Athanasii Kircheri e Soc. Iesu, Oedipus Aegyptiacus : hoc est Vniuersalis hieroglyphicae veterum doctrinae temporum iniuria abolitae instauratio : opus ex omni orientalium doctrina & sapientia conditum, nec non viginti diuersarium linguarum, authoritate s
Full text
f
. r
4
{
\
\
/
J i
\
• f I
*
1
15
\
4
J
(
f
' . -
• ^
\
. V U
.'•.nij''
V*',"
1
A - I
/
E SOC. lESV,
i '
HOC EST
Vmucrfalis Hieroglyphicas: Veterum
Doftrins temporum iniuria abolitas
I N S T A V R A T I O-
%
Opus cx pmni Orientalium do8:rina fapientia
conditum « nec non viginti diuerfarum linguaruoL» .
authoritate Aabilicum
,
PeUcihus Auctet js
F E R DI N A N D I
AVSTRIAC
• * .
‘ ’
* SapientiEitni & ImtidiEimi
Romanorum Impcratoris^^ femper
e tenebris erutum
,
Atque Bono Reipubtcse Literariae conlemtumu
.
Tomus I.
^ . 3 ^ fi i • ‘ A .* ^ > 5
R O M AE,
ExTypographiaVitadisMafcardi^ M DC LII.
Sf^PEKlORFM TEKMISSF
.
X SYNOPSIS t **' *
Qui & infcribitur
T E M P L V M i S I ‘A C V M.
C Horographiam-^gypti, Dynaftias, PolitiCam» Theogoniam ^eu Architeftu-
ram Deorum, originem idololatrias iEgyptiac3e9 eiufdemque in vniuerfutn
Mundum, prajfertim ad Graecos, Hebraeos , Romanos , Indos, aliofque populos
pera£lam propagationem continet, & in quinque Syntagniata diuiditur. \
PROPTL/EVM . Tn quo totius Operis fcppus, eau 4 ',&occafip |ejx|>Ij^aturj
hicroglyphicx inftauracionis rationes impugnantium argumenta aliquot Capi-
tibus confucancur . . i 1 ^ ,
SYNTAGMA i. Delta Niloticum * Continet Choropraphicam totius y€gy-
pti in 30. Nomos diflribucae deferiptiboemj Deorum in finrgulis Nomis coli foli-
torum nomina.exhibet; caufas incrementi & decrementi Nilotici , vei Scorigi-
nem eiufdem^fluminis, hucufque forfan inCognitam, tandem certo *& fideli .tefti-r
monio detegit', Dynaftias Regum -^gypti ex pmnibus Orientalium monumen-
tis demonftrat : vbi & de Regibus ant^& polb diluuium , 'eorgmque‘ geftis ex
mente Arabum ample tractatur . vX j. ,
SYNTAGMA H. Politica jEgyptiorum . Agk, de Regum vita, moribus»
atque in Regno bene beateque adminiUrandb ' ratione 5 item de legibus , infti-
tucis, & yarijs fubditorum claflibus : quae omnia politica, tropologica, myftica,. &
hieroglyphica methodo profequitur, f. 1 ^ ^ I
SYNTAOMA III. Theogonia jeu ^rchiteSlura Veorum. In ea de origine
fuperftitionis^gyptiacae , & propagatione eitifdem ad Graecos & Romanos fa-
cla ; item de Ofiride,Ifide,^Apide, Serapide, Canopo, Hdro, Harpocrate, Ty-
phone, Mithra, Ammone , C(pcerirq.ueNun)inibns ^gyptiacls i de coeremonijs
denique & ritibus in eorundem honorem inftitutis , brutorumque cultu varie &
fuse agitur: vbi aperte Gr^corum Romanpr.umque idololatriam prima fundamen-
ta ab yEgyptijs fufcepi(re,often'dittir •
'
' • * •
'
^ '
SYNTAGMA IV. Patitbe^dtL ‘In eo de varias Hebraeorum,
Syrorum, Chaldaeorum, Perfarum, Samaritanorum , aliaromque >€gypto vicina-
nioi gentium idolis, lucis, aris, facrificijs^gitui-i atq^^^ adeo parallela quadanu
comparatione omnem diflarua^. gentium idololatriam, ritufquc ab ^Egyptiis
primum promanafle oftenditur .j ^ |
SYNTAGMA V. 5 k|i Air de Indorum, Sinenfiuni,Iapo-
nunii Tartarorum, Mogorum, &Noui Orbis idololatria, ciuftjueadfiEgyptiacaiB
a^i nicate, vbi Leftori manifeftcA^yptiaca! ruperilitionis ve*
— ... i — -
Vi
* .
0 » t
T-
-> I
^ I i
e/ r
SEMPBmVAjV-iri
IVST.Q, FE£lGI
Si^PlENTlSSlMli , vtinam vti
ficpofletnjn primo hoc
Oedipi mei veftihulo fymbolum
iijuoddam ex intimis Aegyptiae»
Sapienti» meiullis depromptum reperire , quo
heroicarum virtutum TvARVNPfplendores, atque
inexhaurtos anim» Tv^ Magn» Ver^ G»fare»
thefauros quouis modo adumbrare liceret: tum
enim vero ad .vltimum voluntatis mea portann
felicibus Euris non immerita pertigilTc* videri
pofsim . Sed Tv in hoc humana conditionis
fa-
- \ jC
faftigiO conftitutujarum fublimitate , fulgorif-
cjue vehementia, cos adeo oculos animum-
que praeftringis, vt l)jti eas nec pro paginae an-
guftia , nec pro meis fatis ^ viribus calamoque
defacientibus^deferibip licet, ita folo filentio con-
fukius celebrandas, ar certe non nifi parce in-
digitanda^ exiftimem.pr2ll:abitid,ni fallor,ta-
metfi minime condig^ laude , hic Oedipus
meus, quem iam dudu^ Reipublicx Literarix
promiflum, modopl^^ij^e exolutum, Augu-
ftifsimo confpeGui TvO’(fo . Fuit is quidem
haud incuriofis a melucuiationibus concinna-
tus ; at vel hac fola gloia in Literario Qrbe ^
triumphaturus , quod inuW mentis Tv^ vi
& efficacia fit extortus . Opis fane quot fym»
bolis, tot virtutum XVARVM leculis ; quotmy- i
fteriisrtot niagncC Anim^Tviifublimium asio-
num eGypis eonipicuu-m : vii colligata fimul
& conferta cernuntur omnia, qtaefparsimdiffu-
feque apud alios inchoata funt vrtutum inter fe
catenatarum pr^fidia; vt quae diuifa, ac quali per
inciles corriuata deprehenduntur iii multis, in
Vno eodemq; pe^Bore Tvo fine exemploi, tanto
rerum complexu abfoluta perfcQ:aque Corifpi-
ciantur . Enituit in alijs virtus illa, quae mores
expolit; /edeft defiderata, qua? mentem infbr-i
met; In Tk,MaximrC^sar, fidem &conflan-
tiam ct^^ommijPTuin cura; Tv^ imperium ad-*y
mi- f
.4
mirantur omnes 5 amorem erga Remp. fupre-
mi, medij, atque infimi ; religionis cultum, pa-
cis concordia fiudia vnice fufpiciunt j coccemf-
que virtutes vere heroicas , non apertis dunca-
xat indicijs animaduertunt ; fed dc facri, profani
:
hortes , amici fentiunt, loquuntur fadla infignia
,
praclara confilia, vocefque veluti oraculo datat
,
quarum tamen internos 6c myrticos fenfus lon-
ga porteritas fortafsis, Sc plenius multo, dc maio-
ri cum veneratione percipiet. Alijs non robur
,
non fortitudo atque potentia defuerunt ; defue-
runt tamen mentis ornamenta fcientia. ;TiBi
omnia complexo/ mira morum probitas , rara 6c
infiieta fortitudo, inconcuflus profpera inter atq;
aduerfa aequalis idemque femper animus,Iurtitia
in cognitionibus, conrtantia in dubijs, inconfilijs
prudentia, clementia incredibilis, quantam quis
nunquam in Principe vidit, legit, audiuit . In ho-
rum ancipiti temporum rtatu minime defuerunt *
TvAE irritamenta feueritatis, neque ciuilis mo-
tus femina, mentiumque exulcerationes vbique
obuiae . Sed Tv iurtiti^ amufsi, id ert, prouidenti
magnsE mentis TvAE moderatione, qua vulne-
rata erant, fanarti potius,quam recidirtiiqui etiam
difsimulando , nec in omnia anxie inquirendo,
maluirti videri inuenifle bonos, quam fecifTe
.
Turpem illam Tyrannorum vocem , dum
t
\
Sume Lyram Polygloffa Charis j (ua barbita Graecus
Aptet, Nablon Heber, pledra Latinus agat.
Vn4 Italus , Galhis , Lufitanus , & Hungarus , Anglus
,
Illyriufque acer Teuto, Boemus , Iber
.
Et Syrus, Indus, Arabs, Chaldaeus, & Armenus adfint
.
Aethiopes, Perfae, Sinaque, Coptus, Afer.
FERNANDI meritas diffundant pedore laudes
,
Vt quas vna nequit, plurima lingua canat.
1 • V
1
/
pALLA oMAESTA DELL' imperatore
FERDINANDO III.
Sopra TEdipo Egizzio dei P. Atanafio Kirchero.
C A N Z O N E
DELUILLVSTRISSIMO ET ECCELLENTISSIMO
SJGNO RE
POMPEO COLONNA
PRINCIPE DI GALLICANO.
IGNOR chel diadema tuo pefantc^
Coi merto onori piu ch ci te coltrono 3
^ u nel cui feno abitatrici Jbno
One fle cogite 3 ^irtuofe 3 e ftnt e 3
7 * u che conofcitor dei ben ^erace^
Fra tante cure onde gouerni oPIdondo 3,
D^ingegno acuto 3 e di faper profondo 3
Sei di dottrina e di virtu Jeguace ;
Onde auuien poi che con tejempto Jpe[[o
T^recorri l*alte leggi3ebuono3 e gittfto^
Con fenfi di pietd dd Jbglio Auguflo
7ria che regger altrui reggi te i
fTu che ben fai che chigouerna in terrcL^
^afcer deeynon opprimere touile 3
E che chi ingordopiega adaltro flile^ y
Dal diritto camin fi Jcofla ed erra
;
aljin ch'a ogni buon (ludio Jei riuolto ,
E dogni Q^agifleria intendi farte ,
D' Atanafio il colume a parte a parte^
Q^ildira3 e vedraiui ogni faper raccolto. :
Edipo e che dogni Edipo riuelcL^
tA comun pro gli enigmt piu celati ^
E gli arcani a piu faggi rijeruati
%Ad ogn intendimento ed offre , e fuela .
