Carta Eguitendion a D. Juan Ignacio Iztuetac apez D. Juan José Mogueli, Aita beacurtsu fraile Santa Teresacoac Plauto euscaldunaren icenarequin izquidatu duen obrachoaren gañean ceña arguitaratu duen Moguel Berac
Full text
CARTA EGÜITENDIONA D. JVANlGNACIO IZ TÜETAC APEZ D. JUAIX JOSÉ MOGÜELI , Alta heacurtsu fraile Santa ^ sacoac Plauto euscaldunaren icena requin izquidatu duen ohraclioaren gañean cena arguilaratu daen Moguel herac* BEARDAIS ESCÜBIDEARBQ^^^' VONOSTTJN , Ignacio Ramón Barojaren moldiitéguiánu 1829 urtean»
Señor D, Juan José Mogudh '¡1 .''t '“v“í kC'Cr““t'5T“' '^'í otSvÍciL'r ^sustanciales 1«* tanto sobre el ’f’T tótico de Ll «'•«lítico-si'l escena , 'acto Té*^? f*cenulo t*® Ja Comed'/ llama imn '‘"‘“®°'”'® •“'I"® ®® )• pero^”íl’>"**'j’* Manual haean pI iAÍ^^do álos sabios q®® »:kr¿í;‘s?£ ren-lo Padre Saaoloméle^S'
On Juan José Moguel^eneco jauna.' nagusi ta jabea :iracurri det oarrez ta artezaz Planto euscaldutiaren icenarefjuin ^eta Mr, Leclu^ se-c Pajona franciacoan nioldiz^ f]iii~erazo zuen euscaldun izcunt’' zoreqiiico obraren esainesfinagaz bedorrec azalda duen libruchon. (jiiciz asco ta chit heguiraquizun nndicoac dirá e^nin nitzaqiican oar^ querac ,¿i la Plantaren amar nenrtiietan icusten ditndan josi catnen aldean ñola euscarazcp braren esamesana bcdorrec deitcen duenaren gariean ,baña lagatcen diodalaric eguiteco oni giiizon ja qniiitsunen iritcira egnin dezaten esandan nequeaz beardan oneshedatcea, eta Mr. Lecluse-ri legiiezcq ^scubidea adiarretu dedin aitafraP
ta Teresa c3el modo, que mejor le pa' rçzca^ me limitare ádefenderme la parte f¡ue me toca ,yhacer ver » md. el poco oningún peso, qno Je' he tener alos ojos de los íilologo* Vascongados la crítica ,que el PaJi® hace de la obra de Mr. Lecluse. Totl^^rtolonió q«' lo manT*^ ogiado el Manual hascol clidos •términos poco come' «otta;'‘“ íue cita l‘ tarloa Tdefsabio A*' hía baber^W respetos de' da. Es verdad P'”?"- rail, *^1“ *If racton que aimitación. No he he' .ho en elogiar la obra de Mr. Le' ^‘illas que cumplir con el deb^*" ^como ábuen Guipuzcoano, i«íí>onc c,ÍQ iafatigabU de ua \
5 le Bartolomé Santa Teresaco hear curtsuarequin onguien derizquion moduan ^magartaco naiz escudatcera uquitzen zaidan zatian ,icust~ eraguiten diodalaric hedorri ,cJut pisiL guchi edo hatere ezduela izan hear euscaldan jaquintsunen hegui~ etan ,aita fraileac M^LechiS'en ohrari eguite.n dion erizmateac . Chil gaitz anditzat arta du frai" le Bartolomé jaunac Leclusen eus carazco ohrari nic eguin diodan aii digotcea ,eta agaertaratcen dw giiirunezcoac ez diraden Uzaqu^l^ icendatcen hada ere Jstarloa qiiintsufiaren modera egoquidea,ce ña hegüiraquizun guzliaz héar zu^>^- irudicatu. doaih eder onetan- Egm^ da errazago daña ascoz ere ela one tan lióla gañeraco eguin htde pres tuetan mirestea ,ezén ez irudicat-' cea. Mr Ledasen obra andigotcea^ ezdet eguin hesteric ez^hada OuE
