Pii. II. Pon. Max. Asiae Europaeque elegantissima descriptio mira festiuitate tum veteru[m], tum recentium res memoratu dignas complectens, maxime quae sub frederico III. apud Europeos Christiani cum Turcis, Prutenis, Soldano, & caeteris hostibus fidei, t

49 * Sc admiratione ftup Ii a Genuenfibus(v PhiJippiMediol? duftus,mox libe. elt,&a vi&on’ piga Pbi , »>' e# p II. II.PON.MAX ASIAE EVROPAEQVE ELEGANTISSr* ma defcriptio, mira feftiuitate tum veteru,tum recentium res membratu dignas comple&ens, maxime qu$ fub Frederico 1 1 L apud . Europeos Chriftiani cum Tureis, Prurenis,Soldano,& extet' hoftibus fidei, tum etia inter fele vario beb Iorum euentu commifej runf. AcceffitHenrici Glareani,Heluetij, poetae lau» reati compendiaria Afiae, Africae, Eu» ropaeque defcriptio» Parifijs apud Galeotum a prato, ad primam Palatij regij columnam» INDEX ALPHABETI CVS RE* rum in hoc opere maxime illuftrium. A Camas promontorium» 458 Acarnania. 535 Adraftfe genus hominum erat anguigena: di£h',quod cognationem cum ferpetibus habere dixerunt. 171 A egjcse oppidum. 454 Africa. 508 Agerle&i. 185 Alabanda vrbs. 447 Albania regio. 40.3 37.344 Albani homines paftorales & inertes» 39 Albanorum fex & viginti linguae. 4* Albanorum origo* r 6 r Albertus rex Bohemiae,eiu% flatura 4 9 r Alexandria vrbs, 184 Alexander pontem ex vtribus fedt,atq$ hofte in* 5 * S9 386 37-45 148 251 T90 414 Animalia os Plutonium intrantia ftatim moriun* (equutus eft. Alopecia infulajglacie & frigore oppreffa Amafia fiuuius vnde oriatur. Amaronum varia gefla & mores. Amyntas a foemina illufus. Anchiala vrbs. Andera,variaeqp vrbes illi adiacentes. Anglia infula^olim Britannia difta. tur. 424 Antiochia vrbs» 429 Anthropophagi qui humanis vefcuntur carnibus, vbi habitent, 16 Aquila Mariorum vrbs. 475 INDE X A LPHABETIC V$* Arca Noe poft diluuium primum in montibus At mcniae refedit. 97 Atethufe lacus mira natura* 9 * Argaeus,eiufcg fi tus. ii*, iz.3 Aria & Hfrcanta regiones in quibus vites reperiu* tur mirae magnitudinis* 3 3 Arimphaei populi, & nonnulla miranda quas apud illos reperiuntur* a 7 Armenia maior, eiufqj motes & regioes»95*96.97 Armen ij quo tempore Chriftiani fafti fint* nz Armeniorum opulentia atcp veffcitus. 1 °z*ioz Armeniam varij reges inuaferunt* 10 z Armenia: minoris (itus* 1 1 7 Armenia pulcherrimos habet fluuios* 99 A fise minoris quanta longitudo & latitudo* 1 z $ Afia in fex praecipuas diuiditur partes, & quae fint illae partes. r 4 Afiae,Aphric§,Europg limites & terminiqfint.io Afyla apud Romanos tot funt,quot Cardinalium domus. ziz Aflyria. 5*6 Aftypalaea infula, zz 6 Atabyris mons aIdiTimus,& Ioui facer, z 3 9 A ttilas vino plenus fuffocatus eft, 6 8 Auftria regio, & res nonnullae in ea gtftae, 349 * B A&riani* 19 Badenfis Marcbionatus res geftae. 403 Baioaria regio, & vndegens ea originem ha beat. 399 Baioaria: rex Lodouicus contra patrem bella fulce pit, 4°7 aa ij INDEX Ba£hiani populi fenio aut morbo cofeCti canibus viui apponebantur- 1 29 Barbarus quis proprie dicatur* 231 Barbarus quis intelligatur ab apoftolo Paulo Sc Romanis. ibidem. Bargylia ciuitas. 2*6 Bellum apud Cyprum infulam faftum. 260 Bellum ab Huniade Tureis illatum* 317 Birbynia regio,de<$ varijs eius vrbibus* 150 Boeotia regio, eiulcg deferiptio. 331 Bohemia regio. 381 Bonotiienfes populi. 435 Boues equina cauda. 19 Brunfuicaoppidum Saxonix. 374 Bulco Opilienfis delicijs ac voluptatibus vfquea* deo deditus erat, vt neque fuperos eile putaret neqj inferos. C Abyta ciuitas. Cxlius Antipater. Can imperator. Campus Halyfius. Caria vrbs. - Cariae vrbis varij cafus fuerunt. Cares poftea Leleges diCti. Carica iniignia militaria quid fint Carni populi. Carinthia regio, eiufque mos in nouo principe ere* ando. 342 Calymna duitas. 234 Cappadocia regio, & in quot diuidatur partes. 1 1 6 Caftabala vrbs in qua Dianp teplum extitit quod mulieres iacrg fngreiTurp,fuper prunas nudis in* * ^cedebant pedibus. 1*1 336 1)1 5 28 185 223 223 229 231 34 * z8 1*9 234 229 22 l ZI7 2Z9 214 IIS 17 245 246 AIPHABETICVS. Cathaium* Cataonia tegio:deq/ Pyramo ftuuio, Caunus duitas, Caue a Thorace, quid fit* Charonium antrum horribile. Clazomenae vrbs Ioniae* Ceraia vnde fint appellata» Ceruae pariturae in Dianae infulam tranant, Cherronefus in quot partes diuidatur. Cherronelus Dorica & Bithynica bafes firnt A* fiae. 2.32 Chius infula. 216 Cicones populi. Cilicia duplex,Trachea & campeftris. Ciliciaquasfub fe habeat ciuitates, Cyprus infula» - „ „ Cyprus quas fub fe lfulas & ciuitates cotineat.z 5 s Cypri/ virgines fuas quas nuptui tradere volebat, primum proftituebant» 2 5 9 Colchis ciuitas in quanta olim gloria fuerit. 5 5 Colophon ciuitas. zi 4 Colophonem addidit,quid fit» ibidem. Colophon quantum diftet ab Ephefo. 214 Coma vrbs. 1 3 3 Conftantinopolis vrbs altera Roma di&a. 302 Conftantinopolim Mahumetes oppugnauit & ce pit, 324.3 1$ Conftantinopolis quoto a natiuitate Chrifti anno deftruftafit. 3 26 Clodoueus Francoru regu primus Chriftian 9 . 3 92 Cotycxi latrones. zi 5 Corycii antru,inquo crocus optim 9 nafcebaf.249 Croatia» 3 59 aa iii Os plutonium. zzx Othonianorum progenies, 3 04 P AI?fcepfis duitas, & qui in ea claruerint. 187 Pannonia. a 86 Pamphylia regio, & de duitatibus in eacon* tentis z 44 Pamphylia Chrifri euangelium fufcepit,fed poftea ad Mahumetis dogma fefe conuertit 244 Paphus vrbs» z$j Paradifus terreftris vbi fit» 8 Parentes honorandi» , ‘124 Parthia regio, 71 Parthi exules difti funt» 73 Parthorum fepultura,aut auium aut canum lanias tus fuit, 74 Parthorum res geftae. 7 5 Parthis fide Chrifti Thomas apoft.denutfauit, 86 Partus rlfu dignus , 45 o Pcecila Petra. 249 Pelinseus mons. 217 Peloponnefus,eiufcg forma, 332, Peregrini Chriftiani pro Chrifti fide lapidibus funt obruti, 263 Pergamum. 163 Phanagoria duitas 60 Phafis vbi 12 0 pontibus tranfmeandus 49 Phoenix mons altiflimus. , 233 Philipp 9 Burgudus clalfemi Tureas inftruxit, 312 Phrygia maior, vrbefcj in ea iacentes, 1 s 7 Phrifia regio ,decg eius gentis moribus 382 Phr ifij liberi , armis exercitati , robufti,& proceri funt corporis:moribus autem,vidu,at^veftitu plane foedo & barbaro. 382 ifiorum erga facerdotes confuetudc* 3 S 3 ALPHABETICVS, Pyoella oppidum , . . 10 9 P inara vnaex maximis Lyci? duitatibus » 240 Pifidae populi* Plumbinum oppidum. 449 Polonia regio. 3 S& Pons ex vtribus. 3 1 Pontus regio, eiufiy figura. * S 11 * Port? Cafpiae vbifint, quanta^ carum longitudo & latitudo. 9 Z Profpe£lus lunas apud Hyperboreos. • zS Pruteni populi. 367 Pulchra pinus. 18 r Pythagoras Calcophontis confabulatoris fui anu mam diu no£hiqj fecum degere dicebat. 2 1 1 Q Vi primum populi Afiam coluerint. 273 Qui poft clade Iliaca in Afia venerit 27 3 .. Quo iure Soldanus Cyprum 9 & Turea Rhodum pertinere libi dicant. Z 7 Z Egiones extra Ptolemgum 5 i0 Res humanae variae & mutabiles» 165 Rhetia,Vindelicia &c. 5°*- Rhodus infula,eiufq? amplitudo 23$ Rhod 9 qbus nominib 9 antea fuerit nominata, ibi» Rhodiaurum pluit,cum Pallas exlouis capitena* fceretur *3^ Rhodi qui viri claruerint , . . ^7 Roma vrbs ,deqj pontificibus ali jfqf viris nonnub lis qui in ea claruerint 4S Z Rhuteni populi 366 S Ac? populi, de<$ alijs fibi adhcentibvs 1? Salon regio < ' " ‘ • i J SS Samus Aegsei maris iniiila zo$ Samivrbis litus ; x °& INDEX Samus vino infelix eft, a o 7 Sardanapali epitaphium, 451 Sardis duitas, & de his qui in ea claruerint» 166 Sardis fuit vna ex feptem ecdefijs quae Chrifti fa» cra recepit, 165 Sarmatia Europae &c. 504 Sarmat? populi, deqj vrbibus fub illis contetis, 37 Saxonia,de<^ fluminibus, gentibus & oppidis in ea contentis , 3 70 Saxones vnde originem habeant, 2 y Saxoniz ducibus parua Saxoniae portio paret, 3 74 Sclefia prouincia, 356 Scotia regio , vbi dies aliquando triu effc duntaxat horatum 415 Scythae populi, eorumq* origo, 6 3 Scytha^ natio batbara e,& vita eoRc foediffima»6 5 Scy thotauri pto hoftijs aduenas caedunt. z 3 Seleucia prima Syri? ciuitas.25 $»Senefes po. 446 Sera vrbs metropolis Afiae, deaj hominibus in ea f I , it / habitantibus, Sericum vnde oriatur, & quomodo fiat. Serui numine afflati dminabant. Eorum erant fex milia, Sidena regio magn? fertilitatis, * , * Sigifmundus rex Hungariae ecdefiamin tres par> tes diuifam, ad vnitatem redegit. 28 9 Smyrna duitas 218* Sogdiani 29. Soldanus Aegypti Cyprum inuafit, Sc regem ca* 16 x 7 41 132 131 priuum abduxit. Sol/, duitas, Sttatonicia vrb$,2i7. Suitenfium crudelitas, Syracoripopuli, 26 o 250 Suetia regnum, 378 403 57 ALPHA B ETIC V$» Tanais vnde oriatur. 5S Taprobana infula. 8. Tarfas duitas. Tarfus Paulum apoftolum produxit. *s? Taurus mors, eiufqj longitudo & latitudo» 11 Telmifius oppidum. Termefus promontorium. % 3 ° Termefus vrbs ibi» Tenedus infula» 18* Terra in quinqj, zonas diuiditur 3 Terrpdtuifio 494 Terra longitudo & latitudo quata fit,& quot eius climata. 7 T erra habitabilis in tres* partes diuiditur 9 Teutones tria millia Turearum occiderunt» 3*98 Thaleftrfs congreffus cum Alexandro magno.34 Themifcyra 118 Thamerlanes ftiram dei, & orbis vaftita tem efle dixit. 85 Thracia,eiufq$ populi.301. Tyana vrbs. izi.izi' Timotheus Pauli apoftoli difcipulus Ephefiorum epifeopus. *iz Traie&um vrbs 383 Traie&enfis epifeopus quadraginta millia elefto* ru viroru cogente necefliitate ad belln ducir. 3 84 Trallis vrbs zzx Trallis vna ex ieptem ecclefijs fuit ad quas beatus Iohannes fcripfit Apocalypfiro. zti Tragelapbon animal vbi inueniatur. 54 Trapezunti; Chriftianf* 136 TraniTyluanaregio vitra Danubium. 197 Tria genera hominu extiterunt poft diluuiu. 176 Ttoglodytg 57 Tuream origo, ^ppagatio, vi£l 9 & veftit9.z79.304 INDEX a lfsabetic vs* Ture? cofternati abHungaris pacepetierut *, 312 Turearum in bello ornatus» 3 14 Turingiaregtojdecg oppidis & templis in ea» 372 Tufcorum origo» 3 8 V Alachia regio» 299 Vellera ab arboribus depexa. 1 7 Venetum & Genuenfium de priori confefs fu contentio. z6i Veneti populi» 431 Vveftphalos Carolus magnus ad Cbrifti fidem co* ’ egitJ 387 Viterbium vrbs. 452 Vites mirg magnitudinis. 33' Verba legatorum Mahumetis ad Soldanum* 269 ’ Vltic 9 coes Cilig aPoIonisrcarcere macerat 9 , 3 53 Vmbria regio 464 Vrbinates ducem Odonem & protonotariu Car#. - penfem propter fuam in fceminas libidinem in# terfecerunt» 473 Vrbs ea mortua eft,vbi mortui ambulant. 2 34 Vxoribus in permutandis mos 33 Xanthus fluuius. 241 Xanthus ciuitas,in qua S.Nicolaus epifeopatum habuit» Xenarchus ruina dom 9 oppreffuseft. 240 Zelk vrbs diues» ; * * 13 2 Zeletica regio, * 1 Zephyrium promontorium Cilici? 251 Zenicet 9 pirata fe cu tota domo cocremauit, 250 Zogati populi. 61 Zogori cum pueris 8c vxoribus Europam perua* ' gantur, funtq? fures infignes. 61 Zona torrida an fubfe habeat habitationes, 8 FINIS. & «&- ™ v*. I PII. II. PONTIFICIS MAXIMI IN HISTORIAM R E R V M VBIQ.VR GESTA* rum, locorumque defcriptio» nem, Praefatio. Vajcunqj mortales agut,fi* uepriuatim fiue publice, ca* lumniae fubiacenti nec diui* nis operib 9 maledica lingua parcit* tatum fibi humanus arrogat intellefbus * Quid nos fperemus hiftotiam cu veterum aliquo rum, tum no ftrorum teporum tradituri^ An fugiet laborem noftru malignus interpres? Mi* nime quidem, nec tantum nobis arrogamus* Vn* de hoc,inquiet, otium pontificimaximo?Quod in fcribendo tempus abfumpfit,Chriftianaj plebi de* traxit.Cur non vtilius fefe exercuit? Tempora no* ftra & res vulgo notas inculcat. Quis fru£tus?quse legendi voluptas?Nec vera prodit,nec prodita ita exorna t,vt auditorem dele&ent . Verum qui feri* pta noftra faftidit , prius legat, deinde vituperet*. Non ingentia folumfa&a,fed tenuia quoq?noui(* Te,faepe ex vfu fuit.nec tempora noftra nonadmi* randa minoribus videbuntur.Quod ft Ie&ore feri bentis elegantia non tenebit, varietas reru & no* uitas abire no finet.Nec liber tam ineptus eft,qui non afferat aliquid emolumenti, nec nos falia pro Nif tamco* veris aftruemus,fcietes nil tam contrarium effe hi* $0^11 m« ftorias quam mendariu. Nugas in fabulis, inhifto* dacium* ria verum quaerimus & ferium.Nec nos plebe fuo ! tempore fraudauimus,qui nec rem diuinam negle ximus,necconfiftoria feu publica feulecretaprse? terrnifimus,necfupplice$ audire contepfimus.Sed noftrum fenium fua quiere priuauimus: vt ea me< morte madaremus quae digna cognitu noftra per* tulit artas, cum breui veterum recenfione. Noaur* ni funt hi labores.nam quae fomno debebatur*ho» rarum maximam parte icribendo coniumpfimus. Fatemur, melius fuas vigilias expen differ alius, fed dandum fuit aliquid menti, quae his lucubrationi* bus oble&ata eft.Nec nos latet Damafos,Grego* rios,Leones,Bonifacios,Innocentios,& alios qplu res ex noftris antecejGToribus longe vtilius otio fuo fuiffe vlos.Sed neq$ hoc noftrum non frugi eft.Hi* ftoriam enim texuimus,quam noftri maiores vita; BMofy v ;. magiftram appellauerut.Nec ab re,fiquidem pru* temagiftra dentia eft qua: vitam ducit, Prudentiam vero,muI tarum & magnarum rerum cognitio parit, qua ne* mo inter fcriptores melius hiftorico tradi t. Sed qd co tendimus tanquam maledicis occurfiiri, claufii* r iq$ oraftrruftra nitimur,& in dextro & in finiftro latrant itinere canes.nullius vita fine reprehefione cucurrit.CSmune fortem sequo animo ferre decet. Quodcuqj de nobis iudicium fuetit, no inuiti fub* ibimus, quando in hac hiftoria neqj optimoru {pe* ramus Iaude,neq$ peffimorum timemus vituperiu; neqj qui nobis detraxerit, id gloriae aftequetur, vt omnes ei confentiat:& fortafie futura aetas id ap* probabit,quod noftra reiecerit.Scribendi ordo hic Ordo.iibrf» erit.Quae per noftra xuu gefta funt memoratu di r gnaCquantu cognouimus)enarrarc curabimus, prb % fta nonnulla praemittentes , quae vel cognitionem > de. mvn.in- vniver; 3 maiorem rerum, vel ornatum afferat: digeremur^ lingula per fua loca, 8c ab orientali plaga facietes initiu,per medias prouincias narratione dedu&a, ad occiduas noftraf<£ oras remeabimus: de locor» gentiumqj natura &fitu,quae videbuntur aeceffa* ria, inferentes» Ht quoniam rerum quas Icribimus, quafq 3 mortales agitant,campus eft iple terrarum orbis, qua tenus colitur cum interieris & circunfu fis aquis, pauca de ipfo in communi attingenda funt,priufquam partes eius, 8c locorum hiftoriam aggrediamur. De mundo in vniuerfo, forma eius,8£ plagis terrae* Caput I» Vndi formam omnes fere conientiut rotundam effe. Idemqj de terra fen* tiunt,qua 2 in medio rerum conftitu# ta,grauia qugqj ad fe trahit, aquis ma io r fex parte iubmeria.Sunt quiatbi# trantur quatuor eius plagas apparere , quas ma# gnus interfecet oceanus, duobus ampliffimis flu# minibus eas ambiens , quorum alterum Zodiaco fubijciatur,alterum ab aurora dextra heuaque per polos defluens, extra columnas Herculeas conium gatur. atque in hunc modum totius terrae quatuor portiones velut ingentes infulas emergere, qu£ ese lo fubie&ae benigno , mortalium habitationes ad# mittant . Parmenides terram, (icut & caelum , in Terra fa quinqj zonas partitus eft, quarum duas polis pro? pinquiores, nimio rigore £dgom,8c tertiam, quae p ' curfui folis obijeeretur , excedenti aeftu inhabita# biles exiftimauit . Reliquas hinc atque inde inter torridam & gelidas, felici temperameto cultutam a ij ^ D E MVNDO recipere, qua plures cii Graeci tu Latini fecutifut. I pieticR vna tatummodo terra; parte emerfifTe tras diderunt inter feptetrione & squinoftialem cit* culum.idq? diuina mente hominu caufa ftatuiffe» Digna fententia qua Chriftianus approbet.Huius figuram aiij fpharncam,ah'i oblongam fariunt.his Claudius Ptolem?us c6fentit,& probabilior vides turopinio.Homerus terra omne quam incolimus, allui oceano prodidif.neqj alienu eft infulam eam dfemam quocuqs accedere ad extrema terra mors talib^permiflum eft, mare inuenitur,quod oceanu appellam 9 & huc noftr? habitabilis terminu quas qjuerfum exiftimat. P tolemas 9 habitatione noftra a quatuor orbis partibus terra incognita claudit, quauis plerifqj in locis oceano terminari affirmet* An mare dreunnauigari queat, fententia:. ; Caput XI* G llrcunauigatian haec infula queat, dubitatu ,eft*Strabo Gnofius auftrale pelagus„pptet k intolerabile aeftum: borealc,quonia frigore cocretueffet,mintmenauigati poffe putauitJuli 9 Solinus Iub? teftimoniu adducit, qui vniuerf? pars tis terrae meridianae, qua plurimi proptet fblisar* dorem peruiam negauerunt,(fa6:a vel gentiu vel infularum comemoratione ad confirmandae fidei argumentum) omne mare quod ab India vfqj in Hifpaniam retro Aphricam cingit, nauigabile af» firmauit,adie£Hs ftationu loris, & fpatioru modo prae feripto. Plinius Veronenfts feribit in Arabico fmu,res gerente Caefare Augufti filio, ligna naufu C ex Hiipanienfibus naufragijs fuiiTe recognita, Sc Hanone florente, Carthaginis potentia cfrcuuetu, iNVNlVERSo. y a Gadibus ad fine Arabia» eam nauigatione fcrb ptoprodidiife : Cornelium quoqj Nepotem auto» rem facit., quiEudoxum quenda fua aetate cu La» thyru rege fugeret, Arabico finu egreflum Gades viqj profe&um comemorat: C?liumq? Antipatru a fe vifum, qui ex Hilpania commercij' gratia vfque in Aethiopam nauigarit.De feptentrionali oceano maior contentio eft,que tame magna ex parte di» ut Augufti aufpicijs circa Germania nauigatu co* ftat vfq? ad Citnbroru promo torium. Caipia vero littora Macedonu armis Seleuco & Antiocho re» gnatib 9 ita explorata & pernauigata funt ,vtpar> uo breuiusq totus hinc atcp illinc ieptentrio fit re» migatus .Plinius Nepotis teftimottio vtitunq Me» telloCeleri Gallise proco fuli donatos a rege Sue* uoru Indos aftruit,qui ex India comer cij caufa na uigates^tepeftatibus elfent in Germania abrepti. Nos apud Othone legim 9 ,fub imperatorib 9 Teu» tonicis Indica nauim Sc negociatores Indos i Ger» manico littorefuilfedeprehefos, quos vefcis agita» tos ingratis aborietaliplagaveniffecoftabatiquod accidere minime potuiiTet,fi,vt plerifcg vifumeft, feptetrionale pelagus innauigabile concretuqj ei* fet.A colunis Herculeis Mauritania atq^Hifpanig & Galliarum citcuitus,totufq$ ferme occides hodie nauigatur .Oriente nobis incognitum, cum religio» num atqj imperiorum diuerfitas > tum barbaries im menfa reddidit.Veteres tamen nauigatu produnt, & oceano qui extremas ample&itur terras , a fuis littoribus nomina indiderunt, Hifpanicum, Galli» cum,Gerrnamcum, Scythicum, Cafpium, Sericum, Eoum, Indicum,Libycu, Atlanticum appellantes * Detrurium 6C finuum diuerfitate (e- a iij Scitiugum , quod ad magnam Phrygiam Lycaoi nfamcp rerptdt:tranfmiflTa vero hinc atq? inde Pi* fidia Ciliciam at tingi t,& Antiochia a (iniftris re; ii&a,in duo cornua diuiditur , quoru dextru Tauri nomen retinet, finiftru Antitauru vocattqui fepte«f trione verfus incedens,minore Armenia a maiore difterminat, relifto ad finiftram iugo verfus Euxi* num pontu,cui Scordifco eft nomen, & orientalia Cappadocia: a minori Armenia feiungit.Ex Tam ro vero cum ad extrema Cilici? peruenit, Amanus oritur,qui$yria a dextris relinquens, ad Euphrate vfqj verfus oriente digreditur,nec interruptus (vt Straboni pIacuit)nome amittit : fed multu in alta latuqjcrefces,multifid 9 effi‘cif.Parsauftralior Tam t rus eft, qui Armenia a Mefopotamia difterminat. pars feptetrionalior in multos quafi ramos fcindif. Ptolemaeus poftfciffione Euphratis Amanti mote iterum appellat Taurum, inter Armenia Mefbpota miaqj protenium, donec rurfus ab amne Tigridis interrupitur .vitra vero Niphate nominat, cui Aify riai dextro latere fubiacet,& Adiabena regio :qua dimifla, vitra Capri amnis fontes, Niphates i duas fcinditur parteis.Ea qu? ad feptetrione vergit, Ga* i ipios moteis efficit: qui ad Hyrcanu pelagus defe* rutur.Qugvero ad meridie indinat,Choatras mos appellatunq iuxta Affyria aliquandiu progreflfus i auftru,rurfus in duo cornua diuiditur,qu® Medoru prouinciam includunt.Septetrionale nue Zagrius m5s,nuc Ototes appellat. Auftrali Parachoathras eft vocabulu,quo Media difiungitur a Perfide.Con* funguntur iteru haec inter fe cornua circa fine Me* ^ ; diae ad orientem, & iteru difiuguntur,R.agiana Si* grianaq^ terra incIudentia.Circa finem vero Sigria» IN VNIVER SO* *5 denuo propemodu cohaeret, ita vt porta quan» da videatur efficere,qu? in Parthia iter aperiat.Na & Parthia Tauro cingiturtcuius pars feptetriona* Iis Coros vocaf. Inter Hyrcania Parthia^ difcur* rens orietalis Mafdoranus,qui Parthos ab Atia fe* parat,Auftra!is Parthoatras iicur circa Perfidem Mediacjj nominatur.hic Parthos a Carmania pro* hiberiCoros aute Hyrcania pr^tergreffus^promo* toriu noparuu a fe dimittit, quod ad Hyrcanu ma re procubens, Margiana ab Hyrcania feparat.Ipie inter Margiana & Aria dilapfus, Sariphus appel* Iatur,ex quo brachiu aliud excurrit feptentriotic & occidente verfus,Ba£hianaa Margiana difiun* gens.quod vbi ad Hyrcanu prope pelagus perue* nit,rurfus ad oriente feptentrioneq? decurrit,v% Iaxatte fluuiu * Ipfe vero poftq Ba&riana Ariaqj trafmifitjParopamifus vocitatur,a quo regio qua: ad auftru vergit, Paropamifadum nominatur,eius coclufa iugis.Vlterius ia India ingreflus Caucafus dicitur,quod nome ab Alexadri militibus accepii* fe videtur, eius glori® caufa,& per adulatione,qug regum comes eft,tanq ille Caucafi iuga & Prome* thei miracula trafcendiffet» hxc altiffima videtur, & admodu lata Indi® motana, qu®ad Sacas per* tingentia,Comoedoru nominaturtdeinceps Imaus incipit, &vfq} ad fontes Gagis extenditur* ex quo dorfum deriuatur,quod in feptentrione verges, ia oceano procubit,& iuxt^ Ptolem?i traditione Scy tbas in duas parteis^iiuidit:muIrofq$ ramos pdu* cit,qui Boreales A fi? parteis multifariapattiunf* Is vbi per aliquantu fpatifi Gange prgtermifit,& ad exteriore India peruenit,Emod 9 nominaf,qui circa fine Indi? in duos ramos diuidif,v% in eotu I 4 DE PRIMA excurrentes pelagus, alteri Ototocotas nomen eft, & Seras refpicfcalteriSemantinus, ad Sinas terta* tum vltfmos.medijinter vtrunqj Sematini degiit, & ipfi orientalium extremi>c pene incogmti.Sic Taurus fe habet totius Afiae diuifor^cui per Anti* tautu & Caipiu monte Caucafia iuga,& quaec% per Afia montana exceUut,propemodu coniun&a funt. Nec male cxiftimaffe putauerim, fi quis per iuga Syri#, quae de Tauro deriuantur,& dorfum Arabia?, quod inter mare noftmArabicuqj decut* rit,Troglodytaruq$ motes vfq$ ad eos q Lunas vo* can tur,& deinde per iuga incognita in Atlante vf q? perueniri pofle affirmauerit^rurfufqj Hifpaniaru moteis Pyfenasis cotineri,& illos per motana Gab liam gelidas Alpes attingere.Ex quibus bine Ape* nfnus Italia omne interfecat, illinc per Iftriam 8c Dalmatia vfq? in Peloponefum &in Thracia ab tiffima iuga decurrut:& inter Rhenu ac Danubiu dorfum affurgit,quod ex AIpib 9 deriuatu,per Ger* mania Sarmatiaqj dilapfum,lupra fontes Tanais ad Rhyphgos motes attingit,& per illos Caucafo iungitur.exindeper Caipium Andtaurum deniq5 Taurus ipfecoprehenditurrvJtraqueregnare ma> gnum Antiochii Romani permifere» Ex quofitvt totiuscotinentis vna montium feries intelligatur, quauis plfrilq? in locis tumor non latis appareat. Generalis diftributio Afix in fex praeci- puas parteis. Caput- VIII» A Sia? partes alij plures, ali? pauciores efficiat, noftra defctiptio fex tantummodo contine bit,treis citra Tauru,& totide vitra, Prima intra Tauradi oceanu feptetrionale,ab orte te fo* ASIAE PARTE. IS !e vfa$ ad Hyrcanu pelagus ex tendetur, popinario cultro fimilis:cotinebit<g Scythara plurimas gena teis.quje vitra Imaum monte, citracp habicatscum quibus & Battriani memorabutur,& Gordiani 8c Sacsc,& Maflfageta;,& vltimi ad auroram Seres, & qui finu circuhabitant Atacenum.Secunda abeo» dem Hyrcano marivfc# ad amne Tanaim & pa# ludem M?oticam proferetur, habens a feptetrione terram incognitam oceanu verfam: a meridie po* tum Euxfnm& qui ab eo in Hyrcanu pelagus ex# currunt Mofchicos motes Jn hac Albani,Iberes>& Colchi collocabutur,atc£ alij qplures populi, quos vno vocabulo Scythas appellant . In tertia parte Romanis inui&a viribus Parthia claudetur,Meda rfiq? terta, 8c vtratg Armenia, & quicqdhodie mi# nor Afia appellatur, inter Euxinum & Hellefpon* tum, 8 c Cilicu pelagus Hiftino clauditur,qfii ab If fico finu in Phafide vergit.In quarta defigmbitur India cu Sinaru populis ad orie te extremis, & iftt la Taprobane, qu? ad meridie f!ta,cfrculu squino» ftiale trafcedit.Qmta ab Indofluuiovfcp adamnc Tigrim itra Taura & mare Indicia fin% Perfica iaces, Paropamifadas, Aracbofios, Arianos, Dra# gianos,Gedrofianos, Carmanos,Perfas,Aflyrios, & Sufianos cople&etur.Sexta ea de 9 poftremaab fpfo Tigride amne vfq$ ad Ifltcu finu noftruqj pe# lagus extedetur,omnfa coplexa quas a Tauro mo te i Perficu & Arabicu finu,at<$ inAegypti fepte* trioalia vergut.His i locispriores ad otiete Meic* potami; occurret, Babylonii acChaldfi,qb 9 cotec mina eft Arabia deferta.Ad occide te triplex Syri* JT collocabif,Palgftia,Comagena,ac Phoenicia,cu CI licia & Plphylia ac Lycia, & cu his Arabia Petrea# de prima i 6 Ad meridiem felices Arabes fnuemetur inter finu Perfieum Arabicum^ conclufi, arduis montibus a reliquis fui nominisgetibus diuiii,vfqj ad infulam prope Diofcuriadem in Indicum proteli pelagus» De Seribus populis. Gaput I X. H Aec nobis totius Aliae certior comodiorqj partitio vffa.nunc parteis partiu attingere oporter.Seres,vt ante diximus,ad orietem sftiuum vltimireperiutur.quibus adortu terram incognitam PtoIem?us,& alij eoru oceanupofue* re ad meridiem. Emodi montes & Otorocoras In* dos ac Sinasexcludot.A feptetrioe Anthropopha gi iacet Scy thae^quibus humana corpora cibi funt, & vt Ptolem?o vifum eft,ignata terra:vt alijs,fcy thicus ocean^.ab occidere Scytharfi natio.Motes apud Seras excelletes Annibi, Anzaci,Cafij & A» fmtraei,ex quibus Tagurus affurgit.Amnes nomi natPtolem?us Oertade & Bathifum. Plinius Ve* ronenlis Pfitara,Cabrim,& cui nomen eft Lanos» Inter vrbeis metropolim Sera ponunt, Otorocorg monti vidna .Inter getes maxima Effedonu eife dicuttquae Taguti iuga m5ti$,& adiacetes incolit capos.Iulius Solinusjficut 8c alij complures, mare Hyrcanum ad Scy rhiam oceanum habere oftium dixit, ibicp ad exordio eiufce plagas verfus oriente a dextris profundas iacere niues,mox longa defer* ta,poft Anthropophagos gente alperrima & effe* rata,quae dimidia ferme itineris parte impenetra* bilem reddidit, vfq^ ad iugu mari imminens,quod TabinBarbarivocat.VItraquod poft longinquas folitudines in orae traftu quae fpe&at aeftiuu orie* tem,& vitra inhumanos litus ad Seres demu per* ASIAE PARTE. I? Aieniti, homines inter fe mites & quietiffimos,fed qui aiios mortaleis refugiunt. Hos aquarum ad* fpergine inundatis frondibus, arborum vellera lb JgjgJ quoris adminiculo depe&ere, & lanuginis tenera depexa, fubtilitatem, humore ad obfequium domare afle» rit : & hoc eife illud Sericum in vfum publicum damnofas vanitatis admiflum *. ex quo potius elt offendere corpora, quam veftire: quod primo fce* minis, poftea etiam viris luxuria perfuafit ambi* tio.Mercatores fama eft primum eorum fluuium pertranfire, atque in eius ripis nullo linguae com* mercio negociari,fed oculis tantum rerum pretia seftimare, aurumque offerre:cum Seres fua tradat, *®dumfna noftranon emant. Strabo Apollodori Adrami&i* ftra non e* ni vtens teftimonio fcribit Menadrum ac Deme* munt * trium qui ex gente gra*ca poft Alexandri! in Ba* Cttia regnauerunt, tes orientales aggreffos , longe vlterius q Alexander proceflifie , Sc vfque ad Se* ras & Faunos imperium protuliffe. De gente Atocorum, Ciconibus popu* Jis,feu vt alii voIunt,Sementinis,& quas de Macino prouincia denarrauit Nico* laus Venetus. Caput X. H is Atacenus annectitur finus,& gens Ato* eorum, quibus temperiei prgrogatiuam,mi ram dicunt aeris clementiam fubminiltra* re , & arcere afflatum noxium colles , qui falubri apricitate, feclufo vndique obieCtu peftilentes au* ras prohibentiatque ideo par illis & Hyperboreis vita? genus efle crediderunt.Plinius tradit Home* rumde his priuatim volumina condidifTe,fi‘cut de Hyperboreis Hecateum. Inter hos Sc Indos non* b i 'i 8 DE PRIMA nulli Ctconas locauerunt. Ptolemgus Semantinos pofuifle videtur , qui Seras inter & Sinas orienta* liores exiftut,ad quos nulli noftratium hodie per* ueniunt.Immenfa barbaries iter claudit, &im pe* rantium mul tit udo,quam nemo probarit pacis as micus,& qui orbis fitum nofle cupiat* Ignota ef* fet terrarum maxima pars,nifi Romanorum prin cipatus, & Alexandri potentia orbem aperuiflet. K/coa’ ve.- Nicolaus tamen quidam Venetus cognometo Cos emo, e Ma mes,noftra gtate in ha>c loca peruenit,fi vera funt quas ab eo narrata feruntur, is ait, mare Indicum vitra Gangem cum menfe toto nauigaiTet,ad Ra tham fluuium fe perueniffe , eoque fex diebus nat uigato , duitatem inuenifie quae nomine fluminis appellaretur. JExin per defertos habitaculis mons tes, quos Tauri partem fuifle crediderim, decem & feptem diebus in campeftria defcedifTe: quibus duabus hebdomadibus magno labore peragratis, flumen offendiffe Gange maius , quod ab incolis Daua diceretur : atque in eomenfis nauigatione pera&a, duitatem nobiliffimam appulifle, ftadio* rum cxx circuitu patentem, cui nomen Duathic lafciuientes fceminas,& fupra modum libidini de* ditas efle affirmat, viros autem vxore vnica con* tentos efle.Prouinciam Macinu appellari,elepha* x.ffljma e tiVrefertam^quorum decem millia rex ad bellum bdiTruf d nutriat,ipfe albo vehatur Elephanto, cui catena au triumur, rea gemmis diftinfta, colloque circundata, ad pe* desvfque pendeat. Viros ac mulieres ftylo ferreo varijs coloribus figurifque corpora pingeret idola omnes coleretfurgentes e leflro ad orientem fe fo* 4- lem ver tere, iunfitifque manibus oraret in oratione trini dei opem petere. Serpentes aflos in cibum ASIAE PAR TE* 19 pro dclicijs habere,rubeafque formicas pipere cos dicas, paruulis gammaris fimtles. Animal hocfn lo to halet fuillo capite, bouis cauda, vnico in fronte cornu, eoque cubitali , colore & magnitudine cies phantis, quibus cum bellum continue gerit.id cors nu veneno medetur , atque idcirco in honore eft. Qua regio ad Cathaium, vergit, boues albos nigrof que gigni equina cauda, fed pilofiore ad pedes vf» que protenlatpilos caudefubtiliffimos,in modum pium? volatilis, magno in pretio effe, quos equites in cacumine lancearum fuipendentes egregias nos bilitatis infigne ducut. Haec de Macino Nicolaus tradiditrquam prouinciam adorientem verlgm in» ter Indi? montes & Catliaium collocans, haud du* bie regionem Sericam denotaffe videtur^quae Scy* tharum gentibus & a Septentrione 8c ab occides te iungitur. Scyihas autem orientales noftra ?tas m Gathaio ponit, magno Cani fubie&os. fic enim ilii fuum imperatorem appellant.Sed illud difficis le eft credere quod de amne Dua commemorat , quem Gange maiorem dixit, cui veteres cufta ces dere flumina tradiderunt. Nec illud dignum fide, decem millia elephantum belli caufa regem alere, nec notum eflfe,aut fama clarum:fed longinquitas redargui non facile poteft. De Sacis populis, quos & Nomadas appellant. Caput XI. Oft Seras occidentem verfus Sac? funt, 8c Maflagetae , & Taburei , & Suebi , & viti* mi ad feptentrionejn Alanorfi.PtoJemasus ta DE PRIMA Maffagetas duplices elfe dixit , altetos Hyrcano mari vicinos,& Margianas regioniialteros inter Sa cas pofuit. Sacarum gentem ab occafu Comedo monte & amne Iaxarce condufit: a Septentrione Scy thiasus intra Imaum eft, & Afcantici mons tis iugo:ab oriete Seris,ad auftrum montibus In* dicis. Saca; Nomades funt , qui carentes vrbibus, Excurfise* nemora & fpeiuncas habitant. Fama eft Sacarum gtf tis Saca enEemv fq Ue in Hyrcaniam & Parthiam pr^dari rum ’ folitam,quanuis multa & deferta ficcacg regio in* teriacet. Parthos amore pacis tributa illis pepen* difte, id erat permittere , vt ftatis temporibus in agros. excurrerent, &prgdam agerent.cum praeter conuenta facerent, bellunf gerebatur , rurfumque pax fiebat ;fuitque Nomadum vita itainftituta, vt femper vicinos infeftarent , rurlufque reconci* liarentur. Sacae multas inuafiones fecere , modo propinquas,modo longinquas. Ba&rianam occu* parnt,& optimam Armenia; regionem, quae poft* ea Sacafina ab eis eft appellata . Inuaferunt & Cappadocas ,qui ad Euxinum vergentes, Pontici nominantur. Sed cum ex fpoiijs fefta celebrarent, Perfarum imperatores eos funditus deleuere.Sunt qui tradant Cyrum Perfarum regem duCto aduer* fus eos exercitu, praelio fuperatum, fed fugientem eo in loco caftrametatum,vbi impedimenta reli« querat , bonis omnibus, & prtefertim vino inftru* Cia, indeque poftquam exercitus paulum quieue» ra t, reliCtis vefperi tabernaculis, progreffum quan* tum fibi commodum vifum fuit , confedifle. In* gruentes Sacas, & caftra viris deferta, ac rebus vos luptuofis plena comperietes, immodice fe imple* uiife. Cyrum conuerfum, vinolentos, a eque attoni* ASIAE PARTE. tt tos ad internecionem cecidiffe, diemque ilium pa* tri£E de ? confecraffe, Sacaque nominaffe; qu£ cum celebrabantur, poiitis die ac no&e bacchanalibus, viri fimui ac mulieres eo vique potabat, donec ftu pore comprehenderentur, tamque fimplex purif* fimaque diuinitas foediifimis hominum moribus obleftaretur. Et Sacarum Maflagetarumque gena tes Athafios Sc Corafmos efle putant , ad quos Spithamenes ex Baftrianis ac Sogdianis confugit* vnus ex Perfis qui Alexadro refiftere conati funt, citius ad infequendum Spithamenem ab Alexan» dro miffus, barbaros pugna fuperauit: ilii per de» ferta tandiu fugerunt , donec Alexandrum ipfum aduerfus fe venire cognouerunt.T unc autem pia* caturi hoftem, Spithameni caput amputauerunt, & Alexandro mi ferunt, nec amplius ab eo vexati funt. De Maflagetis,vbi,& de adolefcente qui tempore P ij papae Solem ado* rabat. Caput XII. P Oil Sacas ad feptentrionem Maflageta? te» periuntur, & ipfi Nomades , Scytharumque genus, qui virtutem fuam maxime ita bello aduerfus Cyrum cftenderunt, Horum alij montes habitant, alij campos, alij paludes, & quse funt in paludibus infulas. Margum amnem per hos labi dicunt,quem alij Araxen vocant : eumque plures in parteis diuidunt: & vno tantum oftia Hyrca* num ingredi pelagus , reliquis in oceanum fepten* nonalem exonerari.Ptolemgus Margum fluuium duobus fontibus ex montibus Sariphijs defcende* te tradit, & per Maffagetas ,qui Margianis vicini ^ b iij i -sj? DE PRIMA Magn 9 Can qu fbus vnus prsefit imperator , qui apud eos Can imperator, Appellatur* Nicolaus Venetus apud eum fe fuiffe affirmat, & vrbe inueniffe qua: duodetriginta mil libus paffuum pateret in quadrum, Gambalefchia nomine, in cuius medio arx munitifiima & orna* tiffima haberetur, in qua rex habitaret, & ex qua muri arcuati ad quatuor vrbis angulos protende* rentur, per quos acceffus regi effet,fi quid in vrbe tumultus excitaretur, ad arces qua: ipfis in angu* liseminent,quaru quaffibet paffuum quatuor mil» lia in ambitu,continet,& omnis generis arma tor* mentaqj bello apta concludit.Aflerit infuper & ah teram fe vrbem reperiffe quindecim dierum itine* re ab hac diftantem,Neptai appellata, noftro aeuo aut paulo ante ab imperatoribus eius gentis codi* tam, cuius ambitus triginta millibus paffuum con» tineatuneamqj populofiffimam effe omnium* In vtraqj duitatedomus, palatia, templa, caeterac# vr* bium ornamenta, Italicis fimilia effe affirmatiho* mines modeftos atcp vrbanos,& multis diuitijs ab fluentes* Quod fi credimus,magna profe&o motu mutatio fa&a eft ab bis quos antiqui prodiderunt, quiScytbas ferm£ omneis paftorales effe affirmas uerunt,& propemodum intra&abiles: nec horrida feptentrionis oraeos admittit mores, quibus vel Graecia olim daruit,vel Italia nunc floret:aut cer* te Carhaiumipfum quod tantopere laudat, minus feptentrionale eft quam pidlura demonftrat.Nam quicquid vitra Iaxarte colitur, fi Ptolemaeo fides 1 cft,vltra feptimum clima protenditur, & parallela tranfeendit qui per Boryfthenem deferibitur : nifi refpodeat aliquis magni Canis imperium & vitra Sj! & citra Iaxartem ex tendi, ac Gordianos, Ba&ria* m noS " & alias genteis vf<£ ad India; atqj Aris mon* teis comprehendere;quod facile perfuaderi poteft his qui Scytharum res geftas aliquando legerunt; a quibus magnam Aiis partem ohm fubadam fame conftatmec imperia fuos tenent perpetuo li* mites,fcd pro fortuna; varietate nuc magna funt, nunc parua.Strabo in hac parte Scythis, adocci* dentem.quam Ptolemsus Ras fluuio terminauir, Hyrcani pelagi fauces collocauit, ab vtraqj parte cuItas.De quibus poftea differemus. De Sogdianis 6C Badrianis* Caput X V I * I N ter Iaxarte & Sariphos Paropaniffofcj; mo* teis Sogdiani & Battriani iacent,Oxo difcre* ti iiuuiotSogdiani ad Iaxarte magis accedunt, Badriani ad Paropaniffi iugajper quos fiuuius O* chus dilapfus,in Oxum fercur.Badrianis ad o cci* detem Margiani funt, Sogdianis motes Oxij,quos interrumpit Oxus,per Ribios & Derbitas in Hyr> canum cadens pelagus. Margianis ad occidentem Hyrcania occurrit, qu? nomen pelago dedit olim, (icut Strabo afferit. Sogdiani 3c Badriani nec vi* ta multum, nec moribus a Nomadibus diffetebat: quanuis Badrianimitiores effent.Nec vera locutus Oneficritus exiftimatur , qui Badrianos fenio aut morbo confedos apponi canibus viuos fcripfir, ad hocipfum de indufiria enutritis, quos patria iin» gua fepulchrales vocabant: quam legem fuftulerit Alexander, quem ferti t alij odo, ali j duodecim vr* bes in Badriana &Sogdianacondidiffe, nonnullis euerfisjquarum Cariatafuit in Badriana, vbi Cal* lifthenes comprehenfus eft, Sc in vincula coiedus. 