^Dop^
\
^oppo tohliqMo e torto fi*o camino
Onde qiial Idra ilHil fUe bocche Jpande y
Feduto fol fin or gigante e grande^
Sctdopre al fia la jua cuna % e fe bambino
,
Fedrai Signor ne comendati gefli
Di quei Re ch ^ alie leggi Ji piegaro
Al *\)iuo ejpreffb *\jn fimulachro chiaro
ctd che tu nel tuo regnar facejli .
E tanti Numi in forma d animali
I fide y A nubi y Apiy o Ser api y o Oftri ,
E tanti nati al Mondo altri deliri
Sol da Egitto conofcere i Id at ali *
^iMa in queSaggt non fu tanta JcioccheT:^:^^
CEin quelli Dei per cui fumar gli Altari
Non chiudejjer mi fieri afcofi e rari
,
De quail dotto At ana fio or dd contex^^.
Piu auanti poi ti s^offrird ^na Scuola
^a fatollar i piu affamati ingegni
,
poi che Jcritta con quefli ofiuri fegni
Contiene ^na fiienzji ogni parola •
II Caratter cfiin ogni creatura^
Impreffe il JUo fattor ma non veduto
Cofi da ognun , da ognuno or conojciuto
Sard con fua virtute e fua natura ;
Non ' altr ament e credere pofjiamo
Chdl nome alia virtu corrijpondemt^
Dlogni cofa qua giu con Jaggta mentt^
Ponejfe allora il pr imo Padre tAdcuno .
^iedicina fulgar qui fi hd per vancUi
Che fol cofuoi contrarij il mal difcacciay
* E quella a comun pro Jol fi procaccia .
Che per propria ndtrtu gli njmori ap^iana.
O quat di luce rtjplendentt lampi
Per rintr acciar gli arcaniy or nelle belue ,
Ne gli auge i y nelle pietrcy or nelle /elue y
Ne mutt pefci ; or nefioriti campi
oPI/landeranne Atanafo ! omai godete^
Ofigli d E fculapto , ch^il perduto
Q^lodo dei ben curar con tale aiuto
De gli egri a pro riflaurar potrete .
'Chi fofe ffiai ne gli Elementi il piede
Del dotto Euclide omai hen puo fperure
t^d onta di queSauij y ancfjei di
Laupel dArchita el flobo d Archimede ,y
Chi a Er mete nericchi ampij gtardini
Fu per Centura a pttjjeggiare intento 'y
Con pajjo tardo yjdlitario y e lento
Giungerd a ^agheggiar gli aurei confini
:
oJ^a lingor do di cui rider coftumo
Che pretende inal^rfii monti doro
Leggerd che promette tl fuo lauoro
Fame , freddo , fetor , fatica , e fumo,
Fuggir in njno e preueder difaflri
Chi curifo di /aper defia^
Ben potra qui con natural Magia^
S colptti in pria y fdr(i propt^Jj gli A [Iri .
^ alie fere ^ au gei y da gli elementi y
Da ognt cofa dei Adondo 'al fin creatcL^
Chi hd dindouinar 'voglia ajfetatcL^
^uaft ridir patria futuri euenti j
Pup che folle conofcer non agogne^
Da gt incantefmi de d Inferno il *vero ;
Potche qui leggerd ch'e Dan penftero
Sperare il *ver dat Re delle men^gno.
De M ifteri laffu dei Creatore ,
E de gli Jptrti di materia fcarchi ,
Come fia maffo e tanto jparfo ^archi
Il gr an Pianet a che diftingue Core
.
C hi hrama auer contCT^jeji ^ or fard pago
Che da Atanafio al fin con gloria doppiet^
P erute non piu calcate oggi xacroppia ^
S agacemente il Criftiano el Ad ago .
Le merauiglie dei famojb Egitto
Fra mi fi eri nafcofle or (on pale fi y
E i Car atteri ofcuri e non intefi
Che Ad en fi antica in Obelijchi hd ferttto .
Roma y non sq che piu in tua gloria torni
Che fi gr an tholi fianti dornamentOy
O pur che chi il lor muto fenttmento
renda c hiaro appieno in te figgiortu^
a
Tar fi lunghi 'via£^f or non <? d'n)opo
Per /aper quai mifteri in fe n^fcondcL^
^uund vom gduerna^ o qu4nd IJbld e it$ Qnd^j,
O qu4ndo fiell^ in Ciel fplende Qunopo^
Inuano i pajjl in ver tEgitto /pingi
perigliofo e Imgo afpro camino
Ctiriofoj che qui parlano infino
In lingua inteUigihile le Sfingi p
D a i Jepolcri i eadaueri /erbati
Sorgono anchejji a riuelare arcani^
Che non furon deliri o penfier vani
JU e/fer quafi hamhini vnti e fafciati,
pelice ingegno , che con chmrg volo
V archi il Jentier di gloriofa famcL^
Che chi dogni gonte^zjz ha ardente hramcL^
Satollar fai con vn volume /olo .
^magoraiC Platon per fare acquifto
fD/ non comun dottrina Egitto vedc^
oTldadora auantiognun fer mera il piede^
ChetEdtpo tuo fol hafta auer vtflo.
7er lo mar dei fapere gr tu n accogli
Nocchiero gfperto con ficura Naut^
Poiche con aura placida e foaut^
Caminiam per IPgittg entro i tuoi fogli .
Pra le vicende di fortuna oppreffo
CEin vil feruaggio ha fue grandezjcj inuolte^
fc fue memorie in fra Toblio fepolte^
In dono aura da te l' Egitto fte^o .
^ u gran PERNENDO fol nulla faprai
^i piu di quel che gid tua mente inteje ,
Q7Aa quefie carte altrui far an palef^
f na memor ia almen di quel che fai ^
ELO-
Siu^
E P I G R A P H E,
Auguffce Cafar;
Clementior C^fare> Augufto fapietitior
;
Vtriufque genitura felicior,*
Sub Catholicae Religionis Horofcopo
Natus inter Aui, & Parentis pro Ecclefia labores j
Hauflfti e Coelo regnaturam in terris per aduerfa profpeyitatetn »
Ppfl: Infantiam Herculea forte exercitam ,
Pueritiam Virtuti St Mineruas facram
,
luuentam Conflantia & Visoria firmatam 5
Superis Jiominibufque confpirantibus
Eleflus Romanorum Imperator
More Romano di£lus es
A debellato feculo ferreo
Ferdinandus
,
A propagata Primi & ScCUndi pietate^
Xertius
.
Mox imperafli more Auflriaco
,
Amando & triumphando:
Hoftiutn armis in trophaea beneuplentiae verfi§.*
Fortuna Maieflati conciliata
:
Bellona Religioni fubieda
.
Sic ftetit Rerum moles ^
Tuae Potentiae fi^mul, Sapientiae viribus , ^
Potentia viget Imperium, Sapientia nititur.
Demum domito domuifti indomitam Mortem ?
Expirante quam genueras Mundi Spe •
An vt Pofteritas difceret a TE aliquid plufquam Caefareum ^
Csefareum efl Hoflibusi plufquam Casfareum fatis non terreri,
Maiorem hinc ominare triumphum
.
Nunquam Pietati fata nocent,
OlimTe Occidens^ nunc& manet;
Cui Sapientiam reddis, reddes felicitatem
,
SicvoucQ
«>
Jgmtius:^ompl^nus S>
11 ,
GLORIOSISSIMO
FERDINANDO III-
CAESARI SE M PER AVGVSTO.
E l. E G I A
Ferdinandi de Furftenberg Canonici Hildefienfis 8c
Paderbornenfis
,
Dimm >
0 N gemis AVSTRIADyM demlffum a Jmguine
Kon clmfum mundi finibus imperium ,
Non immortales auftm memorare triumphos
,
Pignaque Mceonid fortia bella tuhd
:
$eu domitas aquilis C Ab. S A ^viBrtcibus arces
Suetiorum leetis Jubruit au^icfjs j
Seu male %pmanis parentem legibus JUruitLjt
Vindicat j /tue refringit opes , '
Illa canant alijy quorum fuffulta cothurnis
Surgit , ^ heroum Mufa laborat epos .
Me iuuat imbelles elegos ^ ac parua fonantenu-»
Carmina non alta tutius ire vid>
Et mores celebrare y facras C ^ SAKl S artes
Materies numeris conuenit tUa meis
.
V ates ille pios , ^ Vatum dona piorum^ . ^
Blandns amat pofitd nube fupercilij
,
Ille Heliconiadum decus <is tutela Sororum^
Ormt diuitijs Numina doBa Juis .
Ardua Cecropue quis nef it fana Mineruce
Condita ? quis Clario te Sia fiiperba Deo f
Viadrus glaucum redimitus arundine crinerfL^
Alluit Aontjs templa dicata choris ,
Pandionias late miratus Athenas
Danubius mutis fegnior hsft aquis ,
Bt qm CjE S A 0 furgentia Imina fumptu
JEquat Cyrrhceis regia Praga iugis .
JlHc ; Enceladi, qualis pojl bella minaci
Juppiter armatas exuit igne manus j
Sualis ^ Herculeis altum ceruicibus axem^-^ '
Impojuit longo pondere fejfus Atlas
:
Terrarum dominas exofus CjESA^ habenas
Jmpertj ^afum fpe recUnut onus ,
Bt
"VireSi Natura^ tuas^ ac fimina remnu»
Scrutatur dotlo fedulus ingenio .