6 trangero ilustrado ,acérrimo partí' dario de nuestra lengua ,cuyo me" canismo li3 llegado apenetrar sin inas guia que su aplicación ylas luces de su claro entendimiento, haciéndose por lo mismo digno de la admiración del mundo literario ydel aprepal VS. amante desú país yac su idioma. liacnr^^ Padre Carmelita á GuLT con ;i título de condrti (^cintza go^oem^aTriet^ linda ra edo historiéXren soHU «‘^'^^urtu edo verxoanxiin i LnL- f*'’"”* de s» **^ ?Jechándola de gracioso) aunque sin gracia se esplica así: «f» convengo que (debía haber dicho
puzcocir eguiazcoíi nciizíin aldetic biotzaridijYiquiona mingancizjcilquit* cea ,ieusteoreqiiin atcerritav^ ai gtiidore hortiz darraicari hat ain go gotsu equiñic nequeaz ere oroitu ba ^ gite aridalayceña iritsidan zaina enetarañocoac ezaguteera here oai ^ quera ta centzii garhico arginfzi^'^^^ ^ im beste laguntza hagnetanic gati eguiten dala inundii coa mirésteco diña ,eta ensca ^ here erria ta errico izcuntza ni dituzten gucien oneshedagn^]^' Bereala igarotcen da ndn mentaría nic garren Quipuzcoaco dantza gogocm ríen condaira edo historia , soñit zar ta itz neiirta edo ^^Y})ra'‘ icenareqiiiri arguitaratu niien , ri chirola jotcera ,eta itzcho ha carra ere dauzcanetatic esan bagua^ eguiten dalaric goz-itztun ,gozo gue badaraiisquio onela «
8o en qué }al Sr. Iziueta tribuid^ TU acaso por su obra de bailes. juegos.,, sumisos respetos aqiiell^^ '^^ocacion para d^^nzantes, autor por íTo¿ ’^Í delrelirnosov h^'‘^ g<po. Pre¿,e concepio que hZf'"T'T'- hlico de In J; 1'“‘fi’mado el ]>« ^’eráZZndl ''^'" halles ,1. juicio :• YUnto «”gmo eiinH í^evereticlo. . cngai'in Rt'Vfierici.-, es dV n^*'’ '1«'^,*“ “l'üjüis 1, obilis '*“*'^1’ sal)er donde ycampanas siA fallos, sin teiJr 'echada obra OOP L""* de «.* se íeid\ 1‘Si la hubic^ halieto ’üiueta Élorzabol -íPresbíiera respetos vy*sto si be merecida •^«PelQS yaprecio al religioso pai«
ílatcen paiz ni (esan bear zuen cer-^ tan )Iztuela jaunari menturaz gaint** etnango diozcala bere obra dantza «..jocu ..•<etacoagalic ezarpe beacurlsuac araco gende danlza" ri ,ipintzirudi ,eta erguel buruzpi" de berezcatura jaiera duen are, cta ezdu eguilleac bere obragalic ccf usté izan bcacurtza gueyago euscal'* erri donedati onesquiagandic. Gal" de zaiezu beraren erritarrai esan dan obra daiilcetacoaz aguerriac c raztu duen ustegoa ,eta ecusico de" zu engañatu. ez naizana nerc zoan.” ;Cembat eta ñola ^ cen dan bada aita beacurlsua I ganda beraren niesedea daña araco^ aicebelatsquiro itcegiiin oidiiiea ^ ^ ietacoa ,ezquillac enzunjaqain ba^ gue nan ,eta nere obraren berriric gueiago ez duela ezbada icena ha'* carbacarric debede edo fallo gogor* rae bota dízfjuidana. Ira.curri izatt
i6 go? ¿Por qué me trata con tanto rigo' ydesprecio?. Si su Keverencia se b»' lúese ceñido ánegarme ei epiteto «J® Respetable sabio ,con que me b> quendo honrar M.r Lecluse sin f merecerlo ,nada hubiera tenido, f que decir, puesto que he confesado í ^nheso mi Ignorancia con la Padr^"'® ®«"genuidad ;pero que f' Padre asegure áVmd yVmd pubU' que en letras de molde oue TO e" nacrezcó respetos ^r<*'' río «i obra apr^ Bós rtj'* Jgiosos yhonestos paí^^ silenrio^ ^podido dejar pasar te mas delicada de mi alma. He dieho áVmd. Sr. de Mogoe|i ^e la critica qne el Padre hace