3» DE JRllUA ' qui diuinos honores Alexandro negauft exhibeh* doseffe.InSogdiana, Paracanda,& Cyra, vltimfi Cyri opus ad Iaxartem flumen conditum, quod Perfici imperij confinium erat : nec pepercit Ales xander memoriae Cyri,quanuis illum coleret, pro? pter continuas oppidanorti rebelliones. In Badtria* na Petram SiTimetras altitudinis ftadiorum quift* decim cepit, cuius ambitus oftoginta continebam tur:in fuperiore parte planam ac feracem,vt viros quingentos alere poflet.In ea Alexander & hofpim' tiofumptuofeacceptus eft, & Rofanam Oxatris filiam duxit vxorem . In Sogdiana fecus Oxum Arimazes Petra occupauit, qua: duplo altior fuit Sifimetra. Xerxes in his locis vrbem condiderat, & Branchidas in ea collocauerat: proprereaqudd dei pecunias ac thefauros qui apud Didyma erant, fibi tradidiffent,& fecum e patria fponte migraf? fent . Alexander eos fuftulit, proditione & fecrile? gium exofus,quae fcelera nulla non astas improbam uit. Per Sogdianam amnis labitur,qui poftquam multam regionem irrigauit, in defertam are nos fam terram euadit, atque ibi abforbetur:quemad? modum in Ariana fluuius Arius, qui regioni no? men dedita Macedones propter Alexadri gloriam hunc amnem nobilitarunt : qui apud Ochum flu? Fons olei» men olei fontem inuenientes, multi fabulati funt, tanq miraculum fuerit, nitrofam & aluminofam terram fulphure ac bitumine intermifta id liquoris fundere.Hunc fluuiu alij per Ba£triana labi dicunt (quos Ptolemaeus fecutus eft) alij fecus eam Alij ab Oxo diuerfum v%ad oftia, arqj aulfraliorem: & ambos in Hyrcanum mare decurrere* Alij ab initio diuerfum, & deindein vnu coire»Oxus, ficut 'asiae parte, 31 Ptolertisco videtur in Caucafo Indiae intrare, pro» pe Paropaniffades fontem habet:& in fep tener io# nem longo flexu dire&us, maiori demum in occa* fum vergit, multa & magna flumina in mare Ca« lpium fecu ferens, inter qu te Ochus eft,perquena# Uigaife Pompeium crediderim,ficut ante diximus, cum defeenditin Oxum.na & Ochi fontes in Pa» ropaniflo motereperiuntur.Oxi alueum multis in locis fex leptemve ftadioru latitudine habere tra# diderunt.Alexader Beflum infequens, hunc amne ponte ex vtribus fa£fo traiecit/mifltqj Ptolemaea Pos ex trf Lagi cum parte, exercitus,qui Bellum a Barbaris faus fadus» dereliftum in villa quadam intercepit, & nudum catena ligatum adduxit. Quem cum Alexander vidiffet,interrogauit cur regem fuum fimul & pro* pinquum & benefa&orem Darium interfecifTeti ad quem Beffusno folum fibi foli id agere vifum fuiffe frefpondit , fed omnibusqui circa Darium erant,vt Inuenirent fibi falutem ab Alexadro.qui# bus diflis publice fuftigatus eft,& in Baftra remif fus,vt ibi moreretur. Sogdiana a feptentrionali parte Iaxartes clauditamms:interquem&Oxum duos fluuios decurrere Ptolemaeus feribit, Poleti* metu,& Iaxarte: qui ex montibus Oxijs in Hyr* canum mare defeendunt . Inter Oxi 8c Iaxartis oftia nonnulli oftoginta parafangas efle dixerut* Perficam autem parafanga alij fexaginta ftadio* rum fecere, alij trecentorum quadraginta: qualem amplitudinem vix omnem Scythiam crediderim continere.Eratofthenes his aduerfus eftyqui (Vt ait Strabo) ab Oxi fluminis oftio,apud Hyrcaiios Lito, vfigj ad Iaxartem fluuium duo millia & qua* dringeta ftadia intercurrere affirmat» Alexander DE PRIMA de fuo nomine vitra Oxum amnem duas vrbes co didit: alteram verfus fept en trionem, alteram ver» fus orientem* In Vadabanda regione ab Hyrca» nia vfq 3 in Sogdianam ad orietem eunti foIem,tn» tra Taurum & Iaxartem fluuium quaecuntp gen» tes occurrunt, primo Perfis, deinde Macedonibus, poftremo Parthis fubiectas fuerunt. Romanorum ligna raro apud eas vifa funt,quanuis magis naub gationem per Oxum & Hyrcanum pelagus Var» ro commemoret.Qu? vitra Iaxatteadfeptentrio» nem recedunt, inta&ae remafifle videnturiln quas Alexander expeditionem aggreflus propter Bel» fum & Spitamenem, qui ad eos confugerant, Bef» fo captiuoad eum dedufto, & Spitamene a Bar» baris interempto,deftitit ab inceptis: cuius in Ba» ftrianam reuerfi horrendum fcelus commemora» tur,occifi' inter bibendum Cliti amici veteris, & collafranei fratris, non aliam ob caufam, nifi quia Philippi laudes pertinacius tueretur: fed vini ma« gis quam hominis fuiffecrime, poenitentia docuit mox fecuta, quando aegre retentus eft ne fe occide» xet,occiforamici.Ba£fria fub imperio Macedonii, qui Perfas deleuere, vfqj ad fecundum Seleucum Antiochi nepotem retenta eft. Tunc vero Theo» dotus praefe&urae titulum mutauit in regnum, 8c fe regem vocauit,reliquitqj fucceflorem lui nomi* nis,quicum Arface Parthorum rege contra Seleu» cum fe coniunxit,regnumqj tutatus eft,quod fub Eucratideadmagnamgloriam peruenit. Is enim cum obfidionem Demetrii regis Indorum patere» tur, audacia inaudita cum trecentis militibus fe» xaginta hoftium millia afliduis eruptionibus vicit, Sc quinto menfe Iiberatus,magnam Indiae partem ASIAE PARTE, 35 in poteftatemfuam redegit» Vnde cum fe recipe» ret,a filio, que regni foriii fecerat, in itinere inter* fe<ftu$ eibqui velut hoftem non patrem interfecif» fet,peir fanguinem eius currum egit: & corpus ab» i/ci infepultU|iuffit:& inde Ba&riani Sogdianotu Indorum & aliorum bellis fatigati, tandem velut exangues oppreffi funt* Da Aria SC Hyrcania mirifica harum regionum vite. Caput XVII» A Ria Baririanas contermina eft ad meridie, & monti fubie£ta,qui Baririanam habet: Sc Hyrcania fex millibus fere ftadioru abeft: ipfi aute Arianse ad Auftrum Arachofia fubiacer, vfq$ ad Indum flumen: de quibus alio loco dicetur. Margiana Baririanis ad occidentem adiacet,& ca» pis defertis ambitur.Fama eft Antiochum cui So» ter cognomentum fuit, lori natura admiratu, ma» gnam terras partem muro circuclufifle, cuius am» bitus mille & quingentorum fuerit ftadiorum:& vrbem Antiochiam condidifle. Vites hic optimas fnueniri, quarum truncum vix duo viri complerii ni»? 11 * queanttracemumcp duorum fere cubitorii» Ptole» mseus Tapyros vitra Margianos ad orientem po* fuit: Strabo inter Derbitas & Hyrcanos habitare putauittquibus mos fuerit proprias vxores aliis vU Mos / t J.P cr ris nuptui cocedere,cu duos trefve filios ex eis fuf» xa«bu$, cepiiTent,quemadmodu apud Romanos Cato in» digenti Hortenfio Martiam Conceffft»Hyrcaniam valde opulenta efle dicut,& magna ex parte pia# nam,pr?clariflimis vtbibus adornatam* quaru Ta* labrotam,& Samaria,& Chartam, & Tapenpau* lo fupra mare fitam extollurmOpulentias fignum 34 DE MIMA adducunt, quod vitis vini metretam afferat : ficus, «nite fer£ ^ exa 2^ nta niodios:frumetum ex femine nafcatur, efcttcm! 5 q u °d cadit ex cuImo:in arboribus mellificetur, perfluatqjmel ex folijs,nec in his opus fit diligen* tia» Illud admiratione dignum, quod ab Eudoxo & ab alijs de Hyrcania fcribitur, ripas quafdam cauernofas ftareante mare, humili interiacete lits* tore,& e fuperiorib^rupibus flumina decurrere ta* ta vi delata,vt cum ad ripam peruenerint, aquam in mare iaculentur,fubie£i:um littus afpergine in* taftum relinquentia,vt etiam exercitui vnaa tefto peruium fit» indigenas in eum locum epulandi & facrificandi gratia ftepe defcendere, & interdum in antris difcumbentes, inter du fubipfo fluftu apri cantes, alio atquejalio modo oblectari, cum fimul hinc mare pateat, hinc littus propter humorem herbidum floridumque confpiciatur.Nobilitatem huius gentis hinc licet intelligere,qubd vicino ma* Congfeffu* ri ab ea nomen eft inditum» In Hyrcania res ge* Tfaateftds tenti Alexandro Thaleftris regina Amazonum, dto magno quamalij Minitheam vocant, cu trecentis mulieri* bus occurrit, trigintaquinqj dieru inter confertifli* mas gentes itinere faaro,liberos ex regequgfitura. cuius confpe&us aduentufqj omnibus admirationi fuit, propter infolitum foeminis habitum, ob hoc tredecim diebus prolis gratia cum rege datis, vt eft vifa vterum impleffe, difcefllt.Hoc mare quod Hyrcania alluit, PtolemazusCvt ante diximus) la* cum effe affirmat vndiqj terra conclufumtcuius fe* ptentrionalia Scyth? occupant, auftraliaMedi at* qj Hyrcani, qui & orientis parte attingunt,cu Mar* gianis,Derbitis,acR.hibi/s : occidentalia Armen ij Albani^ ambiunt: quoru pars feptentrione attin* ^ ! ASIAE HRT E* 3$ git. Polycletus quocp , vt affirmat Strabo, lacu ef* fe,& dulces aquas habere, & ferpentes nutrire hoc pelagus afferuit.In eo vero maxime errauit, quod vnum elfe cum Ivlacotica palude exiflimauit, inde conie&uram faciens, quia Tanais in ipfum emit* tit, non animaducrtens duos inueniri huius nomi* ris amnes,vt ante diximus.Quod fi Maeotidi iun* geretur Hyrcanus finus , nequaquam lacus effet, cumMarotisab Euxino ponte marinas aquas ac* cipiat:Pontus vero per Hellefpontum & mare nos ftrum ab Herculeo freto fallis impleatur vndis* Plinius Veronenfis,IuIiusSolinus,Strabo, Capa* dorus , Prifcianus Casfarienfis , &: a Iij complures Hyrcanum pelagus oceani Borealis finu effe tra» diderunt,ex quo liceat vfque in orientem & mare Indicum nauigare: aiuntque ab oceano meridiem verfus recedere, ab initio arftum, in progrdfu di* latatum, & prariertim in vltimo receffu, vbi ad quinque millia ferm& ftadiorum latitudine patet: Scoftij vtranque ripa tenere Scythas : reliqua lit* tora aut Scythas, aut fimiles Scy this, quales Hyr» cani funt, Albani, Clufi,Narifri, ac Mardi. Magni* tudinem huius maris Pattocles Pontico fimiletn exiftimauit. Plinius,autore Claudio, refert id ter* x& fpatiumquod inter Maeotim & Hyrcanum ia* cet pelagus, c l millia palfuum continere : idque perfodere excogitafle Nicanorem Seleucum, quo In tempore a Ptolemaso Ceraunio fit interfedfciw* Verum alij cccixxv millium pafluum id efle exiftimant, Cornelius Nepos c c L mtliium:quod alfi centu & quinquaginta millibus palfuum, alij pauloamplius cotineri dixerint,magno errore.neqj enim retro Mxotim ad Borea Hyrcanus offertur Polyteti K>r* $6 DE PRIMA finus,vt illis vifum eft,fed Pontico mari ad orien* tem occurrit,Hiftinuq$ Colchi, Iberi, & Albani in* ter duo maria obfident.Nec logum iter ab Euxino Ponto per hunc Hiftinum & Hyrcanum pelagus ad Indiam tranfeunti peragendum Plinius exiftia mauit: quem fecutus Solinus, Pompeium magnu odo diebus ex India ad Badros vfqj Alierum flu* men perueniffe affirmat : quo influit Oxum : per quem mare Cafpiu ingreffiis, ad Cyri amnis oftia penetrauit, qui Armeniae & Iberiae fines interluit: a Cyro vero diebus no amplius quinqj terreno iti* nere fubuedis nauibus ad alueum Phafidis perte* differatqj inde in Pontum Sororia,Strabo dicit, qui mulcas India; merces tefte Ariftoboloin Hyrcanii mare per Ochu amnem deuehi tradidit: deinde in Albaniam, atqj per Cyrum & fequetia loca in Eu> xinum:& Ochum in Oxum putat exonerari : qua; duo flumina Hyrcaniam irrigare cefet: ScNifeam partem effe Hyrcaniae, perquam Ochus decurrit: que Ariftobolus nauigabile effe retulit, & omniu fluminu maximu quaeipfe in Afia viderit, praeter Indica.Sed hoc iter multo breuius eo eft quod per Aegyptum & Arabia multafqj alias gentes ducit in Indiam : neutrum tamen hodie noftratibus eft aperturmQui terrae formam noftra tepeftate figu* rant, Ptolemaeo confentiunt,& lacus ipeciem Hyr cano concedunt.Solinus Xenophotem Lampface* num autotem facit,a!ittore Scytharu,& quo finus irrumpit Hyrcanus,Abaltiam infula triduo naui* garitcuius magnitudo immenfa,& pen& fimilis co Oecf inccig rincnti exiftar:nec longe Oenas feparari: quas qui QMuviftitar habitent,viuat ouis auium marinaru,& auenis vui go nafcentibus, propter quas & alias conftitutas, * r ASIAE parte. 37 quarum indigena: humana v% ad veftigium fora ma,in equinos definant pedes .Ferutur & alia ple* racp quae tanqua fabulofa reltnquijnus.Apud Hyr# canum pelagus definit Afia: prima pars. De fecunda Afis parte, & Sarmatis ge- neratim. Caput XVIII. S Ecunda incipitinoccidentali littoretquas vfq* ad paludem Maeotidem & amnem Tanaim exteditur, inter marePonticuiacens,& ocea* num feptentrionalem.Ptolem^ushanc partem ab oriente Ras flumine claufit, 8c Hyrcano mari, cui negauit in oceanum patere exitum: & omnes Sar* matas Afianos appcllauit,qui hanc terram incole# rent, praeter Colchicos, Iberos,& Albanos, atque alios qui Circa Caucafum Coraxemq? montem ad merideim fitifunt.Sarmatas aute in plurimas ge* tes & multa nomina diuifit. Vltimos ad fepten* trionem Hyperboreos pofuit,& fub eis Bafilicos, deinde Zachatas, Suardenos, Chenides, & magis ad meridiem Periherbidorumnumcrofumgenus: quorum fedes illic efle oftendit, vbi Ras fluuius ad occidentem folem,& Tanais ad orientem ma* xime vergunt, fibique inuicem propinquiores exi # ftunt. Sub his verfus meridiem,& vitra Hippicos montes, Syracenos collocauit,Iaxamatas, Perfef» fios,& Melandanos, apud quos Mithridatis regio# nem fuifle arbitratur. Rurfus ad orientem Ras flm mini proximos, & vitra Ceraunios monres Sapo# thremos pofuit,& fub iliis paululum auftraliores Scytnmitas,& Amazones, de quibus poflea dice« mus, quando imperium fama eft eas quam maxi* mum obtinuifle* Ceraunios montes partem elfe c iij Hercules in Ata9zona$ 44 DE SECVNDA partem exercitus domum dimifiiTent,reIiquas qu§ ad tuendu Aliae imperium remanferant, concurfu barbarora cu regina Marthefta interfe&as. In cu« ius locum filia eius Orithyia fuccelferit, cui prpter fingularem belli fcientiam,eximia in omne aeuum Virginitatis admiratio fuerit. Hercule cui impera» tu erat vt arma reginp Amazonfi ad rege deferret, tanqua impoffibile id effet, eo profedlu longis nos uem nauibus, comitante principum Grgciae iuue* tutc,mopinatcs aggreffum,voti compotem fadbu: duas tunc forores regnum tenuifle Antiopem & Orithyiam, quae foris bellu gerebat, cum Hercu» les ad littus Amazonu applicuit.Quaedomi man« ferant, repentino tumultu excitatas arma fumpfifa fe, fed facilem vidloria hoftibus dedifie , caefas ca» ptafquefuifle,& in his duas Antiopae forores Mei nalippe & Hippolytem:Thefeum captiuam Hip» polytemvxorem duxiife,ex qua genuit Hippoly* xu,qui nouercae fraude perijt: Herculem Menalip* pem captiuam forori reddidifle , & pretium arma reginae accepiife,at<p ita fundlu imperio ad regem redijfle. Sed Orithyiam vbi comperit forori bellu illatu, & raptorem fuiffe Athenienfiu principem, hortata in vltionem comites,auxiIiu a Sigflo Scy* tharu regepeti;fie,ex cuius genere orta effet.ab.ib lo filium Panaxagorum auxilio milTum i fedl ante prgliu diffenfioe orta, ab auxilijs delertas, bello ab Athenienfibus vidlas fuiffeireceptaculu tamen ha Buifie caftra fociorum , quoru auxilio intaftae ab alijs gentibus, in regnum redierint. Poft Orithyia regno potitam fuiffe Pantafileam, cuius Troiano bello magna virtutis documenta extiterint i qua tnterfe&a,& abfumpto eius exercitu, paucas quae ASIAE PARTE. 4| domi remanferant, aegre fe aduerfus finitimos de* fendiffe, vique ad Alexandri magni tempora, cum Thaleilris(vt ante diximus) ad eum in Hyrcania It - da eJfi venit.Haec Trogus de Amazonib 9 .Sed quid Dio; dem Ama* dorus de his fcribat,non incongruereferedum eft. gg£j; Sic enim duorum autorum ,qui magni habentur, quanta fit vel concordia vel difeordia , cognofce* mus. Diodorus penes Thermodoontem fluuium primo gentem Amazonumfuifleoftendit,qu£ via ris fimiIes,corporeis viribus,& bellicis artibus pry* ftarent. Earum regina,cxercitu mulierum coafto, nonnullas vicinas gentes expugnaffe: fiJtamqs geo nuiffe,quam Martis filiam appellauerit : viros ad textura, & muliebria exercitia, deputafle , lege edi<* ta,vt folas foemingin re militari erudirentur: viris interdi&a effient armarmaribus qui ex eis nafceren tur,quo bello inutiles fierent, crura & brachia de* bilitaffe : fceminis dextram inuifiiffie mammam. a regina vrbem praeclaram in odio Thermodoontis fuiffeconditam,& Themircyram appellatam:at<$ in ea infignem regiam magno fplendore erefram. ab hac propinquas gentes vique ad Tanaim fiu* uium domitas fuiflfeicuiin pugna cadenti filia ftc* ceiTerit matre pr£eftacior,quae vitra Tanaim exer* citu tradufro, omnes eius oras gentes ad Thracia vique deuicerit, domuque reueria magnifica Deis templa conftruxerit , & ad alteram fluminis par* tem verfis armis,Afiam vfque ad AiTyriam bello fubegerit. Multis poft feculis vulgata Amazonum per omnem orbem virtute,Herculi Semeles ac I®* vis Elio ab Euriflreo mandatum fuiiTe,vt Hippoly tae Amazonis balteum ad fe deferret. Herculem illato bello, acieque profligatis Amazonibus , vi* 4 $- DE SECVNDA £bm Hippolytam cum baltheo cepiffe: quo pr?» lio Amazonum regnum ceciderit. Siquidem bar* barze gentes contempto earum nomine, & iniuria* rum memores , adeo Amazones continuis bellis contriuerunt , vt ipfarum nomen & genus extin* oueretur:quanuis paulo poft Herculis expeditio* nem , Pantafiiea Troiano bello ab Achille inter* fcfta fuerit. Quibus in rebus quantum a Trogo differat Diodorus, diligens le&or facile metietur. Ephorus Amazones inter Myfiam Cariam ac Ly* diam prope Cumam patriam fuam habuiflfefe* des arbicratur.Forfitan aliquando ibihabitauerut, vbi Ephefum, Smyrnam, Cumam 5c Magnefiam condidere. Sed Aeolibus & Ionibus poftea celTe» re, cum quibus ante Troianu bellum Priamus in focietatelonu belligerauit, vt Homerus affirmat. Sunt qui Gargatenfes cum Amazonibus e The* mifcyra in vlteriorcm Scythiam migraffe ferunt: poftea ab illis difeiffos, cumThracibus & Euboi* bus quibufdam errabundis aduerfus eas bellu gef* fifte.Quo compofito,his inter fe conditionibus co uenifTe,vt in filiorum prole communicarent, viue* rent autem vtriqj feparatim. Amazonum «alias his intetas fuiflequae adarationem infitionemq? per* ti»ebant:alias equorum venationem, ac belloru cu ram geflifletarcu, fecuri,& pelta v te res, galeas & fubligacula & alia operimenta e ferarum pellibus ccnfecifTe.duos his anni menfes fuiffe facros , qui* bus montem proximum confcendebant,qui eas a Gargarenfibus difiungittquo & illi more pqruetu* fto conuenientes facrificabant, & prolis gratia cu mulieribus coibant, idqj obfcure,& inter tenebras , in quafcunque inciderent. Qus fi fceminani pe» ASIAE PARTBi 4 f E eriffent,apud fe retinebanttfi mares, Gargarenfi» us tollendos reddebant. Vnde propter ignorans tiam, valde fe inuicem diligebant, cum quaslibet affini fibi quamlibet exiftimaret.Strabo de Ama» strate d« sonibus non fatis certam lentendam fert, & quod Thaleftrisregina prolis gratia cum Alexandro in ftcftnt iu Hyrcania permifta fuerit,incertum dicit:& rerum feriptores inter fe difeordaremee fidi dignum efr fe Clytarchum, qui Thaleftrim feribit a Cafpijs portis Sc Thermodoonte profe£tam ad Alexan» dru venilTetcum Cafpias portg fuprafex millia ffca diorum diftenc a Thermodoonte, Nec veriiimile cenfet,vel exercitum,vel ciuitatem,vel gentem va quam exfolis mulieribus conflitiffe , qu$ fua cu» ftodierint,&: aliena inualerint, vicinifque li»ba£Hs vfque in Ioniam procelferint , & exercitum trans Pontum in Atticam miferint: quod perinde fi r,ae (i quis dicatviros tunc mulieres fuilfe, & muliere® viros.fuo autem tempore paucos fuiife qui trades rent vbi Amazones eflent , & id quidem fide de» moftratione. Nobis non impolfibile videtur quod prifei feriptores de Amazonibus tradiderunt,qui ^ ^ Sc in Bohemia tenuilfe foeminas principatum le» na^nd* gimus,& in Hungaria Marina viriliter imperalTe: qug no regina, fed rege fe appellaiiit.In regno Ne» ! apolitano duas Ioanas rerum potitas fcimus, qua» tum altera noftra astate, altera paulo anth res ma» gnas geflit.Sed puella Franciae,de qua fuo loco di» cemus,no parum dubietatis affertteuius dudu fg* pe Angloru copig noftro seuo profligata fuerunt. Sub Claudio impera tore fecundo, qui de Gothis magnificetiffime triuphauit, decem mulieres ante x muHej currum duttgfuerunt, qua: in bello capta: virilem ® frabftuvlri W in bello captae. 4$ de secvnda habitum geftabant , & Amazonum genus efFe putabantur. Nunc de his nuiia cognitio apud nos eft,nec affirmare tam vetufta, neque negare aude# mus: nec miramur antiquiffimaru reru feriptores inter fe difcordare,quando nec.nouiffima vno mo» do referuntur. Ex his quas prifci fcriburtt,illud co* flare videtur, Amazonas primo Themifcyram, & fubieftos Thermodoonti campos, & imminentes montes incoluiffetpoftea inde pulfas in Scythiam migrauiiTe,vnde illarum erat origo: atque id affe* rere Trogus videtur,qui Albanis vicinas Amazo* nes dicit, & Thaleftrim reginam inde ad Alexan* drum veniiTe putat in Hyrcaniam. Mermedonas flmnisjvt Straboni videtur, e montibus defcendes, per Amazonum regionem, & Syracenam,& loca intcrmedia,quas deferta funt,in M?otim emittit: quod multum eft Ptolemaeo aduerfum, qui aquas per Amazonum agros fluentes , in Ras fluuium, & Hyrcanum pelagus decurrere quodammodo in* dicare videtur,nifi montes aliqui, ex Amazonibus in occidentem inclinent. Ex quibus Mermedonas ortus, longiffimo curfu M^otim perquirat. Nonlil* li qui noftro tempore orbem figurauerunt, Amazo nes infulam habitaffe defignant,quamfluuius effis citquemEdil appellanf.huc efle Ras arbitramur, cuius fupra meminimus. De Iberia,Iberis,vi&u,veftitu,& repub. corum,& quomodo, quoue tempore Ghrifti fidem fufccpcrunt, quodque Georgiani nunc appellem tur» Caput XXI* I Beria poft Albanos ad occidentem occurrit, cui ad Septentrionem Nomades adftant,& i ASlAE FAkTE. 49 Caucafij motis accol?: ad meridiem Armenia eft, ad occidentem Colchis * Tota regio Caucafijs tnontibus circundatur. nam cubiti quidam fertiles ad meridiem procurrunt , qui vniuerfam Iberiam comprehendentes, fefe ad Armeniam & Colchi- dem coniungunttplanitiem in medio relinquentes fluminibus irriguam, praefertim Cyro, qui ortum ex Armenia trahens, planitiem ipfam ingreditur* Bc Aragum amnem a Caucafo defluentem, atque alias aquas in fe recipiens, per anguftam fluminis regionem euadit in Albaniam, inter quam & Ar- meniam multus in latus per vberes campos com- pluribus fluminibus audus,& quibus Alazonius $6 alia tria nauigabilia funt,in mate Cafpium erum* pit.Quatuor aditus in Iberiam ducunt admodum difficiles.Ex Colchide per medios Sarapanos itur, & anguftiasmontis,per'quas Phafis excurrit, cem P hafis_vE.i tum ac viginti pontibus rranfmeandus. hic amnis propter flexiones afper ac violentus ex Iberia in Colchidem fertur , conuallium torrentibus multo imbri adaudis , 8c propter imminentes montes ardus, quaplurimis impletur fontibus .In campos autem delatus , alia & alia in fe recipit flumina : 6 quibus eft Glaucus & Hippusi quibus audus , ac nauigabilis fadus,exit in Pontu. Secus eum vrbs iacuit eiufde nominis,& lacus non procul. Aditus igitur ex Colchide in Iberiam huiufmodi eft , pe* tris,munitionibus,fluminibus,& conuallibus clau* fustnec minus difficilis ex Nomadibus patet, fept€* trionem verfus trium dieru itinetetdeinde angufta regio circa flumen Aragum, dierum quatuort cuius Vi? finem murus inexpugnabilis mtmit. Ex Alba* nia primo aggreftus eft per petra excifatn, dehinc Tefla fifti lia. Miraoitufn «ptiug mu lieris pto .50 DB lICTNDA per ftagnum quod amnis efficit cadens ex Cauci* fo.Ex Armenia per anguftias itur, q fecus Cyra funt, atque Aragum:quipriufquam inuicem cons currant, duas vrbes natura munitas ambieruttquae faxis impolitae , fedecim inter fe ftadijs aberant, propter Cyrum, Armozicam, propter Aragum feii Samoram. Pompeius ex Armenia mouens , hoc itinere vfus eft,& poft eum Canidius .Iberiae eam* pos agricola: habitant , homines ad pacem inten* ti, Armenico & Medico cultu : montanam regio* nem pars eorum maxima ac bellicofa,Scytharum more viuentes,quorum cognati (unt, & contermi* ni: agriculturam tamen exercent : & cum tumui* tus ingruerit., multa ex fe atque Nomadibus ho* minum millia contrahunt:fuitque lberia maxima ex parte vrbibus & habitatoribus plena , & teda fidilia habuit, & fabrefadas aediliciorum ftrudu* ras,& fora,& publica omameta: & ad lextum di* ma pertinet, ficut Albaniar. Quatuor olim genera hominum apud Iberas fuere. Primum,ex quo re* ges duo deligebantur : alter , qui propinquitate & setate antecederet: alter,qui iura daret,& exercita duceret.Secundum facerdotum,qui iura finitimo* rum curarent. Tertium militum & agricolarum. Quartum,vulgi,quod regibus feruiebat, & omnia quaz ad vitam pertinent, miniftrabat. His omnia per familias erant communia, rem tamen tenebat qui fenior erat. Magnus Pompeius Iberiam Ro* mano imperio fubiecit,quae fub Conftantino Cat* &re,Heleng filio, verbi dei foedera, & fidem futuri regni fu fcepit. Mulier captiua tanti boni caufam prgftitittqug cu vita pudicam duceret , & dies ac nodes in oratione confumeret, admirationi Bar* ASIAE PARTE. 5* baris fuit: quibus fcifcitantibus cur tantopere fe Chrffl/ana affligeret, ita fe fuum deum colere ref^ondit , qui feriam fa Chriftus eflet.Nihil ex hoc amplius admirati bar* ftum. bari,c| nouitatem nominis, mulierculam in honore habuerunt.Mos gentis erat, paruulos, cum ggrota* rent,per vicinas domos a matribus circunferri,re» media exquirentibus.Materqugdam cum puerum aliquandiu circutuliflet,nec falutate quicqua inue* niflet,captiua adiens, eius opem petijt:illa fe huma ni nihil licire teftataeft , fed deum quem coleret Chriftum,defperatam ab hominibus, falutem pof* fe conferre:paruulumqj cilicio fuo fuperimpones, & orationem ad deu fundens, fanum matri reddi* dit .Impleuit vrbem fa£H rumor, & ad regina per* latus eft , quse dolore quodam afflifta , ad capti* reoi uam fe ferri curauit.cum illa regiam domu ingrei ftituitur. di recufaflfet, reddita eft regina fanitati,atqj admo nita vtin Chriftum crederet, & eum coleret, qui fa lutem pr?buiifet:rogauit regina viru , vt Chriftia* nus efficeretur : quod quanquam ille promififlfet, fegnis tame erat, nec fajpius ab vxore comonitus baptizari curabatinon tam fidei hoftis , q dubius. Contigiteum in altiffimas fyluas ire venatu : quo cum perueniflet, coorta fubito tepeftate , ita tene» brg cunEt a operuere, vt nec ipfe comites cerneret, nec cerneretur ab ilhs:ignarus quid ageret, promi i* fionis coniugi fafr? recordatus eft,Chtiftumqj ro> gauit,vt fi deus eflet,ex tantis eum periculis eripe* rettnec mora, dies reddita mudo eft,& rex ad vrbe incolumis perduftus. qui regin? quae geftg erant* miraculi loco expofuit:vocatur captiua, audit co* filium eius.illa rei/cienda idola, fic Chriftum cole* dumdicitteicp fupplicandu,& bafilicam facienda. p DE SECVN t) A Rex Euan. Conuocato populo rex Euangelium prodicat , & gtirnm fui» nonc j um Cattis initiatus , fit fuaz gentis apoftolus. pff lUt * Credunt viri per regem , foemin? per reginam. Conftituitur templum magni operis , & eleuato pertinaciter murorum ambitu, columnas collocan* cur.Sed prima ac fecunda erefta, tertia nullis ma» chinis erigi potcft,nullifq5viribus.cumad noftem vfque laboratum eflet, recedentibus omnibus, fola captiua apud templum iri oratione perfeuerat. poftera die, prima luce redeunte populo, columna coiuna (n re perta eft fupra bafim in aere fulpenla , quantum tus fiffpen» eflet vnius pedis fpatium.Magnificauerutomnes ft. dcum,veramq$ captiu? fidem recognouerunt:quii bus mirantibus ac ftupentibus,fenfim fupra baiim fuam nullo contingente depolita eft , & fumma cum libratione defcendit : mox reliqup columnas magna facilitate ereftp & collocatae funt : perfe* fium templum:& popflli fide confirmata, fuaden te captiua , totius gentis legatio ad imperatorem Conftantinum mittitunres gefta exponitur, & fa* cerdo tes petuntur , qui coeptum erga fe munus impleant.Ferunt Coftantinu no minus hoc nucio Igtatu , q fi getes Romano imperio incognitas, & ignota regna vicilfet,Iberis iucundiffimo vultu fa* tiffecifle.Ruffinus in ecclefiafticahiftoria haecfibi Biacchuriu ipfius gentis rege narralfe affirmat , vi* ru fideliflimum,cum Hierofolymis fecu humani* ter degeret. Veri periculu ad eu referendueft. Ibe* ras hodie Georgianos appellant, quoru legatio ad nos venit, cu ex Mantua Romam redijflemus.co* Gfc^fani Iunt & hi hodie Chriftu, quauis procul ab apofto* chriiticoif. ||- ca f ec j e veritatis magiftra, & barbaris circunfuli gentibus, non omne Euangelij' puritatem feruant. ASIAE PARTE. 5J De Colchis, & qux flumina Colchidem, claudunt: de meile amaro , Si de Tragelapho , &C quantum Colchis olim claruit. Caput XXII. G OlchisCvt placere Ptolem?o videmus)moi ; te Coraxe a feptentrione claufa eft , quem Caucafi partem effe offendit , & Nomades excludere ab oriente, Iberiata meridie, Phafiflu* mine,& Armenias montibustab occidente, Euxi* no ponto , in quem Hippum flumen cadere atbk tratur: & inter eius oftiu & amnem Phafim duo flumina decurrere in’pelagus Caryuftum & Ga* neum:& poft Hippu,vltra Dio fcuria dem, Septem trionem verfus, Coraxem fluuium in idem mare, exonerari, qui ex monte fui nominis oriatur. Stra* bo vero Hippum cadere in Phafim affer it, & Coh chidem magna ex parte ad mareprotenfam,Pha* fim irrigare,ingetem fluuium: qui ortus in Armes» nia,Glauco & Hippo in fe receptis , vfqj ad Sara* panos nauigetur t exinde pedeftri itinere curribus veftos quatriduo in Cyrum ptoficifci: ad Phafim. vrbe iacere eiufde nominis Colchoru emporio, q<j» ex alia parte amni procingitur,ex alia lacu, ex alia mari,hinc biduo triduoue amiffum: Sinopemque. muigaridittora haec & fluminis oftia amcenifflma effe, regionem fruftibus,& omnibus quae ad fabri* candas naues pertinent,abundare. Mei tamen fre* MeI amar5 quentius amarum effe: linum ,canabem, ceram Sc, picem gigneredinificium vulgatum & multum in- peregrina exportari loca , propter quod cogna* tionem inter Colchos Si Aegyptios effe quidam voluerint.Plinius Veronenfis, animal ceruo fimi* le,batba tantum Jk armorum villo diftans,iuxta d iij £ q DE SECVNDA ‘ th-e a Graecis qui Panthicapeu & alias in Bofpho* ro vrbes habitauere, a Cimmerico vfq^in vicum Achilleum ftadia viginti numerabantur. Templu hic Achillis fuit, iuxta quod anguftiftimum oftij M^otidis fretum, ad ftadia viginti vel paulo plu* Jatvri «« ra patet: hinc ad Satyri monumentum ftadia no* rmmentum na pinta efle dixerunt.Id fuit in promontorio quo* dam politum, hominis in Bofphoro clariflimi ac potentiffimi, cui proximus fuit Vicus Patreus,a quo vfqj in Chorocundam ftadia excurrunt cetum ic triginta, atqj ibi finis eft Bofphori qui Cimme* ricus appellatur, cuius longitudo ftadiorum eft du* centorumac viginti, in cuius initio in parte Alias Achilleumfuit,in parte Europae Minecum, verfus Mzeotirmverfus Euxinum in Alia Cyrocondama, in Europa vicus nomine Aera Panthicapelis agri, qug duo loca feptuaginta ftadijs inter fe diftabants huc vfcg glacies pertendit, cum riget hyems,Maeo* tide adeo frigore concreta,vt pedibus permeetur, ta pedibus In his anguftijs multi fuere portus, Sc iupra Cha* permeatur. rocun£ jj i ocus Chorocundamentis appellatus, qui decem ftadijs a vico emittebat.In mari pars Anti* cetae fluminis abrupta lacum influens, infulam effi* ciebat, quae hoc lacu & Mseotide & flumine vndi* que alluebatur, & mari. Anticetam nonnulli Hy* panim vocauerut, quemadmodum 8c fluuium Bo* ryftheni proximum. De Phanagoria,de Gigantibus Venerem adorantibus , de Polenionis regis morte. Caput XXVI, --.Ltra hunc lacum nauiganti verfus Oriente \ / Phanagoria olim occurrit,ciuitas memora* V tu digna, & Cepi,Hermonafla,& Apatutfl ASIAE PARTE» 6t Veneris fanum. Phanagoria & Gepi in infula fue* j re.Quicuc^ olim Bofphori potentibus obediebat, Bofphorani appellabantur, & alij Afiani, alij Eu# - ropei.horum metropolis PSthicapeum fuit,Afia« • norum phanarium.uc enim poftea Phanagotia eft appellata,earum rerum emporium, qua: ex Maso* tide & vlteriore barbarorum regione importatur; earum vero quse mari aduehutur,Panthicapeum* In Phanagofia templum fuiffeinligne tradtit Ve* neris Apaturip,fabulam afferentes, quod cum Gi» Fatju!a Vft| gantes Venerem adorirentur, illa Hercule inuoca '' neris Apa» to, tandiu in latebris quibufdam latitauerit, do* turia> nec Gigantes fingulatim dolo excipiens, occiden* dos exhibuerit Hercuii.Nulla enim mulier tam fui te corporis prodiga eft, vt vim libenter admittat, & <6 fepe dolis poteria fuccumbit. Inter Phanagoriam t6 Sc Gorgophiam quingentorum ftadiorum Ipatifi ponunt, quod Afpurgitani habitauerunt , & ipfi Mgotje : quos cum Poleniorex limulata amicitia adoriretur, nec id eos lateret, fed contra inftruftt cxirent,captus interemptufqj eft, pcenafqj cogita* ti fceleris dedit. Bofphoranoru duces ad Tanaim vfque imperium protulere, praffertim Pharnaces* Caffander ac Polenio regionem a freto vfcg Gor* gophiam Syndicam appellauere. Dc Zogoris SC Heniochis, de lemborum magnitudine,eorum maritimis furtis, de He* niochoru regu pluralitate. Cap. XXVII. Oft Gorgophiam Achari,Zogori,& Henfo* P chi fequuntur, montana 8c importuofa cole* tes loca, qua: Caucafi partes funt.His vita ex maritimis latracimjs fuit, lembos exiles ac le* / 4* CE SECVNDA ues habentes hominu vigintiquicp capaces* Fama eft Phthio tas, Achaeos, ex Iafonis exercitu Acha* iam hanc habitafle,Laconas vero Heniochiam; quorum duces Rhaccas & Amphifaftrus fuerint, Caftoris & Pollucis.aurigae.ij mari dominabantur, more piratarum praedam Bofphoranis vendentes, &ab eis commeatum accipientes, lembos hume* ris impolitos in fyluis cum mare naufgari nonpo* terat, occulentes, tenue folum arantes*. Vicini prin* cipes eorum iniurias vlcifcebantur: fed Romano* rum fubditi propter negligentiam praefe&omm faepe inulti fuerunt* Heniochi quatuor reges ha* buere,cum Mithridates Eupator e paterno regno fugiens , Bofphoranorum regionem permeauit, qux quidem ipfi peruia fuit. Zogorum vero ter* ram, propter locorum difficultatem atqj afperita* tem accedere diffifus, aegre maritima ora profe* £lus eftjfaspe mare ingrejOfus,quouf<$ in Acnaeoru agrum peruenittquibus adiutoribus iter ex Phafi* de confummauit ad quatuor fere millia ftadioriu ^ anc ^°g orum terram eam effe arbitramur, ex KbwEu’. qua populi exierint, qui noftra aetate cum liberis topam p«. & vxoribus Europam peruagantur, Zigari appet* B a J U fu. lati , infignes fures, & inter noftros homines No* resinfignes madum more viuentes . A Chorocundame orien» tem verfus.re&a nauigatio eft ad ftadia centum & oftoginta, vbi Sindicus portus, & ciuitas cuius meminit Ptolemaeustdehinc ad quadringenta fta* dia funt ea quae Batha nominantur, vicus & por* tus, vbi Sinope auftrum verfus huic org plurimum videtur opponi. Ptolemaeus hic amnem Pfycam ingredi mare arbitratur, & hic Achaeos efle.Strabo Artemidorum fecutus , Certetarum oram effe tra* A SI AB BAKTS* dit, o£lingentora & quinquaginta fete ftadioru, quae ftationes & vicos habeat:dehinc Achaeorum regionem ftadiorum quingetotum: poftea Hento* chorum mille,dehinc Pitherintem trecentorum fe* re,ac fexaginta,vfq* Dioicuriadem: totaqj nauiga* tio a Chorocundame vfque huc,ftadia comple&i* tur tria millia centri & quinquaginta.Qui Mithri* datica confcripferutCvt Strabo refertjprius Achas* os pofuere, deinde Zigos, mox Heniochos , poft Certetas,& Mofchos, & 'Colchos, & Phthiopha* gostqui vitra hos habitauere, Toonas, 8c alias cit* ca Caucafum paruas gentes, qua: auftralia Cauca* (i occupant loca, Euxinique Ponti feptentrionale latus.vitra Caucafum vfqj ad oceanfi innumerabi# les iacent gentes, quas ab occidete Tanais claudit, ab oriente (vt Ptolemaeo placet) Ras fluuius : vt Straboni,Plinio,& multis alijs,longiffimus Cafpij maris finus .Omnes qui hanc terram incolunt,Scy* tharum nomine continentur, quanuis Ptolemaeus Sarmatas appellattquos bifariam partitus eft, Sc alios Afiaticos vocat,a Tanai vlqj ad flumen Rass alios Eutopeos, qui Germaniam inter & Tanaim iacent.Scythas vero vitra & intra Imaum monte collocat,vt a nobis ante relatum eft.Scriptores alijf Scytharum nomen multo maius efficiunt, quos k Germanico limite vfqj ad ipfos Seras, & orientale pelagus occupare arbitratur:& ficut habitabilis tet r* auftralia Aethiopibus tradiderut,pari modo le» ptetrionalia Scythis,quoscu Sarmatis cofuderunt* De Scythis, eorum origine, de fedibus incertis, eorum vi&oria , & qualiter in hos • triupharintRomam, Caput XXVIIL f>4e DE SECVNDA D iodorus Scytharum gentem apud Araxini flumen originem habuiffe putat, paruamcg ab initio nationem fuiffe, & modicae terrae caoro ' cultricem,ac propter ignobilitate a vicinis conte* ptam, na&amqj deinde regem quendam bellico» f um ,& militari virtute praecipuum, agros ampiiaf» fe montanos vfque ad Caucafum , campeftres ve» ro vfquead Oceanum & Maeotidem, flumenque Tanaim, Fabulam quoque adducit: Natam apud r*b»h'dcj Scytha* ex terra virginem vmbilicotenus hominis Scythis, J forma, reliqua viperae, quae puerum genuerit nomi» ne Scytham, qui omnium ante fe clariffimuseua» des,nouum ex fe populis vocabulum indiderit : in* ter cuius polletos, duo fratres extiterint, fumma virtute,alter Pluto, alter Napis appellatus, qui ma gnis rebus geftis, regno inter fe diuiib, alteros po* pulos Plutones, alteros Napas vocitauerunt. qua» ru progenies regiones vitra Tanaim v% ad Thra» ciam fubegerit: verfi% deinde in alteram partem armis, ad Nilum Aegypti peruenerit, teda&is in poteftatem omnibus quae intermediae erant genti* bus:& vfq$ ad orientis Oceanum, & mare Cafpiu imperium protenderit: multolqj reges habuit me* moiia dignos» Scytharu aute populos alios Sacas, alios Maffagetas, alios Arimafpos , alios alio ncw mine vocari dicit: coloniafq? plures ab eis dedu* flas fuiffe, fed duas maximas, vna ex Affytijsin* ter Paphlagoniam ac Pontum, alteram ex Medis pone Tanaim flumen,cuius populum Sauromatas appellauerinbqui multis pbft annis imperio late diffufo, magna exparte vaftata Scythia,eam pe* nitus defertam cultoribusreddiderint»Trogus Po» peius Scythas cum Aegyptijs de generis yetuft®» r ASIAE PARTE» £$ te contedifTe dicit, e% datam palmam, tamquam loco editiori natis* Parthos Sc Badrtanos eorum fobolem efle . Scythiam ab vno latere Ponto,ab altero Rhiphaeis montibus, a tergo, Aha Sc Phaii flumine claufam, multum in longitudinem & lati* tudinem patere, hominibus inter fe nullos fines, neqj ted a, aut certas fedes habentibus, & arma ac pecora femper pafcentibu$,& per incultas folitu* clines errare folitis, Iuftitiam genti ingenijs, noie* gibus cultarmfurtum inter eos grauiiume vindica* ri:argentum Sc aurum pariter afpernari, ac caeteri mortales appetuntriade & meile vefci,ferarn pel* libus veftiri.Darium regem Perfarumabhis turpi fuga fubmotu, Cyrum cum omni exercitu a regi* viaaria’&* na eorum middatum,Alexadrimagni ducem So* t ani V4t ' a phiriona pari ratione cum copijs vniuerfis deletu, Vefoim rege Aegyptioru,exercitu cum omni ap* paratu belli relido, repulfum,ac fugatum.Scythas ab Aegypto paludes prohibuifle, qui reuerfi Alia domuerint,vedigalemque fecerint, ac per mille Sc quingetos annos tenuerint, vfq? ad Ninum regem Aflyriorum t Romanora arma audierint, magis q fenierint.Pulchre Trogus,fed arbitramur Graecos eum aliquos fecutu, quibus mos eft omnia in ma* ius extollere. Scy tharum natio barbara eft, nec iu* fti nec redi tenax .foediflima apud eosvita,religio* num mille modi.idola 8c ferpentescolut,in.libidi* nem profufi. aurum non concupierunt donec fuit ignotum.vbi fplendore eius confpicati funt, nihil non auri caufa patrauere, & propter regnum f*pe parricidia comifere:neq$ inter fe iufti,neq$ cu ali/s veraces.cui plus virium eft, huic & iuris magis.po* t etix omnia cedut.Nec Romani intados eos relit £S JE CVNDA quere,neq? Gratci. Alexader vitra Iaxartem fluuiu eos ceciditsfucccfforcs eius plurimis cladibus Scy» thas affecerunt.Cneus Pompeius magnos Scytha» rum exercitus fudit, qui Mithridati fuppetias tule» runt,in Septentrionem Scythicum i ter taquamin mari ftellis fecutus:& omnis Albania atcg Iberia ab eo domita eft» Regem Colchoru Orodem, po» fitis fub ipfo Caucafocaftris,iufTtt in plana defce* dere.quarum prouinciarum etfi Grx.cz origo fuit, in Scytharum tamen mores populi dedinauerant* Imperante Claudio, Mithridates Bofphoranus, amiflis opibus vagus, poftquam Didium Roma» num ducem, ac robur exercitus abijfTe cognouit, fpreto Gothi, iuuene ac rudi & nouo rege, cum Iu» lio Aquila equite Romano nationes fibi allexit, & nandarforu perfugas, & coafto exercitu regem DandaEriorum bitus! X£uri exturbauit,& imperio eius pottWeftinauit in Bof* phorum . Aquila & Cothis,quia Iorfines Saraco» rum rex hoftilia refumpferat, ad Eunonem , qui Adrofcorum genti praecellebat , legatos mifere, eumquefibi fociarunt. Pellitur hofitis, veniturque Soxam Dadanicaj oppidu,(quod defertum a Mi» thridate pr2elidiomuniuit)& in Saracos pergunt, & tranfgreffi amnem Pandam, circunueniunt vr» bem Hufpediam, eamque excidunt. Iorfines rex Saracorum, diu penfitato, Mithridati ne rebus ex» tremis, an primo regno confulerettpoftquam prae» uajuit gentilis vtilitas, datis <obfidibus apud effi» giem Caefaris procubuit : magna gloria exercitus Romani, quem inui&um & vi&orem tridui itine» re abfuiife ab amne Tanai conftitit . Mithridates nullo in armis fubfidio,fratrem Cothim prodito» rem atque hoftem metuens, ad Eunonem confu» ASIAE farte; Cy , git:qut eum, impetrata tantum vita, ad Claudium mifit. Multi praeterea imperatores & apud vrbe Romam, & apud Conftantinopolim,de Scytham gente gloriofiffime triumpharunt. Quod autead interiora eorum, & vltima verfus Boream non eft ltum,paupertas foli fecit & itineris afperitas,atqj intolerabile frigus, & nullum vincentis praemium. Multos Romam' popu!os(vt Appianus tradit) fe* Mjrftws g g fe fponte dedentes reiecere,qudd nullo eflet emo« rlum lumento eorum imperiu.Quis enim arma fumat, Rq* & cum mortis periculo dimicet, cum fciat vi£fo« cecunc» ria fterilem eiferid perinde effc, ac fiquis laudis cau» fa cum beftijs pugnam ineat. Nec Scyrharum ro* bur infuperabileeft, magis q elepbatum & tauro» rum,quos ingenio vincimustfedin his ineft aliquid vtilitatis.Scythas illos exteriores fi praelio fupera* neris, non tam tibi quam illis viceris, pane alendis, (qui multis eft incognitus)vbi eorum feruitia qug* ras. Fatemur tame ab his exifie quamplures, qui res magnas geflere. Facile enim migrat quibus fies «« rilts (edes eft,& melioris foli fama multos trahit, «, De Afiaticis Scythis eorum feroci- tate, vnde Attilas:de eorum foeditate, 8c quomodo Hungaros velint efle Scythast quomoddve quidam Hungarica lingua fint loquentes. Caput XXI X. 6 E X Afiatica Scythia migrarunt in Europam H5n{ex t Hunni, feroces populi, quos Iordanus & alij ^"nau. 3 * nonnulli ex mulieribus magis & dgmonum Femine natos credideruttqui trafmiiTa Maeotide, o» mne barbarie interTanaim & Danubiu occupaue* re.Ex his magnus ille Attilas ortus eft,quifuoa&a e ii * £$ de secvnda Pannonia, Italiam ingreffus, Aqutleiam fubuettit; GrSdJiHu. & in Germania traniiens, plurimas vaftitates edi* nomm ftraj dit,ac tranimilTo Rheno, in agris Catelaunicis me* £CS ' morabile illud prolium comrmfic,in quo fupra ce* tum fexaginta millia hominum cecidere:& quan* uis vi&us elTec,id tamen folatij tulit, quod Theo* doricum Gothoru praeftantiflimum ducem obtru* catum cognouit.Is domu reuerfus, dum nouis nu», Attfhivfiio pti;s operam dat,vino plenus, effufo £ naribus mul to fanguine,fuffocatus elhde quo etia in pofterio* ribus nonnulla erunt diceda*Scytharum quoqjge* nuseft Turearum foediflima gens, qui vtHeticus Philofophus tradit,in Afiatica Scythia vitra Pyri* ceos montes, & Taracontas infulas, contra Aquilo» n is vbera fedes patrias habuere.Natio truculenta Sc ignominiofa, in cunftis ftupris ac lupanaribus fornicaria i comedit quae caeteri abominantur, iu* mentorum, luporum, ac vulturum carnes, & quod magis horreas,hominumabortiua:diem feftn nui* lum colunt, mfl menfeAugufto Saturnalia.Roma* norum imperium admirata magis, quam experta eft. Ocfcautano Augufto in auro littorico cenfum dedit,& id quidem fponte.nam cum vicinas gens, tes annua illi tributa reddere animaduertiffet, no» tium dierum ac temporum exortum efle deum ar* bitrata, munera ilii quotannis mifit. Otho hiftori* cus,qui Phrifingenfisfuitepifcopus,tradit Tureas imperatibus Graecis,ac regnante apud Francos Pi» pino, annis ab hmc fupra fexcEtis,Cafpias portas egrelfos,cum Auaribus ferociflima pugna, multis Ntcda* Sei vttinqj defideratis,conflixiflfe.Nicolaus Segudinus liS*papa mu l £a eruditione prasditus, graecas ac latinas lite* «ie Scythis* ras apprime callens, de Tureis ad nos fcribes,Afia* ASIAE PARTE, *9 tkas Seythas illos efle fatetur, qui Pontum Cap# padociamcp tranfgreffi, ad reliquas finitimas gen# res fenfim illapfi lintd;more latronum clanddli* nis quibufdam excurfionibus vires fibivendicates, occupatis montibus & dauftris opportunis, vnde per occafionem irruptiones facile fieri poflenf, vf# queadeo emerfere,atq 3 animi fublati funt, vt pa* lam iam,& pari marte aduerfum finitimos de agri pofleffrone certarent: & deniqj procedenti tempo* re,GaIatia,Bithynia,& vtracp Phrygia in potefta# tem reda&a, omnem Afiam qua: minor vocatur, vitra citraq^ Taurum, ad oras vfqj Ionia: 8c litto# ra gr^ct maris occupauerunhvnum quendam prin# cipem,fed alios alij duces,&t varia aufpida quali per faftiones fecuti: de quibus alio loco dicendum erit.Ferunt&Hungaros,qui Danubii ripas ineo# lunt,Scytharum genus efle, non quali ab Hunnis 6 ir c * ortos, quod propter verbi cognationem aliqui cre* diderunt,fea ab ali/s Hungaris,quorum lordanus meminit, qui notos eos dicit hio tempore fuiue propter commercium pelliumMardurmarn. Fuit autem lordanus fub imperio luftiniani, quo tem# pore nondum Pannonia Hungari attigerant, loge poft Hunnos^Gothos,ac Longobardos» Hungari Scythiam egreffi,ad Danubium peruenereipulfift que prioribus incolis,aut fub iugum milfis, regna libi feceretde quibus fuo loco dicemus, Nofter Vei ronenfis , quem fupra diximus, ad ortum Tanais peruenifle retulit populos in Afiatica Scythia, non longe a Tanai fedes habere, rudes homines, & ido# lorum cultores, quorum eadem lingua fit cum Hu# garis Pannoniam incolentibustvoluiffecg cum ple# rifque Caeratum fiterarum profeflbribus, viris re& t iij DE SECVND A Sekueui a opinione quod Seleucus a Gallis in Alia viftus cf» £“!