones cóes oibus rebus nálibus. Sed dices :igr tunc. pubs. id€ effet fubm totius & pattis,ut totius fcig naturalis; d (cia Sclutio. huius libri, Rfide£ qp à eft iacóuenies fub diuerfis ronibus: hic.n.ut The.intjt de oibus rebus naturalibus tractat, & in tota (cta náli,fed hic (ub rónibus cóibus tmn tota (cia na^ turali (ub rGnibus cóibus & proprijs, Hzc de intentione, Vulitas eius eft. )Expletalibri intétione ;nüc de utilitate. Víilitas. & prio utilitate totius fci nális pponit;ex quo. pót & hri utilitas huius libris& uult qp utilitas totius fcize naturalis fit pats utilitatis fciz fpeculatiuzs Aiaduertendü ex prio de aia ^" fi CO.2.Qp pars iuuattoti,tii quo ad ec, qri corü no erit pectà.- patte eius ablata.tii quo ad actione, qim pars eft ut ifizm to tius, Cü igr fcia nális fituna pars (ciae fpeculatiuze, ut patet Gmeta,erit iuuans illi iumeto quo pats toti iuuat , quo fit ut una eadecy utilitate (cia naturalis fit utilis nobis ,qua tota fcia fpeculatiua ficut unamet urilitate nobis ;pfunt toti & il lius pars.Qua etiam róne euenit ut (cia huius libri fit utilis utilitate,qua nobis prodeft tota fcientia de natura. Et declaratü e(t.)DecfTat mó à fit utilitas fciz fpeculatiuz totius, & cui conferat, S qua utilitatis róne.Declarabit.n.q» fcia f peculatiua ipfa hoibus pdeft,et cp iuuat iuuaméto finis & ita utilitas eft maxia, Aiaduertendü cp finis ;pdeft ordina. tl$1n finem,prio quatenus pficit illa,qua róne iuuare dr iu- mento forz,zo quatenus poait illa i qete,& flc iuuat iumen to finis.Has ier duas iuuadi rnes eniti£ decfare,et prio qp Iuuct iuméto forze, & pót fyllogizari flc.o€ id quo hó ipe có ftitui£ in effe ultimo & fuba pfecta,pdeft hor iumeto fore. . Ponit minore uPillius uí,(ed decf'atü efti (cia cofiderare ia ogationibus uolütarijs,f. gaorali,ut.10, ethica 10. qp effe ho | minis Ordo, ; " * Dub$, Solutio Quod fuua mito finis. Dobó pii, Dub$ fe. cunda, Pro fcf'one Prima co. Uenictía. PROLOGI inis fm ultimi ffectiont ipfius && fubam pfectacipm cie pfectü p Xa fpeculatiua;hec eft minor,cuiadde con clufione,uidelicet,dp fcia fpeculatiua pdeft hoi utilitate for mz. Aiaduerte cp fcia (peculatiua,d & intelfs fpeculatiuus di in lib.deaia,eft pria pfectio aix rónalis atcp illius fora, Itéqs & pa hots pfectio & illius forma, aig qde prio & p fe, hois uero fcdo,& q(i p-aecfis,ppcea Auer.in minori adijcit Ém ultimá pfectione ipfius, & quo ad aiam, fubam eius pefectá,& hoc quo ad hoiem exaia & corpore cóftitutum, Sed dubita cótra minore, pmo qa nó vr c» e&hois fit E | fciam fpeculatiuá , qa tunc cui deficeret eiufmodi . ptectü P c cia, deficeret e&,& ita ignorás aó eet ho.ze effe hois eft - & corpus,fcía nec eft aia nec corpus, igit nec hominis effe, Adhzc rüdet & prio debes fcire qp uita nó eft una róne. 2. de aía, qf eft intellecturfenfumotu;appetitu;atqp uegeta^ tione,principalr aüt intellectu,ut Arift. Auer.declarant, 12,me.c0. 39. 3 o.Scdo debes (cire qp uiuere eft unaróne pro actu prio,quo ét dormis uiuit, qtrenus aiam hét incor: poresalia tóne pro actione actus fcdo,quo & uigilàs pe prie uiuere dr ut Arift.ait uiuere uiuentis eft ec. Tüc ad pt mà dicere,cp cui deeft fcia fpeculatiua ,deeft e€ x —— D actu fcd'o actioneq; ipfasnon autem pro actu primo, el - : tias. Ad (cdm dicere €t cp e€ hois eftaía & corpus dd effe ip actu primo intelligit, & fic Auer.minor eft 30 Hole Etifta difpo.)Scdo decfat cp pdeft iuuaméto fnis ,&ro cóponi£ fic.ots difpó hois d eft foelicitas hois ultima & m piterna uita pdeft hoi iuuameto finis, Addit minore fed] gc diípó eft fibi fcelicitas & fempiterna uitajigit pdeft hoi uti litate inis, Dubitatfortaffe recentiores cótra minote,prio qa nó vt cp pfectio p fcias fpeculatiuas fit foclicitas ultima hois,qa. 3.de aia có. 26.authoritate The. fcelicitas ultima ho minis eft deus;ut &. o. &. 10. ethi,hr,ubi dr cp deus eft fceli citas fibi & alijs,mó deus nó eft (cia fpeculatiua:(cdo,foeli^ citas nó hr demronibus;ut ait ibide, Auer. igi£ (cia (pecula tina nó eft fcelicitas.Q uero fcia fpeculatiua nó fit fempi^ terna uita hois , dubita£ , primo qa uiuere hoís e(t eííe eius, fed e(fe illius eft corrule ,& fic no (empiternü.zoipfe ponit qp nó remini(cimur poft morte , igit fcia (peculatiua nó re» manet poft morte, & ficnó eft fempiterna, Aiaduertendü cp al'c dicendü eft $m nos catholicos,afr$m Auer.ut in lib. de intellectu;plixe declarauimus. Cóuenimus tn ct Auet, & gvecis expofitoribus,prio qp deus fit foelicitas , ut codi ' tiones foelicitatis di(feminata in lib.ethi.demrant, Sunt.n. Seciida có uenictía, Pria dfía, odónes octo,ut fit prio fimpfr pfectü qddà, primo ethi.s . ca. 2.ut p fe expectat.1o.ethí.ca. 9. &. r. ethi.cap:6. sut fi gd optimü pulcherrimü,delectabiliffimü. 1.ethi;ca. 11. 4,0m* nino finis. r.ethi. ca.14. ;.honorabiliffimü. x. ethi.ca, 16.6. nullis indigens ac p fe fufficies. 1o.ethi.ca/17.7.prinm & ca bono: 1 .ethi.ca.16.g.bonü fup oe bontt. ; c octo,& fi Arift.de foelicitate humana colligat,pottiiimum deo cópetunt,ut difcurtéti patet . Scdo conuenimus qp una ponimus foelícitate ipfius dei & intelligétiag: atcp hois,dei qdem p effeatià & primo intelligentia: pticipatione dei. Hois ueró pticipatione dei intelligétiarüqr. Sed Vn mus primo qa aft nos pticipamus itelligetijs, Se deo $m Auer. & aft $m theologos, na Auer.(ingit nos pticipare intellige: tijsatq; deo mediate fcia (pecuva ,qué intelm fpeculatiua uocat. Credit.n.i(te bonus,hó,utin ipo. s.lib.de anima co. 56.decfauitjin libroq; de fcelicitate , cp ifte fit ordo, deus fit fora pximg intellt utpote faturni,hec faturni fofa illius io uis, hzc iouis illius d martis,hec illius d folis;bec illius d ue neris hec illius qj mercutij, hecillius d lune,hec lune fora eft terü oium náliü,quo fit ut deus fit fora oium reg: nli, un de & fora forma à The.dr, (ed (j róne forma dicat:in lib. de intelfu pqrat.Creditet qp oe qd formatab aliqua forma uel aliqbus formis , formet à forma illius formze, & forma formz,donec héat formá, ut ipfe accepit. 2 .lib.de aia. in lib.de fcelicitate. Exhis ftatus foelicitatis fic ;pScifcit apud ?*À» Ruer.cp cii mediatib^ phatafmatib "(cía fpeculatiua,fiue in- telf's (peculatiuus:fiue res máles intelligibiles forze efficit humani intelt's,eode ordine o€s fore illas: ufcg ad primá for má efficiunf form eiu(dé intel?s,cü nacy ab jtelligibilib nf formet fatelfsmox & ab intellectu lunc q eft forma in telle&og formabit,& ab intelfu mercurij,qui eft forma in tels lunz ufqs ad deu, cft forma forma ibi (a5, «1€ mé.cum.n.aía eft € uitijs remora,& habet gratiam, fit (upmus aiz gradus. Erit ier t6 bec intelfs ptatis eft for 1a hois,huius intellecta funt forz,intellectog: deus && cze, Deuro tere intelltierigit deus & intelltie poft acgfitione oium fcianz fpeculatiuag: erunt forze intelfs humanpi,& hois. "Tunc ue» rifica£ dicti Auer.cü inqt , & ifta difpo hoc € adeptio oium tio, ^ fciag: fpeculatiuag: eft fibi foclicitas ultía , aut pxima difpo ad foclicitate ultima, nà p illà hó depédet & prima forma ut uer, Verifica, à deo,q eft fcelicitas fupma. 12.mer.có. 25. & eft hmoi fem. piterna uita: Eft. n.tüc deus uita fempiterna fibi & hoi,cü fit illius forma, Citn.deus fit eternus,& homini tunc fora, igitur eternauita. Licet non proeo efle eterno. "Func ad primà diceret Auer.(e intelligere p fciam fpecu Scienes ra latiua aggregati ex itellu fpeculatiuo & ipo deo; Ad zm pa. enum. tet foelicitate ;p deo tí n6 acqtri demrone, fed p AEBIIEatO falté 6m parté demrone acqritur. Ad alia duo patet folutio. Hac diceret Auer.utà grzcis expofitoribus accepit, Nos uer catholici ct Auer, fentimus deüi ipm effe foclicitate, S ultimü hois fine.Sed de móadipifcendi diffentimus, NNullà n.mediü adipifcedi ponimus, qd fit neceffariü. Sed mediü cogtuitatis,dicim"e€ uitio: copreffione & uirtutü adeptio bapti(mi cóferé,pót effe foclix, & hoc mó pueti & mu pofíuat fcelicitari.fed dehis in libro de intellectu fatis. & in doGo, pdeft hoi utrocgiunameto,forz uidelicet & finis dedit minoré,(ed in hac fcia manifcftü eft,cp pdicatio nois. hó pfecti p (cias fpeculatiuas,& nó pfecto actu,fiue nó hf tis aptitudint ut pfici poffit;ut mutus,aut furdus,aut ná ftoli dus,eft equoca,utín exemplis declarat & patet. Aiaduerte cp hác rone, & hzec exempla ab Alexa,aliifqs graecis accepit Auer.nà Arif.(cribit hzc. ;.politicze.ca.6.coftat at Auer.nó vidiífe politica utin fine. ro.ethi.ipfemettefta£ait.n.Ari.ibi in hoc dznt uiri ab uno dq; multog: , ficut à n6 bonis bonos aitit & picta p arte auris & reliqua. Sed cótra minore am biges,ná unitocatio fumit à fora, fed una eft fora fpe fcelicis & indocti,igr nó equoce.Dici pót cp equocatio nó una róne eft,qa accipi pótab actu.1,& ab actu. 2 .Hó igr pdicat equo ce dc fcelici & ifoclici penes actü fm,nó at penes actü prim quo Auer.7.me.có. 2 9.ingt.epmanus abfciffa à brachio fi eft manus nifi zquoce,quatenus caret officio manus, d in toto utebaé,licet forte fit ipfa manus uniroce penes actü primu, mó hó fcelix pfectus eft p ots fcias oefq; intelligetias,& ip fum deü.igr acti. .differt ab infoelici indoctog: ,inde fit ut z:quoce hac róne dicat ho. Vti & The.ingt qj» facli hó eft quafi deus, & Arif.10. ethi.ca.v0.eft deo finitimus , & poeta nó eft minor nifi folo Ioue.- Et ci hoc)Hactenus de ipa uti litate arite p(ecit,ntic de »fite.declabit.n.ex fcia ipfa fpecula tiuaoés in nobis pficifci uirtutes, Q nó pag ad uitam ,pfunt. Aiaduerflone digni ots hoies pares natos effe.ut dr in politi ca (ed accfitafr drnt nobilitate, INobilitatis 4t gradus iqtuor funt.imus & quafi nó gradus eft genus, qd uulgares fangui ne uocát.hic qae nà eft,minimus hr,maior aero hoc & fecü dus fun: diuitie ipfe,pariüt genus genus at nequadj diuitias, maior diuitijs eft uirtus,q tertius eft nobilitatis gradus. Na e uirtutibus diuitize ;pficifcütur& p fis genus e diuitiis non uirtutes. Maximus oium & quartus eft fcía & intells,nà ab itelfu & (cia exoriunt uirtutes, & cofeqnter diuitie & genus, é uirtutibus at nequad fcia.Decf'atigr q» origo uirtutum eft fcia,& cofequeter orum partiti nobilitatis.Et hoc ait, qim (cie tes hác fciam nàlem , cü ertüit$m ordinem nál& ut dicemus, oportet €os effe officiofos & nobiles in of uirtutü fpe, ut ia iuftitia & reliqs,& ita utilitas cofequens eft quatenus e (cía náli o€s uirtutü fpecies, & ois nobilitatis ps exorta eft, iure ipía (upmü nobilitatis gradi potita etit." Sed citca hec pl'es emergüt dubónes ds licet in nroli.de itelfu ptractauimus, ad utilitatem iuuenü rapti djdà tráfleamus.pria ute [cia fpe culatiua pfit mortali,Q» no,qm oppom moris ipedit fpecu lati.7.phy.có. 20.nà ut authotitate Platonis inqt.fedatis paf fionibus in nobis exoric fcia; z.nullü nobilius € utile uilioti, fcía nális nobilior eft morali.Scdo dubitat, qaniilis noti coüfert morali,fed medicatiue & oibus mechanicis,ut dicif 'Theigr Auer.máàcus.3. dubitat qp fcia nális deftruát oia bo^ na,gaipfa tradit aia mortalitate,e d oe malü püidfcit.Am^ - Etinhacfcía. y Declarauit (eorfum fciam fpeculatiua cod R6 cóís; ferre hoi utilitate finis & utilitate fore , nüc fi utrága utilitate fic p(uadet;ois difpó d facithoiem Bdicariaequoce de docto Duwb5 con tta mínorz, Soltüc. De utitit2, tc cofcnte Dubfnes miaxime, "PL sae pec 4 turalibus;in hoclibro qui phyfice aufcultationis infcribi Deredu, &icrie tex» tus in arié prioríftícá. Que Sim- plicías, Refutatio. 3 turgagit cóiter de principrjs rerum naturalium, de his 1 qux rebus raturalibus cóiter accidüt ex illis principijs, iut legentibus torum aufcultatoriü librum perípicuum ierit. Sed quonam modo probet conclufio , & de redu 4 ctione textus in artem priorifticam, nó parua ambigui 3tas eit, Simplicius, &auteipfum Alexader & Porphy: 1 rius, & aute hos Theophraftus, fic cóponüt fyllogitmü: 4 Quecunq; habit principia,ícire contingit ex cognitione fuorum principiorum:naturalia hfit principia: igit natu^ ralia (cire cótingitex cogniticne fuorü principiorum, & 4 hác expónem Auer.(ectat. Sed pacetatorum uirorum 4 dixerim,hic (ylfs nundj fuit Arift. qm ille fyli's eft Arif, 4 cuius ip(e ponit aliquas propónes;utputa uel os ,uel plu A rcs,uel (altem pro fyl?'i,ut docuit primo priorü,cum de: V. 4 dlarauetit refoluere orationes asfyllogifticas in fylfos. '! 4 Ac huius fylFi nihil ponit,nec eius profylf'i,ut patetlegé Propría expolitío. De;ppónt bus. "Theophta, 3 ti uerba. Necualet dicere,ut Simplicius afferit , Arift.nó 1 pofuiffe conclufioné fed aliquod loco illius, qm tüc hoc j habetlocti qti id quod ponit, effetaliquo pacto ad pro^ 4 pofitum conclufionis. Quare melius dicendum fyllm 4 Arift,et hunciIn oi fcía cuius principia funt,proceden- dum eft ex cognitione principiorü:fcia naturalis eft (cia, p funt principia:igit in fcia naturali procededum eft .Y ex cognitione principiorum.Deróne primo affert maio irem, & illius probatione ex comuni hominti opinione, 4 quo modo probari folent perfe nota:deinde infert con^ 1 clufionem ibi. 4 Manifeftu. F- per quz patecuerba Ari, 1 effe legéda tufpenfiu? ufqeibi, 4 manifeftà F.Sed Sim 4 plicius circa minorem fui fylIt , quem putat effe Arifto.- 1 primo difputat , deinde circa maiorem. ( Minorautem, 1 erat,naturalia hüt principia)ideo quaric cur ; ift; hác: 4 minorem nó probarit, (ed tátü atfumpferit.. "T heophra:- 1 ftus in principio naturalium librorum ab ipfo condito^ ^ A rum, minoremillam fic demonftrauit : Naturalia funt 4 corpora cópofita,omne autem corpus cópofitum princi 4 pia habet ex quibus cóponit, igitur naturalia principia habent. Q aui€ naturalia fint corpora cópofita, "heo: phraftus probat, quia tá corpus cj corpus habes eft com pofitum:& naturalia funt uel corpora;uel corpus hütia;- 3 igitur naturalia fuat corpora cópofita. Hoc pacto Theo 1 phraftus minorem demoftrauit,quam uidelicet credunt . $ Arift. accepiffe indemo(trata. Videtur aute hgc Theo: Porphyr? Simplicius * De uerbo, rum confi. : deratione Quz Alex; 3 phrafti expó fatis ad uerba Arift.z. huius, ubi diftinguit 4 cp fitaliud natura,aliud ens naturale,aliud ens $m natu Sram: ubi ens naturale cópofitum corpus autumat quod 4 habet naturam.i. materiam uel formam , naturam ueró 3 materiam uel formam,ens uero fim naturam orane acci 4$ dens rebus naturalibus:& fic Arift,nó probauit ea,quia 1 fupponit probatam. 2. huius. Porphyrius uero afferit 1 Arift.eam n6 demonftrafTe,quia probare eam attinetad. 4 attificem fuperiorem,ut ad metaphyficü,qui probat na turalia habere principia, talia, quibus naturalis utitur ut cócesfis;ac datis.Sed i(tud quod Porphyrius afferit,. eft queftio nó híc di(putada:pofterius enim difputabitur- utrum fcia inferior posfit probare (ua principia , Melius 4 cum Simplicio puto e€ dicendu,cp Arif. minorem illam. non ,pbarit,quia eà accepit ur dignitatem , & ,pprer hac cám incepit hüc librum à caufa particula, 4 Qm, 7 ad. indicádum propónes affumptas e€ ut cóceffas,licet ma^ j iorem perfuaferitex inductione;atqs cómuni hominum co(enfuac opinione,quo probant dignitates. Sed quod ad uerba attinet,quaritur quid per prícipium, quid per caufam,3 quid per elemétum intellexerit Arift. Alexa. 3 afferit Ariftintellexiffe per principium caufam efficien /. i tem;quz eft principium uade motus : per cauí(am ueró . cuius gratia S. tormam;quoniain ijs , quz natura con : Obieáio, Simplicii , jftant;forma & finis idem eft:per elemétum uero intelle 1xi(fe materiam,quonia materia inexiftit ei,cuius eft ma^ teria. Hac expofitionem Alexader ab. Eudemo accepit. Coni obicit Simpli. qimauthoritate Porphyrij , quot ICOrUum 4 modis dicit caufa , tot modis dicit principi ergo n6 pot 4 accipi pripiti pro efficiente,quin pro eodé accipiat cauta: 4 deinde quia nó uidetur elemérum folum accipi pro ma- jteria,cum etiam forma'infit cau(ato:& propterea Auer: 4 per eleméta intellexit materiam & formá , & allerit hac iespónem (uitfe Alexadri. Et errauit primo, qa hzcíua 3 expofitio nó fuit Alexandri, cum Ale àder per elemen ita folum materias intellexerit , & nó formas:deinde qa 1 non poteft principium pro uno, & caufa pro alio accept, i cüm(ut Porphyrius inquit)caufa & principium eifdem, i & tot modis dicátur. Quare dicamus Arift. per priaci^ 1 pia & caufas , iotellexiffe eadem genera caufarum , fed i cómunia:& pereleméta,principia, & cau(as proximas, i& ficerit fenfus; 4 Quonià intelligere & fcire cotingit 1 circa oés fcias,quarü funt principia aur caufz 4 .i. qua, 13 rum funt cómunia genera cau(arum omnia uel p'ura, i & 4 eleméta .1.& quarà (unr omnia uel plura genera 1 caufarum proxima, ac propria.quafi dicat : Quonià in^ 1 telligere fcictificum contingit circa o€s (ciétias, quarum 1 funt caufe comunes, à proxime 1 ex horü cognitione, E- 1& reddens cám dicit , 4 tunc enim opinamur cogno 1fcere unüquodqs cü cauías primas )- i, cómunes, 4 & 1 pricipi: pria - -i.cóia 4 cognofcimus,& ufq; ad elemen ita Fi. & u(qs ad caufas proximas . Et hac uidetur ex^ 1 pofitio Simplicij, quz optima eft,quia Arift, per princi» 4 pia & caufas in prima & fecüda parte textus,nó intelli» igit diuería cau(arum genera, fed eadem:quoniam parti» 1 cula 4 aut t non difiungit inter diuerfa appellata,fed in^ iter diuerías appellationes, quibus appellantur res , quae | Afunccaufz:nam res qux appellatur cau(z , eadem alia j'ratióne principia appellari poffunt . Et per elemeta etia iin prima & fecida parte textus , (emper ,pxinias caufas jintelligit , qu alio nomine dicüitur proxima principia: i& fic non equíiuocat Arift.(ut Auer.putat) in tam breui ridet dices,ut Auer.ait,tunc Arift.non cóplexus effetomnes fcias in maiore,quía n6 omuis fcia contem» j platur fuum proprium fcibile per oia genera caufarum. 1 Patet folutio quia eft cóplexus omnes fcientias quarum 1 funt caufze non autem quarum funt omnes caufze,quae ialio nomioe dicuntur principia:fed quarum funt cau(z, j (cilicet cómunes caufe,aut principia.f.coómunia,& qua Jj rum funt elemtta,que funt proxime caufe. Lila enim par jj icula caufze, quz accipitur indefinite, facit ut posfit acci pi (cia pro omni (cia, cuius funt caufa , Expofitio igitur 1 Auer.eft omnino derifibilis, quoniam cogit imponere 1 Arift. equiuocationem.Ex hac noftra expóne,que Sim: - 3 plicij effe uidetur, patet textum celegedum ,utinantiqs . 4 codicibus legit,fic: 4 quarum funt principia aut caufa, 3 &'elementa. Nam prima pars difiügit appellationes, 1quibus res,que funt caufzeappellatür.q.d.quarum funt 3 principia fiue alio noie,que dicütur caufe: (ecunda uero 1cóoiungit elemcta,quz funt xima caufz,& dicit, 4 & 1 elementa E .i.& quarum (unt elementa, hoc eft, pximze LE omni (cia , cuius funtprincipia cóia , quae alio noie dicuntur cau(ze,& eleméta quz funt caufa fiue . 1 principia ppria proximaqs, contingit (cire ex cognitio^ ineillorum. Cum uero dixit £ intelligere & (cire, - Ale peu pro eodem quafi fynonyma:fed reue- ra differunt, quonia intelligere fiue cognofcere eft per feafum;Xopione,& imediata;quos nulli cognofcimus per demóftrationem.IdeoSimplicius per intelligere & 1 fcire,intelligit cognofcere fciétificum , quod an fit bene dicium,in noftris cómentarijs patet. Et clim dixit, 4 tüc enim arbitramur cognofcere, percognofcere intelli- git,ut dixit,fcientifícum cognofcere. Et cü dixit, 5 unü quodqg; t intelligit unumquodqg fcibile , cuius funt cau fe coes,& proxime.Et chm dixit , - caufas primas , & 1 Principia prima intelligit cóes caufas, quz appellant duplici noie, nüc uidelicet caufg primz, nunc principia prima.Et cum dixit 4 ufqs ad elemcta F per clemétain iclligit caufas ,uel principia proxima, & fic per caufas & principia Dubó De meta. : Phyfica, SNPTETERERRERPTR A - Secüda re, €ognitio, Martes eene e n un ua a Frl 1 principia idem intelligit alia tamen appellatione:per ele menta ueró aliud,non quide altud £m. genus caufe, fed ialiud *m propinquum & cóe.lNNam per caufas & princi pia cóes caufas , & per elementa ,pprias cau(as iutelíi- git,ac pximas,& quidem in eodem genere caufz:& per (cictiam de natura , intelligit fcictia naturalem,que per tractat derebus naturalibus, Ex quo patet eog non re^ 1 Cé exponere;qui oer fciétiam de natura inteliigunt folü 1 (ciétiam raturalem,que radit ío.8 . libris phyfi.femper ienim Ari(t.per fcietiam de natura intelligit fcietiam natu ralem,ut primo de ccelo pater, clim dixit, 4 fciétia de na- tura fere plurima uidet, t- & reliqua. Sed dices, uidetur Arift.intelligere per fcietiam de natura , fcietià traditam 1inhoclibro,quiain hoc libro prius agic de principijs,in 1 primo &. 2. lib. deinde de principiatis.Non habeo pro abfurdo eum intelligere utrunqi,quoniam (ciétia natura; lis que traditur hic , tota (ciétia de natura eft , nec differt nifi cp in hac agatur de rebus naturalibns fub róne uni- 4 uer(ali,in tota autem (cictia de natura (ub rationeuniuer 1 (ali € particulari.Et cü dixit, 4 d circa principia, ) intel lexit éa omnia qugattinent ad principia rerum naturali, quoniam tractabit numerum uidelicet cp tria fint,quali - tatem,cp eorum aliqua fiat contraria, (ubftantiam, quia unumquodcg quid fit. Hactenus de textu,nüc accedamus ad recognoíccdum ea que diximus in comentariis. Sed Circa ea que Auerroes dicit de mathematicis, puto poffe defendi demóftrationes mathematicas e€ proprie demó ftrationes,que tfi nec funt per caufam,nec per effecium: & hoc nó iniuria,quonià mathematicus nec cau(am con 4 fiderat , nec effectum , cum ratio cau(e & ratio effectus 1 ad metaphyfici cofiderationem attíneat, Quod fi nec cau fam nec effectum cófideret,nec demóftrationes cóficere poterit per cau(am nec per effectum , cim femper q de: imoóftrat,confideret id quod demóftrat , & cám uel effe 1 ctum per quem demóftrat. Quare mathematicus demó 1 (trat,qui nec per cau(am,neqy per effectum fyllogizabit, iquadoquidem mathematico in ,pceffu propónes affum pt£ licet fiat notiores ipfa coclufione demó(trata,tamen refpectu rei fignificate per coclufjonem nec cau(am,nec effectum mathematico reprefentait . Ex his concedi po^ te(t aliquid (ciri perfectisfima demonftratione,atqs cer^ tisfima , quod ramen nec per caufam , nec pet effectum fciturjimo aec quia,nec propter quid Sed dices mathe maticus (cir,(ed. fcire eft per caufam , & quoniam illius 1 eft cau(a,igitur nó poteft fcire nifi per id , quod (cit effe 1 caufam eius,quod (cit. Infuper mathernaticus in fciendo demóftrat,(ed demóoftratio aut eft quia, aut ppter quid, ut Arift.dicit primo pofterio.ibi 1 (ed differt qa & pro: pter quid. t igitur mathematicus (cit propter quid, cuius cótrarium dictum eft, Sed defendi poteft , nam fcire eft per caufam, aut per id quod aquiualet caufg: & fic ma. thematicus nó fit per caufam & quoniaillius eft caufa, fed per aliquid quod in demonftrando xquiualet cauíz, imo potisfimz caufz:nec fcit quia nec propter gd , fed per aliquid,quod equiualet ea, quod eft ppter quid. Vn de alijs uerbis dici poteft (cientiam mathenaticam effe per cau(íam idéticé,non autem formaliter. Ex his fequit fcientiam demóftratiuam,per quam de deo (cimus,ali. qua predicata qualitatiua , ut quod deus fit indiui(ibilis, quia eft intellectus, & qp fit unus,quía primum ens (im; liciter,effe per ueram demóftrationem , qua tamé nec eft per cau(am,nec per effectum, clim in rebus diuinis nihil fit cau(a,nihilq; effectus : eft tamen per id, quod in deinon(trando zquiualet caufz,uel effectui,aut ipfi,qa, uel propter quid.Qua ratione fit;ut propofitiones in ma thematicis,uel metaplryficis demóftrationibus,que (unt de deo,ueceffariz fint,nobisq; notiores,qua tamé refi pe &u rei fignificat per conclufioné,nec caufam nec effe, &um fignificant, Hzc de prima recognitione. Vlterius 4 Auer.in cómento afferit maiorem (yllogifini e£ legenda 1 (ub di(iu n&ione,tum ut omncs (cías coplecteretur , (uà een es eden dua d mue et eun e, E Inus : 1 eft metaphyfica fcía,qua non confideratin demonftran 1do per omniagenera caufarum ) tum etiam ut comple icteretur diuerfa caufarum genera, & hzc ambo nó funt ibene dicta;Primum quidem non dicitur , quia fi maior 1 (ub diflunctione acciperetur,de nulla facultate erit uera, tanrum,aut caufas tim,aut elementatantum:non enim na - iquoniam nulla facu tas eft, quz cófiderar aut principia 1 turalis cófiderat principia tantum,intelligendo per prin cipia,ut ipfe intelligit,nec cauías tantum, bec elementa tantum:infuper nó erit uera de mathematica, nec de me 1 taphyfica:igitur prima ratio,quam afferit, friuola eft. Se cunda etiam reprobata eft,quia ut diximus,textus emen 1 datus in codicibus grecis legitur partim fub difiunctio^ 1 ne,clim dicitur pricipia aut caufe,partim fub copulatio^ ne cum dicitur & elementa: eft etiam falfa expo Auer. irois,hzc Quia caufa & principium dicütur totidem mo. 1 dis,ut Porphyrius inquit. Hec de fecuda recognitione, 1 Vlterius querit hic ordo pcedendiasfignatus in textu, qui eft à cognitione principiorum,caufarum, & elemen torum,utrum fit ordoin fcia naturalitotalian particula ri.Non in fcientia naturali totali , quoniam in hoc libto, in quo agitur de principijs coibus,agitur etiam de com^ munibus principiatis : ergo nullus eft liber in naturali iphilofophia , in quo prius agatur de principiis, quin ia eodem agatur de priacipiatis.Si ordo intelligat in fcien tía particulari que habetur de particulari conclufione, ut- de illa, cerebrum hominis eft maius dj in cxteris anima ^- libus:uel de illahomo hominem, & equus equum gene: ratautde illa;homo folus inter animalia eft erectc ftatu 1 resaut de alijs eiufmodi, tüc fequütur duo,ut q» non fem i per pcedendum fit à remotis caufis, nam in cognitione 1 fas ut Árift.docuit primo de partibus,& primo de gene iratione animalium:cuius conttarium dicit, 5 tunc enim 1iopinamur cognofcere P .(. (ciétifice 4 unumquodq; clim- 1 caufas primas cognofcimus , & prima principia ufcs ad 1elemeta. t Secundum quod fequitur,eft contra Auerroe n cómen. quiafferit mathematicum confiderare unum genus cau(z,metaphyficum tria caufarum genera,natu^ iralem quatuor,ut intelligit in demóftrando. Modo fior 1 dointelligatur in particulari fcientia.quze eft unius con^ 1 clufionis,nó eft uerum,utin ea ,pcedatur per cognitione iomaium generum cau(arum:náilla cóclufio,cercbrum 1 hominis maius eft cerebro ceterorum animaliü folum. caufz uidelicet quia de. hominis, quod eft maius. demonítratur per unum genus bet refrigerare calidum cordis i calido cordis cuiufcqs animalis:fic enim eam demonftra iuit Arift. lib. ;.de partibus . Infuper illa, ho hoiem ,& j quus equum generat deducto impediméto, demóttrat 1 Per genus caufe efficientis quia unumquodqg agens de. ducto impediméto genetat fibi fimile in fpecie. Ad hacc illa conclufio,bomo unus inter cztera animalia eft ere. j Qus, demóftratur per genus caufg materialis ; ga homo 1 folus inter cxtera animalia eft excelléter calidus atque iex partibus calidioribus conftitutus, quarum eft erigere 1corpus:demonftratur etiam per genus caufe finalis quia 1 homo folus fuperiora (pectat,ut igitur facilé posfit fuper na fpectarejhomo folus eft eitis. Dude illud. Cuid. Pronaq; cüm fpectent animalia cztera terram, Os homini füblime dedit, clum; uidere 1 lusfit,& erectos ad fydera tollere uultus, iNon ergo ordo ille bene intelligitur in particulati (cien, tía naturali,qua eft unius conclufionis. Defendi poteft fortaffe,c» ordo procedendi intelligatur folum ip (cieri tia totali:nam in facto huiufmodi ordinem feryar qain prafentilibro phyficórum agit de coibus principijs & 1cómunibus caufis:deinde defcédendo fpeciatim ad par 1 ticulares res naturales agit de illis per Principia! & cau, i (as propinquiores, & fic fuo otdine in ceteris libris pro» cedit femper: ad obiectiont patet folutio. quonia agit idc cóibus principiatisin hoclibro in quo apitur & de Sucf, (up Phy, A iii talium conclufionum fatis eft pcedere per proximas cau- D«fenfio p Au. E rhynicorum : 4 cóibus principiis nécesfirate doctrine, quia agi non po- 4 teft de relatiuis quin necesfitate doctrinz agatur de cor^ À telatiuis, [Non autem necesfita:e ordinis procedendi in 4 (ciétia totali,quia ordo in fcientia naturali totali non re. 4 quirit;nifi ut agatur prius de cóibus priucipiis,deuenié 4 do poftea ad ,ppinquiora. $1 ueró ordo procededi intel- À ligat particularitc r,ut puto &m rei ueritate eintelligen: 4 dum,(nà $m ueriorem expóniem puto Arifto. asfiguafle 4 ordiné in doctrina demóftradua, quem Philofophus na 4 turalis feruare debet in (cientia de natura) ctià obiectio- $ nes diluuné.P ríma quidequia cüm Arift. aíferit in libris de animalibus,nó effe demmonftridam conclufionem nifi d perproxima principia;intelligit demófiratione contracta . $ adlibrum de aialibus:nam demonítratione que eft extra 4 librum de aialibus nibil ;:phibet demontirare per princi» À pia cóia, contracta cí1ad genus fciendi naturale , Secüda 3 uero diluitur,quoniam Auer.non intelligit cp femper na- 4 turalis coco demóftret per oia cau(arum genera , fed cp. 4 naturalis posfit demonítrare per oia genera cau(arü fiue i1unam, flue plures cóciutiones:at mathematicus non nifl perunum genus cau(z, Metaphyficus uero per tria, non. tfi femper c&m conclufioné, Auer.ergo dictü intelligi de^ bet in una uel pluribus conclufionibus . Quod aüt Arift, hunc ordine inteilexeritin doctrina particulari;in proxi motextu patebit. Vitimo circaea qua diximus in com axtariis de[notitia pertecta;non eft parua diflicultas:fed pro ulteriori dilucidatione accipiamus primo; definitiua notitia haberi per definitione? demonftratiuam uero ha» beri per demóftrationem:de hore enim qd fit;notitia ha^ 4 bet per definitionem:de hoie uero qp fit di(cipline capax, habet per demon(irationé, Qua róne fit, u: prima notitia (4 (it definitiua,Secüda uero dcmóftratiua, na ad fecundam 3 prima eft neceflaria: nó «nim poteft haberi demro;nifi. d medium (it defínitio aut fübiecti,aut pdicati cóclufionis; 4 Secüdo accipiamus definitiua cognitione alicuius rei du-. 4 pliciter poffe e&uerbi c hots,aut perfectá fimpliciter,ui^ 4 delicet cü faceret cognofcere lioi«m fm oia predicata gd: 4 ditatiua,& cffentialiter qualitatiua,gbus quo:üe hó intelli '4 gibilis eft:aut períectà ;n genere,ut cü faceret cognofce^ re hoiem fm omnia pdicata. gdditatiua , & effentialiter- 4 qualitatiua cótracta ad certt ge.ius fcibil e.quot quibufue 4 cogno(ci pót,ut £m oia praedicata qualitatiua & gdditati ua contractauel ad. eius inquitum ens , quod eft.genus 4 (cibile metaphyfici:ucl ad ens quatenus quátü,quale eft Viti. teco» guitío. 4 genus fcibile mathematicü:uel. ad ens mobile; quod eft. j genus phyficü.Semper.n. hac hois notitia: períecta. effet Denia in genere. His (uppofitis de notitia definitiua recogno^ deünüiua f fcedo ea,d diximus;afferamus,qp fi loqmur de definitiua rogatio Sperfecta fimpliciter,cüm illa fit rci, £m oia pdicata gddi ez. 3 tatiua, & effentialiter qualitatiua, qbus quotüe cognofci 5$ poteft, (italis res habeat oés cau(as ,ppinquas & remotas 1à quibus accipiunt pdicataoía, gbus cognofci poteft;ad 4 cognitioné talis rei definitiuà requirit cognitio oium cau 4 (ru tam remotas;, d propinquage. V erum hac cognitio nO eritin certo genere,(cd in genere fciedi mixto. Si ue^ ró nó habeat nifi aliquas càs , ut intelligétie que non ba^ 4 bent cás,nifl agenie, & nalem, & formale, S un pro^. 4d piaquas,uidelicer deu,qui eft earü cauía ,ppinqua in tri^ .A plici in eel: cau(g ad cognitione fimpliciter perfectá 4 ralio dednitiuam,uon regritur cognitio oium care, (ed fo: i lum eag:,a quibus depédenti fi res fit, Qj non dependet ab aliquibus caufis ut deus, ad pfecta notitiam dei fim. 1 pliciter definitiua , non requirit cogaitio alicuius cau(a, ^. 3G nullamhabeat. Tüc ex his fequit notitia caufati phy " — 4 fid utabfrahit ab exiftétia non poffe effe fimplrper(e, .5 &am per unam, aut duas cs, uidelicet materiale & for». T malem,ut in cómentariis disimus.INà cum effectus. cófi - 4 derat,ut ab(trahitab exiftétia, cófiderat £m certü genus . 1 fcibile.Nó ergo ut fic eius notitia pót effe fimpliciter píe , éta,qppecümperfeca (fimpliciter fit rei,Q non cotrahit ad certü genus fcibile,Quod (i logmur de definitiua no- 4 titia perfecta in genete,nónttni requirit cognitió ofuri 3 caufarum,non rfi fm ocm ratione, fed ut caufeille oes co . 3 trahunt ad certum genus fcibile:ut fi notitia pfectain ge inere definitiua fit hois contracti ad genus phyficum, hec 4 erit per ofa genera cát,non tfi $m oníné rationem,quia i non fmratione, qua funt remote. Aligüi requirit cogni: itiounius generis caufze. ut fi (it res contracia ad genus j mathematica, Aliquado requriit cognitio trium generti 1 cau(arüi,ut fi res habeat tres caufas cótractas ad certum 1 genus,ut intellig&ize. Aliq ad notitiam dcfinitiuam jfe i ctamin genere nullius generis càx requirit. notitia,ut fl 1 deus cognofca£ contractus ad genus fcibile metaphyfi. 1 cü:nullà enim habet cám Hec de notitia definitiua. De Denctíiía 4 notitia uerb demraziua dicamus, cü medium in demó Peonfira 1 ftratione fit definitio alterius extremi, tüc ad demfatiuà ^ ^ 4 requirit cognitio oium caufar;, quando medi in ea fue 3 rit definitio asfignata p omnia genera caufarum. (n ue 1ró per medii , quod ett de?nitioasfignara p unü genus j cau(z,demoóftratiua erit p unum genus,& ut breuiter di cam,pro róne definitior.is ita de demratiua dicat. Hacte 1 nus derecognitionibus primitextus,& primi cónienti Infita atit nobis uia hec cft,uté notioribus nobis p; atq; manifeftioribusad notiora ac nature mariife; vis rexus ftiora pficiframur,NO.p.funteadé nobis atq: fim cem (ecüdi d plr nota. Quapropter hoc mo ex his q nature gdé minus funt nota,nobis aiit manifeftiora,ad ea que aptiora,natureg; notiora pficifcamur neceffe cft. i Innataeftaütexnotioribus nobis uia,& certio. Eiutt am iribus ad certiora nature & notiora. NO.n.eadé & "s inobis nota funt,& fimplt . Víí neceffe eft £m hüc 1modü pcedere ex incertioribus quidé nature no ibis aüt certioribus ad certiora nature,& notiora. "l'extum hunc/Themiftius uir magnus exponit hoc mó: Arift.hactenus cócluditintractado de rcbus naturalibus. ,,5;... effe prractandum de pirincipiis,de principiis aütnihil de^ -monftrari poteft,nà fi demro ex prioribus exiftit;ptiora inueftigantes principior principia inuenire uelle uidebi^ mur.uult cp Arift,foluat per hoc qp prius eft, dupliciter, & ad nos & ad naturám:nobis ea priora uidetur effe , Qj no^ tiora funt nobis,quz; facilius poffumus deprehedere:na: ture auté priora funt illa que ex fua fübftatia fimpliciora hütur.uu!t q» Arift,foluat qónem, & non quod fyllogicet: Iocad fed nos liuic nó contradicimus,qa reuera cótradicinó po. ^5 7 teft,(ed exponem Auer.magis cofuetam iam fectabimur, Cüàm declarauit. Auer.itacp aliter textum hunc introdu; cit. & uult e cum Arift.cócluf ert de principiis effe tractà dum,ütic ratiocinat uias, quibus de his erit tractándum. Er uia inducts,. Ntc tágit ronem, cuius accipit maiorem, uidelic«t-à dobis notioribus eft pcedendum ad tratan dum de principiis . Cui maiori pit addi plures micores: quake prima eft, fed incertiora nature funt nobis notiora. cuius pbatio eft quia nó funt eádénobis & nature nota: igit ab incertioribus naturg,nobis atit certioribus pceden. dum adtractandum de principiis . Huius rationis tangit maiorem,& illius probationem,& concluflonem. Quia illa à funt cognita.So!uit qone Auer.utri nó fp ea de fint nobis & náture nota Rüdet cj 16álibus nüdj eade uel rarisfime funt nobis & naturg nota: in mathematicis, aut,de [có d funt nobis nota,eadé funt &t nature máifefta. Quia igitur.Ex his cócludit differentià inter demronem figni, & demrone fimpliciter, & uult qp demro fimprt ea fitin qua .pficifcimur e nobis & natura notis utin mathe maricis,in qbus demrones funt cáx & effe;ut in poemio diximus, At cti proficitcimur ab eis qua nobis nota funt, & nó natute,demrones erüt flgni,nó fimpliciter, Quid ue ro fit demro caufe, dictü eft:reliquü cóméti patet. Circa Dub$. hec dubitatur primo utrüi posfintaliqua eade e& nobis & nature nota,ut in mathematicis. Videt cp non:primb qa dpecffus cótrarii nó pfit coincidere in unü , fed pceffus na ture & nofter funt cótrarii ut Themiftius aitjigit nundi in ununi Them.ex4 | -e.ce rete. "amc tort m0 Piimà 16 4 - ——————— —— PSEUD QR Recogni, Exp6 Sim plicij, E - | Denz n " *4 - unum coincident. Secundo fi in mathematicis ide effet notum nobis & naturz;iunc idem effet fimplex & cópo fitum,quia ut Themi.inquit,notü nobis eft cópofitü,na. türz uero fimplex., T'ertio Arift. inquit. Non enim funt eadem uobis atcp fimpliciter nota , modo figuii negaciua diftribuit uniuer(aliter,ut fit fenfus, nulla eadem (unt no bis & naturz nota. Propterhzc argumenta nos aliqua. docontra Auer.cum gracis fuftentauimus nulla eadem effe nobis & nacur nota,ut etià nec in mathematicis: Ar guméto uidelicet cp nàg nota funt cau(z, nobis ueró effe, &us, fed ipoffibile eft eadc effe caufas & effectus ad ide cóparata,igitur nó poffunt effealiqua nobis & nature no ta. Tunc ad ratione Auer,diceré demóftrationes mathe; - maticas effe certiffimas , quatenus media funt cau(z no. bis notz,modo fi effe debet p nota nobis & naturze, caa fz deberent effe fimul cau(z & effectus: Atifto. enim hic uocat notum nobis id e quo nos procedimus ,ut eft effe. ctus, Dicerem igitur media mathematica effe naturze no. ta per feperaccidens ueró ron quatenus media,fed qua tenus poffunt fcribi in puluere (unt nota nobis, Auer.ue- ro opinatus eft enuntiatü Arift.effelegendum indefinite, & fic he dux fubcoatrariz funt fimul uere , eadé nó funt nobis nota & natura,ut in naturalibus : (ecunda , eadcm funt nobis nota & naturz,ut in mathematicis,ubi mediü quatenus cau(à eft,natura notum dicitur, quatenus uet accíis p fe feuflle,nobis notü dicit , qua róne euenit,ut in illis no fiant duo ,pceffus , fed unus cm & caufa ad effecti, Aiaduerfione ame qp in aliqbus naturalibus idé eft notü nobis & naturz , ut color eít notior nobis dj fpes in me^ dio, & eft notior náz,qa illius (pei cà eft;ut patet.Tüc ad rónes,& ad primá dico q»pceffus illi nó (unt cótrarij nifi - in n&libus,atin mathematicis fecus eft. Et p ide adalia. "Textus ifte uarijs modis exponitur, aliter enim cà ex: ponit Themiftius;aliter Simplcius, queimitatur Auer, 1De expofitione 'T'hemiftij fatis diximus in cómeutarijs. At fecundumsSimpliciü poftds Arift.demóttrauit eum, qui de naturalibus fcictiam habiturus eft,oportere prin cipia talium cognofcere,tran(cendens deinde ad doctri nam principiorum,ipforum doctrina prius determinat. Ergo fecundum Simplicium Arifto. nunctranfitad mo 4 dum doctrinz principiorum , & fic reditin expofitione 1 T hemiftii quoniam afferit Ariftó. quaerere utrum pof, 1 fibile fit principia difcere.Caufa uero Q(tionis eft,quo^ 1 niam omnis doftrina & omnis difciplina dievoirix; Gt 1 ex principis. Impoffibile auté principiorü principia ac 1 cipere, quare de principijs recte doctrina haberi non po A teft : & propterea vult Ariftote.hictradere modum có. 4 gnofcendi ptincipia,qui poffibilis eft, & fic Simplicius 3 incidit in expofitionem "Themiftüi, Dicunt enim am; jbomodum cognofcendi principia non effe per fyllogit? 