tnacurt'ce guciarecfuíti nere^z jaguh ña. ^Hola da hada aita beacurtsuac nerequin hratea aih harcacio guchi? ¿Cergatic traíateen ñau aimbeste gogortasun eta un'ufiequin ?Baldin beraren rnesedea arrhu haliz iicat-' Cera niri heacurtzarequin jaquintia-" ren ízena^ ceñarequin ondratunauen Mr. Leclúsec oncai ezderala ,ez ftuen izmigo cer esanic aitorturic daucaralaco aitoricen deran bezalct ncre ezjaqunia toleshague ta loca'^ ixeriç andienarequin ,baña aita frar^ leac segurutu bedorri eta bedorrec ffloldezco letran aguertaratu duelaco ez dei’ala oncai heacurtzaric ,eta ain guchi rtere ohrac erritar onesqui^ donedatien onesbedatceric ,ecin utzi izandet orí isillic igarotcen jcerga^ tic eritcen nauen portizqui nere ari^ maco kátiric miribera enean» diot Moguel jauna bedorri aitd BartolomécMr^Leclusen obra-"
i8 la obra de M.r Lecluse debe de tcneí poco óningún peso álos ojos de \o^ filólogos bascongados. Yjsabe Vmíl' en qué funlo ?En q^e ni el P< dre es sumuhsta ,ni etimologista , «' romancista siquiera, Vamos averi»' oÜValla d’“I"* lidid ,I 1;contra la toW dt si ^'*"8"“ Wcongada,y» tLs^ es Ti“ ®* ^'‘dre Saf saca la IT, nlonio ,por que qoie'' secuenri trascendental co#' Reveren* ’”°i\r si"® Reyerenc,.a :Mr. Lecluse no dice o' haseT j"" I".® traducclooe* bascongadas del versículo i6 cap. ‘ de San Matías ,que él ha leido ,re' sulla un sentido oscuro ,dcom® quiere el Padre ,torcido ,yel P»'
/9 ri eguiten dion erizmateac cliit pisu guchi eclo batere ez duela izan hear euscaldun jaquintsunen beguietan ^Eta badaqui nondlc igarten dio^ dan ?ez izatetic aila frailea ez iga'" burtari edo sumulista, ez itzen jayotza ezagutzen dueña, ez edolaric ar dalduna. Goacen icustera. Darausquigiin lihruchoaren 8o garren orrian aita Carmentarrac eguitendu Mr. Lecliisec euscarazco izcuntz gucieracoaren contra aterat cen duen jarraiquida cliit chalar eta arqiiisuri batez ;edota hi naiz asto andi bat ,edo aitc^Santa Teresacoa da ezjaquin bat , cergatic jarraiqai" da cJiit chatarra eta arquisuria ate"^ rateen dueña ezdan Mr. Lecluse , baizican beraren mesedea: Mr. Ee^ clusec ezdu esaten beste gauzaric ezbada berac iracurri ditiien eusca-’ razco i(^ garrengo versiculoan len-' dabicico capitula San Matias^enea^
20 dre anadie «Es decir ,en 1n nninio^ de Mr. l^cluse ,que /„ len^a baS' cov^adn no twne palabras para traducir en sentido claro elsobrediíl^ rv^ IJígame Vm^' por D.OS ,Sr^ de Moguel, .quien «• hS:. o>*¡ visto ,ydice a»e ^^ do oscuro. cuenria Asaca ia cons^ heZl iTle"" V-n-n de Mr. tiene n- /KVascongada tido cfart *1^* traducir en sen' Matias. O.®”^''®dicho testo de Sf de Mocueí^a r" Bpraiogiza aquí So 9^. dice el Reverend" re que la voz Janaiortza es g®***” 1