*“ A ' fer, cum pr^donummanu Parthia ingreffus,Man* * dragoram regionis pr?fedum opprefferit, & im* gentis inuaferit: duarumque duitatum im * S otitus y parato grandi exercitu aduerfus >tum Bactrianorum, & Seleucum Perfara regem fe tueri conaretur.Theodoto cito mortuo, filius eius eiufdem nominis, pacem & foedus cum Arface percufferit:nec multo poft cum Seleuco re* ge ad defe&ores perfequendos veniente congre £ fusjviftor euaferit, at^is dies Parthorum imperii initium fuerit, qui ab eis folennis habetur. Ex quo libertasgetiorta.R.euocato deinde Seleuco, nouia in Afiam motibus dato laxamento , regnum Par* thicum formam accepit, & re&e viuendi normam, conftitutis magiftratibus,qui belli pacifque mune ra fub rege gererent. Arfaces quaefito conftituto* que regno, matura fene&ute decedittcuius memo* rise hunc honorem Parthi tribuerunt, vt omnes deinde reges fuos Arfaces appellauerint. Huius fi* liusSc ipfe Arfaces nomine, aduerfus Antiochum Seleuci filium centum millibus peditum, & vigin* ti millibus equitum inftru&utn, tanta virtute pu* . gnauit, vtad poftremum in focietate eius recipe* retur. Tertius Parthis rex Priapatius fuit, & ipfe Arfaces diftus,qui adis in regno quindecim annis deceffit, Mithridate & Phraatefilijs relidistquora maior Phraates, more gentis haeres, Madros vali* dam gentem bello domita regno adierit, nec mul topoft deceffit , inftituto fratre haerede, quanuis multos reliquiffet liberos. Quo tempore Eucrati* des apud Badrosregnauit,de quo fupra memini* mus cum de rebus Badrise ageremus, Mithrida* ASIAE PARTE» 77 tes aduerfus Medos bellum gerens, viftona dema potitus, ac viribus audus,Pharfacem Mediae pras* pofuit,& Helimgorum gentem regno fuo adierit, rege ip forum in prglio fuperato.Imperiuque Par* thoru a monte Caucafo vique ad flumen Euphra* ten protulitinec minor Arface proauo gloriofa ie ne&ute decelTit, relido Phraate filio haerede , qui cu bellu inferre Antiocho regi ftatueret, Scytha# rum motibus ad fua defendenda reuocatus eft: profedufque aduerfus Scythas, Hymerum quem dam ad tutelam regni reliquit : qui oblitus vicarii offici/, tyrannica crudelitate Babylonios, multaftg alias ciuitates importune vexauit.Ipfe aute Phraa tes Graecos fecum contra; Scythas adduxit : quos prius in bello aduerfus AntiochTim gefto, fuperbe crudeliterque tradauerat.i/ cum inclinatam Par* thorum aciem vidiflent,arma ad hoftes tranftule* te, infigni proditione contumelias viti. Phraates obtruncatus eft, & in eius locum Arthabanus pa* truus conftitutus.Scythae vidoria contenti, popu* lata Parthia in patriam redierunt. Arthabanus bel Io Thegari/s illato , vulneratus in brachio ftatim decedit. Mithridates filius fuccedit, cui res geftae magni cognomen dedere. Mulca enim bella cum finitimis fumma virtute geffit , 8c cu Scythis pro* fperedimicauit , vltorque iniurise parentum fuit: ad poftremum Arcoadifti Armeniorum regi bel* lum intulittdeinde propter crudelitatem a fenatii Parchico pulfus eft. Frater eius Herodes cum re* gnum vacans occupaflfet , Babyloniam,quo Mi* thridates cofugerat, diu obfedit: & fame coados Herodes fi* in deditionem oppidanos compulit, & Mithrida* tem in confpedu fuo addudum trucidari iuflit : 78 de tertia Craffum cu Effode cu ™ Romanis bellu geffit, Craflum^cu filio & exer filio & omni exercitu deleuit. huius filius Pacorus atu dekuit m {jnr us ad perfequcndum Romani belli reliquias, magnis rebus in Syria geftis , reuocarur in patria, patri fufpe&us.nam quem non timeat,qui fratrem „ occiditfHxerritus Parthorum illo abfente in Syria thostmcu' reliftus,a Caffio qugftore Craffi cum omnibus du* dauit. cibus trucidatur.Poft hgc ciuili bello Parthi Pom peianarum partium fuere, cum Craffi alterum fii lium in partibus Cgfaris effe audirent. Vifto Pom peio, auxilia Bruto & Caffio aduerfus Auguftum £c Antonium mifere:& poft belli fine rurfum Pa* coro duce inita cum Labieno focietate, Syriam & Afiam vaftauere,£aftraque Ventidi/, qui poft Caf» lium abfente Pacoro exercitum Parthicum fude rat, magna mole aggrediuntur. Sed ille fimulato ti more diu fe cotinuit,& infultare Parthos aliquatif per paffus,adpoftremum in fecuros laetbfque par* tem legionum emifit*, quarum impetu fufi Parthi in diuerfa abiere.Pacorus cu fugientes fuosabdu* xiffe Romanas fecum legiones putaret, caftra Ve* tidij aggreditur: ille reliqua parte legionu emiffa, vniuerfam Parthoru manum cum ipfo Pacoro in* terfecit. Herodes audita nece fili/ , diu fine cibo fuit,nec aliud loquebatur, nifi Pacoru.erant enim Herodis. jo* ei triginta fili/ ex diuerfis pellicibus,quaru quglibet fuu filiuloco Pacori fubftituendu petebat. Dum Herodes deliberat , vnus ex fili/s Phraates eu in* terfecit, poenafque occifi ab eo fratris exegit, fed Phraates ‘multo fceleratior patre, vniuerfos fratre* fuos trucidat,nec filio fuo parcit,veritus ne illum optimates fequerentur,qui fibi erant infefti.binc Antonius propter auxiliu Bruto miffum, cum fe* A S 1 AH P ARTS» 7: decim validiffimis legionibus intulit bellujfed gta uiter multis pr?Iijs vexatus, & amoris im patiens j quo Cleopatra ardebat, a patria refugit* Phraates infolentior ea vi&oria redditus, a populo in exiliu pellitur, nec multo poft tempore Scytharu auxilio inregnu reftituitur.Nullius eft enim tanta nequi* tia, qu? non inueniat adiutores , fi quid auferre vti* litatis poffe videtur. Subftituerant interim Parthi Tyridate:qui audito Scytharu aduentu, cum ma* gna amicoru manu ad O&auianu in Hifpania bel ligerante confugit, oblide C?fari Phraatis filiu fe* rens,que negligecius cuftodttu rapuerat , paritura fe omni tepore Romanis affirmans , fi ad recupe* randu regnu adiuuaretur. Phraates & ipfe legatos ad Csefarem mittit:feruu fuu Tyridatem, 8c filia remitti poftulat»C?far his cognitis,neqj cqtta Ty* ridate fe Parthis dixit,neqj aduerfus Parthos Ty rfdati auxilia daturii. Phraati tame filiu fine pie* cio'remifit, Sf Tyridati quoad manere apud Ro* manos Vellet, opulentu fumptu prgberiiuffit.Sed finito Hifpanienfi bello, cum in Syriaad compo* nendum orientis ftatum venifiet,metu Phraati in* cuffit,ne bellu Parthi? inferret. Itacg tota in Par* thia captiui,fiue ex Craffiano,fiue ex Antoni/ exei citUjrecoIle&ijfignacg cum his militaria Atjgufta temiflatfed & filij nepotefqj Phraatis oblides Au* gufto datitplufqj C?fat magnitudine nominis fui fecit, f armis alius imperator facere potuiffet* Mi* fit tame Augulf us antequam moreretur,aduerfus Parthos rebus’nouis ftudetes,Germanicu Drufi fi* liu,Caligul? patre,qui anno quarto Tyberij C*?fa ris de illis clara triuphu egit. Sub Nerone Parthi Armenia fuftulerut , & Romanas legiones fub iu» «« <c <c Cffar Pht* ti filium fi' ne pretio tj mifit. Germanfc* Drufi filiu* de Parthis trifiphauit. DE TERTIA gum mirere,£gtecp Sytia reteta eft.M. Antonino & Aurelio Commodo imperium teneribus, Volo» gefus rex Parthorum graui eruptione fafta , non Armeniam modo,fed Cappadociam Syriatnque vaftauit* Antoninus tame per duces fuos eum re» preflit, ac Seleuciam Affyri? vrbem fuper Hyda» fbem fluuium litam, 6c multa hominum millia in . deditionem accepi t,& cum fratre de vi&oria Par» thica magnifice triumphauit. Traianus qui vfque ad Indos imperium protuIit,Parthos pluribus bel lis vicit, eifque non modo auftralia regna ,fed Ar» meniam quoque abftulit. Sub Hadriano Ciefate, qui Traianum fecutus eft, iterum res Parthica; au» ct? funt,& Euphrates vtriufqj imperij limes fa& 9 * Cotenderunt cum Seuero C?fare Parthi; & ab eo fuperatifunt. Aurelius BalTianus cognometo Ca* racalla , inter Ediffam & Cannas commiflo cum Parthis pr^lio, interfedus eft.Helius Lampridius non in praelio, fed cum ex pr?lio tecefliifet ad re» quifita natur? ,infidijs eum a Macrino praefe&o occifum dicit. Deinceps id orientale imperium,, nunc Parthicum , nunc Perficum appellatum re» perimus;quanuis imperio Perfico Macedones fine impofuerunt.Sed fcriptoresnontam gentem, qu? imperaret, quam locumcui imperabatur, intuiti funtrideoquePerfarum reges pro Parthicis acce* perunt.Aureltu$ Alexander Xerxem regem Per» farum maximo prariio fuperauit.Gordianus Par» this bellum intulit, qui iam moliebanturerumpe* resfeliciterqj prglijs ingentibus eos afflixit t redies , autem, non longe a Romanis finibus interfeffus eft,fraude Philippi qui poft eum imperauit. Vale» Valeriani rianus,qiii feprimo & vigefimo loco poft Auguftu ASIAE PARTf* 8t imperio pr£fuit,a Sapore rege Perfarum eaptus, luminibus orbatus,ignominiofe in Perlatu feruitu te confenuittid officij apud eos fortitus, vtSapore ggjjjjj equum afcendente,incuruatus rege non manu fed dorfo leuaret. Sub Galieno Parthi Mefopotamfa Syriam potiti funtt fed Odetiatus his recuperatis, vfcg ad Ctefiphontepenetrauit.Cams Narbonem fis fecundus & trigefimus ab Augufto,Perfa$prg» lio vicit, Se nem & Ctefiphonem notiffimas vrbes cepit: & cu caftra fuper Tigrim flumen haberet, non;armis hoftium/ed iftu fulminis interijt. Ma* ximianus aduetfus Narfeum Perfara regem inter Galiinicn 8c Carras congrefTus,fupmtus eft, fu* gitcp ad Diocletiani! ia Mefopotamia ,a quo tur* piter receptus,& admodu reprehenfu$,inftauratis viribus,iteru ? cu Narleo Ormifade 8t Saporis aijo in Armenia maiore pugnauit: yi&orcg pullo Nac feo caftra eius diripuit, vxotes , forores, & liberos cepit, & cu ingenti prgda ad Diocletianum redi/t* Conftatius magni Conftantini filius, a Perfis mul ta & graufa damna perpeffus eft: videbatur tame fuperaturus in fine, nili ad ciuile bellu contra Iuliaa nu redire copulfus eflet.Iulianus reru potitu$,P at this intulit bellu, oppida aliquot & caftella eoru in deditione accepit, & vi expugnauit: Affyria pqpu* latus eft, caftra apud Ctefiphonte ftatiua aliqua* diu habuitiredienfcp vi&or, du fe incofuitius pr?* lijs inferit,hoftili manu interfe&us eft,ficutEutro* pius refert, qui eius expeditioni interfuit* Nonullf <diuinit 9 intereptu afferut,qui ex Chriftiano ad ge* tilitate rediflettpropter quod mox vt vulneratu fe iu»ianoap5> intellexit, dixifle fertur, Vicifti Galil?e*fic enlapo* fiata per irtifione appellabat Chriftu* Iouinianus mors* 8» OS TERTIA duobus pr^lijs vi&us,pace cumSapore Parthom rege neceflariam, fed ignobilem fecit, abbreuiatis imperij finibus , & parte fuperiore Mefopotami® tradita,quod ante eum annis trecentis &.duobuf* deuiginci ex quo Romanum imperium conditum erat,nufquam acciderat. Iuftinianus Parthos bella mouentcs per fuos duces pluribus prglijs fupera* uit,poftea apud Euphratem eius exercitus vi&us eftifedper Bellifariu refarcita funt damna, & foe* dus cum Parthis initum. Zeliorbes Hunorum rex intra Scythiam manentium, cum viginti millibus aduerfus Iuftinianum Cofdroam adiuturus adue* nitrfed fufpe&us ab eo habitus , multis vulneribus confoflus,interfedus eft. De Cofdroa tyranno , 5C vi&oria Hera- clij: crucem domini ablatam, ac iterum efle reftitu tanr.de Maumethepfeudopropheta, necnon infi* gni vi&oria Thamerlanis Parthorum ducis.} Caput XXXI. S Vb Phoca imperatore Cofdroas Mefopota* mlamoecupauit,& paulopoft Palgftina cum Hierbfolyma , & nonaginta millia Chriftiai tiorum interfecit,partemqj crucis dominicg fecum afportauit,Heraclioimperiu tenente: & deinde in Aegyptu arma vertit, Alexadriaqj occupauit: nec moratus Aphrica ingreflus eft,& Carthagine ca« pta,imperio potitus eft Libyy. Heraclius pace ab eopeti/t, etia cum dedecore imperi; , neqj impe* trauit a fuperbiete rege. Itaqj dux in eu omnia bel Ia fortung comittens,*ille ex Azoto Syri? fugit in Perfide relidis ducibus,qui Romanoru impetum morarentur.Heraclius flexo ad finiftra itinere, & ASIAE PARTE. $$ fuperato monte Tauro, in Perfi'd,em tranfiuit, vi# citcp Sabbarum & Saym duobus pradijs: & tertio Razatenem alium ducem fuperatum interfecit/ & vigintifeptem militaria figna intercepit. Cofdroas Medarfem filium regni confortem appelIauit,Sy# rochio pr?teri£o:qui natu erat maionpropter quod captus ab eo cum Medarfe & vxoribus in carcere cpnieCtus eft,at<^ deinde cum filio necatus. Syro# chius Heraclio viCtori captiuos reddidit , & cruce domini,& infuper munera dedi c.Hoc tepore Mau methes Pfeudopropheta exortus eft , qui Arabes ad defectionem compulit. Crux domini Hierofo# • lymam reportata eft.Heraclius non multo poft iri iymam re« Jhterefimlapfusjper defidiam langueris, Saraceno# P«« a£a t 3 rum vires tum primum nafcetes propagari 6c ere# fcere finit, qui fub falfa lege Maumethis imperiil erexere. Arabes enim cum Parthos in fuam per# fidiam trahere non polient verbis , armis eos agi# tauere. DecelTerat primo regni, fui anno Syro# chius,eiq$ filius fuccefferat Adhefer.cui pariter in# tra annum defunCto Ormifda fuffedtus eft, quem Arabes praelio fuperatum interfecere, 'eiufque im# perium obtinuere. Arabes autem tantis viCtorijs auCtifnam & Romanorum arma longe propule# rant, Antiochia occupata, & in Aphticam manus infecerant) tranfmifla Aegypto,Saracenorum no# me aiTumpfere:atq? ita & Parthi, & Perfg, & Ara bes,& Aegypti/,& mult? ali? gentes in Saraceni# cum nomen tranfiere : necg poftea nome Parthica auditum eft quafi magnu,vfqj ad tempora noftra, anno circiter decimo priuiq nafceremur. Thamer Janesjgenere Parth 9 , gregari 9 miles, adeo inter fuos vi mentis & corporis agilitate excelluit , vt breui f i; S4 tertia ^ multatum gentium dux fieret : quibus Parthorum imperio potitus, Scythas,Iberos, Albanos, Perfas, Medofe fibi fubegittMefopotamiam inuafit, atqp Armeniam: tranfitoq? Euphrate, cum quadringetis millibus equitum, fexcentis millibus peditum, o. mnem Afiamquam minorem appellamus , obtri* uit.Regem omnium potentiflimu Pazaitem Tur* carum dominum, cum pari equitu numero, & ma* gnis peditum copij's,fines fuos tutantem,apud Ar* menios prglio fuperatum, ducentis millibus horni* num interfe£lis,viuum cepit, caueaque in modum ferg inclufum,per omnem Afiam cirtuntulit, egre* Swp« gium & admirandum humanarum rerum fpeda» * oronem v culum. Caftra eius in vrbis modu ordinata fuere, cmfatS ftatuto cuicg arti loco,atcg in partes fuas diftribu* tis exercitifs,vt omnia in promptueflent ad vitas vfutn neceffaria.fumma femper rerum copia inue» niebatur, cum nullus effet latrocinijs locus, tutoqj omnia comportarentur.nuUa vnquam Cedi tio, nui lus tumultus inter milites fuit : aduerfam fortuna nunquam expertus eft. A Tanai flumine vfqj ad Aegyptum, vniuerfam Afiam percurrens , Smyr* nas, Antiochiam, $ebaftiam,Tripolim,Damafcu, multafqj validiffimas vrbes vi cepit,diripuit , ateg mcendit.Soldanum Aegypti bello fuperatu , vitra Pelufium repulit: Aegyptum ingredi parante , va» ftg folitudines & deferta loca auerterut,virum bel ii artibus infignem, ad ea maxime obeunda prom* ptum,quas ardua & dura c asteris videbantur. Da* mafeo capta, cum arcis antiqu? expugnatio diffi* cilior videretur , conftru&a b regione altera, quas antiqua altitudine fuperaret,vi cepit: quanuis mul ta iliorum eajde.Capha vrbs eft Genuenfium, Co* A.SI AE PARTE* *$ Ionia in Taurica Cherronefo,no procul a Bofpho* ro Cimnierico.hanc cum Thamerlanes inuadere ftatuitfet,Scythas negociatores pr^mifit., qui pre* ciofiffimas animaliu pelles minori quam contue# uerunt precio venundarent,fciens aurun^abfcondi poffe^pelles fuffodinon pofle: moxque bello indi# £to , admotis vrbi machinis , expugnata vi atque armis duitate, & auro & pellibus potitus eft. In obfidionibus vrbium, prima die albo tentorio vte# batur, fecunda rubeo, tertia nigro.Qui fefe dabant in albo fedenti, falutem confequebantur. Rubeus color moriendum patribusfamiliarum indicabat: niger ciuitatisexcidium,& omnia in cinerem con uertenda* Fama eft,papuIofa 2 cuiufdam ciuitatis, qus prima die deditioneneglcxiflet,pueros puel laf<$ omnes in candida vefte ramos olius praefe* rentes exiuifle, vt principis iram placarent, illum omnes ab equitatu conculcari atq$ conteri iuffiflfe , 6c vrbe captam incendi.Interrogatum aliquando ab homine Genuenfi,qui ei familiaris eflet,cur ta# ta crudelitate vteretur,commotum,ac veluti fure# te,diftorta facie, ac fpirantibus ignem oculis , re* lpodiife: Tu me homine eflfe arbitraris?falleris:Ira dei ego fum,& orbis vaftitas:caueto ne pofthac mi hi occurras , niti velis interrogationis tus poenas dare.Abijt Genuenfis,necg vlterius oculis Tyran# ni obie&us eft.Ferebant qui Thamerlane viderut, eum Hannibali fuitfe fimilem, fecundu eaqug de Poeno fcribuntur: nihil eius animo feuerius , nihil magis q latrocinia vindicatfe,vt ipfeynus effetqui latrocinari impune poffet.Qugtebat tanqua virtu» tis opus quibufcu bellum gereret. Deleris regibus ;;c tyraatspermulris;V4ft3tts pluribus prouincijs. Diftinfta coloribus 1 6 toria t|uid indicent. Dira tyiani refponfio. 9X DE TERTIA HeIima»orum foci/ fagittariorum tredecim millia exhibuere» Naearchus tradit quatuor fuifle gentes qua: illis inregionibus t latrocinra exercebant.Mar» dos, qui Perfis erant finitimitVxios & Helimacos, qui Perfis ac Sufijs imminebat:& Coflfgos,qui Me# dis:atq? omnes tributu regibus pepcdiffe.Coffgos, tamen cum rex xftate Ecbatanis perafta Baby» Ionem defeenderet, dona accepifle:quorum auda* ciam Alexander contuderit, hyeme eos adortus. Sed Ptolemaeus Mardos & Helim?os borealesfa» cit, Hyrcano mari vicinos,& inter Medos connu» ca* merat.De portis Cafpijs multa memoria eft : ne» mo tamen fatis explicat vbi terraru exiftant.Qui» dam Amazonas portis Cafpijs egreffas,ad Alexa» drum veniffe in Hyrcania prodidere: fed illae Cau» cafiae fuerut,per quas trafitus eft ex Iberia in Scy» thiam, Neronis quoque principis comminatio ad Cafpiasportas(vt inquit Plinius) ad eum tranfitu relpiciebat,qui per Iberia ducit in Sarmatas, V e# rum mons Taurus tribus in locis interruptus,qua* fi portis quibufdam pertrafitur,in Armenia,in Ci* licia, & in Media: fed illg tatummodo Cafpiae por» tx appellantur, quae apud Medos exiftunt, quem» admodum ex Ptolemaeo, Plinio, & Strabone licet intelligere:ac per has tranficus eft ex Babylone ac Perfide ad mare Gafpium:& hinc fortafle Cafpiae diftac funt:& quod aliquae gentes vicinis infident moribus, appellatae Cafpiae.Iuga vero Cafpia pro» cui hinc abfunt, & ad Armenios vlteriorefq? po» ^uata por. pulos pertinet. Portae autem Cafpiae(vt Iulius So» isgitudo % finus tradit,Pliniu fccutus)panduntur itinere ma* latitudo Cr, nu facto, millibus o£lo paffuum-longo. Nam lati» tudo vix eft plauftro permeabilis, In his anguftijs ASlAE PARTE* 9$ & illud difficile, quod pratciforum laterum faxa liquentibus inde falis venis exudat: prasterea o&o & viginti milliapaffiuu tragus omnis, quoquo in* de pergitur, humus arida, nullis puteis aut fontibus fine prasfidio fitit: tum ferpentes vndicg gentium comienas a verno ftatim die illuc confluunt:itape» riculi ac difficultatis concordia,ad Cafpias portas accedere non nifi hyeme conceditur» De Medorum in Venerem profuflone, de vxorum pluralitate, & Medea quae hic regnauit» Caput X X X 1 1 1 1 * H Aec de fitu Mediae diceda reperimus.Mo* res gentis diuerfb montanorum ingenia fe» rociora funt.qui campos habitant, mitiore agunt vitam .illi rege eligere confueuerunt,qui for* tiffimus effiet, vt qui praeda & latrocinio viuerent. ifti fapientiam genufqj fequebatur.-magna ex par* te Armen ijs fimiles: omnes in Venere profufi.Re* gibus multas habere vxores mos fuit, nec paucio* res quam feptem. Mulieres quoqs pulchra tib>i exit ftimarant,vt viris nuberent compluribus: paucio» ribus quam quinq?,calamitofum putauere.Equffia* di & fagittandi magnum bis ftudium, a quibus & ftola reperta eft,& cultus, & ornatus, & religiola a fubditis in reges falutatio, & tiara,& cithara, & pileus, & manicatas tunicp, quibus poftea Per fas vfi lunt,qui fuba&is Medis in eorum mores tranfiue* re.nam qui propemodum nudi videbantur, leuiffi* mis induti veftibus, muliebria geftare,& velamen* tis contegi paffii fimt* Medeam qua ibi regnauit, ferunt eam ptius veftem commonftraffie, qua cum pro rege exiret, facie fuam occuItabatMedi a Me* P4 de TE rt i a do dicti funt, Aegei regis Athenienfium & Me» dc£ filio.Scribit enim Trogus Pompeius Iafone, cum vi£la Colchide domu redijflet, rurfum a Pe» lia: fili/s Thelfalia pulfum, cum ingenti multitu» dine, comite Medea vxore, qua repudiatam mife» ratione exilij rurfum receperat, & Medo priuigno, Cholchos repetiffeifocerumcp regno pulfum,refti» tuiffe:magna bella cum finitimis gefliffe,captafq5 ciuiutes partim regno foceri adiunxiffe : partim populis quos fecum aduexeratjaffignaffetprirniiqj humanorum poft Herculem, & Liberum patrem, quos reges orietis FuifTe tradunt, eam caeli plagam domuille,qu£e ad feptentriohem 8 c\ orientem ver» git.Poft eius morte Medum priuignu virtutis eius semulu,in honore matris Mediam vrbem codidif» fe,regnttq3 ex nomine fuo Medorum conftituiffe, fub cuius maieftate orientis imperia fuetit.Parue» re tamen Medi Aifyrioru regibus vfq$ ad Sardana» palum.Sed Arabaces Medis praepofitus, ignauum regem afpernatus, Medis ad defe&ionem perfua* fis,vifto Sardanapalo, imperium ad Medos tranf» tuIit:quodfub Aftyage in magno culmine fuit.cn iam per trecentos & quinquaginta durafiet annos, Cyrus ex filia nepos Aftyagis Medorum extinxit imperium,& ad Perfas detulit, vidlo Aftyageique regno Medi® ptiuatutn,maximte genti Hyrcano» rum praepoluit,non tam vi&otem,quam nepotem ages.Poft Perfas Medi Macedonibus paruere, de» inde Parthis, quanuis pars eorum Romanam ami» citiam fecuta fit,& aliquando viftricia Romano» rum ligna Mediam pertranfiuerint.Thamerlanes his imperauit,hodie fub magno Cane degere cre» duntur f cuius imperium quanuis latilfimum eflfe ASIAE PARTEl 95 traditur,noftratibus tamen inacceffum ae pene in* cognitum eft. De Armenia,^ Tigris in ea nafcatur.' Caput XXXV. A Rmenia maior poft Mediam ad occiden* tem occurrk.Ea, quantum ex Ptolemaeo lia cet intelligere,a feptentrione Colchide ha* bet,Iberia,& Albania:ab occafu magnu Euphra* tis cutfum,qiu, Cappadociam, minorem Armenia, & Syriam Comagenam relinquit:a dextris, & ver* fus Euxiuum, Molchicos motes :ab oriente partem Hyrcani maris, ac Mediam,qua montes aifurgunt Caipijta meridie Mefopotamiam/atqj Afiyriam. Montes in Armenia memorantur Molchici,qui fu* Motitet At* f ra partem Ponti ad Cappadociam fe efferunt: ««ni*, ariadcs,in quo fontes habent Euphrates Sc Ara* xes:Antitaurus,qui ab Euphrate feiffus,& media percurrens Armeniam, poftremo Albus appella* tur.Cordica,ex quo Tigris oritur, &in paludem Tofpitis defertur. Taurus ac Niphates,qui Mefo* potamiam atque Aflyriam ab Armenijs diftermi* nanttCafpijqui verguntad Medos:& Caucafij,qut feptentrionalia Iberiam vetius Albaniamq? con* cIudunt.Flumina quatuor nominantur. Cyrus,qui monte ortus Caucafo,a finiftris Iberiam Albania* que dimittens, Armeniam a dextris, in Hyrcanii defertur pelagus. Araxes ex Paria de(Vt diximus^ cadens,diu ad ortum excurrit,deinde ad feptentri* onem fle&itur, & longum iter emenfus, in duos diuiditur amnes . alter borealem tenens viam , m Cyrum cadit: alter ad orientem verius, mare Ca* fpium perit, Euphrates eodem monte dimiffus, ad Armeniae regiones* 96 DE TER Tx.it ' Mofchicos vfcp montes, & Cappadocum limitem^ in occidentem excurrit.ibi verfus ad Auftrum, no paruum iter efficit: & Antitaurum offendes, apud Armeniam minorem eum interfecat:pergenf<£ re» &a in meridiem, Melan in fe fluuiu accipit,ex Ar* ga monte cadetem.Deinde Taurum attingitjquo fciffo, Syriam a dextra, Mefopotamiam a finiftras cadens, in Arabiam v% defertam prolabitur,mul* tum in meridiem proue&us. Deinde in orientem ac fcptentrionem vergens, Babyloniam Mefopo» tamiamqj diflerminat: rurfufcg Auroram petens, non procul a Seleucia in meridie flediitur:pera£lo« que non paruo curfu, apud Apamiam aenuo in orientem currens, mifcetur Tigri:& cueo in Au» ftru flexus, Perfica ingreditur finum.Tigris quo* 9 in Armenia nafcitur,ex monte Cordica,de quo alio loco diftum eft, fecundum Iulij 4 Soiini confcri f tionetn* Nos (fi deus dabit)a!io loco fecundum tolemaeum de iplo dicemus, & paulo inferius fe* eundum Strabonem, Regiones. Armeniorum no* men habentpropeMofchicos montes, Cotharena inter Cyrum &: Araxem.Thotena vitra Pariadem montem, verfus Boream* Sacapena apud Euphra* tem,qua vergit in Cappadociam. Bafiiicene,&iu* xta eam,orientem verfus, Obordma : apud Anti* taurum, in Boreali parte,Sophena:&iIli contigua Aftannetistad ortum inter Album & Niphatem montem Cagrandanena,& Corea, citra Cordicam montem. Gordena,& Tofpitis circa paludem eiuf dem nominis:& demum Anzitena inter Taurum & Antitaurum. Non procul ab Euphrate paludes tres inueniuntur, quae magnae exiftunt. Tofpitis, quam Tigris ingreditur,Arfiffa,quse non procul a ASIAE PARTE» Cafpfjs montibus inucnitur: & huius limitis Ara? xi fluuio proxima oppida quamplura referunturt verum fine dignitate a Ptolemao, qui tantum no* mina ponit .Paralleli qui per Byzacium & Hellef* pontum feruntur, mediam quodammodo Arme* niam interfecant: quas nunquam auftralior eft pa« rallelo qui perRhodum deducitur, neq; illum at* tingit, a quarto climate in fextum vergens, quod minime afcendit.Tatum eft quod nobis de Arme* nfa Ptolemaeus infinuat. Profufior & fuauior Stra* bo eft, quem referre haudquaquam pigebit, fecun* dum quem Armenia nufquam extra Taurum ad Auftru porrigitunficut nec Media. Auftrales Ar* meniae partesTaurum obijciunt,qui eam ab omni regione dirimit.Qu? interTigtim eft atq? Euphta* tem,Mefopotamia dida. Dc Armenia: montibus varijs, cp arca Noein montibus Armenia haferit, & qua* ta mue hi funt obruti. Caput XXXVI, O Rrietales maiori Medi? & A tropa ti? funt contigua;feptentriona!es,montes funt Pa* racoacia’, Cafpio mari imminentes. Item Albani,& Iberes, & Caucafus, qui gentes has cir* cuir, & Armenia, & Mofchicis & Olchicis mon* tibus contungitur:v%.ad eos qut Tibareni appel* lantur. Ab occafu funt gentes ha,atq$ Pariaara, & Cidiffa,vfq5 in Armenia minorem, & fluuialem Euphratis regionem, qua Armeniam a Cappado* ciadirimit:& Comagena.Motanafercl, fed alpera eft Armenia, paucis exceptis Media verfussac pro* pterea cum diluuium defedit, arcam Noe in moti* bus Armenia terrae ptimu hafiife facra tradit hi* Armem* $ i 9 g DE TERTIA - ftoria.Taurus mons ab vlteriore Comagenotu & SSr Medianorum regione incipiens,in Armenia erigi, tur.Mafius quoqj ex Mefopotamia &AuftroAr» meniam irrupit, inter que & Antitauru eft Sophi, na regio, cuius regia eft Carcathocerta.Antitaurus autem ab Euphrate Tauroque initium fumens,^ orientales Armenia: partes definitiori ad alteram parte Acilefina eft, inter Taura & Euphratis Me» ibpotamiam fita, prius quam is ad Auftrum defle» ftat.Malio, orientem verfus, iuxta Gorgodilenam Niphates mons imminet: dehinc Abus,quem Pto, lembus Album appellare videtur,ex quo Euphra» tes & Araxes fluunt JDeindc Nibarus vf(£ in Me» diam extenditur.Multi motes & multi colles funt in Annenia, in quibus no facile vitis nafcitur.mul» tas etia conualles, alias modica:,alias opulenta:, que» admodum campus Araxinus, per quem Araxes fluit.Eft & Sacafcna regio, quam exiftimoSacape» nam vocari a Ptolemaeo, Albania: & Cyro flumini finitima.Dcinde Gorgarena,fruftibus ac domefti» cis arboribus affluens, & his quae femper virent, fert etiam oleam* Faunena quoque Armenias pars eft, St Orchifena, qua: equis abundat. Corsena, & Cambifena, qua: feptentrionales & valde niuales fimt,Caucafijs montibus & Iberig & Colchidi c5* tigua::vbi iter agentes, in fummis montium cacu» minibus niue obrui dicutur,quas ibi plurima cadit, obquam rem baculos fecum ferunt, quos in fum» mam niuem delapfi,refpirandi gratia exerut,& vt eo figno auxilium a tranfeuntibus confequantur. Aquam fn quapropter ftepe effoffi feruantur. In niue glebas htTmfaeS quafdam concauas congelafcere prodiderunt, aqua tinen. optimam tanquam in tunica continentes. . ASIAE PART E» 99 Qui fluuij fint in Armenia, 8C de Arfino lacu,& aqua qua: in illo propter celeritatem impermifta fertunde equorum apud eos bo nitate,& eorunde opuletia.Cap.XXXVTL M Vlti amnes funt in Armeniaifed clarilTimi Phafis &. Lycus, in mare Ponticum ex> euntes:in Cafpium Cyrus & Araxes emit* tuntdnrubrummare Euphrates & Tigris.Araxes ex monte Abo defcendens , ad orientem illatus, vfqj in Atropatiamad occafum feptentrionemqg defle£lit:& primo Azara pr£terlabitur,deindeAr* taxata Armenig vrbes:poftea per Araxinum eam* pum in mare Cafpium emittit.Euphrates a borea* li Tauri parte, qua Abus vocatur, exoriens, primo per Armeniam fluit,occidentem verfus: deinde ad Auftrum flexus , inter Armenios & Cappadocas Taurum recidit:egrefius vero cum prope Syriam peruenerit,ad*hyemales ortus reuertitur,vfque ad Babylonem, & ad Tigrim Mefopotamiam efficit, & ambo in Perficum linum finiuht. Arfinus lacus eftin Armenia, quem ed a Toarim vocant, nitro* fus,vnde veftes dilacerat ac rumpit, & propterea eius aqua non bibitur. Per hunc lacum Tigris fer* tur,& a montana regione iuxta Niphatem ruens, propter celeritatem vndam impermifta feruat,vn* de Sc nomen habet . nam Medi (vt ante diximus} fagittam Tigrim vocant. Lacus hic varios pifces fert.In interiore lacus receflii flumen in voraginem quandam incidens,longo fpatio fubter terram de* latum, iuxta Calonetim exorirurande ia ad Opam & Semiramidis muru defertur, a dextris Gordicos & totam Mefopotamiam relinqueus» Econtrariq g 'i IOO DE TERTIA Euphrates a finiftra eadem regionem habet. Cum vero inter feiam appropinquarim, ac Mefopota* miam fecerint, alter per vrbem Seleuciam fertur, Perficufinum verfus: alter per ipfam Babylone. Mantianis lacus, qui Ceruleanus interpretatur, in Armenia magnum nomen habet, & poffc Majotim maximus creditursqui vlqj in Atropatiam progre* ditur,& falis habet fontes. Armenias clarae vrbes habita: funt:Artaxata:quam Hannibal Artaxipre* gicodidit!