3 mum demonftratiuum,cuius propofitiones nobis repre: 4 fentent caufam;qm tunc principion: effet principii, quod 1 nonattinet cognofcere ad nàlé philofophü,fed ad meta. 1 phyficu,fed effe per ea, qua (unt nobis riota 8m fenfum. 1 Nam nobis notiora bifaria funt,aut t&Qj principia & cág quz in textu nota fm natura uel fimpliciter dicuntur, Vt fi demóftraremus müdü boni effe, qm conditor bonus ; eft, aut nobis notiora funt rand cau(ata & effectus , vel tandj confequetia,uelut cum demóftramus deii bonü ef fe,qm müdus,cuius ipfe eft conditor,bonus eft , uel cü $ demonftramus animá effe p (e mobile,qm animata corz porainterius mouentur.H zc expofitio ad longum decla ratur à Simplicio,qfi accipit eam à "T'hemiftio,licer eam $ 'Them.breuiter tradiderit, Hancexpófltionc oes debe; remus tenere propter authoritaté tantor(ruirorum , cum quibus melius eít errare quà cum alijs uera dicere, Verü 1 ppter duohanc expóne non teneo, primo quia impoffi 4 bile eft eam applicare textibus qui fequütur,ut patebit, Secundo quia dato qp applicari poffit;u: eam Simplicius applicat , tamen cü dificulate & labore id fit ut patet »fideranti ea , qua extorquendo Simplicius ait: Si ergo 4 Pofterius facilehunc téxtum expontt,facilecg cum feque 1 ribus concordare, hocuidetur effe agendum. Quare di icamus Arifto.in proximotextu unum fuppo fuiffe , tandjs 1 Pofterius declarandü in principiolibri de coelo, ubi ma 1 gis, ac proprius conueniebat , alterü aut&expreffe quod iexpretlit,ut diximus;eft doctrinz ordo: quod fuppo uit, 1 eft intentio (ciétize naturalis,quz eft iu toto füo ambitu agere de rebus naturalibus, de accidentibus rerum natu itralium,X de caufis accidentium. A rífto, ergo fuppones 4 hanc eileintétioné (cientiz naturalis, nunc in hoc fecun ido textu aflignat uiam,qua uult pcedererad fcientiam re irum naturaliti;& accidétium., & caufarü rerum natura" 1 lium. Quare affigaare uidernr ordinem in doctrina tota 1li,cüim textu prioriordinem affignauerit in doctrina par iticulari $m ueriorem expofitioné nam res naturales, & Àaccidentiarerü naturali, & cau(ze accidentiü,confidera iripoffunt inuniuerfali & particulari perfpeciem,ideo ta ilem ordine ponit in fcienría horumy;ut prius agatur de re 1 busnaturalibus;accidétbüs , & caufis rerü naturalium iinuniuer(ali;poftea in particulari per fpecies, & fic fa^ icit.Nam ia phyfica aufcultatione agit de rebus naturali 1 bus, & accidentibus rerum naturalium , & de caufis ac; icidentium in uli, pofteain pariicularibus libris incipié i do àlibro de coelo,p fpecié agit de ei(de. Vnde et Auer. iPrimolibro de coclo,dixit librum de coelo effe primü Hi^ ibrosin qbus incipit Arift.agere de rebus naturalibus, 1 & accidéiibus,& caufis rerum naturaliü in particulari. X jutditergo in prefenti, & fequétibus textibus $m hac i €póuem Ar:fto.hanc conclufione, in fcientia de natura 1 prius agendü deuniuerfalibus rebus naturalibus ,«& de iuniuer(alibus accidentibus rerü naturalii, & de uniuer, 1 (alibus principijs accidétium,dico uniuerfalibus ,&hoc 3 eft,uniuer(aliffimis, qux effe poffunt inter limites (cien 4 tix naturalis,ut Auer.dicet pofterius. Hanc conclufio. jnem probat Arift.& poteft eius ratio fic reduciad artem Á priorifticam,ut fit (yllogi(mus,ex his quz funt prius no 4 bis nota, proficifcendü eft ad ea,quz (urit nobis pofte. 4 rius nota. Vniuerfalesres naturales , uniuerfalia rerum Expofitio proptia., Cómt., Concfu. - - Com. 4. As priore füica, j naturalium accidentia, & uniuerfales accidentium cau 1 íz,(unt vobis prius note minusuniuerfalibus rebus, & - minus upiuerfalibus accidentibus, & minus uniterfáli^ -4 busaccidentiü caufis. Igitur pcedendü nobis eft ab uni 1 uer(alibus,& rebus, & accidentibus, & caufis ad minus 3j ulia, & res, € accidétia, & cás. Huius fyllogifmi Arifto, .Aaccepit primo maiorem in prafenti textu.fecunda ibi, 1 4 Suntauté primum P accepit minorem tertía ibi. iun. de exuniuerfalibus ) intulitconclufionem;H zc expofi. d tio€ pulcherrima,qm dilucide ac facile conectit tres-tex d tus , quim expone prioré non facile connecti poffunt. 4 Vnde dicit: | Innata cft aute uia ex notioribus & certio 1 ribus nobis ad certiora, & notiora nature E .i. fimplici, 3 ter.Haec eft maior fyllogifmi, Quodueró aduerba atti 1 net dixit 4 innata, F qmcalem effe uiam procedendi no 1 poteft ratione probari;nifi quia hic ordo procededi no- 43 biseft à natura infitus,& cum dixiffet notiora & certio, 1 ra,non diuerfía intelligit, (ed idem,ut fit alterum alterius Sexpofitio. Sed dices, cotra qa in mathematicis idem eft 4 nobis;& fimpliciter notum:quafi refpondes dicit, 4 n6 enim'éadem T (ubaudiin naturalibus 4 (unt & nobis, & finipliciter nota, - uelutiin mathematicis; Demum 3 epilogat maiorem, & dicit, f unde neceffe eft fecundum huné modum procedere $- .f.in naturali fcientia 1 exin, 1 certiotibus quidem naturze;nobis autem certioribus ad 1 certiora natura & notiora, Maec demaiore« — 5^ . Sunt autem primum nobis notaatdq? manifeftà cópofita magis pofterius uero nobis q hec diuidi mus,notafuntex hifceprincipia atcp elementa, 1 .Suntauté prímü nobis manifefta & certa cofu; ifa magispofterius auté fiunt ex his notaelemerv 1ta,& principia nobis diuidétibus hac. : LI Applica. ad uerba. riget Dilucidate , . tis textus cóm.5. Eiufdem antiquus, confefa C UyKt). U pa. Exvofitic. Cópofita Expó pri. S "Tho.tup hoc, Propría expó. Hác Scoti, fte fequü£, 'Vide ct(á Sco. 5.d. priq.2. Miclior & alia expo, Expo c6. uv Auer, Secunda, Expofítor credit Atifto.ratiocinati,ad probandü exuni Uer(alibus effe procedendum ad tractatum de principijs, exponir,enim per uerbum illud grecum evpcxvutia,con fu(ajhoc eft,uniuer(aliajquod ftare nó poteft,quia ftatim (ubdit,pofter'us uero nobis qui hzcdiuidimus,nota fiüt ex hifce principia atq: elementa:conftat autem. (pecies & minus uniuerialia non effe principia,neqg elementa uni» uerfalio,nifi ualde equiuocé. Propterea uidetur mihi et fe de principiis tractandü dupliciter,S& demon(trádo de eis affectiones proprias, & detiniendo:lla, Ideo duo facit primo docet demonftrare de illis paffiones , deinde ibi 4 (uftiaét autem )- docet definire illa , && in prima etiam duo facit,quia primo docet qualiter ad demoftratione de principis proficifcimur fecunda ibi 1 unde ex uniuer(a^ libus ?- quo € principijs ad effectus procedimus. Erunt igi turin prima parte duo proceífus;Primus quo proficifci- mur ad demonftrandum de principijs propria illis, fecü. dus qüo procedimus ad demoftrandü de effectibus paf- fiones per principia.concluf(it itacg in pximo textu e no bis notioribus, & natura ignotioribus effe'ad principio tü tractatü pficifcédü nüc (ub hac cócfone fubaccipit hác minore fed cópofita (unt nobis nota,fimplicia uero náze nota;igitur ad tractadü paffiones de principijs € copofitis effectibus pfici(cendü, quiqs effectus ex illis coponütur, Habes igit primü ,pceífum,quo ad paffiones principio: rum pficifcimur,et hác expone omnes ignorant, & gd ue lit Arift. nemo tetigitinquit. Sunt aüt nobis primü nota: atq manifefta suyx:xvpeva, hoc eft,confu(a,fiue compo fita,quod idé eft, pofterius aüt nobis qui bxec diuidimus procedédo p refolutioné,fiunt nota ex hifce prícipia atqg eleméta.Hgc eft minor, & conclufio. Aiaduertédü tii qp Arift.fortatfe non (ubaccipit,fed auget in latus:pam con clufio,pximi textus etat,cp ab incertioribus naturz pce» dendü eft ad tractatü de principijs. Rectius igit augetin latus accipiendo fub eade maiori hanc minore,fed cópo- fita fuat nobis notiora d$ principia , igitur e copofltis erit profici(cédà ad demonftrationé principiogr. Quo fit ut to tus fyllogifmus fit, nobis notioribus proficiícendum ad naturz notiora : copofiti effectus (unt nobis notiores,at illog principia & eleméta funt notiora naturzejigit e có^ pofitis c'ectibus ad principiaatqs elemera pfici(cedo,& fic habet primus pceffus,q eft demóftratio figoi , flue de monttratio ga , & tüc huius (yllogi(mi folà minore acce^ pit,& omifit maiore ex textu pximo,& conclufionem. Dicit & illa.Primoaccipit (ub maiori data d erat,é no: bis notioribus incededum eft, hanc uidelicet minore; fed cópofita funt nobis notiorajigitur ex compofítis.i.accide tibus illorum eft procedendum ad cognitioné principio- rum & in hoc apparet cp bene Auer. expofuit uerbum cyyxexv uera , intellexit enim compofita , confuflo enim quaedam eft compofitio. | | Vases Caufz aüt.Soluit duboné,uidet enim qp nihil fit naturze notii,ná natura nó cognofcit, Rüdet cp hec. ppo deber in telligi hypothetice,uidelicet q» fi natura cognofcerer, pri^ mo coguofceret cauías, quiailla primó occurrunt opera^ tioni natura. E Vaude vr.Declatat hoc p exéplü, nà ita eft de natuta ut de artifice, (ed ipfi artifici cx funt prius notz , incipit,n, agere effectus excaufisigitur & innaturaidem erit. —— Siigitur.Declarat nunc cp effectus funt notiores nobis, & arguit fic , (i nos ageremus res naturales , cau(z effent Prius notz nobis,fed nos nó agimus eas:igit cáe no funt Prius notz nobis, fic difpó eft cótraria,nà natura ipfi C32 funtpriys nocz,quía agit res cx caufis, nobis uero ef fectus,qa nó agimus res ex caufis,ut pater. Dubitat pri» mo cótra folutione primi dubii fici caufz effent note; na turg,natura cogno(ceret:(ed natura nó cognofcit: igit cág non funt not2? natur, Sco, códitiopalis nihil ponit in cífe,igit nihil dicitur effe notü naturg deineffe;p hoc cp fi natura €ognofceret;prius cogaofceret caufas. Scdo dubi tatur cótra exéplü;nam. meta.có. 2 3. vult dups effe mo ' tus agetis artificialis,reale & intctionale,& vult in primo elle prius notü cffectà,in fecüdo uero caufas: ex gbus fic arguo,fi natura cognofceret:haberet duos motus, fi ha^ "beret duos motus , effectus efft primus motus, "Tertio dubitatur contra tertium,et uidetur cp ipfe cómirtat falla ciam confequestis,nam arguit à defiructione antecede- tis ad deftructioné confequeutis fic : fi nos ageremus res naturales ;cau(z eflent prius notae nobis,fed nos non agi mus cas:igitur caufa nó funt prius notze nobies.ecce quo modo arguità deftructione antecedétis, Secido uideur cp deftructio fit falla,nà nos agimus res naturales: (ol ení & homo generant hominem tecüdo huius. Ad hzc funt multa refponfiones,quida per naturà uolunt effe io:elli- gendü deü,qui eft natura(utita dicá)naturás, huic enim primo caufa ip(ze no:z funt , deinde effectus, Huic facit "Them. :.de aia.cap.23.ubiait,opus naturze cffe opus in- telligentie non etrátis,ut etià Auer. 12. met.có. 18. cOcedit & tunc per hac patet ad qóne, & ad arguméta, Sed coa tra hocarguunt qdam:In deo nullus eft ordo,ut :2.met. tex. & có, f 1 igiturin ipfo non funt hzc prius, illa pofte- rius, Hac ratio pace horü nulla eft,ram dsquà in deo nó fit ordo realis,eft ordo rationis ex parte noflri modi con fiderandi,nam attributa deo infunt ex nobis. 1 2. met. có. 39. Aliter tame vult Themiflius qp nota nature funt,illa quz funt priora naturze, vnde per notü non intelligit co guit , fed prius naturze ipfi ftatutü , & tuncobiectiones cefíant.Auer,aliter vult cp per notü naturge,fit intelligen? dum id quod fi natura cognof(ceret, prius illud cognotce. retut caufa ipfe: fic hypothetice & non categorict di» cuntur nora naturze hzc. "uoc ad primü dico c cócludit cauías non effe notas nature categorice, (ed cum hoc ftat illas effe notas natura hipothetice, Ad fecundà per idem, , dico qpcaufze nó dicuntur notz natura in effe, fed hypo- thetice,& hoc fatis. Ad tertii dico qp exeplü illud debet i telligi qrum ad motum reale,non aut quatum ad motum intentionale. Ad quartü dicendü qp nonarguit , fed (umit duo difperata fimul vera & per fe nota;ut patet. i Sirecieinrellexi,quz Simplicius lóga oratione in fuis 4 expofitionibus dixit,uelle uidetur Arífto. declarare quz -À nobis prius, & quz pofterius nota funt.INam cü dixiffet icon eadem effe nobis nota, S fimpliciter fuapte natura, 1 exponit q nobis fint nota,quzue (uapte natura, ac fim i pliciter certa fuit: & vult ea nobis effe nota , quz funt A cvyexvutva: , ideft,copofita , & qua fuit magis uniuer- 1 falia pofterius ueró partes fimplices., quae tota compo- 4 nunt,& ipfa minus uuiuer(alia. Cuius ratione affer qim 4 cópofita fenfu cognofcimus, cum próptiore multi hanc 1i cognitione habeant: fimplicia uero intellectu iotelligi. 1 mus,Etenim animalia tingula & plantas própte cogna. 4 fcimus;q hocfithonio,& hoc equus, & illud ficus , aur 1 uitis, cp aute ex quatuor elemétis cópoftta fint, & qüo (e 1 habentia elemetajanimal;aut plantá conftituant,non eft 4 cuiufuis hominis cognofcere fed eius dütaxat, q in (um 3 ma philofophia uerfatus eft. Sic quoq; uniuerfalia tota« lior€ hab&tia cognitione , & manifeftiorem notiora (unt nobis particularibus, cognofcere enim id quod i (patio | mouetur aial fit magis quá hó,& hó quá Socrates (aci. lius cognofcitur. Hzc eft expofitio Simplicij. Hacex- pofitio licet poffit uerbis Arifto. conuenire , tamen , vt Arifto.accepiffet maiorem fyllogi(mi,nunc affignat,mi norem , qux eít,(ed magis uniuerfalia,fcilicet res, & ac- cidentia , & principia ,(unt prius nobis nota:notaueró nobis poft hac (unt minus uniuerfalia , fcilicet res , & accidentia, & principia , conclufionem dicet textu pro. ximo. vnde dicit: 4 Sunt autem primum nobis manife | fta, & certa confufa magis , 1 ideft, ea quz funt magis ES , ponit con(ufionem.. Quare dicamus q» cum confufa , hoc eft, magis uniuerfalia , videlicet & res & accidentia & caufz, 1 pofterius autem ex his , - id. eft, poft hzc 4 nobis diuidentibus hac t id eft par^ ticularizantibus illa , 1 nota fiunt elementa & princi. "Tertia. ete Vide But. Recogni/ tiones. Simpii. diei id | Quid per €opfuía. Dubó. WVirü eadt nobis & matura no ta fint. Príma opí. 'Te.có.20 3» 25» Seda po. Prius nota funt à potterius, 1pia, - (übaudi & res, & accidentia, Ex his patet Arifto. 1 per eyxxuptva , ideit , confuía , intellexiffe uniuerfalia, 4 que coníu(a dicuntur cófufione cótinentie: no enim per. 4 cótufa exponendum eft compofita tantum, ut Auer. ex 1 pofuit,quia tunc folum Arift. comparaffec inter compo 4 fita, & internas cau(as ex quibus componuritur: nec per 4 coníufa exponendum eft cópofita, & uniuer(alia, ut ex^ 4 ponit Simplicius,quia effet in teftibus confufio, accipe- 4 ret enim quod eft preter rem. 1 Seddices Arifto.afferere,cofufa magis e€ prius nota, 4 pofterius uero fieri ex his nota elemeta & principia, ubi 3j apparet eum cóparafTe inter compofita,X elementa que i partes. func, Similiter dixit 4 Ex his, - quoniam ex cópo 3 fitis deuenimus in cognitionem fimplicium . Ergo per 4 cófufa cópofita intellexit , & hoc fuit argumentü , quod fecimus in cómentarijs contra expofitorem , Poteft dici iq cóparatio fieri non poteft;nifl ea à cóparantur utraqg 3 participent rejin qua comparantur , modo compofita li^ 1 cet participent compofitione , tamen fimplicia ex qui. 1 bus cóftant nó participant,quare exponi nó poteft con 1 fu(a magis ideft, magis copofita, quonià fimplicia qui^ 1 bus cóparantur non (unt cóopofíta.Ergo per confuía in^ 1 telligituniuer(alia,nam inter res naturales,& accidétia, 1€ principia funt magis & minus ulia. Et licet Arift. no 1 exprefferit nifi elementa, & principia , laconice locutus 1 eít,(ed debet actice fuppleri res, & reram accidétia, hoc 4 pacto: 4 Pofterius autem nota eleméta; & principia. t- 1 (ubaudi & res, & accidétia,S&& cüm dixit: 4 Ex his E intel 3 lexit n6 propter illa,fed poft illa uniuerfalia,quoniam in 1 (ciétia naturali primo agit de rebus, & rerum accidenti^ 1 bus,& principiis, & caufis in uniuerfali,utin hoclibro, 4 deinde agít de eifdem in particulari per fpeciem,utin ce 3 teris librisQua ratione fit,ut Auer.qui intellexit percon fufa compofita tatum,nó bene intellexerit, quonia cunc Arifto. pofuiffet hic ordinem in doctrina particulari , & iita effet fuperfluus , quiatalem ordinem asfignauit pti, 1 moiextuinec bene Simplicius , qui per confuía expofuit 4 utraqs,uidelicet cópofita , & uniueríalia , quia fic Arift, 4 ect (uperfluus, & cofufus:fuperfluus,quia ordinem in do Xd &uina particulari gsfignauit prio textu: cófufus uero,'ga 3 micuiffet ordines ,qui non debent mifceri , Quare recte 1 expofitü eft , ut exprimat ordine in doctrina totali. In có j mttariis qreba an eade nobis , & naturz nota fint. Ideo jaiaduerte qd per nota nature, & qd p nota nobis intelli. 4 gédum fit. Quidà per naturam deum intellexerunt, nec. * 3 abratione,nam Ari(t.lib.de coelo & mun. primo deum 4 naturam appellauit,cum dixerit: 4 Recte uidetur natura 3 futurà ipgenitti & incorruptibile eximiffe à contrariis, - ubi patet per naturam deum intellexiffe, Sed dices,ergo i nota nature erunt,qua deus funt prius nota: & pofterius ' nota naturz erüt, quz deus pofterius cognofcit; prater^ misfis his,qu:e in comentariis diximus nüc dici pót no» ta naturz ee,cj deus cognofcit eé priora. quz ueró deus cognotcit e& pofteriora,funt ipfi catur po£terius notajli 4 cetutracp uno intuitu cognofcat , quoniam unica ratione cognof(ctdi,quz eft (ua effentia hoc pacto fimplicia , & cau(z,& id genus funt prius nota naturx, cópofita uero, : & caufata,pofterius:inam deus eadem ratione cognofcen di,que eft (ua effentia,hzc priora,illa pofteriora e€ intel ligit. Alitueró per naturam intellexerüt agens natutale, 4 afferétes priora natura eC, quz prius occurrun: operatio ni naturg,quecs(ut Auerroes dicit)furt notanature ex có ditione , fi uidelicet natura cognof(ceret : pofterius uero- nota,quz pofterius occurrunt operationi natura , queqs (i natura cognofceret,S pofterius cognof(ceret , (unt hac $ ratione caufa & fimplicia prius nota naturz , pofterius $ uerb nota (unt cópofita, & caufara:illa quidem qp opera 4 tioni naturz prius occurrát,haec autt cp pofterius.. Quae 5$ uero (int nobis prius que pofterius nota, dicamus. Prius 4 nobis nota funt,que in coguitione noftra prius occurrüt, $ quzcüq; hxc finpofteriusuero,que in coguitione no^ — rFrimus ; 4 (tra naturali , pofterius occurrüt , quecungy hzc fint, Ex 1 his fequitur quaccunqr funt naturz nota, hzc eadem effe 4 nobis nota,cótra etiam quacunqs funt nobis nota , hxc 1 cadem e€ natura nota: nó tam: n eque primoó;nifi per ac- 1 cidens , utin mathematicis ubi xque primo funt nobis i naturx nota peraccidens,quatenus media funtinpulue - 4 re defcriptibilia. In naturalibus ueró,refpectu effectuum i infenfibilium,ut colores , qui funt caufze fpecierum iunt 4 «que primo nobis , & naturz noti: in czteris uero ne^ 4 quaquam. Hzc de mente Auer. Nosueró arbitramur joninem difficultatem ortam effe ex hoc uerbo natura, jnam in greco legit in dto 7$ Qc«, & interps etiain dto tranftulit:fed re uera io ablatíuo transferri debet,cum in 3 fermone grzeco fit datiuus abfolutus , qui proablatiuo ponitur:ficq; dico ea effe prius nora natura,qu«e fimplici i ter,(uaptéq; natura funt prius in ordine rerü naturalium ftatuta:non enim no:um natura pro cognito; fed pro fta tuto in natura Arift.accepir , & fic qugcunqs fimpliciter in natura rerum funt prius ftatuta, hec dicütur prius no r ta natura. Vnde A riít.inter nota natura, & nota fimpli^ citer,nullam fecit differctiam:pofterius ergo nota natu^ rafuniqua fimpliciter in rerum natura ftatuta (unt. Er» go hac ratione priora natura erunt fimplicia, ertit caufe: pofterius uero erunt cópofita, & caufata . Infuper prius nota natura erunt minus uniuerfalia; tü quia partes uni^ ueríalium funt,tum etiam quia illis genitis ,uniuerfalia i 3 4 turspofterius uero nota natura eruntuniuerfalia , quafi : compofita fint refpectu particularium , & quafi genita ;* patticularibus generatis. Hactenus de notis natura. .. Quapropterex uniuerfalibus in fingularia pro ficiframur oportet,totum enim ipfum fenfa no^ tius eft:uniueifale ueró totum eft quoddá,quan . domulta complecatur ut partes. | $1. Vndeexuniuerfalibus in fingularia oportet 1i procedere,totum enim fecidum fenfum notius ieft t uniuerfale autem totum quoddam eft, mul ta enim comprehendit;ut partes uniuerfale. Hactenus quo procefiu proficifcendum fit in cognitio. nem principiorum,caufarum, & elemetorum , declarauit afferens effe procedendum fpecie demóftrationis figni, quz dicitur demóftratio , quia ab effectibus cópofiris ad caufas,Nuric fub illa maiori accipit tertiam minorem , & declarat contra in cognitionem effectuum e& proficifcen - dum fpecie demóftrationis propter quid,hoc eft;e priori bus nature:eft enim ifte ordo,cp per effectus adipifcimur cau(as , deinde retrocedimus ab ipfis caufis ad effectus & hoc fit ratiocinatur:E nobis notioribus procedendü ad uniuer(aliora principia, & uniuetfaliores caufz funt nobis notiores Cg principia aut cau(z particulares igitur? caufis — & principiis uniuerfalioribus ad effectus particulares in» cedendii.de ratione primo infert conclufionem,& inquit: Quapropter ex uniuerfalibus caufis atqs principiis p in^ termedia ad fingularia,hoc eít,cffectus particulares pro&^ cifcamur oportet.hzc eft cóclufio , deinde tangit minoris probationem:(ect enim minor.) Sed uniuer(alia funt no - tiora nobis declaratur,torum in. fenfu notius eft fen(u,ipi tur totum in intellectu, notius eft intellectu: (ed uniuer(a, letotum quoddam eft,ut faltem apud intellectum , ipitur motius . Quod uero fit totum, eo patet , quia complecti. tur multa ut partes. unde litera poteft refoluiin tres fyllo gi(mos, quorum primus etit: E nobis notioribus eft pro- ficifcendum , uniuer(alia notiora, igitur ab uniuerfalibus . proficifcendum . Minor profyllogizatur fic: totum eft no tius partibus apud illam potentiam ad quam eft torum,ut fi apud fenfum notius eft fenfu;fi apud intelle&tü , notius eft intelIu: Vfe totü eft:igi£ notius partibus. Minor ps1, logizatur ,copleciés multa ut partes tottü eft quodda, ule P6 ,pptia. fiunt,& illis omnibus corruptis uniucríalia corrumpun Diftcidato ris textus co. quarti. Eiufdem antiquus, Expofitío Sytfs . Tres (yfffí, Exp$. có. 4. Auetro, . Dub6, Dubita. | M 35 cotnplectit rulta ut partes,igitur totu quodd3, nó: n.di- xit effe tor: m fimpliciter,fed totum quoddà, quia nó có^ plectitur multa prie; (ed ut partes. Haec eft uta expofi» tio,ut promifimus iam:hoc enim modo cepimus expo nere. Cum declarauit. Litera modo expofita eft fecundü me;aunc exponam fecidü Auer..& "The.quiin hoc fuut " concordes. Volunt igitiir ambo cp Ariít. uelit ponere ot dinem librorum:nam poftáj de priacipijs eft agendum, & de illis procedendum & tractandum eft à: pofteriori^ bus,de quibus principijs eft agendum primo, refpondet Arifto.cp primo de principijs uniuerfalibus,nam ut bene "Themiftius inquit. Vt ín libris refolutoriis,is qui eft de fyllogilmo tractatus przpolitus eft ei qui quzrit dede^. . móftratiuo,dialectico,atq: fophiftice,ita tractatus qui de principiis uniuerfalibus tractat praecedere debet ei qui de principiis eft particularibus, Quare liber phyfic au(cultationis ppofitus eft caeteris,nà hic agitur de prin» . Cipijsuniuerfalioribus,quantum eft poffibile fcientize na turali. Quod aute tractatus de uniuerfalibus fitalijs prz ponendus,rónes factz declarant.Haec expofitio multum ualet & textui confopnat. Sed dubitabis, quia tücoportet metaphyficam przponi phyfica,quia illa eft deuniuetfa lisfimis , iam fzpe.n. rfidimus qp tractatus deuf'ibus & uniuerfalisfimus praecedirintra ratione fubiecti fcientiz, | hoceft,dümodo ron tranfcendat róne formale fuübiecti. Et intendit. Exponit quid per uniaerfalia Arifto.uelit, . vult effe intelligenda uniuerfalisfima principia Sc uniuer falisfimas cás, & tu itellige tà de caufis dj de accidétibus ufiffimis uteri potin fciétia naturali:et p hoc patet i hoc libro effe tractádum de uniuerfalisfimis caufis, & uniuer falisflmis accidetibus cóibusoibus rebus naturalibus;ut- diximus?h ,pcemio,cuiufmodi (unt uniuerfalisfima ma^ teria,uf'isflma formá,motus,tempus locus , € id genus: Et clim dicit. Exponit quid per fingularia Arifto. intelli gat,poffet enim obiici, de fingularibus non eft fcientia, - fgiturab uniuer(alibus non profici(cimur in fíngularia, Refpondet Auer. cp Arift.intelligit per fingularia ultimas fpecies,aut quafi ultimas. Quidà uolunt effe intelligendi pet fingulariajindiuidua,uam licet deillis uon habeatur : fcientia per fe,habetur fcitia propter uniuer(alia. Sed hoc ftare non poteft,nam in nullolibros: philofophiz natu^ - ralis Arift.tra&tat de fingularibus utindiuidua funt ; imo particulari(fimi libri funt de aialibus & ftirpibus, nulli . bitü de fingularibus loquitur: quare bene Ater. p fíngu laria fpés i:elligic. Deinde Auer. exponit nónulla et patét, Caufa igitur. Colligit tunc Auer.qp una eft caufa am^ botü dictorum;duo enim funt dicta, cp ad cognitionem principiorum eft proficifcendü demoftratione,quia à có: pofitis effectibus S cp principiti doctrinz totius fcictioe - nauralis eft ab uniuerfalibus,& hec duo funt dicta per unam fialorem,& duas minores.Maior communis eft,á Tiotioribus nobis proficifcendum,uniuerfum demoníftra tum eft notius nobis; & hoc quo ad fenfumyigit ab eo ,pfi ci(cedü in cognitione principios, & uult cp indiuiduti de monftratü fit principia lidei , hoc eft demronis figni,de, - gnonftratio.n.figniuocat ubiq; fides. Scim declarat ac^ cepta eadé maiori,fed hac ália minori, E nobis notiorib" proficifcédü ufia nobis notiora, & hoc quo ad itellecti, "git ab ufibus in doctrina de principijs primo agedu. Et ideo vult illa effe principiti (cizhoc eft demronis ,ppter S8d,ubig;.n.p fciam intelligit demonftratione ppter qd. eliquum comenti patet. Sedcitca hzc dubitare folitus fum,utrü in naturalibus fint duo pceffus unus ab-effectu ad cà inuerionz, alter à ca inueta ad effectü uidet qp n6 qa tüc effet cireu]us in demronibus & p cófequés cótra Arift. :.pofte. Seciido tunc idé effet nobis notius & igno tius refpectu eiu(de | ut effectus effetnobis notior in de. móftratione figni, & ionotiorin demrone càx & ,ppter quid. Reípodet "The.in hocloco & inqt: Cum igit copo^ fito: ront exgqrimus yea E naturg prioribus indicare opor tebit,cum uero de principiis agimus, ex his d priora, funt nobis:& eftilla quide propria demóftratio , hac uerb &j i quà nó propria,rame fufficiés ad demóftrada ea qu uo lumus, In quibus uerbis cócedit The. duos proceffus, & ambos demóftratiuos:unti quide ab effectu ad caufam,al terti uero à cau(a ad effectü. Sed uidet cótrarius fibi. 2.po fte.cap. ;o. ubi tquit.Nullum enim incómodt fufcipitur, fi talis caufa cum (ua cócluflone rctorquetur; nec enim ea dé utrinq; ratio eft, (ed cü ab euétis ad caufam fubirur,fyl logi(mus tanti uocatur:cü e contrario eft, abfoluta demo ftratio dicitur.Ex his apparet proccffum ab effectu in cau: fam effe (yllogifmü tanti, contrariü huic € caufa ad cffe, cum effe demonftratiuum. P hiloponus uoluit effe du^ plicé effectüi,per fe,qui fequitur effentialiter ad caufam ef fe:& peraccidens,quod apud "Themi.dicitur euentum: tunc vultab euentís , hoc eft;ab effectibus per accidens ad caufam effe fyllogi(mum tancum,ut interiit, igitur de- capitatur:contra uero cffe demoftrationem propter qui d, ut decapitatur, feitur interijt. Ar in effectibus p fe eft ecó^ tra,ab effectu in caufam effe demonftrationem à caufa in effectum effe (yllogifmum tantum, vt eclipfatur , igitur itteruenit terrashiaec demonftratio eft , (ed interucnit ter: ra igitur eclipfacur,yllogifimus eft tátum,& tunc per hoc 'Themiftg tollitur cotradictio,nam in pracfenti textu con cedit regreffum in effectibus per fe , ibi negat in euentis, licet Philoponus differat 4 T'hemi. Auer, auté, ubicp con cedit regreffum, & uult effe demóftrationé figni ab effe, ctu in caüi(am,e contra rem caufa , ubi tamen eft medii notum nobis & nature, ut in mathematicis demóftratio -eft fimpliciter,hanc pofirionem habes z.cocli comen. s. & octauo huius cómen. $2.5 0.3.65. "Tuncad rationem recentiores uolunt effe quatuor notitias , prima eft efte- . us per fenfum,autobferuationem:fecunda eft inuentio caufz per effectum qua q; demóftratione figni habetur, tertia eft eiufdem caufz per intellectus negotiadonem, ex qua chim prima crefcit notitia cau(z intantu, ut digna fit effici medium demóftiationis fimplicirer. Vltima eft eiu(dem effectus notitia propter quid,per tale caufam fic creram, vt fit medium; Imaginatur qp notitia prima e£ fectus flt vt fex, inuentio caufz per effe&um vt qua^ tuor,notitia caufa per negotiarionegi fit ut quatütcr,quae addita illi que per effecti habebat,erit ut octo;e qua tan» dé reditad effecta, & habetur illius notitia ut octo. Ex his patet fof'o ad rónes,eft.n.regreffus,fed nó circulus,qa' nó eft in demronibus eiu(dé fpeciei fif'r no ide notü & igao- tum,ut patet, Sed cótra hác inftàt , ptimo qa qd eft hzc hegotiatioznó demro,ut pater,nec diffinitio,qa nó differt à cá:nó iductio,nec enthymemaiigit nihil eft. Scd tüc poffet h£i aliqua notitia pfectior,& n6 p demrone, util la j habet p négotiatione. Ad hec dici pot qpilla nego. tiatio eft copofitio & diuifio,nà cà ipfa inuéta intellectus cópanit & diuidit donec cognofcat càm fub róne medii - nà licet ide fit cà & medii , differüt róne;cà.n.dicit áte nus ab eaeffectus pficifcit,fiue ip(a fit notior effectu , fi. ue nó:eft aute medii qtenus deinitio:ab effectu igitur ad . cam,eft pceffus inuétionis caufa : negotiatio eft ad'cám P ut medium ac definitio,(ed clim definitio non iuuenit nifi - cópofitione & diuiflone,ideo inuenit cá per hzc fub rone medij;ex qua poftmodii pficifcitur ad effectü.& fic patet ad primü. Ad fecundü patet folutio,cópofitio enim & di» uifio funt fyllogifmi,ut fecundo pofte. dicitur:nec eft in- conueniens fyllogi(mo aliqua inchoatam notitia intédi;et feri maiore quà erat, & non per demonftrationem. Quia Simplicius pcófu fa intellexit tam cópofita cf uni uerfalia,& Arjft.declarauit quio copofita fint prius nota (uis.fimplicibus,ex qbus cóponunt,nüc uult ei declara. re uia cofequétie uf'ia e& prius nota minus uf'ib?. Sed ad 1 quá intétione Arift. hoc faciat Simplicius n6 expofuit. Auer, atit qui fegt hác exponé,uult Arift. prius ftatuiffe F ordine i doctrina particulari,qui feruádus eft i hac fcia, et genus ét demronis,quod uidelicet eft demro figni. At $ nüc uult,ut declaret, magis uf'ia effe prius nota minus ufi HI » Auetro; exéplo. Riio pii | Replíc. Defcníáo. Qomoe ulia nota natura. Deie fu, zs rimus 1 bus,ut explicet ordinc doctrina totali:nà cü int&tio (cie 1 de natura fit agere d: rebus naturalibus, € de rerü na^ 1 turaliü acciitibus, atq; de accfitiü reri neliti caufis , uult 1 nt Ari. qfi ex eadé cà deducat;ut prius dehiíS tribus iuf'i, 1 & poft i particulari agédü fit,cauía uero eade ex qua hüc 1 ordine deducit , eft ppà notioribus nobis pcedendu fir, i & ita uult,ut huic maíori quafi alià minore fubijciarui, 1 delicet (ed ul'ia (unt prius nobis nota minus uf'ibus, igi» jturin fcientia de natuia procedédü,cft ab uibus ad mi^ 4 nus uniuer(alia,& fic cenfet Arift.attuliffe erdiné in do» 1 cirina totali, & ad hancintentione uoluit Arift. declaraf (e magis uoiuerfalia effe prius nota minus uniuerfalibus, quod Simplicius nó expreffit , nec/Themiftius à quo & Auer.et Simp.acceperunt ciuis ex uerbis "T hemiftij hàc iintérioné,quà Auer.expreffit,accipi poffit;cü per exem 1 pla,qux atfert,hanc effe intétionem clare habetur. Sed i quomodocügq; fithxc expó nó conuenit confequ&tibus iut fuperius diximus , & pofterius dicemus:ió dicamus, iq cum Arift. accepilfet maiore , & minor (yllogifmi, 1 nunc aff. gaat cóclufione,& dicit: 4 Vnde ex uniuer(ali. jbusin (ingulariaoportet procedere, ) Hc eft cóclufio, j & intelligit per uniuerfalia;uniuerfaliffimas res natura. 1 les,uniuerfaliffima rerü naturaliüi accidentia, & uniuerfa 1liffima eorá principia,quafi dicat, unde in pertractatio^ 4 ne rerum,cau(farü,& accidenti naturalium oportet pro 1 cedere ex uniuerfaliffimis rebus;accidentibus,& caufts 1ad minus uniuer(alia eade & fic peruniuerfalia uniuer- 4 falilfima intelligit, que effe poffunt in genere phyfico ut 4 rec? exponit Auer, & p fingularia intelligit minus uni iueríalia,ad que tandem defcendtt fcientia de natura ut 4 etiam recte Auer.expofuit , & hunc ordine feruat Arift. iNam in hoclibro agit de uniuerfaliffimis rebus naturali 3 bus,uniuerf(aliffmis accidentibus, & de uniuerfali(fimis 4 caufis hori : poftea defcendit ad hac ipfa particularius, 4 dtinde probat minore fyllogifmi principalis , uidelicet 4 € magisutia fiat nobis prius nota ,& dicit: 4 tot enim 1 (cdm fenfum uotius eft. - Senfibus tibus (uis,ex abus 1icóoponit , ergo pari ratione totum fecundü intelle&iü no^ H tius eft partibus (uis;ex quibus conftat.accipiatur igitur hacc pro maiore.tunc addit minore, dicit. 4 V niuer(a ilen.multa E .i.minus uniuer(alia, 4 coprehéditut pat« 1:65. F Quonià aliqua ratione cópofitü ex minus uniuer(a 1 libus eft (alté copóne contin&ti£, per d patet minus uni» i uer(alia effe prius nota natura: magis autem uniuerfalia 1 efle pofterius nota natura , patet qa minus ufía funtpri? 1 flatuta in natura, & ita prius nota natura ac fimpliciter, 1 Quia uero magis uniuerfalia ex minus uniuer(alibus có pofita (unt,falter compofitione continentia ideo funt 4 pofterius ftatuta in natura, fic in natura pofterius no^ 1a, nobis autem prius cognita, Magna fieri digradua^ itio folet de regreffu in. naturalibus demonftrationi^ 1 bus,dico in naturalibus demonftrationibus, quia in ma theraticis nó fit regreffus,ut fuperius diximus. Iunio» 1 res in hac difficultate imaginanturin regreffu demóftra hoc eft,cp propolitio effectum fignificans uera fit:& hec i js tres notitias,quarum prima eft de effectu quia eít, LN ^ . ir n - X. notitia ex fenfibus.habetur,cp enim hó fit (ciétie capax, ER ene Secüda uerb notitia eft propter quid eius, 1 quod feufui patuit , dubitamus enim propter qd homo it fcientiz capax,& non brutum, & dicimus quia habet anima ronalé:Ergo effectus aut ppónis effectu fignifica 1 tis dug (unt notitize;altera, quia ucra eft,& haec (en(u per (picua eftialtera propter quid eft , & hxc nota fit nobis iinuentione caufp,caufe uero uel propónü,que cám figni 1 ficant,una eft notitia, & hacc eft inuitio , quz nihil aliud 4 eft g quia eft caufa;uel quia uer (unt propónes,quze fi 1 guiticant cám. 1 magipátur ergo per hanc notitia, que eft jinuentio caufa;uel quia uera funt ,ppones,q fignificat caufam haberi ppter quid effectus,uel haberi ppter qd conclufio,qu (igiiat effec, uera eft. Ergoin regreffu demonftrationis paturalis funt ttes notitiae ,quarü duz 1 cffecius funt,tertia uero caua eft inuctio,quzx quide te 4 lataad effeciu eft ,ppter gd illius , relata autt ad caufam 1 eft qa illius,quecg inuentio eft per effetü acquifita.Exe« Tp'um afferri pot omnit eorü quz traductur in libris de iaialibus,na ibi Arift. primo in hiftoria colligit effectus 1 quia funt p fenfum,deinde inueftigat caufas,etiam exe iplum eft huius concluüionis,homo eft erectus , nam ga ihzcueraeft;patet fenfu, ppter quid aut patet, quia cali 1 diffima mébra habet. Ex eo enim qa homo erectus eft, ipatct hominé hre mébra calidiffima,, qa uero habet me^ ibracalidiffima,eft rectus.Suntigit dux demtones pri, ima quz dicit , quia omneanima! erectum mébra habet i calidiffima,hó € aial ereciü,igit ho habet mébra calidif ifima:que uero dicit ppter gd hzc eftjocaial hiis mébra 1calidifitma eft ereciu,hó habet mbra calidiffima,ipitur 1 hó eft erectus, qp hó fit erectus,patet fenfu, ppter dd hó 1 (it erectus,patet qa mébra habet calidiflima, q» uero me E 1 bra habeat calidiffima,patet qa eft aialerectü.Ex his pa Contra ne itet6O eífe neceffarii negotiationé,ur peream reddatur gotíatio, 1 notitia cau(z? maior;ut nos olim diximus,qm fola noti» "t itíaqa caufz eft ppter qd effectus. Sed chm Ari(t.uerba Propría i& Alexádri;ac "Themittij.Philoponijac Simplicij cómé» opinio. itaria diligétius reuoluerim,uidet mihi in regreffu, qui fit iio naturalibus demronibus,primii pceffum,quo fyllo» 1 gizat caufz inu&tio,effe Tyllogifmü tm, qm cóiecturalis ium,cüp ipíum folii coniecturabiliter fyllogizet cau(ze iinuctio:(cdm uero,quo fyllogizat p inuetioné cáz pro iPterquid effectus,effe demroné ppter gd , nó qui faciat i (cire (imptr,fed ex códitione,dato qp illa caufa fit,uel da. i!