^is tremor attonitas 'vertat cum ciuibus ^>rhes
Impellat reflms ^uis maris ^Uus a^iias j
vis dmitias ima tellure repoHas
Nutriat^ aut gerrrnas ^ Dredala concha^tuas
^am procul 4r£loo concretus frigore pontus
Ingentis Kih diflet originibus ;
^uam procul occiduis diuifus Gadibus Indus
Mergat Erythrceo nota fluenta faloy
Vnde lenes venti nafiantury ^ JEtna ruinas
Montis alat piceos eiaculata globos ;
Vnde fluat falfus pelagi liquor ^ vnde teporem^
Ducat IBaiati^e vena Jalubris aqu^e *
Omnia rimatus demunt miracula terra
Suhieclam Volucri mente relinquit bu^num i
Et piSiuratum Hel/is emenfis Olympum^
(Peruolat athereat lucida flgna domus .
Hic illi gemmam Virgo Marathonia libram y
Et fua vhinus Jubijcit aUra Leo ,
Et demptum lateri gladium concedit Orioru» ^
Debita CJESAKE S pr^mia militia
^
Hic Solis Vefligat iter > cau[afq^ latentes
Pallida cur nigris Cynthia ploret equis ;
Cur ptiant jfri i cur feptem regna Trionum^
Vrat Hyperboreo bruma morata gelu j
Cur fugiant vmbree^ Cancro torrente^ Syenen j
Cur Variet maior meta rninorue diem .
Sed quota do^rincc pars e^y latjdumqu^ tuarum ,
jlVST RJA PE} magni fldera poU^
Et circumfu/o porreflas (tquore terras
Qud Sol Eoos lujlrat ^ H e fertos ?
Si tibi facundis etiam Sapientia chartis
Eruta Ni Hac ce panditur hi flor ice ^
TSlec te facra latent adytis abjlrufa Verendis ^
Marmora nec fcu^ptis mbilitata feris .
Scilicet /Egyptm doBrinam credere Jaxis
Aufa peregrinas finxerat effigies ,
Vt fotis arcana Deum manifefla magiflris
Mtcerent dubijs Vulgus i imaginibus •
Sera^ pofleritas quondam tabentibus annis
IntaSlum prijca nofieret artis opus ,
•0 vanas hominum citras ! o coeca futuri
Petlora ! regali tot monumenta fitu ,
barbarus Arrnenij laceradt potor Araxis
Camhyfes Pharios depopulatus agros ^
€t potuit feclis fugitim tuccntihus atjis , \
Seruatds etiam Vertere relliquiasi
At non iCternos olim fuhducet honores
Longa dies meritis , inclyta %pma , tuis ,
^uee Vehjiacum dpirantia rudera faUuitL^
Colligisy medio tollis ad ajira foro
,
Nec tua celabunt obliuia , MA X J M E CASSA
Facla 3 nec ingenium nox premet atra tuum .
Si qud etenim laus eji^ quod Te duce freta VetuUM
Mempheos obfcuros prodit aperta fnus , ,
Qmd patet Inachice facies Jecreta iuuenc<t %
Qtddd canis , ^ facri myjiica forma bouis ^
Et quic praeterea famofi monflra Campi
Antiquis fuperant conficienda notis :
AVSTKJ ADF M titulos leget vltimus ac coit a Nili ,
Et quatiet Uto tinnula Jiflra fono, #
lam Solyme i am difcet , ciT clara loquentur
Marmora CdE SA ^EA munera djiurja manu.
Fallor ^ an AFSTRIACIS addent quoque fata trophais
Sacra Var<ctonijs figna reuulfa tholis f
An F S R FL A ISl d) E tuum tam nunc F tSlorta nomefL.^
L<cta parat faxis Jcribere Fyramtdum ?
Gloria FelUis certe vocat amula palmis
Earopa refdes ad pia bella manm ,
\
ELO.
.
E I. O G I V M III. ;
G R AE G I \
'ii
>
OEPAINANAD TQ TPITn,
• - k. .5.- , r — r .
*
T fi. A H T^T H T a .
’
K AI S A P I> t
ATTOKPATOPr ©EOnpOBAHTn,
KAI BASIAEI TPISMEri 2 T ii ,
E T 2'e B E 2JI A T a,
n A T p I n a' T p I 4 O s /
'h
X P H 2 T fi, E T T T X EI, K AI E T E P F E T H
AOSA, ZfiH, KAI TFFEIA AENNA02. '
Ka® tIu) E'AA/!^/r< ;
^PAFKISKOT TOT rOZAAlNor EniXKOnOT ZAKTN0OT,
KAI KE0AAAHNIA2,
APOSTN0EI2 0'iC^iictAiog o Av'^^V(^ tQ
k^ri , rlcu c# uw*aAmi of £3t5’a'3'«(r#p o^imstq
d^^euuv (ro^'ieuy rtw KiyvTtftv , ^etg-cav ^ss^ov^youJTCov t
(rvft7Sfiet^9vra>v iro^uv KetnmiCTrtiiri rg, «J c^w^cjOWfV OVwf « T/Vit
d^djeS* hesyAv(ptAyig f^^-^wVgiJC l'|t*5rf<^yE*^/i*W£> , 75'^^«? p’£tf-
f<.855^eV40 \ '®ef'5 VTni^iTiety '^fDpf^Tm-d^iJLtwdJa-iOdg.
A AA tWTI^ ^ 0^ <56^M5 ttVTi^A i a 'ZiTO^AS S 7^j"
TntAtti&v airairm , c/9y« Aw'^w« fdJf»ct(Ti *a.'^-'J\.7tcr~
-9-«V»f5, /Ba'^ t^da-y^g • <^V ,
A’'!;)/»?-©-, ‘So-HTOV 0’»^«W« <5C'Ty;^gVg^,. pVoy T«r^
tTTiTV^iVi H T/y@- HePffAlA aVad^ t dotTTCtJl^ '6^TUX»i yiyOVZVcU K^Tl^VTiV ^ 9
» dirlwiAA , 8 ^ oi<J'*eVctf# mn^ A’^’a#'aV4@-‘ToW/;(cA4iy
Kj55 tLjvi(lAA^Qa(pluftg-iig , OidiTrsg TmAifi^^vx®^ t og Eac/A/xa vt;;:^ 0 f (5 cv%\fiL>2.ki ^ ^ Xct^^dg
^ Sfy-voiag dg "^'g (r9^lag 7m(^tttlAg , «(p^Trees-aV 7e , ^ et(Pi77^a'^ » f6g'p^i
(W^g-ag , ^ etS-iK^g ^na-cw^^g cuOKCtAu-^t , ^ a^g£rK4t4«»' • cHf ^2 ^g ^i^J^iVdudtmtg
^^dfAdH-^TiTrotd-ag * k} nd-a^fmcog %1g •z^Tetff^Atrt , S o/ddfJUuxA t Mgf*(p/«r/»w»» «(/'Jtcuv
ripivrgS lSd&(^ tia-dugt^SiS ^uTUcctg d^yim <r<^eS^yldAg S' y»u<Tn^
etddn f^fActT&tct , yjj tfx^o/Sfy. i '^J/JT0K^T9eiAY\g o-vfAfAoudjojJj^g , 7^ <ruj)Z^ Aj-
d^oaciag ultTrfv^t* Ato an KAfQa^Tmvdjdctjfiova, s3^KM§UT?0/a?^ , 05 fg cT» toTs 7 ^«;'’ fitfdKwv o^a-
^cpAgTo^t^©- XATO^&diActa-t , to7j 'uaj?>,t4grg3-<wV 6)cyjf^oji^(^ ratJTCd
’C£«5 > cVi5 /SkAwto o», ^ eTtAtJtf/To ^ety,riACfig (ru/jafafUv , 2^7/1» ^ ra (p^gvog
To'7raAc£/fl|f 0 * Au7i« 7@«T^ ijS duJ(^4l*m ^G%jLO)ojQctTO rn (UOt^CtT^
-^ot>C'j)vO" (^poTtav . A’AAa «ru ^ xoPoota t^ta cTo/JSisrMTg^®* 0 r/ 8 fAom ^TAgO-etoJy^
A/3'85 , aAA« aAAj^^ «'Afl6;^'g? , «5*« rf <r? ^ (^ctiiiofg ,
y^ d^wg 73-ijHg e/Sy^iW^wA Afl6A«v, ^«W<y aVo^-grev,
coc dix^Av g’^ rluj‘Axy\j'B'im ro(p/ay cJci^djU^ojjTiyyJjj . 1'«/'« rfl/fao^ttA; c#-
T gfcjM.i»K dj(pyi[AieLjg .K^T^ig ^ (pHn*»? (rt/Hcop-
T9i«>r(^ , (TttocfiAfifcAa^oi^Ttg-, i^(rvf*>7rajfAv\(!^m(^ iH a-ufA>7mVT@* did-^Tg-iva y^vag 'sra^TrdJWt
i^Kj ^ Jfiflt-^gxarsv Idua^A c* QUCaf^Yig dg tri sjfgVySrtSi ihng , ;4 W-
^
'S «W® »S« i»l*» > «r»^? tu^ii «gjS-eiw/fwS*» «W
Z>iV«f 'K.^C^P OEPAINAMAOS 8 ^/T@- •
Ztlcrett9 E^^fAns
' ZH<r«e ^ rmXifJbfiiat •
TeetroAjSi©* » Te« «r^TiiJ^w? , x} TeJiCf^>^^ •
MeQ ttif Ko^viJ^ct
^^'nicet 7r9ifx,!w oZttKiw^^ <0’Ae>W5 9
T* A* ^tu) fzret^Mf fieasetru; c^ ,
/irgumtntum Elogij Gr aci fr ac edentis
.
FERDINANDp III-
C AE S A R I,
REGI TRISMEGISTO,
PATRI PATRIiE,&c.
Felicitatem.»
* «
Francifcus Goxjidims Epijcopus Zacynthi^ Cephalenia
.