& Araxata, ambae propter Araxe: Ara* xata iuxta fines Atropatiae : Artaxata apud Ara* xinum campum bene habitata , & regionis eius caput,iaces in flexu quodam,quipeninlulam facit, pro muro flumen opponens prpterHiftinum,que vallo & fofla diuifum habuit.Nec procul ab vrbe caftella quaedam munitiflima fuerunt Barbifa & 01ana,vbi Tigranis & Artabazi thefauri cuftodie bantur. Regionis latitudinem Theophanes fchce* norum centum effe tradidit,logitudinem duplam, quadragenum ftadiorum Schoenum faciens.in quo veritate tranfgredi videtur.Eft tamen veritati pro* ximum, ponere longitudinem ab illo di&am, lati* tudinem dimidium vel paulo plus . Effodiebantur & auri metalla apud Armenios in Sifpiretide re* gionc apud i Cambala,adqu^ Alexander Memno* nem cum militibus mifit.Fuerunt & alia metalla, eius fcilicetquae Opandix dicitur, quam Armeniu colorem vocant, Calthae virgultis perfimile,vtfoe* Armenia niculum eft.Nec minus Armenia pafcendis equis quisTpw** apta eft,q Media.Vnde Nifei equi, quibus Perfa* rum reges vtebantur,hinc fuiffe creduntur: & Ar* menis prsefe&us quotannis regi Perfarum vigin* ti millia pullorum in Phoebeis facris mittebat.Ar* ASIAE PARTE, 101 tabazus Antonio, prgter alios equos, Cataphra&o* rum inftructoru fex millia oftendit, quado in Me* diam cum illo fimul irrupit:quorum equorum non Medi Colum & Armenii ftudiofi*fuere, fed etiam Albani.nam & illi Cataphraclis vtebantur. De opulentia Armeniorum, au&ione,Tha* naide dea, de veftitu,atq? Sarapetis populis» Caput XXXVIII, O Pulentos fuifle Armenios hinc documentu fumitur,quod cum Pompeius Tigranipa* tri Artabazi fex millia talentorum argenti fcripfi{fet,mox Romanorum copijs virithn diftri* buit militi quinquagenas drachmas, ceturioni mih lenas, fingulis prasfeftis prouincias & Chiliarchis taIentum»Tradunt Armeniam,cum prius paruaef fet,ab Artaxia & Zaliadra au£fcam,qui magni An . tiochi imperatores fucre:quo fuperato, alter Sophi» nas & Acifenp,& Odomantidi,& quibufdam alijs Iocis:aIterregioni quas circa Artaxata eft,impera» tes, multum conuaIuere:& vicinis loca plurima abf tulerunt:Medis Cafpianam,& Pharnitem, & Ba* foropedam:Iberibus circunmontanam Peadri re» gioncm,& Corzenam,&Gogarenam:tras Cyrum Chalybumgentibus & Mofinoicis Parenitam, & Xerxenam,quas Armenias minori conterminae, vel eius partes funt.Cathaonibus Adiffienam, & regi* onem quas circa Antitaurum eft : Syris vero Tha* monitanv.adeo vt cufti lingua vtantur.eadem.Ar» meniorum mores non multum a Medis alieni fue* runt,& circa religionem quidam Armenii Mediqj Perfarum ritum fequebantur * Coluerunt tamen Tha^ Armenij Thanaidem quandam deam pr?cfpuo & dea, g iiJ leS DE TERTIA adtutus , Armeniam infeftat, vbi Romanis fidos cfTe arbitratur.Corbulo praedium impartitur ops preffis,& regem Antiochum proximas fibi prgfe» Cturas petere monet Pharafmenes , interfecto fis lio Radamifco, quafi proditore fuo, qub fidem in Romanos teftaretur. Vetus aduerfus Armenios odium Pompeius exercebat. Tyridates fpe delu* fus,per oratores queritur , cur datis obfidibus Ar« meniapellatur.Corbulofuadetad Neronem mit* tat,regnumq$ petat.tra&atur de colloquio, neque conuenitur. Interea Corbulo oppidum Volandu vi capit, & trucidatispuberibus, militi diripiendu concedit.Artaxatam caput gentis Armenite, cu» ius moeniaCvPante diximus) Araxes alluit , vitro Corbulo Ar f e dedentibus oppidanis,cum fine valido prefidio K^uauit. rettnen non pbtiet, igne deleuit, ac folo sequauit: Barbaros ad fpeluncas confugientes, fumo & igne cofumpfit.Mardos fuo more latrociniis Armenia infeftantes,immiffis Iberis vaftauit, hoftilemqj au daciam externo fanguine vltus elt. Tigranocerta petens , auream coronam a ciuibus oblatam acce* pit,dataq5 populo pace,pradidium quod ferox iu* uentus clauferat, non paruo certamine expugna* uit. Hyrcanorum legatos qui ad principe Roma* num focietatem contra Parthos oratum ierant, re» gredientes,ne tranfgreffi Euphrate, hoftium cufto* dijs circunuenirentur,dato pracfidio ad littora ma ris Rubri deduxit. Vnde vitatis Parthorum fini* bus,ad primas fedes remeauere. Tyridatem per Medos extrema Armeni? intrantem, abire procul, & fpem belli amittere coegit. Interea Tigranes ex nobilitate Cappadocum regis Archelai nepos* qui diu Rom<eobfes ; & vfqjadferuilem patientia ASIAE I ARTE. Io? demifTus fuerat , ad capefiendum A rmcnig regnu a Nerone deleftus , cum praefidio Romanorum militum Euphrate tranfmiffo Armenia potitur; rebufqj fecunde cedentibus, Adiabenos contermi* nam nationem vadat. Monabazus,quem penes Adiabenorum regimen erat , auxilium a Parthis petit, Tyridates quoqj Armenia pulfus, ne defera* tur Vologefus,& Adiabeno & fratri auxilia decer nit,Monefemq$ aduerfus Tigranem ducem decla» rat:qui etfi infamam fui praeiret, no tamen incau» tum Tigranem offendittoii Corbulo, qui iam Sy* riam acceperat morte Hinnidij legati vacua , duas legiones auxilio miferat: reliquas pro ripaEuphra tis locauerat. Tigranes igitur in Tigranocertam fefe recepit, copia defenforu & magnitudine mcc» nium valida , quorum partem Nicepharius amnis T| .g raoeg haud lp erneda latitudine ambit,ibi'qj obfefruseft» oblidetur* Corbulo Calperium centurionem aa Vologefum mittit, qui obfidionem folui iubeat. reperiturrex apudNifibim oppidum, feptem Sc triginta milii* buspaffuuma Tigranocertadidans:qui acceptis Corbulonis mandatis , miflurum fe ad imperato* rem Romanum legatos dicit fuper Armenia pe* ren da, & firmanda pace:& nihilo minus Monefem Tigranocertam dimittere iubet.Scripferat paulo* ante Corbulo , vt proprius dnx ad res Armeniae mitteretur.Nero Celennium Pf tum cum quatuor legionibus , & Galataru Cappadocu^ auxilijs eo ttanfmifit, lega tis Parthorum abfque fpe vlla re* mifiis. Reuocauerat praefidfa ex Tigranocerta Corbulo,& Parthi vrbem inuaferant.Pgtus tranf* miffo Tauro in Armeniam gloriabundus exerci* tum duxit; captifque quibufdam cadellis , gloria IIO DE TERTIA ac pr^dx non parum na&us erat , fi aut gloriam cum modo, aut prxdam cum cura habuiifer. Sed r m ma , corrupto qui captus erat commeatu, & inflante gmftca de j am hyeme , reduxit exercitum : magnifica de fe tfSpfl? ipfo Caefari fcribens,quafi iam bellum confeciffet. Parthi interea in Syriam irrumpere conati, a Cor» bulone cum Euphratis tranfitu prohiberentur , in Armeniam verterat, nefeitimqu e P?tum atep im» prouifum magno & infenio agmine inuadunt.Pg» tus qua fi prglio certaturus obuiam procedit , dein» de amiflo ceturione,& paucis militibus,quos vifen dis holKum copijs prtemiferat, trepidus remeauit, tria millia peditum proximo Tauri iugo impo» nens, quo tranfitum regis arceret. Alares queqj Pa nonios robur equitatus in parte campi locauit,co iugem & filium in caftello cui Arfamaiota nome erat, data in prgfidium cohorte, abdidit.Sed Vo* logefus nihil mutato cofilio,vi ac minis Alares ex» terruit, legionarios obtriuit , ipfumq^ Pptum obfe» ditiqui cognito periculo miifis ad Corbulone pre» cibus, auxilium petijt,fed minime expe&auit. Na dum Corbulo per Comagenam & Cappadociam in Armeniam ducit, ad colloquium cum Volo», gefo veniens, prgfente Monabazo Adiabeno ita c5» uenit,vt liberatis obfidione legionibus, omnis mi» les finibus Armeniotu decederet , caftellaqj’ & co* meatus Parthis traderetur, fieretqj copia Vologe» fo mittendi ad’Neronelegatos.P?tus vna dic qua* draginta milliu fpatiu emenfus, defertis fau.cijs,ad ripam Euphratis Corbulone obuium habuit. Pan» ca inter 1 fe locuti funt, Corbulo irritum laborem queftus eft , potuifie Parthos deleri , fiexpe datus fuifTet.Pftus integra Ytriqj eunda refpodit^ com* ASIAE PARTE» XI X mitterent aquilas, & vi&i inuaderet Armenia abf* ceffu Vologefi infirmatam.Corbulo non ea impe* ratoris madata dicere, incertuqj effe an Syria Par* thi repeteret, eo quod reiierfus efTet Pptus,qui Cap padociam hybernauit. Vologefus Corbuloni ma> dat caftella trans Euphratem fafta detrahat, anu neqj,vt olim,mediu reddat.ille Armenia diuerfis praefidijs vacua fieri expoftulat.vtcrqj paret.Intet fisec legati Vologefi Roma veniut,Armeniapete* tes,cuius poffefiionem dij potentiae populoru,ar* bitri Parthis tradidiffent,offerentes Tyridate acct piedo diademati in vrbem veturu.Nero vtintel* lexit vacua Romano milite Armenia, & Parthos petere quod habebant, bellum maluit, reuocatcqj cum ignominia Pgto, Corbuloni eam poceftatem Pftl|S cuBJ dedit, quam olim.Cn.Compeio bellu piraticum ge fgnom/nfa fturo traditam ferunt. Corbulo congregato ma* reuo “ tuu gno exercitu, Euphratem tranfmittere parat» Tya ridates & Vologefus legatos ad tum de pacemit* tut,nec Corbulo fuperbe refpSdet, tepufqj tra&a# do trahit. Interim Magiftanas Armeriios, qui prf* mi a Romanis defecerat,fuis fedibus pellit; caftel la eora excidit.Plaga edita validos atq? inualidos pari metu complet. Vologefus inducias petit, Ty« ridates locu diemqj colloquio pofcit. tempus pro* pinquum, locus in quo nuper obfeflg cum Pgto le* giones erant. vbi ad colloquiu vetum*eft,vifo Cor# bulone rex prior equo defiiit,nec cu&atus Corbu* lo,fed pedes, vterq; dexteras mifcuere» Romanus laudat iuuenem,quia omiflis pra?cipitibus cofilijs, falutaria capefleret.ille de nobilitategeneris multa prgfatus,deniqj iturum fe Romam dicit , Jaturuqj TfrMart»» nouum Cgfari decus, non aduerfis Parthoru rebus coUoqJuro fupplicem Arfacidem. Tum placuit Tyridatem ponere apud effigiem Casfaris infigne regium, nec refumerenifimanu Neronis. Paucis inde diebus interie£lis,magna vtrinqj fpe,inde eques compoff 'tus per turmas, & infignibus patrijs: hincagmina legionum ftetere, fulgentibus aquilis,figni% & fi, mulacris deum in modum templi. In medio tribu nal fedem curulem,& fedes effigiem Neronis fu fi tinebat. Ad quam progreflus Tyridates, cgfis ex more vidimis , fublatum capiti diadema imagi* ni fubiecit , magnis apud cunftos animorum mo* tibusy quos augebat inOta adhuc oculis Romano* rum caedes aut obfidio. At nunc verfus cafus ite* rum Tyridatem oftentui gentibus quaficaptiuum dedit, atque injhunc modum, quanuis Armeniam Parthi poffiderent, Romanis tamen aufpicijs im* perabant. Quo modo Armenij’ Chriftiani flnt cf- fe£ti , & Tyridates gentis illius rex fit ad bapti* fmum conuerfus. Caput XL. I N temporibus autem religiofi principis Cons ftantim',Armenij' Chrilfiani effe&i funt. Aiunt enim Tyridatem tunc gentis illius regem, ex quodam mirabili figno circa domum luam diuini* tus oftenfo ,Chrifti baptifmu fufcepiiTe: qui fimul omnes fuse ditioni fubieflos vna praeceptioe iuffit vt fimiliter deo colla fummitterent : ex quo faftu eft,vt ad finitimas quocg gentes Chriftianum do* gma tranfiuerit,& multitudine dilatatu fit: quoru commercio etiam Perfae rudimenta fidei fufeepe* runt, ficut poftea fuo loco dicetur. Cherronefus deinceps fcribertda eft , tnagua ilia fy illuftris ASIAE PARTE. XX$ Armeni? maiori continua, & ad Hellefpontum vf* que porreSa, quam pletique Afiam vocauere,n5 illam cuiin orbis terrae diuortio tertiam dedimus partem, fed minorem ac propriam, & ineacom» prehenfam, quanuis anguftioribus induta limiti» bus,tcrtio loco proxima ponitur# Quanta fit longitudo. , quantave latitudo Afiae minoris. Caput XLI# M Arcus Agrippa(vteft apud P Iiniu)rmno* rem Afiam in duas partes diuifit.vna in* clufit ab oriente Phrygia ac Lycaonia,ab occidente Aegeo mari, Aegyptio a meridie , d fe» ptentrione Paphlagonia: cuius logitudine quadrui gentis & feptuaginta millibus paffuum patere vo luit, latitudine trecentis & viginti : alteram termi* nauit ab oriente Armenia minore , ab occidente Phrygia,Lycaonia,ac Patnphylia:a ieptentiione, prouincia Ponticata meridie,Pamphylio marulo* ga quingetis feptuagintaqulnqj millibus paiiuum, lata treceris vigintiquint^ mfllib^.Quo iudice nuf qua r AfiaEuxinu attingitimodo Paphlagombus, modo Potiris getibus feptentrione oblidentibus, Nonulli Afiam inter Euxinu & Tauru condufe* re, ab Hellefponto Aegeoqj mari ad Halynvfque fluuiu & Cappadoci p limites extenfam,vniuerias in medio getes compIexa:quibus Crcefus impera uit: que Herodotus gentiu dnm appellat qu? cis Halyn exiftut. Alij longe minore propria Afiam tradidere, pr^cipue Ptolempus. Cherronefum ve* ro Triquetra pleriqj dixerut, tanqua minima pili* matio eius lateris facienda fit , per quod ducitur Ifthmusiqui tamen nufqua triamillia ftaaioru co* - - h i H4 ' AS IA 1 pjinfus no» pleditur , quauis Plinius ducenta millia pafluun? Ut«r. e i attribuerit , Artemidorum forfitan fecutus, qui mille & quingenta ftadia ponit.Vcrum Ifthmi Ii» neam alij a Sinopenfi ora, ali]' ab Amyfenfi in C i* licum pelagus & Iflicum finum producunt t qu* defcriptio magna Cappadoci? parte extra Cher» ronefum collocat. Nobis melior Ptolema:i fenten » tia vifa eft, qui Cherronefi huius Ifthmum paulo vitra Trapezuntem incipies, per Mofchicos mom tes ad Euphratem producitiac fluuium ipfum pet Antitauru 8c occurretes minoris ac maioris Arme nix campos ad Amanu vfqjrede fluente fequitur, donec Syriam attingat. Exin lineam in occidente per eiufaem Amani montis iuga vfm ad Ifficum linum refledit, nec nobis quicqua obliquata linea abiecerit.nam & qui ab Aminfo in Ifiicum finum Ifthmum accipiutjlineam non redam feqUuntur: minus qui a Sinopico finu,cuinon Iflicu,fed Pam phy lium pelagus £ regione opponitur, & Tracheg Cilicie littus:reliqua Cherronefi latera mari vndh q* alluutur. Aquilonare Potico,ab oftio Bofphorl vfcg in Colchide.Auftrale primo Doriefi,poft Ly ciaco,mox Paphylico,deinde Cilicio,& poftremo Iffico.Occidetale quoqj multinomiu euerberat tna re.Intra Byzatiu & Chalcedone Boiphorus Thra cius appella tur.Vbi lati 9 fe pelagus effundit. Pro* pontis eft:rutfus in anguftijs , Hellefpontus: exin magis ac magis pates, Aegeu pelagus,cui fuccedit Icariu:& deniqjno procul a Creta Myrtou. Multi in quolibet latere finus,& mult? peninful?,fed no# biliores in occiduo. Longitudo lateris aquilonaris odomilliu ftadioru eft, reliquia aliquanto minor» Tota Cherronefus fepteitfrionalior eft» parallela j MINORI. tr$ qui per Rhodu ducitur, auftraliot eft qui per By* -antium. Si Paphlagonia & aliorum quorundam pleraque loca exceperis, terra magna ex parte ad quintum pertinet clima, fpropter quod temperata eft 6c frugifera, pecori falubris & homini. In quot fit diuifa. Cherronefus. Caput X L 1 1. Tolemgus totam Cherronefum in partes p o&o diuifit. In prima Pontum & Bithy» niam locauit,duarumq 3 prouinciaru apud auctores late memoratarum limites confudit. Se* eundo loco Afiam circunfcripfit,& propriam no* minauit,Phrygi3mei Myfiamcg & alias plerafig prouincias admifeens: tertio Lyciam: quarto Ga» Iatiam,cui & Paphlagoniam, & Lycaoniam, & Pi fidi? parte adiecit:quinto Pamphylia, fexto Cap» padociam,feptimo minorem Armenia:cuius par* tes ita deffgnauitjVt intra Cappadociam haud du* bie contineri videatur. Vitimam omnium Cilicia fecit, fuos cuiqt parti terminos affignas,quos prout commodum fuerit , referemus. Strabo plurimas partes fecit, & multas gentes, multaique^nationes commemorauit,de quibus fuis locis quantum ne» cefle fuerit explicabimus. Nobis aptiffima totius Cherronefl triplex partitio videtur. Prior &nobi» lior pars eft Afia , quse ab Hcllefponto vfque ad Halyn & Cappadociam porrigitur , Sc a monte Tauro in feptentrionem ver fa, Ponto procumbit Euxino. Altera eft Cappadocia , qux incipiens vbi Afia definit, oriente verfus ad Euphrate vfqj pro* currit, & ab Euxino Antitaurum fuperans,vf<$ ad Taurum & Amanum monte in meridiem extedi* h lj / Cherronefl 1 ti ipicx paw titfo. Il6 DE ASIA tur.Tertia eft omnis plaga qua: a fummis Tauri jugis vf<£ ad mare in Aultru vergit.harc rurfus tri faria diuiditur. Nam Lycia in hac parte contine* tur,& Cilicia, & Pamphylia:fimiliter & Alia par*, timur & Cappadociam.Afiam enim propria feor fum ponimus, & Bithyniam,& Galatiam, 8c mi* nori Cappadociae minorem Armenia & oram Po* ticam lubtrahimus. Facillima ha:c partitio, qua: vel gentes refpicit, vel fluminu ac montra natura» les tcrminos.Verum reges ac populi qui rerupo* cici funt,pro fuaquicp libidine atqjimperij magni* tudine prouinciamm limites aut extenderunt, aut coar£terilc:qug res locoru cognitioni maxime ad* ucrfa,fcriptores non modo obfcuros, verum etiam inter fe contrarios reddidit. Conandu tamen eft, vtqux a maioribus tradita funt,cognofcete$, qua» tum fieri poteft, noua etiam non ignoremus. Ma* gna igitur Chcrronefum (vt promiftum eft)con* fcripturi,a Cappadocia fumemus initin^qua: orie* taiior eft, Armenia: proxima. Exirj reliquas partes profequemurmee infulas memoratu dignas omit» tcmus,qua: Afiae propinquae funt. In quot fitdiuifo Cappadocia* Caput XLIII. C Appadocia mutationes plurimas accepit, Perl? in duas Satrapias diuifere,Macedones ex Satrapijs regna conftituerunt , & parte Cappadoci? qug Taurum verfus eft, proprie Cap« padociam nominarunt, alteram Pontum, Euxino expofitam. Cappadocia: fines(quemadmodu Pto* lemaeo placet)occidente verfus Galatae occupat, & Pamphyliorum aliquuad meridiem Cilices per r minori. i 17 Taurum montem, & Syriorum quidam , & Ama* num vfquead Euphratem: ad orientem Mofchicl montes affingunt, & Armenij' occurrunt, Euphra* tis accolas.feptentrione Euxinus claudit ab Amy» fo vfque ad Afpori fluminis oflia.Paria propemo* dum Strabo de limitibus Cappadociae refert, Ma* cedoncs,& qui poli eos injCappadocia regnauere, decem praefe£luras confli tuerunt^Caefar &: fena* tus qui Archelao vita funfto regnu in prouinciam redegerut,vnam addidere:eas nominare nihil fua* uitatis habet:quarum aliquae ad minore Armenia pertinent , aliquae ad ipfam propriam Gappado* ciam:cui etiam Ifuriae pars coniunfta efl. Sed di* ximus Cappadociam tres partes habere.has nunc profequi oportet: 8c primo de minori Armenia di * cendum efl,quae orientem re fpicit, Euphrati & ma iori Armeniae contermina, Auflrale eius latus ad Syriam fpe£lat,& Amanum montem :Boreale ad Cidiffigiugum vfquepertedit, Pharnacia: & Tra* pezunti vicinurmqua* ad occiderem vergunt, pro* pria Cappadocia excipit. De fitu minoris Armeniae , quomodo Deum coluit , quanuts in errores nonnunquam la> pfa. Caput X LIIII. -~N Armenia minori(ficut Ptolem^o videtur) j no parua pars efl Antitauri, & Melitina regio, 1 quat perfimilis efl Comagenae. Sola enim ex omni Cappadocia domeflicis arboribus tota con» lita efl , & oleum fert , & Monariticum vinum, quod cum Graco decertat* Haec inter Cathaonia & Euphratem iacet,Comagenaj continua; & So* phing opponitur * maioris Armenia regioni ad* b iij MortarittV cuvtnuns* DE ASIA media erant, & lignis ac lapidibus abundabant, & herba qua plurimum ad alenda pecora indige* bant: alioqui incommoda, fed montibus & vicinis munita callellis. De Mazacajde exemplo quomodo par£ tes vereri debet pueri, hic geftotquibus abun* det Cappadocia,& Onychitu lapidem in ea inuentum. Caput X L V I H. D I flat Mazaca a Ponto ftadijs o elingetis Au» ftrum verfus, ab Euphrate paulo minus § duplo, a Cilicijs portis fex dierum itinere. Masaceni Charonda? legibus vtebantur,affumen* tes aliquem legisperitum,qui leges eis interpreta» retur, quemadmodum apud Romanos iurilcofub titatq* itaciuitatis duplex erat fcruitus,iurifc6fu3» torum, & regum, nam populi qui legibus viuunt, his proculdubio feruiunt,qui leges interpretantur. Mazacenos Tigranes Armenius male affecit . o» mnes enim ttanftulit in Mcfopotamia, & Tigra» nocerta magna ex parte ex his coluit: poftea ca* ptis Tigranocertis,potentiores reuerfi funt.In hac vrbe(ficut Aug.inhbro de ciuitate dei fcribtt) de» cem fratres fuere, feptem mares , & tres femina?, Decem fu-- inter fuos ciues non ignobiles:qui cu matri viduae SLVS parum obtemperarent,ab ea maledi&i funt, mox* m eti tremo que diuinitus ea poena coerciti , vt horribiliter o» wquatfeba-' mnes mem brorum tremore quateretur: ex quibus duo ad Auguftinu peruenere, Paulus frater, & Pal ladia foror , & apud memoriam beati Stephani martyris orantes fanitatem confecuti funtiquo ex» - emplo & parentes vereri, & fan&os Chrifii mar« tyres venerari docetnur.Gabadania regio campe» minori* ii 5 ftris eft,& casteris auftralior» nam Taurum fubit, & vix vilam fru diferar ii arbor u produdt,fed pa* fcua habet optima, ficut reliqua Cappadocia, prg* fertim apud Gargauram & Morimena.Tota Cap« padocia frugibus abundat, maxime frumento, & pecore omnis generis.qug cu Ponto auftralior fit, £cigidior tamen eft.in ea Sinopica nafcitur rubrica omniu optima, qug cum Iberica decertat; & appel lataeft Sinopica,quia mercatores eo illam delere* bant, prius quam Ephefiorum emporium tam ce* lebre effet,q poftea fadum eft, Archelai inquifito* res Onichitum lapidem in Gappadocia,& cryftai* li cruftas inuenerunt . Cappadox amnis (vt PIi*< nius ait) genti nomen dedit. antea Leucofyri dice* bantur,de quibus in Ponticis rebus metio fiet. Aie* xander qui poft Narcifium Hierofolymitanas prg» fuit ecclefiar,vir dodrina clarus, & morum fandi* tate confpicuus,ex gente Cappadocum fuit,& po* tificatu in patria fua gefiittac Hierofolymam pe* regrinationts caufa petens, diuina illic voluntate retentus eft,fion ambitione propria, vt multi ho* die ad meliores ecclefias migrant* Dc Pontotquare Cappadocia aliquando, dida Leucpfyristcuius fit figuras Pontus*» - Caput X L I X* S Equitur Pontus, quifvt Strabo ait) ab occide* ti Haly flumine clauditur, ab orienti Colchi * de,a meridie minori Atmenia,& xpfa propria Cappadocia ; nec termini in hac parce fatis certf oftenduntur.Borea Pontus immittit, a quo riomen acceptum. PtolemteusCv^ante diximus) Bithynia Pontumqj commifcuitjquanuis & circa Trapezu* DE ASIA 1 16 tcm Fonti mentione videatur afferre.Mithridates lupator Ponti rex conftitutus,ab Haly flumine vf que ad Tibarnos & Colchos & Armenios regna* uit:& cis Halyn quafdam Paphlagoni? partes vf* qj Amaftrim & oram Heracliam pofledit, Pontu* queappeiiauit, cui minorem Armenia adiecit:at* que his finibus eo fublato, Pompeius prouinciam acccptt,qui diftributisinter principes fecum mili* tantcsi;s qux verfus Armenia Sc Colchidem funt, reliqua in vndccim gubernationes diuif?t,& Btthy* nix adiecitjVt ex vtrifcp vna efficeretur prouincia, quam Ptolemaeus videtur defcribere.Paphlagonti quofdam his regendos dedit, qui erant a Philemo* ne, quemadmodum Galatas his qui erant genere tetrarchac.Poftea Romanoru duces alias atcpalias partitiones fecerunt.nam Sc reges 8c principes co* iHtuerunt, & ex duitatibus alias liberarunt, alias principibus tradiderunt, alias fub Romano popu* Io dimiferunt.Quibus ex rebus haud miradum eft fi Pontus fpfe alios atq* alios accepit tenninos:& aliquando a Bofphoro Thraciae vfqj*in Colchide procurrit,aliquandoin Heraclia finem accipit.Ali* quando alibi nos in hac deferiptione Strabonisli* mites ample<Tcmur,ab Haly fluuio aufpicantes. Hic fontes habet in maiori Cappadocia iuxta Ca* bifenam,& multus ad occiderem ferturtpoftea ad feptentrionem couerfus,Leucofyros in dextra,Ga latas Sc Paphlagonas in finiftra relinquit : Sc in Eu» xinum exit, non procul a Gadilone * Cappadoces (vt diximus)Leucofyri 'prius appellabat, ad diffe* rentia Syrorum qui extraTaurum funt,colore ad* ufto,g> albiores dfent,nome adepti.his fedes apud Halyn fiuuium Euxinumq* fuerunt, Pindarus ait MINOR,!* 117 Amazonas Syrium haftatumqj exercitum duxi? fe^fignificansThemifcyraehabitatores.Themiftya ra enim Amifenoru Leucofyrorum^ fuit, qui poli: Haiyn orientem verius in Ponto erant* Potica re* gio hau d multum lata fuit, & formam quodam* modo pyramidis habuit: tanto magis arda atq$ re* duda, quanto in orientem vlterius procedit* Nam circa] Pharnaciam, & Trapezuntem plurimum i minoribus Armeniae motibus coercetur.apud Ha* lyn,qui Galatas & Paphlagonas difterminat, ba* fimhabetmec tamen hgc latitudo amplior eft fex* centis aut odingentis ftadijs a mari v% in Cap* padociam.Huius orae partem Amifeni habuetut, partem Pompeius Deiotaro dedit, vt eaqu? Phar* nacia’& Tapezuti proxima funt,v% in Colchide & Armeniam minorem: atcg horum regem fecit, cum paternam tetrarchia haberet, hic eft pro quo, apudlulium Cariarcm Cicero orauit. De Gadilonetica regione. Caput L.' P Oft Halys oftia verfus auroram Gadiloneti* , ca occurrit regio vfq? ad Saramena tota ca* peftris, & luftrti omniu ferarmoues in ea pel Iis 8c lana: mollioris fuerut,q<J in’ tota Cappadocia , & Ponto perraru dicunt.Inerant & damg, quae ali* , bi-rara? funt. Poft Gadilonem Saramena pofuere, & Aminfum duitatem in%ne,diftatem a Sinope ftadijs noningentis.hanc prius Mileli/ condidere: poftea princeps Cappadocum reformauit? deinde Athenienfes Pyrasum vocantes habitauere» Eupa* tor templis exornauit,& partem muris inftnixit; Lucullus obfedit* Pharnaces traiedo Bofphorove f..|* . s** - r» 1 . . . i . ~ W ut DI ASIA nus inuafit.Marcus Antonius regibus dedit:Aug& {tus Cxfar poft bellum A&iacum libertati reftb tuit,qua diu bene vfa eft. hsec regionem optimam habuit; Sc Themifcyram poiredit,antiquum Ama* zonum domicilium; Sc Sydinam, De Themifcyra campo , & quomodo Pontus regio fit fertilis, Sc in ea viri do<Tti ortifint. Caput LI. T Hemifcyra capus eft ab Amyfo fexaginta ftadijs diftans,qui pelago alluitur, & monti adiacet arboribus pleno, & aquis irriguo? ex quibus flume vnum efficitur, cui Thermodoon* ti nome eft. Id campum percurrit, & Amazonum fabulis clarum habetur.Eft & alterum flume huic «quale, eandem planiciem irrigans,nomine Iris,cu tus fontes in ipfo Ponto reperiuntur. Iris mediam Comanorum Ponticorum vrbe perfluit, & in occi* dentj?m vcrfus, Daximoneticam felicem campum permeat;poftea apud Garuiram illuftrem quonda regiam,qu« iampridem corruit,ad feptenfrioncm couertitundeinde rurfus ad auroram: & Silace flu» ' uio atq? aJijs amnibus afiumptis, ad ipfa Amafi* moenia egreditur in Phanaroeam:vbi Lycus ex At menia minori defcendens, Sc cum eo concurreris, nomt amittifcpoftremo per Themifcyram a frus, in mare deuoluitur.Planicies Themifcyrae femper rofida & herbida eft,equoru bcumqj nutrix. Mi* lium & panicum multum producit, nec vnquam ^ ame vexatur.Praeter montana , regio agreftibus te ^ fykm pomis, abundat, vuat, pruna, mala & nuces fponte * n fy I uis ena fcuntur : quocuriq^ anni tempore in fyl» nies* c> uas exieris, fruftus inuenies,aut in arboribus pen* MINORI Itp , «Jentes, aut in folijs i acentes: &ptop ter alimonia: coptam multa eft ferarum omnis generis venatio. Themifcyram fequitur Sidena planicies, licet non valde ferax, irrigua tamcn,habes in ora maritima loca munita,Side,ex qua Sidena nominatur, & alia pleracg.Atqj hucufqj Amifena pertendit.Htnc vi* ros in difciplinis excelletes commemorat Strabo. Demetrio Rhateni filiu mathematicu,& Diony# (iodorum, & in gramaticis Tyrannione, quem ipfe audiuit.Poft Siaenamfuit Pharnacia,oppidti mu* nitiflimum, deinde Trapezus graeca ciuitas,in qua ex Amifo duum mtlliu 8c ducentorum ftadiora nauigatio efbhinc ad Phaiim mille Sc quadringe# torum, r fiue vt alia tralatio habet, quadraginta.tan* ta eft totius orse PonticaelongituaoJnbac ora ab Amifo nauigantibus promontorium Herculanum pri* occurrit, deinde Iafonm,mox Genetes, poftea Cytoros oppidula quo in Pharnacia migtarut in» quilini.Subinde Hifchopolis humi proftrata, vite# rius finusin quo HermonalTa eft,& Cerafus:vnde . appellata creduntur Cerafadoca abunde habitata: [int appeU nec procul ab HetmonafTa habitationem ponunt Zygopolim appellata. Tatu Strabo de hoc litto# re tradit,? tolemaeus vlterius &. promotoria,& vr# bes,& flumina vfq$ adArpora amnem comemo» rattverum fine dignitate & hiftoria.Trapezunri & Pharnacis ad auftru imminebatolimTibareni,& Chaldaei, & Sani,prius Macrones nominati, & Ar# menia minor: & Appaitg his quodamodo locis ximi erant,qui prius Cerritae dicebatur .Inter hos Scydifla mos afperrimus erigitur,& Mofchfcisco# iungitur,quiad Colchidem pertinet: cuius fumma ab Heptacometis,id eft,Septipagis obtinetur.Pa# jja DE ASI A tya dra quoque per hos prxterit,qui a locis Sidenae & Themifcyra; proximis vfqj in Armeniam pro* tenditur. Omnes hi agreftes homines fuerunt, prs* Hcptacw f ert i m Heptacomet*, quorum nonnnulii fuper aw S£ p fc boribus ac turribus habitarat.Vnde & Mofynoed turribus ha» aia:i funt,id eft turricolae.mofynos enim turres vo bitarunt. c ibus farina, caro,& arborum fru&us erat. Peregrino generi infefti,tres Pompeij cohortes ob* truncarunt, cum per montana tranfirent.Mifcetes enim crateras furentis mellis,quod rami arborum ferunt, potos & mente alienatos adorti, facile in* teremerunt. Quidam ex his barbaris Byzares vo* cabatur.Et qui Chaldan difti funt, prius Chalybes appellabatur, apud quos Pharnacia fita eft,inma> habens pelamidn copiam, in terra ferri & argen* ti metalla.Sed argentaria poftea defecere, vt eft ter tenarum omnium rerum finis. Ora hic maritima prorfusangufta eft. Continuo enim rupes incurm bunt nemoribus ac metallis refertas.Cultura agro* rum exiguaudeo exfoflionibus & pifcationibusvi* ftum qu? runt,& multam ex delphinis aruinanfre* cipiunt,ad res varias vtilem .Homerus in dinumc* ratione gentium qux ad Troianum bellum iere,cu Paphlagonum mcminiflet,poftea Halizonas adie* cit,quos Strabo Chalybes efle arbitraturtde quibus modo locuti fumus. Sed quidam Halizonas, qui* dam Amazonas fcripfere,quaru varia hiftoria eft. Alij eas apud Cariam Lyaiamcjs collocarunt, ali? Mygdonium campu illis attribuerat, alij in Hellef* ponto fedes dedere, alij vitra Boryfthenem in Scy» thia eas quajfiuere. Vulgatior opinio Themifcyra illarum fuiffe patriam cenfet, quanuis Scythicam originem ducerentXeucofyri earum poftea fedes minori. inuafcrunt,a quibus Henetes exifteputauit Mean* drius,qui Troianis auxilium tulere, atq$ inde cum Thracibus digtefft,ia Adrue finu habitauere. De Sidena,& foli fertilitate. Caput LI I. Harnacias verfus occidente,vt dtximus,con» p tinua eft Sidena,poftea Themifcyra.his ad auftrum Phanarcea incfibit,qua£ Ponti par* tem beatiffimamlobtinet» nam & oleis 6c vitibus cofita eft,& ceteris rebus excellit.Haec a partibus orientalibus Paryadram motem obtendit,in ion* gitudine fecum pariter progredientem, ab occafii Phazemoneticam regionem. In Sidena conuallis quasdam eft longitudine ac latitudine infigni,qua Lycus ab Armenia minori defcendens irrigat,&:in inedia valle mifcetur Iri.In concurfu amnm Ama* fia vrbs fuit, Strabonis patria,optime munita,qua primus fundator Eupatoriam a fe nominauit, Po* peius cum inchoatam inueniflfet, colonis introdu* £lis,& regione illriaddita Magnopolim appellauit. Ea in media planicie iacuit, & profunda valle, per qua ferf Iris,mira prouidetia & natura coftru&a, qusc ciuitatis vfum exhiberetifuitque optime mu* nita turribus 8c propugnaculis, & praerupte pe* trae rupibustapud quam & regias fuerunt, & regum monumenta.Sub ipfis Paryadrae radicibus Cabira fita fuerunt , ftadijs centum quinquaginta quam Magnopolis auftraliora.Hic erat Mithridatis re* gia,apparatu magnifico ftrufta. hic aquarum bab nea calidarum/erarum viuaria, propinqui vena* tiones , aurifodina:, fuit 8c Nouus locus appella* tus, ftadijs ducentis a Cabiris diftans , petra mu* nita , ingentis altitudinis, vndique prorupta ,.& $enwru fai erorum fex millia* ' IJt DE ASIA moenibus cin&a,quae in vertice fontem vberrimu habuit, & ad radicem flumen & ciftemam profani dam,& montana in circuitu ad cetum viginti ft a * dia aitiflimis tefta fyluis.HicpretiofiffimiMithri* datis thefauri comperti funt, quos Pompeius in Capitolio dicauifcqui cum Cabirain vibismodu ftruxiflet,DiopoIim nominauit.SedPythodoris ea augens, Auguftam appellauit,& pro regia fuavfus eft.Ptolemsus Sebaftopolim vocat,quod idem foi nat.Non procul hinc vicus fuitvrbis amplitudine jhabens, nomine Ameria, in quo fanu menfis Phar* nacis appellatum eft, multis factis feruis ornatum, & regione facra diues : quod adeo reges venerati funt,vt quodipfi regis iufiurandum vocarent, id regis fortunam, & Pharnacis menfem dixerint, Su* pra Phanarceam verfus meridiem Comana fuerat Pontica,eodem nomine quo maioris Cappadocias Comana, eidem deae fiue eidem daemoni confecra* ta,fimile templi aedificium, & fimilem fere ritum habentia & facroram, & diuinationum, & cultus erga facerdotes,inhis maxime quae ante reges fie* bant,quando bis tinanno in feftis quae deae exitus appellabantur, facerdos diadema geftabat,& fecui dus erat in honore poft regem, Pompeius huic te* pio Archelaum facerdotem praefecit,& fexaginta ftadia regioni adiecifccui facri fetui fuerut fex mil* lia^raeca & perdita hominn manus* Archelaus fi* lius fuit eius, que Sylla1& ienatus in|honore habue* runt,& qui Mithridatis Eupatoris fe filium effin* gens,Ptolema;i regis Aegypti filiam duxit vxore, & a Gabinio pofteain praelio interemptus eft.Ly* comedes poft Archelaum facerdotium accepit, & eo fublato Dyteutus Adiatorigis filius, qui ob yiri minori* tutem hanc dignitatem obtinuit.nam Casfar Au* guftus Adiatorigem cum vxore ac filijs in trium* phum duces, tllum cum filio maiore ftatuitinteri* mere.maior vero hic erat. At cum fecundus ex fra* tribus, militibus qui eum ducebant, maiorem le ab tecontctio* firmaret, diu inter ambos cotentio fuit,& pulchru de morte certamen, cum praemori vellet vterquet quoufq? paretes Dyceuto perfuafere,vt iuniori ce* deret,aflerentesipfum,qui aetate proueettor effet, maiorem de matre ac reliquo fratre curam habitu* rum.Itacg fecundus eu patre interemptus teutus feruatus vel inuitus,qui hanc dignitatem eft confecutus.Nam C?far re cognita vehementer do* luit,& eos qui feruati erant, beneficio & cura pro* fecutus eft. Comana vrbs populofa fuit. Multi ex Armenta Sc. ex vicinis ciuitatibus ad fefta couenie* bant,viri fimul ac mulieres:& facta de?,vt ipfi pu taba t, ex voto perficiebat .Incolp molles ac delicati, mulierum multitudo maxima, & operatrix: &ma gna ex patte,quauis facra, meretricio viuens. Tata gentiliu ftuititiafuit,vt lupanaria etiam facra pu* tarent.Ager etreumieftus vitibusconfitus eft, ap* tilftmus qui Veneri fomentum prasftaret* De Coma vrbe, & quanta incolarum fu** perfticiotde varijs Ponti regionibus,& vnde Germanifalis habeant exco£Honem:de San* dara monte, vbi metalla effodiuntur, & qui Pontici Chriftum colant* Caput LIII. Egio Zeletica Comants adorietemiacet* in ea vrbs fuit Zela fiiper aggere Semira* umidis condita,& illic Anaitidis falfe deas templum, qua? ab Armenijs colebatur* Hoc in lo* DK aSIA Tlepolemo conditas aiunt, qui cum primum viri# leminiffet aetatem, patris fui auuculum Tecinium {ene&ute grauem interfecit, 6c nauibus aedificatis freauentem cogens populum, fuga in Rhodii per# Sbim habitauit ab Argis profedus . propter quam rem originem Rhodiorum alij' Aeolica , alij Doricam elfe tradunt . Sunt enim qui Dorienfes cum maximas «dificalfent vrbes, poft Codri obi# tum partim Argiuorum aggregatos regno tradat, partim Colonias in Creta miffas participes fa&os, partim Rhodum petifle . Sed haec pofteriora funt his quae ab Homero dicutur,qui Rhodios non Do res nominat, fed Aeoles ac Boeotios innuit,apud quos Herculis & Licymnij habitatio erat.Eft aute Rhodiorum vetuftiffimum nomen, fiquidem ante olympiadum inftitutione claruere,qui longe a do# mo profe&i in Hifpaniam nauigarunt, ibiij alte# rapi Rhodum vrbem condidere, quam poftea Maf filienfes occuparunt:& in bello Troiano fuiffe tra# duntur, atqj eo perafto Gymnafias infulas aedifi# caffe,quas quidam Balearides elfe putant . Poetas antiquitatem ac nobilitatem infulas aftruentes, fa# bulam confinxerunt, dicentes aurum in infula plu# ilfe,cum Pallas ex Iouis capite nafceretur,vt Pin# darus inquit.Nome infulas ab vrbe fumptum,quas pari modo Rhodus*yppellatur,in orietali promo torio fita . Ea portubus olim,& vij's& moenibus, & reliquis ornametis tatopere casteras fuperauit, vtne vllam putaretur aequale habere . Legu pras# ftantia,& naualfs rei peritia adeo valuit, vt annos multos maris imperio potiretur, & piratarum la# trociniafuftuIerit,Romanis & Graecis amica:quae cu libera efiet, multis & donis & fimulacris excel# minori» 237 lenti (limis claruit.ptf cipua tamc fama Coloffi ex-- «*«» titit. Statua enim ali) Iouis,alij folis fuiffe tradunt, d 5^, quam Chares Lyndius decies feptenum cubitum ai tam edidit : poftea ex terraemotu fraftis ge* nibus corruit, nec Rhodii ipfam attollcreaufi funt, oraculo quodam prohibiti. Hoc inter oblata dona excellentifiimum, & inter feptem miracula maxi* mum omnes confeffi funt.Soldanus Aegypti cum infulam inuafiiTct,cx aere huius ftatuae, quam con* fra&am reperit,noningetos camelos onerafle feto tur,atqj in Alexandriam terreftri itinere tranfmi» fi fle. Fuit & Protogenis pi&ura infignis, in valuis fcilicet Satyrus iuxta colunam ftas,fuper qua per* dix eratsad quem ita homines hiabant cum nupeic tabula effet polita, vt ilium folu admirarentur,Sa* tyrum vero contemnerent, quanquam perfefliifi* mum opus. Augebant admirationem perdices ma fueti, qui a nutritoribus allati, & contra pi&um ap politi, canebant, & congredi geftiebant.quod prae* ter opinione Protogenes accidiffe videns, aedituos rogauit,vt le auem delere permitterent * quod illi annuerunt. Fuerunt 8c naualia apud Rhodumin* ftru£liffima,& aliqua occulta, & ignota plebi, in quae fi quis in trofpexiffet , capite plebatur * In hac vrbe & Maffiliae & Cyzici fabrorum &archi* tettorum inftrumenta, armorum^ varia genera in thefauris fumma cura ftudioqj locabantur, magis quam penes alios vfqua.Ex hac infula viri illuftres multi prodierut,& imperatores, & pugiles, e qui* bus Panaetii philofophi progenitores fuere, & Me* mnon qui Perfarum regibus militauit,& eora co* pias duxit.Circa res ciuiles & philofophiam & ar* tes liberales Panaeti» ipfe,& Stratocles, & Andro* 13« DE ASIA nicus peripatetic*,& Leonidas Stoicus,ac ptiotes Paxiphanes,& Hieronymus, & Eudemus.Pofido» nius vero quancji Rhodi vixit , & fophiftica exer* cuit,Apamiefis tame e Syria fuittquemadmodum Apollonius Malacus, & Molon, qui Alabandenfes fuere(vt fupra diximus)fed prius Apolloni Rho* dum profeaus eft, poftea Molon. Pifander etiam qui Heraclia fcripfir,poeta Rhodi* fuit, & Simias gramaticus,& Ariftocles.Dionyfius quoqjThrax, Sc Apollonius, qui Argonautas c5pofuit,AIexan» driniquide fuere, Rhodij' tamen vocati funt, quo* niam Rhodi habitauere.CleoboIus infuper vnus h fepte fapientibus e Lyndo fuit, cuius vrbis habita* toresfqueadmodu Camire fes & lalyfij) omnes in vrbe Rhodia migrauerunt.Vbi Lyndus fuit, nunc carcer eft religtoforum militu qui atrociter peccat, & munitio quadam inaltiflimo faxo,vix humanis expugnada viribus. Multa hgc ciuitas Rhodia per ciuiliaRomanorubella perpefla eft,nec fubGrar* coru imperio calamitatib* caruit.Sed poftq Sara* ceni Aegyptum & Syriam, Tureas vero Afia obti* nuere, loge maioribus cladibus fubie£ta fuit»8c ali* quando Venetorum iugum, aliquado alioru Chri* ftianoru pertulit tneqj vllo pa&o Tuream viribus reftitiffet,nifireligioii milites qui beato Ioanni di* cati funt, infulse eius curamfufcepi0ent. Hi enim poft perdita Hierofolyma in eam fefe receperunt, &vrbe pene diruta inftaurantes,naualiaq* & claf* fes reformates,no folum infula ipfam tutati ..funt, fed Cyprijs & alijs finitimis Chriftu coletibus ma gno praefidio fuerunt jquorum virtute quicquid in oriete noftrse religionis eft,Chrifto feruatu fateri licet.Abufacus Aegypti dominus (quemSoldanu MINOR r. appellant)magnis claffibus per noftram aetate aro matis, toto quinquenio Rhodu vexauittmulto ta* men minora intulitdamna,q pertulit: nec difpari fortuna Turearum conatus in Rhodiis fradi ceci derunt.Nam & apud oppidum fandi Petri, quod Rhodi j in continenti munttiflimu poffident, & in ipfa infula magnas fepe ftrages acceperunt» Cali» xtus tertius papa, qui nos in beati Petri fede praj* cdfit,claflemnon patrua in auxiliu Rhodioru mia fit, quae diu apud eos morata, plures Turearum na* ues praelio fuperatas demetfit, & corpora hominu palo fuffixit,Staliminum<$ infula Lemnu olim ap pellata,& Taxum, &Nembru,& alias quafda mi noris nominis Turcaruimperio ademitmec Aegy ptios quiefcerepermifit,nec^ Syrios, neqj Cilicas. Sed mortuo Calixto diffoluta claffe,Ludouic 9 Car dinalis Aquileiefis,qui ei praefedus erat, Romam redijt, Rhodo & omni oriente noftr? religionis cui tore in diferimine fummaqj defperatione relido. Et acquifitae infula» ad hoftes rediere, cum nos in* teftinis Italiae motibus , & fubditorum feditioni* bus occupati, longinqua profpicere no poflemus, praefertim cu Roma ipfa in periculo effet,non (6» lum Baronibus per circuitu, fed aliquibus Roma# nis ciuibus res nouas molientibus, & ecdefiafticae potentiae infidiantibus . Hadenus de Rhodo , in qua mons omnium altiflimus Atabyris vocaba* tur , pro gentili dementia Ioui facer,qui ex loco Atabyris dicebatur. Caftellum fandi Petri, quod in continenti munitiffimum magno fumptu cufto* dfunt Rhodij, non paruo vfui Chrift/anis eft. qui in manus Turearum incidunt ,faepe eo fugientes faluantur . Canes ingentes nodu extra muros ex» cubant, de quibus fama eft quod Chriftianos odo* re cognofcat,eifcg aduentantibus bladiantur, Tur cas autem latratu prodant, & morfibus dedetur. Nunc reliquam Lyciam abfoluamus. De Lyda, in qua tres & viginti vrbes in fuffragijs dandis participabant: de tribus Chelido* niis infulis afperis,de Climace monte qui iter facie tibus eum pelago nudante peruius eft , & ^ apud eum Alexander per hyeme incidens, cum fuis mi* litibus mareflu&u reftagnante,vmbiIico tenus eft merius* Caput L X X X I X* L Ycij adeo ciuiles & continetes extiterut, vt quanuis feliciter vfcg in Italia mari domina rentur, nullo tamenvnquam turpilucro fefe extulerint. Vigintitres vrbes apud eos erant, quae in fuffragijs dandis participabant,^ exquaqj ciui» tate in commune collegium conueniebat,id decer* nentes , quod pars maxima coprobaflet.Maxima* rum ciuitatu quaelibet tria fuffragia ferebat, medig duo,caeterae vnu: pariqs modo proportione tribu* ta ponebant, & alia munera fiibibant. Haec de his Lycijs dicimus ,quos Strabo vitra Daedala verfus orientem collocauit . Nam Dorica & Rhodienfis ora ad Cares pertinebat. Artemidorus Lycioru fex maximas fuiifevrbes afferuit, Xanthum, P ataram, Pinaram, Olympii, Myram,& Tlon.In collegio ciuitatumprimo eligebatur Lycig praffe£tus,p6ft alij vrbium magiftratus.iudiciain