ó qp ppónes uere fint,quz reprefentant caufam & nul^ 1 la alia cà effe poffit. Ianuit hanc opinione Arifto. libro imetcorom primo,cüait: 1 Qm deimanifeftis fenfui-pu iramus (ufficienter demóftraffe $m ron , fi ad poffibiJe Cap.de ce metís, i reduxerimus ex his ,q nuüc apparent , exiftimabit ug; ? 1 aliquis fic de his maxime accidere. - ubi Alexaderaffe^ ? i rit cáx inuctioné effe cóiecturale, cotra ucro ab iu&tione ? j caufz ad effeciü effe demóftratiud;nó fimpliciter,(ed ex 1 coditione dato gy illa cà fit,et eti qp nulla alia cá effe pof 1 fit. Quà part€ Themiftius fzctatur fecundo pofteriog:, €t Capi3o. 1 Auer.etià 2.de coelo & müdo,quafi in id€ ueiiens,affe^ Com. 5 s. 4 ritinuétioné orbit epicyclog;& excentticon: per appa jrentia,quaz nos uidemus effe cóiecturale;cü fit cóiectu. 1 ralis fyIis quo illa demóftrat;cótrà uerb dicit effe demo à ftrationé,nó d faciat fcire fimplT,(ed ex conditione data 3 q illa cáfit,& nulla alia effe poffit:n3 fi illi func ,apparé j tia (unt,fed utrü alia cà effe poffit, nó € fimpfrmobis no 3 ti. Ex his (eg£ T'hem. p tylm intelligere coniecturale j demrone,cü dicir;pceffumab effectu in cám effe fylfm 1 un;cüuero dicit efie demroné,ab uti£uerbo demóftra- tionis profylf'o cóiecturali. Sed occurres,qatuncícia de purs, d natura nó effet (cia. Dicedü (ciam de nà nó e fciam fim pliciter,dlis eft fcia mathematica, eft tii fcia PP dd, quia inuentio cau(z,que habetur per fyllogi(mü coniectura- lem,eft propter quid effectus. Per hec delentur obiectio; 4 nes;que cótra hec fieri folent:prima quide deletur ex eo, quia nó eft circulus in demoftratione, cum primus pro 4 ceffus fit um (yllogi(mus,(ecüdus uero deimoftratio pro iP'er quid. Deletur etià fecüda obiectio;qa effectus fem 1 P*r eft notior ipfa caufa in genere notitie quia eft , nun 4 quà enim caufa poteft. cífeita certa quia eft, ficut effe, 3 cius,cuius effe eft ad (entum noii. Ipfum ueró quia eft 4 cau(z,eft coniecturale;utrü tale effe conieciurale eft no 4 tius ipfo effecujin genere notitix propter quidnam po fita inuciione caufe femper (citur propter quid effectu. j unde.& Arift.inlibro meteororum concedit fe nó tradi 4 diffe ueras caufas effeciuum naturalió fed quo etat fibi 4 posfibile coniecturabiliter. Sed de his hactenus, ' . Habent autem aliqua ex párte modo eodem & . nomina ipfa ad rationem:totum enim quoddáet ndiftindté figuificant, quemadmodum circulus; Diticída. toris tex. CGm. gntí, ! Ay 1corum Definitio ueró ipfius in fingula díuidit. Et pueri , primum quidem omnes homines patres, atcp ma tres foeminas appellant , pofterius autem difcer/ nunt horum utrung. Kiofé an. i Subftinent hutem hoc idem quodammodo & tqus..— inominaadrationem ttotum enim quoddam & j indiftindé fignificant,ut circulus , definitio auté EXAM ipfius diuidit in fingularia.Et pueri quidem pri 4 &yd'e ; bomies jInum Omnes uiros patres appellant,& matres fce pus —— minas , pofterius autem determinant horum za«rtegas i unutnquodg MET tatas. b t - - 3 matres Hactenus quo proceffufit proficifcendum in cognitio uerfoae . Dem principiorii declarauit,quoniam demóftratione fi^ míma, —— gniimuucin proceffu definitiuo rerti naturalium quo or» Semit — dine firíncededü addit,& uult ide effe (eruandü,ut inquit ^n e "T'he.ia nomine & ratione, & appellat nome id quod de^ iun e rs2riT irioneipflu: joitür in t« peu Éini£,rationc uero definition ipfius. Vt igitur ín peefiu de monftratiuo ,pcedimus à cópofitis effectibus in caufas, deinde regredimur ad effectum, fic in proceffu defínitiuo rocedimus primo à definitis diuidédo , deinde e caufis $yls tx — c5poncdo páci(cimurin definita, Huius fyllogimus eft ex cadé maiori, videlicet ex nobis notioribus proficifcea dum, definita funt nobis notiora d definitiones , igitur? definitis ipfis ad definitiones pücitceadum. Minor decla ratur,cotum notius eft partibus, definitum totum eft, defi nitio diuiditin partessigitur definitum notius.Hoc totum figno probat puerorummqui prima in etate cüm in eis co^ gnitio incipit,hotes o€s patres appellat , foeminas quoqg 06s matres:atcii creuitin eis cognofcédi facultas paren» tüm, propria quafi definienté$ aiaduertunr. V erü "T hemi ftius extplii hoc nó ad definitiones accómodar, fed ordi» n€ libroz: uidelicet cp ab vPibus fit icipitdü,pót tfi utricg aptari,ut patet. Sicigi£ habes regula & in demoftrationi^ " bus & in definitionibus una, quafi perunam rationem. D Cum declarauit caufam Auer. primo introducit litera, 5* ^ & éam intelligit, ut nos expofuimus,ideo uerba eius pa» tent, Animaduerte tamen qj genus X differentiam vult effz elemcta (peciel,nam ut mixtum ex elementis confici" tut , fc fpecies exgenereatag differentia licetilla partes rei haec partes rationis noanuncs dicantur. - Et dixit auod&modo, Soluit Auer. unum literarium du^ bium,quia nó uidetur qp bene cóparauerit definitum ipfi uniuer(ali,quianon una ratione ambo tota funt , necuria " tatione partes illorum modo eodem fe habent Refpon. det'Aüczgp totum eft triplex:uniuerfale,quod à nónullis totum in modo dicitur in libro topicorum,quidditatiuum fiue cffzntiale,ux fpecies ipía , cuius proprie eft definitio: totum materiale ut indiuiduum, quatenus ex partibus fit integralibus totum eft integrale , quatenus ex materia & formatotum naturale. Vultigitur cp uniuerfale & defin » tum nó eadé totíus ratione funt tota:snam uniuerfale eft totum ad4pecies;& ita eft totum in modo uniuerfale, fpe cies partes fubiectiue, definitum eft totum effentiale fiue quidditatiuum partes ueró effentiales genus & differen. tia:totü phyficti e(t indiuiduum,partes funt membra,aut £natería & forma:quia igitur nó uno modo penitus fe ha^ bent , adi:cit quodammodo. * od acp Et hoc. Quod uet quodlibet totü fuis partibus nobis notius fit,regula fuit.quoniam totum integrale notius eft apud fenfim Gi fuz partes: propter quam quocp regula etiam accidentia fint nobis prius nota d caufz,quia ac €identia (unt (enfibilia primó,cau(z uero non. Et queretaliquis, Mouet Auer.queftioné, nam uidetur in dictis Arift inanis repetitio,nam textu illo: Suntaute primum nobis manifefta & certa compoftta intelligi per compofita fpecies G; hic:fuftinentautem idem quodam modo hoc nomina ad rationetn, intelligit fpecies : igitur re repetitio,& cp in primo intelligat fpecies,patet,qa o poteftintelligere indiuidua f/guata, nam ab itlis non procediturin demonftrationibus, funt enim extta arte & (cientiamthic étià nó poteft intelligere nifi fpecies , quia folius fpeciei eft definitio:igitur eft inanis reperitio. Adhocautem. Refpondet & uult qp ibi (pecies , & hic fp:cies intelligit:fed aliter atq; aliter : aam ibi loquu:us eft de fpeciebus in cóparationc ad paries , ut caufa: funr, & in proceffu fecundà fidem hoc cft; proceffu denione firatiuo demonftratione fignithic in proceffu definitiuo, ad partes fm imaginé,hoc eft, definitiuas,. Sic igitur licet idc intelligit nó code mó,qa'ibi in demonftratione Gdei, hoc eft figai,hic in definitione proccffugg definiriuo. Sunt igitur tres.Ex his cócludit cffe tres niodos [iucfpe cies copofitionis, prima ett copofirio fpecici ex fuis cau. fis gdditatiua atq; effentialis , fectida gnis ex fpebus ul'is atq; in modo; & ambe he notiores (unt itellectu partibus fuisstertia eft cópofitio indiuidui ex partibus £m tui quaii taté hoc cft,ita particulares ut ipfum eft,ethoccópofiuic hic compofitionis róne apud fenfum notius eft partibus. Etex eo. Ordoauté cópofitionü alii & regula hacc eft, utqa toti fenfile notius fenfu fuit partibus fcitum eft co^ pofita illis duobus rnodis notiora effe itellectu partibus, Et ideo.Ex his quafi colligit aliam refponf/oné, c» in iex tu illo tertio potuitintelligere per copofitajmontantü fpe cies, (ed indiuidua:nam ut nunc dict eft, indiuidua pot» funt effe principia acgfitionis ufis ppónis, Cum enim (ct mus totü fenfile quod eft indiuiduü effe (enfu notius par tibus (cimus ita effe in alijs apud intellectu : igitur porzft eífe principiü inueftigationis ulis. Sedreuera primare- fpófto eft melior:nà ibiloquitin demóftrarione qa , ubi -indiuiduü non pót effe mediü nifi fueririnductio. - Signum cius.Nunc per fignum hzc contirmat , & ant maduette qp intellec pueri uigorari poteft ttclligi P fe, uel per accidens:per fe falfum eft, qa intellectus nó fene .fcit,atinlibro deanima diximus.Per acides uero eft có - cedendum:nam ut dicit Plato ,fedatis motibus pueri, SZ ^ fenfibus exterioribus & interioribus uigcratis;per hoc cp humor recedit , intellectus quoad illius operationgm ui^ gorari uidetur. Cetera commenti patent. Scd citca hec plures occurrunt qónes;prinia eft G prius cognofcuntur ab inteliectu noftro;utr. minus ulia uel fin - gularia,aut magis vilia? - Aiaduerte cp hic furit duoc po- fitiones,una tenet fingulare per fe poffe ab intellectu no- ftrocognofcijquatenus fingulare:alia cp fingulare pcr te quatenus flagulare ab intellectu minime cognofei pet fit.Ideo primi tenzt abfolute (ingulare e(fe primti cogni- -turi,& magis ab intellectunoftro ip(o uli. Quod uero "fingulare per(eab intelle&u woftro coguofci poffit; pluri "bus rationibus arguitur. Primo qa intellectus cognofrit di&ferentià inter univerfale & fingulare;igitur deprehendit perfe extrema. Secundo intellectus componichanc pro 'pofitioné,Plato eft hó;igitur cognofcit extremailliussope 'gatio fecüda & cópofita fupponitfimplice & prims,ut in libro periher. '"Lertib prudctia eft de fingularibus, Gil, a eft operatio intellectus, Quidzalij qui fübtiles habez turarguunt prim , intellectus per fe fertur ineffe : igitur 4n quodlibet contenta fub ente,& itain fingulare. Secun «do , intellectus per fe intelligit eus, igitur maximum ens magis intelliget, fed fingularia funt maxima entia , vt indiuidua fubftantix quz funt fubftautize primae. : "Tertio, fi flagulare non per fe intclligerez effet, quia ad 'detet pnatetiam, fed per materiam addit ad cífe igitur ad 'cognofcibilitatem, Quarto,aut fingulare mouet intelle ctii aut uniuerfalermon uniuer(ale,quia mouere cít actio G operatio, (ed actiones & operationes funt fingulariti, ptimo meta igitur flngulare mouebit. Quinto,cuius fyl logi(mi propofltiones intellectui patent,conclufio eidem patere debet:fed propofitiones fyllogiími particulares ia tertia figura intellectui patent,ut omne b.a,omnejb.c.igi, türaliquod c.a.pateteffefingularec.ipfum. Vltimo, in, 'telle&tus imponit nomina fingularibus, igitur intelligit il la:hoc fuppofito uolunt cognitione confufa, & non defini tiua "DUUM LO mne t M —— an.cat. mo heo 2. artí.i. difu..& fe magi.hec primoe.q & Tara tctü fupe hoc & di corfeque tet, Quarta. Quinta. Sexta, T" C uu SÉ Prima 16, Secunda, , Qued con tradícat Auer, "Tetía 16. Alía fofa, Quarta t$ Primus tiua fingulare effe prius notum, maxim fi fortius mouet fenfum, quod addunt propter eum qui uenit e remotis, Hxc pofitio peccat in duobus,primó quia dato p fingu lare per fe intelligeretur à nobis ,adhuc non oportet po» nere ipfum eífe prius notum intellectui,ut dicemus in no ftra pofitione.Secundo,fingulare intelligi à noftro intelle cu per fe contradicit authoritatibus & rationibus: pri» mo quia fi fingulare per fe intelligitur ab intellectu , aut àb intellectu , quatenus iotellectus eft , uel ab intellectu coniuncto fenfibus: fiab intellectu quatenus intellectus eft,tunc eciam ab intellectu feparato cotra Auer.1 2.me ta.có. «1. X contraomnestifi ab intelle&u quatenus cori iunctus eft, tunc non intelligitur ab intellectu per natu» ram intellectus, Igitur proptet cóíunctionem quam ha bet ad fen(us,& ita mediante fenfu, ut arguit Auer. 5. de anima.có.ro. Secundo, quocunq; remouetur ratio in^ telligibilitatis & modo quo remouetur , remouetur intel ligibilitas: (ed ab indiuiduis remouetur ratio iatellgibi^ liratis,nam ratio intelligibilitatis eft forma & actus. 9. meta.có. 20.fingularia non funt per fe formze, fed partici patiue,quia compofitum eft: ens in actu proptertormá. 2.de anima;coó, 4.igitur & per accidés intelligibile. Ter tio arguo argumentis Aucr.omne recepium recipiturin fubtecto per modum recipientis, 2. de anima.có. ; fed in. tellectus poteftate e(t uniuerfale per elfentiam:igitur non recipit nifi uniuer(aliter. V el ficjintellectus poteftatis eft uniuerfale per effentiam,igitur effeotialius recipit & uni uerfalius cj uniuerfale participatiue : (ed corpus in com muni nó recipit hunc colorem.7. meta. igitur intellectus. qui pet efentiam eft uniuerfalis non poteft recipere co- gnitionem particularem huius hominis. - Quarto, intelle cus agens comparatur intelligibilibus , uclumen colori bus. 3.de aí1.c6.5. 2 8. GC.2:de.aia. có. 67. fed lumé dat co: loribus effe (enfile in actu , igitur intellectus agens dat intelligibilibus intelle&um actu:igitur fingularia nó qua tenus fingularia intelligibilia (unt, Quinto,plus differ intelleftus ab imaginatiua cj imaginatiua à fenfibus ex». terioribus: fed imaginaiiua non poteft in obiectum fen; fus exterioris füb ratione illiussigitut nec intellectus in fubiectum fiue obiectum imaginatiue fub ratione fingu. laris . Multe rationes fieti folent, fed ha (atis fint, Sed pro folutione quafiti aiaduerte q» duplex eft refponfio: una expofitorum,alia Auer.Pro refponfione expofitorii, debes fcire cp fingulare eft duplex: quoddam equiuoce pro quanto eft unum in tota fpecie , cuiu(módi eft deus, & qualibet intelligentia. Hacc enim propria funt uniuer - falia per effentiam,fed dicitur fingulare unaqugqs quate nus una numero eft in tota fpecie: & de hoc modo fingu laribus nó loquimur,quia patet illa per fe intelligi per.efz fentia faltem a feipfis, Alio modo accipitur fi ngulare uni uoce , prout e(t indiuiduum determinati przdicament: ut hic homo Socrates &Plato:& hoc propter materiani, ut nunc fuppono,X de.hoc eft qftio. Seciido animaduer te cp fpecies intelligibilis,quam ponunt in iotelleciu ge^ nitam ab intellectuagente & phanta(mate, poteft dupli citer confiderari:ut fimilitudo , & fic primo teprefentat ule, & naturá € qua prio genita eft Alio mo ut effectus. quida genitus e fingularib" phataflatis ,& fic repre(entat d nete ipa,qtio effectus repre(entat cám. T'üc dicüt ex potttores cpintellectus recte, & p fe intelligit folü ulia, & oia füb ratione uniuer(alis:bà intelligit per fpeciem, quatenus fimilitudo eft & illa primo reprefentac uniuer; fale . Refexe ueró utpote quando redit ad cogoitionem. fpeciei intelligibilis;intelligedo talem (peciém quodam . modo intelligit fingularia phanta(iata,quo modo per e£, fccum percipimus cau(a m,ut per artificium percipimus artificem: primo igitur actu (ertur in uniuerfale,cüm con uertitur ad fpeciem & intelligit illam ut effe&um intelli gitipfum fingulare.Et per hoc patet folutio ad omnia ar gumenta:nam intellectus reflexe intelligit , & fen(us re^ €t coguofcit (ingulare: que (ufficititad omnia argumen : ta. Auer.autem. 5.de aia.có. 10.uult qp intellectus quatez nus intellectus non intelligit ipfum indiuiduum per fe, quatenus indiuiduum,fed intellectus mediantibus fenfi^ bus cognofcit indiurduum fub aliqua habitudine ad uni^ uerfale,ut pars illsus,ut differens ab illo , ut conueniens - cum illo: feorfum autemacceptum fub rulla habitudine ad uniuerfaleab intelleciu non intelligitur, fed tantum à feofu. Vnde cum indiuiduum ivtelligituríub habitudi ne ad uniuerfale,boc eft,uel ut differens uel conueniens, uel pars,ucl tale aliquidiitelligitur quatenus fuübitratio nem uniuerfalis,& (c non quater us fingulare per fe feor fum. Per hec ad argumenta etiam patet, hec de cogoítio^ Rji Auer, nefingularium. Reftat nunc difputare de primo cogni^ De primo . to, ubi animaduértendum «ft qp de primo cognito duae «ogníte. primz fuerunt pofitiones:nam tenentes fingularia per fe efle à nobis intelle&tq; noftro intelligibilia,& qfiq; per fe intelligi,ipfa primo cognofci à nobis,& poft ip(a uni^ uerfalia deprehendi contendunt. Qui uniuer(alia tantum pet fe,fingularia per accidens intelligi afferunt , in parte conueniunt, & in parte differunt. Quantum quidemad — definitiuam cognitionem rei, quam uocant diftinctam, uolunt uniueríalia prius cognofci: (ed quantum ad cogni E tionem coníufam, quam uocant quid nominis , uel quid nomen figuificer,differunt..Nam quida uniuer(alia prius [ intelligi contendunt,atq: prius fignificata nominum illo rum uenirein notitiam noftram probantalij contra mi- ^ — 7 nus untuer(alia femper prius, quo ad figri(icationes no^ —- | minum occurrereaíferuntsalij autem credentes mediare, aíÍerunt minus uniuerfale prius cognofci,cuius fingula. re fortius & prius mouet fenfum , utin proxima diftan» tia:at in remota, cti finge magis uniuerfalie fortius mo^ ueat, magis uniuerfale przcognofci uolunt: quorum ra: tiones & euafiones & fophifmata hi c omitto, alibi enim longius perquifita (unt. Ideo ad ueritatis inquifitionem ^ Rs ; ; 3 EAT Propríz magis intendens dico cp uniuerfale eft in duplici differen is n tia: quoddam enim eft per effentiam, quaratione Plato Vniuerüle formas feparatas uniuerfalia afferit effe; Arift. ueró deti. duplex. & fubftatias omnes intellectuales uniuerfales per effen tiam concedit effe;hec quogs nónundj uniuerfalia in cau fando dicuntur,hoc eft,uniuerfales rerü caufa. Alia (unt uaiuer(alia participatiue ,utanimal uniueríale , & homo uuiuer(alis,& id genus:que dicuntur uniuer(alia partici patiue,quonia fua nara funtformefingulares , fed par ticipatioe intellectus,qui per effentiam e(t uniuerfalis,et, ficiunturuniuer(ales.i: meta.có. 4.Hec nonnundg uniuer , ' faliain predicando dicuntur , quia aut (unt in pluribus, - aut dicuntur de pluribus;ut Arift. inquitin libro de inter - pretatione,& inlibro pofter, Vniuerfaliá itaq; prio mo eir do apud omnes pofterius cognofcuntur ,utin primo de aia.có. s. exponit Auer. animal uniuerfale , aut nihi] eft, aut pofterius cft,qa idea Platonis, aut nihil eft aut fi gd - eft;illa pofterius cognofcitur; Et in hoc petripatetici om^ nes conueniunt. Qua ratione euenit ut metaph yfica fic Quod me, poft phyficam:nà metaphyfica , aut cft deuniuerfalibus taphyíica 'pet effentiam,aut de uniuerfalibus periadifferentiam ad. peiericz. illa,& ad res materiales;utfuntens,unum ; & id genus: fi quidem de uniuertalibus per indifferctiam etiam poft phyficam,quoniamilla abftrahi non poffunr, ut cóia na2 turalibus & feparatis nifl fint ipà feparata.. Acfi de uni; uerfalibus fit (ermo ,que funt patticipationetalia,cU eiüf, c.i du. modi uf fit duplex;aut cóplexum,ut ppó fis, fiue fy]fs. ptex. uniuer(alis;autincóp!exü, ut uFe predicabile, tüc queftio nó cftuna róne folucda:nà filoqmur:n,pponibus uibus, poffumus adhuc loqui dehis in cóparatione ad Ppónes minus uf'es,aut in cóparationead fingulares.Si in cópa. 12PÓ.. ratione ad flngularesuFes (um grid prius note,ut in fcien tíjs (peculatiuis quara pricipia funt inata,utin mathema. ticis:in his.o.uFes precognofcütur,ut primo pofterio. aífe rit Ari.In fcictiis uero, quas: magna pars p obferuationes habet,ut phyfice,& practice:quo gdem ad eas: inuentio- aem fingulares,ex qbus ufes inductione dPÉcifcunt,prz, - Sue$. (up Phy. C" Vfeypredi»: 3 r5. Expofitío dabónis, t.díuifio. Y €ognofcunt: quo uero ad illa: doctrinationé ufes przco» gno(cütur,qiio magi(ter ipfe difcipulü docet:nó. n.nifi ex ulibus;pcedit,ad fingulares .ppóaes. Vbi uero cóparant magis ul'es ad minus ufes, ubi; uftores precognofcunt, pterea liber phyfi.og, cim fit de ,pponibus ul'ioribus ceteris pponié: Bunt.n. huius ppónes ex terminis ubori^ bus,u: dixit Auer.in poemio. Dubóigitur delis nulla apud latinos nódum facta eft,reftar igit ut dubó folum it deufibué & minus ufibus pdicabilibus , degbus fit hc dubitatio flc intelligéda utrum uf'e precognofcat fingulari uel minus ul hoc eft,an res ipfa:ut Socrates prius ab in^ tellectu noftro Pconcipiatur fub conceptu magis ulis, ut coaceptuaialis,dj concepiu minus ulis, ut conceptu hois. Auted de qóne dicam, debes (cire cp (unt indiuidua fpei, & indiuidua generis ,pximi, & indiuidua generis remoti, ufqs ad ensiná Socrates pote(t apphendi,ut hic hó , ut hoc aial,ut hoc corpus,ut bec fubftátiayatqs hoc ens. Ct enim Socrates diftat, deprehendié primo quatenus hoc ens, de^ inde quatenus hec fubftátia, deinde quatenus hoc animal, deinde quatenus hic hó,uc Socrates & Plato. Qua ratio: ne euenit ut duo fiat ordines, alter quidé uium, alter in^ diuiduost illi ordiai uium correfpodeas. Secüdo debes. fcire cpin ot ordineto:ü eft pcognitum parti, ut fi eft totü fenfile,eft pcognitü parti fenfili, (i totum ul'e prz:cognitü parti fübiectiue, fi totü definitiuum «ft pcognitü partibus defioitiuis,ut diximus cognitione cófufa & quid nois. Ex hiis fequi£ (ofo queetionis , qfi magis uf'e comparat mi^ nus ul'ibus ut torum , & minus ufa illi ut partes,de mente Auer.abfolute magis ufa funt pcognita cognitione quid p nomen importe£,& con(ufe . Hoc patet ex his duobus, nam ut indiuidiui generis cft pcognitü indiuiduo fpéi,qa totum ad illud , (ic magis uf'e minus ufi, Ex. 2.ueró patet idem qii ia omni ordine totü eft pcognitum partibus:ut füuppofuimus de m&te Auer. Si uero minus ul'e comparet ip/s magis uibus utpote generi & diffeirctie, ut totü de^ Énibile,ic minus ufe eft pcognitum, & hoc per rationem in excu, & p fignum in pueris:cóparari uero inuice nont poffunt ambo ut tota, quia totii non ad totü refert, fed ad partes,ideo acceptis utrifcg ut totis neutrü neutro eft pre- cognitti.Hoz: fignum Auer.ponit, quia toti apud fenfum notius eít,igit omne totü eft pracognitum partibus fuis apud eá poteftatem,e qua cogno(cunt ipfaoía. Aduerte ti qp in hoc dupliciter folitus (um alias loqui,na dum que^ rit quid príus cognofcit confufe,an uf'ejan minus uf'cdici poteft cp uel loquimur ia cognitione naturali , quz pcedit actum uolütatis,hoc eft,quid nobis naturaliter prius occur tit fub lato omni uolütario actu,& tüc dico inter hzc non poffe poni ordinem eífentiale ex parte intellectus.Nà cüm intellectus fit in potécía pure pasfiua,eft in potétia neutra, nec poteft poni ex parte regapprehéfarum,nàá cüm res ip fe uariis occurrédis modis poffunt occurrere,nüc fic,nunc aliter,illud erit prius quod occurrit ut totü,aut illud prius, cuius fingulare fortius mouet fenfum . Sed quoniam fre quentius indiuidua magis uniuer(alia prius nobis occur- runt,& rationes totos: uniuerfaliü fepius pmouent,ut in pluribus magis uniuer(alia occurrüt. At fi loquimur poft actum intellectus,ut qr uoluntas intrat in operationem, tüc illud eft prius cogaitit,quod uolütas uult, rationes ue rt & cófutationes hincinde fieri (olite omittáturnam paf fim hürur.Hzc de primo cognito. Vlterius Qrere folet, uttü definitio & definitü fint idé in re: Arif; enim & Auer. uidentur abfolute uelle nó differre nifl penes implicitum & explicitum,& ita e€ penitus ide, Aiaduertendü itag primo apud Auer, definition nihil aliud e£ nifi formam explicita rei cópofitz definibilis,hoc aüt quibus rationi^ bus afferat Auer.coll egi io libro deftru&io deftru.difpu. ;.infolutionetertii dubii, Secüdo aiaduertendü fine ma teria nullum cópofiti definiri poffe,ut Auer. primo de aia có.16.aliter definitio e&t diminuta, qua ratione fit,ut aliqd interdum pertineat ad de&aitionem per fe,ut forma, cuius deüuitionis partes nihil aliud (unt,qp forme partes,s.met. Phyficorum có. 30.aut p accidens qiio materia ptinet ad definitionem ponitur enim in illa ut caufa fine qua non, & fic per acci» dens neceffario:hac ratione fit , ut nó uera pars fit defini, tionis,(ed apparts pars,7.meta.cÓ. 34.eo modo quo fub- iectum ponitur in definitione fimi, aut aquili. Hacc de de^ Énitione. Et de definito agamus:definitum triplex, quod dam p fe primó,ut forma ipfa,na definitio p fe primo fo. lam formam explicat:quoddam p fe,fed nó primo, fic cópofirum uniuerfale ut fpecies p fe definitur: quoddam nec primo nec p fe;ut fingularia. De prio Auer. loquit.7. meta.có. 37. de. 3-loquitur ibidem.có.4. &. 2 1. itemqr.g. meta.có.9.de. ;.loquitut.7. meta. có. 35. Exhis tollitur contradictio intet dicta Auer.& Arift. ubi enim afferunt definitionem & definitum e€ penitus eadem, uolunt & fu munt definitum p (e primo:ubiueró uolunt definitionem re differre à definitis, fumuntaliis modis, nam ut fic funt cópofíta , & ipa copofita differunt realiter à forma ipfa. Hec de definitioe,& de definito.Et de ,poemio Ari. fatis. j SecundumSimplicium Atifto . accepit duo , & qp to 4 tum fiue compofitum fit nobis notius partibus fimplici^ 4 busque ipfum cóponunt : & quod uniuer(ale fit prius 4 notum minus uniuerfali. Etlicet utrungs Ariftote. pro» 4 bauit, tamen in hoc textu uult, ut rurfus probet compo^ 3 fitum effe nobis prius notum fuis fimplicibus partibus, 4 quz ipfum componit, & fic uult cp primum exemplum 1 de circulo cóueniat cópofito (unt partes , utin tetalitate 4 confufa, Sicin ipfo circulo funt partes definitionis. Secü Jj dumueró exemplum uult eé coueniens uniuer(ale refpe jJ ctu minus uniuerfalis, Auerautcm exponit Ariftote'em 4 uelle declarareillud,quod fignificat nomen rei difiinibi- 4 lis,e& prius notum fuis definitiuis partibus ppter eadem 4 caufam,propter quam uniuerfale eft prius notum nobis minus uniuer(alibus:& hoc ppterea quia ipfum definibi 1 le eft torum,ea ex quibus cóftat definitio, (unt partes:hoc 4 idem jpbatexemplis, Sed reuera hze expofltiones non placet, illa Simplicii quidem nó placet , quia textus legi. tur in graco cum nota aduerfatiuarigitur aliquid uult di^ cere,quod nondum dixit, nec pbauit. Ila Averrois caret Ton. a,quate uidelicet Arift.uelit declarare definibile efle prius notum fuis partibus,quibus definit. Quare Arift. 4 aliud intendit, nam primo textu declarauit ordin£ in do^ 4 ctrina particulari demóftratiua, quem feruabit ip pertra J clatione rerum naturalium, & explicauit genus demon. firationis,quo uulcuti in hac fcientia:In.2. textu as(igna uitordinem pcedendi in doctrina totaliufq; ad prefen^ 5 tem locum. At nuncasfignat ordinem procedendi in do^ 1 cirina particulari definitiua, 8 uult cp in definitione qd nominis , procedendum fit à minus uniucrfalibus ad pue univeríalia , ut cognitione quid nominis fpeciei 4 (cilicet circuli, qui definitur, ad cognitionem quid nomi 4 nis partium definiti , quze funt magis uniuerfalia,uideli 4 cet genus, & differétia, Sedin cognitione quid rei prius 4 nobis nota funt magis uniuerfalia , & perilla fiunt no ta fpecies, qua funr minus uniuetfalia , & hoc prepo- nit cum dicit; 4 Suftinent autem hocidem, E ideft hunc eundemordinem - quodammodo & nomina f (cili cet definibilia 1 ad rationem j ideft ad partes definitio- inis, quem fubftinere diximus in doctrina totali magis $uniuerfalia ad minus uniueríalia: & fic uult in cognitio" 1 ne definitiua quid nominis ,definibilia ipfa prius nobis nota fuis partibus,ex quibus definiuntur,& minus uni^ uer(alia magis uniuerfalibus. Quod uero qualis ordo eftinter magis uniuerfalia, & minus uniuerfaliain do^ " Curina totali, talis fit & in doctrina particulari defini^ 4 tiua quid nois, probar,& dicit: 4 totum enim quoddam, 5$ & indiftinct, 1 nomina ipfa definibilia 1 figniicant,ut 5 circulus:definitio autem ipfius diuidit in fingularia J. .i. f in flmplices partes, qbus circulus dcfinibilis eft. Ecctim 4 dixitnomina ad rationem fub(tinere hoc idem , addidit 4 1quoda modo. - quia noia ad rationem eiufdem ordi. 4 nem fübftinent nó fimpliciter,qalicetin utrogj ordine principiü — De dfiníto | Tripl.x de finitum. Sof'o qónis Recogni, — tiones — - Expó Sim Expó Auer . L à z h . F : * Cófutatío ] t I Prepría . expolitio- Dubs. L2 Refumptio *xpónís totius ce vij, principium fit totum,tamt ratio totius alia eft in ipfo uni uerfali refpectu minus uniuer(alium, & alia nominis de finibilis ad pattes rationis , Ila enim indifferentigatque - 4 cótinentiz e(t,hzcueró compofitionis: ergo idem ordo eft in doctrina totali,quo proceditur à magis uniuerfali. $ bus àd minus uaiuertàlia. Et in doctrina particulari defi, nitiua quid nominis,quo proceditur à minus uniuerfali. 3 bus ad magis uniuerfaliasidem dico, quía in utrogs ,pcef fu principium pcedendi rotum eft,no ramte fimpliciter, jquia totum aliaratione accipitur ic uno , &alia ratione in alio. Quodautem definibilia in coguitione quid nois, 1 fint nobis prius nota ipfis magis uniuerfalibus,que funt i eius partes , exemplo cognitionis puerorum demóftrat, 1 & dicit, 1 & pueri quide omnes uiros patres f fiuetatas appellar,& omnes foeminas P .i mulieres $ matres P fi ue niàmas,per qua innuit pueros prius de patre. & ma- tre habere quid nominis:cogno(citur enim pater & ma. ter quid nominis,fi appellabimus omnes uiros patres, omnes (eeminas matres: 1 pofterius aut determinat lideft definitiu? cognofcurt 1 horum unumquodc £F .i. patrem & matrem ex cognitione earum partium,ex qui^ i bus cóoponitur pater , uel mater. quod exemplum docet in cognitione quid nofs definitiua e& prius nota mínus i uniuerfalia,quz funt tota magis uniuerfalibus, que funt i partes, Contrà uero in cognitione definitiua quid rei ma gis uniuerfalia,que partes funt defínitiue,prius nota funt minus uniuer(alibus,que tota (unt definita. Quod autem exemplum iftud fit asfignatum pro cóparatione definiti ad partes, patet, quoniamaliter Arift. comitteret tranf? gresfionem faltado. Sed dices, tüc eadem erunt prius, & pofterius nota:nam ío doctrina definitiua quid nomi nis minus uniuerfalía funt prius nota, in doctrina uero totali magis uniuerfalia. Et diluitur hzc obiectio, nam idem quatenus totii poteft eé prius , ac pofterius norum i refpectu ejufdem,nó tamen eadem ratione accipiendo Hur quia in doctrina definitiua quid nominis minus 3? uniuer(ale eft prius notum quatenus eft torum $m com^ 1pofitionem:in doctrina ueró totali magis uniuetfale eft prius notum. quatenus eft totum £m cótinentiam:& fic non eft in utrogs totum prius notum eaderatione. Sed quzres adhuc cur minus uniuer(alia refpectu niagis uni 5 uetfalium in doctrinatotali nó fübeunt rationem totius, ^ ueluti in doctrina particulari definitiua quid nominis? Caufa aüt in próptu eft,quia minus uniuerfale ut (ubeft rationem totius,eft totum effentiale cópofitum,& ita e(t totum definibile: & fic nó poteft e€ nobis prius notum, nifl in doctrina definitiua qd nominis , magis uero ule, ut fubeft rationem totius refpectu minus uniuerfalis, no fubeft rationem totius,nifi $m cótinetia: & fic erit prius nobis notü in doctrina totali . Cau(a aute quare in utraqg doctrina ordo ef ,pcedere à toto ex naturali infitu ab Arift;asflgnatur, quoniam nulla alia ratio as(ignari pót,' uia, F-- Ex iis patet intoto hoc prooemio Arift. tria fecif^ fe,quia primo textu declarauit ordinem in doctrina par- ticulari demonftratiua, cü conclufiffet e& manifeftum in fcientia de natura e€ procedendum p cognitionem prin cipiorum,caufarum,& elemétorum:textu uero, 1 Innata eftautem P declaraffe ordinem in doctrina totali: textu 3 autem, 1 fübtinent autem ] expofuiffe ordinem in do» $ crina definitiua, Auer. autem in cómento aliter colligit ea que Arif.fecitin prooemio , quz cum expofíta fint in 1 comentariis,bona fróte ptermitto: eft tamen attentione dignum , Auer.intellexiffe tres fyllogifmos affumendo fub eadem maiore tres minores . Maior quidem eft ,ex nobis prius notise(t procedédum ad pofterius nobis no 1 ta. Siacceperimus (ub hac,(ed effectus cópofiti (unt no. .j bis prius notis (uis caufis (implicibus, concludemus or. 4 dinem in doctrina demóftratiua uidelicet cp fit pceden Ídumà cópofitis effectibus ad caufas fimplices.Si autem Xacceperimus (ed magis uniuer(alia (unt nobis prius no. | | ut AriC demonftrauit p uerbum 4 ínata eft autem nobis Primus 8 1ta mipus uniuerfalibus, cGcludemus ordincm in decitie 1 uatotali qj debeamus ,pcedere à magis uniuer(alibus ad « iminus uniuer(alia.At fi acceperimus fed deÉnibilia fuot 1 prius nobis nota dj partes defin entes,con.ludemus or^ 1 dinem in doctrina definitiua qp debeam incipere à co» 1gnitionc quid nois rei,qux definituri& fic funt tres fylTi, iexuratüum maiore, galicet augere in latus primo po- ifte. Deprimouero cognitoab Ariflo. & ab Auer. cx^ pe primo j terifq: graecis expofitonibus nó babemus nifi duó , & qp cognito. iin doctrina torali magisuniuerfalia nobis fint prius no ita minus uniuerfalibus,cüm magisuniuerfalia in tali do 1ctrina rationé torius habeat:& cp in docirina particula» iride&nitiua quidem minus ulia nobis fint prius nota, 2: 4 cum minus uniuerfalia in hac rationc habeát totius. Ma^ 1 gis uer uniuerfalia rationem partium, demóftratiua ue ir9 cópofia prius nota fint cóponentibus, & effectus fuis 1 caufis: necalia exiis qua dixerüt habemus.Hinc emer- 1 (it digladiatio interiuniores, cii contingat aliquid cogno ifi diftin te aut cofufe,quanam cognitione dicant Arif 1 & expofitores cognofci hoc prius,illud pofterius diftin^ icte,an cófufec Si.n.in ordine doctrinz totalis prius nota funt magis uniuerfalia minus uniuer(alibus cognitione 1 confufa,(cientia uniucrfalis,qua habetur dé illis eecim» - iperfecta , & fcia qua habetur in libris aufcultatoriis de i uniuerfalibus rebus naturalibus,uniuerfalibus accider: À itibus, & uniuerfalibus caufis eorum, effet imperfectior 1 fcientia, quze habetur de eis p fpem:ar (i cognitione di^ 1 ftincta,cüc eent nota;ut partes, & fic ;pbatio Arift. non e&t ad ,ppofitum,qui,pbat ea ee prius nota nobis,qa tota. 1 Et licet dé huiu(modi quafito pluribus in locis differui. Pie tie imus ,tíiiuxta expónem huius Joemr,qua nuncoccurrit darone, — nobis de nouo,hàc rem dilucidare oportet, Accipiamus Suppofitio iiag notitiam,gua aliquid cognofcimus prius;aligd po- 3 fterius bifariam ee:aut uniuerfale, & hzc dicitur doctri» inatoralis,in qua plures notitiz particulares & eiufdem, i alterius rationis cótinétur , & hoc pacto uniuerfa fcía 1 de natura dicit doctrinalis notitia,in qua aliqua prius; ali 1 qua pofterius cognofcütur. Aut particularem, & hzc eft 4 duplex:autterminog,& hec definitiua notitia diciturzaut ippofitionum,& hec eft difcurfiua. Notitia quidem, quae 1 eft doctrina uniuerfalis,totalisue, qua aliqua prius , aut pofterius cogaofcuntur,nó eft qua quz prius cognofcun i t diftincté uel cófu(e cognofcantur,aut qa uel propter 1 dd, fed qua prius ptractatione aggregate plures notiti^ ia$ cognofcunt.Notitía ueró, d dicit dociria pticularis, ifiterminos: eft,ea eft qua aliqua prius,alia pofterius co^ ignofcuntur có(ufe, uel diftincte:confufe quide, cüm ter» i minus cognofcet quid figaificat:diftincte uerb,cum co» ignofcet res fignificata quid eft, Si ac demratiua eft, qua 1 Prius uel pofterius nota cognofcütur,quia uel ppterqd ..— icognofcütur. Exijs fequit primo quafitü, fi magis uf'ia P 1 fint nobis prius nota minus ulibus , effe multiplex ficuti 1 notitia multiplex eft,quia uel totalis , uel particularis, & 3d adip(um p diftinctionem eft ridendum.Sequit (ccü 18b ea, que in totali doctrina prius aut poftetius nota di^ 1 cutur,nó effe prius nobis nota, aut pofterius confufe uel 1 diftin&? notitia quid, aut pter quid, notitia quid noís, i uel quid rei,fed ptraciatione aggregate has notitias oes, 1.& adhuc plures:ná cü cogaofcütur pría principia in ufi, quiatria uel cótrariacognofcunt notitia demratiua quia 1 uel ppter quid,cü uero cognofcit quid uniiquodtp (cir, 'coguof(cit cofufe,uel diftincte,S equit tertio €a,quze dicun tur nobis prius notaia doctrina particulari demratiua uel pofterius , non dici prius uel pofterius nota diftinct $ ucl confufe,(ed folum ue! aotitia, quia uel qter quid.Se. quitur. 