CTAVIANVS AVGVSTVS Cagfar , veteris Sapientias j quac
in Obclifcis a fe ere&is infcuipta ferebatur, acquirjen.d^ defi«
derio percitus, vniuerfarn ^gyptuni, dodorum hominunu
opera explorauit , vt fi quem hieroglyphicae doftrinas peri«*
tum reperiret Interpretem, cum Romam aduocarcc ad arcanarum rerum
interpretationis officium . Sed votis fuis potiri non potuit, omni ianu
dudum dodlrina Veterum myftica veluii lethaso quodam flumine fum-
merfa. FERDINANDVS HI Gasfar Auguftns, tanto Q^^auiano fe-
licior» quanto felicioribus aufpicijs id confecutus efl:> quod alter nullis
votis aut fumptibus confequi potuit, dum nefeio quo fato ei obtigit
Athanaflus Kircherus nouus Interpres, Oedipus rediuiuus; qui Cxfareo
Aimulatus imperio, intellectu fplendenti ad Sapientias regiones volauit,
thefauros detexit hucufque inacceflbs . Hic primus iuffis fretus Fcrdi-
nandatis abditos adytorum Memphiticorum rcceflus altius i ngrefliis,
arcana facramentoriim flgilla aperuit, Sacerdotum veterum myderiofa.,
volumina, Caefare^ obfletricante munificentia» interpretatu» eft . Catfa-
rem proinde Te felicem praedicamus , qui cum magna &prigrandi per-
petrandi defid^rio seftues , talis Tibi obtigerit, qui magnae mentis Tuae
conceptus in exeeutionem vrgere & vclitj & poffic; Auguftus olim po-
tentiae fu« ambitum in Obelifeorum vaftis molibus erigendis pofuiti at
Tu vel hoc ipfo potentior, qui non tantum faxa grandia erigas, fed &
hoc prae alijs Tibi obtigit vt Tua ope & opera muta Obelifeorum faxa
l
ara lequerentur , & apertis buccis reconditam tam a bis mille annis
iGgypttornm Sapientiam eruftarent . Ecce ifaque merito fupcr enco-
mioram plauftra ve£lus humano genere applaurknte triumphas, & om-
ne Idioma Orbis terrarum fuos ad f e nuncios miitit , vt Tuum ad fidc-
ra nomen extollant
.
Viuat FERDINANDVS III Cafar,
Viuat Mercurius Trifmegiftus rediutuusi
triplici Regno, nec ndn_,
Imperio, Potentia, ReUgiono
Termaximus
.
0
alivd e t O G i V m.
©«r:
EAAHNIKON ETKAMION
Ev
EPAINANAO
K AI SAP O TPITOS
ANABiaN AnOAAUN KHPTTTETM ,
‘«cfeer
I
ArE>
£*AAiS^/XH' Auept KS^ trctAtf/ , 7^ vutZ c#
To' (TH c t^Uv ttie hhKq> p
•ar^<ra}f .
Cii (rnfieiov re/ 3 aVeti )5 vooT/Agfl-flK
TBrT eu(tfit 9 iulirf AVpAAwK/
^EPAINANAHi Taf KujQ^V KaJC<t£/,
OTI KojQet^v 9
ey et ertfJtymvQct fJ^cti 9 rlu/ hiihju
d^xlu) 9 nPitcv nAiH
a^ifivuLeti 9 x} »
AVdAA^Jp s
fAvQay q^^iAti) 9
^>EPA1NANA02 KajC<^^ (piMTtfAo) Tra^Cy
ol ‘?i^i'*/AASyTf 5 (tAA^A»?
i? Aap 5 r«^/K, ^ •STcti^cti «5 d^euifitt ntySg-iy •
A*®'oAAct)V ^ g*Ad6*'^'g^@- trttufVgta; ^
^>EPA1NANA02 w lVg«a «>e?yo/aj.
AVo^AActiy » 6 ^ 7 « d^vfiTTH ^eyfto-t^iFetfii/tai
0EP'
A*7ro'?\,\eov A^A/@* c# aT^igton (pc(>Ti^^
,
*' 0EPAINANAO2 Of . ' oV<sG^
' ^wohKodv C0 a^H rt/ACD^ii ci^ KUKtig
^EPAINANA02 ci» ^dtrih^ca ,
Ktf^ «Tt/a o(P'S‘ct\fJt>oi
.
ATTflAAwy a#«i3-« c<> J^dipvngf
« ’ • ^ E P A I N A N A O S c^ ^ifjt,ficit,<n ^'ejiotfAlSiav ,
tk 'i' i '*' AVoAAwf t4J o4'v yg@.,
OEPAINANAOS T^' «iSAs^jertOf,
xaV ^afi/2^
A TTo AAm ^ ypViy ^ o^ufietri >
^EPAINANAOS t TsrceJu voo-oujutcov
A ToAAwy ^AyKUTiiT/ Av^g &i'Af^ zFctJrcov Kct^J^tctg ,
^EPAINAN A02 Aefycov ‘P^ «>|/U^4«Tg j
^ yXca^ctf ^g a'\j.o^otg Tg, ^ uyfAc^oig
Ai^otg ^f*>fictAAoVTm •
A^oAAaf TmActfAetfg ^g tS s^vS fffpoj^g
(rvuuaTij^^ y
^EPAINANAOS 80<v/8, f(SH zfohiriK^ K9(rf4iH ^9^Hg
affufdtpdvng tf TruQp^/u/jS > » v^fAotg-tv
«5 (TVfKpcavietp a)y '
A ^o^AAuy (ro(p/(%$
4>EPAINANA02 re^Tm.
A^oAAwy S ^'Kd^rm, <P ro^lug care^/dd^ ^g dfd^Tr/yojg ;-
9^'d-ia-t y •’
EPAINANAOS tluj ^did» a-dpiety •&‘g(ZzrgV/(^ ©^^cTeiitta^ ijo^Ti t
. ^ dyj^^v
AjroAActfP <1^ OfAtl^v zs-ytufUt y
^EPAINANAOS A^AKSicTav fcofAn,
AVo'AAwv S/f ©gfl/? ttoAAh ''
Tl&i^ ,
^ ^ ^EPAINANA02 ^Ig ^ddiAtvav .
A 'sralAAcoy ^ rj/rag ©«@. jV 6^6*5 3
^EPAINANAOS a^aW®-, 0«®., «* /Sa%^
0EPAINANAO2 - 2 ^ nf^iri^g (pJdeag isTa> fiddiA^^
^djjfs>d^ii<rng ort 0da-tA^^
»
T/{ §uj^
ToV ^EPAINANAON Vv Kcc/C^eP* «
dPdfiiOuJurd AVe^AAw.
6Wiri^ xC(j(poc 0 fyrojvay ‘5'k ^Q$tfcAid y
»V« ^ 0 xn^uiiay %y OEPAINANAQN
W/3/oui;3 A*7ro*A>dd,
A’ E AAny/KM M«iQ» >
^ ToV OePAINANAON ro\KdjCd^
Ou /ojav arSf »' Ki^i^ ^ f,'fcaT(§. ,
«^6 >
' ^ ’Sv <l'’ex>tO‘' ’'^ a^irluS t'xet( >
liVlj ^TOliS <a^^af^a .
TEilPnOS MOT2AA02 O KPHS EIIOIEI .'
Etll-'
2 .
ElTirPAM MA EI2 TONf 2EBA2T0TATOM
O E P A 1 M AN AON
’ i:- .
T«VK«jC«^ BterMja
A. ^ * *
AWTfl»^T0^,
„ .i«v ’ ^ i
'
i ‘if
i *. •
» * I .•N'^ -ag— -» m
‘ •.< « 4 - i Iv» ^ '
' Piv^ ^oXoyas i:i^Qlfav^u^ 7 r^i 7 ra{i'ii^ /» V / 1 !f 7 *
AAAa^i ebtvt\J) 6 (i
'^KinT^HXfi J^*o^(i(r 6 t a-ol © KAe(^ ftgaoeA^ ? ' ^ ,7 ; ; ^ 4
OtfT^S H T^ea-etSi o-a, i'pydy ,s^et^oy T? ' f ,
A^roAAo^y e^ eo*ee^ c# ^vyt Ay©ypf<;(^r
Graeci Elogij . in quo PERDIN ANDVS III!^
,
rediuiuus Apollo praedicatur, interpretatio
?Latma->.
Agedum perfona Graeca Cythara
,
& oIim,& naodp in Regum laudibus canora,
chordas tuas pulft elegantiae melodiafuaui(Iinias^>
tui ingenij vela non -^olo, fed Mincruae dicata
pande .
Laudum tributum, vc venerationis flgnum, repende rediuiuo Apollini
FERDINANDO IIlT G^farumCxfari
,
quia Cs^farum Gloria y .
quem (i laudans canas , virtutem Solis Solem
& canis , & laudas
.
Apollo amico Mufaruoi (lipatur choro j ,
FfeRDIbJANDVS Caefar magnifico omnium virtutum choro
,
. qui inter fe digladiantes ita refulgent, vt omnes
in admirationem rapiant
.
Apollo in terris liber prudentiae dicitur ,*
FERDINANDVS Gxfar in imperio prouidentiae .
Apollo regnat in Olympo luminibus virginitatis cqnfpicuo 1
FERDINANDVS in Goelo Germaniae gloria nobilitatis
illuRriflimo
.
Apollo inter fidera Sol, quia illuminat *,
FERDINANDVS inter fceptra, quia optime regit
.
Apollo in inferis fceleratos caftigat}
FERDINANDVS in Imperioj
ambo luRitix oculi.
Apol-
( / Apollo Coronis cingitur laofi,
FERDINANPVS triumphorum
.
j. Apollo fcmpcr in a(ptftu jlliJcnis ^
F ER pi N A N P V S in Innocentia,
^ licet in Mun^p iniraculuihf
Apollo congruentia morbis adhibet corporibus ?
FERDINANDVS ammabu» igrotantium ex illis peftibus,
quas in Denm armantur
»
Apollo dulcedine Cythar^ mulcet corda omnium
,
F E R D I N A N,D V S, dulcedine verborum animam
,
& linguam inanimis, a^benhguib firaebentium,"
Apollo «nanibu$ C^QsJi fjpiasras adaptat 9
FERDINANDVS eoele0i3 ac polirici Mundi difcepcancea
vel follicitando, vej nutii in concordiam vnir,
Af^Hn Sapientias prxfes
,
FERDINANDVS exercituum 0ux
.
Apollo ineunda Sapientiae femina humanis corporibus influit
FERDINANDVS diuihafeientia conlpicuus exempla
virtutis? ac vitat
hominum mentibus praebet
«
Apollo Homerorum Mufa,
FERDINANDVS fortium robur
.