comuni fiebat. Antiquitus de bello, de pace, de focijs confultabat: poftea Romani hanc eis poteftatem abftulerunt. Sed co iufte viuerent,Iibertatem confecutifunt,& patriam pacatam habuerunt , & piratas funditus minori* *4* deletos viderunt, primum a Seruilio Ifaurko, poft* ea a Pompeio magno,qui fupra mille & trecenta nauigia concremauit , & eorum habitationes de* jeuit , & ex hominibus qui praelio fuperfuerant, alios in vtbem Solos apud Cilices habitatu dedu* xit,& vrbe Pompeiopolimappellauit:alios in Di* dymenam qua: hominibus carebat, & poftea R.o* manorum colonia fafta eft.Sed piratg vt plurimu aut Pifida:,autjlfauri fuerunt, aut Cilices Trachio» tae,qui apud Sidam Pamphyligvrbem nauigiafa* ciebant, ibiqj captiuos fub hafta venditabant, non diffitentes eos liberos effe» Pifida: & Ifauri, vt di* ximus, montani fuerunt, vitra & citra Taurum iu* gum habitantes, & fummos etiam vertices incole* tes,de quibus fatis dittum eft in fuperiotibus,qua* uis magna pars eorum auftralia Tauri teneret, & ad tertiam quam nunc defcribimus Adx parte yefpiceret.Poft Daedala Lyciorum monte in pro* ximo fuit TelmiiTus oppidum, & Telmiffias pro* montorium,& in eoportus.hunc locum Eumenes in bello aduerfus Antiochum gefto a Romanis ac* eepittfed fublato regno, Lycii locum receperunt* Deinceps Anticragusmons aiTurgit,& in eius c5* malle Carmylefus locus habitatus* deinde Cragus in offco promontoria diutfus,8c vrbs eiufdem no* minis» Hic fabulas de Chimgra: montibus confin* xere:& prope couallis fuit nomine Chimgra, a Iit* tore porre&a.In mediterranea Crago fubiacuit Pi *iara,vna ex maximis Lyciae ciuitatibus,in quaPa datus colebatur : dubium an is qui apud Troiam in praelio fuit.nam & illum ex Lycia dixere. Poft* ca Xanthus fluuius ptolabitur, que priores Sirbfm yocauere.Iuxta huc procul a mari leptuaginta fta .. q i *4«' DEASIA di/s Xanthus erat ciuitas,vna ex maioribus,& p 0 ft ea Patara, & ipfa maxima ciuitas,Patariopus,q U? portu habuit,& templa plurima» Ptolemaeus Phb , iadelphus eam auxit. Se Arfinoen Lyciaca nomi* nauitifed antiquum nomen delere non potuit.Ni* colaus hic pontificatum habuit,vir fanditate pr^» cipua clarastis cuius nautae in tempeftadbus fingm lari patrocinio vtuntur,& qui auro in domum in* opis patrisfamiiias clam inie&o, tribus puellis ne proftituerentur, diuinitus confuluit.Deinde ad fla dia viginti lupra mare in fublimi colle Myram Io* caueruntipoftea Lorymi fluminis oftiaafcendenti ftadia viginti pedeftri itinere Limyra oppidu oc* currcbat.in hac praeternauigatione portus Sc infm lae%iult 2 e, quarum maxima Cifthene fuit, eiufdem nominis vrbem habens. Deinde in mediterranea Pheilus & Antipheilus appellata loca,poftea Hiea ra promontoriu,& tres infulae Chelidoniae afperae, & magnitudine Aquales, ftadijs quincg inter fe di* flantes :a terra vero fexagintatquaru vna ftatione habuit. Quida initiu T auri e regione Chelidoniam furgere putauerunt,propterea q? promontoriu ai» tu. eft,& a Pifidicis motibus Paphyliae imminen* tibus defcedit.Sed re vera a Rhodioru tranfmari* na Pifidia verfus montana regio perpetua eft,quae etia Taurus appellatur.Poft Hiera Crabufa fuit, & Olympus duitas maxima, Simos eiufdenomi* nis,qui etia Phoenicus vocabatur.Ddndc Corycus littus,poftea Phafilis tribus munita portubus, ciui* tas infignis,& lacus, cui m5s nomine Solyma incu* b it, Se Telmiffus Pifidica ciuitas anguftijs adiaces per quas in Milyade trafitur.Sed deTelmiffo fupra diximus, qua Alexader cu anguftias aperire vellet, MINORI» * 4 * cepit acdiruit.Inferius ad mare circa Phafilide an# guftias funt,&: mons nomine Climax, Paphylico pelago adiacens, que P tclemous Mafliticu appel# lare videtur.Is tranfitum arctu relinquit in littore, qui tranquillo mari nudatur, & iter facietibus per* uius eft. pelago affluente, vndis cotegitur.Tralitus per montem k arduus & prolixus eft,atq5 idcirco in tranquillitatibus littore vtuntur. At Alexander in hyemem incidens, & maxima partem Tuarum rerum fortuna: permittens, prius q fludus rediret, mouit,& tota die in aquis habuit, ita vt vmbilico tenus milites mergerentur.periculum per tot peri# cula dux fimul & exercitus quasrebat.Phafilis Ly* ciaca vrbs fuit,in motibus fita qui Pamphylia fpe# dat.fed cum Lyciis non communicauit,flus vtens legibus. Nonnulli Lycios prius Solymos vocatos putauerunr,pofteaTermilasab his qui cum Sarpe# doneex Creta venerunt, deinde Lycios a Lyco Pa dionis filio, quem domo profugum Sarpedon in regni partem fufcepit.Sed melius fentiunt qui So# lyrnos in Borcali Tauri parte collocant, & poftea Milyes appellati funt.Homerus Solymos diuerios facit a Lydj's, quorum Rex ad Troianum bellum mifit Bellerophontem, de quo dicitur Hic Solymis iteru proflantibus intulit arma. Lycij Chriftiana facra receperat, diuqj feruauerut» Beatus Chriflophorus apud eos martyrium acce# pit in ciuitate Samon£,qucm virgis ferreis attritu, Beat» Chrf« & flammis exuftum,diuina virtute faluatu ferunt: ftcphoms *' poftremo Tagittarum idibus confoflum,dum con ftanter in christi cofeflione perfifteret, capite obtruncatum.fed noftra astate Lycij* omnes in po# teftate Turearum fadi,tedam fidem amiferunt» <3 fi i 44 D E A S I A De Pamphylia, & in ea Gatarade fluuio admodum quam impetuofo,quodq$ in ipfa Pam* phylia chci st i euangeliu fit fufceptu,poftea in Mahumetis dogma deuentum. Caput X C. P Amphylia tota montana ex Tauro in mare procumbit,ab oriente Tracheas Cilicias iun* da, ab occidente Climaci monti feu Mafiti* co,qui Lyciam difterminat.Pifidas ei a Septentrio* ne incumbunt, qui Taurum obtinent, de quibus mentio fada eft. Initium Pamphylias Olbia prs* buit, Phafilidi propinqua, ingens munitio» Poftea Cararades effluit amnis, multus,& torrentis more impetuofus,ab alta petra defcendens, cuius impe* tus 15giifime exauditur. Deinde Attalia PhiladeI* phi Attali opus, a quo dida eft.Suntqui dicunt in* ter Phafiiidem & Attaliam Theba & Lyrneffum fuifle,quod non eft alienu crederetquoniam vt Cal lifthenes autor eft, Troiani Cilices poft Ilium de* letum ex Thebano campo in Pamphylia exierut, a.quibus facile fuit oppidis qua? coderent,ca nomi* na imponere, quibus in patria vtebantur. Attaliam praetergreffo Ceftrus occurrit fluuius,quem ad fta dia fexaginta nauiganti,Perga ciuitas offerebatur, & proximum loco edito Pergcx Diana: fanum, vbi quotannis fefta celebrabantur, dgmonibus ex* pedata lolatia.Deinde ad ftadia quadraginta fu* pra mare vrbsalta,quasa Pergeis cofpici poterat: deinde lacus ingens nomine Capria,& fluuius Eu* rymedon,& fuperius ftadijs fexaginta in eius ripa vrbs Afpendus, plena populo,quam Argiui condi* cierunt. Ptolemeus hunc amnem inter Cataradem 8c Ceftrum pofuitiStrabo vitra Geftrum adorien* MINORI* *4 5 tem locauit. Vitra Afpendum Petnclifus defluit amnis, deinde Sc multas in fronte infui? parum co* gnitse.Poftea Sida Cumanorum colonia, quas Pal* ladis templum habuit,&: piratarum commune fo* rum:& ei proxima minorum Cibyrenfium ora, Sc Melas amnis, Poftea Ptolemais vrbs,& non pro* cui Pamphyli? fines, & Coracefium Trache? Ciii* ciae initiu.Tota Pamphylias prasternauigatio fex* centorum & quadraginta Aradiorum fpatium con* tinet. Herodotus autor efir Pamphylios ex focijs Amphilochi & Calchantis fuifle,miftis fane horni* nibus,quiex Troia illos fequebantur, atque ex his alios hic remanfifle, alios in alia loca fuifle difper* fos*Ca!linus aflferit Calchantem apud Clarum ob* ijfle:gentes vero quas cum eo erant, Taurum cum Mopfo tranfgreflas,partim in Pamphylia reman» filfe, pardm in Ciliciam Syriamq? vfqj ad Phoeni* ciam proceflifle.Pamphylia,fi'cut & reliquae Afiae prouincias,facrofan£lu Chrifti euangelm fufcepit, Poftea de via vitae reeeflit,fceleratum Mahumetis dogma, & inanes ftcuta fabulas, & in hoc vfqj te* pus delirat,Turcafum imperio fubie&a, quibus ad voluptatem humano generi amicam multa per* miffa funt.Sed iam ad Ciliciam tranfeamus. De Cilicia duplici , Trachea {cilicet Sc Campeftri,de emporio nomine Delus, apud quod mancipiorum millia multa quotidie venundaban* tur. de Arfinoe & Amaxia cedrifera, de Scanda* laro oppido, cuius dominus hominum viginti mil* lia armare poflet .Item de Athen?o philofopho tui 4 mdomusper no&em oppreiTo, Caput XCI* q ii; Alexander in Cydno fluuiolauit. t$t BE ASIA ceperat. Poftea Antonius & Cleopatra eum ilii conceflerunt,obfequijs & cultu deleniti. Sed Aba fublata, principatus ad eos redijt,qui ex eodem gc nere erant.Poft Anchialam Cydnus fluuius erum# pitin mare,iuxta locum cui Rhegma nomen fuit, Stagnu id erat,in quod Cydnus exit Tarfum per# fluens, qui fupra vrbem ex Tauro cadit. Tarfi ve* ro nauale lacus fuit.PIucufcp tota ora a Rhodioru tranfmarina incipiens , ad aequino&iales ortus ab occafu eiufdem nominis exteditur, poftea ad hye* malem ortum conuerfa Iflum vfq?, deinde flexum qucndam fumit in auftrum vfqjin Phoeniciamtre liquum ad occidente finit vfqj ad columnas Her* culis.Tarfusin campo iacuit, Argiuoru opus, qui Io qugrentes,cum Triptolemo errauerunt. Iulius Solinusmatretotius CiIici?Tarfum appellat, Bc a Perfeo nobilifiima Dian? prole conditam dicit. Sardanapalus in epitaphio quod ante retulimus, Tarfi coditorem fe iaaauit, Vrbem Cydnus me* diam perfluebat iuxta gymnafiu iuniorurm cuius ortus non procul ab vrbefuit. Alueus perprofun* dam vallem tefta in vrbe ibat aqua rapidiffima ac frigida,qu£ hominib 9 acbeftijs quae craffiores ner uos haberent, auxiliari putabatur. Alexader captus eius amoenitate, proieftis armis plenus pulueris ac fudoris , cum in eius vndam fe proieciflet,pericu« lofiflimum incidit morbum , de quo vix tandem curatus euafit.Tarfenfes adeo philofophtee ftudio* fi fuerunt, vt Athenienfes & Alexandrinos fupera* rentvVerum indigena Tarfi difcebant, peregrini non multi: nec rurfus indigeng domi manebant* fed foris proficifcebantur , & perfe&i libenter pe# regrinabantur * detinebantur autem perpauci * wiNoRr. £5| Athcmenfibus contra euenit. nam multi eo profi* cifcehantur, & libenter immorabantur* Indigeng non multi admodum ibi ftudebant,nec alienas vr* bes difcendi ftudio quaerebat. Alexandrinis vtruq; contigit.nam & multos peregrinos fufcipiebant, & e fuis non paucos emittebant.Ex Tarfoviri illu ft res inter Stoicos fuerut, Antipater, Archedemus, & Neftor,& duo Anthenodori , quorum qui Cor* dylion didtus eft,cu Marco Catone vixit, & apud eum mortuus eft*. Alter Sandonis fiiius,quem Ca* nanitam a vico quodam dixerunt, Caefaris praece* ptor fuit, &in honore maximo apud illum habi* tus.Ex Academicis Neftor Tarfenfis Marcellum O&auiaj forqris C$faris filium inftituit.Plutiades Sc Diogenes Tatio nati, per alienas vrbes peregri nati funt,& fcholas optime rexerunt. Diogenes etiam poemata in adolefcentia compofuit, maxi» ma ex parte tragica. Dionyfides optimus tragoe» ,dix poeta, & Artemidorus 8c Diodorus gramma» tici ex eadem vrbe fuerunt. Sed nullius viri gloria Tarfum magis extollit, quam Pauli apoftoli,qui vocatus ddomino,fegregatusinEuangeIium, do* pauimaj»* . £tor gentium faftus eft ,& vas eleftionis appella» d °^,°& gen * tus:cuius mira fuit eloquentia, & diuina doftrina, ekSlon^t* & ei non folum Hebraei, fed Graeci 8c Latini ere* diderunt* De Mallo vrbe,8C qui apud eam viri ela- ti fuere:de montis Ajmani portis Amanidibus ap* pellatis : de Pindo amne iuxta quem Alexandes cum Datio conflixit. Caput X CIIII, *54 DE ASIA P Roxima Tarfo Mali? fuit , Pyramo fluuid (de quo fupra diximus)intereurrete» Mallus in edito loco lita, Amphilochi opus & Mo» pfi Latong & Apollinis auguris , de quibus multa conficta funt,& qug de Calchante fupra diximus, nonnulli huc tranffcriit,dicutq? Mopfum & Am* •philochu ex Troia profeftos Mallum candidilfe, poitea Amphilochii Argos digreffum, cfi Argiuis nonplacuiffet, illo redijffeifed a regni comunica* iioneexclufumjfingulari certamine cfi Mopfo c5* curriiTe:& cu ambo cccidiffent,no multu inter fe didatesyiuxta Pyramum fuiffe fepultos. Ex Mallo fuit Crates gramaticus^qui-Panastifi philofophum in flituit .Vitra hanc ora Halenius iacet capus , per que Philotas Alexandri equitatu duxit,cu ille pha lange per ora maritima & Mallenfem agrii Iffum verfus,& Darij copias ex Solis ageret.Hefiodus di cit Amphilochii ab Apolline apud Solos in ter em» ptfnquida apud Halenifi campfi, quida in] Syria* Alexander ei propter cognatione cfi Argiuis gen* tili dementia facrificauit.Polt Mallu Aegjas oppi dum fuccedunt , deinde Amanides pcrtp, in quas Amanus mons definit,a Tauro defcedes,qui vitra Cilicia elf oriete verfus,femper a tyrannis occupa tus, loca munitiffima obtinentibus.Tarcodcfnetus vir memoratu dignus his locis potitus eft , qui ob piyclara facinora rex a Romanis nuncupatus,fuc ceffione fuis pofteris tradidit.Poft Aeggas Iffus op pidfi fuit ftatione proditu: & Pindus amnis, iuxtd que Alexander cu Dario coflixit,ac viftorpercur» ritorietem.Hic finus Ifficus ab oppido dictus, & Rhofum duitate, & Myriandrum,& Alexandria, ScNicopolim ootinet ; & Mopfi domiciliu,&por# minori* * 5 $ tas quaj Cilicu Sytorumcg confiniu appellatur* & in vitima Cilici? terra Dian? Sarpedoni? fanu & oraculu fuit,vbi a d?monibus arrepti refponfa da* bat.Ia Syriavero prima ciuitas fuit Seleucia Pie» fi?, iuxta qua Orontes exonerabatur*' Ex Seleucia vfque Solos refla nauigatione ftadia circiter mil* le coputaruLSuntqui arbitratur Cilices Troianos, quorti Homer 9 meminit, hora Cilicu autores fuil* fe de quibus nunc afln eft,quauis ab illis plurimu difterit.quidam ecotrario cefent* Nos fuam cuiq; fententia relinquimus. Ciliciam Campeftre Cara* manus obtinet, qui fecudus in honore apud Tuf* cas habetur* Is etiam minoris Armeni? & Cappa» doci? parte poflidet , quadraginta millia armato* ra,cum neceffitas ingruit, in campis habes. Is qui modo regnat, Abraham nomine,fajpe noftris prg* celToribus & nobis fcjripfit, auxilia cotra Ofiauia* nu petes, cui inimic 9 eft,quauis in cultu Mahume* ti confcntiat. Reliqua qu? extra Taurum in Afia funt,Oflauianus habet*, exceptis qua: Scandalari dominus poifidet* Haflenus de Cilicia & Afia, qua minorem diximus.Sed quoriia Cyprus ei ad Au* ftrum iacet,de hac fimul agendu eft,qua peragni* ta, finis erit Afiaticse defcriptionis* * '-i; De Cypro in{ula,& in ea promontorijs,’ quodcg in eo cuius fummitas Olympus dicebatur, Veneris Arce? templu fuerit, quod mulierib 9 nec videre nec adire Iicebat.de Clidibus & Carpathi/s circu Cyprfi adiacentibus infulis, de promontorio vnde qui Apollinis ara tetigiifent pr?cipitabatur. Item de Creta, Boofura, PaIaepapho,Arfinoe al* tera,Hierocepia,& Papho. Caput XCV., r- DE ASIA C yprus inter maiores nofiti maris infulas Io cum fibi vendicat, cuius feptentrionales par tes Trache? Ciliciae oppofitae funt,ibtqj co tinenti proxima eft.Orientales Ifiico flnui, occide» tales Pamphylicum alluit pelagus, auftrales Aegy ptium.Arnbitus infulae trium millium & quadrin* gentorum ac viginti ftadiorum in finum fe infere* ti dicitur.Longitudo a Clidibus in Acamante pe* deftri itinere mille & quadringentorum ftadiorn ab oriente in occidetem ptogredienti.Clides duas infulas vocauerunt, ad orientales partes ante Cy* prum (itas, quae a Pyramo ftadijs diftat feptingen tis. Acamas promontoriu eft fyluofum,quod dua* rum mamillarum fpeciem praebet : & in occiden* talibus infulae partibus fitum, tendit ad aquilone, Trache? Cilici? proximiuTota infui? figura par» te altera longior eft. Crommyum promontorium Anemurio, Ciliciae Trache? promontorio pertre centorum & quinquaginta ftadiorum opponitur interuallum. A Crommyo vf<$ Clidas nauiganti reftainauigatione ftadia feptingenta infunt, infu* lam ad dexteram, continentem ad finiftram habent ti Jn hoc fpatio Lapathus duitas fuit,ftatione pr?» dita ac naualibus,Laconum & Praxandri opus,8c iuxta eum Agidus & Aphrodifium, at<$ ibtfinfu* Ia anguftiflima.nam feptuaginta ftadiorum inter* uallo ad Salaminam tranfitur. Deinde Achiuoru A<fta,qu6 primum appulifie aiunt Teucrum a pa tre Telamone pulfum,qui Salamina in Cypro co* didit.Poftea Carpafia duitas, quae portum habuit circa Sarpedonem promontorium fita. Deinceps mons & promontoriu, cuius fummitas Olympus dicitur,in quo Veneris Aereae templum fuit, quod V M I H O R I. fitt adire nec videre mulieribus licuit.lnfrdte Cii des Sc ali? complures infulas fuere* Poftea Carpa* f lx ,Sc vitra eas Salamis, vnde fuit Aridus hiftorb cus.vlterius Arfinoe ciuitas & portus,& promon* toriu Pedalium, cui collis altus & afper imminet, menf? cuiufdam figura pr?bes, gentili more oiim Veneri facer,a Clidib 9 fexceds & o&ogita ftadijs diftans» Podea finuofa qu?da & afpera pr?terna* uigatio,qua Cetium iter erat, duitate daufo por» tu pr?ditam:ex qua Zeno fuit Stoic? fe£taa autor, & Apollonius medicustex quo loco vfqs Barutum ftadia mille & quingenta coputauere; .Deinde A* mathus duitas, Sc intermedio ipatio oppidu nomi ne Pal?a, Sc Olympus mons, qui mamillas fpecie pr?buit,& Curias peninfularis,& Gurium vrbs ab Argiuis condita, qu? datione habuit in occidetali parte infui?' qti? Rhodu refpicit, Podea promon* toriu ed,vnde iaeiebanturqui Apollinis aram co* tigiffent»Tanta erat apud c?cam gentilitatem non dei led daemonis reuerentia. Vitra promontorium Tretafuit, Sc Boofura, & Palaspaphus ad decem ftadia fupra mare fita,quas ft a tione habuit, Sc an* tiquum Veneris Paphi? templum, fubinde Zephy rivi promontorium, Sc altera Arfinoe cu ftatione, & templo, & luco: Sc non procul a mari Hieroce* pia,& Paphus ab Agapenore condita, quas portu habuit,& templa optime conftru&a, diftans a Pa* laepapho itinere pedeftri ftadijs fexagmta; In qua via viri fimul ac mulieres ex omnibus vrbibus co* fluentes, fefta quotannis celebrabant. Quidam dw acerunt Paphu ab Alexandria diftare per tria mil * lia Sc fexcenta ftadia. Adhuc vrbs extat,& epifeo* pum babet,quem nos| creauimus, * • ' • fp> $ ,f DE ASrA De Acama promontorio, Nicofta,Fama' gufta& Atraclenfi hodiernis in Cypro vrbibus,& quodapud CoIoffuracaftelJum cucurbitae nafcan* tur adeo ingentes q? ex eis picatis efficiantur dolia* Item aes, metallum, vitnolum,rubigo aeris, can* na mellis ex qua faccarum excoquitur, plurimum apud Cyptum abundent*. Caput XC VI* P Oft Paphum eft Acamas prom5torium, vn dc incipit in orientem nauigatio, deinde So lus,quse portum habuit Sc flumen , Sc Ve* neris Sc Ifiaisdelubrii.Pbalerus Sc Acamas Athe* nienfes ea condiderunt .Incolae Soli dicebantur:& fortaffeab his Solcmfmus nomen accepit,quan* uis in Cilicia eiufdem nominis duitas fuerit, cui hoc tribuitur. Hinc fuit Stafanor Alexandri foda* lis, vir qui principatum meruit* Vlterius in medi* terranea duitas Lintenia fuit, cui proximum erat Crommyi promontorium, vnde citcunriauigatio* nem inchoauimus J-iaec fuefunt antiquarum vrbiu nomina, hodie metropolis & regiaell Nicofia,qu? noftris temporibus- rriagnais calamitates pertulit» Eli Sc Famagufta,qua Genuenfes obtinent, Sc Pa* phus,de qua didum eft,vbi Ntmofienfis epifeopa* tus efhTurris qugda extat, Sc teplu dirutu, vulgo LimilTum vocat, Atraclenfis duitas in ' mediterra* neis fuit,uuc deftruda efb quauis : habet epifeopu qui villis aliquibus pr?eft.Sunt' &- oppida qugda no contemneda,interqu£ Cerrnes nominatur, in c$uo Ludouic 9 rex’obfidione perpeiTus eft, Stadijs qua* tuor ab oppido mons eft,& in eo caput fan di Hy Iarionis.cuftoditur,e regioeCiIici?:nec procul hinc monafteriu Grgcoru,in quo fandi Epiphani) cor* «Jn- t v : MINORI* zf9 pus miraculis claret. Inter Paphum & Limiffum caftellu eft munitum noir.ine Coloffus,a Rhodijs cuftoditu , vbi cucurbitae nafcuntur ingentes , de quibus picatis efficiunt dolia. Infula ferme tota au ftralior eft parallelo qui per Rhodu ducitur, virtus te nulla infulam inferior.nam & vino abundat, & oleo.frumenti quocg fatis habet, aeris etia metalla in ea fuerant, in quibus vitriolu & rubigo aeris na« fcebatur, ad medicing vfum idonea. Canna mellis multa in Cypro reperitur,ex qua faccara excoqui tur.Ex pilis quocp capram pannus conficitur , cui ^Zambelloto noftra stas nomen dedit. Multas res infula ad alias gentes mittit 1 , cx quibus lucra noti pauca redudant. Alienis non multum eget, fed ae* rem parum falubre habet. Tota infula delicijs in* cubit,foeming admodu lafciug fune. Trogus autor eft confueflfe Cyprios virgines fuas priufquam nu* ptui traderent, exteris nautis infulam petentibus offerre, proftitutafqj demu viris date : vtnon ab re facra Veneri Cyprum dixerit antiquitas. In initio perfingulas vrbestyranifueriit,fed poftqua Pto* lemaici Aegypto potiti funt, Cyprus etia fauehti* bus Romanis in eorum ditionem conceffit.Poftre mus Ptolemgus cum ingratus erga bene meretes inuentus effet,fublatus eft,& Romani infula occu« parunt, & prouincia prftoria fecerunt. Toljendi re gis autor fuit P .Claudius pulcher, qui a piratis Ci* licibus captus, imperato fibi redemptionis pretio, mifit ad regem vt fe redimeret. Ille pretium adeo exiguum remifit , vt piratae id accipere recufaue* rint,Publiumq3 fine pretio dimiferint: qui libera* tus gratia vtrifq?retulit,Nam creatus plebis tribu »us ; euicit vt M.Cato in Cyptu mitteref, ea a re* HISTORIA gc ablaturus. Ptolemgus re intelle&a feipfum in> terfecit.Cato infulam accepit , Sc regis opibus ve* nundatis, pecuniam in publicum aerarium detulit, Cyprus diu poftea prouincia fuit’, quanuis paruo tempore interie&o Antonius eam Cieopatrg& Co rori eius Arfinoe tradidit. Sed breui omnia eius afta refcififa funt, poftquam manus fibi confciue* rat. Antiqua hjec funt , & noua,digna relatu, quae paucis abfoluemus, Hiftoria de bello apud Cyprum fa&o. Item quomodo Iacobus Cyprius nothus Soldano fcedum & execrandumprseliititiuramentum* Caput XCVII. G Yprus cadentibus rebus Romanis diu fub imperio Graecorum fuit:qui poft Conftan* tinum apud Bysantium regnauere. Ricar* dus Angite rex Graecos ex infula deiecit, cu Hi e* rofolymam clafle petens , eo tempeftate delatus, portu prohiberetur.Indignatus enim, arma qug in Saracenos parauerat,in Gr?cos vertit, eifcj infula abftulit,lpoliatarnq;, firmo fuorum prazfidio com* munitam reliquit. Nec diu poftea Guidoni Lufi* niano, genere Gallico,quide Hierofblymitano re* gno contendebat, eam permifit:,quam ille ab An* glico acceptam, fibi & pofteris fuis vfq$ in h?c te* pora obtinuit.Poft varias fuccefliones regnum ad duos fratres peruenit, quoru alter nomine Petrus, clafle inftru&a cum Catelanis ac Gallicis Alexan driam Aegyptiorum inuafit t ingreflfuG^ vrbem , mediam diripuit , & quanuis occurrentibus maxi* mis Aegyptiorum copijs fuga; fe commiferit,m* gentem tamen prajdain & ditiffima fpolia repor* de bello CYPRIO. jt 6t fauitjnec diu poftea a fratre interfe&us eft» Nulla ** enim fanfta teperitur regni focietas.Ctuentus fra* *« terno fanguine,rex conftituitur. fed neqs ei longa quies fuit , nc<$ impune celfit parricidium. Nam cum folene conuiuium inftituilfetCquod annis fin« gulis inftruere mos erat)ingens calamitas obtigit. Inuitati Genuenfium ac Venetorum mercatorum venetotfsc iudices,quos Baliuos appellant , magna inter fefe contentione de priori conlelfu certare coeperunt. Cuque rex Venetis propenfior videretur, indigna* ti Genuenfes,armis fuam dignitatem retinere lia* tuerunt , atque in regiam te&is fub vefte gladi/s profefti funt. quod intelligentes Venetorum prf» mores,tegem adeunt,atcg tnfidias luo capiti para* tas dicunt, & idcirco iuuentutem Genuenfium ar* matam intraffe palatium. Rex miffis eueftigio qui rem inquirant, inuentos cum armis Genuenfes in fubliniem palatii locum rapi iubet,atq> ex altilu* mis feneftris in forum praecipitari , ftatuta militu cohorte, quae lanceis atque gladijs cadentes excipe* ret.tantum maligna potuit accufatio. Reliqui etia per Cyprum commorantes Genuenfes perquilm ac necati funt, ita vt vix vnus ex tanta clade fu* perfuerit,qui rem geflram in patriam renunciaret. Accepittamendux Genuenfium ac fenatus pau* lo poft atrocem fuorum ciuium iniuriam, atque in vltionem ereftus, intra quadraginta dies potentif* fimam claffem armauit,& in Cyprum mifiticuius aduentus eodem fere tempore 6c vifus efl:,& audi* tus*Trugofius,qui clafii praefeflus erat, expolitis in terram copiis, mox Nicofiam profeftus , £gre defenfatn cepit , breuiqtie regem ac reginam , 8c vniuerfam infulam in poteftatem fuam redegit; . - - jj uj 2,gg HISTORIA ditate filiu exueres.vana eft cogitatio tua. Cyprus „ mihiveftlgalis eft, & meu de rege xudicare. Niti „ quaptimu abieris, Aegyptio peribis gladio.Sivxor „ Sbicordi eft,poteftatem facio,vt eam tecum aufe. „ tas,fi tamen prius recefferis, quam fecudo monea, • ris. His acceptis, toto regno trepidatum eft,ingeG> que moeror omnium mentes peruaiit, cum neque Soldaniiuffibus refiftere poffent,neq;fine turpitm dine obedire. Poftremo cfi remedium nuito aliud inuenirent, Legatos ad Soldanum mittere placuit, cjufeuisrncfltein lenirent^Mifcrunt & firnul «Rho* dij viros ex religione ptimarios,qui apud Cairum couento Soldano,Ludouici caufam humilibus yer* bis defendere conati funt,Nil eum de iure Soldam ablaturum veniffe dicentes. Ioannem Cypri rege Carlotam filiam vnicam ex matrimonio fufcepif» fe.quam fecndum Chriftianas leges reliquiffet redem.Iacobo ex concubina nato, regnum nequa* quam deberitmarttum pro coiuge corong iurafor- tiri s hortari ne regni confuetudines confunderet, neve Chriftianis Chriftiana inter fe iura negaret; Ludouicum Soldano in omne tempus amicum fu* turum, tributumcg fuis temporibus praeftiturum, Iacoboque decem millia aureorum ungulis annis quoad viueret tradituru. Res diu in cofilio apud Soldanum agitata eft; Sciam eo vetum erat,v t po* ftulata Ludouici admitterentur, triginta millibus aureis fuperadie£lis.hanc enim fummam loco irm pefarum Soldanus expofcebatj,nec Luaouicus pro redimenda pace abnuebat. Sed ambiens Iacobus modo iftos, modo illos amicos, ac Soldani fidem accufans, qui fe pauloante regem declaratum de* fereret, Gallicasque perfidias ptoderet,Purpuratos 33 E BELLO> CY1? BL I ©* ±6? quofq? in curia potetes hortabatur, vt Soldano fug* gererent ne Gallicis oratoribus aufcultaret,neve fe femei in fide relinqueret* Aderat ei Solda ni filius «qualis aetatis, qui eius fortunae miferebatur. Ad* erant & tres Mamaluchi in palatio potentes, qui precibus affiduis Iacobum comendabant.fed parfi eoru conamina valuiffent,nifi Mahumetis Turea* rum imperatoris legatus opportuno in tepore a£» fuiffet, qui verba huiufmodi habuiife fertur* Ac ce* «« pit amicus tuusTurcarum imperator Mahumetes, te Iacobum Cypri regem appellafTe, eumque in pa ec trium regnum ftatuifle reftituere»Digna res, qux « de tuo folio manaret, &noftrae religioni accommo »<s da.Sed renuciatum poftea eft, te mutato confilio « pacem cum rege Gallico pacifci, & quem iuuare <« ccepifti, velle deferere,tanqua ignores quanto per* « fequatur odio gentem noftram Gallicus fanguist «« neqj Gotfridi,Balduuinive,aut aliorum eiufcegen* ,c tis fafta mente teneas, qui fsepe maiores noftros magnis cladibus afflixerat*Vide quid agas»Si pax tibfeum Gallico genere cordi eft, cum noftro beb lum expeda.Nec tibi cum folis Tureis inimicitias « futuras putes, Aegyptij, Syri , Sc Arabes quibus prp» *« es,fummo te odio profequentur,nec tuus tibi filius «« haerebit,qui religionem noftram Gallicano fangui» <c ni prodidetis.Quod fi promiffam fide lacobo fer* «< uaueris,claffemq5 pararis in Cyprios, Mahumetes « quocg alteram parabit in Rhodios, & vtriu% infu* *« lx fpolia tua erunt, foium tantum infulae Rhodiae <• Mahumetes fibi feruatum cupit* Placuerunt Sol* dano Tureae oblata, atcp in eiuspoftulata confen* fit» Apparata eft e veftigio claifis, & Iacobus cum magna militum manu in ea vedus Cyprum appu* %jp HISTORIA lit.Non tulerunt eius impetu Galli,quanuis R.ho* dios adiutores haberentmeqj aufiapud Nicofiam cxpe&arc, in caftellum quod Cerines appellatur, ieferecep erant. Iacobus reliquis omnibus in pote» ftatem receptis, obfidtoncm aliquadiu circa caftcl» lum tenuit. Deinde fpe pctiundte munitionis de» pofita,dimiflis cuftodibus,qui Gallos abincurfio» ne prohiberet,Nicoftam reuerfus,ad reformatione • ia* regni feconuertitjlegatofqj ad nos mifir,qui multa roS pa> peteret faciem honeflatis habentia : fed re vera nil para; rium a jf uc f qu?rebat,qua Chriftiani regis apud fede apo 1 *' ftolicam nomen vfurpare :Ted contra illi euenit,q putabat, neqj enim oratores fucs tanquam regios admifimus, cu accepiffemus eu Soldano Aegypti eo tempore quo regnu ab eo fu fcep it,turp iffi mu ia ramentum prasftitiife. Adiurato enim quadragies Juramenta deo (vt accepimus) fic ait:Perdeum magnum & turpe. altum,mifericorde,& benignum, formatorem cselt 8c terra:, & omnium quas in eis funt,& per fan&a hate euangelia,per fan£tu Baptifma,per fanftu Io* anne Baptiftam,atqj omnes fan£tos,&: per fidem Chriftianoru promitto & i uro, qj omnia quae no» uero, aperta erunt domino meo altiffimo Soldano Aegypti 8c totius Arabia: imperatori, Alefferapho Afnali, cuius regnu deus fortificet. Ero amicus.ami eorum fuorum,& inimicoru inimicus. Nihil enim celabo, neq^ piratas in regno meo patiar, neq? his vietum aut auxiliu dabo. Aegyptios qui meo in re* - gno feraiut,ema,& libertate donabo. Auri quinqj millia nummum in Calendis Septebris aut Ofto* bris tributi nomine in templis altiifimisHierufale & Lamech fingulis annis offeram. Coloifeos prohi* bebo ne piratis arma miniftrenbQu^cun^ digna debello cyprio tjt cognitu nouiter emerferint, Soldano lenunciabo.In iuftitia & veritate Paedami, nihil mea in parte frau duletum erit.Quod fi alicjuid horum neglexerim, cro apoftata,& mandatorii fandi euangclij Chri* ftianaeq? fidei praeuaricator. dica euangelifi falfum effe, negabo Chriftum viuere,& matrem eius Ma* riam virginem fuiffe.fuper fonte Baptifmatis Ca* melum interfi'ciam,& altaris pref byteros maledb dhdiuinitate negabp,& illefumf^nunciu humani* tatem adorabo. Super altar i' cu Iudaea fornicabor, Sc fandorum patru maledidiones omnes in mere* cipia. Hoc iurametu i fcriptis redadu ,& ex Ara* bica lingua in Latina tradudu, Legati Rhodior» viri praeftantes ad nos detulerunt, afferentes cerrif fimum effe ita Iacobu apud Cairum Soldano iuraf fetpropter qua rem oratores eius multu increpa* tos, abfqjhonore remifimus . Carlota interimqu? cavbta c5 Rhodum petierat, coparatis aliquibus auxilijs,cu ‘JJ noua militum manu quam focer ex Sabaudia mi* redit» ferat, ad virum quem Cypri reliquerat apud Ceti* nem,redijt,eo propofito,vt Nicofiam peteret, non patua ipe freta recuperandi regni,. Iacobus cofilijs eius exploratis, iter intercipit,cofertoq$ praelio mul tos Gallorum interfkit,reliquos in caftellu repel* lit, quo in loco vfq? in hanc diem Ludouicus obii* dionfs incomodafert» reliquae partes infulae Iaco*- bo tanquam regi parent, excepto Coloffi oppido, quodRhodfi' tenent,& FamaguftatquamGenuen» fiu effe diximus.Carlotaviroapud Cerinem dimif fo, Rhodu contendi. £,& deinde plena calamitati* ad hos nauigauit,fibi & viro vt confideremus, non finefiachrymis oras.nam & ipfa multa in mari ad* uerfa pertulerat, nosqua potuimus humanitatepru HlSTORlA dentem fane & cordatam focminam con folati fu» mus .Vinum & triticum quod regi mitteretur ob» feiTo,apud Ancona obtulimus,&: (ibi (quse omniu rerum erat indiga) equos & mulos coemimus, Sc viaticum dedimus, quo in Sabaudiam (vt reginam deceret)profi'cifceretur adfocerumtauxilia quoque polIiciti,quibus in regnum reftitut poiTet,fi noftris confilijs vteretur. Facile nanqj exulibus regibus c5» mifereri fdmus.Sed digna dei vitio. Nam cum nos apud Mantuam conuentum ageremus, regefq^ hor taremur,vtin tutelam regionisaffurgerent, neque hinc Turcas,!'nde Saracenos in Chriftianos fzeuire permitterent, huius Ludouici pater, qui multa pro» miferat, inter primos repertus eft qui orthodoxas fidei auxilium negauere.Ipfequoqj Ludouicus ad» oIefcens,cumper Padum nauigaret, efletqj Man» tuas propinquus, in eo loco vbi Mincius Pado mi» fcetur,haudquaqua dignatus eft nos vifeite, aut no» ftratn benediftionem expofeere. Quibus ex rebus ftepe oratores Sabaudienfes allocuti,eorum fada damnauimus, futurumque diximus,vt in poenam eorum quas pater faceret,filius regnum amitteret, fruftraqj opem ab alijs petefet,quam fuus pater ne» gaffet ecclefiset ficutpoftea cum magno religionis damno fecutum eft, Quo iure Soldanus Cyprum, 8t Turea Rhodum fibi pertinere dicant Jtcm difputatio,qui primum populi Afiam minorem coluerint , quiqj duces apud eam armis praecipue claruerint* Caput XCVIIL H Aec habuimus qua: de Cypro diceremus^ aliquanto longius q confueuimus, propter MINO RI* *75 hiftoriam noftri temporis, quae non videbatur ne* gligeda.quod etiam in alijs locis fa&uri fumusyvbi noftra actas aliquid habuerit memoratu dignum. Soldanus fuam effe Cyprum dicit, & Rhodu,pro» pter Hierufale,de cuius regno has infulas effe pu* tant:& cum ipfe Hierofolymam pofltdeat, ad eas quoc$ ius fibi competere arbitratur.Turcarum im» peracor de Cypro nihil aduer fatur, Rhodum vero lui iuris effe contendit,qui vicina in continenti lit* tora obtinet, Antiqui & Rhodum & Cypru Afia; tradiderut,quibus nulla cotinens propinquior eft. Nam Rhodus Cariae, Ciliciae Cypr* obi;citur,qug Aliae partes exiftunt * Aliam ipfam minorem qui Q U f ptfms primo coluerint,non fatis certum eft, Quida indis genas putat, nos ex Syria primos cultores aduenifi ' le arbitramur, quando ex vnis parentibus omnes originem ducimus . Illi vero in terreftri paradifo creati,atq$ illinc eiedi,in Damafceno primu agro locati func,indeq$ genus humanum. Nifi Armeni* ca magis origo alicui placeat^uia in arca Noe fer* uata fit humana caro, & illa in motibus Armeniae ceffante difuuio requieuerit, vnde rurfus propaga* ti homines ad colendas prouincias exierint.Sed o* mnes ab Adam prognati, qui filios Noe fui gene* ris authotem faciunt. Ante Troianum bellum cui* tores Afia: inter primos memorantur Caucones, quos ali; Pelafgos, alij Scythas fuiffetradut.Hos Bebrices e Bitbyniapepulerunt,Bebrices Marian* dyni cum Paphlagonibus,ex quibus Mariandyni exiueruc 3c Heneti, nobilis Paphlagonum natio* Mygdones Olympi cultores , qua Borea refpicit, & Doliones inter Rhyndacu habitantes, & Aefa* pumt & Myfi,qui ex Myfia ptofe&i funt Europea, - ' 15 E ASI A apud Danubium fitat& Lydi, qui & Ma»ones ap* peliati funt,& antiquiores q Myfi crediitur,& ab aliquibus My foru patres exiftimati funt, Aiiatque* indigens: & Leleges,quiperinfulashabitates fub Minoe Cretenfi fuerunt, poftea in continente Afig migrantes,auftrale inde latus vfqj Aflum, & deim de v fqj ad Caicum & Hermum otam maritimam tenuere:& Cares qui priusLeleges eife putabatur, Sc infulares,poftrcmo terreftres fafti apud M^an* drum fedes obtinuere:& Phryges,qui ex Thracia profc&i primo Sagarii ripas ha bitauere, deinde ad oriente mediterranea petierunt: & Lyci/, qui prius non procul ab Ilio fortiti fedes,in duos diuifiprin* cipatusjdcnicp vitra Taurum migrafle creduntur: & Teucri,quos ali/ ex Creta , ali/ ex Attica ortos exiftimarunt,& circa Amaxitum habitauerunt:& Cilices qui fub Hedlore fuerunt, Thebarn colentes Ilio proximhquo deleto,Taura tranfiuere:& Dar* dani fub Aenea & Antenore conftituti,Idsacco# ls:& Ceti/ prope Caicum fub Eurypilo militates: & Pelafgi qui Lariifam Cumanam prius coluere: gens ab origine Theffalica,quae poftea multu ere» uit,& tamen cito defecit, & Solium in mediterra* nea.fupra Cares ad Taurum habitantes:& Leuco* fyri vitra Halymfn Poto collocati: & Amazones, * qute Themifcyra2camposincoIuere:& Chalybes, qui montes Pharnacite & Trapezu tisriuos infede rimt:omnes huiuftemodi gentes ante bellum Tro xanumin Afia fuifle traduntur.De Lycaonibus, & Cappadocibus & Cataonibus,& Armeni/s,& Pa> phylij's,& PiOdibus,& Ifaurids, & Thracibusqui Cimmerii fuerunt, & Magnetes deleuerunt,& ali/s cpmpluribus,incertfi eft. Aeoles, & Iones, & Do* M I HO SL IV 27 J- t&Sy & Macedones, & Galatas nemo dubitat poft cladem Iliacam in Afiam perueniffe:qu;c frequen* ter externo fubie&a imperio,aut rato,aut nunqua regem protulit in armis clarum , cuius vetufta ori* 00 Afiaticafueritifiuequdd imbelle genus horni* num facile iugum fubijt , fiue quod regionis vber* tas externos reges ad eam acquirenda fummis co> natibus attraxit.Nam priufquam Troia Gr&coru armis rueret, multi Afiam externi reges muaferut* Iupiter,fiue Cretenfis fuit, fiue (vt alij volunt) Ae* gyptius,Afiae imperium adeptuseftj & Hercules ille primus, & Dionyfius que Bacchu vocauerunt, & Ofiris, quem cum fuperioribus ftulca Aegyptus tanquam deum coluit» Sefoftris quoque rex Aegy* pti Afiam fibi fubiecit , & Idanthyrfus Scytha* rum rex, qui fibi 8c fuccefioribus fuis per mille 8c quingentos annos vedtigalem Afiam feciffe tradi* tur,& Amazones Scytharum foboles, magnam fi* bi Afi£ partem vendicauerunt , Sc Ninus rex AB fyriorum : vfque ad Hellefpontum cum exercitu peruenit , omnemque Afiam domuit , quas Sc fibi ' & fuccefforibus vfque ad Teuthrantem paruit, fub quo Troianum bellum exortum efh Teuthras autem per legatos a Priamo requifitus Memno» ' nem Tithonifilium cum decem millibus Aethi* opum,& totidem Sufianis,ac ducentis curribus » in auxilium mifit , cum amplius mille annis A* fia fub Affyrijs fuiflet.Hercules etiam Alcmene filius Troiam depopulatus efLSed neque Hercu* les,neque Agamemnon in Afia imperium conti* nuarunt, qui habita vieforia in varias regiones di* fperfifunt, quenadmodu & Cimmerij,qui multas in Afia duitates defertarunt,nec totam Aflaoccu “ f ii DE ASIA %-} 6 4 - parunt: ficu t neq? Iafonis focij,quanuis aliqua loca obtinuerint poft Troiam deletam.Lydora res ma* gna: fuerut,apud quos Mydas, Gyges, & Alyates, & Croefus rerum potiti funtideindePerfae horum imperium deleuere, qui vfqjin Graeciam penetra» runt. Perfas vero Macedones deiecerunt,& ipfi a Romanis pulfi funt.Poft Romanos Graeci Afiam obtfnuerunt,cum apud Byzantium imperij fedem Conftant/nus pofuiflet.Graecos autem Tureae eli» minarunt,quos Tamerlanes(vt ante diximus)ma* gnis affecit dadibus:fed tanquam fulgur ( cum o» mnia pertriuiflet) breui defecit, & res ad Tureas fine controuerfia redijt. De Mithridatis Eupatoris laudibus admi* randis, Item de mulieribus in Afia clariflimis. Caput XCIX. I Nter Afiaticos autem qui armis claruerit, vnu reperimus eundis excelIentiorem,& cuipaud poffint aequari, Mithridatem IcilicetEupatore, cuius progenitores Pontici fuerunt : & ipfe apud Sinopen natus educa tufqj eft,& ibi tandem fepul tus. Ad hunc puerum (vt Appianus Alexandrinus feribit) & parentibus orbatum, principatus trala* tus efhqui mox vt adoleuit,finitimos barbarorum populos in poteftatem fuam redegit , Scythafum non paucos fibi fubiecit,in Romanos per quadra» ginta annos varijs euentibus bellum geffit,Bithy» niam 8c Cappadociam no femel adeptus eft * Afi» am, Phrygiam, Paphlagoniam, Galatiam ac Ma» cedoniam