21 ondoreatcen dala sentida illun hat , edo oqiiertu hat Jraileac nay duen hezala ,eta eraisten dio aitac «Da esatea Mr. Leclusen iritcian ez due" la euscarazco itzquerac itzic sentidu. arguian iraulqueratceco esandan retitz edo testo San Matias“eaa ” JEsan heguit arrea Jaiin^oicoa^atic JHoguel jauna cein da emen somar guelcen dueña ?Mr, Ledasec itz eguiten da hi iraulquera icusi ditue^ nengatic ,eta dio ezic aurqueztut^ cen dutela sentidu illun hat yaita fraileac herriz aterateen da jarrar' quida ecen Mr. Ledusen inician ezduela euscarazco izcuntzac itzic sentidu arguian iraulqueratceco esan riegan beretitz San Matias~ena, Norc cilihocatcen du enten Moguel jauna ?Euqiiidatu heza farra alba"* dezaque! 93 garren orrian dio aita Saiitti Teresacoac yezic izcuntza euscaraz
raímente conocida por cuantos ]a lengua álo basco ,yno por que la saben álo neoló«ico. Ahor® bien yo digo, es así que elPadre La»’" ramendi no conocía la voz za ^luego el Padre Larramendi sabia la lengua álo basco, sino a ^ologico. Qué tal Sr. deMogo®^' Qmen disparata aquí ?Soy yo ,ó ^1 'J^ercssi ?Para ver el Padre Larramendi no conocía ef ta Aoz ,no tiene Vmd. mas que abrí^ su iccionario yleer la palabra nedor ,para comer ,que es el sigo»" íicado que el Padre Carmelita dá ^ jcmaiortza. Va de cuento Sr. Moguel y ga Vmd* la complacencia de esc*» charme ,que el cuento es gracios^' Al tiempo que yo leía su folleto Vmd. hilaba su copo ámi lado uí»^ vieja desdentada yal oír en mi led»^
daquiten Rucien artecin dala ezagu"" na janáiortza-re/^ twza ,eta ez neo-" logicoz daquitenelan ¡ederra dec auxe !Nic diot ,etzuen ezagutcen aita Ijarramendic janaiortza“r^í^ vo-“ %a ,heraz aita Larraniendic etce"- quien izcuntza euscaraz ,ezhada neologicoz ¿cer derizquio Moguel jaima ?¿Ceñec ezcairo itcegui^^ du emen? ¿Ni otenaiz edo aita San ta Teresacoa oteda ?Aita Larra mendic voz aii ezagutcen etzuena icustecOy asquidu heraren Hiztegina iriquitcea ,eta iracurri itz teñe ^ ^ para comer, ceña dan aita carn^^^^ tarrac janaiotza-ri ematen dion S& nantza ichiiraric gahe. Ipuintzat dijoa au DLoguel jauna eta enziin beguit gogoz. ta donarwz^ cercen dan goz-itzcho jostallua.. He dorren libruchoa iracurtcen ari nint-^ zala nere aldamenean mullo imten arizan atso zar orU gabela batee ,
a4 I ra que el Reverendo Padre llama * tenedor janaiortza ,diente para co' mer sollo una larga carcajada y clamando dijo jque! ¿al tenedor ma el Padre diente para comer ? chosa de mí si esto fuera cierto, Janias^ ahombre cuerdo Tritio alos mientes el tener tenedores l^s tener dientes, ^Padre miente ;, otengo tenedores Mas ningún diente. Habla oído yo mil veces que que naturaleza no d4 ,Salamanca presta ,yque no basta haber tradü manteos ,yergotizado mud»^ en las aulas para ra^íiocinar bien ,J cate \md. aquí que nuestro rendo Padre ,con todas sus cauip^ lúllas ysujítulo de Autor , u« pobre sumulista. ¿Si será ^Utoiílogista ?Yeamosio.