Apollo plurimi habetur a Dijs
,
FERDINANDVSa Regibus
.
Apollo hifce clarus in Numen quafl euaGt,
FERDINANDVS geftorum gloria diuinum quid fapit.
Quis igitur
non praedicabit
FERDINANDVM III Cxfafenu
rediuluum Apollinem ?
Quemadmodum mutus, quiiquis non laudat
Herculem,
ita
quifquis non prxdicatFERDINANDVM JU Caefarenau
redmiuum Apollinem*
Age Mufa Graeca,
tuam pulfa Cy tharam 9
FERDINANDVM C^farem
,
quem totus terrarum Orbis in fui oris chordis habet
,
habe j
quem cum habeas, ipfam habes virtutem
,
. quae omnia fuperac
,
Bpigramma Graecuin in Augufii^imum
FERDINANDVM III CAESAREM,
quem Graecia fuiim elegit Regem
,
& Imperatorem . ^
T VAS lyra Graea tuam gloriam recenfentes cecinit lattdes >
audiens dolia Gr^cta te pojcit fuum Iviaperatoyew •
^ Sed a^e grauis Lupi Turea tyrannidem frange ,
^ dabit tibi (Regis magni honorem •
Si ita facies , te facinus dignum erit.
Et eris JpoUo in terris liber .
E L O G I V M I V.
ITALIA.
S O N ET T O
%
DEL SIGNOR t^iGOSTlNO FAFORlTIi
> 'UsSbr •
ONTRO te s'armi pure il furor cieco,
Ecrollartenti,6ricufar Tlmpero ;
Che’I brando vincitore , e’l cor guerriero
,
FE RN A N DO,el Dio de le vittorie hai teco.
Ei miri te con liuid*occhio, e bieco
,
Che calcando di Gloria il bel fentiero,
Rendi a ! Aonie Dee Tonor primiero,
Mentre feriuon di te T A rabo, el Greco.
Per te fpiega KIRCHERO in^dotti inchioffri
Le note de i miracoli , ch’erefrcj
La faggia Memfi, e’l barbaro Sefbftri . -
Vario 6 Tarcano de le forme imprefTe
:
Ma dVn linguaggio fbl parian quei raoftri
,
In dir , che k pro dei Mondo il Ciel telefTe
.
I
ELO.
/
EtlSGIVM V.
H I si P A N I A .
'S
' t
Ld CBS AREA, T tAFGVSTA o:^! AGE ST AD
D £ \i r \ •
\V> n .
F E R N A N D O I I I-
EMPERADOR,
ELOGIO
De Don Francifcode laCa^rera y Samos, Academico
de los AnfilHlos, de Roma
.
*
$ Q N E T
. Oi ;
> J* -.j ' 1 \ T'
- !k . L> ^ S.
L Principe mayer:, cj^^Sobtrano ^
^ue en repetidas glorias gofa el fuelo
;
l qUi apofiando imperios con el Cklo
,
* ^e di4d4entrt los fmnss de lo humano:
x:
s '' * •
Efflemor tAuflriaco, que hufano.
Le admira tanto barbaro desbelo,
Rmdiendo ia Kjsrbik^ieon dejcmfuilo,
Al imfulfo imbenfiblp ^de fu mano, -.
‘ 'i i • n '
'i ’
A efie Campion , en culto reberente^, /
Atanapo Chierchiero^dd la gloria^
^^ifitet de Bgipto honor ^ en breuefymA ;
r-A
» f •
i» -» ^
: f
a^ -f
\ t * .
3
%r
Porque traherU puedefolamente
Del fepultado oluido a la memor ia .
rOt t ^ grande Principe , tal plumo-^ 6 obi.%
% » *
ib
* r ? - «
— ' ' » 4i
i
h
: ‘ f-
A A Er ^ •
1
ELO-
/
E L O G I V M VI.
G A L L I C V M
^ Ld qM AIE ST E) T)E LEMPEREFR
FERDINAND IIL
Sur rOedippe Aegyptien
.
S O N E T
DE TlERRB SIFFREIN GAlTERll^
7 »
O M E , tu doibs beaucoup ^ fa magnificence-»
De ces fameux Cefars , dont tu tiens tes beautcs
,
Et qui t ont autrefois faifl: vaincre en raretes.
Tout le reftedu monde aufiy bien qu*'en puifiance
• t .
'
Ces grands bures duNiI, dont Ja' rare (cience-j
S esleuant jufq*au CieI, voloit des touts coftes,
Ont eftes par ieurs ifbins dans tes murs tran{portes>
Faifants gemir la mer, defsous leur poids immenfe.
Mais CCS liures n'eftoient, que des liures muets ;
Et tout«? leur fcience inutile d jamais
Aux plus pergants efprits euft demeur^ fecretc ^
Si legrand FERDINAND, pour nous Ia reueler
Par les heureux trauaux de fon dofie interprete; ^
\ N eut trouue le moyen de les faire parier /
ELO-
E L o G I V M yn.
L y S [ T A N I A
FERDINANDO III.
I C AE s A R I-
ELOGIO E 0 KT FG F E S
A FERNANDO III. Rey de Romanos, Empcra-
dor Eleico.
OnfagrArao os K^ntlgos ao Sol feus Obelijcos ; hoje^
fe dedicao. aF E ROl N/i N DO Emperador,Sol
animado . , Dd luz^ de exemplo aos Reys ; (bmbra
emparo aos Sabios , Sao mais altas Jaas -virtudes
,
que profundos os miflerios, dos hieroglificos. Sao mais
peregrinas fuas perfei^oeS, que peregrinas as figuras das "Pyramides.
Leuantaraofe e flas pera memoria, agor a fe iUu^raio com o. ente ndi-.
mento. Com acertada eleipao offre^e hunsGermatio o fentido germd.
no defles^ enigmas aa Etnperador Elei/a, de Romanos ; que he jun'
tamente yAugufLo , e oMecenas tyluguRo pera os Vc^allos, Mece-
nas pera os Sabios Daroes, Aqtiellesj enriqiiece coma fortuna de^
Gefdr ,aefies alentacot^ o fauor de ALecenas
.
7 * ome Qarlos ^^in-
to colunas com o Plu^ vitra , defuas armas nsiioriojfaj .'yAceite tEK-
^^^ANDO Jli.frmi^ma caluna dq ReligidoGatholica , Obeli-
fcos , com 0 non Plus vitra, fisas diuinas 'oirtudes ; que bem corre^
fpondem Obelifcos,e colunas , la Grecia may das fciencias por nome,
e em, figura de Grecio rendeo obediencia aio Imperio ; agora o Egyptb
por miflerios e figuras
^ , .e. Roma Theatro deUas . A fombr a da Ce-
farea M ageftade crece alui^da fabiduria. Refufcitad d^oida figu-
ras mortas ; ^Tornaofe, politicas as que erao mudas. Pellas as
que pareciao monftros. oPHilagres da proteipcao Imperiali quc.j
chega a obrar marauilhas nas mefmas marauilhas do Mundo .
d. « ELO-
§^andp Aegyptiacis fpirantia Jicula /axis
,
Canatjuc fctxa tuis video viuentict chartis ^
Oc^dipe ; <mox patrijs altum iUachrymata ruinis ,
Heu mihi l dico ^ meos pulcherrma fceptra colojfosl
Sic ft) ego iaceo\ .
I^e iaceam: tu ftayfelixy Augufte ColoJfe\
Quotquot Ungaricis felicta nomina fceptr is
Aurea Apoflolico fecerunt tempora Regno ,
Omnia in Auguflo legat atas no/lr a coloj/oy
fZ?»/» veter/que nouaque facis compendia fam<e y
lam raucas tergens lachrymas ^ atque vnicus implens
^uod foUt aut virtus y vel fors fortuna vocarim
I
*3e< >i< ELO-
B O H E M I A.
t
Neymocnkgffyho a Neyneprzjmoxienie^yho
C T S A KZ E
FERDYNANDA
»
T RZ E T I H O
VHERSKEHO A CZESKEHO KRALE&c.
Ziddny' nelzg dojli chwdliti.
Yf' tt vvflyckni Narodo-
vve ,
F£RDYNANDE,chvva-
lili,
VVffyckni fpolu gazjko-
vvc—
^
Tvvau duftognoft fla-.
vvili
:
z
Nemohlrby z vvfly moz*nofti
Dofl: o Tobic mluvviti
,
A z niziadnau v\^'niIuvvnofl:i
Chvvaly tvve vvypravviti
.
3
Zdaliz* ga vvflak proto mufym-.
Do konce vmlknauti
,
SIavvy tvve fe ncpokufytn
Afpon zvvrchne dotknaiiti ?
Acz ga nic die tvve hodnofti
Ncmohu povviedieti j
Z tne vvflak fluflhe povvinnofti
Ncmohu tez* mlczeti.
5
Zdaliz* fhad mezy giny mi *
Czesky' gazyk ptzcir ily',
Gazyky vvflcrozliczny'mi
,
Bude fim nezdvvorzily' ?
6 . .
Ziadny' Narodu Czeske'iiiu
Krzivvdy te' al ncczini
,
Zic neczinie Kraly fvvVmu ,
. Vctivvofli, zavvini/
€MNES lingua
Nationes T e FE R»
DINANDE lau^
dare non fufficiunt *
Non ideo tamen linguam
micam tot inter alias filere^
decet y od R^gi Jt^o honorem dc:^
bitum non exhibere .
I
Salw igitur
.tr .
Ey tehdy przeflavvny' Kruly
VVjtcgod Sluhy tvv8'ho
,
Wflech giny ch Gazykuvv chvve^ly
Mieg odemnic fame'ho
.
8
Tys .vvfly ctnofti oz4obcny'
‘ FERD NANDE ncyctnoftniegfly
,Tys Atl<M nevvymifslcny'
Mocnarzi neymocnieyfly
;
9
Tys Thefem vvz*dy chvvalcny';
Pln laskavvc' fylnofti ,
'
Hercuhs nc^tzcmozkny*
PIn vvtipno-vdatnofti :
10
VV tvvc' vvelkc myfli mi Stanck
Vobaznofl iS^ravvedlivvoHt
V tebe me/ziaty' Ichrariek .