cum in Gratiam tranfiiTet,potenterm» uafit:multa & praeclara egit : mati a Cilicia ad Io» nium vlqj domina tu s eft, quoad Sylla intra pater» minori. *77 ni regni limites eum inclufit, centum & fexaginta millibus hominum bello fibi ademptis.Inter lubri» cos prolapfus calus,minime animum pofuit.bellu facile inftaurauit.cum optimis ducibus pradio de* certauit.a Sylla quidem & Lucullo Pompei6q$ vi» £lus/«penumeto magnas illis intulit clades.L.Ca tium,& Q.Oppium, & Manium Aciliu captiuos fibi deditos palam circunduxit, quoad illa qui ta* tius belli caufa fuerat, interemit, reliquos Syllae tra didit.Vicit Fimbriam ac Murenam, Cotta quoqj confulatu illuftrem,& Fabium ac TriarfumJnge* nium illi ad res difficiles praecellentiflimum fuit, vi&us f?pe,minimeab inceptodeftitit,necvna via Romanos aggreflus eft.Cum Celtis foedus ini/t,& Sertorium inHifpaniam mifit.per infidias fiue ab hoftibus,fiue ab al ijs ferro impetitus & fauci?, nub lo tamen ab opere ceflfauit.Sanguinolentus Sc cru* delis in omnes fuit.nam matrem,fratrem,ac filios Mithrfda* tres impuberes,totideqj filias lterfecit. Sta tura in* ^matrem genti fuifle traditur, valetudine profperrima vfus lfcs tres im Y% ad vltimum vitae tempus, Equitare, iaculari, ac gj*™ mille ftadia equis perinterualla difpofitis vnadie Uaj interfii difcurrere,currus fex & decem equis agitare.Grae * cit * cis imbutus dilciplinis,& ob id facris eorum vfus: muficae praeterea deditus:fobrietatis eximi? inplu ribusjlabotumcy patientilTimus : iblum mulierum deui&us illecebris.His moribus Mithridates,cum orbis plurimas & praeclaras regiones cladibus in* uoluiffet,poftremo defert 9 a fuis,& Glij fraude cir cumuentus,ad veneni remedia conuolauit : quibus non fatis celeriter opitulantibus,q> antidoto aflue Fa&us erat,! Buthico quodam Celtaru duce vt fe ferro interimeret, precibus impetrauit:atq$ ita rex, f iij DE ASIA aduentu cun&a immutata fiint * Mahumetea lex, qug fub Heraclio imperatore coeperat, euagelium Chrifti repuIit,Chriftianorum delidia,qui petenti» bus ope Afianis neq$ confilio neqj auxilio fuerat. Rediit foedi tas,& priftina turpitudo, nam quauis fimulacra horrent Turca2,& vnum fe colere deum dicunt, indigna tamen de Chrifto fentiut,nec Tri» nitatem adorant,haudintelligentes quomodo pof» fit deus vnus & trinus effe:& fcripturam facrade» prauarunt, voluptatis ac libidinis ferui.Perierut fa cras liferg,& omnia bonaru artiu ftudia defecerat: apud feruos paucos Chrifti nome auditur,neq? illi qui fe Chriftianos appellat in Afia, veri Chriftiani funt,non ambulantes ad veritatem euangelij. Etii enim plurimi adlimt Grgci Chriftianis imbuti fa» cris,multu tame ab antiquoru fan&orumqj patria regulis abierunt, nec Romanam ecclefiam audire dignatur,omniufideliu matrem. Nimis multu eft quod in Afia perdidit Chriftus.nobiliflima prouin* cia a noftra religione eft alienata. Et quot populos, quot prasclanifimas vrbes, quot inlulas fama cele» bres,quot inclyta regna cum Afia perdidimus , in oratione qua perfuadet rex Agrippa Iudaeis ap ud Iofephu necum Romanis bellum fufdperet ,quin getas ciuitates in Afia minori ac propria fuiffe co* perimus. Et quas vnquam terra viros doctrina ex» celletes plures q Afia protuIitfDu fingulas percur» rimusvrbesjcomemorauimus i!luftresviros,e fepte fapietibus quos admiratur antiquitas, tres vel qua» tuor Afiaticos fuiffe coftat,qui ex ipia cotineti ,aut ex infulis fibi adiacetib 9 orti funt.Homer? iplein» ter poetas prgcellentiifimus haud dubie Afiaticus fuit, quis eu apud fe natu plures ciuitates decertet: MINORI» agy & Hippocrates medicoru princeps ex Coo natus Afiahonorat,& Aratus aftrologusSolenfis,. Inter philofophos fiue ftoicos fiue Peripateticos multi AfiaticiclaruerSt* Oratoru quoqj & hiftoricorum maximus numerus, ficut in particularib 9 relatu eft*. Theologi quocpnoftrg religionis no pauci in Afia floruerat. Sed vnuomnfu & primo &maximufa* tis fuerit c6memorafle,PauIu Tarfenfem, cuius e* piftol?poft euagelia primfi fibi Iocuinecclefiave» dicarunt.Ornittimus alia^t artio ftudia,archite&u# ram,pi&ura,ftatuaria%in quibus Afianotu ingea nia facileprincipatu obtinuereXonga eflet fingu* \a recefere qu? apud Afiaticos prpcipua extiterut, & e fepfce miraculis orbis duo vel tria in Afia refe* runfur,MaufoIei lepulchru apud Cares;& Iouis fi* ue Solis ColofTus apud Rhodios, quos inter Afia* ticos coputauim 9 Hpclogiusfortafle q par fuerat recefmmus,vt intelligat qui hgc legerint, quantum Chriftiana Refpublica perdfdeririatque hgc potif* fima caufa fuit,cur Afia & ei 9 partes diftin&e v% ad minutiffimas defcriberemus*Dicet fortaffe ali* quis,no minoris dani fuifle,vel Graeciam amififle, quas omnio doctrinarum mater iudicata eft,& ax* moro gloria plurimu excelluirivel Syria, i qua pri* mus homo vifus,& in qua Chriftus natus &faltus, humano genus per cruce redemit, & via qua c$lu peteremus aperuiriVtilius igitur fuiflehas proufn* cias defcripfiffe,q Afiatfed neqj nos illos neglige* mus, fi vita comes fuerit,q & orbis vniuerfi fitu Sc getespcurrere decreuim 9 .Nucde Europa dicem 9 * Pi j fecundi pontificis maximi' Afig minoris ele* gantfflimg defcrfptionis finis» f r . • ' ' PII II. PONTIFICIS maximi, in Europam,fui tempo* risvarias continente hiftorias, Praefatio. Vx fubFrederico tertio eius nominis imperatore apud Europeos , aut qui “'nomine Chriftiano cenfent’ infulares feomines gefta ferut memoratu digna,mihiqj digna tradere pofteris, quambreuiflime licet commilcebimus, aliqua interdum altius re- petentes, quemadmodum locorum rerumq; ratio expoftulare videbitur. DeHungaria, fiue,vtn6nulli volur, Panonia, de Sigifmundo imperatore Ca< tholicas fidei ad vnitatem infigni reda£fcore,de AI» berto rege Bohemo in imperatorem Romanorum a Germanis ele£lo , de Iacobo Marchiano ad tu* multum fedandum crucifixigero, de multis alijs Sc ducibus & regibus, inter quos de Matthia qui ex carcere ad regnum eft voca tus. Caput I. »*7 Vngariaque AuftriseFrede* rici patri? contermina eft, & in orientem vergit, principii* narrationis pr?ftabit . Hanc h prouinciam nonnulli Panno» i niam vocant, tanquamHun gari Pannoniorum loco fuc* ceflerintiverumneqj Hunga* ria Pannoni? terminos implet, neque illa tam lata olim fuit, quam noftra aetate Hungaria.Intra Da» nubium enim & Alpes, qui ad Italiam & Adriati». cum refpiciunt mare, Pannonia continebatur : ab occafu Noricum Enuq? amnem, ab ortu Myfosac Triballos & flumen Sauum continges, Intra quos limites Auftri? magna portio clauditur, & Teuto* nibus incolitur.Stiria quoqj ijfdem terminis conti* netur, Valeria quonda appellata. Hungaria vero, quanuis inferiorem Pannoniam a fluuio Ley cba vfq? Sauum complexa eft, Danubium tamen traf» grefla,ad Polonos v% protenditur, & qu? quon* damarua tenuere Gepid? Daffi<^,poflident .Imo perium gentis Hungari? multo latius eft quam i» pfa Hungaria.nam & DaImat?,quos Schlauos,8c Illyrij quos Bofnenfes,& Triballifeu Myfij ,quos tum Seruios , tum Rafcianos appellant , Sc Ge* tae,quos partim Valachos,partim Tranflyluanos nominant, Hungarorum imperium fubierunt :et* Ii nonnulli amo noftro Turearum armis deui&l defecerut.Hancprouinda quatenus citra Iftrum cxtedif,fub Oftauiano Cxfare Romani plurimi* obtinuere, Bachone Pannoniorum regefuba&o, & Amantinis inter Sauum &Drauum proftratis. Daciam vero trans Danubium, qux nunc Hunga» iS8 EVROPAE tix pottio eft ,Traianus imperator edomuit, & in folo Barbarico prouincia fecit; fed amifla fub Ga* lieno,per Aurelianum recuperata eft.Poft Roma» nos aliquando Huni Scy thica gens, aliquando Go» thi ex infulis Balthei maris populi, deinde Longo * bardi ex Germania profefti Pannoniam occupa» uere.Poftremo Hungarorum natio ex vltimis Scy thariim finibus inundauit, quae vfqj in hanc diem regno potitur, & vitra citracg Iftrum late domina* tur.Exrat adhuc non longe abortu Tanais altera Hugaria,noftr* huius de qua fermo eft, mater,Iin« gua' & morib 9 pene fimilis,quis noftra ciuilior eft Chrifti cultrix, illa ritu barbarico viuens feruit I* dolis.In Hungariaquam Danubius interiabitur, tempeftate noftra Sigifmundus Caroii quarti Ro» manorum imperatoris filius natione Bohemus, o* rigine Teutonicus, varia fortuna annos fupra quin» quaginta regnauit, princeps lingulari prudentia, magnitudine animi,beneficentia & liberalitate in» lignis, corporis quoqj maieftate ac decore illuftris, caererum bello prorfus infelix : quem non Turea: diintaxatjfed Bohemi quoque faepe acie fuderunt. Vxor ei prima fuit Maria Ludouici regis filia, cum qua regnum accepit. Illius caufa duos & triginta regulos in Hungaria primarios , qui aliquando re* beliaffent,gladio percuffit.ob quam rem’ & ipfe paulopoft regina fatis fun£la, in vincula conietftus eft,mulieriq 5 viduae cuius virum interfecerat,incu» ftodiam traditus,donec regni proceres fupplicium decernerent. Sed n5 defuit capto in extremis re* bus prouidentia:qui vt erat facundia potens, mu* lieri longe melius efle oftendit regium ianguinem conferuare,quam fundere. DimifTus ab ea Barba* descriptio z2y ta Hermanni comitis filia Ciliae duxit vxore,neq diu poftea comparatis auxiiijs regnum vendica* uit,& de proditoribus fuppliciu fumpfit. Mulieris viduasfilios & honoribus & opibus inter primos regni proceres cumuiauit: quorum adhuc alterius viuit fili? Ladiflaus Garius,comes regni Palatin?» Multa huius Sigifmundi egregiafacinora memori? prodita funt, inter qu? illud prgdariffimu, quod ec clefia catholicam tres partes diuifam,coaao apud Conftantia generali concilio,advnitatem redegit, Italiam, Galliam, Hifpaniam, Angliam, huius rei. caufa peragrans» Vitoldo Lituania: duci,vt le rege appellaret, milia corona indulfit * Prius tn ille vita decefflt,q folenia coronatiois expleret.Prufia , qua rex Poloniae fratribus beat? Mariae Teutonicorum armis ademerat, reftitui iuffit. Gum Venetis, duce Pipone Elorentinojgrauia bella gefiit * Venceiiau Bohemiae regem, germanu fuum,g> regno inutilis eflet,contecit in vincula:|uis negligeter cuftoditu magno reipublicx malo quida Bohemi & carcerib furripuerint. Coronam imperijabEugenio quarto pontifice maximo Roma: accepit . Bohcmia poft multas calamitates vix tande potituselt .Marem* am Brand eburgenfcm Frederico BurgaffioNure* bergenfi dono dedit.Filta Elifabeth ex Barbara na* tam,AIberto duci Auftri® in matrimonium copu*- lauitJilic^ demum apud Zuoymam Morauias ciuit tate morieti, regna quibus praefuerat, vltimavolu* rate reliquit «O fla cius in V etadino iacet. AI bertus apud Albam regalem cu coiuge coronatus, Bohe* mite quoqj diadema fufceprt, Cui 9 felicitate admi* rati Germaniae principes, & ipfi fuum fangiunem extollere decreuerunt,Romann ei conrittentes im E VROP AE iarob’ mar chianus or» dinis mino» ru profeflfor tumultum fedaturus Saiuatoris crucifixi fi» mulacrum geftac. 2,^0 periu.Id Alberto fufciperenon licebat, nifi primo* res Hungaripindulgerettquibus haud ex vfu vide» batur fuu rege Teutonib 9 imperare:at<$ ob ea cau» famiureiurando Albertu obiigauerut,ne fuoiniuf? fu imperiu acceptaret. Vocati tamen ad rege , qui tum Vienna: fuit, vi&i precibus praebuere confem fu m. Ille imperio audlus, ad Hugaria redijt,aduer» fus Tureas, qui tunc Rafciam inuaferat, arma mo» turus.Sed dum Budae moram facit (ea eft regu fe* des)iudex duitatis natione Teutonicus Hungarfi quempia ob delidtum fluuio demerfit.Id Hungari moleltifffme tulerut,quib* Teutonicfi nome exo? fum eft.Hxcitatur £ veftigio tumui tus .Hungariar ma capeffunt,obuios Teutonespaffim crucidat.Fit fuga m arce, qua rex fe continebatidiripiuntur ne» gociatotu dom 9 ,quorn pars maior Teutonica fuit. Euangelizabat eo tempore Budenfibus Iacobus Marchianus, ordinis minoifc profeffor, doftrina li * terarum 8c vitae fandiimonia clarus, qui fedaturus tumultu, fimulacrum Saiuatoris crucifixi manu ge ftans, furenti armatoqj populo obuia fa£lus,vt cg? di parcant,vt rapinis abftineant,vt arma deponat, fupplex orat .Illi verba ei 9 minime intelligetes(ne <5 enim tepus ferebat interprete) bene fibi futuijc autumant, qui Chriftum fuis coeptis duce habeat: fublimemcg Ia cobii, fimulqj Crucifixu in vinis at» tolluntiac bacchati per vrbe,ntic ifta,nunc illa do? mum copilant.Fiunt tame aliquato minora fpolia, * & a casdibus temperatu eft ob prsefentia Iacobi, modo precibus, modo lachrymis furore incefgplc bis lenire conantis.Sedato tumultu, Georgius Paa locius Stzigonienfis ecclefix pontifex moritur, a* descriptio &9I Rex Strigonfum petit, & regina cum eo. Aperiam tur arcae, in quibus thefaurus obferuabatur, coram regina, & fele&is regni Baronibus . Ilia cla fubtra? £h corona (quam facram appellant) fideliqj anui tradita, arcas claudit atque obfignat.Albertus pau lopoft Drauumv%fluuium profici fcitur, ibicg cu? a regina cia ftrametatus maiores copias expe£htt,cum quibus fi»btiaAa« Tureas inuadere pofltt Sindronium obfidentes. prius tamen expugnatum eft oppidum, qudm au? xiliavenirent .Ipfe Budam reuerfus,cum dyfenteria laboraret , Viennam repetere ftatuit , liue moritu? rus inter fuos,fiue q> aere in quo fuerat enutritus, conferre aliquid ad fanitatem fperabat. Sed initi* nere magis ac magis morbo affe&us,reli£ta vxore praegnante , obfignatocg teftamento , in villa qua: Longa dicitur,fexto Calend.Nouembris evita de? ceffittReligiofus princeps, & qui liberalitate fimui iuftitiaqj ptaeftaret. Fuit quoque in bellis audax, & manu promptus . Morauos ac Bohemos armis fubegit,Polonos late vagantes intra regnum fuum coercuit.Magna de fe Chriftiana; reipublicas pro? mittere videbatur, nec minora populi de (uavirtu? te conceperant. Pulcherrimae fpe fatiffieri breuitas vitae non fiuit* Repente occidit, qui breui ad fum? mum potentiaecreuerat.nequeenim biennio toto imperauit. Statura eius procera fuit,neruofum & D tfa validum corpus,facies terrifica, more gentis erafa fotura; Af< barba, fuperius Iabiu intefum.vefte haud fpledida betdim p. baltheus auro grauis cinxit, nec vnq lateri de fuit enfis.Corpus ei 9 in Alba recodittl eft. Cognita re? gis morte, couenientes Hungarijindignu ac pericu lofum exiftimates, tantu regna vnius foemina: ia* dicio fubiacere, regina magnis precibus hortantur, t ij EVROPAE £92. Vladiflaum Poloniae regem , qui populum armis tutaretur ,fibivt virum afcifcat.Confentit mulier, ea conditione adie£la,ne quod filio praeiudiciu fiat fimafculum pariat. legatur in Polonia prolati ec clefiaru,& principes regni natu &autoritate ma» iores : quibus iter agentibus, Ladiflaus pofthumus nafcituriqui mox vt in !ucenrprodijt,apud Albam regalem & baptifmu Chriftiana; fidei fignaculfi, & militiae cingulo, & facta Hungariae corona ,qua mater penes fe habuit, eadem dieaccepit.Inde lub» latus , in tutela Freder ici Caffaris duodecim ferme annis fuit,cui mater & ipfum & corona comenda» uit.Legati,quis prohibente regina, Vladiflaum ad» iere,qu e magnis pollicitis oneratum inHungaria traxerunt, & impofito diademate rege falutauere: quo cum diu Ladiflaimatet vario euentu armis cd* tendit, Hungaris in duas partes diuifis.Vlricus co» mes Cilite,dum confobrina; ffudet, Ladiflaoqj re» gnti defendit, captus a Polonis diu in carcere ma» ceratus eft.Dionyfius archiepifcopus Strigoniefis qui poftea Cardinalatus honore donat 9 eft, genere ac moribus illuftris,vtriq$ regi diadema impofuit: alterivoles,alteri coadus. Vocatus eniad Polonu, quis publica fide accepta Buda petiuiffet,no prius libertati fue redditus eft, qVladifian in Albacoro» nauit.Ipfe qprimu potuit domu reuerfu$,PoIono» rum conatibus fummo ftudio adueriat 9 eft. tulia* nus cardinalis fandi Angeli ab Eugenio pontifice maximo inHungaria miifus : vir fummo ingenio, lingulari facundia,excellenti dodrina,quis induci» as belli inter Vladiflaum & Eiiiabeth ad certu te* pus compoiuerit,pace tam e efficere no valuit.Re» gina mortua,omnespene Hungaris optimates ad descriptio Polonos defecere,folus Gifchra Bohemus rei beJIiV cx peritiffimus,& manu promptus, Ladiflai par* tes inHungaria tutatus eft,qui fa^pe cum parua militu manu ingetes Hungaroru Polonorucp copi as vicit, fudit, deleuit, bifcg Xoannem Huniadem magnis excercitibus cindu,caftris exuit. Hic Xoa» nes natione VaJachus fuit , haud altis natalibus ortus:fed igenio dextero,& animo fublimi,,&:viitu tis amator, multa cum Tureis fecunda praelia fecit, & hoftifi fpoli/s Hungarica tepla ditauit,primu% omniu apud Hungaros Turcaru acies Sc frangi Sc vinci poife monftrauit» Quibus ex rebus excitatus VIadiflaus,& ipfe prseliiMArnurate Turcaru i* peratorecomittere no dubitauit:dequo pofteafuo loco dicemus.Fcedus inter Fredericu im pera tore &: VIadiftau ,qui fe rege.Hungartae appellauit, Iuli* anus Cardinalis ea lege c6jpofuit,vt licetet fmperaa tori Hungaros coercere, fi quod in Auftria Stiria* ve damnu inferrent. Idepermiffum Vladiflao eft inFrederici fubditos Hungariainfeftates.Gunciu oppidu in Hungatia eft, Stiria: atqj Auftria: proxi mu. hoc latrones occupauere, Sc pleracpcircuie&a caftella,ex quibus in Auftria profe&i, magna vim pecorum a teg hominu abegerat. Motus ea reFre* dericus,coparato raptim exercitu in Hungariatra iecit,munimetaexpugnauit,ex latronibus oftogi? ta furca fuipedit, Gu cecidiflet in bello Vladiflaus, conuentus Hungaroru apud Pgfta habitus eft.Loa cus hic trans Danubiu Buda: opponi tur,neqj mu< tis dn<ftus,necp magnificis domibus exaedificat 5 ^ villa? fpecie gerit.Hie Ladiflaus Alberti filius com muni procera cofenfu rex defignatur, fuifqj dein* ceps aufpidjs in Tureas pugnare.coepidnec tamen . . 3° 0 evRopae IntelJigibilis* Inter Valachos tepeftate noftra duas fefliones fuere, altera Danorum , altera Dragula* rum: fed ij cum Danis impares effent, atque ab illis multifariam opprimerentur, Tureas in auxilia vo* cauere, quorum armis adiuti,Danos pene ad inter* necionem deleuerunt.Danis vero Ioannes Hunia* des Hungarorum imperiofretus opemferens,non tam illos reftitui£,quamfibiipfi claritatem & opes acquifiuitiquippequi Danorum agros ex potefta* te Turearum ereptos , & fibi & pofteris perpetua poifeffione retinendos occupauit. Valaehi & in fu* fas iftri accolunt, inter quas Peucen apud veteres fama notam, & in Thracia quoqj fedes habent.Va lachorum pars Turearum imperio,pars Hungaris fubiacet.No me latet difficillimam effe prouincia* rum deferiptionem, quando & authores ipfi quos imitari oportet, non folum varij , verum & inter fe contrarij ac magnopere, diflentietes inueniuntur, fk ipfarum prouinciarum limites prodominatium authoritate ac potentia faspenumero commutati* Nam quae prouincialatiflimaquondam fuit, state noftra aut extinfta eft,aut permodica.Contra ve* ro quse nulla vel minima extitit , nunc latiffimam florentiffimamcg videmus. Longobardiam ac Ro» mandiolam non cognouere maiores. noftra tempo ra Infubriam, Aemiliam, ac Flaminia prorfus igno rant. Macedoniam fub Aemathione Rege, a quo Aemathia cognominata,perangufti clauferut ter* minivvirtus poftea regum , Sc gentis induftria,fub* a£Hs finitimis populis , longe ac late protendit. Dent igitur veniam, aequum cenfeo, fi qui mea feri pta Iegentes,non eos locorum terminos offende* rint,quos ipfi vel mente fua conceperuntyvel apud SCRIPTIO JOI alios iriuenerunt.quas ab alijs accepimus, feu atiti* quis feunouis autorib*, incorrupta referimu$,qua» uis noneft propofiti noftri geographiam edere,hV cet aliquando hiftoria quam fcribimus , locorum aliquam fignificationem requirat.fic enim clarior redditur* De Thracia, & populo in ea, quomodo By zantium,quod & Conftantinopolis dicitur, a Con* ftantino imperatore Romanoru fit muris & pub cherrimis sediHcijs audum . Item de Synodo fafta. fuper fen&i Spiritus proceflione, Caput 1 1 1*. P Oflh Valachos igitur & Hungaros, de quibus fermo habitus eft,Thracienfium res geftg fe» fe offerunt* Thracia vero (vt pleriqs authores tradunt, ipfiqj praeftantiores) ampliflima prouin* ciaeft, longelat&jj patensscui aboriete Euxinum pelagus ac Propontis occurrit, a meridie Aegeum mare,& Strymon fluuius, fimulque Macedonicus ager, Septentrionem Ifter claudit * Occidentis ota tum Paconias montes, tum Pannonia, & Sauusex * cipit amnis .In qua fententia & Plinium Veronen» fem fu /fle video, & Strabone ipfum, qui lUga mori tis Hgmi Thracia diuidere meatam affirmatiidecg Dardanos, Triballos,Myfos incolere Thracia nori ambigit. Triballos autem eos coluifle campos, in queis vel Raftfani modo, velSerui/ fedes habet, ne» mo negabit, qui feripta veterum praefenti rerum ftatui coaptauerit * Myfij vero poA Triballosadi orietem vfqj in Euxinum protenduntur, inter Iftru & Hgmum montem habitacula fortiti.Hos hodie Bulgaros appellant» Pofl: quos maritima loca veri r... • J • _ J T T r . ... . r n . n Ijot EVROPAE natio Graeca, quanuis olim Barbara fuerit.Et ite* rum noftro tempore deleto Gracorn imperio,do* minantibus Turcis,in Barbaria redijt.Huiuspro* % Atgot* uinciae metropolis eft Byzatium, Agios^prius ap* pellata. Lacedxmonij eam condidere duce Paulae nia, quibus Apollinem confuletibus vbinam fedes quaererentjmadaiTeoracuIum memoria; proditum eft,vt contra ca;cos habitationem locarent.Cascos autem Megarenfes appeliauit, Chalcedonis condi* torestqui cu prius in Thracia nauigaffent, fitumqs vbi poftea Byzantium aedificatum eft,conipexif* fent,omiffa tam locuplete ripa, tenuiorem e regio* ne in Aiia delegifient.Haec Strabo* Conftantinum vero imperatorem cognomine Magnum,cum fta< tuiflet imperij fede ex vrbeRoma in oriente tral* ferre, quo facilius Parthorfi excurfiones compefce* ret,tradunt ecclefiaftici autores in Troadem pro*- fe£fu,ibi regiae vrbis fundameta ieciffe, vbi quon* dam Agamemnon caeteriqj Graecorum principes aduerfus Priamum regem fixere tentoria : fed ad* monitu in fomnis,Ghrifto faluatore locum alium defignante, coeptum opus , cuius diu manfere ve* ftigia,infeftum reliqui{Te,at£$ in Thracia nauiga* tem, Byzantium petiuiffe, eumcg fibilocu diuini* tusoftenfumdixiue,moxvrhem ampliaffe, noua moenia erexifle,fublimes excitafle turres, magnifi* centiflimiY tum priuatis, tum publicis operibus exornaffe,tantumq5 illi decoris adieciiTe,vtaltera Byzantium Roma non immerito dici poflet.Scriptorcs vetu* ritera Ro* ^ ^ f} oren£em videre , deorum potius in terris habieaculu quam imperatoru putauerunt. Nomen vrbi Noua Romam imperatorindidit . Sed vicit obftinatio vulgi , vta conditore potius Conilam descriptio 3*y tinopolis vocaretur* In hac vrbe multa fub impc* ratoribus Epifcoporum concilia celebrata, multae fupprelfe in Chriftiana religione furgentes haereo fes, multae inuentae,inter quas ea diutius mafit,qug eft de proceffione Sanfti Spijitus,quauis in pluri* bus agitata ac reiefta concilijs,ad noftram gtatem vfcgperuenies.Deniqj fub Eugenio quarto potifi* ce maximo in FlorentinaSynoaofquemadmodum fuo loco dicetur)non folu a latinis,fed ab ipfis etia Graecis damnata explofaqjeft. Verum quanquam Iofeph patriarcha,& Ioanes imperator getis eiufo ce, cum Latina ecclefia concordibu* animis fidei fy m bolum decantauerint,Conftatinopolitana ta* men ecclefia credere quod Romana fentiret,velut nefas duxit*Obierat in Floretia patriarcha qui vni* oni cofenferatmec imperator domum reuerfus diu fiiperuixerat,Conftantinus,qui ei fucceifit,fiue de= ceptus,fiue fpontefua infames, haudquaqua vnio* ni contendens videbatur » Etiam Gregoriu patriae cham priori fuffe£iu,quod ad veritatem fidei amo bularet, domo pepulerat, ecclefiaftica bona inuao dens.Miterat eo Nicolaus Potifex Romanus Ifi* dorum epifeopum Sabinentem,vnuierfalis ecdefig cardinalem,virum induftrium, & qui Ruthenora ecclefiam iamdudum rexerat,percontatum,quana ratione grarcanica natio legatoria fuorum conuene ta reficeret cum Latinis Florentiae habita» Iam ille Imperatorem eiufqj fenatum in reftam viam pel» lexerat, cum Turearum bellum , duce & authote Mahumete,veluti repentina tempeftas in Confta* tinopoiitanos emerfit, de quo paulopoft fuo loco dicetur, *"• E VROPAE 3©4 De Turearum origine & propagatione, vi&u,veftitu,& moribus eorum, Gaput IUI, V ideo complures astatis no fu a: non oratos» res, aut poetas dutaxat, verum etiam hifto» ricoseo errore teneri,vt Teucrorum nomi# ne Tureas appellet* Credo eos idcirco motos,quoj niamTurcas Troiam poffident, quam Teucricos» luere.Sed illi origine ex Creta atq? Italia fumpfe» runt, Turearum gens Scythica & barbara eft , de cuius origine ateg progreflu, quanuis propofitum egredi videar, dicere haud alienum exiilimoiquam do fubasuonoftro in tantum hoc genus hominum auftum eft,vt Aliam Grsciamqj tenens,Latinum Chriftianumqj nomen late perterreat» Ea narratio resquocg Thraciefes aperiet, de quibus inftitutus eft fermo.Turcae (vt Ethicus philofophus tradit.) vitra Pyrenteos montes & Taracontas infulas con tra Aquilonis vbera,id eft, ad feptentrionale ocea* num fedes patrias habuere:gens truculenta, igno* miniofa,&; in cunftis ftupris ac lupanaribus fornis» caria*Comedit quae casteri abominantur,iumento» rum, luporum, & vulturu carnes, nec abortiuis ho* minum abftinet*Diem feftum nullfi colit,nifi me* fe Augufto Saturnalia.Romanorum imperium au= diuit magis quamfenlit,quauis Odfauiano Augu* ; jfto in auro littorio cenliim dedit, & id quide fpom te.Nam cu vicinas vndtcp regiones annua illi tr i* buta reddere animaduertit,nouum dierum ac tem poru deum exortu elfe arbitrata, munera ei quot* annis tranfmifit .Hasc gens tefte Othone hiftorb co,& Imperatoris Frederici patruo, regnate apud Francos Pipino, a Cafpijs portis egreffa, cu Aua* descripti o, 305 rfbus(quos Hungaros noftra vocat xtas)fetoci pu gna, multis vtrabiqj defideratis coflixit.Exin Pon* tum Cappadociam^ tranfgrefla,ad reliquas inde finitimas gentes fenfim diIapia,more latronu clan deftinis quibufdam excurfionibus vires fibi ven* dicans,occupatis quibufdam motibus, & clauftris opportunis,vnde per occafiones facile irruptiones fieri po'flent,vfqueadeo emetfit ac fublata eft ani* mis,vt palam tam & pari marte aduerfum finiti* mos de agripolfeffione certaret.Et deniq/ procede ti tempore non iolum Pontum 8c Cappadociam, verum Galatiam,Bithyniam,Parnphylia, Pifidia, vtrancj Phrygiam, Cilices, Cares, & eam Afia qug minor vocatur, ad oras vfqj Ionij & iittora gneci maris occupaueritmon vnum quedam principem, fed alios ali/ duces & varia aulpicia quali per fa* dliones iecuti.Ex hac gente (quemadmodum Ni* colaus Sagndinus vir grsecae ac latinae hiftorias pe* ritiflimus ad nos fcripfit)vigefimu ab hinc & cen* tefimum circiter annum Ottomanus exigui tum cenfus, & obfcuri inter priuatos nominis, ex colle* £titio milite nonparua manu per feditionem con* flata, graflari paffim, ac non folum reliquias Chri* ftianas vexareyvetum etiam homines fuaj getis at* mis infeftis petere, & fibi fubdere ccepit.Cuius co natibus orta inter Turearum principes feditio,fii* cile curfum praebuit . Nam illi dum fe fnuicem la* niant,accitis vndiqj omnibus qui pro ingenioprg* dx tapinaeqj percupidi eflent,autnoritate breui 8c nome adeptus eft,oppidaqjnon pauca partim vf> partim feditionein poteftate accepit Ottomano filius fuccefiit Orcanes,qui rem inchoatam a patre commode profecutus, admodum propagauit.Eum v j evrop ae 290 Amurafes filius fubfecutus eft,qui duobus dc Grp cotum imperio difceptantibus,ab altero qui fupe» rari rimcbat, in auxilium accetfitus, Turearum pxi mus tranfiuic in Grspciam: vbi cofulto bellum pro» trahens, poftquam ambos eneruatis confumptifqs viribus fra&os ac defeffos animaduertit,verfis(;vr arat)proris,arma in eos fine vllo diferimine per oc cafionem conuertit.Etoccupato Cailipolioppido, peropportune in Cherronelo ad Hellefponti fretu fito, extera grxea oppida aperte petere bello , pa» iamqj libi & pofteris Graecorum polliceri imperiu non dubitauit,magnamq5 Thraciae partem, nullis ferme obfiftere audetibus,ditioni fuae fubiecit.Is vita funGus duos reliquit filios, Solmaftem & Pa» zaiten.SoImane breui e vita fubtraGo, res vniuer» fa ad Pazaiten deduGaeft.Qui profperos fortung adeptus affiatus,vfqueadeonouelli regni fines ex* tulit, vt Thraciam pene vniuerfam, excepta Con* ftantinopoii ac Pera,ThelTaliam,Macedonia,Pho eidem, Boeotiam, Atticam, maiori ex parte occupa ucrit: Myfos quoq$, Iilyrios,Triballos crebris ex» curfionibus infirmauerit * Conftantinopoiim vero omni agro,fuburbani% ac delicifs fpoliauit:& tam loga & pdifficili obfidione vexauit,vt ciues deipe» rata falute de deditione agere caeperit,petiiTentqj prcculdubio,-& in hoftis f^uiffimi poteftatem ve» nifient,ni Tamerlanes ille Scytharu prgpotes rex inftar torrentis ipfo incurfu atqj impetu cunGa pofternedo ac vaftando, Pazaiten ipum occurrere ac re' u Gari conate, magno prflio & ingenti ftrage fuperatu in Afia cepiflet. Hic eft ille Tamerlanes terror getium, in cuius excercitu duodecies cetena millia hominum futffe traduntur; Xerxe ac Datio descriptio 307 maior, quotum copijs ficcata flumina ptodiderut» Ira ipfe Ce def vocitauit, nec nomini crudelitas de* fuir.Multas ac praeclaras Afiae vrbes deleuit,homi nes tanq pecora trucidauirinon aetati, no fexuipe percit* Damafcum nobiliflima Syriae vrbem diri* puitatqj incendit.Pazaite catena vinflu prandens quafi canem fub mefa fua comedere iuflfit, afcenfu* rufq^ equum eo tancf fcabello vfus eft.Poft cladem Pazait£,filij' eius, qui complures erant, in poteftate venere Graecorum, cu periculum euafuri in Thra* ciam traijcere contederent.Chialapinus aute natu maior emiflus a Graecis, tandem patrium regnum obtinuit, atiuerfus quem Sigifmundus rex Hunga* riae collaris (ignis praelium iniens, tumultuofe fu* fus, caftra & impedimenta reliquit, Chriftianora ingensoccifio facta. Ioannes dux Burgundii in eo prglio captus, multo auro libertate redemit. Chia* lapino mortuo, Orcani eius filio tenella state ad* olefcentulo Moyfes patruus vitam eripuit , qui paulopofi: fine filio defideratus Mahumetem fra* trem reliquit haeredem Is Valachis fortiffimis Sc bellicofiffimis nationibus trans Danubium(vt an* te diximus) late dominantibus , bello attritis,tri* buta grauia imperauit. Nonnullos in Afia Turea* ru regulos armis oppreffos regnis penitus fpolia* uit , Chriftianos fub imperio fuo degentes quam durifiime afflixit.Mahumete mortuo, Amuratem eius filium, qui per id tempus in Afia morabatur, audita patris morte, in Thracia traijcere conante, imperator Graecorum diu prohibuit, Muftaphaqj reliquum cx Pazaitae filiis, vt rem potiretur emffit, & fumma ope prolecutus eft i fed Muftapha pu* gna fuperato.& interepto Amurates viftor vniuer v ij evropae 308 fum regnum confecutus, Theffalonicam illuftrem Gtxcm vrbem,quam tum Veneti poffidebant, vi captam expugnatam^ penitus diripuit: eacp vi* ftoria audus, Epirum atq$ Aetoliam no obfcuras prouincias reliquo regno adiecit.Illyriorum agros vaftans, oppida multa vi cepit, diripuit, a tqj incen dit.vxoribus more gentis quamplurimis iundus cft,inter quas Georgij Seruias Defpoti filia duxit. Nec diu poftimmemor affinitatis , aduerfus eum duxit exercitum. Georgius impar generi potentig, furentem veritus hoftem, relido vno ex filijs,qui cumprgfidio Synderoniam tueretur, cum coniuge casterifcg liberis ac gentis fuas facerdotibus in Hu* gatiam profugit.Expugnata eft tame Synderonia ac direpta, Defpoti filio lumen ademptum.Geor* gius patria expulfus,diu apud Hungaros exulauit. Ioannes Huniades iam per arma darus,faspe cum exercitu Seruiam ingreflus, plurimis cladibus Tur cas affecit, eorumq? duces acie conflixit.Vcra qua* uis Seruig magnam partem recuperauit,non tame Georgiocunda reftituit.multa dedit amicis.Neqj iniuria,cum & ipfe fua virtute repuliffet hoftes,& Georgij fufpeda fides effet, qui medius inter Hun* garos ac Tureas, nunc hos nunc illos fefelliflet : in his vero quae religionis eflfent,nec^ Romanas eccle* fjx aufeularet,nec$ Mahumetis lege fequeretur. De bello contra Tureas ab Hungaris duce Ioanne Huniade commififo , item de altero ab eii* dem contra eofdem cum magno Chtiftianoru de* trimento gefto. Caput V. L ibet, quoniam huc ventum eft,huius opera ad finem profequi.Cum male pugnatum ef* descriptio 3°9 fetin praelio Varnenfi,de quo paulopoft dicemus, fugiens Huniades,in Seruiam fe recepit.Senfitad* uentum eius Georgius,atq? obuiam fa&us vernem tem intercepit,& quaii hoftem coniecit in vincu* la.Nec prius dimifit,quam oppida fuse ditionisab eo pridem occupata recepit. Nec multo poftea cu Ioann es verfus Sophia copias duceret, videreturcg non parua Tureis illaturus dana, Amuratg omnia Hungarorum confilia patefecit. Vnde ille admo* nitus maximam Chriftianis intulit cladem,quem» admodum fuo loco conferetur. Cum Vero Tureas Conftantinopolfmeuiciflent, atcp in Seruiam du* cere exercitum minarentur, fecundo auxilia petes adHungaros tranfi/t,& in Auftriam vfque profer &us,LadifIaum adi/ 1 regem, grandguus iam fenex, dignus veneratu , fi refta de Religione fenfifTet. Ea in eo fermonis authoritas,ea corporis mafeftas fuit.Acceffit huc Ioannes Capiftranus ordinis mi* norum profeifor,vitas munditia, & inter prsedica* tores euangeli/ noftro tempore infignistquasfiuitqj; an audire fe vellet. Annuenti, quod Romana eccle fia credit & docet, expofuit,diuc£ fecum per inter* pretem de facris eloqui/s difputauit,& vt errorem fuas gentis relinqueret, magnopere cohortatus eft. Ille hoc denique refponfum dedit: Annis nonagin» ta vitam produxi,nec aliam religionem quam fuf* cepi a patribus, noui.Sapiente me ciues mei,quan* uis infelicem,had:enus putauere. tu nunc, quod fas* pe agitant, fenem delitu efficere cUpis. Laqueo vi* tam finire malim, quam patrum traditionesrelin* quere.Atque his di&is e confpe&u abi/t. Tam pe* riculofum eft religionem imbuiffe damnatam.Re* uerfus domum, cumaccep/flet Michaelem Zyla» 5 i6 evRopae fpreta conqueftus eft.Vfadiflaus %jTorti dimiffus, dum fortiter circa munimeta hoftiu pugnat, equo deie&us, obtruncatus eft. Caput eius haftas infixu per Grjeciam atcp Afiam in fignum vi&oriae popu lis oftentatum.PoIoni advnii casfi omnes,direpta caftra,& qua; munitiones curruum tuebaturmeca* ti epifcopi,&proceres Hungaritequi aderant, eade calamitate opprefli. Iulianus cardinalis dum fugit amiffo praelio, cum iam hoftes euafiffet,Hungaro# rum perfidia euadere non potuit.Potum equo dan# tem apud ftagnum forte repertu latrunculi quida ruifanf car n ouere,& arbitrati pecuniam apud eu effe,deie£lii (tu*«uTcra equo necauerunt,& ablatis veftimentis nudu cada# bois uer feris ac volucribus dimifere.Hic exitusviri fuit magni certe Sc admirabilis,! quo nefcias doftrina maior an eloquentia fuerit* grata hominis prsefen» tia,bladi mores, vita in omni astate nitida,religio» nis zelus, qui omnia pro Chrifto & morte ipfam ve# re fuaferit.Huniadefvt ante diximus) fugientem, Defpotus Seruit cepit.Poloni regem fuum ia per* a&o bello pluribus annis viuere crediderat, captu non interfeftu arbitrati * Cardinali Venetiaru eius culpa cladis magna ex parte imputata eft, qui net£ fretumCvti par fuerat)cuftodiuit, necj tranfueftos hoftes Chriftianis ducibus (quod fecundum fuerat eius officium) nunciauit.Be numero cseforu mini» me c5ftat,illud exploratfi eft, longe plures ex Tur# carum acie cecidiffe,caeteru pro numero copiarum longe maius damnum Chriftianis illatum. V iffor Amurates necp fugientes hoftes infecutus eft, neqj viftot gloriabundus inter fuos magnifica verba iaftauft, ttiftior M! neqj,vt ante affueuerat,bilaremvultum oftedit. In# terrogatus quidnam triftior effet, & cur non vi&is descriptio 317 hoftibus exuItarettNolle(inquit) hoc modo faspi» us vincere* iubenfcp vafa colligi, copias qua: fuper» fuerant, domum remifit.Ipfe Adrianopolim reuers fus,deo fuo quae pvi&oria fecerat vota pfoluit.Exi voluens animo regni curas verae felicitatis exper» resdTe,inconftantiamquocj} fortuna vetitus, quas nulli perpetuo bona eft,accerfitis prouincia^ mas ioribus,Mahumete ex liberis fuis natu maiore pro fe regem conftituit* Ipfe priuatam eligens vita, in Afiam profe£hjs,tum paucis ot ij fui comitibus re» gioni*cuidam folitarig fefe addixit* Calibafla inter Satrapas Turcaru opibus & autoritate maior, Mas humeti,qui nondum per aetatem aptus effet impes rio, gubernator datus.Reliqui regis fili j, ne quas re» gno turbas excitaret, more getis necati funt* Feli» cius apud Tureas priuatis quam regibus liberi na» fcuntur* De alio bello per Huniadem,qui ignominia apud Varnam acceptam abolere cupiebat, cele* riter apparato, & qubd Amurates avitapriuata ad bellum ducendum fit reuocatus. Caput VI* E Ffluxit deinde non paruu tempus, in quo nee Hungari Tureas, nec Turc?Hungaros armis laceflere praeiumpfemt.Sua queqj calamitas domi attonitum tenuit* cruentiffima Varnefis pu» gna vires vtriufcg partis e!iferat*Nec Turcis,neqj Hungaris rex bello idoneus erat.hos Huniades,il* los CalibafTa alieno nomine gubernauit * Ferocior* Huniades,reiqj militaris peritiorignominia Var# ngaccepta obliuifci non poterat:vnde diesno&efqs meditabatur quonam pafto abolere infamiam, & 31S EVROP AE refercire damna maxime portet Spem bene gerens da: rei Turearum quies prgbuit,qui iampride nub Iu belli apparatu oftenderat. Vires illis ateg animos defuiffe ratus, tepus idoneu exiftimauit in quo prfe ftina recuperare gloria portet, Turcafqj peffundare: quibus fi adfint exercitus,imperatore tarne pror* Ius defuturu arbitrabatur, nec magis exiftimandn exercitum fine duce, q duceni exercitu carentem. Coaft/s itaqjrepetc copijsexHungaria,accerfitrs Bohemoru a uxilijs , mercenarioru quocp militum non par ua manu coa&a,ducere exercitu in Tureas fiatuit, quos prius aggredi ac conficere credidit, q mouiffe ex Hungaria nunciaretur. Eam rebus ge» rendis fblertiam ac celeritatem adhibuit.Cofilium eius Gregorius Defpotus Seruias(vt ante dixim 9 ) Turearum ducibus patefecit, magnuqs get i peri* culu imminens maius oftenditPerculfieo nuncio T urcas, quid agerent, non fatis intelligebant. Amu? rates ia fenior religioni addi& ? , regni curas abiece rat.Mahumetes astate minor tanta belli mole ferre poffe non credebatur . Calibaflg defutura obedie* 33 tiam putabant, qua nihil eft in bello magis neceffas rium. Trepidare igitur, asftuare,modo huc, modo illucmentem conuertere t nullum coniilium fatis placere.H^rentibus in deliberatione fatrapis, nihil tandem falubrius vifum , quam reuocare ab ocio Amuratem.Neqg enim veterani militaturi fub alio credebantur , nec fortunam belli tentandam arbfe trabantur,q fub eo qui vincere confueflet.Calibafe ‘ fa eiusfententiasautor fuit.In qua re Mahumetis animu vehementer offendit, cupientis ineaexpe* ditionefeic virum offendere, vcrentifqj ne imperiti amitteret, fi pater iterum regnum afiiimeret t vt DE SCRIPTIO 319 Junt hominum mutabiles voluntates. Milii ergo legati Amurate reuocaucre,qui comparato mox: exercitu in hoftem profe£lus,non aliter quam fi ad prodam pergerent, alacres milites duxit Jam Hu» niades cum