4.ea que dicuntprius uel poftetius nota in doctri na pticulari diffinitiua ec (olá prius uel pofterius ncra di fticte,uf »fufe qm hec (ola cogoofcunt qd nois,u? qd rei. Ex ijs fequitur dilucidatio,cüim queritur (int nE prius nO^ Dilncida. bisnota magis uniuer(aliajan minussquoniam uel loqui» tio quetti. mur in doctrina torali,uel particular, Si in doctrina tota - Sucf, (up Phy, B iü Dobóncs; Solutiones - Phydgorum ^ 11i, fic magis uniuerfaliajimmo uniuer(alisfima funt nobis 1 prius nota minus uniuerfalibus , non quidem confufa uel 1 diftincta notitia, quia uel ,ppter quid , fed pertractatione iaggregate plures notitias, & eiufdem Salterius rationis. Si autem loquimur in doctrina particulari, aut in demon 1 (iratiua aut in deGinitiua. Si in demoftratiua,cum hec fit 1 propo(itionum, aut loquimur in notitia quia, aut in noti^ itia ppter quid.Si loquimur in notitia quia propofitiones iquz fignificat effe &um,prius nobis note (unt ppofitio 1 ne qui fignificat caufam illius effe&ius,& intelligo quo^ 5 uis niodo ,ppofitiones funt. fiue uniuerfales , fiue minus 5$ uniuek(ales:fin autem in notitia,ppter quid; propofitio^ 4 nes qua caufam fignificant;prius nobís note funt ;ppofi 4 rione fignificate effectum illius caufz.S1 autem loquimur 1 in doctrina definitiua,aut loquimur in notitia cófufa, aut 4 diftincta,Si in cófufa , minus uniuetfalia funt prius nota 4 nobis magis uniuerfalibus,quoniam tefpecitrillorum to 4 ta (unt: fin autem in diftincta,magis.uniuer(alia prius no Íbis-nota funt minus uniuerfalibus, quoniam refpectuil ilorum partes (ünt.. Sed aduerfus hàc dilucidatione funt 4 dubitationes nó leues,prima quidem,quoniá in ipfa fin. 4 du&ione aliqua prius,aliqua pofterius cognofcuntur, ubi 4 propofitiones fignificantes res fingulares prius nobis no te (unt ppofitione fignificante rem uniuer(alem , deinde in ipfo exemplo e(t unum fingulare prius notum altero, j Ad hacaccipio fpeciem lapidis,que genita eft in intelle 1 &unoftro ab obiecto reprefentaro per phátafma , & ab Jintellectuagéte: & quaro quid prius nobis reprefenta» 4 bite Nam cum illa posfit reprefentarelapidé (ub ratione 3 magis uniuer(alis uidelicet corporis,uel minus uniuerfa^ ilis uidelicet Zaphyri,quero quid prius nobis reprefenta^ ibit? Vltimo accipio aggregatum ex omnibus fcientiis 1 fpeculatiuis,& certum eft hoc aggregatum ec unam to^ talem doctrinam,ergo ft in doctrina torali uniueríalisfi, ma (unt nobis prius nota, ttüic metaphyfica eet pria pats 4 huius doctrina totalis, quae tri eft ultima,& cófequentia pater,quoniam eft de uniuerfalisfimis. Sed dubitationes huiufmodi facile delentur,prima quidem diluitur, gatin. ductio nó eft doctrina , ideo inter partes eius non eít per A feordo . Interdum enim ppofitiones, qua figni&icá: fi n 4 gularia, funt nobis prius note;ut illa, omnis mula eft fteri 4 lis,nobis prius nora e(t cj:lla particularis,hzec quae eft in 5 utero, cft fterilis, Aliquado contra ,ppofitiones fignifican 1 tes fingularia nobis prius nota funt notitia experimen^ taria, Quare inter inductionis partes nó eft per fe ordo, 1 & fic nó eft do&trinalis notitia: & clim de ordine,qui c(t peraccidés non fit (cientiajideo de tali nec Arif, nec nos 4 locuti fumus . Simili ratione de exeplo:peraccides enim j unum fingulare eft altero prius ucl polterius notum , & 4 iainter ;ppofitiones, que figuificat fingularia, nó poteft i eé perfeordo, Diluitur etiam. j.obiectiouno modo affe 4 rer.do inter reprefentationes illas. nó efle rerum qug co^ gnofcütur ordinem,ni(i ex códitionibus.uerbi caufa:Da^ to cp indiuiduum moueat fenfum à rcmotis;fpecies eius reprefentabit prius lapidem; (ua ratione corporis,dg fub ratione lapidisidato ueró cp moueat de ,pximo,fitq; im. 4 pedimetum omne deductum,reprefentabic lapidem fub -$ ratione lapidis.Sed quia eiufmodi códitiones indiutduo, 3$ quod fenfum mouet funt accidentales,iure inter has re» '$ prefentationes erit ordo.p accidés : quare cum conditio. . $nes eiufmodi pmouent ad cognitionem magis uniuería E! lis, magis uriuerfale prius cognofciturquádo ad cogni: 'd tionem minus uniuerfalis, minus uniueríale prius cogno | (citur. Accedit ad hzc qpfi ordo e&t per (c , omnia minus uniuet(alia inter media przcognofcerétur,cuius contra» - 'd cium experimut;oy fi huiu(modi ordo (it peraccidés,non 4 erit doctrinalis, illius caufa reddi nó poteft, nifi ex có ditionibus réquifitis quz pmouet ad diuerfum modum 4 cogno(cedi. Melius autem dico per diftin ionem, (i in^ 4 tellexeris in notitia fimplici, cü hac fit definitiua, dico qp ipeies prius reprefentabit lapidem quid nominis , & * 4 minus uniuerfale;in notitia »fufa, i notitia diftincta prius 4 magis uniuerfalia,qux funt illius partes.Sin aute in noti tia complexa demóftratiua , dicedua eft,ut eft di&um. 4 Hactenus de primo cognito. Multa dixerunt de huiufimo 4 di quxro Alexader,P hiloponus,Porphyríus , & Sim 1 plicius , non tamen perücnerunt ad dilucidationem ret. Neceffe eft itaq; aut unum cé principi aut plu ra:& fi upüm aut imobile , & Parmenides atque Meliffus dicüt,aut mobile,uti naturales,quorum alii aerem alii aquam primum principium e au tumant.S1ueró plura aur numero finita aut infv nitat& fi finita fint plura; uno,aut duo;aut tria, aut quatüorjutalio quodam numero conítitu; ta erunt.Siautem ipfinitaaut perínde,ut Demo; critus &enere quidem unum.Figura aut, aut for ma diuerfa aut contraria quocp effe oportet. Hactenus de intétione poemium perficit, nüc profequi" turi primo de rerum naturalium principiis opiniones & ueritatem inquirit, pcedit autem diuidendo pofitiones de princip.is coformiter diuifloni entis,& inquit: INeceffe cft itacj rerum naturalium e&, aut unum principium, aut multa. eft enim prima entis diuifio in unum , aut multa. Rurfus e& utragy pars habuit opiniones, & fi unum fic re^ rum uaturalium principium , autimobile e€ oportet,aut mobileteft enim hec diuifio unius prima,uidelicetad imo bile & imatetiale fiue ab(ractü,auc ad mobile , materia- le, & cóiunctum. Parmenides & Meli(fus,de quorü opi- nione infrà dicemus , principit rerum naturalium unum e& & imobile aiunt,qui(cum motum neget )non natura» les dicti funt,ted "Theologi uocátur à Platone in Parme nide, Naturales uero unum ee aiunt , (ed mobile,qui cum motum amittant, naturales graco uerbo phyfici nuncu pantur:horum alii aerem dicüt rerum naturalium princi. pium,ut Diogenes:alii aqua;ut "Thales Milefius:alii igne, ut Heraclitus Ephefius.alii uero horü medium uapores, uidelicet inter.aerem & aquam,ut Hyppon & Cricias uul gares Philofophi , quorum quidem nullus nifi Hefiodus poeta atq; theologus pofuitterram:hic enim (uit primus Apud gracos quiin cinerem nos uerti cómemorari iusfit; ceteri à rerum principiis terram ob crasfitudinem atque mobilem imobilitatemq; diiungunt. Si uero plura fidc - retum principia,cü prima multitudinis diuifio fit p (inirü aut infinitum ideo alii fioita numero, alii infinita e£ aiunt: Eorum uero qui finita pofuerüt. Parmenides,ut dicemus, . duotrerram & ignem autumat: Hyppon & Crticias tria, 2gnem,aeré, d aquam;e quibus uapores exoriri afferunt Empedocles agripetinus quatuor uidelicet eleméta , hic eiiam alio quodam numero principia ftatuit , adds con» cordíam & difcordiam, & ita (ex ponit. Hi funt qui finita cótendunt. Eorum qui infinita;alii,ut Democritus, fubftà» tiam atomorum,i, indiuiduorum corporü arbitratus eft unam e€ genere,fola uero figura flue forma, aut fpecie di^ * uer(a;nam licet hac indiuidua, flue minima corpora fiat , natura, diuidug funt magnitudines, alig wiagulz,alie qua; drágul 2»,aliz aliis figuris & fpeciebus de(criptae:ücin li» bro de genere anno praterito difputauimus . Alii infinita afferunt, fed cótrarietatibus differre , ut Anaxagoras cla^ zomenius homceometias,hoc eft,fimilares partes quali- tatibus diftinxit,caliditate,frigiditate,atqp nigritia ut "The miftius afleric, De rerum itaqs naturaliü principiis neccf^ itate diuifionis conftitutz , hz fint pofitiones.. Dubitat Auer.hic primó,& inquit:Et fm naturam diuifionis debe ret dicere & fiunum,aut erit finitum , aut infinitum,ut di^ .«unt Parmenides & Meliffus, Ríüdet cp Arif. hac diuifio- nem innuit per eam quam dedit de multitudine, qa dixit; Et fi plura;aut finita,aut infinita. p hanc itaqs diuifioné da- t cir ca multitudinem ínuitillàcirca unü, Secüda dubita tio e& poteft,quonà modo pür Parmenides & Meliffus di cere unü tfi e€ ens;uidelicet pricipiii, cim pricipiü fit re. latiuum 'Tex.6. Expofitío - * H j f o Qt i L | | | | | $ct». Quetu, plex diría. $.dub5, ' Solutio, Tex.7. Exp$. Que Auet, «9.7, -latiuum ad principiatum:? Sequetur enim nó tantum prici pium effe,ut fi cantum pater eft, non tantum pater eft, ut Sorticoleaiunr..| R«fpondet Auer, qphi per priucipium ac cipiunt ens , ut dicetur, modó ens non eft relatiuum. 'Vlcerius debes (rires Auerro:s ait, cp omnis multitu- ' do , aut eft rerum fecündum formam, hoc eft fpeciem, aut $m quantitatem,hoc eftjnumerum;quia omnis differe tia ut eft (pecifica aut numeralis:fi fpecifica,dicitur multi. tudo $m (ormamt:fi numeralis, dicitur £m quantitatem. Ideo Democritus de multitudine principiorà afferithos - nodos, quo quidem in loco colligere foliti fumus indiui^ duorum principium di(tinctiuum effe quaátitatem , quz res clim ,ppofitum noftrum tran(cendat , Metaphyficis omittatur, Tertia dubitatio et poteft,quare Arift. non di uifit plura per mobile,& imobile? Refpondet Auer.quia nullus afferit plura principia quiefcetia eíIe, quam quoq: folutionem expofitor fectatur ia hac parte, Hacctamen folutio non mthi placet,nam potétium plura alij funcqui ponütomnia imobil:a effe,ut Zeno eleates , quem Arift, contutat in libro.6 & in:8:téx.cómen.3 2; Alij qui ponüt omnia (emper moueri,ut Heraclitus Ephefius, quem con futat Ari(to.in huius libri octauo tex.CÓ.2 3. & ita fal(um eft quod Auer.ait;nullum dixiffe plura principia quieíce^ tía cé, cüm Zeno pofuerit plura & entia & principia & af feratomnia femper quiefcere.' Melius igitur dicerem, ut dixit ipteia folutionead primam , qp hancdiuifionem in^ bile, aut :mmobile. Eodemautem modo etiam quaerunt , qui entia quot fint perquirunttquarunt náq; utrum eà ex uibus res ipfe conftant,unum aut plura fint: & Á plura finita neaut infinita ? Q uare principium querunt acelementum;utrum fit und, ar; plura? Fuerunt alij Philofophi ( ut "Themiftius afferit )qui de entibus apud ueteres philofophati funt, pbat modo Arif. qp hi qui philofophabátur de entibus, non aliter uolebát intelligere quaeftiones fuas , jg illi qui :philofophati fuot de principiis. Huius rationem afferit Arifto.quia fimiles quzítiones mouebant, & fimiles d'uifiones fecerunt de entibus;ueluti illi de principiis . Propterea coricludit eos nuit per primam uidelicet càm dixit & fi unuim,aut mo^ quzrere principia , düm quzrunt de entibus,quo fit ut pofteriores per 3» hoc eft , ens , idem uelint quod primi per «xov, hoceftprincipium , Auer. autem reddit cau. fam cur ifti zftimarunt principium e€ens tantum, & ait hoc fuifIe pro tanto, quia hi folum materiale perceperunt - principium,& non formale, propterea naturales formas aut non effe aut accidentia eCafferunt : quo fequi uidetur apud eos uniuerfam rerum fubftantiam effe materiam; ideo quiactem rerum materiam afferebat, nihil aliud res ipías e€ arbitrabatur nifi aerem:fimiliter & in cxteris. Quz ratio docet ut quzftiones de entibus finr quaftio. nes dererü principiis, d & &^xaixrigronytis graece nuncu pantur,hoc eft.pr:ncipia elementaria . FT de principiis & entibus pofitiones effe poffunt,ut per naturam diuifio. nis entis patet, m LE Confiderare igitur fi unum fit atq; immobile ip fum ens difputationi denaturanó cogruit: Nam & utgeometriedifputatio ulterius non congruit aduerfus eum qui pricipia tollit, fed autad aliam attinet fcientiam aut ad eam quae omnibus eft có munistfic& illi nulla eft aduerfus eum ratio,qui | nature principia elidit.Non enim principium eft, fiunum tantü fitatgh illo modo unum:principia €nim aut alicuius aucaliquorum eft, Aduer(usigitur has pofitiones per ordinem procedit Arifto. € contra Parmenidem & Mcliffum primo (i, mit, qp eorum pofítio non e(t phyfica , nec adueríus cos aliam attinet fcientiam ; aut ad eam qua eft ominibus . domicilii, quas nemoid fcientia ignorare debet & pro» IV NEL, LS NAT T M. llliiius 2 difputatio pertinet ad (ciéiam de natura & fyllogizat fic: Difputatio contra tollentes prima principia fcientix na« turalis, non eft naturalis,ut per fimile declaratin geome triàsnon enim ad geometriam attinet puncta & lineas de monftrare, neg; adarithmeticum uniiates , fed ut addit "ID hemiftius ex iis ueluti (ubiectis atq conftitutis ea effi^ cere atc colligere quz fequuntur. addo minorem : Sed pofitio dicens unum et principium.tantum & immobi. le, tollit principia fcientie naturalis . Igitur ad'náturalem Philofophü non attinet, Miporin litera hac ratione pro» batur, quia Parmenides & Meliffus dicunttantti unum effe ens,& nullum aliud, quia unutn tantum principium dicunt € illud ec ens: modo fequitur fi tantum unum eft ens , nullum principium eft, ubi nanque fit principium etiam principiatum fit neceffe eft, & ita multa erunt:qua re ens non eft tantum unum , quz ratio docetut nullum principium fcictize naturalis fir. "hemiftius autem extra textum probat minorem fic,quia ifti tollunt motum,quo fublato principia tolluntur nataralia,immo uero ipfa pla^ né matura , quod Ariftote. innuit chim inquit: Non enim principium ullum eft , fi unum ens taotum fit. ut aiunt, quia ad e€ ens unum tantum fequitur non ec principium unum tantum, & addit 1 atq; illo modo fic; * hoc eft;im mobile, nam fic tolletur motus & definitio natura. Y * :3)€ i P 4 FIM d. - 6 Cd Quod uerb ád uetbaattisetArifto. clim inquit $autad PO ve borum. communis t peraliam intelligir fubalcernantem, ut do» .€et Themift. per eam quz etomnibus communis uult dialecticam & metaphyficam, quz ad omnes probabi^ Jes rationes inducere poffunt. Hanc expofitionem etiam fentit Auer,in przfenti commento. Debes tàmen fcire, Que Auer. utin commen. octauo colligitur , qb triplicia funtprinci^ co.8. ' ,pià fcientize naturalis, alia.quidem cognitionis, quae ab Principia | Arifto.primo pofterio.defcribuntut,g funtimmediarze "P€* propofitiones , quibus in fcientia cuius funt ; non funt .aliz priores: & fecundo metaphyficz dicuntur ttt fores pterea dicuntur przecognitiones , aut ccmmunes animi conceptiones : & quz hac tatione dicuntur principia co^ gnitionis, hec (unt, motus eft; entia naturalia plura funt, .& idgenus: hzc enim fefe habenr, ut puncta &lincz in . geometria, & unitates in'arithmetica . Propterea ut in . geometria,omnes conclufiones fupponunt puncta ec & lineas ut praecognitiones.fic naturales motum e& & plu. ra entia naturalia, ur facile. cóftat in omnibus difcurren^ do. Alia funt principia eendi,qua rerum naturalium funt , auf, urmateria & forma, qua; pet principiaipfius co gnitionis adinuenta funr . Tertia (unt principia partim co p gnitionis, partim exiüendi,uelutientia naturaliahabere principia.qua funt caufze motus & quietis: hzc enim propofitio definitiua, ens naturale eft quod habet princi. pium moris & quietis, eft principium cognitionis , qua. tenus propofitio immediata: eendi uero quatenus forma t definitio: ut enim definitio eft cognitionis principium, . ut uero forma eft eéndi caufa. Ad propofitum igitur ac^ , Vidc Egi. cepit Arift. principium pro. principio cognitionis & ec, detcfi fu. licetunum expresfir, alterum tacuit. Dubitathic nouus Does, expofitor, utrum dictio exclufiua addita uni relatiuorum yi CrnoÉ, excludat aliud, ita ut ualeat , tantum principium eft, igi^ toris tur principiatum non eft. .Re(pondet nouus expofitot, q» Sco ncuí per dictionem exclufiuam excludunturomnia quz funt *XPoficoiis non de intelle&u primo termini cui additur nota exclu. fionis, & ira uult qp excludatur (uum correlatiuum, Sed h&c refpovfio ftare non poteft, primo quía unum corre: Jatiuorum uidetur e€ de intellectu primo alterius.cuia eft de definitione illius,ut diciturin praedicamentis , $ecum- dó, quia pradicata fecundi modi non excluduntur, qux funt de intelle&iu (ecundo,ftat enim cp tantum homo fit, & rifibile (It. Videtur gitur mihi cp dictio exclufiua ex^ Proptía cliidat omne illud, de quo poteftuerificari hoc relatiuum rfito. aliud à termino, cui additur nota exclufionie,ut dicendo Suef, (up Phy, B'ij Cófutatte Tx.9- "Tex 1e Expo; Dedhtatio uerborum, Cauilías; Mist t&tum homo eft, excludütur equue, bos, leo, & id genus, nam quilibet horum eft aliud ab homine , qua ratione nó excludütut partes nec effentiales ,nec definitiuznec pre dicata fectidi modi cum nec aia], nec rifibile fir aliud ab Tió:e,nec caput ucl brachiti eft aliud ab hoie,cim ficidem illi $m effe partissideo dicédo, tantum pater eft , excludit filius,quoniam filius eft aliud quidà patre:& dicendo tàn tum principium eft,excluditur principiatum propter ean de roneni Tdeo hzc ppó tiri principi eft implicat oppofi ta, ppterea infert cotradictorium ut Sorticole dicunt. Praeterea fimile eft confiderare utrum hoc mo/ do fit uni,quemadmodum de quauis alia pofitio ne differere earum qua fermonis caufa dicuntur, qualis eft illa Heracliti , aut cuiufuis dicentis ip/ fum ens unum hominem efle. | Videtur Arift.confirmarei ationem dicti, pptetea grae cum illud uerbum 4X, quodin tráslationibus, antiquis le gicur,igitut tranftuli, Preterea, S uis cófirmationis cft,cp "nullus artifex debet eniti cótra pofitiones mauifefte.(al^ fas ,ut.n.dicitur primo topi. alio quouis ,pferente contra; rium follicitati eft (tulum . Modo int&dere uttum ens fit unum illo modo,uidelicetimobile, fimile eft ac fi difputa tetut aduer(us qu&uis aliam pónem earum qux (ermonis caufa cGceduntur non $m rem , qualis propter fophifma cóceditur illa Heracliti,c» o1a funt in ".,otu:aut cuiafuis di cétis ipfum eus totum effe unum hominem tantum;ut i]^ la Parmenidis, ppter alium cauillum. Sic igitur patet non effe phyficum , difputare aduer(us eiufmodi (al(as à im^ probabiles pofitiones,ut iis rationibus conftat. . . Autcontentiofam ratioriem foluere ; quod qui; dem ambzasrationes habent;& Mcliffi,& Parment distriam & falfa fumunt, & fyllogifmo peccant. Ratio tàmen ipfius Meliffi ineptior habetur,nul lam prorfus nobis ambiguitatem afferens, quan/ do uno abfurdo dato,cxteraaccidunt,quod qui dem uidere non eftdifficile. ..— .. s Debet textüs fic cótinuari: Aut contetiofam ronem fol. uere difputationi de natura nó congruit, quam qdem con tentionem amba rationes liit & Melisfi & Parmenidis: nam & falfa (umunt,& hoc quo ad materiam , & afsyllo gifticz funt, hac eft,forma & fyllogi(mo peccant, Addit inter utrafcg rationem cóparatione ; & uerba traslatióne patent;quibus uult ut nécp inftare;neq foluere rationes il lorum fit phyficü officium, Quod uero ad uerba attinet, illud dcr c,uel utlatine fcribam phorticos ji transla» tionibus antiquis onerofalegitur,quod Auerroes uanium exponit;Eft autem ratio Melisfl magis uana, d illa Parnie nidis,quia nullam prorfus concludit conclufioné,cüm mi nor fit negatiua in prima figura. Tllauerb Parmenidis,& fi non concludat intétá conclufionem;cóocluditaliqua.; Ca. uillus autem Meliffi poteft coponi hunc in modum, omne quod nó habet principium eft iafinitum,omne quod non generatur nó habet principium;igitur omne quod non ge^ nerátur eft infínitum.minor pbabaturà deftructione an- tecedentis hoc modo:Si aliquid generat haber principiti, igitur ff aliquid non generatur;aon liabet principium.(üb cocluffoneaccipiebat:Sed ens nó generatur,igitur eft infi nitum. VItri;ens eft infiniti, (affumatur una maior ) fed omne infinitum eft imobile & unum , igitur eft infinitum unum & mobile. Hzc eft ratio Melisfi. Haec itaque ratio eccat primo in prima minori;élim fit negatiua in prima gura, X eius pbatio eft à deftructione aíitis, & fic pec^ cat in forma dupliciter, Sectid o fumirfal(a, n3 maior fal» fa eft:hippócetaurus enim non habetprincipiti& tamen nó eft infiaitum.Similiter cceli non habet pricipiü, quod tamen eft initum . Per idem minor eft falfa,nam ccelü ' nongeneratur, & tfi habet principium faltem magnitudi . nis. Hac igitur ratio peccat in materia, à cft affyllogifti: rhyicorum - ca. Cauillus uerb Parmenidis erat, quicquid eft prater ens eft nó ens,quicquid eft prer unum, eft prer ens,quo' niam unum & ens couertuntur:igitur quicquid eft preter unum eft non ens tücarguitur,uni eft, & nihil n unum eft,igitur ritum unum eft. Hec ratio licet fit cótctiofa;pec ^ cat tamen mirius,cü non uideatur peccare in formaapte, utilla Melisfi, nó autem concludit ppofitum, fed'de hac dicemus infrà. ' Debes (cire,ut dicit Auer. cp hic cauillus Parmenidis eft etiam peccás , primo quia aequiuocis utit, nam unum poteft capi ,p principio numeri , & fic minor eft fal(a:xaut pro eo quod cóuertírur cü ente, & fic eft uera: & non cócludit,ppofitum,(ed tantum cp quicqd eft preter utum tránfcendenter eft nihil, fiue non eft ens,quod con ceditur.Seciüidó peccat,quoniam mator poteft effe ppofi tio infinita & riegatiua,& diuerfimode poteft uerificari: GE hoc fi fyllogifmus formetur modo noftro.Si uerb formet - modo Auertois illa ;ppofitio eft minor , fed quia res hxc latius infrà difputabitur,nunc fit dictum intantum. Praeterea nobis ea quae natura funt, aut omnia, aut ajiqua moueri fübiiciatur , ut ex inductione ' perfpicaum eft.Itaq; neg; fimul cuncta foluere do cebit fed aut ea quae quis ex principiis oftendens "mentitur. Quz tieró non mentitur , miniméfol^ ' "uere competit , ueluti quadrationem eam quae QUARSUSE portiones cóprobatur.ad gcometram iffoluerc attinebit. Illa autem. Annphontis ad .geometram non perünet. ^. Nt Auertois cómentátioni & expofitori uidetur, Arifto. :asfignat aliam caufam, cur non omnes cauilli (unt foluen diinarte cuius funr, & Auer. refoluit textus in duas cau. -fas. Egouero cum iis fentio,cp Arifto.reddit caufam cur quidam cauilli funr foluendi,quidam non,& eft una tan tum caufa;quicquid uelit Auer. uidelicet oy illi (unt folue di,qui peccant fuppofíitis principiis artis, utin peometria . cauillus Hippocratis Chii,& Briffonis,quo m are enite bantur quadrationem fuppofitis principiis geometriz., . Cauillus uero Antiphontis,qui principia geometrix non fupponit;non eft inilla foluédus. Quales uero fuerint ca^ .uilli,S&d quonam modo;pficifcantur,ex "T henit. & Come. & oibus expofitoribus conftat. Quod uerb ad uerba at tinet,uerbum illud pterea , quod grace eft €, licet latine . fonet.Autem,aut uero híc clim Arift reddat fecundam ra tionem , uidetur potius e€ accipiendum ur tranftulimus: qua etiam ratione uerbum illud.Itacp,illatiue latinum fe^ .cimus,icet grace aduerfatiue fcribatur Dixit etiam;aut . omnia,aut quadam, ut Auer. ait, ppter animam & for L 4 e m mw. Ax NM E Cauiíltus Parmeni - Tex... Expó E Que Aue? mas,fiue motores cocleftes:eft enim dubium utrum fint. ' mobiles aut non,fed licet non moueantur funt paturales, etiam ut imobiles funt,cüm fint principia motus, Aut (or te dixit,quaedam partes centrales terre, qux an moueri poffunt dubitatur:fimiliter de tota terra, aut de polis mun di,aut aliis,ut dicemus in.g.Secüd& Auer.addit , qp om nia hac dixit ad denoridum qp intentio principalis fcien^ tiz naturalis fiue phyfici,eft tractare quidditates rerü na turalium,per accidés uero refellere pofitiones falfas. Ex quibus uerbis patet contra nonnullos,quidditates uideli cet rerum naturalium in particulari effe confiderandas in fcientia naturali; & non tantum in meraphyfica:qua res cum metaphy fica fit, metaphyficis omittitur , effet enim tranfgredi,fi rem illam aggrederemur. XMerum cum denatura non naturales ambiguita tes ipfos dicere accidat, bene fe habebit forfitan ali quantifper de iis differere:habetenim hzcconfi deratio philofophiam ipfam. Quia Arifto, difputare uult contra Parmenidem & Me; liffum non naturales, quafi fefe excufans ait: Verum cüm de natura non naturales ambiguitates ipfos dicere acci. dat, Text2« Dus, Diti, loannis , Setaónis, Te, : f Expfit i LIIILS umo d dat,ex ea parte qua funt de natura, bene fe babebit forfi tan aliquantifper de ijs differere. Quod uero aon in toto * fedin patte difpürare de his bene fe habeat, hac ratione conftar,quia hac cófideratio habet philofophia fiue me^ taphyficz conditicnes propterea de hac poiius metaphy 1 fice,q: phyficeagemus. Dubitapr utrum iu fcientia na^ turalt pofiintpriacipia demonftrari,cqp fic arguunt de mo tuqui tefte Auer.eft principium cognitionis, poteft de monftrari, quia habet caufam in ip(o fubiecto mobili, Ioannes gandauenfis afferit triplex cffe principium, do: €trinz,ucl(ut Auer. dixit)cognitionis effe , & doctrine & effe. Vocat autem principia dociriuz omnia p fe acci^ dentia rerum fenfilium;ut motus.& pluralitas entit;prin cipia effe appellat materiam:S& primum motorem prin: cipia doctrinze & effe, uult effe formas rerum fenfibiliü. - Sedlicecuerum fit principia effe in triplici differentia, vt - Auer.(entitamen Ioannes non intelligic quz fíntilla. ' Primó,quia non omnia accidétia per fe rerum fenfilium funt principia doctrine fiue cognitionis ut Auer. Joquie tur,quia ut Auer, uultyhacc (unt fupponenda, & ita omnes ' paffiones rerii naturali effent (nppocendze,quod Auerr. ron concederet,Secundo, principia effe illa funt , quibus fubiecta, & principaliffima fubiecti fpecies eft, ralia fant materia & forma,& forte primus moror, igiturhazec om» - nia funt effendi principia. Tertio, Auerro. dixit cp princi, pia coguitionis & effe funt , ut res naturales habet prin: cipium motus & quietis igitur male exponit principium cognitionis & elfe, Propterea dicendum; ut diximus, cp - principium docirinz fiue cogaitionis fuat proccognitio^ nes fiue fuppofiriones ut motus eft, & plura entia mobi lia funt,principium effe eft ut materia & forma, & omne quo fubiectum eft principium cognitionis & effe eft;de finitio rei naturalis aut propofitio definitiua , à conftat.ex de&nibili & definitione. Definitio enim ca parte qua for» ma;eft principium cffezea uero parte qua notior & defivi tio,eft principium cognitionis & fuppofitio. Ex his pa? tet f(olutio ad quzftionem,cp principia cognitionis demó- ftrari non poffunt,cum fint imediate propofitiones, qui^ bus nulla eft prior in genete fcictiz, cuius funt;&itamo tum eífe,S& plura mobilia e(Tz demouftrari non poffunt; principiauero effe poffunt demonftrari ;ucin hoc primo uideturidemonftrat enim materiam per tranfmutatione, & formam per actionem, & in octauo motorem primü per motum.Principia aute cognitionis & effe , ex ea par. ' tequa unt principia effe funt fortaffe demonftrabilia;cü enim definitiones fint principia effe & cognitionis ex . parte quafunt formz,(unt demonftrabiles, ex parte qua definitiones demonftrati non poffunt. "Tuncad ratione dico,qp licet motum effe habeat caufam in (cientia natura "Jiut naturam ipíam,quia uerb natura non cognofciturn hac fcientia nifi per metum, ideo dico motum non poffe demoníftrari effe , nec fufficit , ipfa negociario : quoniam omnem certitudinem de natura nancifcimur ex ipfo mo tu; & ita nonoportetut omne habens caufam poffit de« monftrari,nifi illa caufa fit certificabilis quo ad quedam * gradum noritiz , quem ab illo habente caufam non nacti fumus. Hzc de quxftione. . Cum principium omnium commodiffimum fit ipfam ens multipliciter dici,quonam modo affe rentes omnia unum efle dicunt;utrü ut fubftan/ tíam omnia,an quantitatem,an qualitatem? Rur fus etiam fi fubftantia unam cuncta effe dicant, utrum gt hominem unum. autequum unum, autanimá unam? Etfi qualitatem unam, utrum albedinem aut caliditatem,aut aliquid id genus? Hacenim nimium diftant;neg dici poffunt. Antedj contradicat pofitioni Parmenidis & Meliffi, fa- cit diuifionem in eorum pofitione,& inquit: Cum princi pium omnium commodiífimum (à ens multipliciter di^ cijiccirco quon modo afferentes omnia unü effe dicunr, quarendi eft , utrü uidelicet unum ens fubitantiam auc Q " quátitatem,aut qualitatem,autaliquid ceterorum pr di. camentorum«cHac quo ad primam entis diuifionem:de iude fubdiuidit dicers:R urtüs etiam fi füubflatiam unam concta elTe dixerint,utrum,aut hóminem unü,aut equum . utum,aut animam unam: Similiter de qua!itate ac quan tiráte fubdiuidi poteft pofido eorü, & quia quis dicere poffet bas diurfiones:: on effe per oppofita ,addit:Hac.n. niibium diftant , necs dici poffunt effe eadem ac coinci^ dereut «p omnia fint una fubftantía,uel una quátitas ,& ciuímodi. Exhis patet Arift.non feciffe diuifiones duas alteram uidelicet realem in decem przdicamenta,alterà intenrionalem in uniuerfalem & particularem, ut expofi tores credunt;fed eft prima entis diuifioin decem prxdi camenta,X fubdiuifio cuiuslibet in fpecies, & indiuidua' perordinem, Sed dices, Arifto. petere uidetur , quia fu , mit ens multipliciter dici igitur petit entía effe plura. Auer.folutio intuit hoc principium effe acceptum, uti fa mofum atq: notum omnibus, Autut forticolz fentiunt propofitio difiunctiua nó afferit plura effe, (ed unum taa tum,ut fi dixero homó currit uel quiefcit:haec propofitio rion ponit utrücp,uidelicer hominem currere & quiefce- rejfed alterum tantum , eodem modo fi petitur eós multi plicier dici accipitur hoc difiunctiue, non autem copula. tiue.Ideo n6 ponitur plura enria effe. Hzc fatis pro nüc. De unitiocatione entis;cum fit quxftio metaphyfica ,traa (eo, qua enim raptim hic, & quafi fuppofitiue accipiun- tr,nolo principaliter difputare , neuidear multos libros in unum corradere, ucluti multi igoari faciunt , qui ut ui^ deantur fcribere in Vogiéaqua'ftiones pertractant phy ficas aut metaphyficas, proprias aute logícas pertracta^ tiones om'ttunt;üt qui nihil insllis fciuor. Alijin natura libus trahunt metaphyficas difputationes, & tales homi. nes nud poffunt addifcere, potiffimt cum fidt addicti, Debes fcireapud expofitionem Themiftij,cj 5rifto.in nuit diuifionem primam huncin modum: Si omnia funt cx unum ens,autunum fimplex, tridelicet per .difiunctione, aut unam fubftantiam,aut unam qualitarem, & ceterotü aliud:aut unum cópofice, uidelicet copulatiue, ut & fub ftantiam , & qualitátem,& alia. Et horum membrorum alterum explicat,alterum fübticuit: qua ratione nó eft pe titio principij,utfabulantutrecentiores, ^ ^. Si quidem enim erunt & fubflantia ; & quali; tas,& quantitas;fiue hec fint abiunéta inter fe fy ue coniuncta , multa entia profectó erunt. Si ue ro omniaerunt qualitas ;aut quantitas , fiue fub; fiantia fit, fiueno fit hoc abfurdum erit,fi ipfum impoflibile oporteat abfurdum nuncupare. NuL/ lum nang; caeterorum € fubftantia. ipfa feparari poteft , fiquidem hacc omnia de fubiecta dicun; tur fübftantia. | is sid Factadiuifionearguit,fi omnia (untubim ens; aut om nia funcunum ens copulatione, uidelicet & fubftantia & accidens:aut unii ens fimplex , uidelicet aut accidens aut fubftantia.Si quidem enim erunt unum ens copulatione, uidelicet & fübftantia,& qualiras,& quantitas , fiue hxc fint abiuncta inter fe fiue coniuncta , multa entia profe cto erunt:unum eaim copulatione eft plura feorfum fini pliciter.Si uero oia erunt unii fimplex , uidelicet aut qua litas aut quátitas,hoc eft aut accidés:aut fupp.fua nó ac cidens:quia flue ipfa (ubftátia fitin rerum natura, flue 5 fitin rerum natura,hoc abfurdü erit & impoflibile. (i5. fum imposfibile oportet abfurdum nuncupate: c3 nul lum caeterorum € fubftátia ipfa feparari poteft, i quidé hac omnia accidentia de fubiecta dicuntur fubtaptia e ita effe nou poffunt omnia unum accidens prxter fubfta. tiam:an'ueró omnia erunt unum fübftatia: i cessu fe ue ti dicetur, Bx hacforma arguendi patet Ariftotel dé emró Cótra ex. pofiteres, Dub6. ' Sci, Auer, S. 1o foerti. cularum. Texa4. Expofitio, Quitis at^ guer di, cr ma ít. "Tut Expofitíe, t.quafilo. P6 Ican, Cófutatic. P6 jppría. . ftantiajipfüm ens infinitum non erit,neq; ull ha ^ d Inyucorum petere printipinm,nécapparenter necexiftenter. — — Sed cum Meliffus ipfum ens infinitum afferit ef fe. ipfum ergo enserit aliquod quantum: infini/ tudo enim in quanto eft fübftantiam itaq infini/ tam aut qualitatem aut affectionem non coptin/ git cfle nifi per accidens, quatenus ipfa fimul quà ta funt quadam. Infiniti nágs ratio quanto com/ peut,nó autem fubflantiz, neq; qualitaui. Quod fi & ipfa fubftantia fint & quantitas,id quod funt. : unum ens,duo erunt fané , fin uero fint foli fub/ bebit magnitudine:effet enim quátü aliquod. Probat iunc q» omnia non poffunt effe unum ens fim^ plex quod eft (ub(tantia. Ecarguit dicens:Sed cum Me^ liffus iptum ens infinitum afferit effe, ipfum ergo ens erit. aliquod quantum,cuius rationem addit, quia infínitudo in quanto éft dütaxat. Propterea concludit , fubftantiam itacs infinitam,aut qualitatem,aut affectionem non con tingit efTe, vifi peraccidens , quatenus ipfa fuut fimul en: tia & quanta quedamiqu a infiniti,ut diximus,ratio quá to competit,non aut fubftantiz;,aut qualitati , fic igitur id cífe non poteft (ubftantia fola, Deinde epilogat ratio» nem hanchac forma dicens: Quod fi & ipfa omnia fint & fubftantia & quátitas infimul , id quod (unt unti ens, plura erunt,uidelicet duo fane:fin uerb fint omnia folum. fubftantiayipfum ens infinitum non erit,necs ullam habe bit magnitudinem:effet enim aliquod quatum, & ita plu. ra. Eft igitur epilogus rationis,(i omnia unum (unt (ubfta tia,auromnia funruna fubftantia (cla, & fic erunt nO ens. infinitum:aut omnia eruat fubftantia & quátitas infimul & fic plura erunt.Hzc eftuis rationis, Querunt híc pri- mo, utrum ratio finiti uel indefiniti (oli quáto competat, & uidetur qp non , nam quilibet motor cocli eft (initus, quorum nullus eft quantus.Secundo fi ficrunc fubftan^ tia ip(a non Riairetur per Bines ac terminos proprij generis. fed per quantitatem & terminos alterius generis. Ioan« nes gandauerifis in octauo huius uoluit nihil effe finitum. aut infinitum, nifi quantum molis , & q» (unt differentize quanti molis, hoc probare uidetur authoritate Auer.có« 7 9.qui uult primum motorem non eífe initum nec iofi^ nitum,quia nec eft quantus,necin quanto, & patet eunt loqui de quanto molis,& ita rect? Arifto.inquit 4 infini^ tudo enim in quanto eft, - poftmodum ait 4 infiniti nàcp tatio quanto competit - loquitur enim de quanto molis ac przdicamentali, Sed hic homoin omnibus femper errat, Addictus enim ipfius Auer.dictis, (ape rruditur in aniles fabulas.Primó,quía Ari(t.inlibro de motibus ani^ malium,inquit: Adhuc autem oportet uirtute equare n10^ uentis,& eam qui manentis , eft enim aliqua multitudo uigoris & uirtutis,per quatu manet id'quod manet,que- admodum etiam per quam mouet moués,& reliqua. Ex his arguo,eft multitudo uigoris & uirtutis , igitur duplex quantitas, altera molis przdicamentalis uidelicet, al^ terauigoris & uirtutis:& ita duplex ratio finiti uel infiniti, altera quidem qua eft in ipfa mole, altera uerb in ipfo ui^ gore, & ira ratio finiti non tantum quantitati praedicame tali competit,ut Ioannes credit. Ruríus fecundo in libro de gneratione,in tex.& com. 2 7. habetur , qp aliqua funt comparabilia & equalia in quanto men(urz , aliqua in quanto quo poffunt,ubi patet uelle duplicem quantitate, uidelicet molis & menfura, & potentie fiueuigoris: igi tur duplex ratio finiti. "Tertio in :,coelil, com. 9.probat Uer.omnes motores orbiü effe finitos uigore,quia mo: uent finita uelocitate:ubi patet eos effe non quantos pra dicamentaliter, & ita ratio finiti poteft non quanto com^ petere przdicamentaliter. Propterea uidetur mihi effe dicendum adaures Arifto.duplex effe quantum, vnum acceprum à meníura potentiz;alterum acceptum à mé: fura ponderis, Dicimus enim terram effe maiorem igne aliquojillum tame effe pollentiorem, & ita poteft duplex ratío finiti effejuna quz ponderi competit , altera quae ui gori. Addimus tamé nihil effefinitum uel infinitum , nifi fit quantum praedicamentaliter,aut attributione ad quan ium preedicamentale, Vnus nanqs motor cocleftium eft mator altero,non penes magnitudinem qua fitaut quan tus aut tantus , fed penes magnitudinem qua moueraut maiorem aut minorem , & ita quantitas uigoris attribu» rione ad quantum molis proficifcitur. Er hoc fufficit rationi Arift. contra illos. Quarunt fecundo , utrum ra^ tio infiniti tolJat rationern generis. Et ne fit contentio uer bi,non loquimur de infinito fecundum diuiflonetm,quod dicitur infinitum in potentia:nam cum hoc fitaciu finiti, con(tat ipfum non tollere rationem genceris,nec deinfini to fucceffione,ut motus & tempus, quoniam haec funt in genere:loquimur igitur de infinito fecundum extrema. Refpondent nonnulli qui acuti nuncupantur, & uidentur diftinguere de infinito fecundum extrema , quia alterum e(t io quantitate,ut linea infinita , & corpus infinitum, & id genus:alterum in uigore,ut ens infinitum; & bonum in initum , & id genus. "'uncponunt duas regulas;prima eft q; nundj fequitur ad fummum in inferiori (ummum;j uel optimum in fuperiori , nifi illud inferius fit nobilisfi^ mum contentum (üb illo fuperiori:ut non fequitur,perfe; cüisfimus equus igitur perfeciisfimum animal:fed gratia materie fequitur,perfectisfimus homoj;igitur perfectisfi mum animal,quia homo eft perfeciiffimum animalium; & ut dixi deanimali,ita de ente dicüt.INÓ enim fequitur; optimum ens ad aliquod eorum quz continentur (ub en té;n fiillud (itfimpliciter perfectisfimü fub ente. Secun: . daregula,omne id ad quod nó fequitur perfectisfimum ens poteft effe in genere , ut licet linea infinita,aut corpus infinitum fit perfectisfima quantitas , cui nibil defit in ra tione quantitatis, quia tame eft limitatum ens & non per fecüisfimum ens , cum fibi defit aliquid in ratione entis; ideo eft in genere. Tunc dicunt duo,primum cp infinitum enstolli ronem genetis,ut perregulam fecundam habe: tur, ratione patet:quia tollit omnem potentialitate,quá requirit ratio generis.Secundum eft cp infinitum quatum non tollit rationem generis, patetper primam regulam; & ratione,quoniam hzc infinitas non tollit omnem poe rentialitatem,quam requirit ratio generis, (ed tantum po nit infiniratem fecundum quid alicuius imperfecta erttie tatisin qua poteft bene effe compofitio requifita ad ge» neris ratione, Sed hzc pofiítio nó eft peripatetica , quia apud Arifto.infinitum fiue fecundum quid, fue fimplici» ter hoc modo fumptum,tollit omn& rationem entis,cum nec ficactu ens,nec posfibile, ut tertio huius uidebitur, Modo quicgd tolit & repugnat rationi füpioris , tollitet repugnat rationi inferioris:cm igiturinfinitum hoc mo: do íumptt repugnet rationi entis,etiam repugnabit quan to & generi. Secundo , diuifio entis in decem przdica» menta cft diuifio entis quod eft;aut poteft effe,aut faltem nó repugnat effe, ut dicetur tertio huius. Modo infinitum hoc modo acceptum,nec eft ens,nec poteft effe,S& repu» Rii aliquo rum, LE th r M i 1 4 | Cófutatío. - gnat effe;igitur fubftantia fugit rationem prardicamenti - & generis. Propterea dico apud peripateticos , pomne infinitum fm extrema, fiue in mole , fiue in uirtute eft ens fimplt;ut fi effet corpus ifinita,effet ens fimplr. Huius cà eft,quia omne tale excedit aliquá (ui partem aliquatam in perfectione infinito exceflu , & ita omne tale eft infinite períe&um,& per confequens infinitum ens , licet fecum dum denominationem dici foleat effe fecundum quid in fmitum;ab(oluré tamé & fecundum rem omne tale eft in finitum fimpliciter. Aliter quadoq; diximus, qp non fut» ficit ad ratione generis limitatio in ente:& ita licet linea infinitafi effet, effet limitatum ens,non tamen limitatum In genere,quoniam non omnis limitatio eft generis,nifi €à qux ftat cum entítate, & fic omnia hzc qus dicunt, funt uoluntaria & non peripatetica:& fi Auerro.in cóme to dicat,quantum effe genus infiniti , loquitur de genere. ' P6 pprías Prima. 