' ,
Z Sftiedrofti Dobroti vvoft ;
I r
Maudrofti Vvve' fe Svviet divvi ,
Giz* to nepochopuge
.
Ncni nez'Ii zavviftivvy',
Genz* Tebe ncmilugc.
Tys iiafs 0 /JnVCyTarzi, .
Ty gfy vvflfech Srdcy^ zi«/doft ^
.VVflem gcdnim zrzenim tvve' tvyckzi
Duftogne czin/(s zadoft;
Qfiiis od Egyptczanuvv . . , 7
Mifto prav ve'ho Boha,
Od ^ech nemaudry'ch Pohaailvv
Byl cicn przes Le^ca tnnoha
.
14
Za Boba gim Stunce bylo
,
Ofiris gcy zuvvjce,
Zieby vvfle dobre' czinilo
Zle' fc dotnnivvagjcc
.
Bohatftvvjm fVvy m mu czinili
Czeft Egyptfltj KralovVc
,
Z vvflym vmienjm rau llauz’ifi
TeVgegich Mudrcovvc
.
1 6 -
Gemu kc cti fe lamali
Hory cclc' z kamency
VVclke^Skaly fe tefafi
Do proftrzed Micft vvneflcne ^
C02* vvfle o Siaupjch flpyc2aty'ch
Y Plinm ^pyfugc
,
Te'z’Mramorz;ch cztyrhrannatych
Spiifbb doftvkazugc.
. 4,
« » •
% V
. V s«l
I - ^ ^ K
f ’ '
/ ;r.
.1
» » t V •', •
.1
Ommbus ’})iriuiihus frii^r
' V / •:
. < »•
•i \ / U
A \
Tu Orbis mftrk Soles,
^ l
- f' \ •'t 1 t
^ & f * y*
quem Aegyftij Oftrin vocabant
,
^ tanc^uam ^eum cokbant j^
tn cuttis honorem ObeUfeos eripe*
bant ^
18 Gichz’-
Gichz*to flVrokc' dolegflj ytv.Y ,»
Arov.ne^cztyryftranyr^ "’- '
AuzlTtj ku flpjcy vvrchniegflj
Se zcha zy' z (Vvy^mi hrany :
Totiz* p.aprfsl^j^ . .
Tak v%6d6bdovvaliT
Die zdani iVve'ho dar vvdicczny^
Sluncv officrovvali.
20
Nafledovvnlk tys pravvc'ho
Slunce Spravvedlnofiif
Namieftek FERDNANDE geho
Gfy bez vvffy pochybnofti
.
21
Gedcn Ctnoftj tvvy 'ch paprfslek
Z fvvau ncygaftiicgfly zarzi
Svvieta cele'ho okrfslck
Ofvviecuge j.Cyfaripi.
22
Kacyrzsky'ch bIuduvv*temnofti
Od mnohy'ch vvvpuzugefs
,
K pravvdivvc' VVjVy fvvietlofti
BJaudicy.^przivvozugcfs
.
25
Z obvvzlaflTtnj pakpovvinnofti
Czcchowe len blesk vvdiecznie
Te tvve Kralo wske gafnofti
Slavviti budau vviccznie •
24
Przjgmi tehdy Mramorovvy'ch
^icch paprisikuvv SIun^Qzpych
Obraa^y^’ ^ ruk J^trcherovvych ^
^
Za dobrodinj vvdicczny'ch •
25
BVH Tic Domu Rakauzske'niu
Chraniti vvz*dycky fim racz
:
A Smrt NacroduCzeske^mu
Zktz tvvaudlauho nczamracz.
V ;
' rrq ytjr, ^
^ 1
1
, c.'i vV/: :v '. ; L ''r ' •'
7.V'/ ';.v. I : /<. o
- (v; ;.r:T/ -tc •,
l ><-'! V > •1. :r
Tu Splis
luflitise tmitiatiOr^ ^icfifgsr€iis\
• ^ -'V:- ,
Lumine T uq Orbem noftrunitl-
tuftras.
Harefum tenebras fugas
§^uod Bohemt prafirtim experti
Junt .
'i- :
Accipe igitur , donum ^ibi debu
tum^bclijfifs Kir<;b.erianos
,
T
Si toto facunde voces Caducifer Ofbe,»
Linguas, C^faream laudando vt vincere pofsis
Virtutem : fine laude tamen fuperatus abibis.
JAELCHIOR ‘BALTH4SSAR HANEL S.L
ELO.
I
1
E'£i‘'05(I3al.yi!Miv xir.
L 'Ifo -.-liR m
taiii^!!! uhtM >i -i,;nV
' aaMt):4
I A
* Ji* V-.**
J* £)A€J^v.0^8,
(e/poJA.»^*
/lOZeA^meAK TOAKOZJlTKi 'ferAnCKX
¥ t i %.J KiVi€/j^^'eiiiBAjiK.lAXe Kp^fescfx^ G
•AvSXpeiiz.
* ^ ^ -i»
- - • ..
^ '1 ) [1 V ji"' ‘"'^f,' '"l2
N'^-AIP'vI SW^^vP O H V a LcNljifdbn.i.Gj\u:^
.lt‘
H V
U^'iVT‘ i .neGi
:'7*i i ^oa''’''.'' f’n5'if"I
^ t C '750 ; '. ")
, iG nSt.^rJh . 1 '.iUj:ii .iD
!;<^^ onvTjoio .i,.*
JrMiv xi od , c':'
r X- » ' ». r,-
.JELV.' 'S' V 'VJs
: 5,-
*• *^ 4
>* K’
jdi izuqi Mudre9
Atanas Kirhar
.
-y •. - v>
, Gloriofifsima
» :•».-.> V - ? V >tt ; -t
U '7
;r““ zS’ \i >i
'.r-'
». ( » r * > ' '• .
* ^ • ‘
“ r*' • ^ ' y
» » i ' j» • . V 5 . » / •
, -T .. ,,, , ,
- W ^ I •*•«..
i “ ' • • 7 •
- y » * ' • J .) i .. t
F F^.R ;Er:l
IMPERATORI
ANDO •*i } ; #
r
l^andanti enarrari Obelifcos
.
epigramma 'p r o s p h o n et I <:M M
.
.
f I
S
r }
« I -
• Gr:^ irr.v : ,r
,ri n-';':: r>.'i/
i
; ?* r-' V' '!ri
AuguftilsimoTeroptimoqueCaefari ;
iLLyRlA
Vitam precatur.
Pacem gratulatur ,
Viftorias ominatur :
Hoc in Opere
Att-
‘ A
i/ # V AfU <& ti */'
.! I Auguftali vmunificei>tia;U
plane digno
.
ICui fimile Orfeis non^idit.
Vnde & Mufa Illyrica
prorumpit ^,yftfps 4 iT 3 r«)iditos j
Carnuneque 1 Ily rifed^ tnod is
Latinis coUigato,Vr
4f -
' k- ik ^
- A • -
^ '•.* w % «r-'
•f
A > «
ijl
dcuoca veneratur ^
xT^tl ' ' !'* V*' »> ‘f f -
* »
•
. p ‘LT*1 •'4 ' J
-
.'-7.- /, fTJ '-> > A o V.
V ilf *>»»*. 4.' Ul . . 1 ; * tl\-l> <t * 1b> '4 V / A.} -. <''V
*> 4.,* 4 « r«
^‘-.- «> * 44 f..* ‘J K < t <* .
«rf* •« .T. U ..s
TTT
I '- ' t
' » b
, . -i
D Mi
Harva^kh ’
ilcjgorskc knegfnye
sr. A ~„V, J rrrr CARMEN PINDARICVM
lllynce moderne •
ir i k
'
•*»*«« rf '•>
* ‘ ' *
• c ^
r ij
V ile, gorske knegfnye, * ’“ ' ''' ^Iji^Ympl^almoMang
Ke u kolo faftavse. i' :
• ^. Jl ial;i ?,.^; indhorumfijientes
Spivate divnepifni ,
’* Concinitis geniales hymnos
:
Nad ftuden^i biftrimi ,w i A / n ij i->ympiosfupta fi^tesy^
Kimno vienoe ime ^ueis nomen dedit <eternunL^
Orpey Odr|i 2 (]^ih daoye|Cnc^ Odryfiorim vatum,
Gdi n[iutna> rika Marica , ' Hebrus •vhi amnis iurhidus , ^
1 ..: — o. . 1 . ^ Strimonque •porticofus >
.V.
. *f '*
iyv -J >s
» ^ 1 --
i, » %f 4 » t » '
•ff «Ta • •& A‘ ;
.
4 I jrirov*t%Strumica
Suicd^ijauir prt)am3^\
Idu protivne ^ifte .
^
Vile , ke iz visocih 7-
^
Drivate Rflc VarhovaJ ^ ""
3ii::oka Swd^a grada-j r
I xitorddna ^olyl-» '* * “ ' *
Razmirate ocima.
Iftinumikazuite
:
'
Kadi su onc gufle j *
Kimi iz iam martvackih
On fvoiu, na fvit bili \
Euridiku vcdi^e ?
Kimi derlyive vuke, |
Divye fnedvide, i rife ,
TPol^rnl fi tvor^^e . t ^
Rbd vifli K hrane * il zaiffo "
Bbzi razkogno nyimi ?
Svoie gudu popfvke ? * *
Onih, onib ie meni.
' 'l •*' '*'' • • • * * .*^t- T*
Gblertib' rifnve triba i ^ -
Daflavim silna ^aras
Da Ipomnim mudra muxa
;
Da pravim divno dilo.
i ->
1/
a"
‘Y • ’ V
4. > *. ». J*
1»
r.
» J
» A .<4
Ortii^vkine^ fumyto
^duerfas dheuntviM*
yHym^hte ,^U£ db -excelfis
' Frondofa T{hodbpes iugis ,
Spaciofos Sardica vrhis . ^
^ • '>St fiugum^firacesf campos i “
; V.; Ptt9k(iTni^i oculis ^ ;
^ w;J{i narrate
:
i ’ V binam Lyra iUai
Qm ex cauemis inorum
,
' ; , lUe fuamy 4d . lucem candidam y
Eurydicen ducebat ?