copijs Sophiam tranfierat,proftratifq$ qui occurrerant locorum praefe&is, hoitiles agro* late populatus, in loco qui Bafilia vocatur, caftra pofiieratjcum aduentare Amuratis copip nuncian# iur. No expeftauit H uniades prouocarnprior ipfc pugnam inijt.Commiffopradio anceps diu certa# men manfir, Qua parte pugnauit Huniades, fufi hoftes erga dedere, nec parua ftrages edita* Pari modo &c Amurates in cornu fuo viftor,Hungaros fudit , Poftremo cum vidtor vidlorem incurreret, non tulerunt Chriftiani Turearum impetum: qui quanq virtuteprfftarent, numero tamen luperatf, non tam vifti quam feffi compulfi funt cedere.Hu niades poftq fuos neqj minis necg precibus fiftere poteftjcum paucis ex bello profugit » Multi Hun# gariae proceres, & nonnulli ecclefiarum epifeopiin eo prglio cecidere, Gregorius miles ad internecio# ne caefus.Nec tame pauciores ex Tureis interiere* Emptam multo fanguinevi&oriam Amurates do# mum retuIit.Nec diu poftea reliSto Mabumeti re# gno , quemadmodum prius deftinauerat, mortem obijt.Corpus eius more maiorum in Burfa fepultu*. Ea eft Bithyniae ciuitas, & Afiatici regni caput* Paulo anteq obijffet Amurates vxore duxerat filia Sponderbei nobilis in Penderaeia fatrapis, ex qua natum filium nomine Chialapinum fextu agetem menfem Cal ibaffae moriens commendauit Ille Mahumetis gratiam initurus, & matrem & pue# tum ei prodidit, Mahumetes acceditis triginta (vt E VROPAE 3>® aiunOmattonis qua; puerum cognofcerent, poftq certam Amura tis fobolem efle conftitit,ftragula* tum matri filium reddidit: funufcp regio morefra* ternum duxit, aufpicia regni parricidio cSfecrans. Sunt qui Calibaflam alienum puerum Chialapini nomine fuppofuifle ferunt, illumq? pro filio Amu* ratis necatum:Chiaiapinumvero apud Conflanti* nopolim clam educatunnpoft capturam vero vr* bis inde fubtra<flum,ac Venetias du£lum:& hunc efle quem Calixtus Pont» Maxi* pro fratre Mahu* metis in palatio euftodiri iubet. Nos veri pericula ad Graecos remittimus, quanuis multa in hifce re* bus figmenta interuenire non ignoramus , & faepe tonforis filios regio defungihonoreviderimus. De Mahumete fidei Chriftianse ferali mimi co,& quod Conftantinopolim Thraciae vrfcem excellentiflimam armis & Chriftiana fide fpo* liauerit. Caput VII. M Ahumetes igitur defumflo Amurategu* bernacula regni ex voto adeptus,inftituta maiorum pro ingenio correxit » Leges ipfe fuas domi foriiqj tulit, orarium locupletauit, noua ve&igalia excogitauit, copias auxit, in pro» ceres aut aulicos fguire contumeliarive coepit.Hic eft ille Mahumetes qui Conftantinopolitanisfvt fu pra innuimus_)bellum intulit, de quo nunc referre vt accepimus, haud alienum fuerit. Voluerat iam* pridem animo Mahumetes,quona modo Conflati nopolim fibi fubigere poflet, neqj ad fuam gloria pertinere arbitrabatur, vrbem in medio Tuream litam efle tjug fuo imperio no pareret: tantoq? ma* descriptio» 3*t Ius inde nomini fuo dec 9 accedere, fi eavtbe expu* gnaret,quato progenitores fui ijde conati, turpius a coeptis deftitiffent.Cum paucis igitur participato confilio,caftellum iuxta littus ad oftium Bofpho» t i paulo ab vrberemotius,aliud diffimulas, incre* dibili celeritate extruxit,atq$ muniuittbellu deinde vrbi no modo idixit,fed cotra inita foedera, cotra iufiuradu intulit ,fimui & gerere coepit.Seferat ei 9 animum Grasciydiffidetefqj fuis viribus, ad Latino» rum opes confugerant,lachrymis auxilia expeten» tes.SurdaeCproh pudor)noftroru principum aures fuere, cgd oculi, qui cadente Grascia,ruituram Chri ftian? religionis reliquam partem non viderunt: quis priuatis queq? aut odijsaut commoditatibus occupatum,faIutem publica neglexifle magis cre» diderim.Mahumetes interea coaftis vndicg copijs, mirabili apparatu, formidando animo Sc impetu, terra mariqj regiam vrbem aggreffus, cuniculis ac latentibus f offis altiffime a£tis, aggere late edito, ponte, qua Feram oppidum verfus mare muros al* luit vrbis, longitudinis ad duo millia pafluumra* ptim extrudo, turribus ligneis eoulqj eredis, vfc muros quis altiffimos excederet, machinamento* rum tormentoruq? multipliciadhibitogenere op* pugnata effc vrbs,defenfaq3,fu.mmisvtrinq$ viribus, no paucis diebus * Ad extremum voce prgeonis to» tis caftris inclamatum eft, quinto Calen, Maij mi* lites omnes ieiunium fandificenr, fequenti die in armis, adfint, vrbem extremis viribus oppugnatu» thtriduo duitate militum direptioni futura. Con* ftituta die ieiunium ad no&em vfq? feruatum.Exm lucentibus ftellis inuitationes ac conuiuia palum habita, & quifq? amicum propinquum notumque JE VROP AE TU habuit,cu eo hilaris“epulatus eft:at<£ vbi fatis adbi b/co, tanq fe deinceps nuq vifuri effent, amplexati, exofculatiq3,fimul vltimu vale dixerut.In vrbe au* tem facerdotcs facras ferentes imagines, fequente populo vrbem luftrare, auxiliu de caflo petere, ab fligere corpora ieiunijs,atq j orationibusvniuerfi d* ues intendere. Subfccuta nofte,ad fua quifc^Ioca defendenda rediere. Erant muri vrbis & altitudine &. f craflitudfne toto orbe celebres, fed obvetuftate & Grtecoru ineam pinnis ac propugnaculis nudi. Antemuralia vero opportt ne communita . In his Grxci falute pofuere» Armati milites inter muros . & antemuralia pugna fuftinere decreuerunt.Tria» nopoils 11 gulare pene vrbis forma fuifle tradunt. Duas par* ouhtifdul tes alluit mare. Nec muridefuntad propulfandos bas^pmtib* nauales impetus idonei. Quod reliquu ert ad terra man alluit» Ver g ens p 0 ft alta moenia & antemuraliaCqu? an» notauimusjingenti clauditur foffa. Coeptu eft pr£* lium paululum ante lucem, cum miles Turea pe» riculi q moras patientior eflet,ac vulnera & fangui» nem praedatu dulcedine penfaret.Pugnatum eft in tenebris,maiore Turearum pernicie ,in quos tela fuperne librabatur. At poftq illuxit,dato figno vn» diqj non fblum Conftantinopolis , fed etiam ipla quoqj Pera, ne quid auxilij Graecis praeftaret,oppu» gnari coepta eft. Sua cuic# legioni murorum pars ac portatu attributa, vt diferetus labor fortes atq$ ignauos diftingueret, &ipfa contentione decoris militum virtus magis ac magis accenderetur. Pari modo Sc nauales focij attributas partes inuadete fuffi. Admouentur vrbi ligneae turres. Conueftant milites dolabras, falces,fca Ia fcp. Et iam elatis fuper capita fcutis,denfa teftudine fuccedunt. Graeci fa» DESCRIPTI 0» 3£| xofum pondera prouoluunt , difte&am fluitante teftudinem lanceis cotilqjperfcrutanturjdonec fo* luta compage fcutotum exangues iaceroique pro« ftrauerunt.Fit ftrages.Et iam Tureae deficientibus conflanti animis languidius pugnant,fed adeft Mahumetes, fortiflimum quenq* nominatim vocitans: vtque in pUS praslium redeant,adhortatur : hos praemijs allicit, illos minis deterret . Inftauraturex integro certa* me. Turcp rurliis fubruere murum,portas quatere innixi humeris, & fuper iteratam teftudine fcaden* tes,prehenfare hoftm tela brachiaq; nituntur.Itern integri cum fauci js,femianimes cum expirantibus euoluuntur.Cernitur varia pereutiu forma, & plu» rima mortis imago.Ioanes Iuftiniati 9 apud Genua Ligurum metropolim nobili loco natus , qui (upe* rioribus diebus folus vrbem defendiife videbatur, in hoc certamine vulneratus, vbi fluitare fanguine fuum animaduertit,ne casteros deterreret, medicu quaerensjddm fefe pugng fubtraxit.Sed imperator vt abeife Iuftinianu cognouit,quo ierit percotatur: inuentum<$ rogat ne pugnam deferat * Ille nihilo magis flexus, aperiri portam iubet, qua curaturus vulnus in vrbem redeat.Erant enim obferatgvrbis ianu^,quibus ad antemuralia patebat iter, ne qua fugiendi facultas militi eflet, ac propterea fortius hofti refifteret. Fit interea remiffior defenfio. quod Turcse aduertentes,acrius incubnt.Et quonia pars muri ia tormetis aeneis difie£ta,foflam magna ex parte oppleuerat, per ruinas ipfas (candetes, ante* murale confcendunt,Graecofq$loco deturbat.Por* ta quae Io an i patuerat, ommbusiaperta,fuga profu* flore reddit. T$c lperator no vt ttge decuit, pugUa do,fed fugiesinipfis portf anguftijs cu cecidiffet. £ V R O P AE 3*4 oppreffus calcatufque obijt. In tanta multitudine pugnatorum duo tantum reperti funt qui fe viros oftederint,alterGr?cus,alter Dalraata, Theophi* Jus Paleloogus, & Ioanes Schlau 9 , qui fugere turpe putantes, cum diu Turearum impetum fuftinuif» fent,tnultofq5 obtruncaflent, denique non tam vi* £li quam vtncedo fatigati,inter cadauera hoftium occubuere . Iuftinianus in Peram cum diUertifler, inde Chium nam'gauit,ibic£ feu vulnere feu mcefli* cia morbum incidens, inglorius vitam finiuit, Fe* lix fi in ipfis Bysatij moenibus anima exhalaffet» In ingrefiu portae o&ingenti circiter milites ex La tinis Graeci fq? periere, partim vulneribus a tergo confoffijpartim-conuerfione opprefli.Eqiam hoftis fuperiorem murum tenebat, faxaqj in ciues deuob uens,ingredientibus fuis auxilio erat .Tum fubito Confiandno ca p ta vr be,caefis omnibus qui refiftere aufi funt, in poiscapi ur ra ^ nas e f r j tum t p rat v i&oru infinitus numerus, in libidinem, in faeuitiam corruptior. No dignitas, non setas,nonfexusquenquam protegebat.Stupra caedibus,caedes ftupris mifcebantur. Senes exadla aetate, feminas viles ad praedam in ludibrium tra* bebat. Vbi adulta virgo, aut quis forma conlpicuus incidiffet in manus rapientium, diuulfus, ipfos po? ihemo direptores in, mutuam perniciem agebat. Dum pecuniam velgrauia templorum dona fibi quilque traheret , maiore aliorum vi truncabatur. CumqGn exercitu maximo ac diffonoex ciuibus focijs atqj externis conflato, diuerfe linguae, varij mores atq; cupidines effent,& aliud cuicp fas, nihil illicitum toto triduo in Conftantinopolifuit.Te» pIum ! Sophip,Iuftiniani Caefaris opus, toto orbe fa* matum, & cui comparari alterum nequeat>nudatu descriptio* 3 2 5 facra fupelle<ftile,ad omnes fpurcitias patuit : offa martyrum,qua: fuerant in illa vrbe pretiofiflima, canibus obie&a & fuibus.Sa&orum imagines aut luto foedat?, aut ferro delet?. Altaria diruta* In te* piis ipfis aut lupanaria meretricu fafta , aut equos rum ftabula « Coa£H funt fetui verberibus ac tor* mentis dominorum abdita fcru tari ac emere.Inue* ti non pauci thefauri, quos in lpfo belli principio in felices fuffoderant ciuestquibus li pro defenfione vrbfs vfi fuiffent, fuam fortafle vitam, & patri? Ii * - bertatem feruaflfent. Sed auaroin aurum nulla po* teftas. Captiui omnes incaftra deduci. Pudet di/ cere Chriftianoru dedecus, dicam tamen, &pofte> ritati tradere non verebor, quando perfuafum mihi eft,futuros aIiquando,& fortafle anteq moriax,qui tantam Saluatori noftro illatam ignominiam vici/ fcantur.SimuIacrum Crucifixi , quem colimus, & Pie lefto^ verum deum eflfe fatemur,tubis ac tympanis praes euntibus raptum ex vrbe, hoftes ad tentoria defes verte runt,fputo lutocg foedant , & ad noftrae religionis irrifionem iterum cruci affigunt. Exin pileo, quem fartulum vocat, capiti eius impofito, corona vndiqj fa£h,Hiceft(inquiut) Chriftianorumdeus . Tum Iapides Iutumqj ia&antes, miris dehoneftantmo* dis.Sed nihil h?c obfuntdeo noftro, cadum tenen* ti : nec maieftatem eius quoquo modo imminuere poflunt,cuius ea gloria, ea fublimitas eft,ea beati* tudinis perfe&io, vt nec laudibus humanis extol* Ii, nec humiliari vituperijs vilis poflk.Nos ifta lae* dut ateg confundu£,quiper ignauiam atq? defidia, dum veri dei cultu perire finimus, & in hoc fecu * lo bonum nomen, & in altero fpem falutis amitti* mus, Poft h?c conuiuatus Mahumetes,cum forte evropae 33* fuit, in qua hic inerat titul 9 in parte Poloponefum fpedante,Hxc Peloponefus, atjion Ionia, in par* te vero Megara intuete,Hasc no Peloponefus eft, fed Ionia.Iidem enim Attici & Iones fuere, qui cu de finibus cu Peloponefiacis faspiflime difceptaf* fent, hanc tandem Romanorum confenfu colum* mm erigi obtinuerunt. Atticam quanuis faxofam Sc hetilem, pleriqj tamen mirificis laudibus extu* Ierunt, deorum^ domiciliu eflfe dixerunt, (oca ipfa poflidentium, & parentum Herou. In hac duitas Athenienfis quondam nobilifiima fuit, nullius in* diga prasconij.tantaeius femperfuit clarttas.Eade noflrro tempore parui oppidi fpeciem gerit. In eo tame faxoinquo vetuflu Mineruas templum fuit, arx eft per omne Grasdam nominata,cum operis magnitudine, tu difficultate oppugnationis. Hac Florentinus quida Mahumeti tradidit, cu impio* ratis Latinorum auxilijs nullius opem inueniret . Rura eiob eam rem tradita,in queis asuum igno* bile ducat. De Peloponefb, & eius forma, de Ifthmo, &Examilio muro ab Amurate diruto. Gap. X 1 1* P Eloponefus Atticas iungitur, totius Gtxcix arx quondam di&a.Nam praster habitantiu in ea gentium nobilitatem atq? potentiam ipfe locorum (itus principatum defignat & impe* rium.MuIti finus infunt,& promStoria multa: in* fignes etiam & permagnas vrbes.Cherronefus ipla locorum varietate iucunda. Formam eius platani piatanlfoKo fimillima dixere, logitudine ac latitudine fer* fimiits, me parem, ab occafu in ortum ftadioru mille Sc quadringetoru perimetros fiue ambitus omiflis fi* descriptio. i 333 nibusCvt Polybio placet)ftadia quatuot millia co* tinet.Artemidorus quadringeta fuperaddit, cui Sc Plinius cofentire videtur, llidorum autoremcon* fecutus.Idem duo maria terram ambire dicit, Ioni* um & Aegseum. Anguillae vndc protedit,Ifthmos appellatur, quinqj millia pafiuu latitudinis cotine* tes.Has anguftias perfodere Demetri 9 rex,Di<fla* tor Caefar,Caius princeps, Domitius Nero infau* fto(vt omnium exitu patuit) incepto tentauercit. Hic Corinthus nobilis colonia fuit. Graeci princi* pes, poftquam Turcaru potenria in Europam pe* netr auit, ex mari ad mare produdlo per anguftias muto,Peloponefum a reliqua Graecia diftinxerut. Mutum Examiliu appellauere . Hanc prouindam hodie Moream Latini vocant.In ea Achaia conti* netur, Meffenia, Laconia, Argolis, & Arcadia, qug medium peninfuiae obtinet. Amurates expugnata Thefialonfca,fuba£ta Boeotia, & Attfca,prgter A« thenas , ad Examilium vfque profe&us , protritis Graecis, diruit murum , tributumqueannuum de* dentibus fc Peloponcnfibus imperauit . At cum Hungari inflante Iuliano cardinale fanfli Angeli aduerfus Tureas arma fumpfiflent, confeftiftg no nullis feliciter pradijs, amplius inflarent, vrgerentq^ hofles, Conflantinus qui poftea apud Coftantino* polim impcrauit,ibic0necatus eftfvt ante dixira 9 ) huius prouinciJE Defpotus, animo au£t 9 ,& negare Tureis tributum,& Examilium inftaurarenon da bitauifc.Obquam rem magna deinde pecunia mul ratus eft ,& Examilium denuo deftru&u.Cum vi* ftor Amurates apud VrnamHiigaros deleuiflet, detii&a Conftatinopoli, Albani, quiplures Pelopo nefum incolebant, fumptis atmis , Demetrium Sc 554 evropae Thomam Conftantini fratres regno defjcere anni* xifunt, nobilem quendam graeculum adregiu fa* ftigium affumentes. V tracg pars Mabumetis auxi* lium implorauit.Illi nobilior pars vifaiuftionAu* xilia aduerfus Albanos Demetrio fratriqj tradita» Albani fubafti prioribus dominis paruere.Mahu* meti.xvii.millium aureoru tributu penfum. Tho* mas quanuis hereditario iure imperatorem fe di* cere polfet,cuius maiores longa ferie Graecoru nos mini imperauerant,metu tamen Mahumetiseo ti tulo abftinuit.Cum Calixtus Pont.maxi.Chriftiaa nos principes in fui potificat 9 initio aduerfus Tur ,cas inuitaret,exiftfmauit Thomas Turearum im* perium proculdubio ruiturum, Mahumetiq? tribus tum negauit» Gum vero non tam magnifica fa£ia quam verba ejOTe animaduertit, perfoluto tributo &adie£tis donis, Mahumeti reconciliatus eft.Nuc vero(fi vera eft fama quae p hos dies allata eft)vio latae fidei maiorem fubire poenam compulfus,Ma humeti ^>rfus fubieflus efi:,Peloponefus tota Tur carum imperio adiedla, Egredienti Peloponefum per anguftias Ifthmi ad reliquam Graeciam, Stra* bo & Plinius occurrere Attica tradut, Ptolemaeus Achaiam, cuius fines hoc modo deferibit. ab occa* fu Epirum, a feptentrione Macedoniam,& partem Aegsei pelagi collocatad orientem eiufdem maris terminos ponit vfqj ad Sunium promotorium,ad meridiem Adriaticum pelagus, iuxta littus quod Achelous amnis irrupit,! Corinthiaco finu.Quod fi ita eft, Atticam, Boeotiam,Phocidem,Thdfalia, ,Magnefiam, Aetoliam , & Acarnania Achaia ipfa comple&itur.Ide tamen Ptolemaeus alio loco me* diterraneas Peloponefi ciuitates enumerans, Elie e, descriptio iis Buram, Hekmm,Pheream in Achaia effe dicit, 8c propriam effe Achaiam intra Peloponefum affir* mar.Nobis qui pro noftri operis inllituto res Pelo ponefiacas & Atticas breuiter abfoluim 9 ,Sc ad oc ridentem fefHnamus, Dc Acarnania, 8C ftrage memoratu digna a Ioanne Vintimiiio in ea fa&a» Caput XIII, A Carnaniaprior occurrit,interEpirum Bcea riamqjproteniayrui Aetolia vei coniutta vel commifta effe videtur.Hsec hodie Ducatus appellatur, loannes Vintimilius natione Siculus filiam fuam Defpoto Acarnaniae in matrimoninm dedittexin vexatibus Acarnania Tureis, ac generi! obfidentibusjcu paruo equitatu mare traiecit,ob# feflores inuafic,ftragemcp memoratu dignam edi* dit.nam parua manu ingentes fugauit copias, falu temqj genero peperit , Qui tamen paulo poft per infidias captus a Tureis, regnum amifit.Epiru tae men adhuc eius nomine teneri ferunt. De Epiro XIII I.getes authore Theopo po continente , quod apud eam Paulus Aemilius imperator Romanorum vrbes L X X » funditus euer tit, quodq? in finu Ambracio Casfar Auguftus Antonium & Cleopatram bello Attico deuicit. Caput XIIII, E Pirus in occidua parte ab Acrocerauni/s tno tibus incipit, protenditurqj verius orientem v%ad Ambracium finum , per ftadia mille trecenta,SeptcntrionaIem eius partem Ptolemgus Macedoniae coniungi tradit, orientale Achaiae, v(5 fjie ad oftia fluminis Acheloi ? occidentale latus 23<S E V R 0 P AB I Ionico excipi pelago afferit.Strabo Aufonium hoc idem mare appellauit * In Epiro X 1 1 1 1 . fuiffe getes Theopompus tradidit, quarum celebratiffi* mae Chaones & Moloffi. Regnum enim quandoqs tenuere prius quidem Chaones, pofterius Moloffi, qui propter regum cognationem ex Aeacidarum fanguineprognatt,mirum in modum amplificati fuerunr,penes quos Dodonse vetus oraculu ac no* bile viguit* Oram huius terne maritimam felicem atq$ vberem tradidere: multascg olim vrbes & op* pida munitiffima in Epiro fuere.Sed propter popu Jorum rebelliones, qui cu Romanis contenderunt, prouincia vaftata eft.L X X.enim Epirotarum vr bes a Paulo Aemilio Imperatore funditus cuerfas effeauthoreft Polybius , viflis Macedonibus , 8c Perfa rege fuperato.Ex quibus maximum numera e viris Moloflorum extitiffe, & mortaliu centum quinquaginta millia in feruitutem redafta. Plinius Veronenlis hanc cladem Macedonibus attribuit, duafqj vrbes ruin^ adiecit.Credo quia Macedones Epirotarum imperium obtinebant, vtranc^ getem vno nomine Plinium comprehendifle. Apud Epi* tum Aftiaca pugna late memorabilis comifla eft, in qua Casfar auguftus Marcum Antonium naua* li praelio vicit, & fimul Aegypti reginam Cleopa* tram .Na & ipfa huic certamini praefens interfuit; ob qua rem vi&or Auguftus in Ambracio finu vr* bem condidit,eiqj vocabulum indidit Nicopolim, id eJl vidorix duitatem. Ambracij ffnusoftium, paulo quam ftadia quatuor maius eft.Circuit 9 fta* dia tveceta ampleftitur. optima omni ex eius par* teftatio.Ingredientibus occurrebat olim a dextra habitantes Graeci Acarnanes , & Apollinis A dij descriptio, 337 templum quodam in tumulo ad oftium eminens, cui campus fubiacuit,lucumq? habes & paualia,m quibus Caefar vndeuiginti naues decimatum nomi ne repofutt,ab vno remorum ordine vf<$ triremes adiungens.Siniftra vero Nicopolis Epirota# rum colonia Caffiope.Noftra ?tas Epirum Artam appellat.Circa littus eius paucis ante annis praefe frus regi? claffis nomine Villamarina triremes Ve netorum infecutus comprehendit,atq3 incendit.In eodem littore apud Acroceraunios montes finiri Adrise vel Adriatici maris nauigationem,& Ioniu incipere pelagus, Straboni vifum eft,apud que ma re Aufonium idem quod Ionium effe apparet, cum Epiri oram Aufonio allui pelago affirmet. De Albania inter Dyrrhachium &C Apok Ioniam regione. Caput XV* Q Vze nunc Albania dicitur,olim Macedonias portio fuit, ad occidentem verfa.intcr Dyr# ^rhachiu & Apolloniam fuiffe prodidimus non incelebres prifco ieculo ciuitates. Sermo g etis neqj Grsecis,neq 3 Illyricis notuSiCredim 9 hocge# nus hominii ex Albania quondam veniffe,qua; vi# cina Colchidi in Afiatica Scythia memoratur: vt fepe barbarorum inundatio nationu Graeciaz atcg Itali? prouincias occupauit .In hac terra potes Ca# mufa fuit, qui Chriftianis parentibus ortus, parum tena* catholicae fidei, ad Mahumetis infaniam de# clinauit.Sed quam leuiter Chriftum deferuit,tam facili Mahumetis facra contempfit, Redijt enim ad paternam legem, & quauis vtrancg religionem contempferit, neutri fidus, Chriftianus tamen mo* ri quam Turea maluit, paulo poli Conftantinopo* EV-R-OP 'AE litanam cladem morbo cxtinftus.Georgius Scan* derbechius eius hereditate accepit,nobili loco na» tus, qui etatem pene omnem in armis pro Chrifti nomine pugnando confumpfir, multas & magnas Turearum turmas bello vicit atq* deleuit.Soluf^ quodammodo regionem illam in euangelio Chri» ili continuir.quanuis hodie toties hoilili ferro pe» tita magna ex parte deferta feratur.Rex Alphon» fus fepe milites in Albaniam mifit,& Troiam vr» bem in poteftatem recepta a Tureis defendit. Ne» pos Scanderbechij ex fratre, cum Turearum parti fauens,infidias patruo moliretur, ab eo captus,& ad Alphonfum miflbs,in carcere conie£tus eft.Ga» lixtus quoq? Romanus pontifex auxilia pecunia», ria Scanderbechio non pauca mifit.Valona in AI* bania non magna ciuitas eft , in portu maris fita, qua breuiffimus eft in Italia traieftus.Hac Pazai* tes primus ex Tureis occupauit.Rebellantem A» rnurates recuperauit .Nefcio quod malum mina» tur Italix. Dc Illyricis gentibus, de Manichaeis haere ticis,deque matronis certo tempore poft infirmi» tatemcum monachis promifeue manentibus. ^ Caput XVI. TP^Oft Albaniam Illyricas fequuntur gentes, ad J-/ occidentem feptentrionemq? verfe.Hoc ge» nus hominu noftra setas Schlauos appWIat: & alij Bofnenres,alij Dalmatas, alij Croac ij, Iftfi, Carnique nuncupantur . BoCnenies introrlus ad Pannoniam vergunt , feptentrioni expofiti, reli* qui adiacentes mari ad Timaui vfque fontes pro? tenduntur, hinc Aufoniam, illincPannoniamin» descriptio. 339 • tuentes . Timauus aute inintimu Adriatid matis finum excurrit,cuius fontem matre appellari ma* iis Strabo prodidit. In Bofna rex gentis Dcfpotus Stephan 9 nomine(fic enim reges appellate fuos co fueuere)quanuis Chrifti religionem feftaretur, diu tamen Baptifmi facrameto abftinuit.Sed anno fu# periore vocato ad le Ioanne Cardinale fandi Ange fi cuius fame meminimus, ab eo baptiimatis vnda petfufus,& factis noftris rite initiat», TurctsCqui, bus cu foedere iundus erat)bellu indixit.Nuc pau luium nutare affirmatur.In hac regione quamplu* rimum haeretici poffunt,quos vocant Manichaeos* M3nictai peffimum genus hominum, qui duo principia rem h f retid. prodiit, alterum malorum, altem bonoru.Necprn matum Romanae ecclefiae tenent, neqj Chriftum aequalem confubftatiale<$ patri efle fatentur. Ho* rum coenobia in abditis montium conuallibus fita ferutur,in quibus ?grotates matrona: feruituras e fandis viris, fi euaferint,adcertu tepus deo vouet. Reddita: fanitati,permittentibus viris vota perlol uunt.promifcue inter monachos praefinito tepore viuentes.Hanc labem nulla fedis apoftolica: decre ta, nulla Chriftianoru arma delere potuerunt.Smit noftram exercitatione regnare haereticos deus. De Dalmatia Si Croacia,8C vbinam Libur « v nia. Caput XVII. I N DalmatiaRagufeos magnis affecit cladibus Stephanus inter Bofnefes 8c palmatas duc a* tum poffidens,& Manicha:orum veneno mfe* dus , qui etfi Chtiftianos per infidias captos pe Tureis venundederit , mittere tamen oratores Romam , & auxilia fedis' apoftolica: petere non Y E V ROP AE 34° erubuit:eius belli fumptus ex Chriftianis petens, quod geiferat in Chriftianos.Nec defuere qui tam impijs verbisaures accommodarent.CInCroacia mulier Auftralis,qu£ nuptias comitis, cum effet in» ferior fanguine, morum praedantia & formae ele» gantia meruit:dum laxandi animi gratia ex caftel io in caftellum obequitat, fubito Turearum inter» uentu capta, &apud eos aliquandiu detenta, im» patientia tandem maritino pamo auro redempta eft, C Quaerat fortafle aliquis, vbinam Liburniam dimiferimus,quam permeaffe Antenorem Italiam petentem infignis poeta comemoratfConfufi funt admodum prouinciarum fines, nec expedire noua facile eft , nedu quis vetuftiflima poffitabfoluere. Plinius Liburniae finem initium efle Dalmatiae di» xit,& Tragurium marmore notu in ea efic. Solo* namquoqj coloniam, que ab Iadera.ccxxij.milib 9 paffuum abfuit* Iaderam vero.clx» aPola diftare. Ex quo fit,vt inter Croacinos & Dalmatas Libur» niiedes habuerint, Forfitan & Croacininouu gen» fis nomen Liburnorum loca inualerut. Nobis haec indicaffe fufficiat.Si quis certiora defiderat,prifco$ euoluatauthores.Ptolaemeus Liburnia & Dalma» tiam at Illyridem fimul confudit*. & Illyridi qui» de a feptentrionaliplaga Pannonia occurrere di» xit,ab ortu fuperiore Myfiam, ab occafu Iftriam, a meridie Macedoniam & Adriaticum littus* De Iftria hodie Schlauonia <di<5fca, 8C quod Pomponius Mela & Nepos Iftrum amnem a Da» nubio in Adriam fluere falfo crediderunt» Caput XVIII, descriptio» 34t I Striam veteres Italia: tradiderunt, in qua Pa* rentium & Pola cft,& Iuftinopolis,quam ca* put Iftri vocant, inconuenienter: Italiae tamen jugitur, Adriaticofinu difie£ta,& inpeninful?mo dum circudata mari.Qua continenti applicatur, a tergo lapidea eft & montana regio, qud prifei AI* biam vocauere.Plinius Iftriam adhaerere Liburni? dixit.Ex quo palam fit,Croacinos Liburnorum lo* co fuccedere. Iftriam ab Iftro amne diftam ferunt, quem a Danubio in Adriam fluere falfo credidere» Cui errori & Pomponius Mela, & Nepos Pa diae* cola aures adhibuit.Nullus enim ex Danubio arm; nis in Adriaticum effunditur mare » Argonautaru eos fabula decepit,quosperIftrum ex mari Pqp* tico in iftriam ve&os, memorias proditum eft.Sed conftat eos ex Iftro in Sauum aduerfo flumine na* uioafle, deinde Naupontum,quem Labacum hodie appellari putauerim,cuius paludem Lugeum Stra bo appella t»Ex Naupoto vero per motes humeris vefta nauis in Adriaticu peruenit.Iftri hodie Schla ui funt,quanuis maritimas vrbes Italico fermone vtuntur,vtriufq$ lingu? peritia habentes.Pars pro* uinciae melior eft Venetorum, qua: maritimo impe rio fubiefta eft .Mediterranea domus Auftriaspob fidet.Oppidum fanfti Viti, quod ad ftume Titunr fitum eft , Valenfes habent, ex quo loco ad Aqui* leiam mille ftadia efie Tuditanus , qui domuit Iftros,tradidit.Finem Italiae Muiiae fluuium tradi* dere.Inhac terra nihil ?tatenoftra memoria dignn geftu efle accepimus, quam quod Auftrales & Ve« f netos magna de finibus contentio agftauerit , & vtriufq? partis fubditi armis contederint: ad quas lites componendas nos aliquando ab imperatore y h’j 348 2VROPAE moratem nofte concubia intercipere aggreffus eft* Corruptis nanqj oppidanorum pleri%,qui fibi ads uenienti partem oppidi traderent, hora conftituta cum oftingentis equitibus intromiiTus,cuncla mi» fcere armis coepit. Affuit diuina pietas Frederico, qua> illi pr^ter confuetudinem in arcefuperiori a natura & humana ope munitiflima, ea no&e dor* miendum fuaferat. Proceres quiremanferant inop pido, capti omnes, inter quos & Ioannes Vngnadi cun&is Stirienfibus opule tior, cum Georgio fratre abdu&us eft . Nec Vlrico Auftriae cancellario, qua* uis eflTet epifcopus,& ad templum confugiflfet,par» Ium eflt.Vfcgadeo apud homines noftri ieculi diui* na & humana perierunt.Fama eft,eacg celebris, in* ter Stirienfes nobilem quempiam fuiflfe, cui fepe in animum ceciderit,feipfum laqueo fufpedere. Id aegre ferentem,ex dofto quodam viro remediu pes tiuifle aduerfus eam tentationem.Confilium datu, proprium vtifecerdotem conduceret, qui fibi ma* nenti in arce quadam folitaria lingulis diebus rem diuinam faceret.paruiffe nobilem, atqj annum fers me continuaffe nulla fulpendij cogitatione inter» ueniete.Poftremo rogatum a (acerdote,vt prefby» tero vicino , qui templi dedicationem in proximo monte habiturus efTet, auxilio eflrepoflet,lfcentiam dedifle,proponentem in animo paulopoft fcqui,& factis interefle.Stetifle diu poftea,nunc vna, nunc altera caufa retentum. Deniqj circa meridiem pro 5 fe&um agrefti cuidam in nemore occurrifle,qui re diuinam in monte pera&am efle, 8c populu omne abijfle diceret.Contriftatum eo nuncio,igttobilem infelicemqj fe efle dicentem, qui eo die iacru Chri» fti corpus non vidiiiet.agreftem confolari ccepifle. descriptio. 34? vedicurum, fi vellet nobilis emere, pr?mium quod inter exiftendum diuinis meiuiffet:fagumcjj nobi* lis petiuiffe pr etij nomine,Venditionefafta,nobi* lem nihilo minus montem afcendiffe, atque orafle in templo.Reuerfum autem, in proxima arbore fuf penfum agreftem inuenifle, fed poftea diris cogi* tationibus haudquaquam vexatum fuifle * In pro* uincia deco&um falad vicinas regiones importa* tur.Ea & ferri mineras locupletes habet, & argenti fodinas non ignobiles , quanuis incuria principum argentum haud multum effodiatur. De Auftria,& aliquot rebus geftis in ea. Caput XXII» A Vftria defcribere hoc loco haud necelTarm exiftimamus,de qua propriam hiftoriam e# didimus.In ea prouinciales poft obitum AU berti Caefaris Frederico fe commiferunt,ea lege, vt fi mafculum praegnans regina pareret,tutor eius ef fet.fi foeminam, terrae dominus.Nato(vt prodicta eft )Ladifl‘ao, tutelam eius Fredericus accepit.Milk tesqui fub Alberto meruerant,cu ftipendio fefrau datos dicerentjprouinciam latrocinijs ac incendijs vaftauere.Eora vexatio Ixx. millibus aureis aFre* derico redempta eft, cum Bohemi & Hungariex* curfiones in Auftriam facerent.Ex fororibus Ladif lai maior natu Vilhelmo duci Saxoni? nupfit Io* annes Huniades cum regni Hungariae coronam a Frederico fruftra repetiffet, cu duodecim millibus equitum ingreflus Auftriam,omnem agrum inter Viennam & Stiriae montes diripuit, atqj incendit * Petentem Italiam Caefaremrogauetunt Auftrales, vti Ladifiaum qui iam propsuiodum adoleuiflet, jj 0 EVROPAE in paterna hereditate apudfe dimitteret.Reie&a petitione, autoribus duobus Vlricis, altero Cilis comite Eyezingero,fumptis armis rebellauere.Re* deuntem ex Italia Fredericum apud nouam ciuita# tem obfidione cinxere,quibus & Henricus Rofen* lis natione Bohemus cu ducentis equitibus & m iU Ie peditibus fefe adiunxit . Et quanuis a Nicolao Pontifice maximo iuffleffent ne tutelam Csfaris impediret, contemptis apoftolicae fedis mandatis, # tanta; maieftatis autoritate derifa, fceleratum propofitum tenuere» Dofta eo tempore Viennen# lis fchola indoftam fententiam protulit, quae per appellationem ad futurum cottfiiium interponen* dam,fufpendi poffe Romani pr?fulis mandata te# fcripfit* Ciuitas; Viennenfis & omnis Auftria ex eo tempore femperin armis fuit,temerat? religio# nis poenas pendens.Ceflit furenti populo Frederi# cus,pupilluc$ adhuc tenerum ea lege in manus co* mitisCilis tradidit,vtconuocatisadvrbem Vie* nam vtriufqj partis confanguineis & amicis , de tutela,de oppidis, deque cgteris cotetionibus prini cipum, qui vocati conueniflent, arbitria diffiniret» Ladiflaus fumma populorum alacritate apud Vi* ennenfes exceptus, cun£ta ex voluntate comitis ad# ittiniftrauit . Ad conftitutum diem concilij Ludo# uicus Bauaris & Vvilhelmus Saxonis duces, Ab bertus quoq$ Brandeburgenfis , Carolus Badenhs Marchiones conuenere, tum multi ex Bohemia, plures ex Hugaria Barones .Imperator legatos mi* lit,quibus & nos adiun£li f fuimus »diu de t re partiu difceptatum.Sed cum omnia ex arbitrio vi&oris a* gerentur , nec leges defenderent quem arma non £rotexiffent,infe£h's reb 9 difcefifueft Negata funt descriptio. 35 1 omnia qufpromiferat Auftrales imperatorndi&u omne indi&u fuitmec# literis, neqj figillis autoritas habita. barbara fide a&u.Iri eoconuentu Ladiflaus Ioanem Huniade qui fibi regnum a Turcaru inua* fione feruaffet,ad principatus honorem euexit, qui fuggefto in magno foro apud Carmelitas ere&o, in fede fedens aurea, regali paludamento ac diade* mate orna tus, comitatu ei Biftricenfem commiiit, quod eo in loco;minime licuit .Necp enim regi Hu= gariae fub imperio Romano maieftate gerere ius efttfed tanta reuerentia Iegum,quantaeis per arma fiue datur fiue relinquitur.Comes Cili?,cum rege quo libet impellit,& adfe cun&a rapiens,Eyezin* gerumV iennenfefqj c6temnit,concubina quam vi* ro iterfeflo fuftulerat,reginali pene honore digna* tur.Ex fauore tande regio cadit, & annitente Eye* • «ingero £ curia pellitur ; quem in exilium profici* fcente quatuor tantu equites comitati funt,Alber* tomarchione Brandeburgenfi, ne per contemptu a populo lapidaretur, ad portam vfq? vrbis fecuri* tatem prgbente.Sed q foeda Sc miferabilis eius fu* ga, tam fuperbus 8c fauorabilis reditus fuit» nam poft annu,cum ia m ex Bohemia rex tedijflet, fua* detibus primoribus Auftrfoe baronibus,reuocatus, cum mille equitibus argeto & auro fulgetibus Vi* ennam repetiit, cui ad portas vrbis & rex ad mille ferme paflus exijt, Sc omnis nobilitas redeuti gra* tulata eft*Plebs quoq$ qug pauloantelutu ac lapi * des in fugientem iaftare tentauit,fternere via flori* bus qua redeunti tranfitus fuit, minime dubitauits vt eft in vtraqj partem immodica, fiue amauerit,fi ue oderit.mira rerum mutatio, & ludentis fortung lotus .Eyezingerus extra gratiam regis fa& ? ,ua ca* evropae ftella fua recedes, imperatori quem gtauiter offem derat, reconciliatus ei*. nec diu poftea adeo fuper# bierant qui Ladiflai regis partes fequebantur,vt no ux duitatis fuburbia, in qua Caefare abfente iace# bat puerpera imperatrix, intrare pr?fumpferint,& vrbem expugnare contenderint»Quod ybi no fuo ceffit, exuitis quae obtinuerant locis abierunt* Fuit fcpe inter Cefare & regem incaflfum tra&atacon» cordia.Neqj enim comes Ciligdum vixit, ex re fua exiftimauitjvnanimes efle Auftrig principes*ac eo mortuo,cu Eyezingerus e Bohemia miffus ad C?# farem leges pacis vtrique parti gratas dixiffet, 8c iam quietura propediem Auftria videretur, interi# tus regis fubitonunciatus,non folum concordiam perturbauit,fed magnaru reru &c reipublicae Chria Riame falutarium exorientem fpem prorfus abrtia pit*. Auftrales & a Caefare &ab Alberto fratre de tradenda gubernatione requifiti,prouinciah'um co< uentum habuere: in quo legati Cgfaris feniori Au# ftrig principi (is erat Imperator) debere prouincia dixere: Alber tus fuo & Sigifmundi patruelis nomi# ne regiae partem hereditatis expofcens,fuafcp ca# lamitates & inopiam tanto fanguinialienamrefe# rens,commiferationem inducere conatus eft. Con# uentus refponfio fuit ,£afruros prouinciales quod ius aequitas ve di&aret.Poftq fratres inter fe conue# niflent , interea latrones trans Danubium in Au# ftriam ad Morauae fluminis ripam munitum locu occupauere, omnemqg circaregionem rapinis atqg incendiis vexare coeperunt Aduerfus quos profe# &us Albert 9 , latrones vi cepit, intetfe&i fas pugna# do compluribus, quingetos & quinquaginta capti# uos abduxit, exquibus» xxx t furca fufpendit» Qu* descriptio» 353 tesffldgnfi ei apud Auftrales & nomen peperit 8c fauorem.Vlricus vero Eyezingerus cum vifitato a# pud nouam duitatem Frederico imperatote, cuius pkrtiftudebat,Viennamrepetfflet,vocatus ab AI* berto,nihtl mali fufpicas fidenter eum adijt: a quo mox captus, in vincula conie&us eft,& in priuato carcere claufus. Indigna res vifa ciuibus,murmuras re, damnare omnes fadum,nemo tamen auxilium mifero afferre » Imperator faepe rogatus Viennam petere aliquandiu diftu Iit, veritus ne qua fraus inef fet » Interim Sigifmundus ex Athefi ad Viennam defcendit, deinde ad nouam duitatem profeftus, principatus infignia ab imperatore accipiens, pro veteri confuetudine in eius verba iuraulyln qua fo* Iennitate & Albertus affuit, qui paulopoft cum Si* gifmundoViennam repeti/t.Et ambo aduerfusim* peratorem confpirates,Auftriam fibi fubigere co* nati funt.Quorum ftudia fentiens imperator,Vie* nam petere ftatuiti& accerfito Ludouico Bauarte duce, magni nominis principe, eb ie contulit, im * peratrice fequete.Appropinquanti,vrbanus popu* Ius obuia perrexit. Albertus quoqj & Sigifmundus nobili comitatu extra vrbem imperatorem faluta* uere.Habebat Albertus tria circiter equitu millia in armis expedita,quae non longe a V ienna in quo* dam tumulo imperatori fe oftentauerut, magnuqj metum venientiincuffere» Sufpicionemauxit Ah bertus, qui faepe ad eos profedus,acfeorfum locu# tus,infidias apparaffe Caefari videbatur .Ferat eius militiae duce Alberto dixiffe, Facile, fi Iibet,hodie Viennae te dominum atq? Auftriae facid.Nam qufs prohibet quo minus Fredeticu imperatorem eiufq? comites intercipiam fln me tantu foluta deinceps 2 24 evropae hereditatis queftio erit* Vi&ori leges atq? homi* nes fauent.Subdubitafle Albertum aliquantifper, demuqj refpodifle: Poteram ignofcere,fi, quod ais, me ignorante fedffes,at mandare turpia non pof» fum. Poftquam introgrefli vrbem funt Albertus & Sigifmundus, in domo quae Pragenfis appellatur, fimul habita uere^Tmperator priuatas ciuium aedes incoluit.Arx prouincialiii nomine cuftodiebatur. Confpirauere Sigifmundus & Albertus eam nodu aggredi atcpirrumpere:armata($ militu manu iter ingreffr,iureiurando feaftrinxere,no redituros do» mum,nili arcem intraflent.Senfere ciues,mox<$ at ma fumetes, prafidium in arce maius collocauere. Inftabat ciuile bellu,& atrox pugna pro arce. Nec dubiumvidebatur quin magno fuo malo principes comifluri pr?lium eflent. Stetit diu res inancipitn Ciuibus tueri arcem flabile propofitum erat,dud< busCqui arce intrare iuraflent) turpe videbatur in» fefta re domum reucrti.Et vim inferre, plenu peri» culi erat.Poftremo conuentumeft,vt ingreiTiprin* cipes arcem, paululu immorati,potato vino exiret: atqjita delufa magis q impleta religio eft. Poftrf* die arx confenfu prouincialium in tres partes diui* fa.duas accepere Albertus 8c Sigifmundus,reliqua imperatortdele&iqj prouinciales funt,qui lites fra« ternas dirimant : & fumma illis poteftas data, fedl graue iudicium c5tra potentes eft.Nobilitas & ec * clefiarum principes imperatori fauentiores funt, plebsAlbertu prasfert.Magno fe iudicequifqj tuef. Multa funt in hoc Cgfare,qua; laudare poffistCor» pus egregium,& fpecies imperatore digna,animus fedatus & tranquillus,ingenium perfpicax,memo» ria tenacior, religionis atdes sellis, inges cupiditas D 1 SCRIPTIO. 