2 4tüfie. ) Tetti qo, P itta po : 2 pofitio oannis, Rónes pri Wiz ponis i Rónes fe. unde po. nis Teu, fecundum opinionem & famam. Tertio quxruntutrum fubftantia marerialis fit per fe diuifibilis, & omiflis ratio nibus hinciade fol&t effe pones extremae. Prima uult q» fubftatia materialis fit diuifibilis pure peraccidens. $e^ cunda pofitio quz e(t Ioannis;tenet qp fubftatia materia lis fit per fe diuifibilis mediate. Pro prima pofitione licet Iosnes plures adducat rationes,quas foluit;potiores uide tur hae Prima,cuicunq; per accides competit antecedés, eidem per accidés cópetit & confequés,. (Modo quátitas & diuifibilitas (e babent,ut antecedens & confequés, và ualct,quátum eft,igitur diuifibile.Ergo chm fubftatize ma teriali competat peraccidens quantitas, etiam diuifibili, tas per accidens competet.Secundo,fi poffet aliquid e(- fc diuifibile per (e, & peraccidens quatum , tuncaliquod efTe polfet diuifibile,& noo quantum:contra omnia qua dicet octauo huius, con(equentia tenet , quia omne per fe non repugnat effe abfqs eo quod eft per accidens. "T'er tio, impoffibile eft aliquod unum per fe cópetere pluri^ bus diuer(orum prz dicamentorum, primo quia diuerfa: funt differentia & genera,(ecundoó, quia quz conueniüt in aliquo praedicato per fe , oportet ut fint eiufdé naturz, aut ut conueniant in eadem natura. Quare cffe diuifibile cum competat per fe quantitati,ut de cubo dicitur quarto huius,non poteft per fe competere fübfiatiz. Pro pofi tioneToànis plures fieri folent rationes ut ip(e narrat, pri» . ma,quia omne per accides poteft non cffe, ut pluribus au thoritatibus probare enititur. Secundo, quia accidens nó eft per fe (ubiectü accídétis , & ita diuifibilitatis ipfa qua titas fubiectum effe non poteft. Tcrtio,cuius eft potentia per fe,eius eft actus per fe ,ut in libro deSomno dicitur: actus diuifionis non eft ipfius quátitatis per fe, igitur nec aptitudo fiue ipfa diuifibilitas. Hz pofitiones, flue con» trariz fiue eedem, poffunt concordari.Poffumus enim di cere, diuifibilitas competit per accidens (ubftatiz ma teriali in (uo uniuerfali pro aliquo eius indiuiduotuniuer- fale enim fub(tantiz materialis eft ip(a (ubftantia, modo. per accidens diuifibilitás competit fubftantia materiali ut fubftantia eft , quia poteft abeífe ab aliquo indiuiduo illius,ut à primo motore,& alíjs id genus,competituero per fe fubftarize materialiin fuo particulari, quatenus fub ftantia materialis eft,quia ut (icincludit materiam & di. menfionem.Hxc folutio accipitur .s.metaphy. cof. 25. & cft in textu,in exemplo de talpa.& 6.huius.cómen.15. &.7.huius.commé. .tunc facile patet folutio ad tationes utriufcg partis , utintelligenti conftat. Ad primam dico, qp (ubftantiz materiali pro (uo particulari competit per- fc dimenfio & diui(ibilitas,non tam pro fuo uniuerfali. Ad fecundam dico,c fubftantia materialis pro fuo par^ ticulari eft per (e diuifibilis,& perfe quanta , non autem in fuo uniuerfali. Ad tertiam dico,qp poteft unum per fe competere plutibus diuerforum generum , quàdo unum illorum intelligitur in altero:modo licet fubftantia ut fub ftantia,& quantitas ut quantitas fint diuer(orum genet, tamen fubftantia materialis perfe includit dimcfionem & diuifibilitatem. Ad rationes foannis patet folutio. Ad primam quidem,quia omne per accidens poteft non effe,eo modo quo eft per accidés, modo diuifibilitas per accidens competit fubftantiz materiali in (uo uniuería- li:& per idem poteft non ineffe illiin fuo uniuer(ali,ut di ximus, Ad fecundam concedo , qp nullum accidens eft per fe fubiectum accidentis per independentiam , poteft tamen effe (ubiectum accidentis dependenter, Ad«ertia te(pondetur , cp eiufdem eft potentia & actus fecundum materiam , non autem fecundum rationem & formam; & ita diuifio eft (ubftantiz materialis & quantitatis quae fuer eadem fecundum materiam & fubiectum. Multz alie quzcftiones fiunt, qua ex factione proficifcuntur : ego uero cum nulli addictus fim,eas traníeo. Prateréa cum & ipfum unum multifariam dica tur,ue]uti & ipfum ens;confiderandum eft quo; Lr mus. | 1 nam modo ipfum omne,unum afferant effc. Dici turnág unum aut continuum ipfum ,aut indíui. fibile, aut ea quorum eadé atq; una ratio eft eius quod eftefíe,ceu temerum & uinum. Secundo arguit hypoihetice ,diuifiue , deftructive, hoc modo;fi omnia funt unum,aut continuum, aut tiditfibf le,aut diffinitione:fed neutro modo effe poteft: nó igitur omnia erunt unun. Circa hanc rationem primo probat maiorem, & inquit: Przeterea cum & ipfum unum multi; fariam dicatur,ue!uti & ipfum ens:cófiderádum cft quo nam modo ipfum omne, unü afferant effe. Dicitur nag; unum aut cótinuü ipfum, qua ratióne lineam ipfam unà dicimus:aut índiuifib;!e, cuiu(modi funt punctus & nota: aut ea quorum ratio eft una ut temetum & uinum,aut ue fiis & tunica, Eft igitur maior,fi omnia funt unüi, aut có^ tinuum,aut indiuifibile,aut de£initione:& hec maior pa^ tet,quia nó pluribus modis dicitur decis. Sed dices non neuntü adhuc pluribus altis modis fumitur. s,metaphy. ut pro uro genere:& unoanalogia , & unum aggregatio» ne? Refpoudet nouus expofitor, primo quia Arifto.uti- tur modis famofis apud antiquos. Secundo, dicit omnes alios reduciad hos tres:nam unum gencre, fpecie, & ana logia,reducuntur ad unum definitione, unum aggregatió neadupum continuum, Tutius tamen refpondetur , cp ipfi antiqui uolebant omnia effe unum fimpliciter :aio- do unius fimpliciter hi tres funt tantum modi,czteri funt modi unius fecundum quid. Si quidem igitur ipfum unum continuum fit, multa nimirü ipfum ens erit,quando continuum ipfum in infinitum diuifibile fit, Probat minorem per ordinem,& primo d; omnia non: fiit unum continuum,quoriam unum continuü eft mul ta,(altem poteftate, quoniam continuum ipfum in infinitü diuifibile eft... Sed dubitant , primo quia ccelum eft con- tinuum,X tamen non eft diuifibile:(ccundo uidetur qp ra tio non concludit, nifi cp fint multa poteftate , non actu, modo hoc antiqui concederent. Ad primum rcípódent quidam, corlum eft diuifibile faltem fecüdum defigoa^ tionem,quomodo ipfum diuidere (olent aftronomi. Per idem ad fecüdum dicunt effe multa actu per defignatio^ nem, Sedhactrefpófiopu!la eft,quia fortaffe antiqui co^ cederent omnia eam unum (ecundum res , & multa pet defignationem. . INouus expofitor uult cp continuum eft multa fecundü ubi,ut longa oratione declarat. Sedhec expofitio cft cotra textum, fubdit enim Arift. quàdo con^ üiuuum ipfum in in(ipitum diuifibile fit,non contipuü ef fe diuifibile in infinitum, fexto huius nó intelligitur fecun dum ubi,fed per partesipías. Propterea uidetur mihi pri mo dicere,cp omne continuum cft diuifibile (ecundü rea lem feparationem, (altem in fuo uniuet(ali,& in eo q'con tinuum.Secundo,q» omne quod eft talein (uo uniuerfali, oportet ut actu fit tale,uel poffit effe tale in aliquo indiui». duo illius uniuerfalis. Ex his habetur folutio. Ad primü I Ezpofitic. Dubó, Riífio. Texa 7. Expefitic. Dubita. Sclutio.1. Cenfuta, Rifio no. ui expcfi . Confuta, dico q» coelum eft diuifibile,(altem in fuo uniuerfalijicet - ut celum nó diuidatur ung. Ad (ecundum dico qj fi il^ lud eft poffibilein fuo gen: re,oportet ut actu fic inaliquo indiuiduo illius aut poffit effe, modo omne poffibile quà doq; erit, & pot poni in effe; ita propofitü habebitur. Habet tamen dubitationem de parte ipfa atq; to to , qua quidem licet forfitan ad fermonem no, ftrum non attineat,eft tamen ipfa propter fe con, fideratione digna,utrum uidelicet unum an plu ra fint pars atqj totum , & quoná modo fint uná uel plura: & fi fint plura , quonam pacto plura? eritq; de partibus non continuis eadem conten; tio. Et fi toti ipfi utrag; pars und fit perinde ut in diuifibile etiam ipfa partes inter fe eadé erunt. Éxpe£io, Dubó Qs Auct, Qux The. Expo ali» quorum, Cófutatio. | | Phyficorum Mouet dubitatiónem qua aon uidetur ad propofitum, videlicetutrum pars & totum unum fintan plura? Hzc dübitatio pro tanto uidetur (acere ad rem, pro quanto di ctum eft ipfum continuum cífe unum actu, plura tanien poteftate, quacenus eft plura pártibus,quon!à pars aliud quid eft à toto:propterea qurit de toto X párre dn unt fint;an plura. Et quiahacc dubitátio uideturfátis remote àd rcm fequi,ideo adieciti Quse quide licet forfiran ad fer^ pionem noftrum non attinet, eft tamen ipfa propter fe confideratic ne digna,addit contentionem hanc,non rad eum effe de toto ex párte in continuis fed etiam in Conti^ guis.F lacet omnibus expofitoribus Árifto.foluere , cum inquit. Et (i toti ipfi utraqs pars,ftue utraq; medietas unü fit perinde ur indiuifibile , etià ipfs partes anibz inter fe exdem erunt &indiuifibilitate. Videtur autem hzc fo^ lutio,nec ad propolitum,nec clara. Ad propofitum quide non,quia quzitio mota eft comparando parteri toti,fo^ lutio eft cormparádo partem pattibus, Amplius quaftio erat de parte fIngulatim accepra,folutio eft de utracg par te reípectu totius.Non clara uerb, quia effe poffuntpar, tes exdem toti , & tamen differentes interfe. Auer.uult qp non A rifto non fcluat, fed arguat prouna parte qua^ ftionis,uidelicean partes finraliz àtoro. Et arguit pri» mo qp fic,quia fi pattes fint eedem teti,ut cuidam indiui^ fibili,totum ipfum erit unum indiuifibile, & pártes eade inter fe, quacuncg enim alicui indiuifibiliter eadém funt, etiam inter fe eadem indiuifibiliter erunt, inquit Auer. Et fermo oppofítis ifti,hoc eft,argumentum pro parté oppo fita non exprimitur propter fuam famofitatem.& expli» cat fic ipfua:Si quaelibet pars eft aliud à toto,omnes pat tes erüt aliud à toto,fed totum nihil aliud eft quà omnes partes fimul congregatz,igitur torum eftaliud à (eipfo. Vnde fyllogi(mus eftomnes partes funtaliud à toto,to» tum eft fux partesigiturtotum eft aliudà toto. Auer. re^ fpondetad fophifma & ad quzftionem:& uult cp quali. be: pars fitaliud à toto diuifim tenta, ornnes tanten com pofitz: funtfuum totum, Hanc folutionem Auer.ad uer» bum accepit à "T hemiftio,qui inquit: Quamuis entm fin gul« diuer(z fint ab eouniuetfo quod cótinet,omnes ta: men efficiuntur illud uniuerfum. ecce quomodo una eft folutio.. Sunt qui uolunt intelligere refponfionem Auer. de toto aggregatione,non de toto per feznam detotó per fe uoluncipfum dicere aliquid additum diftinctum à par tibus. Cuius pofltionis fortaffe ratio eft,quia Auer.7.mé taphy. commen.co.inquit: Sed ex congregato ex eis fiet aliquod additum aliud à componentibus,ut fyllaba que Rit ex literis, (yllaba enim non eft litera ex quibus fir, (ed eft aliquid additum literis.Et fimiliter caro non eft terra & ignis,ex quibus componitur, fed eft aliquod aliud ad^ ditum, Sed hxc polltio non eft ad mentem Auer. nam 7.meta.cómen. ; o.uniuerfaliteriaquitiIntendebat cp ens eiu(dem fpeciei.f. qp effe totius eft effe partium, & cómé, ag. ait;Et uniuerfaliter omnis natura congregata ex dua. bus naturis cóuenientibus,neceífe eft ut fic de natura có^ ponentium.& ita uidetur Auer.uniuerfaliter uelle,cp to^ tum fit fuz partes fimul (umptoe, & * contr pattes fimul fumpta fint totü: & hzc funr uera de omni toro cum fuis partibus,ut Auer.ubiq innuit. Eft came attentione dignu qp tocum pet fe,quod e(t uerz & per (e unum, ut mixtum: & compofitum ex materia & forma, & id genus ; addit partibus ordine effeatialem,quo partes ipfa: componun tur in ipfo toto: Totum uero tactione,aut contínuatione, talem ordinem partibus non fuperaddit , & ita intelligit Auer.7.meta, cof. 6o.cp additum dicit partibus , non cp dicit effe aut entitatem aliam , (ed ordinem. Quaratio: ne fit at corum (it (ux partes otdioatze, partes ueró fimul fumprze non (unt corum, nifi addatur ordinata : partes.n» fimul (umptz & ordinatx funt (uum totum,at in totis có tiguis vel continuis totum eft fuz partes (imul fumpta, fiue cum ordine (iue preter ordine, cui de ratione totius hoc modo accepti nó fit ordo efTentialis.H c fiae dubio LP . quzcunqg funt cadem formaliter funt eadem realiter,ga eft pofitió Auer. übidi, ut quárto huius.€cfri.4 3. & alibi. Et licet qua-ftio hzc fit magis metaphyfica, tamen qux d dà breuibuspertingamus. Eftigitur prima pofitio quo: rundari acutorum iunioruff,P rimo cp totum diftingua: tur realiter à partibus coniunctim & diuifim, & probant primb,qufh aliter non effet diffezentia inter totum quod e(t perfé unum, & totum per accidens, quia utruncg eflec fuse partés.S ecundo,totum ipfum eft per fe terminus ge^ nerationis:partes uero nec cóiunciz nec diuifzc funt per fe terminus generationis, igitur totum diftinguitur à par^ tibus, Teitioarguuntratione Arifto.in fine.7. meta.qa manet a.& b.& nó maneta, b.modo idem realiter non poteft manere & nó manere:ipitur a. b. eft aliud realiter ab a.& b.fimiliter argui poteftin alijs. Quarto, tunc có pofitum eft ut animal non effet perfe caufatüi à fuis cau fis intribfecis quoria nihil eft caufa fui. Quinto, runc nul lum ens effer;cui per fe ineffet propria paffio , fiue ,ppr!a operatio, aut quodctinqg accidens propriti illius fpecier, quia hec non funt materia nec formze. Dicunt fecudó cp À tocum ipfum eft alia quzeda entitas abfoluta , realiter di» ftincta à partibus fimul fumptis, & diuifim acceptis , && loc probant maxime per hoc, folus refpectus non tuf ficitad hoc,ut totum dicatur, perfeunum , quia per idcm effet in toto per accidcs.Dicunt rertió cp illa entitas fuper" addita partibus eft forma,non quidem partis & per&icics partem fed quidditas quaedam totius:dicta quidem for^ ina refpectu totius,non conftituriua aut informans , fed forma qua compofitum eft eas quiddigatiue, Multaalia ,. 4, addunt qux omitto: Pro liac pofitionearguüt iuniores, dire db. primo quia ea quae fundant predicata contradictoria rea. aiis. litet diuería, (uit realiter diftincta,fecüdo quia tunc homo effet eternus,nam hac materia & forma xterpa, demon ftratis materia & aia ratióali:haec eadem funt hó , igit hó [ e(t ecernus.tertio per ration? Ari, qua funt eade eidé nu^ I imero,funt eade inter fe , & ita rnateria & forma effet ide | üumero. quarto tunc quatuor effeat mille & alia multa. Multaalia facit Albertilla,quz cum ipfe foluat , prateri^ f mus. Sed hzc pofitio(ut mihi uidetur)uon eft peripate Cenfute ] ! —— c —P tica, & elfe tridetur cótra eos. Contra eos quidem , quia. P7»? - diftinctio realis per eos eft inter rem & rem : resautem. * ^P eft eífentia cum exiftentia:igitur toti haberet aliam exi^ ftentiam à partibus, quod nund eft auditum à feculo. ' ! Sccundo ipfi (umunt pro maxima cp quzcungp funt rea Seumda — liter diftinca,poffunt feparari (ecundum rem in effe, mo do nec partes fimul (ümptze poffunt à toto feparari , nec totum ab illis:igitur non diftinguuntur realiter, Tertio, Tertia. L |] per eos diftinctio realis infert formalem,& identitas for^ malis infert identitaié realem, modo totum et partes funt idem formaliter,quia partes pet eos funt de quidditate to tius; & ita hiec erunt eadem realiter, Eft etià contra pe^ ripateticós quo ad modum loquendi , & quo ad rem ip» fam:quo quidem ad modum loquendi , quia non inueni^ mus apud peripateticos diftinctiones hoc modo dictas. Nullibi enim legi ab Arift. Alexàdro, Theopbhrafto, The. miftio, S Aucr.aliqua diftingui realiter , uel formaliter, uel effentialitet,fed aut numero fiue fübiecto, aut ratione fiue diffinitione, & 2pud peripateticos quaccungg ratione & diffinitione eadem (uat , (ubiecto eadem & numero erunt, Tales itaq; modos loquendi fophifticos à extra» neos,non ad aures peripateticorum diiudicamus,necdi^ — gaos P lilofopho. Quo uetó ad rem ipfam, quia Atifto; Cófutati 2.de anima , inquit, Sed ut oculus eft avima & uifus , ita Mis quoq; anima & corpus animal. Vbi Auer.com.10.inqt cogfota- — idem,& "Themiítius etiam idemiibide fentit, Praeterea. quara apud pipateticos eadé eft forma totus & partis, ut Auer. tradit. 7. meta, comme. 36.5 uult qp quidditas recti fitip fum rectum,hoc eftjipfa forma totius, & eius forma : eft enim forma partis quatenus perficit materiam , quatenus uero ab illa fumitur fpecies , eft forma totius , propterea | uult qp quidditas (umpta per modum totius, & concreti, ppm mere peqeptientpipdo itm ^ - — Vile 1 Expofitio, Tex. 5i Expofitio, "fierificat , ipfam non ens e& fatentest & ei qug ex ,participatioe procedit indiuiduas magnitud .nes facientes, "RE UAE EOETR i Duz (uerunt rationes aduerfus Parmenidem & Melif? fum ab Arift.ipío edite, P rima qp tuncaliquod non ens ef fet,ut fit illud unum eàs quod ponunt effe fub (tácia,tüé ac cidens ellec nó ens.Secüdauetó,quia tunc magnitudo efz fetiadiuidua, guia ubi effet díuifibilis, ect plura partibus. : Plato(ut iaquit Them, acquieuit opponi Parmenidis,& cóceslit imposfibile Arifto.eft,n. apud Platonem aliquid extra ens, & tri eftaliqd. Xenocrates uoluit magnitudine eiTe indiui(ibile ex indiuiduis copofitam. inquit: Qüida ue ro utri(qs rónibus con(enfere,quas Arift.aduer(us illos de dit,& ei affentictes, qua oia unum effe concludit,fi ipíum ens unum fignificat,quod quide concedentes & defenden tes dixerunt ipfum nó ens elfe; (hoc quo ad Platone,)& ei qua ex participatione pcedit indiuiduas magnitudines fa cieates.(X hoc quo ad Xenocraté)Aiaduerfione dignü in lib. Parmenidis de uno otium rerum principio alferuifle Platonem,nó tantum id nonelffe,quod prater ens eft, fed ' etíam unum ens elleiuerum unum elfe oia 6 approbauit, quia uidelicer etiam nó entia quodam m0 effe opinabatur. , Conftituit,n.ipfum uer? ens efíe ideam,& unürmateriamy uetó prima atq informe effe quidem, fed nihil habere ea4 , tis extimabat. Arbirrabatur "praterea cóftare res ex duo. bus,uidelicet ex eo cate quod ideam & unum uoluit effe;& exeo non eate quod primám materia appellabat. Hunc igiturin modum Plato fequutus eft Parmenide, & ab(ur? dum Actif. conceffit: Xenocrates uero. Platonis difcipulus cum Democrito , tenuirindiuiduas maguitudines, & ita concesfit (eciidum abfurdum Arift. uidelicet aliquid efe maguitudiaem,quatenus principium,aen magaitudinem. uero quatenus indiuifibilem. Sed perfpicuü eft etiam non e& uerum, fi unum fignificat ipfum ens,& non poteft fimulcontradp . &io effe nihil non fore ipfum non ens. Nihil enim prohibet ipfum non ens , non fimpliciter cfte;fed non ens quippiam. oh v . Repreheadit Arift. refponflonem Platonis , &illam Xe; nocratis dimittit u(gp in (extü, ubi Xeaocratem ctiam in- PAURA itac; fic arguit in ilio lib. ens fignitcat unum, non n poteft cótradictio fimul effe uera, igituripfüm no ens NibU aon crit:fed ftat aliquid efle no ens, & non effe ni hilueluti materiaeft non ens,& extra unum, & tamen nó e(t uihil, & ita ponit quafi aon. ens medium inter nihi] 8 ens:tam ut "hemiftus dicit; Plato pofuitens proprie, & ' nihil, & horum medium effe ens improprie, quod forte Arift. concederet, (ed Arif, inquitsfed perípicuum eft etia non effeueram,fiunü figüat ipfum ens,& nó poteft fimul contradictio efie;cp ipfum non ens non fit nihil:imo aligd quafi medium, Sed quia Arift.dixit , enthymema loc non fequi, pbat illud quia aihil phibetipfum non ens,utpote accidens nó efte ens (impliciter:fed non ens tal e,& ubi ita fit non oportet cocedere ipfum accides effe no ens aliquo modo.Non enim fequitur,ens non ens tale, uidelicet fub. flantiajigiturnon ens:quiaubi fequerez, tunc effet niliil, cü fit idem dicere non ens & uihil, Arit;jp itur reprehédit Pla- tonem pro tanto , quia non debet concedere eífe aliquod nonens,G non tle nihil. Ariftigitur & Plato concedunt tríasafiquod efeens prie 3 aliquod impropris, & nihil: fed differunt,quoniam Plato uvlt illud ens im proptie,qa €ft nor tale dici non ens,non tameu nihil. A rift. uult illud non debere dici non ens,neqs confequenter nihil, , Dicereinfüper,fi non quippiam alitid erít id ip fum ens,omnia unum cé abfurdum eftiquis enim iplam ensaliud quicquam c£ intelliget 4 id quod e(t proprie ens?Q uod fi ita eft, nihil obftat mul, ta cé ipfum ens;ut dictum eft, Quid quidem igi, 1 tur ipfum ens fic e& fit imposfibile , perfpicuü eft. . Secudó reprehéditPlatonem,quo ad aliud eothyniema: arguebat enim , f ipfum ens nó erit quippia aliud praec fe;ut fi fit (ubftria ter accidens,ita utaceides nó fit ens oia unum funt:riidec Arilt.enc»ymema n6 ualere, por.n. elfetantum (ubftatia,& nihil effe pter fübftaatiam: & ta men mulra pofíunt intelligi eacia , ut dicifi. eft f3ltem fm partes defiuitionis: & p confequens licec tm fubftátia fit; & nihil pter fubftatiam effe posfit,adhuc effe poffunt mul ta faltem $m partes definitionis . Deinde épilogat,& fer- mo patet.Hac (unt quz Arift.fcribit contra Philotophos non naturales,Parmenidem & Melifiüm; Solet dti circa . pónem Parmeuidis,utrum tfi qnum fiterrs: & uidetur cp ficutlogici probant,quia unü eft ens, & nihil no unii eft iens , igitur tantum unum elt ens; Amplius ut metaphy^ ficiarguüt,omne ens eftunum, & omae unü eft ens, igit tm ens eftuni, Sc tantum unum eftens, In contrarium ar guunt Sorticole,fi.n.rantum unum eft ens, tuncomne ens eft unü;con(equens eft falfum, quia plura entia funt ens, & tii plura entia nó (untunum ens. Circa pfentem qónem primó uideamus póne aatiquorz: , Parmenidis & Plato- nis,cum qua'concordabimus Arif, Secundo uidebimus de rigore logico quid cócededum fit. Parmenides itaqy. (ut ubiqs author eft Simplicius ) ci dixit unum ec id quod eft, deum uoluic intelligeresmon.n, creditum eft à Parme nide non eíle in rebus diuifionem, multitudine, ac plutali- ratem,quam in fuis poematibus apt? profitet; fed clim di xit unum efle quod eft;indicatt eftab eo illud cui uer en tis appellatio cópetit,& quod uer? eít effe unum tantum, quod uni deus eft.Czetera uer que funt,nó debént fim pliciter, SC pprie effe;fed aliquid efle,que ratio docet inter ens & nihil effe mediü aliquid Beo e$: fiquidem per ens deus intelligatur,p aliquid id quod a6 fimpliciter eft ac pprie,(ed eft hoc uel illud:per nibil uero otno extra ali. quid & ens.Hzec Parmeni, Quidueró Plato fentiatape xiamus,ut e "hemiftio hic colliei poteft, & ià lib. Parme nidis, de uno oium reram principio. Quedam igitur tneffe «alicui negamus,aut quia illud ea non habet , uccüm dici. mus nigrum non eíTe album:aat quia excellétiori nota, ra tioneq; pfectiori habet, quà nos habere eà rem ex talilo- quutione figniicamus,ut cii ncgamus candorem effe can didum:non quia niger fit, (ed quia excellentiori nota, atqs perfectiori ratione cádorem habet , t quia ipfe cador eft, | Plato Xtacp ens uti concretum uult effe, ipfum uero effe fi "ueeffentiam uti abftractum; & eft eus ad efle, uti candidü ad candorem:deus autem ef effe fimplex,atq; effentia pu^ :raut candor.Ex hac ratione Plato deü efTe ens negat, noa * quia nó fit, fed quia excellétiori rationc ens eft; quia eft e£ -fentiaipfa, qua cuncta exiftunt & fuit entia: erit ipit deus füpra ens,cui cum unius detur appellatio,cófequens eft ut - unu fupra ens dica£, & uocabimus tüc deum uni. Sic igit breuibus Plato p ens intelligit ens participatiuti, per unü ens p effentiam. Parmenides uero ens uult effe id quod p eflentiam cft rale,& pprerea unum effe tatum ens afferit, Arift. uero hazcoia fic expofita cócederetzapud.n.eum ip - fum ens nónund füumprum eft pro eflentia, ut cü ait pri mo de codlo,primum e€ effentiam e qua deriuatü cft elTe, & hunc in modü concederet póncm Parmenidis. Inrerdü €ns accepit pro pdicamentali & participante e(fentiam, ut qi diuifit ipfum ens. met,in dece pradicamta, & fic concederet pofitione Platonis.Interdum fumpfit ens pro omni eo quodintelliei poteft extra nihi], & ficut plerücs accipit ens in pone fua, dum cotra Parmenidé obiecit; S contra Platonem. . Hzc de primo fatis.De fecüdo, uideli ceiquo modo haec e(t uera cim unum eft, flue ttum unum eft ens, Ioan.in qóne de rigore logico,concedit illam per probónem expofitoria uidelicet uni eft, & nihi] ef quod nó fit unti;jigitur tfr unum eft:qua etiam probore cócedit illam, ens eft, uidelicet ens cft, G& nihil eft quod nó fit Expofirio. Queftio cír ca póném Parmensi dis, ^e Ordo, P6 Plato« nts. Cencctdía. : etAnt ^ Secüda fs qóonis P6 oan, ens,qto etia »cedere cogit hanc tim unii eft eans,gaunü eft ' ens, nihil eft ens quod n6 fitunum, igitur t; uinum eft Sucf., (up Phy, --- 111 Cófutatio, x He ens, Sed pace (ua hgc fua. decfaratio;nec eft Peripatetica, - nec Sortico'aris: Peripatetica nó, quia otpnis ,pbatio eft, aut fylls;aür exeplum,autenthymema,aut inductio. Sorti; colarís iminime , primo quia illa ;pbatio apud Sorticolas habetinüstiam,quia ttc cantum homo ect animal, qa ho» mo elt aial, X viihil eft ho; quod nó fitaial..- Amplius ex pofitoria pbatio debuitfet effe,hzce unum eft ens, & nibil t eftünü quod-no fit enszipfe uero dixit ; nihil eft ens quod nó fit unum; ppter baec Loanes non eft audiendus. Vnde . hictik, ppterignoratiam captiticularum fxpe trudit in er». ITex.32. Expofitio, tores. Alifuero Ob nimiam illagobferuantiam (zpé phi. ^; lofophiam errátad milledaría, & ,pprerea laudamus me4 . diocritatem. : Sorticol s igitur cócederent hác , tátü uauim; ' eftens,quoniam unum eft ens, & nihi iion unum eft ens, igitur rátum untim e(t ens: potisfimüm fi unum accipituti ut eft zequale enti;& non pdicameataliter;p principio nu» meri, Viterius cócederct plura entia e&unum ens, ac mul ta ee unum,ueluti cocedi folet plures hoies effe unum ho» minem,quia eft (enfus:hoc ens eft uqum ens,illud ens eft * unum ens, & fic dealiis: igitur plura entia fuatunti eris; Huius ratio eft,quia particula copulatiua,uidelicer ; Et ia termino plurali inclufa diuifiué teta confud confufétan« - tum terminum fequentem , fed dehis fatis lis. Ad rátiones patetfolutio. — ^. ; "Atut naturales contendit, duo modi funttqui/ «dam enim ipfüm ens unum fübíectum ftatuetes, auttrium aliquod, autaliud quod igne quidem in captiüncu4 denfidsaere autem rarius : cetera uero generari raritudine & défitudine dicunt, multa adiiciétes; :Hgc auté atq; uniterfaliter fuperátia & defectus contraria fant , ueluti Platomagnum afferitatgi paruum. Veri hic quidem hec materi copftitüit: ipfum ueró unum formamalli autem ipfum uri quodeft fubie&tum materíam:conitraría uero dif; ferentiasatque formasfiatuerünt, Hactenus denónataralibus opinionibus loquutus-eft, aunc de naturalibus uult loqui: pceditautem mote fuo di^ -uidedo;atqa coponendo,& inquit: Ac ut naturales Philo» -fophi corendunr,duo funr modi, quibus res ipf gencrant ex (uis principils,quatenus alii unum ex tribus elementis reg principium ftatuerünt,terra ipfa depta ob crasfirudi^ nem;moxex lioc afferunt generari reliqua raritudiné denfi tudineq; adhibita, ATii nullum ex elermetis principium. fa ciuat;fed quoddam quod eft igne quide deuflus , aere ue. ro ratius . Hzc autem ad primá reduci dicütut ad uniuer faliora,fuperátiam uidelicet & defectum: uidetur eaim ra ritudo fuperatià quaedam ,denfiiudo defe£ius:tub quibus eriam Plato magnum SG paruum col'ocat. Vcg apud Pla torem magiiüm & paruum materiam fignificabàr, unum . ueró caufam efficiétem & forma: Cotrauerb phyfii pro uno materiam & (ubiectum accipiunt, có:raria uero for^ -qmas ec & differétias arbitratur: Sicigit pri ma pofito eft "eorum qui'ponür materiam unum elemerorum,e quo de. riuati uoludt res raritudine & défitudine ; ed quo modo cum hac pofitione Plato cGuenerit, quoue difconuenerit, pérfpicuum efi:dicütür aute hi naturales , quia loquentes de rebus naturalibus cocedunt natürália principia;ut mo tum & pluralitatem entium,Hazc de prima pofitione. ' Quidam autem ex ipfo uno contrarietates quae quidem in ipfo funt, fequeftrari fatentur,ut Ana Ximander inquit,& qui unum & plura entia effe aiunt;uelati Empedocles & Anaxagoras. Ex ipfa nand mixtura & hi reliqua fegregant: differt ta men quatenus hicquidem redditionem horum facit alter autem femel ex principio fegregat, GCal ter infinita ait fimilaria & contraria , alter ea qua . : Uocantur elementa tantummodo fumit. a i : Et de (ecünda pofitionenunc loquitur: funt enidialij,ut Anaximader & Anaxa:qui nullum unum c1cmerorü ma- teriam facit,cü quibus etiam Empe. Anaximander enim tertiam quádam naturam facit, quz igne crasflor eftaere tenuior Hác naturam nó e70rx& o hoc eft,elementum uo cat, fed u?e5 hoc eftymedium quippiam hos: Anaxa.üero Cim hoc cóueniens elemtum nó facit matetis,(ed quod^ dam quod nü&c cbaos, hoc eft, cofufionem, nunc migaua, lioc eft;mixtura flue micellam nücupat.Empe. aute qua- &iot elemcra üt materialia principia facir, Couenitit enam ' in generadi,nam Anaximz3der ex iófinitoillo medio con^ *-— 4 meata & fpherum.irdcum trarietates infertas atcp inexas excernir, Anaxa.ex illá mi " [cella oia perinde atci-priusinherétia, (ed laretia exprimit átcg (ecernii Empz,autem etia fegregatione cun&a ex ele mentis facit & corrüpitrfegregatione enim e qppriis locis; & mifcella res deriuantür, V eg, differuat, na Anaximan? der üiihil mentinit effíci&tis caufix£Anaxa. cócedés migma fimilares illas particulas,quas homccomerias üocabat; S métem diuinam fecit rerum princrpia:Empe.quatuor ete | dcum puitáuit e€ principia, ER igitur feciida polito eorum, qui res generat. fegregatione. Adie- ét autém Arift, differcdani inter Anaxa. && Empe. quia VUpA ciae illam tcporibus quidem terminaus fa Lit, (ed interpollc ac reducem uicibus: Anaxa- uero fempt ternàm putat ee, & hoc, quta huic elemera uidetar ee iufini tà, quae fimilares funt particule, Sc contrarie aliquo mo" . doiilli inita;uideTicet quarior, Nec opus cft réxtumi aliter exponeré,maxime cum textus hi inutiles fint, & tráslatio» quibus fere perfpicui, coded 17; - Videtur autem-Anaxa. fic infinita pofuifi, tum «quia comunem illam pofitionem naturalium ue/ iram eé fumit; gi mhil ex eo quod non eft exoriat quo circa hac ratione cuncta fimul prefuifle;gene rationemq; alterationem eé cuiufq; inquiuntalii uero congregationem atg fegregationem.. Tum etiá quia cotraria ex fcfe mutuo fiüt, iberat ergo- ' Nunctangit rationes;Anaxagorz , quibus laritationem & fegregationem infinitam pofuit, & funt. dua, Prima, ga Apihil fit ex nihilo,igitur oportetutomue quod fit; pracfit ei 'ex quo fir,& ita quodlibet eft in quolibet, & geueratio ni ^it aliud eft ds alteratioquo arguméto Empedocles con- gtegationematt fegregationem abftulit.Secüda ratío;qa num nar exreliquo, igitur nihil fit; quin illius contrarium prafit;S& ita omnia inerant ín quolibet. / * Sienim omne quidem quod fit, aut ex entibus, ."autexnó entibus fieri neceffe eftzex non entibus :autem nihil fieri poteft, (In hacenim fníà concor - "dant natüirales omnes) reliquum iam aecidefe ne ceffario arbitratífünt ex entibus quidé, atqs ex íi queinfünt ferit pre nímia tamen magnitadinum - 'exiguitate nó perfpicià nobis . Quocirca quodli/ .beteé in quolibet mixtumaiunt, quia quodlibet .exquolibet-exoriri uidebáttuideri ueró atg; nun cupari ditierfa interfe;ex eo quod prze multitudi -pefua in mixturaillainfinitorum maxime fuper; "dbundat : quando fyncere quidem nihil omni ex parte fit aut album aut nigrum aut dulce;aut ca; . 1o,aut os fed cuius plurimum unumquodg ha; bet,id iphus rei uideri naturam contendebant. Syllogi(mus Anaxagorghunc in modü erat,omne quod fit uel ex ente fit uel ex non ente, non eft dícendum ea non ex ente fieri per coóem naturalium cófenfum , igitur omne quoq fit , ex ente fic:ita fequit ut fingula infint in eo, unde taliquid,utin aqua hac crines,offa,neruos, carnem inee neceffe eft. Et fi dicit cotra Anaxagoram, qa tunc unum: quódq: haberet infínítas appellationes, quia in unoquoqs (untoia Refpondet qp denominatio fieri debet à pdomi^ nant, Expofitié "ned n UR iU. dc um ore c RE L --———D E E Expó Que Auer, / c6. 5 uel 36. "manti, & ita ea caro dicetur;tion quie pur? caro fit, fed in qua plurimum carnis apparet. Enitütur quidam recctio- res-defeadere Anaxagoram,dicctes refpofionem ee bona ppter partes a cuales,que füperabtidant magisin uno q in altero,nó autem propter partes potétiales, cum hae finc infinitz: Sed hzec defen(io eft cauillussAnaxagoras.enim €x eo cócludit quodlibet e in quolibet,quia generat om neexomni,& quodlibet ex-quolibet ,ppterea generatio nem afferit e€ zeditum quedam in lucem, cortuptione effe occultationem:quze tatio docet ipfum:uelle quodlibet effe in quolib«tactu,& n6 poteftate:fic.n.ab Arift. pofiuione non differret. Propterea pro Anaxagora nihil.afferri poc fructuofi,(ed ut diximus ipfeuoluit rem maxime denomi: nari ab co quod magis in re fuper apparet:tuueró ad me liorem penfitationem rem hanc ttanfmitte, autem forma ,quale quoddam ignotum. At cum principia reru tam multitudine q fpecie: - fint infinita; fieri fané nó poteft ut ea fciatur,quae' €x iis conftant, Tunc enim compofitum fcire arbi tramur,cum principia ex quibus conflant fcimus que Xquotfint, .— Venues Tq - ;Nunc uerb obijcit Aaaxagorae; & uniuerfa litera refolui tur in (yflos duos. Primus eft, infíaitum eft ignotum,prin cipia apud Anaxagoram funt infinita, igitur funtignora. - Secüdus eft; cópofita naturalia (ciuntur ex principiis no». tis, fed eiufmodi principia p conclufionem dicta nO funt notaigituric fecunda figura copofita naturalia non fc.'ua tur.inquit:Sed fi infiiirum quide quatenus iofinitü ignotü e(t.hec eft maior primi fyllogitmi. Adiecir, quatenus in- finitum eft; quia ut dicitur. 12: met; có.2. infinitum fub ra» tione ufi (inita cogaofci poteft.éxponit hanc maiórem;& quare dixit quatenus infinitum;& inquit: tofinitü quidem multitudine,aut magnitudine,quantum quoddà ignotum eft, & pro fua ipfius quatitateno fcibileinfinitum aute for ma,hoc eft p differétiam infinitorum fpecificam,utin nu meris eft quale ignotum: Recte igitur patet omneinfini^ . : tum quatenus infinitum ec ietiótum;aut quo ad fui quan « titaté,aut quo ad (ui qualitatem; déinde fumit minore di» cens: At cüm principia rem'aptid Anaxagora, tam multi- tudine d fpecie fincinfinita multitudine quide ; quatenus poait fimilares partes infinitasifpecié uero quatenus con traria autumatin «quolibet infinita , ex iis inferre debet qp talia principia flat qualitate & fpecie ignota: Hinc acciz " patur maior , illa cópofita naturalia fciütur ex principiis notis, & inferatur cócluffo ; uidelicet cp res naturales quae exillis coftant non funt (cibiles;cuíus rationc addit: Quia ,tunc compofitum quodqs fcire arbitramur , cü principia ea ex quibus conftant;fcimus qux'& quot fint. Verbum illud Tüc, gt&ceo/ ra; latine tum flc; tum hoc modo, uel aliquod tale: traftulí tf, tunc;ut litera ect clarior; Aiaduer : flone dignum, Auer. hüc textum refoluiffe in fex ppónes, . tres fyllos;primus eft, omue compofitum notü eft có». pofitum quod (citur éx quot pricipiis. coponitur & gbus,. omne cópofitum ex principiis Ínfinitis in quatitate & for Ux DS LEES quibus componitur - quot:igitu cda figura omne copofitum ex prin . ' cipis infinitis eft ignora , Huius fyllogifmi maior eft poll - & quot:igitur in fe tà fine medio,minor uerb per medium hücin modü,om. neinfinitum in numero auc magnitudine e(t quitum igno tum,& omne infiniti in forma eft quale ignoti ; fed om: ne compofitum ex principiis illis infinitis eftin (orma aut - numero fiue magnitudine , igiturin prima flgura iprotir, Maior hbüius que appellatur minorab Auer. more grarco- profyllogizatur fic,omre infinitum eft ignotü; omne ing nitum multitudine, & forma eft infinitum , igitürignoti &italuat tres fylli:& fex propofitiones, quarum propofi ionum duz füücprobate,ut minor primi fylogitmi j'& maior fiue minorfecundi,relique quatuor (unt pofic fice medio;addit etiam aliquas effe expreffas in texit, aliquas . uero non,ut textum legenti patet; ZA níimaduerte etia ra^ tionem hanc effe logicam,quatenus fnmitea qua declara ta funt irilogica;uidelicet definitionem ipfius fcire.Huius reicaufamatferc Auer,quia logica uenit in ufum ,autut . jnftrumentum,quouerum difcernitur à falfo, & bic mo» dus ett propriuslogice ipfi;(ed tranfit in usáquaq; fcien tiam,aut uenitia utum. noftrum,ut fumütur declarata in logica; & tranfmittuntarad alias fciéntias : & hic mos dus refpectu arti parcicularium eft extraneus, reípectu metaphyficz eft pprius,cum metaphyfica.