^5 nere iracurritic enzutectn maisar dichoari deitcen diola aita heacurt Suac janaiortza ,al^ctra aiidi gozo lace hat eguin ondoan esan zuen onela maisardichoari dekcen diO aitac janaiortza ? ¡Ha nere zorion ta pota BalJjjederic banii zorrpual Esatea ere ezda lotsa (Dana dala ) Asmatu duen calpar moUa. Oroitcen naiz ni enziin izandeda^ la milla aldiz ,izaerac ematen ^ dueña Salamancac' hiurtcitcen duela yCta ezdala ere asco oyalu^^ ceac ai'rastatcea eta ja^uiTttegute ^ tan anitz ergotizatcea ongui arita ditceco ,eta heatu beza etnen gur6 aita frailea bere chincharri gucia“* auin, eta lihruguilleai^n icen an^ diagaz aguertcen dala sumuHstacha
33 dos voces ;bien es verdad que «eí®' Fr. üaitoloQie el Diccionario de ramendi está lleno de imperfeccio»'^ peg- 76 ,yen esta parte como en/ tras tratara quizá de perfeccionar!® eo uno f^ses ;eo^ eompone su estancia con esos veri' ncojr""‘'" q-é iraduee. **» comnosií'irvv. L_ 1-flí ni romr. •*^nue traducid 'bre etin”!'*^'”” hacer tan ®®“,“''’'%''sta ¡Veamos si álo’ nos es buen romancista. Pag- 77 dice el Revere#' //a 2.^^ nunea acabar ,si tvaUt^^' ^«« detalle por menor
33 oetan ,eguía da aita carmentarrac 72 garren orrian dionez Hiztegm Larramendirena aríjuüceii dala ga hendaz hetea, eta ala gai onetan no la gañeracoetan izungodu inenturaz obetandutceco asmoa> Bedorrec galdetcea nai nucju^ jMoguel jauría her'e adiscjaide San^ tu Beresacoari cer esan naiduten o"* raingo juan adían, etorri aldian, íbi" lliandian, joaQ aldi bacoitcean, etor ri aldi bacoitcean ,ibllli aldi bacoit cean ?Icusi nai nuque nic ñola iraulqueratcen dituen itzera oec , eer moduz componteen oteduen nf ren egoitza, aditza miiguicor oequin. Baña cer ir'aulquera ta cer ^ pontza aldaguique itzeii jaiotz hil at ^ zallé aiñ urridan hatee Pleus deza gun edolaric otedon erdaldun ohea» 77 garren orrian esalenda alta fraileac «Beñere cz biicatcea litzaque baldin tralatuco banuque nic e-
34 xerrosy defectos sustanciales, tJueV vertido Mr. Lecluse en su obraf* especaí en ¡a parte de la sramátiO en donde se ven tantas s,s ,sin órde* como contradiciones éignorancii^ de ¡a materia ,r,ue tratl" Aseg»' ro a\md Sr. de Moguei, que > tamb.en nunca acaba^i yo quisie** inctrrr''- solanientl de I»* derfoirr"*'* yfaUas gramatical^* puLlido V-uAi VukI \’'""‘«ntaré con citar» ta con «rapezando por el dr' no'Tal'b'"?"'’. nocaalhardasobrealbardayenba»' tilla <*00 la antigüaquia lilla .®^ Chabna el,alma gañean ' ^rto hzundun malean ylloiTa ciquiña jalean • tjtanesca zarra ezconda naiean -^zdatoz eder ^aiean.
35 guitera un detalle por menor fgw cliizca piscazca )Mr. Ijeclusec bere obran ixuri dltuen erratu ta utsune egopearrena ,batez ere gramatical ren gañean, non icusten ditudan aini Leste smaneraric baguecoac ñola oquer esan la jaqninezac ,itzeguiten duen gaiarcn gañean ” (Uot he(larri Mogaeljaurmizmigo zcKpieald ere beñere ez hiicatcea holdin nic naico hanuqu^ egin'^ adierazte hat hacarric hedorrec zaldu duen libruchoaren utsaldi zn ^ ceiicaitz gramaticarreii ganeoii ,be ^ ragatic asiconaiz bacar batzuec si ^ Tialatcen detalle por menor-^íí^ ce fiari gaztelarrac esan oidioten albai da sobre aibarda ,eta guc berriz Chalma chalma gañean Arto llzundua malean Atorra ciquiña jalean Eta nesca zarra ezcondu ualean Ez daloz eder gaiean.