3 SS pacis Sc otij . Singulare virtute in quouis homine diligit, dignacp praemio ducit. Aedificat fplendide. Hortos tamen ac gemmas plus aequo admiratur & amat,& in rebus gerendis tardior ac remiffioreft. Tenacem pleriqj accufauerunt,& ad rem nimis at» tentum.Id fecere proximi antecefiores Sigifmun* dus atq? Albertus Czefares, quorum prodigalitati cuiufuis coparata liberalitas videri auaritia poteft. Caeterum Frederfcus nec, fua profundit,nec aliena diripit, verbis fa&ifcg temperans. Albertus frater eius longe diflimilis,celet in aggrediedis rebus,bel li ac glorig appetens, periculi conteptor, audax, Ia* boris patiens, manu atqj ingenio proptus, pecunias iter amicos partit ac profundit.Xnter opes pauper, in paupertate diues, nullius rei magis q fame auar 9 . De Morauia, per quam nulli propter la«s tronum infidias tranfitus patet. Caput X X III» P Rocedeti per Auftriam in aquilonem Mora» u i occurrunt,gens ferox,& rapinarumauida, lnter'Hungaros Bohemoiqj trans Danubium fita» hanc prouinciam aeuo noftro Sigifmundus impe» rator Alberto genero fuo , qui poftea imperauit, dono dedit.Rebellantem,& imperata facere rccu* fantem Albertus magnis affecit cladibus.Namfu» pra quingentas villas excurfionecombuffic, mor» tales multos neci dedit , pecus pene omne abegit* iugumque ferre perfidam gentem coegit. In hac prouincia duitates 8c oppida Romanaz ecclefiac ritum tenent, & catholicae fidei conientiunt * Ba* rones ferme omnes Huifitarum labe infe&i funt. Hic cumverbum dei praedicaret Ioannes Capiftra» nus,& in errores Huffitarum vehementius inuehe* E V ROP AE 3S 6 retur, Baronis non patui nominis que Ezernahora vocant, fecuea conuerfio eft, qui reli&a priore per* fidia, cum duobus millibus fubditorum veritatem Roman? (edis amplexus eft.filius eius do&rina 8c moribus clarus, non diu poftea Olomucenfis eccle* fiae pontificatum obtinuit.Ea eft vnica duitas Mo» rauoiumEpifcopalis.Regnum inter Morauos al U quando fuit Iatiifimu ac potentiffimum,quod vlq; ad filium Suatocopi durauit, cuius fortuna in Bo» hemica cofcripfimus hiftoria»At cum filius Suato» copi ecclefiam dei fpemeret, regnum genti adeptu eft. Quod poftea Romani Caefares in Bohemiam tranftulerunt.Inhac prouincia complura funt op# pida plena populo,& opibus abundantiaiinter qug Pruina principatu obtinet, & Znoynea,Sigifmudi obitu memorabiiis.Hac nulli tranfit 9 pater,nifi ara mato potentioriqj , latronibus omnes aditus obii* dentibus,Sermo getimiftus eftTeutonicus ac Boa hemicus, fuperat tn Bohemi,quo^c eft regionis im* periu.Qu? getes oli Morauia incoIuerint,n6 facili dixerim.Quatu vero ex le&ione Ptolemaei acripe: re licet, Marcomani 8c Sudini Cadicp Morauia Sc Auftria qu? tras Danubiu iacet,incoluifle videtur* De Sclefia prouinda, de mira apud Vra- tiflauiam vrbem feditione, deqj BulconeOpilienfi, viro neq? inferos neqj fiiperos efle dicente,animacg cum corpore interire putante * Caput X X 1 1 1 1* S CIefia poft Morauia fequitur,haud ignobilis prouinda, qua fluui 9 Odera plabif, inter am* nes Germaniae loco cognitus«fonteseius in Huga? rfa,qug Sciefiae ad oriente iugitur.MareBaltheum curfum termina tdogitudo regionis* cc.fermepafi DE SCRIPTIO. 357 fuum millia cotinet, latitudo circiter l x x x .Ca» putgetis Vratiflauia ,eft,ampliffima ciuitas,ad ri* paOder? fita,priuatis ac publicis aedificiis magni# fice ornata :cuius cpifcopatu maiores noftri aureii vocauere,Huflitarum bella luteu reddidere.Inhac vrbe(regnate apud Bohemos Vnceffao)orta ledi» tione,cofules quo^ prima poteftas,perfeneftras ex praetorio in forti pr? cipitati^gladijs ac lanceis iratg plebis excepti,diru fpe&aculu pubuere. Cuius rei autores Sigifinundus imperator paucos poft annos fecuri percufiit.Duces Sclefi® multi admodfi nu* mero, inter quos paterna haereditas per capita diui» ditur:hinc fciffa multas in partes prouinciafreque» tes calamitates icurrit,crebris expolita latrociniis. Inter hos duces vnum elfe ferunt nomine Bulcone, Opolienfem appellant, qui Glogoni* refidens de;» liciis ac voluptatibus deditus, vfq? adeo infaniuit,vt neq? inferos neqj fuperos efle diceret, animafqj ctt corporibus fimulprorfus interire putaret .Ecclcfi» am vel nunquam vel raro ingreflus ell. facrametis Chriftianis prorfus abflinuit,nifi q> abufus matri? monio,vxore quse fibi ingrata effet,reli£la, alteram fuperduxit.Qu® ne pellex appellari poffet, no nifi per folennia matrimonii coniungivoluit Sclefita» fub imperio Bohemoru conftituti funt,nunc tamS imperata facere detreftat, Georgiu nouu rege ad? mittere recufantes,VviIhelmu Saxonis duce fccu» ti,quiregnu Bohemi? ad fe pertinere affirmat pro» pter cSiuge, qug Ladiflai Hugariaeatcg Bohemiae regis foror fui t.GIadi 9 eius litis arbiter erit. Sermo geris maiori ex parte Teutonicus eft, quis trasO deraPolonicalingna prgualet : ob qua re no ime» rito qiuda hoc 1 loco Germani® terminti effeOde» ' 1 ' - z iij 3^4 E V R O P AE nerabatur, Interrogati facerdotes,quid ea libi ve* nerario veilet,refponderiit olim pluribus mefibus non fuiffe vifum folem,quem rex poteriffimus ca» ptum reclufiffet in carcere munitifftm ac turris. Si* gna Zodiacideindeope tuliffeSoli, ingetiqj mah leo perfregiffe turrim,Solemqs liberatum homini» bus reftituiffe. Dignum itaq? veneratu inftrumen* tum effe, quo mortales lucemrecepifTent.Rifiteo* rum fimplicitatem Hieronymus, inanemqj fabula efle monftrauit . Solem vero & Lunam & ftellas creatas effe oftendir,quibus maxime deus ornauit cados, & ad vtilitatem horninu perpetuo iuffit igne SyM aI}j lucere.Poftremo alios populos adijt,qui fyluas dg* wncrabant monibus confecratas venerabantur, & inter alias vnam cultu digniorem putauere.Praedicauit huic genti pluribus, diebus fidei noftras aperiens facra» mentatdeniqj vt fyluam fuccideret,imperauit; vbi populuscum fecuribus affuit. Nemo erat qui facru lignum ferro contingere auderet . Prior itaqj Hie» tonymus affumpta bipenni excellentem quandam arborem detruncauit*Tum fecuta multitudo ala* cri certamine, ali j ferris, alii dolabris, alij fecuribus fyluam deijciebant.Ventum erat ad me diu nemo» *is,vbi quercum vetuftiffimam,& ante omnes ar». bores religione facram, & quam potiffima fedem effe putabant, percutere aliquadiu nullus praffum* pfit.Poftremo vteft alter altero audador, increpas quidam focios,qui lignum rem infenfatam percu» tere formidarent, eleuata bipenni magno i£tu cfi arborem cadere arbitraretur,tibiam fuam percuf f?t,at<5 in terram femianimis cecidit. Attonita cir* cum turba flere, conqueri, Hieronymum accufare, qui facram dei domum violare fuafiffet: necg iam DESCRIPTIO. quifquam erat qui ferrum exerere auderet . Tum Hieronymus iilufiones dasmonum effe affirmans, quae deceptas plebis oculos fafcinarent,furgere que • cecidiffe vulneratum diximus,imperauit, & nulla in parte lasfum oftedit,& mox ad arborem adafto ferro adiuuante multitudine ingens onus cum ma» gno fragore proftrauit, totumque nemus fuccidit; Erant in ea regione plures fyluas pari religione fa* cras, ad quas aum Hieronymus amputandas per* git, mulierum ingens numerus plorans atq$ eiulas Vitoldum adit, facrum lucum iuccifum queritor, Sc domum dei ademptam , in qua diuinam opem petere confueffent:inde pluuias,inde foles obtinuif fe.nefcire iam quo in loco deum quaerat, cui domi* ciliu abftulerint.effe aliquos minores lucos,i qneis di; coli ioleatteos quoq* delere Hieronymum veU le,qui noua quaedam facra introducens,patriu mo* rem extirpet.rogare igitur at cg obteftari,ne rnafo* rum religionum loca Sc ceremonias auferri finat. Sequuntur & viri mulieres, nec fe ferre poffe noun cultum afferunt. Relinquere potius terram &pa* trios lares, quam religionem a maioribus acceptS dicut.Motus ea re Vitoldus, veritufqj populorum tumultu, Chrifto potius , quam fibi deeffe plebem voluit. Reuocatifq; literis, quas praefidibus prouin* ciaru dederat iubens parere Hieronymo, homine ex prouincia difcedere iuffit. Haec nobis Hiero nymus conftanti vultu, nihil hsefitans, ac pet iura* mentum affirmauit.Dignufide & grauitas fermo* nis,& doflrina offendit, & viri religio.Nos qug ac* cepimus, immutata retulimus, veri periculum no» affumimusjperfuafi tamen Sc nos Sc comites ab cq recellimus. \ $66 EVROPAE De Ruthenis, & quomodo' principatus a* pud eos foieat aflequi. Caput XXVII* R Vtheni,quos appellare Rhoxanos Strabo videtur, Lituanis cotermini funt,gens bar bara, incompta, apud quam opuletam ec« clefiam obtinuit Ifiaorus Cardinalis Sabinenfis,cti ius fupra mentionem fecimus .In hac gente ciuita* tem permdximam efle tradunt Nogardiam appel latam , ad quam Teutonici mercatores magno la* boreperueniunt.Magnas ibi efle opes fama eft,& multum argenti,pellefqj pretiolas: vende tefq? atqj ementes, ponderato argento,non Agnato vtuntur* Lapis in medio fori quadratus eft,quem qui alcen dere potuerit, neqj deie&us fuerit, principatum vr* bis aflequitur.Pro ea re in armis dimicant, faepec^ vna die plures confcendifle feruntur,vnde faepe fe» ditiones in populo emcrfere. De Liuonia femiferos homines in vna fui parte continente. Caput XXVIII* L iuonia deinde Cbriftianatum vltimapro* uinciarum ad feptentrionem Ruthenis iun* gitur . Tartari eam fepe incurrunt, in qua noftra ptate magnas,acceperut ftrages.FratresTeu tonici, qui beatae Mariae vocatur, hanc armis quae* fi'uere,& Chrifti facra fufcipere coegerunt, cu enet antea gentilis, & idola coleret.Eam alluit ab occb denti mare Baltheum, quod pleriqj veterum ocea» num efleputauerunt.Nondu {eptentriofvt hodie) cognitus Graecis atqj Italis fuit.Chriftianareligio hanc orbis partem noftro generi aperuit, quae fora tifltmisgentibus deterfa, barbaris mitioris vitjcul DESCRIPTI oi 367 tum oftendit.Baltheusfinus adeo late patet, vt in# copertas magnitudinis apud aliquos efle videatur* Odgo eius ex Britannico mari ducitur, quod Ger* manicum appellari poteft.Nam & Germaniae ma gnam partem alluit. Oftium eius in occidenti eft, non longe a Gherronefo Cimbrica, quam Daciam hodie vocant.Excurrens autem in orientem, in fe» ptetrionem panditur, infulalqj magnas ambit. Oc# cidentale littus Noruegi occupant. Ad feptentrfo* nem femiferos homines efle tradunt , cum quibus nullum linguas commercium nauigantes habent; (ignis tantum & nutibus commutare merces fe# runtur . Meridionale littus Saxonibus ac Prutenis traditurtorientale(vt diximus)Liuones tenent.In» ter Liuoniam & Pruffiam paruam terram efle fes runt,vnius ferme diei latam itinere, quam Maflaa getae colunt, gens neqj gentilis , nec$ vere Chriftia» na,PoIonorum imperio parens : atqj hinc regnum Poloni® ad mare protenditur, & Baltheum quein d'ximusfinum. De Prutenis , & quomodo fidem Chriftia# nam a Teutonicis fratribus fan&ae Mariae fum» p Ierint. Caput XXIX. R EdeStiex Liuoniain Germania per littus Balrhei maris, poft Maflagetas Pruteni (e* fe obijciunt, qui ripas vtrafqj Viftelae am* niVaccolunt. is eft Sarmatiae ac Germani® termi» nus,qui exoriens in montibus qui Polonfam Hun» gariamqj dirimunt,partem Poioniae irrigat. Prufi fiam vero qua longa eft percurrit, ab oppido Tot ni vfi$ Gedanum,quo in loco Baltheu influit.Huc fluuiil alij Viftela,vt diximus,quibus «tatis nolhg E.VROPAE lernw congruit, alij Iuftulam, quidam Iftulam vo* cauere.Quod vitra fluuiu cft,Sarmatiri iuris fuiti quod citra,Germanici. Ad orientem ac meridiem, Mafonita: Polonit^rura colut. occidentem Saxo»r nes occupant.Aquilone Balthei maris excipit lit» tus.Frumenti ferax regio eft, aquis irrigua, & ple» na colonis, multa ambitiofa oppida, multi maris fi» nuofi reflexus amoenam efficiunt. Pecorum inges vis, multa venatio, pifcatio diues. Vlmerigosolim hanc terram incoluiffe Iordanus tradidit,quo tem pore Gothi ab infula Scandauiain continentede» fcendere, quifvt ille ait)VImerigorum terras inua» fere. Ptolemaeus autem Amaxobios, & Alanuos, Venedes,ac Githones penes Iftulam fluuium habi» tare affirmat. Barbara haec gens, & idolorum cui» trix,vfq* ad Fredericum imperatorem eius nomi» nis fecudum fuit.Sub eius vero imperio,cum ami» fiffent Chriftiani Ptolemaidem Syriae duitatem, fratres Teutones, quos fan&ae Maris diximus ap» pellari,inde fugati, in Germaniam rediere, viri no» biles,& rei militaris periti,qui ne per' ociu marce» rent,Fredericum accedentes , Prufiam Germaniae conterminam Chtifti cultum fpernere dixeruntt % pe illius gentis homines in Saxones caeterofcpvici» nos excurrere, ingentem vim pecorum atq$ homi» num abigereteffe in animo fibi compefcere barba» ramgentemtannuat tatum imperator, prouinciaq; fratribus perpetuo iure poffidendam tradat, fi eartr armis acquirant Jam enim Mafouiae duces, qui eius fe terra; dominos affirmabant, ius fuum fratribus concefferant. Grata oblatio Frederico fuit,qui cbU laudato propofito, quas voluere fratres, fub aurea' bulla literas coceffitjlli fumptis armis, breui tem» DE SCRIPT IO* 3 6 $ pore quicquid Prutenici vici circa Viftelam fuit,oc cupauerc* Exin tranato fluuio,vetuftam & late pa* tulam quercu incaftelli modu eredis propugna* culis iuxa ripam munierunt,vbi collocato prffidio vl feriores Prutenos vexare coeperunt, Pugnatum eftfepe pro quercu, & ingentes Paganorum copis fugata: ac deleta: funt* bellum pluribus annis pro» du&um eft.Ad extremum fortuna fratrum impe» r io arridens, omnem eis Prufliam fubiecit» Vi da: Barbarse nationes, iugum fubiere,Ex illo tempore lingua Teutonica introduda eft, & cultus Chrifti gentibus imperatus.EccIefise quoqj potificales ere ds trans Viftelam, Pomefauienfis,Culrnefis,Sam bienfis,& Varimienfis, ad quam defundo Franci* fco epifcopo paruitatem noftrl poftulauere cano» nici.Calixtus Pont.Max.eam nobis annuete fena» tu apoftolico comendauit.Quae vna eft illis in par tibusiurefuo vtes,nec fubieda fratribustreliquos epifcopos religionis habitum geftarc oportet. Quo in loco munita quercum diximus fuifte,nobileop* pidum sdificatum'eft,quod Marteburgu vocant, &t arx nobilisatq? ampliffima.hic fedes magni ma giftri,qui eundis fratribus ptaseft Pruffiam ineo* lentibus. Sunt & alij duo in eadem religione magi» ftri, alter Liuoniam regit, alter couctus Alemaniae gubernat.Teutones huius religionis inuetores fue* te, ac propterea nemo recipitur ad eam,nifi Teuto nicus nobilibus ortus parentibus, & cui propofitu fit pro tuendo Chrifti euangelio aduerfus falutffe» tx crucis inimicos armis depugnate, ob eam re ve» ftimentis albis vtuntur, nigra cruce infuta.Barbam omnes nutriunt,exceptis qui facris altaribus ferui* unt»Pro canonicis horis dominicam oratione vluc E VROP AE 3 66 pant,neq$ literas difcunt.Magnae his opes, nec mi nor potentia quam regibus.fepecum Polonis de regni limitibus acceptis atq$ illatis cladibus conte* dete, nec totis yiribus belli fortuna experiri recu* faruntcum Vladiflao Caffimfri qui modo regnat patre. contraxerant ambae partes validilTimas atq; ingentes copias. Polonis Lituani& Tartari adiun* di erant,quos duxerat Vitoldus.Teutonicifratres ex Tota Germania vires conciueranttpoftq prope ad.xx.ferme ftadiavtercp confedit exercitus , fpe plenujs & impatiens morae Prutenorum magifter caduceatorem, qui bellum regi denudaret, & duos enfes,in queis flaret vidoria,mifit, fa£ia potefta* te, vt quem vellet hoftis eligeret: alterum libi re* mitti iuffit .Accepit Vladiflaus alacer nuncium,do natoqj caduceatore, v no retento gladio remifit a U teru.Moxiuffi milites arma induere, belliqj fignu datum. Quadraginta millia equitum in ambobus caftris fuifle proditum inuenio. Vladiflaus Tarta* ros ac Lituanos primum inire certamen iuffit „Ex Polonis fubfidiarias acies elegit. Contra Prutenos auxilia in poftremis habuitiflorente ordinis fui mf littamin exercitus fronte collocauit.Comiffo prg* lio inermes quodammodo Tartari ac Lituani ma* gna ftrage casfi funt.Vrgebat tiame multitudo, nec Beiiu atrox terga dare Polonus metues audebat. Atrox pugna fuper cadauera occilbrum edebatur .Nec tam vul* nerare Prutenus alacer, quam vulnera redpereTar tarus videbatur.protraftum eft diu certamen, per* a<5ta ingens occifio.Lituani Tartar iqj veluti pecu* des ma&abantur.At cu nouus femper hoftis emet geret, defeffi tanta caede perada Teu tones, verfa* re ferra vix poterant , & iam temiffius pugnabat. descriptio* 367 Quod vbi Vladifiaus animaduertit , tum primum polonorum aciem validam ac ferro rigentem im« mittit-.fit fubita irruptio,!nftauraturq$ prgliummo tulere Teutones recetis agminis impetum; impac pugna recentis ac fatigati militis fuittoritur mox fuga ex parte fratrum:ferit terga Polonus* Magi* fter ordinis vbi fuos cedere videt,nec iam vllam in auxilijs fpem eflfe animaduertit,cum le&a militum manu hofti fefe obieftas oc.ciditunfit foedior fuga, JJsgMte ; te nec prius Teutonicus fugere quam P olonus perle? Teuto* ocd qui deftitit.Perierunt in eo bello ex parte fratrum d< t“ r » multa hominu millia, inter quos viri primari/,quos vocant Comedatores,equeftri dignitate infignes, cu ipfomagiftro circiter D CNec Polonis incrue ta vi&oriaceflit , Tartaris ac Lituanis magna ex parte caefis.Bellti hoc, anno trecetefimo decimo fu pra millefimu geftu e pofl: Chrifti faluatoris ortu* Pruflia fortunam regis fecuta omnis, excepto Bur gomaria2 ? ad viftorem defecit.Sed interueniete Si* gifmundo Cerare, pax inter fratres & Polonu con ft/tuta efhpercuffum fcedus;pecunia Polono data* PruflTia reddita fratribus, nec deinde vfq? ad Erede* rici tepora, qui modo imperat , in pofleffione agri fui turbata religio eft.Sub eius vero imperio cum populares graue fibi iugum fratrum exiftimarent, foedus inter fe iniere in hunc ferme modu,vt quini decim viri lingulis certis in locis conuem'rent,qui prouincialium querelas aduerfus fratres audirent, nec lineret quempiam indigne vexari* Ex his qua* tuor ex religione viros affumi voluere, quatuor ex praelatis ecclefiarum, parique numero ex nobilibus ac ciuitatibus , hifque parere omnes voluere. Pet idem tepus diuifa inter fe religio futttaltj magnum EVROPAE jVXagiftrum fequebantur,alij quofdam Commeda* fores, qui Magiftri regimen improbabant. Magi* fter,vt populares fibi alliceret, foedus ipfum incon fulto fratru couentu apjprobauit. Fredericus quoqj imperator eidem foederi robur adierit, cautione ta men inferta, ne per fuas literas ius religionis laede* retur.Mortuo deinde Magiftro,qui foedus accepe* tat, & altero in eius locum fuffedo, Nicolaus Pot. Max.legatum mifit,qui prouincia P rufii se infpice ret. Cognitoqj rerum ftatu, que tum legatus retu» Jit , popularium foedus damnauit ; vtqp ab eo difce# derent, anathema interminatus,acriter imperauitt quibus pertinaciusineorum fententia perfeueran* tibus,ex confenfa partium Iis ad Frcdericum im* pera tore deduria eft.Ad quem rurfus caufa cogni* ta,damnato eoru foedere, iufli Pruteni funt ad obe dientiam fratrum redire, qui eam prouinciam e ma nibus infidelium fuis armis vindicaffent, multoqj {anguine coemifient. Qua re duitatibus nunciata, mox arma in fratres populariter recepta funt . Ex quibus plures capti atcg occifi,caftella eorum euer fa,atces afundametis eie<fra2*quinquaginta & quin que oppida in ea rebellionem confpirauere.Sed cu non fatis rem fuam contra religionem fine externa ope tutam putarent, Caflimirum Poloniae regem fibi dominum afciuere,deuotum fratribus fangub nem, qui fortuna patris eius experti fuiffent.IUe cu exercitu prouinciam ingreflus, dedentes fefe ciui* tatesin poteftatem accepittcu quo fratres diu va* ria vifroria dimicarunt.Pluresfuere congreflus,m* ter quos memorabilior, qui apud Coninitium op* pidum habitus eft. Duodeuiginti millia Polonoru obfidionem in eo loco tenebat, in queis & rex ipfe descriptio. 3 (>9 Caflimirus fuit. Oppugnabant oppidum dies no* ftefqj machinis admotis.Rudolphus princeps Sa* goriaz,vnus ex Sclefiaj ducibus,tum religionis du» dabat exercitum, qui laturus obfeffis opem,cu fe» ptem millibus militum aggredi regem non dubi* tauit.Commiffum eft pradium in confpeduoppf* danorum,fummavtrin(£ contentione atqj ardore, caefis hinc atqj inde compluribus.Cum fuos refer* re pede Rudolphus animaduertit,increp.ans igna» uiam fugientium,interminatufq5 necem,ac(em fi * ftit.Et progrefius in medium cum recenti pugna* torum manu, acre certamen inftaurat:ho$ fternit, illos confodif.fit fubita reru mutatio.Vrgente Ru dolpho, cedit Polonus;rurfufc$ Caffimir^ fuos re* tinetjpugnaeq? feipfum mifcet,& taquam ex in te» gro pertinaci cotentione certatur. Occiditur in pu* gna Rudolphus, rex vero equo deijcitur, meliores ex vtraqj parte occumbunt.Poftremo casfumcre» dentes Poloni fuum regem, dcfperata vidoria,fu* gam arripiunt.Rex ab amicis adiutusyvix ex da* de ereptus eft. Rudolphus morte fua vf&oria re» Iigioni peperit.Ex Polonis fupra fex millia cecidif fe feruntur, exTeutonibus quoqj no pauci periere. Poft eacladc resPolonica nutare apud Prutenos coepit, eo inclinantibus populis, quo belli fortuna fequif .Stat tn adhuc anceps exitus, & alteri 9 mar» tis iudicitt moratur .Ferunt inter hos fratres olim mortuoMagiftrojdTi de fucceflione ageret, vnu fuif fe,q rogatus eligere que putaret religioni vtiliore, feipfum elegiflet,'dicete nolle deierare. Scire fe co» gitationes fuas,aliora corda ignorare.Si magiftra» tus fibi comittatur,no dubitare quin reipublic^be* ne cofultfi eat.Motos eius verbis reliquos, ad mini* A iij E V R O P AE 37<5 na hereditate priuatum per iniuriam Frederici du» cis exiftimaret,fcdus|jincredibile noftra aetate ! per» petrauit.Arx eft in Mixnain alto monte & abru» ptis vndi($ rupibus fita,AItumburgumprouinda» fes vocant * ad radices montis oppidu egregie mu» nitum & populo plenu iacet * In arce duo Frederi» ci adolefcentes Erneftus & Albertus educabantur* huc Conradus intempefta node magnis itineribus cum paucis comitibus contendit,& admotis fcalis prodente paedagogo arcem ingreffus , dormientes adolefce ntulos in cubili comprehendit , intermina» tufq; mortem fi vocem emitteret, funibus colliga» tos extraxit, haud dubiti quin perduftos in Bohe» miam magno pretio venderet , fuafqj contumelias eopa&o magnificevltus videretur . Iam Syluam HerciniamCqu? Bohemiam a Saxonia diuidit)in» greflus erat jiamcg periculum omne tranfmifliim putabat, cum iunior captiuora labore ac fame de» fidens, & quietem fimul & cibum popofeit. Cuius precibus commotus praedo ad carbonarium diuer» tit quendam, afferri^ panem ac ceruiffam iuflit.In* terea apud Altumburgum cognita tanta rei noui» tate clamor exoritur * Attoniti oppidani raptim arma capefTunt,& pretiofam vindicaturi praedam praecipiti curfu praedonis veftigia infedantur.Syl» uam ingrefTis fortuna blanditur, quae inter multos tramites eum teneri fuafit, qui redra duxit ad car* bonarium.Ibi Conradus dum puero cibum mini» ftrat,ex improuifo capitur, & oblatus principi,au» da d{Timi fceleris capite poenas foluit . Fredericus eodem pene nuncio quo captos atqj abdu&os fi» lioslaudiuerat,recuperatos & domo reduftos didi» dt* Saxoniae ducibus patua vera? Saxoniae portio DESCRIPTIO, 377 paret.Sunt enim in ea prouincia multi alij princf* pes, mult£ duitates imperiales, multi epifcopi pro» prium territorium habentes.Mixnavero& Turin» gix maior pars,Lufatiae & Franconiae pleracg op» pida his ducibus parent. Ius autem eligedi Roma* norum imperatorem Saxonias ducibus ex paruo quodam principatu competere afferunt, inter Mix» nam Sclefiamq} iacente, cuius caput oppidum eft Vuiffemberg appellatu. i. Mons Albus.ln Saxonia argenti fodinasapud Glifariam Otho primus im* pcrator inuenit , quarum magni fuerunt redditus, ibi & palatium nobilis operis asdificatum.habet Sc Fdfltes ama fontes amaros Saxonia , ex quibus fal coquitur a U.H exguibus bum,quod ad vicinas gentes defer tur, Salina vber* qS^ mco rimas atqj ditiflimas apud Lunxburgum habentur, ex quibus multi moiiafteriorum abbates & multi ecclefiarum prolati vitam ducere confueuerunt.fuit enim quaeftus falis vberrimus.bas falinas Lungbur* genfes violenter vfurpauere,ob quam rem & a Ni» colao Pont, Max. & d Fredcrico imperatore Au* gufto damnati funt.confulatus qui eius rei autor habebatur, autoritateapoftolica deiedus eft,fed fa uore Bernardi ducis Brunfuicenfis paulo poftea in priftinum ftatum redijt.Et qui nouiter confulatum adierant, in carcerem conijciuntur* ciuitati rebelli & ecclefiafticorum bonorum rapaci, fecris interdi* dum eft, non tamen qui rem diuniam apud eos fa» ciant.Tantus eft azuo noftre & in populo 8c in cie * ro autoritatis ecclefiafticae cotemptus.Eft in Mar# chia Brandeburgenfi non magni momenti ciuitas aquis circndata,Habelberga vocat. in eius dioecefis loco afpero ac deferto paruum oppidum eft nomi» ne Vilfnacum,hic tres hoftj# habentur, ex quibus evuopae cruorem fuafponte manafle tradunt*ob eam tem magnus populorum huc concurfws, & nautarum vota hic foluuntur* vulgo locum ad Sanftum cru* orem vocant * Excellimus fcribendi modum Saxo* nix duitates nominatim commemorantes.idfecb mus quia veteres fcriptores parum de Germania locuti funt,& tanquam extra orbem ea natio iace* ret,fomniantes quodammodo res Germanicas at* tingunt.ob eam rem dabitur mihi venia, fortaffe Sc aliquis gratiam habebit, fi Germanicas defcriben* tes prouincias,vtres oculis fubijciamu5,paulo pro* lixiores fuerimus, propofiti noftri metas egreffi* De Dania fiue Dacia fiue Suetia, & Norue* gia, de Margarita trium regnorum infigni do* mina,dequeVaria trium regum fortuna* Caput X XX IIL H Oc loco, quoniam Saxoni? Dania iungitur, priufquam Germani? reliquas partes abfob uo,de ipfo Danix regno vicinifqj Aquilos ne verfus aliqua referre inftituinon indignacogni* tu* Tria funt in Septentrione vergentia regna libi inuicem cohaerentia, Danorum, quod hodie Dacu appellant, Suetiorum, ac Noruegiorum.Dania,fiuc Daciam dicere volumus confuetudini feruientes, Germanix portio eft,Cherronefi habens<formam* hanc quondam Cimbri tenuere, Vnde illa inun* datio barbarorum emerfit , quam Marius Arpinas Italiam petentem, & res Romanas euertere mina* tem,ad internecionem deleuit.Poffidoniusfvt Stra bo re fert) coniecluram facit quod Cimbri latroch nando incertis errabundi ledibus ad paludem vlqj Mxotim militiam agitarint * ab eis enim Cimine* descriptio. 379 lium vocatiBofphorum arbitratur, quali Cimbri* cum, cum Gr^corum lingua Cimmerios Cimbros nominet.Suetia cin£la vndiqj mari , plures infulas habet, in queis Scandauia eft,apud veteres late me* morabilis.Hinc quoque populorum innumerabilis multitudo egrelfa, omnem olim Europ am aimora turbine ac procella inuoluit.Nam Gothorum (qui Hunnos bello vicere, Pannoniam,Myfiam,Mace* doniam,& omnem Illyridem occupauere:Germa* niam, Italiam, ac Galliam vaftauere,& demum in Hifpania confedere_)hinc fuit origo.Noruegia,qug de ipfo Septentrione fortita efh nomen, continenti per Ruthenos iungitur,& in Ar&on protenla, in* cognita terrae, feu ftri<fto glacie oceano (vt pleriqj fabulantur)contermina eft. Ad orientis partem ac meridiem Baltheo mari alluitur,ad occidentem Britannici linit oceanus.Daciam Teutones hodie Danorum appellant Marchiam, cuius lingua Ger* manis incognita efLEx Noruegia venifie putant qf Cimbrorum occupauerint loca. In hac terra patru noftrorum memoria Voldimarus regnauit,in Sue* tia Magnus, Aquinus in Noruegia,quem ferunt di* uinum fuifle hominem, miro prouincialiumamore atq? obfequio cultum.huic coniunx Margarita fuit Voldimarifilia, ex qua natus Olaus patri fuccedes bteui tempore vita fundus regnum matri reliquit» Ea & paternum adepta eft, extin&o Voldimaro» At Magno in Suetia hominem exuente , Albertus dux Moniponlenfis vocatu populi diadema fufce* pit.Qui dominatum vicinxfaeminx contemnens, belloDaciam Noruegiamqs laceflete coepit.occur* rit ei Margarita coaais copijs» In campis late pa* tetibus pugnatum eft,tanq ipfa viri,hoftisf«mi* o EVROPAE na » animum induiifet.ViausAlbertus,captuf<£,8i; in triumphum duftus, regnum amifit.dimiffus ta* dem, infame fenium in paterna domofiniuit.Mar* oarita clariffima mulier tribus imperans regnis,ad feneftutem vfqj magnifice ac religiofe fubditos gu bernauit : demum fenio confe£h,cum tantum per fe ferre nequiret imperium,Henricum Pomerani? ducem, quatuor & x» annos natum fibifiliu ado* ptauit, regnaque illi commifit, & Philippam regis ‘ Angite filiam dedit vxorem * Is cum coniuge fine prole defun&a, duxere vxorem vlterius nollet, iaq* iv* regnaffet annos, ad extremum fub imperio Frederici populari tumultu ex regio folio detur* batus eft,& Chriftophorus dux Raioari? fibi ex fo* rore nepos in eius locum fuffe&us, qui auunculum fuum decem annis quibus ipfe imperauit,in in* fula Gothica regnare permifit * Chriftophoro au* tem ex hoc feculo abeunte,D acte ac Noruegig co* ronam Chriftigemus accepit.Sueui vero in elefti* one regis difcordantes,alij Carolu equeftri dignita* te infignem,alii Canutum eius fratrem natu mino tem regno prseficiunt P endente adhuc eleaionis negocio, Carolus immiffls militibus,$tocolnume oppidu clam occupat, in quo regia fedes habetur» Canutus per amicos arcem inuadit*hinc bellum in* ter fratres de regno ortum , & pugna diu anceps» Occifisvtrinqj pluribus,ea demum lege induci? pa* a*e,vt poteftas eligendiregem,exclula nobilitate, plebi fieret » In qua cum Carolus gratiofior effer, maieftas regni ad eum defertur, Canutus priuatam vitam degit«Carolusvero nouo regno tumidus atcg Iniolens, armatis nauibus Henricu xtatc confe&u, nulli noxium, fibi ipfi viuentetn, e Gothia propul* DESCRIPTIO» 38E fauit.Qui etiam hodie In humanis apud Pometa# neos,vndeilli origofuit,paruo contentus vitam a# gere fertur: quam fint incerta mortalia,&f inania, fuo exemplo doces,qui tribus potentiflimis regnis exutus,necparuam infula in qua decem annis deli* tuerat,vlq? ad mortem retinere potuit, astate ple# mffimus Sed neqj Carolo fcelera fua impunita fu» ere, qui dum Chrifti eccleiias perfequitur,religione contemnit, facerdotes deipoliat,feftos dies obfer» uari prohibet, lura diuina & humana confundit, i Iohanne Benedi&i filio Vialenfium prasfule viro cordato & impigro,aquo nobilitas regni excitata eft, magno praelio fuperatus eft, ac regno pulfus ia parua infula non longe ab oftioViftelae exilium agit.Chriftigernus in locum eius aflumptus,pieta# te ac iuftitia melior, iterum tria regna noftro tem» pore in vnum redegit,cui & Gothia paret,Gotho< rum quondam fedes ac patria. De Bohemia fuccinae.Caput XXXIII I. B Ohemorum modo res geftas attingere, aci?» tum referre , locoru ratio exigeret, qui Saxo.# nibus ad meridiem iunfli funt Multa apud eos aetate noftra memoratu digna emerferut,mul# ta praelia gefta funt,multus ibi (anguis effufus, de# letg funditus ciuitates,ipreta & coculcata religio» Exorta eft Huflitarum haerefis, Adamitarum pul» - lulauit infania , debacchati funt Thaboritarum 8c Orphanorum exercitus: duo fulmina belli, Ryfca & Procopius prouincia ex arbitrio fuo diripuere, Iohannes ac Hieronymus populu decepere,in Co* ftantiefi magna fynododemu cobufti» Iacobellus, Conradus,Ratazana,& Petrus Anglicus euangelij B i corruptores, tanq magifiri veritatis habiti. Qua tus or reges extirpare peltiferum virus non potuere, Venceflaus,S’igifmudus,Albert 9 & Vladiflaus,qui apud eos veneno extin£us creditus eft.Poftremo Georgius rex crea tus, q Huflitaru labe infeftuspu tat, magnus vir altoqui, & rebus bellicis clat 9 . Sed omnia h$c in hiftoria quam de Bohemishis diebus edidimus, cofcripta funt.Ibiquoqj de (itu regionis, & gentis moribus , pro captu noftro mentionem fecimus. inde igitur afiumedum erit,quicquid huic operi de rebus Bohemicis deeflevidebitur.Nos coe* ptu fequetesiter,inferioris Germanip prouicias aba foluemusjdeinde ad fuperiores reuertemur partes* De Phrifia, moribus gentis eius, & fbli qualitate. Caput XXXV. P Hrifonesad oceanu fiti, ab oriente Saxonia contingunt, ad meridie Vveftphalos, adoc* cidentem Trak&enfium terrae iuguntur,qq &ipfos Traie&enfes pleriqj Pbrifones efTe volfit: inter quos Othonem inuenio Phrifingenfis eccler fiae prae fu lem, qui res Germanicas haud imperite confcripfit. Albertus epifcopus Maguntfnus, qui Fuldenfe monafterium erexit, cum religione Chti* fti perfuadere Phrifiisniteretur,ab eis interfeftus, & martyrio coronatus eft.Ges eadem ferox, & ar mis exercitata , robufti & proceri corporis , fecuri atq? intrepidi animi, liberam (e efle gloriatur,quis Philippus Burgundiae princeps eius feterrae.do* minum vocet. Re vera libera Phrifia eft,fuis vtens moribus. exteris nec parere fuftinet, neqj dominari cupit : haud inuitus Phwfo pro libertate mortem oppetit. Dignitas in hac ge te militaris inuifa.Subc T) E SCRIPTIO. Jj} limem virum qui fe cgteris efferat,non ferunt.Ma* gtftratus annuos eligunt, qui rempub. a:quo iure difponant.Foeminarum impudicitiam feuerius pu* niunt. Sacerdotes ne aliena cubilia polluant , fine coniuge non facile admittunt. Vix enim continere hominem pofle, & fupra naturam arbitrantur.In pecoribus omnis eoru fubftantia eft,ager planus ac paluftris eft, multo gramine foecii du$,ligno caret. Bituminofo cefpite,& ficco ftercore boo, ignes fo* uent.Ex hac gente tradit Cornelius Tacitus impes rante Nerore duos legatos Romam venifle, Veris tu ac Maforigem, qui Pompei) theatrum intrantes cum vidififent quofdam cultu externo inter fenato* res Pedere, & intellexiflent id honoris earum genti* um legatis dari, qua» virtute & amicitia Romana procellerent, nullos mortalium aut armis aut fide ante Germanos efle exclamauerunt,ac digredietes inter patres confedere,ob quam tem ambos Nero duitate donauit* De Hollandia, &Traie&enfiBus^ & quomo- do Friburgum in ius Sabaudienfium fit conuer» funi. Caput XXXVI. H Ollandia quocg prouincia Germaniae a fe* ptentrione Oceano alluitur marisquod teli* quum eft, Rheni fluminis brachia interci* piunt, infulamque conficiunt. Paluftris eft,pafeuo* fa , pluribus ftagnis ac maris interfufa finibus » Nec dcfunt qui Traie&um nobilem vrbem in Hollandia iitam dicat, nobis haud alienum efle vi* detur aliquando Phrifio Traie&cnfes, aliquando Hollandia traditos efle, vt faepe regionu terminos dominantiumimperiamutant.Noftra quide stat® B ij 3S4 evRopak neq , Phrifte necg Hollandiae dantur. Principatus ecdefiae Traie&enfis imperatori tatum fubijcitur, iatamm Doffidet terram, diuerfis Rheni meatibus intcicSfam,cui ab oriete Phrifij, & meridie Vveft* phaliiunguntur. Holladia feptentrionem excipit, ab occidente a ducatu Gclri*,de quo fuo loco dice* mus Rheno flumine difiungitur.Impericilfime ve» ?o ne dicam falIadfflme,n6nuUi «tate noftra Tra» ie&u Gaflic? nationis duitate effle dixerunt,cu de pontificis ageretur ele&ione.Na quo pa&o Traie» &um Galli? dabimus trans duo Rheni brachia fi» tum, quando & qui cis Rhenum habitant Colonie* fes,Cliuenfefq?,conftat effle Germanos? Traie&en* fium quippe fitus,mos, fermoque, germanicus eft. Traie&um diues & populofa ciuitas eft.Epiflcopus vrbis x l .millia pugnatoru, fiquando neceffitas in* gruit, educit ad bellu .forma viris acmulieribus e* gtegia.Ab exterorum incurfu, & aquatu inunda* rione,& propria virtute defenduntur. Potus genti ceruifia, vinum mercatores afferunt* In ea ciuitate memoria noftra multas feditiones fuere, [cu epileo* pum vni parti acceptu, altera recufaret. Defiderius aliquando quietum epifeopatu tenuit, deinde a ci* uibus eie£lus,Romani pontificis & vicinorp prin* cipu aduerfus fubditos auxilia implorauitdlli Die* foldiu quenda contra ius fafcp fibi pr?fule aflum* pfere.Martinus P6t.Max.ana thema in eos promul gauit.ContepfereeccIefiafticn gladiu obftinati ho» mines.experirf arma oportuit.ingetes Burgundo^e ducisvicinoru^ ptincipu copi? aduerfus Traiefte* fes dufltae, infeliciter pugnauere.Vi&or contumax populus fepte annis ecclefi? madata contepfit,De* fiderius in exilio obijt, Canonici qui propter eu pa* descriptio- 3S5 tria pulti fuerat, Valraniu Morfenfem archiepiicb* pi Coloniefis germanu fucceffore elegeru t. Agite* ta eft in cocilio Bafilienfi caufa, confirmata ele&io* Iteru danata in fynodo Traie&enfm rebellio.Itera fruftra pugnatu» Poftremo miiTus ab Eugenio le* gatus Ioannes Coforonefis epifcopus,q poftea adi cardinalatus honore vocatus, Morinenfis appella^ tus eftjcfi retuliflet vnica pacandae prouinciae via efle,Diefoldio ignofci, eicg gentis prgfulatu comita ti exclufo VaIranio,rebelIi populo fatiffa&um eft* pulchre fane .nullae vi&is leges fauent,facrofq3 ca* nones potetia vincit.Voluerat Calixtiquoqp impe* riu eludere Traieftenfes, qui mortuo Diefoldioe* pifcopu ab eo datu recipere tecufarunt.Sed appas ratibus Philippi Burgudig ducis ac potetia territi, & primisconatibus infeliciter vfi, furore depofito paruerat. In Holladia nobile oppidu(Friburguvo* cat)in poteftate domus Auftri? multis feculis fuit* Sed cu Ludouico Sabaudig duci tanta pecunia de* beret, quanta necpriuatim , nec publice di Abluere ciues poflent-aioflra demum aetate, & du Frederi* cus imperat, in ius Sabaudienfium fa&um eft, quo in loco & fermo germanicus terminatur, Vltimi Germanorum ad feptentrionem & occi* dente verfns Holladini funt,inliilares populi, Rhe* ni oftijsobie£H, inter quos praecipui Dordracenfes habentur. Ea duitas eft egregie munita,diues opu, negociationiqj maxime accommoda , cuius haud paruam partem anno fuperfore incedium abium* pfifle relatu eft . Incuria ciuiunnd eueniffe coftar, qq pleraq 3 miracula referuntur, quae pr?tereo,quia non fatis digno teftimonio comprobantur. Eft & Btielu oppidunon ignobile,aquisrircundatum,in B iij conuertimus» Poft bellu nauale quod ipfc cum Ge nucnfibus infeliciter gefiit, ranij cognorit fortuna iimm errorem, qu ae tanto principi moleftafuiffet, nouercale odium in maternum conuertit aflfedfcum, & quas illi aduerfiffima fuerat, fecundiffima fafta eft.Nam Philippus Mediolanenfium princeps, vbf captiuum regem ad fe du&um, & fe vi&orem lon» ge minorem vifto animaducrr.it,mox ex hofte fa* £his#imicus, liberum elTe iufftt, focietateqj fecum jequis conditionibus facta, magnis muneribus do» natum a ie dimtflt.Ifabclla interea coniux Rhena» ti Lothoringiae ducis, qui cum Alphonlb de regno contendebat, 8c per id tempus in captiuitate Phi» lippiBurgudigducis detinebatur, cum duobus par» uis filijs Caietam venerat, eaqj praefidio firmata, Neapolim fe contulerat* Sed Petrus Arago frater Alphonfl, qui ex bello nauali cum paucis triremi» buseuaferat, reparata in Sicilia clafie,pr?ter fpem inuitatus ab altera fa&ione Caietanorum , node profc£lus,ea Caietam obtinu it: & expulfo hoftium praefidio , fuum impofuit, miffis ad Alphonfum nauibus,quae illum ex portu Venetijs adueherent, appulit paulo poft Caietam in eifdem nauibus AI phonfus, deinde Capuam petijt, quae licet medio te poreab Ifabella & lacobutio Candola acriter op» pugnata fuiflfet, virtute tamen loannis Vintimilij eius loci ptgfe&i in fide perfti terat, Ibi Remundus Nolanus regulus Alpholo recociliatus eft,& mox Scapharum in infula Sarni ficu, caftruq? maris, in deditionem acceptu.Ifabella vbi fe viribus Alpho» fi impare effe cognouit, ab Eugenio Rom.porifice auxiliu petift, qui Ioanne Vitellifcu patriarcham Alcxandrinfi cu tribus millibus equitii ac pari nu* [Document text truncated for crawler view.]