^dlanidceslMpos
Ferofque vrJos$ fyncefque ,
A ObCe^iofo^ tenebat ^
.
Vobifieilla condituri anreutteUi
'Dy iucunde ad iUavL^
Sua perfonant carmina?
lUamnCiilla mihi
ER vehementer opus
:
Vt celebrem firtem C<efarem ;
Vt memorem fapientem virum ;
Vt narrem mirum • opus
,
.^41«
p J S A N
Staroflovinski
.
S ilni ncbefhjm ^ar opomcnycn gibom
Divna tvoriti ieft poveI;I cudefa :
Kirh3*'xc djvna mjru ftvorj cudefa^#
Jako bo Moiza xezlyem udar; skalu >
Abye xe xivjh vdd izavrisx vrtit9i $
Sice iKirhar skali gdj koftiii umom_»
Taincae vrut^i mudrofti fe iavisae . ' •
uxc da ymolknut ftruni boginy Parnask/h
Spjvati drjvnjh hvalnaiadjla muxcyj
Vsixc dvoivarhae sfnavi luzi gbri
^irskimi glafno da vozvonaet hvalanai ^
uxc i mudrjh ti Davorly podacely,
Vil medoglasjh gizdavi kolovodc»
5kmi iz glavi t« fvjtonbfae traki >
Ixeno mnast fae xarkago fbln^a kofi :•
Ibo bezuHiya markluiu nbq razgoaset
:
Tixc Homiru vblhvc fufpaeti djvno
Petyc : i vaencc lovorni pSfti iJficaim
.
Hoqct bo pravda : da iafni fvjta tra^i
Cclb caftnoe Svjtlago ^arapasut
;
Pravda kazuiet: da mudro Atanafa
CudnagQ time lovorni vaenec krafit . . .
lAMBICVM BETTmiANVM
Scia uon /ce antique
.
F OrtiJJtmus eosUco Cafar pev}m,tus nutu
Mira, patrari mmdauit prodigia : j.
i^irchermqi mira orbi patrauit prodigia- -
Vt quippe virga Moifes percuj^it rupem
,
Proeinufq\ peremitm aquarum ebuUim fintee >
Sic & Kircherus cautes vt tetigit mente
,
tArcana fintes^pieintia apparuere p
lam contkejcam dearum Pamaffidum fides ,,
Celebrare prifcorumfikla laudanda virum ,
Omnes autem vmhrojS montis hicollis luci r ,
Qetfareis alte rejonempracomji
lam & dogarum tu Uiadum di0at^or:,\ • :
Nympharum mellifonarum fuperbieni chorage >
Corripe a vertice iflos lucifiros radtosy ^
reputamur firuidi Solis com^e:
^oniam ignorantite-cacam dijpelftint m^em
;
Tuque Homere vates contine mirandum^
Carmen i & coronam laurea linque melioribus ,
V,ult, quippe Themis : vtfereni lusis rady.
Frontem colendami '4uguhi Cafaris cingam
DiBatqi <equum : vt do&um Athauafif
Mirandi vestticim, 'laureum firtum^ pruetji ' ^
•rw
D A V O R I J A
Satbski
,
• ..... J ^
K L/koite mi silna cara m/Ia bratyo »
i druxlno ^
Nacni More Davoriiiii ili quiu ia^za
peti.
Kripoft mi va fvakom maxu hvale y*vri- ^
dna i po3tenya
»
A iz car^kih ona parsi kot danfca upo
* ' bliska.
lUm tefmamslavniKralyu petiglafbm,
ii befidom ?
^i,zamDdrofldati jqedro milovaonifi
zlata
;
Vridno tiy*izobla zlata klaft*obraze» i
fiobore.
EPOS HEROIG VM
Modi & ftyli Sarbiaci ^
T Nfonatefirtem^Cafarem cari jratres, & far
*; dales ;
incipe' commilito heroicum v aut id ego info^
nabo •
Vmus quidem m omni viro^laude ejl digna , eJ*
honore'^
4t esc regio Ula peflorepeu fbojpboruspulcrc^
^ fulget
te debeo gloriofe Cafir canere voce , aut
' r ;b ^ : s fermone?
Tu pro fapiemia copiofe dandopfam peperc
' -ili : - auro
Equum tibi ex filido auro' poni Ratuas, co-
V r: lumnOS »
Da-
I
D A V O R I J A
Latinslsi
N J ceftiti dato I tViin dlkaiM Wlo dd^
voJyno,
Cafe glafppi proflavlyasc-^
' Jyucii
Tv^a krlf>6ft : iar i mrdo zvoni tva ime-
* ‘
' jiaskalye*,
J ftudcnc ftiac‘4^iu mudrofti flovcfa.
Kih, pokoii litnih dvi tffiiqa Siince okru-
gov
Obtcce/ yiklafti inQdrac B^ogase ie-
y ^ dinii
3am Atanas Wa tvori : fam-a
" * patneti silom
Iskre nayukoy iakatiaena krese bogato
,
» • • ,
Napcmtib^ tiyalc faroVD pako imc yi-
'
‘ SQliO
PrJk gor » i prikd mora leti , inebefa do-
‘ •> ,sixe,
Iitr moa kob?:a m«ci; aji ‘hot nevftiine3
. r' - - . : - > ' xeliti ,
Ccftkb mnoga lita ^vati > flovi > ime go-
leiTio
,
\ikuy , prcmagay , yladay , bud ftra 3 no
'protiynimj
V, <» «
. ' t
EPOS HEROICVM
. Modi Latini
N Of/ ^rat, 0 filix Cafir, tui$ ghrjjs fatis ,
^od inmmergrm VQclhus {radicabatur po^
* ^ ’
' r •>' f'; - ' fulorum
Tua vitatus i ^ dura fonant tm mmm
-1- ^yfaxa^
Et gelida cautes edum fapientk verba;, -
.
quo duo millia annuorum Sol circnU
' > V tuum
Percurrit Ja{mtum nullus valuit explanariL^ j
Solus ^thanafius hac manda ficit i filus. in~
y ^ genyivi
Scintillas ioSlrinarum tx, lapide excutit copiofe.
• r f < -
M Cafareum y<fuper alas laudis ^ nomen fubU*
Trans montes, trans maria volat, ^ fidera tan-^
i
.
lamque mea cithara filefcit ; animus vero
uerendn defnet:
Perfiufie multos annos flore, clarefie, nomefu»
ingens t
Perenna,triumpha 9 regna i inimicis eHo tre-^
mendum^
Georgius Crifanius accinuit
.
- » f V r ' • « % •
9 i\
% %• <
..'.V . c EXVSOEM A
A '0 ' G 0 S
• ' • ‘r- .
. 0'uVl^\
' 4*v
CW». i SJi, \ \,i-
• 4^. V i t yji “ V w I I 7 ; - ’ f \ X • ' :
u dunjade doguriikten ey maldarliloktur,
i i ^ uiJ •; iv AHab tala adamlar^ jaln^ez oni-uccOirH— r
; Bre fiz ;arcr Otmantiler acin«z gjozleri:
o.ivAi.l: Vc bafc^na^z 'bu vtoabde akildar fozkii.r riv
Bunda vardurhakTangriden hep tamam bilmeklik;
Hcr kim buni okurifa , onun dur dogurlik
.
T N hoc Mundo pr<e veritate melior thefaurus non efl^
Tleus bonus hominibus illum ' filus laroitur
.
* Heus vos martiales Otmanida aperite oculos: *
Et difpicite in hoc libro fapientia verba ,
Hic adeft de vero Deo fincera notitia :
^ifqtiis hunc librum perlegerit , is veritatem tenebit
,
f- . I
f
S t?
** 1 .. K
i 4 K A
- i ELO-
B L O G I V M XIII.
H E B R A I C V M-
loannis Baptiftae lonae ex Sapheta Galilear.ia Romano
Athenxo Hebraicae Linguae Profeflbris
.
innant iNiaan ihnh
onnxn nnxn irirnaa oanan
oaVan ‘iVa
1D»p onjKj^Ti^s
' : o«ann
R E G I
\
. t-
Gloriolb in operibus {uis,Iplendido in Sapienda liia»
excelib in Regno fiio, maximorum maximo»
Regi Romanorum Augufto
,
FERDINANDO III.
C AE S A R I
lai
jovann i‘?ai id»p onJNjnTS Vy
•• metfm nn mna
: mia ona ntfaa
t
: mi» «onft nixa
••nnrott iniKwa
: n'0nrt yicdi nn*?
: IIT hihi rtVyi
nm’ Ki« oV^ariV
: m' ^Va ny DiV^i
: oVrfa» ^y •raa ^Va
: «jiyV «'ain iV''c#art
: nopiio mcoft xVn
; noipri noa nnx Sy
: ngiiin oViyn VaSi
; n©ja fiirt' xinttf
: pinna*? n^aix o^a'
• Jl^Di’ ^Va^ *7y n^a'
tAUudtt m hocoliaftycho Poeta Hebraus bremter,at inzemose,ad
% 4 qutlam, quamEj^chiel T>ropheta oltm vidit c. 17 . eitt/que virtutes
oper amnes PE RDl NANDO Cafari adaptat
.
^ >}< >J<
*
i.
Interprctatip iLatina
F E R D I N’ A N D O IIL
c AE rA k I.
I f ' ^
‘4
f *.
VRGE calame,& illius Aquilae qu»-.fiiirfatn volat
,
Et duobus capitibus duorum Imperiorum typos gerit >
Virtutes coloribus elegantibus fcribe, pinge, triumphos
celebra
,
/^osipftoiafta.
Calamus imbecilli^ex ala anferis quogiodp yojem
Ad illum locum, ^d quemjix peruenit "magnus lu^ ? ^
Praefertim in ea manu quam ipf? cognoipis ad quem cpr^fugiam /
Propterea parqulus fudi ab.eius encpmip omi^bus mqd^ fomis .
Defi:endeigitut,& inferiores eius (virtutes ) lauda i'
'
Et vota tua folue inter Syros^n^ reprehendaris ; ^
Neque haec ^gyptius mihi permittit Oedipus , . , . V
Quoniam omnia haec miro modo ordinauit & Eguraub. " * r
'
Hunc igitur ego tu calame audemus, u ,
Vt tn eius laudatore coronam encomiorum illi offeramus * >
Et vnico verbo . p.erftringamus noftrum argumentujm, audentes
Illum cognominare iEgyptiace ^a^hmtfamhh.
jibrahmus Ecchelknjis accimit .