-& logica fint Ícientizz cómunes.Hxec ex cómtto colligi poffunt. Que runt hicianiores;utruminfinitü poffit cognofci à nobis, RefpoadentSorticolz infinitum cogno(ci poffe ram coce nó po nunt infinitum, ut diximus in codicillo dejnGnitate ded mi. Nectationes ualent, nai ad primam refpodetur dp fi per rationem infiniti intelligit quid rei;negatur antece^ dens:fi quid nominis;coaceditur, & tunc dicitur q» ratio illa habetur per quidnon eft , & per priuatioue oppofíti. A daa Quetiío. Prima're- fponfio: Replíc, Secunda expó. Cófutatio Sofo rón& fecüde po. fitionís, po Aut. Expofitío. Que Auer, «on. 3 6, SAuer. uerb patum differens ab his in.:. meta; com, 11. a 343 12 meta.com. c4. X alibi,tenet infinitum poffe cognofciitn: poteatiajaoc eft; (ub propofitione uniuer(alt, - in hac enim propofitiene , oniuis ignis calefacit , intelli^ - gimus infinitos ignes poile calefacere: (ed cum hacc in ^ tellectio fic in uniuer(ali,& uniuer(aleeft porentia fingu^ larc,rationabiliterin potencia intelligitur. Ipfum autem: actu cognoíci negat,ut fi fic infinitum quantum , non poc coguoíci numerus determinatus partium,fi infinitü qua^ le,nec parces formales omnes cognofci poflunt. H«c de qua:ftione. Multa alia addunt iuniores, quae cum fint extra propofitum,& facilia cognitu , bona fronte przetermitti^ mus:non enim eft iuftum omniain uno libro diíputare, & maximi fialij illa bene difputauerint, Praeterea fi neceffe eft ipfam partem quanteeuis magnitudinis & paruitatis pofle effe , eciá ipfum pofieeffe. Dico autem aliquam talium partium qua infunt& in quas totum ipfum diuiditur.Si autem animal aut planta quantaeuis magnitudi/ : nis& paruitatis efle non poteft , perfpicuum eft neq; partium quáuis effe pofíe , erit enim totum etíam fimili modo. At caro & os & caetera id ge/ nus partes animalium funt,& frudus plátarum. Perfpicuum igitur , neg) carné negiosneg aliud id genus quanteuis pofle cffe magnitudinis, fiue in maius, früe án rminus, | "Secundo arguit hypothiediceà deftructione confequen^ tis hoc módo,fi partes alicuius totíus poflunt effe quant uis magnitudiuis:fed totü ipfum etíà ele poterit quáteuis magnitudinis, fed totum ipium ut animal , aut planta effe non poteft quanizuis magnitudinis:igitur neqg partium ulla, & quoniam partes (untin duplici differentia, addit: Dico autem aliquam tal.um partiu quz infünt,X in quas torum ipfum diuiditur , & ita per partes iutelligendu cft - partes actuales potetes per fe exiftere,& e quibus ipfum. totuni conftat. Ex hisaccipicur hzc maior, uidelicet oul ^ la partium actualium elle poteft quatguis magnitudinis; cui addic miniorem dicens, At caro & os & cxteraid ge^ nus partes animalium funt, X fructus plantarum.conclu dit:Perfpicuum igitur necp carnem,necg os,necqp aliud id genus quátxuis polle efle magnitudinis,flue iu maius,fi ueinminus. Vniueríüs itacp textus ia duos refoluit (yl^ logifmos unus eft categoricus, qui fpeciatim concludit, nec carnem,reg; os,neq: id genus polfe effe quantauis maeuitudinis. Alter eft hypotheticus probansillam maio tem,uidclicet nulla pars actualis efle poteft quatauis ma enitudiuis,& ficlitera patet. Auerrocs ueró ait partes ef fe in duplici differentia,aut fecundum qualitatem,ut que (unt alterius rationis & inter fe & à toto, ut funt materia & forma;aut fecundum quantitatem,quz adhuc bifarize funt,aut actu,u qua effe poffunt feparatae & inter (e & à toto,aut potentia, dj neqp inter fe,necqg à toto feparari pof? funt,ut ez uidelicec quz tantum defignantur:minima.n. - ipfacuiufuis generis partes funt actu;partes minimorum "* potenüatantum. "Ad propofitum igitur toti & partes Quid c6, tra captiü culatorzes, Ta.357., fe confequunt quo ad meníuram,accipiendo partes actu, non poteftate, Ex his accipitur contra captiunculatores non effe infinite paruum equum,aut infioie paruü homi^ nem jaliter ratio Ariftotelis & "T hemi.ac Auerrois uulla eler.Seddehispoftea, ——^ — | ER. Adhuc fi omnia quidé talia mutuo fibi inerint, neq generatur quicquá fed cum inerat fegrega turatque 4 predominante unumquodg: appella t tur,& quodlibet ex quolibet fit , uelut excarne aqua fegregatione , & caro ex aqua : atq; corpus . omne finitum abíatione finiti corporis confume/ tur , perfpicuum eft fieri non pofle, ut quodlibet in quolibet fit... . eiiis: 5035 1 "T'ettib arguit eriam hypo:hetic?, et fumitia dateteden ;' Expofitio. te quiaque,quatuor de mete Anaxagore, X quintum ue rum,quod Anaxagoras non negauit, & inquic. Adhuc fi óm«aa quidem ralía mutuo fibi ineriarjita ut quodlibet fit in quolibet(hoc eft primum) ned: geaeratur quicc, (ed cüm inerat (egieg uiu, (hoc eft) X generatio cít rei 1nexi^ ftentis (egregaco,( hoc elt fecidü)) atqg à przedominante unuaiquodcis appellatur Choce(t ceraum ) S£ quodlibet ex quolibet (it , uclut ex carae aqua (egregatione , && caro exaqua:(hoc eit quartum) quod dilferz à primio,quia pri mum erat de effe;hoc autem eft de fierijatqs corpus om ne finiti ablatiouc fíniti corporis con(uimet hoc eft qui^: tum,qd fenfu patet x Anaxagoras ipfum nó uegalfet. ) Exhis qnque atfumptis uti ab uto aücedentejintert per^ l fpicuum e(t fieri nó poffe ut quodlibet in quolibet fichoc Í enim erat unum allumptorum in antecedente, in [y logi 4 mis enim ad impoflibife, ut dicitur in prioribus , temper conciuditar deftructio alicuius praemiflorum, "Themi^ ftius autem locum hunc non fyllogifticum facit , fed uult Ariftotelem tacitam foluiffe dubitationem, qua res ciim fic facilis coguitu,nuac fit dicium in tantum. Ablata ná; ex aqua carne , rurfufg alia facta ex reliqua fegregabitur , quamuis ea quz diuiden/ | daeltminor fuerit , tamen magnitudo aliqua il | lius non excedet paruitate aliam. Quare fi quidé feetegatio ftabitjnon quodlibet in quolibet erit; in reliqua enim aqua,nihil inerít carnis.Sin uero non ftabit , fed femper fequeftratio proficifcetur, j finita profecto in magnitudine equalia finita erüt, Expó The - mi(tii. | |] multitudine infinita,quod quide eft impoffibile. | -INuüc deducit confequentià,& primb fümitunum qua. Pee? fi (uppofitum ex ratione proxima, & inquis Ablata nàd. , exaqua carne, rur(ufqa alia facta , iterum ex reliqua qua remanet fegregabitur,quamuis ea quz diuiditur, fiue di uidendaeft minor ac miuor emper tuerit, tamen magi: tudo aliqua fuppleillius nó excedet paruitate fup.alram; : quafi dicat,oportet ueniread tantillam magnitudinem ut.^ amplius diuidi. non pofiitin paruiore uel minorem. Hzc, fuppofiio fuit declarata,ex qua fuppofitionc facile patet cofequentia dicta:fed quia tuac hac tertia ratio nó multü differec à prima , quia uteretur his , qnae (uat declarata in. prima,propterea aliter pes diuifionem deducitillanicon 4*4 ey c f La c Z5 (Ó- r1 Te Bel [o] e Fe] o E] A £z [^] n E T t2 ers "mt i] nel i 9, c D a] 3l o Lt B PE HAEE SES De ECCE NUN E PARA ( i gi . ^ Expóuct. Quod uero ad uerba attinet, Ariftoteles adiecit arqualia,: prin. poffe alioquin erit minor minim4, ie Quarto arguit etiam hypothetict , & (umit duo in arice« Ex? déte,& inqtsAd hac fi omne corpusaliquo fui ablatofíe- ti fe minus necefie eft (hoc eft primum, & (en(u patet )car 1 nis autem quantitas & magnitudine & paruitate defini» T ar [ ta eft, (hoc eft (ecundum & probatum fuperius, ex his in^ [ ferc)perfpicuü eft minima ex carne nullum omuino cor. l pus (egregari poffe, Deducit confequentià , alioquin erit 1 $inor caro minima data;ut facile patec. Hec ratio fuppo« I nit uel ad fen(um,aut ex ratione fecunda efle cujuslibet rei minimum,de quo etiam iu (ine capituli difputabimus, . - j A Xpofitio. *xhofitio, T Infuper ip infinitis corporibus caro iam infinita, fanguifá; atq: cerebrum ineffent.Separabilia tamé inter fe, & nihilominus effet unumquodgii infini tum,quod quidem rationis eft expers. Quinto arguitfi quodlibet effer in quolibettuncinfini^ tà efTent in infinitis infinities,& actu,& feparabilía inter fe, quod nientem egreditur humanam confequétia patet, quiain quo'ibet effet fanguis infinitus, & in qualibet par te fanguinis effet quodlibet, & ficinfinitain infinitis infi nities. Dubicant quia Arifto.fupponit femper parte efle totoipfo minorem,& hoc non uidetur uniuerfaliter ueru: nam totum tempus praeteritum terminatum ad primum nunc pracfeutis diei , non eft minus feipío terminato ad ultimum nunc,cum ambo fint infinita,S& per confequens neutrum neutro maius, Tuniores concedunt propofitio nem Arifto.non effe uniuerfalem quia non in fucceffiuis atin permanentibus,& ijs quz locum occupant, propo: fiti eft uniuerfalis. Ego tamen dicerem non effe impof fibile unum infinitum eflealtero maius , fi illud fit finitü ex altera partium, quia ut fic eft finitum , & concederem tempus terminatum ad &inem diei effe maius temporc ter minato ad principium, quoniam ex illa parte tale cepus eft finitum,& recipit additionem. Id ueró quod fertur , nunquam fegregata om/ nia fore,non fapidé quidem dictum cft; recte tame quatenus affectiones infeparabiles funt. Cum igi/ tur colores & habitus mixti fint , fi fuerint fegre/ gati,erit quippiam album , aut fanum;quod non aliud quid erit,nec in fubiedto, Vt expofitor inquit & rectecum improbauit pofitione nuncponendi improbat modum:ubi debes fcire cp inter dum aliquid dicit & uere ;'& ignoratur id uer? effe dicti, ueiuti pueri per(zpeuera dicunt,(ed non fapide, propter hzc inquit.Id uero quod ferturab Anaxzagora , nunquá fegregata omnia fore , non fapidé quidem dictum eft qa ignorat quid uelit dicere , recte tamen dictum eff quate: nus a(fectiones & accidentia propria infeparabiles (unt € (ubiectis proprijs, & itauere dictum eft,noa tamen fa-- pide. Animaduerte tamen uerbum illud Sapid? , legiin' grzcis codicibus in uerbo:fed ut translationes effent cla: riores,in aduerbiü tranftuli.Similiter uerbum illud, Qua tenus,in grzeco reddit caufam, fed clarius iatelligitur mo do quo tranftulimus, Multi enim (ingulo uerbo addici, fallunt milies fer.fus.Et ulteritis quafi epilogás rationem, inquit: Cum igit colores & habitus mixti (int apud Ana; xagoram,quia conftat illos generari, atq; in. lucem edi,fi fuerint fegregati,erit quippiam album,;aut fanum in rerü natura,quod non aliud quid erit (ed erit tatum ipfum ac feparatum,nec in fubiecto:& ita affectiones Gt acciden- . tia fine fubiectis,quod non eft bene dictum , & ficia di^ nam colores ex ea pat»: Ctis Anaxagorz etit contradictio: te,qua cómixti funt,poffunt fepara affectiones,funt infeparabiles, Infuper etiam ipfa mens ftulta eft. ea acerediens uze factu impoffibilia funt:fi feparata Snidé red cre attentat, quae quidem tam quantitatis quà qualitatis ratione feparari nequeunt quantitatis quidem quia non eft minima maenitudo: quali tatis uero quia affe&tiones infeparabiles funt. Vltim reprehendit modü ponendi ex parte caufx effe ti exea uero parte qua &ricis:pofuit enim Anaxagoras diuinam mente effectri, cem omnium cau(am ab illa fiue mifcella,fiue chaos cun ca (eparareuolentem.. Contra obijcit Arifto, inquiens; In(uper etiam ip(a mens ftulta eft,ea aggtediens,quz fa cta impoffibilia (unt. uidelicet feparata cuncta reddere attentat, quz quidem tam quantitatis cj qualitatis ratio, nc feparari nequeunt,quod declarat,& inquit; Quantita, fto.breuibus fumpta. Scd circa finem capituli prxíentis tis quidem,quia apud Apnaxagorá nó eft deueniread mi E nimam magnitudinem : igitur mens diuina quzrens fe: parare quilibet magnitudine e qualibet , ftulta ac abfur^ da eft qualitatis uero , qa affectiones infeparabiles (unt, & ita uolens faparare affectiones , impoflibile attentat, Mens igitur il'a querens omria feparare ftuita uidetur. Animaduetrtas tamen ut translationes effent clariores nonnullas fr uolas particulas permutaffe , ueluti illam in^ fuper ctíiam,quz in graecis codicibuslegitur quare; & il lam (eparari,quz eft fieri,queqs cum pauci mom fint, nó funtab re,uoluit tt (ut promilíi)has anfmaduertere. Praterea etíam nec recté generationem fimila; 1949. rium capitzlutum enim, tum in luta,tum non in luta diuiditur,neg idem modus eft ut lateres ex domo,& domus ex lateribus,fic & aqua & aer ex fcfe mutuo funt,& fiunt. Infuper etiam melius eft US. a ed; E pauciora principia finitaG; fumere,quod quidem Empedocles facit: Vitimb reprehendit Anaxagoram quo ad materiam re^ -— ; : : L Ai Expefitio, rum,ipfe enim po(uit rerum materiam effe fimilaria cor : pora;aig unumquodq; fuo ab fimilari conftare,ceu car^ n€ ex carunculis, lapidem ex lapillis.aurum exaurellis. Contra hzcobiicit. Arift. dupliciter & inquiz.Primo nec recte generatione fimilarium capit,quod probat dicens, lutum enim,cum in.luta,tum non in luta, fed aqua & ter^ ram diuiditur, & ita lutum conftare poteft non ex lutulis, fed humore potius & terra:conftantia igitur luti ex terra & humore uera eft luti generatio,ex lutulis autem eft po tius auctio ue] diminutio,non igitur generatio fit ex fimi laribus. Sed dices contrajita rar exaqua , & econtra; ut domus ex lateribus,& e cóotra:fed domus ex lateribus & econtra congregatione X fegregatione fit ; igitur aer ex aqua & € contra fegregatione & congregatione fic, Re(pondet; Neq; idem modus eft, quolateres ex domo. & domus & lateribus fi, & quo aer & aqua mutuoex fe^. Gi * fefunt & fiuntsnam aqua ex aere (ituera tran(mutitione in fubftantia , domus ex lateribus appofitione tantum. - Secundb obiicit Arifto. S inqt: Infuper etiam melius eft pauciora principia finitaq; fumere,quod quidem Empe- | docles facit, (mere ex parte materize iufinita corpora, fiue partes fimilaresigitur €x parte materiz non oportet in&aita principia facere.Hac (unt cótraantiquos ab Ari» T - : nes de mi^. folet quxri de minimis, qua quidem materialicet-iníex? nimis, to & octauo ab Arifto.diligenter pertractetur , tamen vt iunioribus fatisfaciam , colligemus nonnulla breuibus. Primo itacp uidebimus de fpecie mipimi,fecüdoó depoté^ — . E tijs minimis,teriio de duratione. Circa primü folet que. Príma q5. riutrum aliquod indiuiduum pofft participare fpecie fub quacunqs modica quantitate. Iuniorum quidam diftin. guunt,quoniam quz4a (uut (imilaria, quae graece dicun tur homogenea fiue homocomera, ut caro que in carnes, & ignis quiin ignes fecatur: quxdam diffimilaria , erze- H ce organica,fiue heterogenea, uelut oculus, brachium, & id genus,ut Arifto.diuiditin libro de animalibus in prin cipio. lunc tenent in di(limilarib ns'dari maximum atcg minimum inclufiüie;in fimilaribus uero minime, Períua Petfuafio, dent hanc pofitionem,quia diffimilaria ad hoc ut fub fpe« cie contiacantur,aliqua exercere debent propriam opera tionc illius fpeciei,uerbi caufa:fi homo debet fub huma. na fpecie contineti,dcbet exercere rí(um,modo exercere non poteft talem operationem ni(i (ub debitis terminis collocetur:fecus autem in fimilaribus, qux non reponun tur in fpecie ut fpeciei exerceant operationem , fed ut par- tes totius diffimilaris quibus non competit aliqua per fe actio, Cuius pónis plures clariffimi uiti extitere pra te. peftate , & nos quandogs. Sed pace horü nunc nó mihi. 'P"t** uideturita , quia hec pofitio contra omnes Peripateticos, E & fundamentum eius cfle potet cotra eos, Contra peri» / Príma po. I K Perfuafio » ncs. Prima pet fuatiio ex parte ma» terize. Secüda ex paite fore Ux. "(metta ex parte age tis. L Quarta ex parte dti» tatis. | Quinta ex parte mo» [e Impugna. Authorita^ tcs, Conttadi, Gio, pateticos quidem,quoniam accepit Ariftoteles pauló an^ te totum fequi difpofitionem partium.Cüàm enim totum heterogenium partibus cóftet tandem l'omogencis , iure fequicurad feciionem partium infinitam,minui tpfum to tum etiam in in&initum:Sic enim Ariftoteles arguebat ad uerfus Anaxago. C hemiftius quoq: idem ibidem expla rauit de animalibus & plantis , & Auer. com. ;6.qux tu facile inuenies. Contra fundamentum Dau ee . nis caro eft in fpecie , quelibet aute fpecies habet aliqua propriam formam qua poteft exire in certam operatione licet interdum nobis occultam, igitur & caro actioné ha^ be: (uz fpeciei,& ira uidetur argumentum etiam ad fimi laria applicabile,de quibufdam patetut de igne & aqua, & id genus. Quare oportet eandem perfuafionem facere de uttifq; hecigitar pofitio nó effe peripatetica., Alij acu tiffmi uiti tenent non effe minimum, necg maximum in corporibus naturalibus ex parte nature intrinfecze(ed be - ne minimum,uel maximum corpus per fe fenfile de rali fpecie,ad hunc profe&o fenfum cp minus illo de fpecie il la perfe exiftens fentiri nó poffet. Perfuaderi poteft hec pofirio ex parte materíze,ex parte formz , ex parte agetis, ex parte dinienfionis mediante qua forma introducitur in materiae parte demum modi agendi , fiue alterandi uel difponendi. Prima per(uafio ex parte materia eft , quia non eft dare minimam materiam,de qua poteft educi ali qua forma,quia tunc de aliqua tota materia educi poffet, & nou de eius medietate, quod non eft poffibile. Se^ cunda per(uafío eft ex parte formz , quoniam qualibet -formanaturalis apud peripateticos eft extenfa, & diuifibi lis in infiniti tunc àtrguo:quzlibet forma riaturalis gene: ratur fucceffiue;igitur no eft dare primam formz partem genitam,quin ante illam fit alia prius genita, hanc ratio nem innuit Auerro.in hoc primo cómen.6*. "Tertiaper fuaflo eft ex parteagentis,nam fub quantacücp quátitate poteft agens formam in materia inducere , fub tanta effe pofeft forma illa:fedagens poteft inducere forma in fub iecto infinite modico,quia citius agit in parte propinqua quá in remoramtiigitur poteft forma effe fub infinita par^ E Y ; (3 PEE uadimenfione, Quarta perfuafío eft ex pàtte quátitatis, * qua fic formatur à quibufdam cucullatis,cuicungg natu^ ' raliter competit aliquod antecedés, eide naturaliter com petit & confequens, dimenflo eft antecedens , diuifibili tas infinita eft confequens;igitur cuicunqs competit natu raliter dimenflo,eidem naturaliter diuiflo infinita : quare non eft dare minimum, cum illud fit naturaliter quanti, & per confequens naturaliter diuifibile, Quinta perfua: fio eft ex parte motus ,nà chm omnis forma naturalis ac^ quiratur per motum, X nullius motus detur primum & ultimum fexto huíus,necp rei geuerandz dari poteft mi- nimü, daretur enim rei corrumpendze ultimü inftans (ui e(Te. Multz alice rónes hincide tiunt, etia hincide defen. dunt póoaes,quas hic breuitatis caufa omitto, Qui;n.cu^ riofus eft, poteftillainlibris nofttog recentiorü legere, fatenim mihi fit tangere pollentiores fiunt etiam à captiti culatoribus captiuncularij infiniti cafus, qui cum philofo phia nó fapiant,omittantur etiam. Sed hacc pofitio eti nó eft Peripatetica,eft enim expreffe contra Ariftotelem & Auer. S uidetur contra feipfam etiam, Contra Ati: ftotelem quidem & Themiftium & Auerroem , ut patet hiccontra Anaxagorà maxim com. 57.3.55 . Amplius Auer.id fexto huius. com. 3 2.&. g. huius .comento , 33. & 44.&.62, &. 3. ccdli com.fexto .|& alijs locis in numeris, Coatra fe uero, quia hzc implicant fen(ile effe determi natum ad minimum ac maximum,& non effe minimum - naturale per rationc intrinfeca, quia ex uno fequitur; con tradictoriumzafteríus,nam ex quo poteftaial minui in inff nitum,poteft potentia eiiis tactiua minui in infinitum,po^ teft fua potétia tactura minui in infinitum:igirur fenfatio minui propottionaliter in infinitum; & íta feafile, fiueta ctile poteft minui in ininitum:& ita uideturex uno con^ ceífo uidelicet qp non detur minimum ex parte intrinfeca rum fequi non dati mipimum fenfile. Propterhzc abfolu:e cum per:pateticis fentio,cuiuslibet gen«taàti effe minimü & maximum inclufiue,& ex parte intrinfeca, Vbi debes fcire;ut colligiturab Auer.in dictis locis , cp radix termi» nationis eft lorma,t qua proficifcitur actio & fpeciessRa dix ueró interminatienis eft materia ipía, quz eft queda (ut Platonice loquar)infinitudo,& ita uidet forma deter minata maximo & minimo, quia eft forma acia alicu^ iuseffectus,quem agere non poteft fub quacüqs quanti- tate.Hac eft pofitio omnium peripateticorü, "Tunc per hzc facile refpondetur ad rationem pofitionis proximze, Ad primam dico q fiue ex parte materize poffit ex infini ta parua materia forma zduci,fiue agentis , ex parte for» mz ipfa non poteft effe,nifi in minima materia, & hoc fa us eft. Ad fecundá dico qp qualibet forma naturalis eft . quanta & diuifibilis, non tamen diuifibiliter inducibilis, cum per minima inducatur,ut patet per nunc dicta, & ita fimul omnes minimi partes generantur. Ad tertiam di Co cp agens omne habet fphacrá fuz actiuitatis , in cuius quodlibet puacto agere poteft que pollenter,cü in quo libet a que beneapplicetur;& ita negaturilla cemmunis animi conceptio calculatorum,cp agtns naturale caeteris partibus citius agatin partem propinqua d; in remotam, Ad quartam cucullatorum dico cp naturaliter dimenfio competit re: naturali, & naturaliter diuifibilitas,non qui dem in partes potentes per fe exiftere , cum hacnon fit alfectio cómunis cuiufq; quanti fedin partes. potétiales fiue defignatiuas:fic enim competitomnibus,tià coclo. Ad quintam dico in motu etiam datur primum,non trame ultimum, q» Ariftoteles loquitur de motu locali in fes to,ut exponit Auer, in cateris daturprimü fine dubio, & ita minimü, neqs ualet qp rei corrüpeude ficultimum. Et fi dicis fit corrumpendum unii minimum cui applice tur agens potés ipfum corrumpere & fumus in primo in ftati applicationis,patet cp i illo eft, & imediat? ,poft n5 erit , igitur illud inftás applicationis fuitultimü. Dico cp prima exponés eft falía,imo in illo inftáti applicatiois pri mo nó eft,imo inftans applicationis eft primum nó ele pregcedentis,propterea in illo non eft & continuo imedia téantea fuit. Et fi dicis,aut applicat ipm ages enti,aut nó entit Díco cpapplicat enti in potentia, & nó enti actu. Et fi dicaéomnem corruptionem fiue generationem pracez dit alteratio,igitur ante illud applicationis inftans praece dit alteratio. Dico qp praceffitin eode,aut ia alio; S hoc ; Riiie fatis, Dehis ueró diligentius in fexto dicimüs. Hac de fpeciei reruni naruralium determinatione. Etde poten- tjs agamus,feciantur enim potentiz ipí(z naturas & (pe cies rerum, Soletigitur quxri per quid cerminatur poté- tia actiuacquia de paffia idem eft iudicium. Captiun: culatores o€s tenent potentias actiuas non p maximü in^ clufiue cerminati (ed exclufiue;quod eft minimum quod nop,rem hanc probant potiffimum unico arguméto fic, fit actiua porentia a. maximum quod poteft,aut mouere, aut leuare b.Et arguitur,aut a.excedit b.aut nó excedir, non e(t dicendum Qpnon excedat, quia tuac non ageret: ; à proportione enim minoris inzequalitatis non prouenit actio,Sin uero excedit,aut exceffu iudiuifibili,aut diuifi^ bili;non excedit exceffu indiuifibili,cü ille non fit.8i uerb» exceífu diuifibili,fint illius partes c,d.& tunc fi ipfum b.; augeretur in tàtum cp ipfum a.excedere , ipfum in tàtum, adhuc moueret,quia ut quilibet exceffus (ufficit ad conti« nuandum,:ta quilibet (ufficitad mouendum,igitur adhuc. moueret tale auCtum,& per codfequens ipfum b.nó fuit maximum.Hoc eft Achiles captiunculatorum. Egoue. ró teneo ab(olute cum Auer.ia primo cceli com. 116.5 117. (p actiua potentia definitur per maximum quod po teft. Ex hoc fequitur cp paffiuaterminatur per minimum : in quod ,u:l € quo poteft,erit enim paffiuas potentia ad agens miuimum uti maximum illius ,/T'unc ad rationem negoillam cómuncanimi conceptionem Sorticolarum, qp quilibet exceffus fufficit ad mouei dum & motum con : NS P6, ppria. Solutio ra' tionum, oO Replica R fifio4 P Replíca. Rifio. .Repli Ca« 2.06 dt t&tiís, LI ^ 1 Prima p9* Q. Sctióo- —ÓÉW— 0wX— 5 — Ar m s | E rimus — | dg A »P 1 | ER: müdi funt unus, Exempli, —————————————————— UO. B a Piima, tinuandurm;imo dico fecundum Peripateticos effe mini^ mum exceílüm ,quo potentia poteft mouere, nullo mí nori, & quol.bet maiore. Ft fi dices tunc rei fucceffiue da retut ultimum, quia uirtuti excedenti exceffu minimo ap plicetur agens corrumpens in hoc inftanti quod eft prae fens, Gc arguaturin hec potentia illa mouer,& immediate póft non:igitur motus erit ultimum. Dici poteft(ut dixi mus Jinftans applicarionis effe primum;non efle eius cui fit applicatio, & fic negatur prima exponens. Hzc de po« tentíis multa alia ín libris de ccelo refarciemus,quz nüc raptim tangimus;ut iunioribus io parte fatisfaciam. De maximo tempore durationis rei fol ec quzeri; quae quaeftio adlibrü de coelo & degenerationepertractata eft, nunc uero raptim quzdam afferam, Animaduerflone itacg dignii in omni corruptibili effe potentiam aliquam qua poteft durare , flueilla potentia fit qua eius formain fua materia conferuatur, fiue potentia qua refi(tit caufis cor: ruptiuis.In ipfo uero incorruptibilinulla eft potentia fug duratiocis,gm fiue potétia durádi fit ea quz refiftit con^ trarijs caufis (uae corruptionis fiue qua có(eruet eius for» ma imateria,nulla eft i ipfo icorruptibili./Tunc cófenfim omnes tenent poteatiam durationis cuiufq; rei corrupti. bilis,neqs maximo, neq; minimo tempore terminari in^ clufiue:maximo quidem non,quia cunc rei permanentis daretur ultimü,ut facile deduci poteft. Minimo uerb ne^ quaqua, quia quocuntj tempore dato quo data eft res ip. fa corruptibilis,adhuc p minus perdurare poteft,ut fi du^ ; rare poteft perannum,etiam per medictatem durare po^ teft, S per medietatem medietatis , & ficin infinitum. Propter hc fequitur ralem rei corruptibilis potentiam terminari maximo tempore exclufiue quod Sorticola uo cant minimum ultra quod non. Hzc res facile ex dictis deducitur.hizec de tertia queftione. Poft hzc reftat uide re quid Anaxagoras ipfe fuain ipfius fictione uoluit bal^ butiti, non enim tantus uir hzc uelle dicereui(us eft, vt Arifto.fibiimponit. Picus uir noftra ctate clariffimus in. heptaplo,quem de feptiformi fex dierum genefeos enar^ ratione ia(cribir,tresfigurat mundos:fupremum uidelicet omnium angelicam fiueintellectualem,ut Plato in phe drohuic proximum cceleftem,poftremum omnium fub. lunarem:hic tenebrarum mundus eft,ille lucis celum ue ro exluce & tenebris temperat, Viterius fumit hos tres mundos unum effe , quonia quicquid in omnibus (imul cft mundus,id & in fingulis collocatur,uerü quz in mü^ do (unt inferiori;in fuperioribus (funt, fed meliori nota,d itidem (unt in fuperioribus,in poftremis etiam uifüntur, - fed de generü conditione & adulterataut fic dixerim na» tura... Hoc autem (acile eft uidere , & ne manibus uacuis recedamus , explicamus quaedam , in mundo fublunari e(t ignisjin coco fol:in ipfo angelico faraphicus intelle- Cus, T'enet enim fol ad ccelum,& faraphicus intellectus ad angelicum mundum eam conditionem, quam habet ignis elemetarius in fublunati. Rurfus eft aqua apud nos, in ccelolunajin angelico cherubica mens , fimilem ratio» nem ad fuos mundos habentes,& inaliis omnibus fimi^ liratione poteft exponi,qu cum propofitüi noftrü tranf grediantur,rationabiliter pretermittimus. Ad rem uenio. naxagoras itas uidens quicquid eft in uno illorum effe in quolibet, & quicgd in omnibus infimul effe in fingulo hoc balbutiri uoluit dum afferit quodlibet effein quoli. bet,quoniam gequid in uno eft müdo ín quolibet effe ne ceíle ef. Et licet hzc Anaxagore allegorica expofftio re prehendi non poteft, fi Ariftoteli & Simplicio,, cateri(q; grzcis, Se 'Themiftio credimus, nullatenus confona eft, Ariftoteles enim ubigg(ut Themiftius interpretatur)uer ba Anaxagore referens, innuit chaos effe id in quo quod^ libet contiaetur,quod etiam nonnundg migma uocat, hoc eft, miícellam fiue mixturam. Hanc autem mifcellà "The miítíus & Simplicius non minus Platonici di Peripate. tici materíz tribuerunt,non mundo. Propter hzc graci fece omncs aliter pofltione Anaxagorz: allegorigarunt:in tellexerunt enim per migma fiue chaos;id quod apud ca. tholicos eft abyfíus apud uero Arifto.eft materia , apud uero Platonem omni capax.Homeeomera fiue fimilaria infinita,que in chaos fiue materia illa con'ineri Anaxago tas aflerit, interpretantur inchoationes formarum , quas uetuftiflimus Simeon tenebras abyffi ubiqs uocitat , & quoniam in quolibet epte naturali eít materia in qua eft fua ipfius forma , omni autem in materia funt omnes in. choationes iure quodlibet effe in quolibet per inchoatio- aem autumat Anaxagoras;Per mente ueró quz inchoa- tiones has fiue rudimeta hacc formarum extrahit,non me tem purá,fine omni corporis adminiculo intelligit Ava? xagoras,(ed mttem diuinam ut motrix eft cocli, Sunt. n. omnes formarum, fiue rudimenta fiue inchoariones effe ctiueia primo motore , poteftatiue in prima mater.a ,Ut auctor eft Auer. 1: meta.in cómen. 18. &. 36. Hanc auté- expofitionem celeberrimi uiti nonjiolum graeci Anaxago r* a(cripferunt,fed Ariftoteli , ueluti doctiffimus Alber tus, & fundatiffimus Egidius in pluribus locis (uz theo logiz.Sedán h&c fuerit Arifto.mens,nunc non defínio, . fac enim eft mihi abftulifie pofitionis Anaxagorz fecun dam irterpretationem, Haec de Anaxagora. Omnes igitur contraria principia faciunt & qui uniuerfum unum effe atque immobile dicunt, quando & Parmenides frigidum atque calidum principia profitetur , quzque ignem & terram appellat, & quirarum & denfumaiunt, Et Demo critus plenum & uacuum , quorá alterá quidem utens, alterum ueró ut non ens cfse dicit. Rufus per pofitionem , figuram, ordinem , differre res afferit quz; contrariorum genera funt, Per po E pofittonís Anaxa. Ditucida, tcrís tex. com.41. fitionem , quidem ur per fuprà& infràanté atq; retro.Perfiguram ueró ut perangularem,inangu laré,redtam atque circupflexam. Quod quidem igitur omnes contraría aliqua ex parte principia . faciant,ex hifce patet. 4 Omnes igitur contraria principia faciunt, & di/ icentes g; unum fit ipfum omne, & imobile. Et/ ienim Parmenides frigidum & calidum principia 1facithec autem appellat ignem, & terram.Et qui 1dam rarum & denfum , & Democritus &rmum & inane, quorum hocquide ,utens,hocautem 1 ut non ens effe dicit, Adhucautem pofitione,fi 48urajordine. Hac autem genera contrariorum pofitione,ut furfum, deorfumnté retro figura jangularis , inangularis recla , circularis, Quod iquidem igitur contraria quodammodo omnes ilaciant principiamanifeftum eft. | Nunc de ueritate ipforum principiorum naturalium per tractare proponit, & primo qp fint contraria per inductio. nem in omnibus pofitionibus oftendit: & hoc quia & hi qui uni omnia et immobile;& hi qui plura effe dixerunt, & qui etiam infinita, ut "Themiftius deducit. Nam Parme nides calidum & frigidum principia efle dixit,quorumal terum ignem,alterum terram uocauit, Amplius etiam & . qui infinita principia afferunt:nam Anaxagoras, in fimila ribus particulis po(uit rarum & denfum,que Anaximan. der fecretionem & concretionem appellat: Democritus uerb plenum & inane. Et quonia corpora indiuidua eria dixit principia,uoluit rerum generationes differre figura, fitu,atqs ordine;quarqg funt contrariorum genera; Nam fitus diuiditur in fpecies,ut in dextrum,finiftrum fuper^ num,infernum, anteriorem, pofteriorem , gura etiam diuiditur in fpecies,quoniam alia eft recilinea, alia orbi cularis,& id genus.'T'acuit uero Empedoclem & Plato. neni,quoniam de his , ut Themiftius inquit; abüde füprá dixit, Verba Ariftote.pateut. | G » Eíufdem antiquus, Parmcní, 'Thaáles. Anaxímce, Expofitíc. H 1 Nota, licorum Quum deftruxit, Auer.priftio concludit propofitum, tp melius eft finita facere , tum quia nullaeft necefíitas po^ nendi infinita , tum quia poffumus facilius rerum caufas aífignate,utfecit Empedocles. | Et chim declarauit.Secundum Auerroem Arift, uult ue^ nari numerum principiorum;ut utrum tria uel plura,cum enim numero finita (unt,neceife eft (cire quot fint. Ad hu ius igitur inquifitionem accepit fuppofitionem hanc, ut principium totius confiderationis cp principia fint contra ria hzc eft Auer. expofitio. Animaduerte tamen omnes philofophos effe coactos à natura entis ( ut ait Auerroes) dicere principia effe cótraria,quod quida intelligunt pro quáto cogtitur hoc dicere ratione & experictia, Qui enim dicit ratione triangulum habere tres,poteít id negare:at . qui dicit igaem calidum effejid negare non poteft, aliter pena egeret aut. fenfu,ut in libro topicorum dicitur, Parmenides autem.Soluit quzftione,nam Parme.om. nia airunü effe, igit non conceder contraria effe. Rüdet Parme. duplicia pofuifle entia,uera && haec unum ait, apparentia & hzc plura,& fic tollitur contradictio. Ani maduerte(ut Simplicius refert tertio cceli)cp pofuit deum efie omnia,& alia à deo non effe,niliin participado deü, & ita folum deum uere effe concedircatera non effe (im^ pliciter fed quafi apparenter in re(pectu dei:& hoc modo exponit métem Parmenidis Plato, in Parmenide de uno omnium rerum principio libro;utalibi diximus. Deinde dixit & quidam. Hic narrat fecundam pofítio^ nem eorum qui dixerunt rarum & den(íum , & hi funtut "Thales & Diogenes, qui elemetum medium principium folum afferunt;generationes autem & corruptiones pro pter rarefactionem & illius condenfationem, Et cti po(uir. Tertia pofito eft Democriti,qui ait prin / cipia effe cótraria dupliciter, Vno modo quatenus ponit plenum & uacuum,quibus entia fiunt, Alio modo quate^ nus poat res ipfas differreordiue , pofitione , & Ggura. Hzc autem dicuntur geuera contrariorü,pro quaio un» - quodqg iftorum diuiditur ia fpecies ut fitus per fuprà,in » fra,ante , atcp retto. Figura Angulatris. diuiditur dupliciter. per fpe cies priuatiue oppofitas,ut in figuram argulare , & in. angulare,que nó pprie funt | fpes, nà fpecies fub genere fant entia pofítiua, ut patet. Inangularis. Item; diuiditur cti in fpe/ cies contrarias apparenter,ut ínrectam fiue rectilineam , circularem fiue fphaerica. Or» do etià diuiditur per prius & pofterius, quadg fubticuit hác diuifione , quia iütelligit illam in alijs diuifionibus:Sic igitur patet hac effe genera contra. riorum,et non ipfa efTe contra ría,quádo fub fe córinenz fpe cies contrarias, -Etnotandum. Soluit Auer, tria dubia:primum , quia non uidetur cp rarü & denfum fint contraria, quia ref] pectu diuer forum coincidunt; Sccudum, nam fi unum contrariü eft in natura X alterum ,igiturua^ — cuum & plenum non (unt coattaria. "Tertium, oppofita funt nata Geri circaide, KefpOdet qp Arifto. utitur noie coatraríj,pro oppofitis aut priuatiue aut pofitiue aut ueré aut apparenter,X [ic patet folutio ad arguimenta, Reéctilinea. Circularis 1 Secundum Themiftium hóc eft excerptum éx his quae 1 dixerat de rerum naturalium principijs , fecundum opi - iniones ucterum philofophantium:quod probat per con? 1i fenfum omnium phyficoriiqui de rerum principijs 1o- i cuti funt;quam expofitioné Simplicius fequitur, qui affe irit Arifto. hoc probare per omnium naturalium in hoc i conuenientiam;& fiin alijs diffentiant,/ Aliquando ue- iro diximus Arifto.hoc probareinductione topica , qua j in omnibus inducit fecundum opinionem. Eft enim;ut i Auerroes inquit fecundo priorum inductio duplex, to. 1 pica flue dialectica, & hzc eft quz in omnibus inducit iftcundum opinionem, qualis prxfens inductiouidetur. iAliainductio eft demonftratiua,& haec inducit in omni 4 bus fecundum reiueritatem , qua fecundo huius utitur, i cüm probat naturam agere propter finem, Vtrum ueto 4 detur exemplum topicum & demonftratiuum,ia rhetoz iricis perquirendum eft. Fortaffe enim cum exép!um fit A ueluti inductionis enthymema;oportebit dicere;(lcut in: Jj ductio duplex eft, ita -3eplum duplex:ab una enim uel 4 pluribus authoritatibus uel pofitionibus;topicü eft esc- 4 plum:ab uua aut€ propofitione fingulari uera ac necef2 3 faria,exemplü eft demonftratiuum,ut fi dixero,hic ignis j qui apud nos eft cal cfacit , igituri2nis ille qui eft in glo» ibo lunze calefacit. Arifto, igitur fiue excerptum probat Jj peromnit coafenfum;ut "T hemiftius & Simplicius au j.tumat,fiue per topicam induction , quz eft per omnes jopiniones,idem eft : Auerrces aute afferit hoc efe prin 4.cipium confiderationis, & ita uult hoc ipfum non excer j ptum,fed fuppofitione effe. A rifto.enim fuppoaitprin2 4 cipia effe contraria,ut ex hac fuppofirione concludat nu 5 merum priocipiorum.Sed fiue fit excerptum, fiue fuppo 3 fitio fit,conclufio textus eft, principia terum naturalium 3 fuat contraria, que: fic intelligenda eft, ciim aliqd tranf» j mutat naturaliter , terminus à quo & terminus ad que, funt contraria, & intelligit per contraria,ut Auer. expo» ínitin fine cómenti,modo quo forma & priuatio aduer? j fantur:quare intelligit priuatiue oppofita , quze fufc uere 4 bo cótraria dici poflunt. Quod uero cuiuslibet eranfmu 4 tationis terminus à quo, X terminus ad qué fintcontraz 1tij per confenfum;probat & dicit: 4 Omnes igitur con- jtrariaptincipia faciunt, t & primo inducitopinione eo» rum qui dixerunt unum ens,& imobile,vt P armenidig 1 & dicit, 4 & dicentes qp unum fitipfum omne,& imobi: jle:etenim Parmenides (rigidum & calidum principia fa cit,hxc autéignem & terram appellat. 