36No encueotro en el Diccionario ' la Academia la palabra inconocH’''- de que bace uso el Padre en la P’ , 49 ;luego osla voz ba salido de * •I. 1_. ,o—na saiiuu -, Wpadre es neoK'S luego adolece del defecto deq»®' rrniV‘^'’Í'“'r®!’ ^r. Leclo^ repu.endo d.cba voz basta el &*" ‘í- P-a darle en cara ¿on eWa. en STT. en Maestro ,f' 21 r;?-, ''«'«lando de Mr- ' ;”0 .X!;*' » f::. S'-^™dlica de lá Icademii ¿O descripción que hace (el A>’' uassouet )con titulo de Gcoff" c £.S!.:s íst""- "Ih'-' .,Iiauceses que p** Pan aaprender el español,
Ezdet arcjuitceii Hiztegui Icaso" lacoan itz inconocible^ ceñegctz aita fraileac usu eguiten duen 49 ornan yheraz voz au irlanda herd” ren hurutic ,heraz aita frailea da voz asinatzallea edo neologista ^he^ raz erida ta niintsu alere Ee“ cluse jaquintia tachnlii nai izan diien zaiii utsahhetacoan ,herriztatcen duelaric nazcatceraño esandan vo-^ za herareqiLin arpeguian eniatea'" galic. 8r garren orrian Mr. Leclusez ilzegiiitean esatenda «Quien le roetio en maestro.’' Norc sartu ziien inaisuan. Esan hear zuen dmaestro maisutzan. Ezhada icusdezala gra^ niatica lcasolacoan, Ii8 garren orrian «I^a descripción qne hace(^Abade Bidassoiietec ) con título de geografía está muy ignorante.” Únela itzeg^uin oidute francéspaciaguille ta chiquiratzalle gu-
38 tá muy inorante Señor ;Vmdmuy sabio* Luego galicismo. Con unos sales irónicos paglÍ ISal PC ,¡^ 0¡ irónicos pag' I ,, V' es femenino según la graiS» tica yel Diccionario de^la Acaden»?; Luego so ecismo garrafal. Pues Í,ale Vmd ^^ram¿‘>^ yvocabulario doble nafi- 7*' Otro solecismo p"te' corno un monte. ^¡ emos pues Sr. de Mogne! ,que * «evereudo Padr,. rpn e’ >^anic Larmeíita . Si "“.'"“"eista ,ijuc sumulis'^j el m'¿tendrá álo mea el mentó cíe la nrk •ii en sn I u> "anidad ycorte, en su lenguage ?Empiezo áleer < tercera carta ,que escribe .i Vmd'! wie encuentro con estas melosas f, labr.as ,pag nj. nYásaber iw me había de incomodar ¿1*1* con sus impertinentes p superiores pretensiones áii% /^^7? tadesi ¿Que tal Sr. de Mogu^^'
/• re errira datocenac zu (lago cliist as*" co jac[uiña jauna ,ni (lago ez jaquin Latere. Beraz erdara mordollo. 70 eta 71 gajTeii orrietan «Con. unos sales irónicos.” Gcitza emugO’“ quia da gaztelaniazco iziciuitzan Gramática ta Hiztegai Jcasolacoac diotenez. Beraz niaisn andiari ut saldia arrapatua. 74 garren ornan «Pues dígale Vmd. que las gramática yvocabulario doble. .•• Beste utsaldia hat mendia ainihate^ coa, Badacustgu hada Moguel jan^ na aita carmentarra ezdana erdcU dim ohea siimalista eta itzen jaiotz hillatzallea baño ¿oteda suertez ci c here itzeguiteco moduan hegun a^ nearéquin cortesiaren oncairic . Asitcen naiz iracurtcen iriigan en carta hedorri itzquidatii diona et(t arqidtcen naiz itz eztitsu goxo oe^ quin 117garren arrian «Yásaber que Vmd. me habiu de ip-comodar
4^' , 1Qüé civilidad la del Padre! ¡Q““ jnodelo de correspondencia epis'»' lar la suja !* Queda pn^ probado, que el Be»'®' Teresa e<¡ m"^^ tolome de Sao^ ía de cLi ^se encuentra f 'ir '“'• “"‘í <1. 1,4 .“’jr" srv .«".te I, „|,2b|¡„ l«r.| de los m‘í®^'^°SUclaiiÍB!adosin dai\ iníenci *^'*‘^^** deseos yde la raassafl* «í^cion, ha querido sacar álu^’^
4« tanto con sus impertinentes preguu"’ tas ysuperiores pretensiones amis facultades.’^ Cer iritzi Mogucl jctw* na ?¡Cer goxotasun aitajrailccire na I¡Cer eranzunquida gutunecoci^ ren modera dan berarena ! Beguien aurrean dacuscu argui“' ro aita fraile Santa Teresacoa daña billeguidari giiciz charra, éuscara ezagiitcen ezduena ta are guchiago erdara yez edolaric here eranzun quidan duela itzquera heguirunf^ coa ta cortesa, ceña arquitu oidan azquera sarritango ta tratiiric cliiena ere gende ongui aciaqarn izandaco edocefiegan ,heragatic da bedorren adisquidea jaquifiez bat izateaz gañera moldacaitz andi bat» Esanie (lago beraren erizmateac utsbetatu dezaquean lecua Dieron’" de edo República asco jaquiñecoan» BederrecMoguel jauna iñolaz ere eresiark onenaquin eta ecai senr