1 Appellat etia 1 g PP 4 hzec,ut Simplicius deducit ex uerbis Parmenidis,lumen: i& nocte flue tenebras. Deinde inducit opinione eog:, qui unu & mobile priacipiü (appofuerunr;ut ^L'hales & Anaximenes,& dicit, 4 & qui rarü & denfum ? .(. prin cipia cótraria faciuntut Thales & Anaximenes,quiaífe rentes aquá effe cómune oium rerum naturalium princi pium,ex eo cuncta generant raroatq; denfo. Deinde in: ducit opinione eogsqui afferuerunt rerü naturali prins: cipia materialia effe plura , & dicit & Democri. $ qui: pofuitatomas infinitas effe res: naturaliüi naturalia prin: cipia,afferuit principia formalia effe 4 firmi & inane;fi ue uacuu,X plentü,quog: hoc qdé ut ens ) plenü uideli^ cet, 1 hocaüit,ut nó ens F- .(.uacuii 4 eífe dicit, F Deinde (ubdit, 4 adhuc aüt póne;figura, ordine. 1 & "Themi.& Auer.ppter hzcuerba uolunt Democriti duobus mo^ dis inter terminos grationís cótrarietaté coreplatá effe, ex parte ipfon: principios: qdem,plenii & uacuür,ex par te uero rcg: quz griaatur ab illis)figura,pone, & ordine, que nó ipfa cótraria (unt,(ed contrariog: genera, 3c quati dicat, & nó folü plenü & uacuüi principia cótraria dicit, H 1 (ed adhuc $ principiata ip(a,q ex illis funt 4 póne,figu ra ordine, I cótraria afferit.Ego uerb authoritate Simpli i cij, affero Democtitü afferuiffe ex parte:principiog: con^ trariecaté effe inuenta dupliciter: nà ex parte principioge formaliü,d (unt terminus à quo, & terminus ad qué, po^ fuit plenu & uacuüiex parte uerb principiorü máliü,que ; funt N Recognt, Atía expói De intéti nc & ex& plo. í | ] : ; "2 LI E i Nes | : í——— LL UU Co RENE COPPERRRIBCIPERRRRREN Primus. I9 Á. fíantatomz,pofuit figuram;ordinem,pofitionem,quzli^ . aidelicet principia fint contraria , aut cuf contrarietate; E I 4 cet in fe nó flat contraria,(unt tamen contrario genera. tum ut habeat perhac principia effe plurauno,nihil enim 3 Nà pofitio genus eft fuperioris & inferioris finiftri, dex, fibi cótrariti eft:tum ut incipiat tractare de ucritate in fe. tri,anterioris.pofterioris:figura angulata, iaangulate,re Quoniam fi generetur. Triaut inquit Themiftius,ne^ D. Ce & circularis:ordo ueró prioris , & pofterioris. dicit, ^ ceffaria (unt ineffe principiissprimum ut ex feipuicem nó | 3 iadhucautem f principia fubaudi cótraría afleritmate — | exiftant,alioquin principia & nó pricipia effe probarent: i 1 rialia, f pofitione,figura,ordine.H ac autem p ideft,qux — fecundum ut neqs ex aliis conftent,nam fi prima nó funt, iquidem 41 genera contrarios; (unt pofitione , ut furfum, quo pacto poflunt efle pripcipia:tertium ut ex illis conftet H e : . T - x . | iE: deorfum ante,retro, dextrum, finiftrum:figuraj angularis catera,atqs hoc eft principiis maxim? proprium. - iinangularis,recta,circularis. F Atomg pofitione quidem — |. Etcü demonftrauit. Eadem ineffe cótrariis primis decla 4 cótrariz funt, na aliae. furfum , ut leutores;aliae deorfum, ^ rat,uthabeat fyllogi(mum:uocamus autem prima contra i utgrauiores alie ante , ut meridionaliores : alix retro, ria,ea que funr maxime generalia.D'eclarant modo Auer ut feptétrionaliores.figura uero qatomasaliaeft angu- — toes & T hemiftius hzc de primis cótrariis;eo enim quia laris,alia inangularis;alia rectajhoceft,rectilinea,alia cir prima,ex aliis conftare non poffunt:quia uero contraria, cularis,ut circulus:ordine deniqs quiaaliz priores uirtu^ — necmutuo ex f eipfis.tettiam conditionem per inductio- te & efficacia, & ad generationem próptioressalig cótra — nem declarabit Ariftoteles, pofteriores uirtute ac pollétia,& quía pofterius ad gene: Contrarium enim.Sed cótrà obiicit Themi.nam ex al^ B $irationem ueniunt. Quare in principiis duplicitercontra^ ^ bor nigrum. Refpondetunum contrarium feri ex alio E 1 rietas eít, quoniam uno modo ex parte principiorumfor . tancj extermino € quo, nó autem ta nqex fubiedo,& hoc .Eudorus, suo: dimalium,liomodo ex parte principiorum materialium. Dub, |. $'Sed dicés,nullus terram pofuit principium rerü, Arif. T aflerit Parmenidem pofuiffe terram reg: principii, Potett dici terrà (olam po(uiffe neminem nifi Hefiodum / 1& Arcades,Parmenides nó (olam,(ed terram & ignem: 1 tacuit autem de phyficis Platone, & Empedoclem, quia, inquit Auerroes,contrarium enim nó generatur ex alio có trario.i.non mutaturin illud , quia licet fiat ex alio uti ter- minoà quo,non fit ex alio uti fubiecto , quomodo ftatua €x ere fit,ut addit "Themiftius. In cómetariis prxfentem fyHogifmum in tertio prime Recogni. ' 1 confecimus hoc pacto , quacüqs neq; ex alterutris funt i Dari Plato. ati, WT : Mon va T : EI * Derefolu, UN ut "hemiftius iuquir,de his fuperius abüde dixic.Intüp neq exaliis,X oia que funt ex ipfis funt, funt pricipia:pri tione ad ar Amxajo, 1C Anaxagoramomifit nüc, quia de eoptius dixerat, ut ima cótraria neq; exalteratris neqy ex aliis funt, & omnia t£ Prierüi tas, 1 Siniplicius afferit;cum inter eum & Empedoclem diffe robes asfignauerit, Oigreditur Eudorus declarando '$ quonam niodo Pythagorici unum principiü pofuerint, 1X quonam modo plura ac cótraria: & randé aíferit unü 4 (unt ab ipfissigitur prima cótraria funt principia : quare i per couerfioniem in parte pricipia (unt prima cótraria Et 1 fi uis poteris conficere hüc fy] logifmum in.7.primz indi cam. Dabitís. | , irectzjoferendo cp principia fint prima contraria. Dubó, 1 eos dixifle ex parte materic,plura uero ex parte forme & i Quodueroadí(yllogifmos attinet,confiderádum nos Css i jpriuationis. Lnfuper eft dubitatio quia Parmenides ait, 1 fyllogifmos cóficere poffe,aut ut docentesautututentes, ^ 'omniaunüm effe,igitur nó concedet cótraria effe.TIanuit .] Cum fyllogizamus per uerbum ineft,uel nó ineft, (yllo^ ^ — d foL Simplicius Parmenideni afferuiffe omnia effe unum igizamus ut docétes,ut fidixerimus,a ineft omui b b ue- ad naturam,& ad ueritatem,pluraautem ad opinionem. —.5 ro ineftomnic. ergo aineftomnic: & huius rei caufa C 4 Auerroes autem quafi aliter refponde: , utin cómetariis PRSN qui docet, re(picit formam fyllogifmi: (or diPpatet. Demum epilogat, X dicit, 1 qp quidem igitur con 1 mauerb magis per inefle;ds per effe apparet , quonia effe -Aintoto& deomni dici , uel «ffein nullo & de rutlo toto tiourbi, 4 Curueró dixerit 4 quodamodo. t prima ratio,ut Simpli cius inquit,effe poteft, quoniam nó propoié contraria, di 1 dici, euidetius cernitur, cüm fyllogifmus per uerbi ineft ' A conficitur, d peruerbum eft. Càm ucro fyllogizamus p j uerbum e(t;ut uténtes fi yllegizamus,vam effe & nó e(fe irefpiciunt materiam;quoniam ab eo q res eftuel nó eft, 3 dicitur oratio uera uel (al(a,& itafic fyllogizabimus,om : jnecb,omne b ajgituromne ca.In przefenti ergo fyilo- ^ idusccipofisamtioadus «ine nod propt 1 gifmo Arif. maiore accepit ut utens, X dixit, 4 &hoc t .f- i cepit contraria ut oppofita priuatiue , qua ron p i quod ex ueteg: philofophorum collegimus, 4 rationabi 4 contraria dicuntur, X. hanc ratione alíerit Auerrocs for; 4 liter - dium eft, 1 oportet enim principia neqs ex alte Diuiq, tafleaceipie n8* Simpligipa. QUic 15 71 3 rutris effe,neqs ex aliis,& L- oportet 4 ex his effe oia [NN "odstex. -X Et hoc rationabiliter, principia g nangs,ned ex fe 1 quecunqg aut geàeranturaut corrüpuntur,Erit igitur ma 9"4:. mutuo neq exaliis , & exhis omnia effe oportet, 1 ior$m haacexpofitionem,quecung: neqs ex al terutris, . "Contrariis autem primis hec infunt, quia nanque neq; ex aliis, & ex his omnia fuut, principia funt. Hec eft funt primia,ex aliis non: funttquia uero contraria jmaior p uerbumeít,quiacam Arift, accepit ut utens. (Mi BR nt,non ex fe mutuo fiunt. . eeriena m" dixit, 4 iade EH -— g Efi av p oc rationabiliter . opor : iner2e *c, t quam ut doceas accepit asfignádo fyllosifmi for tiquus, i Et hoc rationabiliter ; Oportet enim principia, j Merk nes wid Re e a E a log n He . ineg exalterutris ce,neq ex aliis,& ex his omnia, ME rorécioni microonde an pde ic RR iContrariis autem primis infunt haec , propter id s E A NN jcunt,fed que exitimant cótraría effe : neqs enim uacuum 4 & plenum contraria, (ed potius ut priuatio & habitus o p '* ponuntur:necp aogulare & inangulare,rectum & circula ij re contraria (uut,cüm in Giguris nó fit contrarieras, fed ut Confidaa. 1'ttaria quodam modo oés faciant principia;manifeftü, 1- | 3 priuatio & habitus opponunt.Secüda ratio eft;quia ac. t negatiuis;mam fyllogi(mus erit, Qcuncs no funt ex aliis, | | quidem q primagdunt,non funt ex aliis : propter 1 Gn exal inita his oía fi bt RI m priocipia. Cón2 "Expofii(o iid dE HERE Gon ex altérutris funt. (— diraria nó funt exaliis; neq exalerutris , & omnia exp, Dabiis. | Secüdoi emprobat ratione fic;quzcuaq; nonfiunt ex — 3 fis. Igiturin.7. primi indirecte concludetur, qp principia 'aliis,nécs ex fe mutuo; & ex hie Oiafunt, prima principia. —$fintprima contraria;ex ambabus negatiuis «. [Nec dicere t felutic. Prima contraria non ex aliis , & hoc ea ratiouequa pri, 4 U^ 7' qma& maxime communiasnec ex fe mutuo Sunt, & hoc 4 ^ Quia cótraria: Sc es his omnia quze runtur inductione de. 4 "dücetir.Teiturprima contraría funt principia, & ita p con uerfionem fimplicem principia funt prima contra ria.Hu dus rátionis tágit maiorem SC minorem,quo ad duas par» ., :te5;in quibus nó eft dubium:quo uero ad tertiam partem "intextufequeüti tangetur.. Quia apparet. Colligit Auerroes confenfum omni um, oteris (yllogiimum effein (ecunda figura ex maiore af irmasusó minori negatiua hoc pacto,principia funt ea que nec ex aliis, nec ex alterutris (unt, & omnia es ipfis; j haec affirmatiua cft licet de praedicato infiuito:prima con traria non funt ex aliis, neqs ex alteruttis , & oia ex ipfis; $ & hecminor negatiua eft:igié prima cótraria (unt prici^ ipiaqua couería habet intenrü. Caufa ueri quare [ic dici j non pót,qm conclufio eft affirmatiua d effe nó poreftin Dati. ifecüda figura, Quare melius dicedü fylfm effe in. 7, prie, Sue, (up Phy. WD K Secundus modus re. fclu?ií ad artem prio riíticam, . Te.cóa4 7. L M Yex maiori affirmatiua de aliquibus pajtibus fubiecti in^ 1 Gaitis minori uero affirmariua dc praedicato infinito toto 4 uel pro parte infioitascomponat igitut fic, qusccun dg en^ jua necg exaliis , neqs ex álterutris , & ex his funtomuia, 4 (unt priacipia : prima contraria fun: entia nec ex aliis, i neq exaltcrutris,& ex his omnia:igitur in.7.prime prin 4 cipia (unt prima contraria.Patet ergo utráq: effe afirma 4 tiuam, cuius Arifto.in textu ,pbar minore, & dicit 4 pro^ 1 pterid quidem q» prima;non funtex aliisspropter id ue^ iro cp E func f cócraria,non exalterutris funt. 1 Gc fubau idi propter id etiam cp. (unt: prima & coisfima, omnia iquzxfiunt,ex his funt. Maiorem Auerroes probauit; üt iincómentariis patet. Hec de fyllogifmoiuxta iuniorum 3 expofitionem.- Aliter poteft fyllogifmus coponi;& qde- i hocpacto,quacunq: neq; ex aliis (unr,neqs ex alterutris, 4 & omnia quz fiunt ex ipfis fiunt,(unt prima cótratia Sed 1 prima pricipia rerum naturalium funr;quz neqp ex aliis, 4 neg; ex alterutris funt,& omnía quz fiunt;ex ipfis fiunt. iIgitar príma rerum naturalium principia funt prima om i nium contraria. Deratione bac primó accepit mínore; & 4 dicit 4 & hocrationabiliter,oportec enim principia neq 1 ex alterutris effe;neq; ex aliis; S ex his omnia, F haec eft 4 minor:deiade asfignat maiorem, & dicit 4 contrariis aüt 4 primis infunt hzec, E ideft,quacung; füpt necs exalteru d tris eqs ex aliis, & omnia íunt ex ipfis, tunt prima con» 4 traria, S hac eft maior: igitur prima principia funt pri» ima cóiraria.Et cüm dixit 4 cótrariis autem primis.infunt j hzc, F intellexit ea omuia quibus hecinfunt, funt prima 1i contraria, & fic habetur maior:conclufio auté fuit pro: i pofita:qp autem prima principia nonfiant ex alterutris, i neq exaliis , fedomnia exip(is ;3a textu probatum eft. 1 Hancexpofitionemlaudo primó,quianon oportébit di^ 4 cere cóclufionem etfe indirecte illatam:deinde quia ha^ i bebituraliqua principia effe cótrariaj&€ non omnia;clim indefinita propofitio equipolleat particulari, quá hic in^ 3 tendit:poftremó , quia ex hac expofirione'nihil: uiolenti 3 habetur in uerbis Arift.Sed dehac expofitione pofterius $ dicemus. Quod ueroad uerba attinet, dixit, 4 GChoc ra 4 tionabiliter, £ quod grece eft €uNo'yasjideft, bona ratio. 3 ne,quiaratio quam hic adducit, eft logica (atifq; proba. ibilis,non autem demoaftratiua;quontam propofitiones 1 quas accipit,non funt omnino neceffarie , (ed recepto à 4 ueteribus,& ex his tanquam receptis fyllogizat; De hac 3 ratione Arift.probat minorem f£mhancexpofitionem, 1 qp enim prima principia non fint esaltetutris;patet quia 1 prima principia prima fuat,fi enim prima'principia cent 1 exalterutris;ug Simplicius & Auerroes deduxerunt,tunc 3 idem eflet principium, & non principium. Principium 1quidem;quia ex ipfo effetalterum:inon principium ueró, 3 quia principiatum eflet. ex altero: cp etiam ron ex aliis, 1 eriam patet, quia primum principium nihil habet prius: ix denicg omnia ex iis,etiam per(picuum eft, quonia pri 4 maatq; cóisfima:& intelligit prinia contraria; uniuería^ 4 lisfima contraria ..Sic igitur $m hanc expofitioné minor 1 probatur in textu,ut etiam Simplicio uidetur, licer Auer 1 roes probet maiorem & minorem, ut legenti uerba fua 4j perípicuumeft. Sed queres,quonam pacto cótratia nó 3 (unt ex alterutris,cüm ex nigro album, & ex imufico mu 4 (icum fiat? RefpondecSimplicius unum contrarium fie- 3 riex altero,ut Ex, dicitordinem eius quod fit poftaliud, 1&aó6tand ex elementis remanentibus, ut exligno lectu ilusiquoniam non eit pos(ibile corrarium,cótrarium ma^ iteriam eife, Vude € Auerroes in cómento hocuoluit,ut 1patetin noftris cómentariis, Secundo quares,quonam 1 modo cótraria principia fint;non enim prima principia i effe potfunt multa:quia;ut Artíto.inquitin fine. 12. primg 1 philofoph au5 bonum ett pluralitas principatuum., & d concludit unüm effe principem: cp fi nó poffunt effe mul i ta,quanto minus poffiat effe cótrariaseSed (olutio eft;ut i Simplicius inducit,illud quod Arift. dixit,noa haberelo icum nifi ia abitractis. At in naturalibus nuacloquimur, Phyficorum in quibus oportet tria effe prima principia coisfima: 4 quoniam omnia naturalia eíte habent in cran(mutatio^ fnejomnis autem tran(mutatio a5 aliquo in aliquid, & cir $ cà aliquid eft, quod eft commune fubiectum,'& ita non 4 pót effeunum primum principium:qua folutioncm pro^ 1 bauit Simplicius. ! Verum id ipfum oportet & in ratione confide rare qo contingar.Sumendum eft igitur prim, non quodlibet eorum que funt agere in quodli bet,negs aptü effe quodlibet pati quolibet, negs "fieri quodlibetex quolibet,nifi quis per accidens ' fumpferit:quo náqg; modo fiet album ex mufico, nifi albo ucl nigro muficum accidat ? Sed album quidem fit é non albo;atg ex hoc non quouisfed enigro;aut mediorum aliquo . Muficum uero. € non muficojatq; ex hocnon quocunq; fed ex imu : fico;aut medio,fi aliquid inter ea medium fit. 4 Sedoportet hoc, & in ratione confiderare qo contingat. Accipiédum eft igitur primu, o» oiunt Sentium ullum neg; facere aptum narum eft, neq; pati contingens contingenti, netp fit quodlibet ex quolibet , nifi aliquisaccipiat fm accidens: quo/ 4albo;autnigro ipfum muficum* Sed album qui; d dem fit ex non albo,& ex hoc non omnifed exni derogautexeorum mediot& muficum ex non mu ifico 7. 32 nó tamen ex onini fed ex immufico;aut fi ali/ iquod ipforum eft medium. 3$ 3his1B 269 - ""Syflogizauit Arift. fic, quscuncp non füntab aliis;neque ^ ex fe mutuo, & oia que funt ex eis funr, funt pricipia pría 'fed pria cótraria nó (untab aliis,necex fe mutuo, orn nía que funt,(unt ex contrariis-primis. Teitur prima cótra ! ria funt principia:uerificauit duo «p non ex alii$ ipfa prinia contráría conftent,neg ex fe mutuo , Cómunis igiturex» . pofitio eft, qp nunc probet tertium, uidelicet q; omaia fiat -exiprimis cotrariis.Ecapud fic exponentes ratio fic cópo- ^ litur, contraria & media fuc cótraria, oia qua fiunc üc "ex contrariis & mediisjigitur omnia que fiunt ex cótrariis fiunts(upponitmaiorem , & minoreminductione probat inomnibus quz fiunt;ut patebit:fed an hxc expó fit con» ueniens,pofterius dicet. Aliter exponit Themrftius,cüm enim Arifto.acceperitin minori ómnia excontrariis fleri, quaerere poteft quis utrum eodem medo conftent reliqua ex contrariis,ut ex principiiss& refpondet Atifto: cp non fimiliter eodem modo penitus:nam ex principtis unum quodqp fituti aut ex partibus, ex cótrarírs utiex termino -quo. Quod ueró oía fiat ex contrariis ceu termino à quo, petit tria:primü,nó quodlibetagit in quod!ibet, aut patit à quolibet, ed determinatü in determinati. Secüdü,non quodlibet it ex quolibet p fe , nifi forte p accidés, Tertia 'fuppó eft,nó quodlibet corrumpirür in quodlibet per fe, niíiforte peraccideas.Harum duas accipitin przfeatili tera,tertiam in alio textu: & uerba pátentperfe; 7 s - Quia ille. Iftud cómentum patétjduo tameattentione di gna funt.Primum cp. Arift.ubicg tuifrotesoi X io fequen :tibus,(umit contrarium pro quoda genere fubalterno-ad contraria priuatiue,& ad cótrarià pofitiuasfignum autem affert,qp exemplis ufus eft in utroggiper heec foluí poffunt obiectiones contra Ariít. quas diximus fuprà.. Secundü uero eft,cp foluit dubium cur Arift.hypothetice loquutus eft addens, ic inter ea (it medium,quafi dubiransan inter müficum & imuficum fit dare medium:;uult igit Auerroes Arift hypothetice effe loquutum,ppter qon hanc;ac fi re fpondeat queftioni:dico fi inter hec poteft dare medium. Ctera cómenti uerba patent. Quarüt nonnulli quare al bü ex nigro;aut horit medio neceffario fit, non aüt ex dul. ci,aut modo utigifit album ex muficofnifi accidensfit N Ditucída: torís teX». com 4.3 Eiufdem . antiquus É E smstid iode "— — not. pobf "E 3 WS ; | i " — — m —————————————————————EÉÁPEEMMM n —-R.. 7t" 0-5 | — — A Reprob$, 3 ci aut mufico,cti omniain fübiecto fint eodem animali INouus expofitor reddit caufam ex parte fübiecti proxi mi,ut quoniam colorum omnium jpximun fubiectü eft fuperficies,(aporum mixtura ipfa,habituum uero anima, Sed hoc ftare non poteft,ut quidam afferunt, primo quia tunc album feret femperab omni cóuenienti in fubiecto fecum,ut à rubeo, & czterís aliis,Secundo qp pet fe eft de omni primo pofteriorum , modó non femperalbum fit ex contrario,fed interdum fit ad immediate ex elementis. - Alii propter haec uoluntalbum poffe dupliciter effici , aut per (e motu proprio;aut per accidens ad generatione mix tittuac uolüt album fieri ex fuo contrario quadofit p fe. Sed mihi uidetur cp neuter (atisfaciat huíc quefito, Nouus quidem expofitor non;quía fola cóuenientia fubiecti non uidetur cauía fufficiens,cp aliqua fiát ex fe mutuo,ut dd mufica & grámaticà conueniant in fubiecto,non ppterea unum ex altero fit;aec uidetur effe (ufficiens alter: fieri ex 'altero,quia alterum per fe pprio motu fitt dixerunt alii: propterea uidetur mihi ab Ariftote.10. meta. effe dicum, aliqua fieri inuicem,quado per fe fiunt,quia funt contraria & eiufdem generis fubiecti: contraria quide fiue proprie iue priuatiue,eiufdem generís uero, quia apa funt fieri cir caidem (uübiecium proximum: & quantü ad hoc bene di xit nouus expofitor, Necintelligas unum contrarium fieri femper ex (uo cotrario,fed ex medio interdum,in quo ra. tio contrarii faluatur. Et haec eft expofitio oT hemiftii hic, fi bene confldetas. i Simplicius;ut mihi uidetur;afferit Arift.tria dixiffe de 4 Primis cótrariis,& cp non flant ex alterutris,& cp nó fiat icxaliis,& qpea omnia qu generatur & corrumpuntur, igenerentur & corrumpatur ex contrariis: clim itacg duo probaffet,nunc probat. cp omne quod generatur aut core 1 rumpitur generetur uel corrumpatut à contrario. Expo iuitautem quonam modo fit intellisédum hoc tertium, 1 & uult ut per contrarium intelligatur agens ipfum cótra 1rium:& fic intelligit p omne quod fit ab àgente fibi con itrario fiat, & omne quod corrumpitur ab agente contra. irio corrumpatur: & pro hac expofitione uidetur textus, 3 in quo Arift.accipit pro dignitate cp nullum entium fic aptum natum egere,aut pati quodlibet à quolibet,quod ? non eft ues nifi de agente quod agit,& de patiente quod iBeneratut, Sed hoc ftare nó poteft, quia nor (emp agens 1 eft contrarium ei quod fit;album enim 6t à miícente cle d menta,uel à generáte mixtum album;quod non eft co. 4 trarium albo: & muficum fiat à praeceptore qui generat imuficam in anima di(cipuli,& non à contratio.Prater- caomne quod fit;potius generatur à fibi fimili,ut.7.met, 1 patet:fed omne quod corrumpitar,corrumpitur à fuo có trario,uel in fuum contrarium. Sed fortaffe pro defen. fione Simplicii, poffes dicere quod omne quod fit, fiat ab agente contrario non fibi quod fit, (ed cótrarjo ei quod corrumpitur.Sed nechocualet,nam generans album nó eft contrarium albo,neq:in nigro quod corrumpit: fimi liter neqs generans muficum eft contrarium mufico qui Itjneq; eià quo fit, Quare melius dicamus: Ariftote.in tellexiffe per contrarium terminum à quo , & terminum 2d quem:& ira erit fenfus,unumquodq; feri à fuo con. trario tang à termino à quo,& corrumpi in fuum cótra rium ngin tetminü ad quem:quonia. mneages quod aliquid generat illud generat ex fuo contrario: & omne j3 corrumpens quodaliquid corrumpit | illnd corrumpitin 3 fuum cótrarium:& fic Arif. -primó probat q; omne quod i8generatur,ex fuo contrario generetur. & frr hanc expofi tionem in hoc textu;una tantum füppofitio ponitur.f. 3 omne quod (it/fiat ex contrario . Quod uer ad uerba attinet,cüm Ari(lo.dicit. $ fed oportet hoc & i ratione 4 confiderare, 1 per ratione intelligit induclione, ut Auer. expofuit,uel fyllogifmum,qui reduci poteft ad inductio, nemyut patetin cómentariis,chm uero dixit, f accipien, dum igitur eft primum - & reliqua uidetur quafi argu, 33 mentari, qp cim omne agens agat inid quod eft determi , icaufaquare graue mouetur deorfum 1 natum,fequitur;ut neq; fiat quodlibet ex quolibet,nifi fe icundum accidens . Et cum dixit, S&& muficum exnon imufico,non tamen exomni,(ed ex immufico, aut )- fub^ iudi ex medio, 4 fialiquod ipfos: eft medium, * Auer? 1 roes afferit hoc effe dictum,quoniam interforma & pri/ j vationem in rei ueritate noc eft medium. Quod nunc 1 confideratione dignum efle arbítror,nam Auer.prima fa 3 cie uer? dicereuidetur, primó quia forma ut affirmatio 4 efi, priuatio,ut negatio. Atinteraffirmationem & nega, 1 tionem nullum prorfus eft medium. Deinde quia prisa, itio cim fit nihil formaliter;non eftaliquod gradualiter ta 1le:quare nó poteft habere mediüi graduale inter fe, & fua 1 formá.Sed calculatores tenent oppofitü , ut q uolütocm iformam intéfibilem & remisfibilem habere cótrarium, i quz e(t forma uel priuatio gradualiter intenfibilis uel re misfibilis;Iumen enim quia eft gradualiter tale,ideo tene 1 bra eft gradualiter talis , Secundo accipiunt inter quz. 1 cunq; duo contrariajintenfibilia fiue priuatiua fiue poftti 1ua fuerinr,reperibile effe medium intenfibile & remif^ 1 libilesquare ex his deducunt inter priuationem & forma 4 eiie medium intenfibile,modo forma cuius eft priuatio, iintenfibilis fit.Hoc idem probant ex eo,quia fi aliqua for 1 ma effet gradualitertalis,& fua priuatio non,tunc fubie 1 cum cum inciperet deperdere formam 2radualiter ta» ilem fubito totam formam gradualiter talem deper- 1 deret , quod eft falfum apudipíos. Sedhi pofíunt con 1 cordari, nam priuatio uno modo accipi poteft pro ip. 4 fa forma,quz abeft à fubiecto,ut Arift . poftea dicet:alio 4j modo accipi poteft pro fubiecto quatenus caret forma: 4 Et fic dicerem inter priuationem & formam cffe reperibi ilemedium,cum priuatio accipitur pro forma contfaría, 4 gradualiter tali quz abeft:chim ueró accipitur priüatio ipro fubiecto carente,fic nó datur medium, nó enim in. jter materiam habere formam, materia carere forma, 1 datur medium. Quares fortaffe propter quid eft,ut alte irumcontrariorum femper fiat ex altero contrario uel me 1 dio:Egidius,ut patuit in cómentariis dixit contrarium fie 1 ti excótrario,quía eorum fubiectum eft unum,& idem. Sed hoc ftare non poteft,quoniam unü & idem eft mufi 1c? X grammatice fubiectum , & tamen altera non fit ex altera:quare dicamus iccirco alte: contrarium fieri ex a]^ 3 tero uel medio, quia contraria funt. Sicuti enim nulla eft ,nifi quia grauejita -4nullaalia eft caufajquare alterum contrario: fit ex altero ^4 uel medio,nifi quia contraria:(unt enim contraría eo ip: fo,quia contraría apta funt fieri circa idem fubiectü non i fimul,fed fucces(iue,nec hoc habent,nifi quia talia,pro- A ptechoc Arift.non probauit rem hanc , nifi inductione, 1 & experientia,- Exponit autem Simplicius , per contra. 1ria,ea que antetranfmutationem fimul in eodem fübie &o efTe non pofíunt,qu* non proprie contraria dicuntut;. [n t. dubo. 2.dubó. Cótraría quz. edíam: fed oppofita $m quacunqs oppofitionem.Q uid uero per ue ji medium: Simplicius dicit triplex medium, perabnega- 4 tionem, ut hermaphroditus:per participationem uel per j mistionem,ut colores medii;per potentiam innatam,ut 1 quod eft medium fübiectum in potentia utrunqy extre" j mum.Arifto.medium accipit pro eo,quod participatio jne medium eft,uel mixtione, 3 " Negeetiam corrumpitur in quodlibet primum , Ditucida, utalbum non ín muficum nifi interdum per acci feri tex- dens fed in non album atq in hoc non in quodli: bet fed in nigrum aut in medium : eodem modo muficum etíam,& hoc non in quoduis fed in im; muficum , aut in medium , fi quid inter ipfame/ dium fuerit, i Neque igitur corrumpitur in contingens pri/ cómt.4 4. -Eiufde u i F " átiquus. imum,utalbumnon in muficum. nifi fortaffe&m ^4 1accidens fed in non album,& in non album ,non ' Suef, (up Phy, t Ate di | PIEUN Phylicorum T€ | $ ne dubitamus nó parum , quialicet abfoluta generatio I Nota* dc termino. K Diia no: tus & ge ncrationís. Dub6, Soto. 5 Cófutatic, iincontingens,fed in nigrum ;aut medium: & ip; ifum muficum fimiliter,& hoc non in contingés, ifed in imuficii aut medium,fi aliquod ipforü eft. Tertia uidetur hzc fuppofitio, q» didelicet non quodli* bet corrumpitur per (e in quodliber , nifi fortaffe per acc! dens,quod exponit exeniplis, X res patet. INecp etiam Auer.ponithanc difiiactionem , qp aliquid poteft corrüpi in aliquo p (e & primo, in aliquod per fe , & nó primo & in aliquod per accides:p fe & primo cor^ rumpitur tàtum in unum,ut in fui priuationem , qug tenet locum contradictorii,nam uni unum eft cótradictorium: per fe & voa primo corrumpitur in plura,fed in certo da- to numero, quia corrunipiturin cótraria, quz fub codem genere funt fpecies incerio numero : peraccidcs uero res inin&nita corrüpi poteft,quoniam quz funt per accidens poffunt effe infinita.uerbi caufa: Album primó corrumpit in nó album,per (e & non primo io nigrum & media;per accidens in infinita,ut in muficum grámaticum , & in tot quot pofíuat effe ia eodem (ubiecto, ut dicit Themiftius. Et p hac patet differétia intersmotum & generationem fi, ue corruprionem:motus enim pcr fe primó eft inter con^ traria, quia eft de pofitiuo in pofitiuum, generatio & corru prioint-r priuationera à habitum. Amplius motus perfe fecudo eft inter cótradictoria fiue inter priuationc & ha -bituaygeneratio p fe primo. Haecin libro de fubaorbis. Ariftoteles igitur.Cócludit expofitioné Ariftotelis,qp cor ruptio quo ad terminum primü, quatenus uidelicet exigit primitatem,hoc eft, quatenus confidetatur re(peciu primi termini, eft adunum tantum , quia uni n contradicit uel , non opponit priuatiue nifi un um:quo ueró exigit effentia^ litatem,hoc eít,quó ad terminü per (e non primü; poteft effe ad plura,fed in certo numeto,idem quoc uult effe in^ telligendü in generatione:reliqua comenti patent... Que^ res, quibus differctiis p fe differt motus à generatione,fi ue corruptione? Kefpondent quidam cp per fuccesfione, nam de ratione motus eft effe (uccesfiuum & continuü, deratione uero generationis & corruptionis eft efle in nó tempore. Hac folutio multis in locis eft cóofutata, primo quia formz elemeuntariz fuccesfiue generantur & fuccetz - . fiuecorrüpuntur,X tamé ean: eft generatio & corruptio. Borutio propría. tiones, Secüdb,octauo phyfico.cóme 2 s.(olus motus in loco eft continuus & fuccesfiuus .. Ideo dicedum motum à gene ratione differre penes fubiectü primum terminos:(ub^ ectum quidem primum,quoniam primum fubiectum ge nerationis eft prima materia,fiue ens in potétia, at-fubiz^ . €um motus eft ens in actu : penes'terminos ueró primo, quia generatio eft inter oppofita priuatiua, motus uero per fe prio inter cótraría pofitiue, & ita ftat e€ motü,& otinudi necp fuccesfiuü:& ecótra ftat generatio & fuccesfiua, . . i ln cómentariis haac fecimus tertiam fuppofitionem, at nunc puto e fecüdam,quoniam prima, ut patuit;eft, 3 qp omne quodi, ex contraria fiat: at fecüda nunc eft, q» omne quod corrüpitur,in (uum contrarium corrumpatur, ita ut qucadmodum generatio eft ex cótrario in contra: rium, ita ois corruptio eft,ex cótrarioin cótrarium,uel in medium:qua expofltio eft Simplicii,qui textu proximo unam (uppofitionem,hic alteram facere uidetur. .Quod : aero ad uerba attinet,aíaduerte A riftote.illatiue pofuiffe hác (ecüdam in grzcis codicibus,quoniam p fuunr con trariti quod eft generatio,eft pfecte expofíta : propterea eam quafi ex dictis inferens dicit f Neqp igitur - fubau. di pati ratione 1 corrüpiturin quodlibet primum. )- Pre^ terea aiaduerte,nos in cómetariis de menie Auerrois af» 1 fetuiffe elementos: generattonem elfe gradualiter fuccef laam,nótamen motum:primo ppter ubiedti differen. tiam,quoniam generatio eft materiae (ubiectiq;, quod e(t ens in potentia: motus ueró fubiecti , quod eft ens ia 3 actu. Deinde ppter differentiam terminog quia términi 1 motus funt pofitiui , at termini generátiouis huiufmodi 1 (unt priuatio & forma, Sed nuncin hac determinatio^ 4 forme fubalis el'ütorà, differat à motu, & penes fubm X 4 penes terminos, cóparatiua generatio eiu(de nó uiderur 4 differre penes fubiectum,quoniàm hac (uppooit fubie^ $ cum ens inactu:per hanc.n.non dicitur forma nunc pri 1 mo effe, fed ntic primo e maior cj prius erat, Quare tup 1 ponitillam effe in ipateria, Sita. lupponit fubiectu. efle 1 ens inaciu.Suppouit etiam terminos elle pofitiuos cm 3 tranfinutatio fupponat formam elle minorem cf poftea 4 erit,& fic eft inter formam & forma. Secudo dubitatur, 3 quoniam fi elementari forme fuccesfiue generareutur, 3 effent intéfibiles & remisfibiles,Sc chm intefio. & remit 4 fio fint&m partes formz , tunc elemeotarie (arme flent 3 6m eflentiam intenfibiles Gc remisfibiles : fed rem hanc 4 diligenter difputaui, i.libro dilucidati. Ideo breuibus jnunc aiaduerte generationem. elemeoti , uerbi graua, j ignis effe duplicitersuno modo fimpliciter abíoluteq; 3 per hanc ignis dicitur fimpliciteracabfolute nunc primo 4 eff, Alio modo comparatiue, per quam ignis nunc pri» 4 mo eft maior dj prius crat , & bacc proprie. eft inienfio 4 ignis, Símiliratione corruptio dupiex eft,fimpliciter qui 4 dem ac abfolure,qua uidelicet ignis nuac primo non cft 4 & comparatiue, quaignis nüc primo cft miner dj prius 3 erats& haec dicitur proprie remisfio. Tunc putarem pof" 4 fe dici,qp generatio quz dicitur abfolute ac fimplicker, 4 non fic motus,quoniam eft fubiecti, quod eft ens in po- 5 tentia & nihil Íormg pra(upponit,fed (olam priuationem 3 in materia;atgeneratio comparatiua quz eft ucra inten 4 flo forma ignis,flt uere motus,nà cüm fit intenfic, femp A prefupponit partem forma in materia , qua eít caufa.ut 3 illius fübiectum fitens in actu:eft enim parsilla forme 4 ita (ubftantia;ficutitota forma, eciam ut terminus à quo, 4 & terminusad quem (int pofitiui , Cum, uero dicitur £m Á Auerroem generationem differre à motu,dicerem 1d ue^ 4 rum effe de abíoluta gencratione,qua nunc aliquid fim- 5 pliciter abfoluteq; primo eft, nó autem de comparatiua 4 que intenfio forma e(t:fimili ratione dici poteft de corru 3A ptione. Sed dicesforialfe, nihileftin genere quod non 1 fitin aliqua fpecie,ergo fi comparatiua generato cft nib 4 tus, hic motus erit in aliqua fpeciesquare erit aut latio aur d alteratio aucauctio. Dici pot cp fit alterario, quia termi. 3 nus. ad quem eft qualitas faltem £m modum:eft enim 1 forma elementi remiffa- qualitas comparauone [ormz i mixti,quippecüm refpeciu illius fit qualitatiua. diípofi. 3 tio,ut ibidem expo(ui, Dici euam poteft, huiufmodi com 4 paratiuam. generationem forma elementi non elite mo^ 34 rum,quoniam lícet quelibet pars lormg fupponat fubie^ ctü id actuquia tamen eft pars alicuius tranfmutationis totàlis , qua non fupponit fubiectuni ens in actu,ideo differt i motu : eftebim pars generationis tocalis ipfius 4 formz;quz non fupponit ens in actu, ideo hac non eft motus : oportet: enim ad hoc ut aliqua. tran(muratio fir 4 motusut fupponat(übiectum in actu, nec fit pars tranf^ 4 mutationis quz (upponir fubie&tum in potentia. At in tenfio forma accidentalis uerbi gratia,caliditatis licet fit generatio comparatiua fecundum quid , tamen dicitur 'motus,quoniam eft pars motus ,cüim (upponat (ubiectü ens in actu fimpliciter , Secunda.dubitatio ctiam ibi^ dem eft diluta,quonia duplex eft effentia,qua:dam quac j refultatex partibus effentialibus alterius rationis, fecü 5$ dum hanc efíentiam;nulla forma nec (ubftantialis nec $ accidentalis eft intenfibilis,cum omnis forma (ecundum ' 5 ralem elfentiam fit indiuifibilis.Alia effentia eft, qua re» 4 (ultat ex partibus elfentialibus eiuídem rationis , & fic M omnis forma,cuius elTentia eft talis, eft gradualiter inten fibilis & remisfibilis,S& hoc pacto Auer.afleruit elemen T oning formas effe intenfibiles ac remisfibiles, Similiter autem res hzec & in aliis eft, nam & ea '€orü que funt,qua nó fimplicia fed copofita funt, ratione eade fe habent, quág, quia difpopes Oppo ug N | pile. dato. textU5 com r m" "E. HSUDENNEM-O--— 9 ———————9 ——————————— Á'ÓÀ , [ , ——————« c—— RB Eifde atiquus. Expefiti, Expo tb nifi Recogi, À fitenoibus carent,idipfum accidere lateattetenim confonans omne ex incofonante,atq; inconfonans €x cofonáte feri neceffe eft. Itéq; & cófonás ad inco fonás corrüpi,& i ipm nó qd uis , fed in oppofitü. i. Similiterauté hoc & in aliis,qim & non folum i fimplicia entia,fed cópofita £m eandem fe hífit ra/ itionem.Verum propter hocq» oppofitze difpones non funt denoíatz latet hoccotingés, Neceffe eft €pim omne cófonás ex incofonáti fieri , & incófo/ inás ex cofonáti:& corrüpi cofonás ad incófonátiá, 1& hanc nó in cóotingentem fed in oppofitam. "Themitius uoluit has fuppónes uerificalfe Ariíto.in his * quzpalterationes accidétium producuntur , qualia (unt qux modo diximus;at idem nüc declarare ait in his quae geueranturX non in oibus, fedin liis qua generátur per concreadonem fecretioncq;, qualia funt ea qux uocamus cópofíta: & ita uult nunc Arift. inducere in generatione mixtosn& iuxta hatic expofitionem uerba Ariflo. patent. Dicit & fimiliter, Auer.uerb in hoc cómento aliter expo nit,uult enim qp Arif idem declaret in generatione cópo Itorum:declarauic.n.hoc in generatione fim pliciai,& nüc 1n generatione cópofitos:: & ficin generatione femp lo^ quitur ápud Auer,apud Themiftium, Arift, migrat de alte - tatione in generationem.Sed inter hos fat eft notaffe diffe rentiam,reliqua commenti patent, i Quomodo expotuerit hüctextum "Themiftius,quóue 1 modo Auerroes,in &émentariis patuit. Mihi aute uidetur, iq Arift.po(uerit duas (uppónes quas: altera de genera» 1 tioneerat,gp fit de cótrario in cótrarium , altera de corru» , iptone etia qp fit de cótrarioin cótrarium,& has in fimpli i cibus generalibus atq; corruptibilibus declatauit: at nüc 1 in cópofitis atq; mixtis ueras effe oftendit,quá expónem iSimplicius fecutus eft:& pita fit, dicit Arift. 1 Similiter autem hoc P .. quod eft dictum de generatione & corru» ptione,uon folum in fimplicibus,utin albo & nigro & C ifimilibus ues: eft, (ed 1 Ginaliis .i. cópofitis ues: eft. 1quonià & non foli fimplicia entia, fed copofira $m i eandem (e habet ratione, - utin domo, hoie, & cateris i hmoithorum.n.fingula ex oppofito fiunt, nó quocung, E fed apto in hec tra(mutari , Simili modo de corruptione A dicendumeft. Idautem fortaffe, quod Themiftium de. icepit,eft quia Arift.fuperiori textu probarit eas fuppoft. i tiones in accid&ribus, quos: non generatio, fed alteratio 3 eft. Arifto.tii ufus eft exemplis in accidentibus quoniam accidentia (unt notiora (übítantiis,nó autem cploquatur is alteratione,quz eft ad accidentia. Quod ueroad uer, ibaattidet,cü Arift. dicit qroppofite difpones non fint de H nominate, T'hemi(tius afferit hocefle uer in particulari» bus cópofitisina in pticularibus cópofitis cótrariis pro» iPriis non (unt impofita noia. T cópofitis uero cóiter (um i Ptis nomina patent,cuiu(modi funt couenientia fiue co ' 4 (onantia,uel congrua ,& incóuenientia fiue incon fonatia, D iueliocongrua, & hiscóiter (umptis uti pofíumus : nam 10€ coueniens ex nó couenienti fit,& ad non conueniés 1 corrüpitur,noa ad quoduis,(ed ad id quod fpeciatim có. ttaponebatur ipfi.Non.n. (at dicit Themiftius ) hominis "4 conueniétia ad non couuenientiam equi corrüpitur, fed 3 hoi5 in hominis inconuenientiam abit, Similiter(ut Sim i Plicius dicit)nec hominis conuenientia ]- iharmoaizinlydiam harmoniam,fed i A licet particularibus contrariis nomina impofità nó fint ex quibus fiunt, & ia qug corrumpuotur communia ta» men nomina (atis funt pro declaratione ho n propria. Quare un clar: orum. Diniz, . Differtautem nihil ,fiuein ipfa confonantía fi/ ars, f ordine fiue copofitione,hec ipfà dicantur. Da te.n.Candé effe rarioné atq; domá & ftatuá ,& - teraid Lus fimiliter feri, Domus.n.ex nó có fitis fed ex hoc modo diuifis, & ftatua atq; cetera i yoRE i inlyreinconue. VAR tranfmutari poteft,(ed in hominis: neqsdorica . cofigurata idgenusexnócófiguratofunt,que E qde partim ordine,partim cópofitione conftát. 1 Differt aüt nihil in ipfa confonátia dicerejaut or Eivrit an dineaut copofitione : manifeftü eft.n. g eadé fic. ro. At uero € domus,& ftatua, & qduis aliud fi jmiliter fi. Etenim domus nó fitex his,d copofi ta funtfedex his que funt fic diuifa, & ftatua, & jipfa gurataexnofigurato, & unáqdg hogz alia. 4 qde funt ordoalia ueró funt copofita qdam. Eafdem modo (uppofitiones uerificat Ari(t. in his que Expofitíe arte fiunt, & ferao patet fuaipfius translatione. Dicit cp non eft.Primó prxaccipit ea quae arte fiunt, effi, ci modis duobus, aut ordine ut urbes, aut copofirioneut domus & ftatua, & aliis modis: & uult in omnibus hís c£ fe uerum quod dictum eft, - . Etita eft. Declarat nuncidem effe in naturalibus quod F inartificialibus, & e contra. Nam ut ia naturalibus om^ nis generatio fupponit priuationé in (übiecto apro nato, ita in acüificialibus.Non.n.poteft domus feri ex quolibet, fed exhis in quibus e(t aptitudo fieritaec ferra ex quoli- bet,fed exferro,in quo eft aptitudo ad illam;cetera patét. Sed tunc eft dubitatio nó parua:nam fi artificiale fit ppter priuationem in fübiecto apto nato, ut dicit Auer. tunc ge- neratioilla effet naturalis,ut patet:nulla.n.eífet differétia, Quidam aiuzt generatione naturale differre ab artificiali, quia naturalis fupponit di(ponem factam in primis qua- tuor qualitatibus:arti(icialis ueró in nullis. Sed hocftare non poteft,prímo qüia tüc prime qualitates effent artificia les,cü nullas alias fupponerét,Secido , quia in nonnullis artificialibus fupponütur qualitates primz, ut in fanitate per artem facta, & ceteris id genus, Alii dpterhoc ponüt Ríífie.2. formas: inchoatiua,& uolunt ante generationem formas: naturalium przeffe inchoatiua:ante uetó generatione? for, mas: artificialium nihil. Hec res eft dubia, adducit enim dubium in re(pofionecerti. Alii dicüt fubiectum ad ar^ tificiales formas effe in pottia neutra, fed ad naturalis ef. feinclinatum, Nec hoc ualet, & eft contra Auer qui in pre. fenti dicit oppofitü. Propterea dehacre alias dicemus fufius,nuncuero dico qp fübie&unm ad formas artificia. les fe habet partim uiolenter partim in potetía: & ad natu rales fimpliciter eft in pot£tia naturali, Quantum quidem ad difpofitiones qualitatiuas , (übiectum ad artificiales fe habet uiolenter:quo ueró ad receptionem formarum, (e habet naturaliter & in aptitudine:at in generatione natu: rali (übiectum utrógs modo fe habet naturaliter, : 1 Hictextus diuidi poteft in duas partes ,quarü fecunda iincipitibi 4 at uerb & domus, - fed quid faciatin prima 1 parte Auer.expofítio,in commentariis eft asfigna:a (a. 3 tis clara:uerlim fecundum Themiftium in hac prima tex 3 tus parte, A rift foluit dubium circa dicta , Dictum eft.n. 4 confonans fieri ex inconfonanti,ideo poffet aliquis dubi tare quid per confonans ; & quid per inconfonans fit in^ simi quafi refpondens dicit, 4 differt autem nihil ia ip(a confonantia dicere,aut ordine ,aut compó-^ ne:manifeftum eft.n.qp eadem fic ratio. ? Ergo uult per con(onans effe intelligendum alterüm, aur quod conftat ordine partium,ut ciuitas uel esercitus:aut quod conftat compofitione partium,ur domus , & nauis:per inconfo- nans ueró in:elligendum eífe dicit, quod utroq:fimul eft incompofitum,Quam FxPofitionem 'Themiftius referes hac ad generationem atq; corruptionem mixtorum ,nó fpernit:exponit. n. A rífto.uelle dicere nullam effe diffe, rentiam,quantum ad rem noftram, filoco inconuenien, tis & conuenientis ordinati: & inordinatti dicas;cópofitü & iacompofitum,aprü & inepti, formatum &informe mo cadem ratio in omuibus eft obferuanda, Nam Dub$. Riífio. pti. Cófutatio, Cófutatio. Riiio. 3. G Propría tefpófio, hecogu.. ut dictum e(t, conueniens fieri ex Conuenienti, ita dici po teft ordinatum fleri ex inordivato , & compofitum ex i incompofito , & formatum ex informi ; & fichac uer. 1 baut "T hemiftius ianuit.foluunt dubitationem, Dein. Suef, (up Phy. D iii I L - 1 de (equit illa pats f atueró & domus. J- ubi Themiftius 1 allerit hec (fle exempla eogs,qui nunc dixitzaccipit.n.in generatione & corruptione copofitorum ita e&, utin gene iratione, € corruptione fimplicium.Nunc p exempla hec 1 demonítrat,qux habctur inartificialibus , & dicic, fat iuero & domus & ftatua, F. quz cópofitione compofitze i(unt, | & quoduis aliud , t quod ordine eft copofitum, 1 4 Similiter fit FC ex oppofito.cuius rationem affert ,& 1 dicit, 4 etenim domus nó fit ex iis , quz cópofita funt ica. cópefitione,qua domus cópofiza eft, 4 Sed exiis que À fuz fic diui(a, t utapta fint Geri domus, 4 & ftatua, & ip 1 fa figurata ex non figurato, - & applicádo exéplaad ,p- 1 pofitum dicit, 4 & unumquodcg hort, F-que in exemplo , iaccipimus 1 alia quide funt ordo, $- ideft , (unt ordinata, iut exercitus, & ciuitas, 4 alia uero funt cópofitio qda , * 1 ideft, (unt copofitaut domus.Ergo unumquodq; horum i 1t ex fuo oppofito, alia fubaudi funt utroqs módo . Verü iSimplicius p cómpofitionem intelligit ea, que fimul (unt (ineordine,ur cumulus tritici: p ordinem ueró intelligit ilio iis qua copofita (unt cü ordine, uel ordinem fine com 1 pofitione,ut numerus eft. Auer.autem ,ppter hcexepla 1 efte ia artíticialibus uoluit Arift.illud,quod ,pbauit in na iuralibus,probare in artificialibus S totum ftare poteft. iQuarebamus in cómentariis,quona pacto naturalis reg igeneratio differt à generatione reg: ai üficiabum:& tánde 1 dicebamus (ubi«ctu ad di(pofitiones qualitatiuas., qui^ ibusformze artiliciales fint, (e habere uioleter, ad formas lueró (e haberein potétia;at in naturali generatione fube iiectum (e haber,& ad diípofitiones naturaliter, & ad for" imas in potétia, Hac funt quz uifa etant mihi cic. Ac nüc contra hzc emergunt dubitationes nO leucs:prima qui^ idem,quiafi (übicctum ad difpones, quibus res artificia iles fiunt,(e habet uiolenter,quaro aur per lübiectü intelli igendum eít (ubiectum propinquü;quod eft ensíin actu, iferrum,uel lignum, uel id genus:aut fubiectüi remotum, quod eft prima materia2NO ett intelligedum fubiectum |. 3 remotum, fcilicet materiam ipfam, qm ad tales non uio» 1lenter (e haberent,cüm ti nihil re(piciat, nifi p eius natu iXralem potedam:finautem fübiectum propinquum intel ^ s UgtRum elit, dubio procul ad difpofitiones naturalium i formarum (übiectum proximum uiolenter fe haberei:he | enim cüfunt fubiecti proximi corzuptiue,ad ip(as fubie^ icu proximum nó poteft fe habere naturaliter, nóenim 3 aqua ad qualitates quibus forma ignis inducitur poteft fc 1 habere naturaliter:quare hgc dria nulla uidet. Preterea ac icipio formas ipfas artificiales, & qugro , aut inducuntur . iin ubiecto,aut educungir à (übiecto:liinducüturin fub» 1 iecto,igitur cteantur(hzc coufequentia eft: Auerrois.12, imeta.có.1 8. )& ita artifex effet ope: creator:fin auté cdü cuntur,tunc natutali generatione fierent , que nihil aliud 1 eft,ut eodem loco dicit Auer. nifi eductio queda forma 1 de potétia máteriz. Nec dici poteft, qp fupponant poteri iuam in qua, € nó pot&tiamex qua, fic enim nO euitare£ 1 creatio:eís enim forma quz creat in aliquo fubiecto,ut rationalis aia, (üpponit potétiam in qua . His fortafle ra^ 1 tionibus, quz,ut mihi uidetur, difficillimz funt, neoterici philofophiarti&iciales formas nihil efie praeter res natu» rales fic ucl aliter ordinatas , fic uelaliter compofítas,ut Ariftán textu inuit;afferüt, Sed quia anriqui Arift.inter- pretes afferuerüt artificiales formas effe accidétia queda, beneficio artis in fubiectis rebus naturalibus inducta, quz eft aliquod & prater. (ubiecta& pter illog: (übie- ' corum formas ideo faluo meliori iudicio dicerem ha^ rumrer: generationes differre,primb ex parte agítis, qm artificialium principium eft uolütas naturalium. uet na 3 tura. Secundo ex parte (ubiectinà fübiectum formarum naturali, 3 difponum illas: eft ipfa prima materia;(ub- j icctum uerb artificialium eft corpus ipfum naturale;utli gaum,X ferrum, Tertio ex parte dilponum, nam difpo-. beri naturaliü forma: funr naturales fubiecto illag,, utpote prima materi: di(pones uetü formar, artificia- 1COrum 4 lium uel fuBiecto eas» funt uiolentg ., uel non naturales. 4 Tuncad formam dico difpónes differre peces. Iubiecta 4 proptia,qualíacunq illa finifiquidem diipofitiones a: ti 4 ficialium fubiecto (uo ,pprio,aut uiolcte aut non natura* 3les funt:difpónes uero naturalium proprio fubiecto péni 5 tus naturales. Ad feciidam dicerem, tà naturales qua ard 4 &iciales formas educi de poxetia eor: (ubiectoge, ueru na* 5 turales educuntur mediaribus di(pónibus (ubtecto pro- 5 prio naturalibus artificiales uero medianubus diipoat 4 bus non naturalibus aur uiolentis fubiecto;pprio. Hacc 5 nuncpro dilucidatione eo, Ex iis patet differentia in- 1 ter generationem forman: artificialium, S alteratonem, 4 qua generatio fm quid accidentii:primó ex parte agen 4 tis, quia agensin alteracione naturali eft naturajif arafi^ 4 cialiuero generatione eft uoltitas,Deinde ex parte difpo 1 (itionum, quoniam ip artificiali generatione forme qua 4 generantur , funt non naturales fübiectis:ar accidentia 5 (unt (utis aut náliajaut pter natura, & fic patet dria. Siigitur hzc uera funt,ut omne quod fit , ex có trariis fiat,& omne quod corrumpit ;in contraria corrumpatur,& q» horum media ex cótraríis fint, ut colores ex albo & nigro: iure quacung natu- xafiüntjaut contraríajaut ex contrariis funt. 4 Siigitür hoceft uerü omneutiq; fit quod fit, J& omnecorrumpitur quod corrumpitur.aut ex contrariis aut in cotraria;& hgrü media ex cotra iriis fünt;ut colores ex albo & nigro:gre oia ntigi ierüt qug natura fitaut cótraríajaut ex cótrariis, . His fic fuppofitis,nunc fyllogizat ppofitum ficjoia con traria & media füntcontraríaoia quz fiut &uot ex cotra» riis & mediis,igitur oía qua Bunt fiunt ex contrariis: ma. dor patet quoad prima partem.f. cp contraría [intcótraría, «puero media fint cotraria etia patet, quia fiunt ex contra riis,ut colores medii ex extremis coloribus albo & nigro. Et quia ifta.Auer,üoluit Arifto.procedere inductorie, & 'non per fuppónes,ideo nunc uult Arift, dare coclufione ' uniuer(ale exhis oibus deducta. Etcüm itigimus. Quafi foluit dubium,» quis diceret colorem medi Geri, X con € COtrariisscui quafi refpodet etia medios fieri à cótrariis, quia illi medii colores coponunt ab extremis: & fi (ir unu . medium áb alio medio,ut fufcü à rubro 6: quatentis fuíctr cotinernigrü, & rubeum album : & fic patct cx iis oibus uniuerfalis cóclufio litera. Sed circahac duboacs con; tingunt,primo uidetur cp principia ffnt ex fe mutuo, quia cau(z funt inuícé caufe.2. huius, & materie & forme funt inuice caufe, 7. meta.co. 3 s, Secudo uidetur cp fit ex alíis, nam forma eft ab agente,ut fcis, & ex priuaticne ipfa , ut deduxit Arift. 3, uidetur q» non oía qua fiüt, ex eis fiant, ut illuminatio non fit ex illis, S multa alia. 4.intelligentig nó fiunt ex aliis,necex fe mutuo,& oia que fiunt,ex cis unt, . '& tii non funt principia prima reg naturalium. VItimo dir bitatur,quia nó uidetur c principiafint éótraría quia nó forma,& materia, Aiaduertendum primó Arift.p prin^ cipia intelligere prima principia,ut prima formam,prima materiam, primà priuationem: & cü dico prima, uolo intelligere ante quz nihil eft,ut fic. & p hoc patet nec ele meta effe prima principia,nec formas elementarias: iteq; uolo intelligere prima principia non finé,neqs agente,que . potius funt unde motus:tüicut puto p prima principia iri telligendü eft primam formam,prima materia , & priua- tionem primam,ante qua in genere taliü nihil eft. "Tüc omnes cóueniunt cum Themiftio,qp prima códitio & fe^ cunda debet intelligi,ut uerbum Ex,notat habitudiné par tis cóftitutiue;ut fit fen(us:principia nó fiunt ex aliis uti ex partibus cóftitutiuis,uec ex fe mutuo ut ex partibus cófti/ tutiuis, "Tertia ueró códitio apud ocs intelligit ut uerbum 'Ex, dicit;aut habitudinem partis conftitutiuz,aut habitu. /dinem termini € quo,aut habitudinem (ubiecti:& hac ra^ tione Dilad' datori, rextus com. Dubó tione príma forma,ptima materia, & prima priuatio funt Prima principia Primo, quia ex alijs uti ex partibus non s o -— "c — pe] j rum media excoatrarijs funt ,utcolores Ff. medij fex. E albo & nigro:quare omnia tiq; erunt,Quz natura fiunt, conftant.8 ecundó,quia necex fe mutuo hac ratione con« . 1 aut contraria ) .( bis ex qbus fiunt, 1 autex cóiaris, F ftare pofiunc;nec enim materia eft pars formz,neccon- 1 quoaiam fi quid Gt ex medijs , in medüjs contraria iunt, tra forma pars materiz',nec forma pars priuationis,nec € 1 ratione quotum aliqua fiunt ex medio, & fi quid 1u me- contra.Similiter tert/'Go.omnia qua fiunt;ex his fiuntalte. : dium corrumpitur,etiam in córrarium corrüpttur, quod IO trium modorum,quia ex materia rei ex parteaut fubie 1 eftin medio.Sic quoqs uerba hzc Simplicius expofuic,. O,ex forma uti ex parte autterminoà quo,ex priuatione .. Sed uidetur Anft.GiBi ipfi aduerfari , nam prius probauit Uti ex termino à quo, & per hec foluunt rationesin con^ — J contraria non feri ex fe inutcem , nuuc autem €p contra: uses oso scs soo cH SPUR NE - 4 Dubó. "MI m mes Ly E. » Uarum, Sedhzc expofitio licet (it comunis, pace tanto» rum non uidetur ad mente A riíto.quia non uidetur quod In tam paucis uerbis ipfe ;equiuocare tantopere debuit fet, Proptereacum "T hemi(tio,mihi uidetur effe dicendi Atifto.primo inquirere principia contraria ut Íormam & priuationem,Secundo tertium uti materiam,ut ia procef- fu uidebitursqua ratione (it ut príma conditio & fecunda intelligantur,ut uerbum'Ex,notat habitudinem partis có ftitutiuz,& fic nec fiunt ex sliis,nec mutuo ex fe. Tertia uero debet intelligi ut uerbum Ex,notac ordinem termi» nià quo ad terminü ad quem,ut "I heri. concluditinam omnia quz fiuntuti ex termino à quo, fiunt aut ex forma, aut ex priuatione,materiz nihil meminit,quia per conira rietatem principiorü nancifcetur tertium, haec cít mens Themiftj,& hac ratione iftaàe competunt primis contra. riis,ut patet,Non enim príma contraria ex alijs conftant, nec ex fe mutuo conftare poflunt;atq; etiam omnia qua Éunt,ex illis &uat uti ex termino é quo, fic fequitur inc tum quod dixit, Per haec patet ad rationes funt enim ibi inuicem cau(z,(ed non partes ex quibus mutuo conftent, Similiter forma profici(citur ab agente, & no tame ex age te conftat. Illuminatio quoq fit ex contrarijs priuatiue, uel faltem Arifto.loquitur in principiis fubftantiee,dein^ de in illis accidentium, Rurfus licet iatelligentie, necab aliis,nec ex (e fiant,n6 emnia qux Giuor,ex illis uti ami no e quofiunt:ultimum deletum eft,quia loquitur de duo bus,Ex his patet,fyllogi(mum literz effe hunc, quacunqg nec ex aliis conftant, necex (e mutuo (unt , && quacungs untex eis fiunt uti ex termino e quo, funt prima cena ria.Sed aliqua principia,nec cxaltibkpn RA ance ex fe, s omn:a qua funt ex his funt uti ex termino e quo« E à qua principia funt prima contraria. Maior pro pum AM cunda parte pater,pro tertia eft probatain litera fic p. fy : : - : "Mi etia proba . logi(mum,aut inductione,ut uium eft, Minor ctia proba ta eft ia litera , quia prima principia , quia prima non ex dp dea o conftabür, ; ro principia non ex fe mutuo conttabür, aliis (ant, quia uero princip tetmino e . i conuer^ quo profici(centur,Et hoc modosgnn Ar 5 meet : itio uoluit. P D- fione in conclufione,ut prima expoiitio! fint contraria, tec dubitarean aliqua principia uel omnia fint 4 atqg quia prima principia , omnia ex illis ut ex. & quomodo ex illis unt omnia, quia Arifto, p. grigulan- ria, & omnia ter loquutus eít de quibu(dam qp fint contraria; E &. Gant exilis uti ex termino , & fic wnluirisihere ia pti priuatione,quibus acceptis docebit Mena eniad hac mam, Hac eft expofitio optima, nuncj peru ee nifi hocanno,licet mule snis edi ce du ... Animaduerte quaío,nam trai VDO d.h hunc fufpenfiue legunt uícp ibi, Quare rei :: nec ab ratione,ut patetin COD1entarrs: grac & EE i ries (u(penfionem cerminat ibi 4.omne d (i inue jfit. - Quare dicamus (cundum Auc a finde uzccunqs hoc eft uerü ideft,fi inductio pertecta ue cipum - in ea inducta (unr,uera (unt,uel Ys ROV 1 fi igitur hoc eft uen: T ideft, ues di "ini RHAT| Miren Mic uo Maj fübaudi dandi tur quod corrumpkut, ia 1 (ubaudi tandp in termi. exterminis, $ aut ín contraria j fub inatur. Sed rios.hic mta graca ferie (ufj Benfio RHEUO SIN à 3: joccurres,oam aliquid fit ex medio,& alig | : uod fit ex coatrarijs Git in medium,ergo non omnt d ; Li negom ne quod corrumpitur 1B Paga Macho Remouet igitur Arifto.hanc obiectione 3 | 3 riafiautex contrarijs. Simplicius refpoudet Aritto: prius iuoluiffe cotrarianec fieri ex alterutris,neq; ex airs rand iex materia, hoc eft;conftituciue,non enim nigrum fit ex ialbotandj ex permanente , urlectulus ex l:gao;hicautre 3 uult ea fieri ex alterutris,& ex alijs, & omnia &ieri ex ip^ 1 fis candj ex terminis, Hoc pacto conditiones primorum iPrincipiorum & primorum contrariorum exponitSim^ 1 plicius. Ergo conditiones primorum principioràü fecun- idumSimpliciü & Alexandrumiatelligendz funt,q» pri ima contraría non fintex alijs;necex inuicem conftituti» iut, X omnia quz fiunt, ex ipfis Giant tancg ex terminis. iSedquoniam prima principia non fiunt ex inuicem,nec 1 exalijs,& oia qua fiuntfunr ex ip(ls,ergo prima princi 1 pia faltem aliqua,(unt prima contraria , uidelicet prima 1 forma, & prima ac cónumniffima priuatio, Eft coaclufio iindefinita ficut minor,qua: aquiualet particulari,& licet 1 (yllogifimus fit in (tcunda Geura,cuius conclufio eftaífir imatiua,tamea maior conuctitur. Fiucufg quidem igitur & czteroram plurimi ptofc&tis poené confentiunt , quemadmodum di ximus antea ? nam omnes elementa & ca qua ab ipfis principia nuncupantur, tametfi abíg: ratio; ne,tamen contraria ponuntquafi ab ipía ueritate compulfi. Differunt tamen inter fe. quia quidam - priora, quidam pofteriora , quatenus horum alii ratione alii fenfu notiora accipiunt. Quidà enim calidum atg frigidum, quidá humidum atq fic cum alii par & impar nonulli difcordiam: concor diàue caufas generationis effe contendunt,queq; inter fe differunt modo dicto, t "Adufg:quidemigitur hoc fere, & complures taliifecutifünt,ut prius diximus:omnes enim ele i menta,& ab ipfis uocata príncipia(& quide fine 338T0BE ponentes fimiliter contraria dicunt, tan j quaa ueritate coacti, Differunt tamé abinuicem j1n€o g alii quidem priora;alii autem pofteriora fufciptunt:ltemá; alii quidem notiora feciidum jtationem aliiautem fecundum fenfum. Nam hi quidem calidum & frigidum ,illiautem hutni/ dum & ficcamlii impar & par, quidam uero di ifcordiam & concordiá caufas ponunt generatio inisjhzcauté differunt fm dictum modum. Hactenus q» nónulla principia fint primo contraria,&. BHB GAS perteítimonium ueterum,& perinductionem probauit: - 0unc quantum de ueritate talis concluftonis antiqui ha- . bueruntexponit,& dicir primo idin quo confentiunt,& uult qp uf ad hoc de dun funt profecti , gp principia . funt cotraría:& (ic confentanee ab antiquis habemus ali . qua principia effe contraria. Verum 3 nobis co differunt, «(nos raiione aliqua principia effe contraria dicimus illi abíq; ratione,fed 2 ueritatecompulfi. Rurfus dicit fecü db qplicet confentanee aliqua principia afferant contra» riade prioritate € otdine non una ratione fentiu nt,quan o:alii priora, alij Poftetiora, quatenus alij ratioe,alíifen . fu notiora accipiunt, ut perexempla declarat, Toitur quo quidem ad contrarietatem principiorum omnes nobif: cum,& inter (e confentiunt:quo uerb ad modum ponen- di dillentiun, Quantum utro ad uerba &rxca attinet,ali MUT Mom RRBRRRRERRRREERRRREEPREEN ———— OE ERR Nota. Primum, Secundi. Recogni. c " Thy quis abíqs ratione poteft ueritate compelli multipliciter, aut paene,ut dicitur primo topicorum,fi quis neget igne calefacere,& aqua humectare, poteft pora compelli ue: ritaté,ut íi cogatur igni manus ponereiaut fenfu,ut fi'qs neget pluralitate rerum,& fenfu uideat duo fenfilia (eor^ fum loco & (ubiecto conftituta aut intellectu, ut quando notis rerminis aliquid cognofcitur ut nó eft idem affirma re & negare. Videturigitur mihi antiquos fine rationeà uetitate tuiffe copulfos (enfu,nam quatuor fenfibus prin« cipiaeffe contraria deprehendi poteft,uifü quidem, quia uidemus album ex nigro aut medio fieri,auditu uero,gra^ ue exacuto:guíftu,dulce ex amaro,odoratu, aufterü à fua^ ui:tactu, calidum ex frigido. Amplius idem deprehendi poteft notis terminis, nam noto quid fitgenerari aut cor rumpi,& quid principio generationis &€ corruptionis,pa tet nónulla priacipia effe contraria. Vtrum autem poena, . alias dicemus. Sic igitur antiqui fine ratione compulfi ue- ritate principiorum nónulla coguntur dicere contraria, Viterius diífentiunt quatenus alii priora , alii pofteriora generationum principia ponunt , licet omnes una ratio» ne moti,qui enim credunt fenfum effe tantum, & nihil ul - trà,hi priora fenfu (olum principia dicunt,quemadmodü Parmenides calidum & frigidum,Diogencs humidum et ficcum:quiueró negant fenfus, folum per intellectum philotophantur,hi priora intellectu afferuat generationis principia,ut par & impar Pythagorei , concordiam & di fcordiaà Empedo.queq; hoc modo differunt, ut diximus, Ethoc modo(ut vr mihi. )forte Themifiius intellexit. In hoc igitur.Illud comentum patet , uerüm colligenda funt quzdam pro expofitione uerborü Arifto Primo qui antiqui fine ratione erantueritate compulfi,quoniam in? ductione in quà nó inducebantur omnia fingularia, fic licet per rationem que eft inductio illud fentiebant,quia inductio erat imperfecta, ideo fine ratione compulfi á ue ritate illud dixerunt. Secundo qp triplex eft prius;(enfu, intellectu, & ratione:X hacc tria de principiis afferunt an^ tiqui:naalii aiunt principia generationis effe priora fen» fu ut calidum frigidum,humidum, & ficum : alii priora intellectu effe generationis principia contendunt ut uni^ uer(aliora,ut par & ipar:alii priora ratione, ut lite & amo^ rem , quz ratione adinuepta (unt priora apud Empedo. H«ctamen expofitio,X fi poffit ftare, mihi non placet,ut . uidiftis. "Tertio folutione dubii colligo,nam omnis com : paratio przfupponit conuenientià: igitur qua nota (unt ad fenfum non poffunt dici notiora, nifi apud fenfum,fi^ cut notiora apud intellectum non nifi apud intellectum: | non igitur bota fenfibus poffunt comparati notis intelle^ &ui.Refpondet Auer.& inquit, Sc cóparatio inter copre: henfibilia ab intellectu & à fenfu nó uerificatur, nifi quà ' do accipitur in refpectu cómunis cóprehenfionis. Vult igitur nota fenfibus comparanda efle notis intellectui,in: ratione notitia. & appreheufionis fecundum genus,non autem in fpecie, quia necin fenfitiua nec intellectiua co^ gnitione.Cxterauerb commentipatent — — — . In prafentitextu Atifto.duo facit, quia primooften^ ditueterum naturalium conuenientiam circa principia, jin co cpipfa contraría ponunt.fecunda ibi f differunt ta men ? quia in pluribus uidetur differre inter fe ;affignat differentias eorum, Hoc pacto hunc textum Simplicius expofuit,qua expofitio mihi placet, & oftendens conue nientiam nobifcü,innuit differentiam:nam ueteres phi^ lofophantes fineratione uetitate compulfi principia effe 1$ contraria dixerunt, Arifto.ueró ratione, ac demonftrati 4 ua cauía idé probauit,nam demonftrauit nonnulla prin cipia effe contraría fecundum Simplicium demóftrati^ uaratione, ad quá premifit trés uel duas (uppofitiones, quas inductione probauit:uel fortaffe per rationem in^ ductionem intellexit quoniam probauit illud iaducédo jinomnigeneratioe,& corruptione. Qaod uerbaduer^ Jj baattinetprimz partis , dixit | fere T aut ut Simplicius 1 dicit,ob cautionem philo(ophicam , aut dixit 4 fere p.f. icorum 1 fecuti funt ; quoniam qus dicunt principia, non funt 1 Principia, illa contraria erant. Ergo fer? fecuti funt ique nos diximus, quoniam licet non fimpliciter fe^ 3«xuti fint, tamen fere fecuti funt contrarietatem princi. 1 piorü. Et cüm dixiffer, 4 S ab ipfis uocata principia, * iideo fic dixit,quia reuera principia nó funt, que ipfi prin 1 éipia ponunt, nifi fecundum nomen , re uera enim funt i magis principiata, Quantum uero ad fecunda partem, 1i Simplicius per priora intelligit priora natura, & per po- 1 (teriora pofteriora natura, & intelligit fecundum effe ex^ 1 Pofiiuum primi,quafi fic legendo, 5 differupttame ab^ iinuicem in eo cpalij quidem priora E .(. natura, 1 alij au 1 tem pofteriora F fcilicet narura 4 fufcipiunt. & Et expo- 1i nens quid per priora natura, & quid per pofteriora natu ira intelligat, (ubdit, 4 itemq; alij quidem notiora fecun- idum rationem P .f.qu priora natura alii appellabant, i ialiiaur€ Pm (enfum E priora, d alii pofteriora natura 4 dicebant. Ergo differctia eft quo ad duo tantum , quonia 1 alii afferebant ea effeprincipia, quz fuat natura,& intel 4 ligitur priora;aliiautem,quz funt natura pofteriora,fen 1 (u uero priora. Sic intelligit Simplicius , quorü exempla 1affett, f nam f natáüra pofteriora fen(u priora, 4 hi qui: idem calidum & frigido, illiautem humidum & ficcü iprincipia pofuerunt, 4 alii - qui principia natura & in^ 3 rellectu priora pofuerunt, afferuerüt 4 par & impar,qui , 1 damueró difcordiam & concordiam caufas ponunt igenerationis; 4 quz differunt fecüdum dicti modum t | A. . qaliafirt natura, & intellectu priora, alia natura po- Afteriora & fen(u priora. Calidum & frigidum,ut Simpli^ 3 cius dixirParmenides dicebat , qui dicebat frigidum & icalidum, humidum & ficcum principia, Alexüder hanc ilopinionem tribuit Émpedocli,qui quatuor elementa po 4 fuit.Porphyrius primam opinionem Parmenidi, fecun. i dam Anaximeni , tertiam Pythagoricis afcribit:ut Plato 1 narrat in "T himzo , & hac expofitio mihi placet. Aliter Simplicius textum & opiniones exponit, quz chim non 4 placeat,omitto.Melius.n.puto omnes opiniones reduce, 1 das effe ad duas lut Simplicius autumat, qp alii intelle ictu priora dicant,qui folum intellectu philofophati funt: 1alii (enfu;qui non cognouerunt intellectü differreà fen^ 1 fu, Philofophantium enim duo modi philofophandi ha j bentur,nam qui non cognouerunt intellectü prater fen 1 (um,principia qux ponunt,fecundum fenfum priora po inunt (uis prítcipiatis;utcalidum & frigidum ficuti P are jmenides:& humidü & ficcum,ficuti Anaximenes. Qui 3 uerb cognóuerunt intellectum practer fenfum, principia A qua pontur,fecundum intelle&ü priora ponunt,ut con 3 cordíam,& difcordiaueTuti Empedocles:& par & im^ 5 par,ueluti Pythagoriciquare o€s opinioes ad duas fpe Tciesopinandi reducuntur. 1n coómentariis tria ex cóme 'to Auerrois probauimus , quorum primum eft, qpuete- res philofophantes ueritate compulfi cognouerunt con: 3 trarietatem in principiis, quoniam inductione imperfe^ 1taid dixerunt: Arifto.uero rátione,quoniam inductio: 1 ne perfecta,quod nunc nó elfe bene dictum probamus, quoniá inductio imperfecta,ratio quedam eft, ergo non fola ueritate compulfi,(ed etiam ratione peruenerunt ad 1principiorum contrarietatem, Secundü uero eft, qp tres. t fint fecta: eorum qui de rerum naturalium principiis phi 1 lofo phati funt,ut eorum quí per fenfum priora principia dicunt,X eorum qui per intellectum , & eorum qui per argumentationem:quod edam non bene dictum eífe pa . (s . : tet,nam tertium membrum in fecundo habetur, quippe: 43 cum principia quz funt per argumentationé priora, finc 1 etiam per intellectum priora:quare tertium illud mebrü 1 nion ponit in numero cum fecundo. "Tertium deníq; eft qpomnia cóparabilia fint in ratione cóprehefionis,quod 1 etiam non eft neceffarium,quoniam Arifto. non compa rat priora fecundum intellectum ad pofteriora fecundi 1 fecfum,nec € conuerfo.Infuper non comparat priora fe^ jcundum argumentationem ad pofteriora fecundum in Vocaia principia, - ] [ (d gu —— Y mms A Ditucid1, 'Orís tex, om 49, Et, Mois àt iquus, C | Expotiic ET ; itellectum,uel fecundum fenfum, fed cóparat principia 1ad (ua principiata, quatenus a!ií ponüt priacipia priora (ecundü ;acellectum (uis principiaris quee fuat pofterio irafecundum intellectum ut numeros , & concordiam, 1i dilcordiam. Alii ponunt principia priora £m fen(um * 4 fuis principiatis,uc calidü, (rig dum, humidum , ficcum: & (ic quod Auer.dixit,neceffarium non eft. Quare eadem quodámodoatq: díucrfa inuicem dicunt. Diuerfa quidé quemadmodum & pluri mis uidetur. Eadc uero fimilitudine rationis. Ex eadem nági contrariorum ferie fuinunt hec qui dé contiaentia alia uero contenta. Hoc quoq pa &o modo eodem diuerfoq; illorum hoc deterius, illud melius dicunt. Arg; quidam ratione, quida fenfu, ucantea diximus,notiora fumüt, Nam uni/ uerfale quidem ratione notius cft , fingulare ue/ ro fenfu. quádo ipfius uniuerfalis ratio eft , ipfius ucro particularis eft fenfus : ueluti magnum & paruüm ratione, rarum autem & denfum fenfa funt notiora. Quod quidé igitur principia opor/ teat contraria effe manifeftum eft. : i i i j Quare eft cadem dicere quodammodo, alte: rà adinuicem altera quidem quemadmodum & uidetur pluribus , eadem autem fecundum ana logiam:accipiunt enim ex eadem coordinatione, haec quidé enim continentalía continentur con/ trariorum.Sic igitur fimiliter dicuncur & aliter, 1& peius, & melius z & hi quid notiora fecüdum iratdonem(ficut ditum eft prius)illi autem fecun. idum fenfum. Vnpiuerfale quidem enim fecidum imationem notum eft, fingulare autem fecundum ifenfüm:Rato quidem enim uniuerfalis eft, fen 3 fus autem paricularístut magnum & paruum Íe | !cundumrationem eft ,rarum autem & denfum fecundum fenfum. Quod igitur oporteat prit 3cipia contraria effe, manifeftum eft. Nuncquafi fimulabtiquorum conuenientiam atcg di£^' ferentias adijcic S uultillos dicere aliquo modo eadem, atq; aliquo modo d iueríasdicunt quidem diuería ,quoad. pofitiones,quatenus principia ponüt rerum hi Mi en ra illiintellectu:quo uerb ad modum ponendi atqg fimiliz tudinem rationis eadem dicunt, quoniam omnes pud pia rerum roluntefíe contraria. Item omnes RUE i a effe priora. Ampliusomncs uolunt in ferieiloru d i Ec quidem contineutia & uniuerfaliayilla contenta. INUT s uolunt (emper alterum illorum contrarrorum Rund S rum melius alterum deterius, Igitur quo ad aede IP fa pofita ab eis differunt,quo uero ad modü ponen , ii fimilitudine proportionis conueniunr,ut patuit. Qu um tó dicant notiora ratione, & qua notiora fen(u An ipid dit Cp notiora fenfu (unt fingulari, notiora uero itelle m uniuerfaliasnam intellectus eft uniuerfalium, fenfi us de tícularium, quz ratio docer, quod magnum & BA ns . tione notiora (unt,rarum & denfum fentu, 4 vire uniuer(alia hec particularia (unt. Cum dixit. eu p " colligit inter antiquos differentiam,et uult eos ditter ien iximus quantum ad pofitiones ipfas. Et pbaniginntís Secundo colligit quiaque conuenientias;prima € T | D6s una ratione mouentur ad dicendu ES dAnD tratia utpote inductione , nó quidé perfecta ( u — fed imperfecta. Secunda eft,qp omnes inter fua principia. inanti inentia &. aliqua dicit effe determinantia , hoc eft , continentia & uniuer(alia aliqua determinata. Tertia eft,cpomaes uolüc determinata & particularía reduciad uniuerfalía, ab fub illis contíneri;ut perexempla declara Quarta adn Son ues uolunt alterum: cótrariorum effc melius,a'te MM M — | OEEBTTDEDUS * ibiliumjfi terius. Quinta eft, qp omnes uoluntillorum quz intelle; ctu nota (u nc hzc effe priora haec pofteriora , illa priora: ecce quomodo quo ad modum ponendi coaucniuutquo ad pofitiones ditferuat. Caetera cóméti patenr,uerum in illis duocoll:go. Primum propter quid unuuertale intel. leciu notius efl fingulareueró fenfuc. Etait hoc effe,quia omae quod intelligiturab intellectu eft uniueríale, quod uero cognofciur à fen(u eft fingulare :ex quo patet fiagu laria non poffe ab intellectu aliquo modo intell;g;,ut mul t.uoluere. Secundum eft cur magoum & parui (unt uni uer(aliora raro & denfocEtait,quia illa reperitur in na- turalibus & mathematicis rarum ueró & denfum,nó oifi in naturalibus , ut feptimo huius cómen. 15. . Sed dices, Auer. s.huius.cómen,z6.uult fi cubum ponetetur in aere, aut aqua adhuc faceret tantüdem latera diftare , ioitur de. tineret raritatem & denfitatem,& conftat illud elle abfo^ lutum à rebus naturalibus, Dicendum q» rarum & den fur poffunt capi dupliciter,uno modo ut fequuntur cali- dum & (rigidum, ut loquitur Auer. feptimo huius , & fic competunt folu rebus àaturalibus. Alio modo pro exiea: fo & contracto, & fic feguuntur dimeofionem,ut di men fio eft,& hoc medoloquiur quarto huius in exemplo de cubo,& fictollitur contradictio hzc. 1. Poteft (enfus textus uno modo fic reduci,ut o€s dupli- 1citer dicant eade , quojad fimilitudinem proporiotis.i. 1quo ad modum ponédi, primo quia omnes uolunt prin icipia eífe de numero cócrariorum continentum, atqe pri imorum, & hoc d cit, 4 Accipiunt enim $ fcilicet omnes- 2 ; ———— E: Pritutm. Secundum Dubóo. Solutio, lecogni, — i lexeadécoordinatone - (ubaudica cctraria effe prin: - icipia,quz in uniuería coordrnatione funt continentia, & prima:nec ab ratione. 4 nam t ur inquit 4 contrariorum hxc quidem conticenr,al;a continentur. FQu:eigo po inuüntcontraría de numcro fenfibilium ,incoord:rauone 1 talium fenfibilium priacipia ponunt effe prima centra. 173, & conuneotia,S& qui ponuntcontraria : & de nume- ji o1ntellieibilium;in talium coordination eiiam ea con ituaraprincipia eííe allerunt, quz prima funt, & ccotine itaquippe càm femper principium uult effe prim: tunc epilogat huac primum modum, dici:, 4 fic igitur imi liter - .£.quo ad modum ponendi i dicunt & aliter F .f, 1 quo ad pofitiones ipfas , de quibus pofirionibus cicunt 1 i&peius,& melius: E n de principiis & peius, & me ilius dicunt , peius enim & melius aduetbialiter accepit. iSecundó conuenitintquoatam hi principia ponunt no» jitiora fecundum rarionem;ut dictum eft prius, illi fecun- icum feafum,fiue enim principia dicant de numero (ec fi Pumytiue de numerointelligibilii,omnes ponunt prin icipia elie de numero notiorum. Secundü uerb Simpli. icum & Themiftium (unt tres conuenientiz , &1ceole: igeuerba 1 quare eft eade dicere quodamodo, t-.i.qua. i'eapud omnes eft eadem principia dicere quod: modo, i i&r efüdicere J altera adinuicem. Altera quide quem. iadmodum & uidetur pluribus * f.hisqui przünt opi inionibus;quoniam alij dicuntlitem & amicitiam;alij ca ilidum & frigidum, & alij alias dicunt oppofitiones, ica idemauifm analogia, -. Pro cuius declaratione;ut ex 1 ponit Simplicius , animaduerte duas effe coniugationcs ioppofitas alteram quz ef meliorum, in qua amicitia, & i par, & exceflus, S magnum & rarum, & calidum colle cantür:alteram jgnum & paruum, & rarum dum proportionem. Secundo dicunt eadem fecundum melius & peius,nam qui afferunt cótin£tia | melius prin 4 cipia pontit,quoni3 exceffus & defectus Contentiua funt magni & parui, & hac rari, & denfi, & hac calidi s fri- 4 gid::qui uerb contenta, peius Principia afferunt. ideo di- icit, 4 hzc quidt eüim continent ?- de numero 1 contra- m;quz eft peiorum , in qua contraria borü. i funt.Coarraria igitur quz accipiunt ex his coniugationi bus prorerum naturalium principiis, analogiam habent: adinuicem:nam ut exceífus ad deíectum fe haber, (ic ma 'um,c rarum ad denfum,& calidum ad fri igidum,& amicitia ad litem:quare dicunt cadem (ecun« - x H ! Prima co- uenictia, - Amicitía lis P?r par excefTus defcá? magnum paru& raü disü calidü fti- gidd Secunda ' cóucnictía [Document text truncated for crawler view.]