»
<
• > * K
^ * l t
<
A. «
' l
' I
ELO-
EliOGlVM XV.
A R A B I A
jjt 4«451^5V o^rfi4»>iV
A. V V
FERDINANDO III
C AE S A B. I
}
... • *
ruo
cjIaaJI «sO (:Mi^S
i>*XU5 JCsi V\ «5^U U
t>|>t>5? U 3$s «Ji^ (J /a 5 ^ ^li
V ^jtaiAAix3\ 3 ^5 (,^3 (^>3^
^Afe^ cJw/O 2J1A./0 CJ^-^ 'iSt ^^5 >'^-J
^»a53 ^sA jS3 (j^ j3\^lAaxS3 ^ 3$c oi.^U- 3j.^ j.r xi
a 3 3^ 3^3 ^ !/^li ci
^.
,
« . ..tfl.;» ^ 3 ^3 X-$ X-.«aa 5 3$t ^^3
( vt - Interpretatio
.
E AuBore propagata eft ^era religio ^tiioriofis vexillis^
Et terga profligata vertit (e ii a infidelis;
T * uis obtemperant mandatis colentes nolentes Principe s;
^Ac tibi imperanti ^ prohibenti feruiunt mortales.
O Imperator y^ui coele ftibus comparare Angelis !
In eorum quoque gremio optimus tibi prap aratur thronus .
P elix fauftumque cedat I mperium quod nbi concejjit ^eus ,
*
%Ac pro meritis H F AE Maie flati aliud felicius elargiatur .
Elam nifi flrenue pro Deo certajfes , ^ ^ ,
Nequaquam ita ^iHoriofa Chrtjliana fletijfet religio
.
O 1 mperator, cuius fama totum terrarum occupat Orbem !
Sperat *vnujquifque d te remunerationemy^ mulHam timet .
/ am obliuioni funt dati pr<eteriti temporis Imperatores ,
Nec eorum potenttee ratio amplius habenda efl^neque mate flati st
Is enim tibi adeji maie flatis Jplcndory
- ’ •' .
' Ft
/ •
I
V t pofl Solis lucem nihili ducatur iiuror^
.
tua comparatione longi fftme prorfus tpfi aheft Cafar
,
Et fi qui (imiles illi fuerunt Imperatores,^ multo adhuc maiores
.
l n his omnibus profeBb •valde tua excellunt encomia ;
At in religione (uendqprdd^piM lu<s' gloria (tftis momentum;
Atque hinctudpfr ^beiw tertarum gefta /piehderfi,
§^a terra nuefifque incolis ieltbraim* encomia prahent.
S ed vnus hac omnia hbdieQed^as in fitieibus gpramidum Aegypti
... celauit.
AbrahamusEcchelleofis Syriaci£&
Arabicx lingua; Profeflbr, J
His agitatMundum magnus FERDINANDVS Ideis.
i
)
ELOGIVM XVI.
S Y R I A»
t •».
»
Kon Nnni
»Di“n nop KwVn
. Nnnnjn >n»na NDmi
,V y,,;.' rKOipy^KIOND v\v^.iv : ;
Ghrio/tJJimo , ImUiiJJimoquz^
FERDINANDO III^
C AE s A R I,
' , , t ; - . y , .
-K \ t J> - J . i ! * .
,4
Religionis, Literatorumque Refugio.
I
^crof^chh Syriaca*
VVio rtV:iD* KDm KO’’y jo
i; VVj 5 pVico:! K‘’‘iD ijiKm Kft‘'i:a •
VVnj kV a^ino «on i<oVyn kdhV nom
^Vji3 Kym finiiV KViiFs : mijiccf
*7Vn nicio:) om ''idd jnsfo ‘'yn'»
VVn j’in3c?'n j'irt''D:3^ noD
V^Donp K’’:2j jDift '’m^yn k*ic£;’j
VV oopnVn khkV ^itiD Knya nc?;in '
, ^‘'pD mrn rtDio c^p^ni
V^scQ no'’pn jiniD paV nio pho
\ VVp ftDio Kn^iyo k:iVV nsop
VVy KQijD >iy“)r jo no) Ny^i^a nno
; y?fT Vfijfa w-iKiJ pm ‘•nwo Dio^i
^ vw jor KoDnn rrVonV Konio jinVoT
' Nm piion j'noT ktkt ^
h^no p*ino jin^^ Kn D'nJinn3i
VVo i‘inV:3 fty23cc?V «ooyi nonj
Koyi D‘’D*ifT Vy noionJ
ijtffUu
*
c
rtia
de
uu
u
(.
a
4
/ nterpretatto ^ina Ej^ij-Sfriacif^er^ Iacobitico .
VTERf Nubes, orbefque^fublimcscxorabHem firam dirigit fc-
micam
^Hilaris cutu^fertgm Imperio Pominus c^onalHc ..
Ceifitudinem adamault, (fe mundus obfcaenus hiiinedtarec '
Dona pulchritudinis eiusj ne ue fu is eum fluxibus iaiiarec. Oftencac
yEgyptiorutn notas jPerfarumque Codices fuo imminuit exhaudu ,•
Jllorum defumpfit diuicias> (ibieji illorum flimmi honoris fiDeiii attribuit •
Aquilli, de qua vnus Prophetarum vaticinatus eft,
Suam impetu dirigit vian^ ad Qdrum, qu^ tibanumloumbrau^^^ ~ -
pennarumque iSu, & afpedus fucati, eleganrifque candoro
Libani montem afeendit, eiufqiie depecat^ ppobalfamumligni detraxit
.
Collegit medullam, volatumque ruum ad Occidentis plagas fubleuans
Illam terras indidit, vineam feliciori femine exeeuta •
Exaltauit germina, ampliiifque poma decoxit, ac cerfit;
Vt omnes ad iucundam ipfius vmbram nationes inuitauerit,ac vocauerit*
Eccleiiae exaltationem in elefta Occidentis plaga obumbrauit Vates
Noftroquc feculo reuelauit,commendauitquefua fideli Aquila C<efar
,
Hunc Dominus cxtollar,omnefque ad illius obedientiam populos inuicc\a
Infupef exaltet fuper haerefes, populumque dementem .
*
Stephania Aldohen/ts Edehen/ti MarMita^
* ''."ri,
. -V'
Sic^gitat molem» dc magno fe corpore mHcet. *
1 li*
SPH ARA AM.aiS
* V'
! ' \
t
f’ -
p
• .N . ?
> V I J
o-
- f,-
< -f
ELO-
/
PE
E L O G I V M XVII.
A R A B I C V M
rdinando
c AE S A R I,
1 1
1
REGI TER MAXIMO,
PotentiisimO) Gloriofifsimo» ludo > Pio , Felici
,
Concinnatum^
A P. Philippo Guadagnolo Clerico Minori > & in Athenceo
Romano Linguae Arabica? Profeflore Pontificio
.
i.%.
isjl Ea^SX»^ j.5
[^j^\ ^ 4;>AAaib
(i)^ J 14 J (^Ut &IU 1 o^ls ^^ix\
J|i() |A^Jl3^ ^tklrfAA)! 1(3^1^ «t>lAXd cK^ ^3 (2j3
^UXaiA^ 0<tt^ Ei^XJl Ar* ^ ^51a)I| J 40 jiiJ
AauaS ^ ^w^li jiA*» 04U^ jfil Eiliu^ E-»v^Ix4 ji
^ j<*o^ {^j o1 j^ii^ aUXatU
«JiAft oiiiao >3 (>/• lojit U^A^
1i>4^ yjl*53 l^ CxiI 'ijrxr
(^llzl-uSI 1^3 Jx£J|
LjCa/« ^^3 lAS^ySaso (^113 l/«li aULil ^ liSTl
— ' . — » ii L» .i I. , «aXJ^
«
IRMAME*^JTVM regnorum Pieltas cR ; fimul ^betji} rexi f, ^mrt^
bene vixit . FERDI N AN DV S II L hoc comprobare voluit^ virga fceptri, ^
trabe Crucifixi, quam globo Imperiali circumfirt , «uf non tam fceptro, quam ligno
regnaret falut^ro . Pietas iunRa Regum fceptrU vera illa Sapientia ejiyper quam
T{eges regnant s per quam regna infuo vigore conferuantur : neque enim v/lum
regnum diu durare potefl, nifi in diuini cultus propagatione fundatum . F/?*^
DISaNDVS IIL Cafar quomodo id pr<efiiterityMundo notum efl. Sapientia nifi in pietate ^
tmoreDonuni fundetur, fine Uteris conflare minime poteR, Hinc ad bonorum omnium comple*
mentum literatam Sapientiam' femper coluit , inalijs fuo exemplo pron^uit, certus, multitudinem
Saptentumfanitatem effit Orbis terrarum, & vnicum verumque regnorum Rabilimentum . In^
virtute itaque huius, prodijt hoc prafens Opus mirficum. Tibi Cafariad Sapientia augmentum^ .
edteris vero Regibus ad cultura fcienti arum exemplum
.
_ ^ ‘
^
ELO ‘
ELOGIVM XVril.
\ CHALDAEA.
In Lingua Chaldaica Tharguraica_»
.
' » »t , ‘
^o^oris loannis Bapti^te I ona de Sapheta GalUai, in ^tben<eo
Romano Lingua Hebraica ^ Chaldaica Brofefforis
Pontifici j
.
'•v ^
NjriKa K*? iniaa k::^ iuphrh ^lom
t i KO‘?aK3*?a‘? : ?
i: »n»7n njNj>nTs ;
Gratia Regi magno, cui in terra fimilis non reperitur,
dominatori dominatorunij
F E R D I NANDO III.
J C‘ AE S A R I.
• •* ,
' .
j^aoi jtnnatyin n^in na kjki
: naisi KT » w n^ans )T7y
>
A
: JQ
': *KV"»K *?y oWn N)Qto
: HNai
.•rtKrfXD*’^ kV »Tn .-Knoarr kV
•.Kvijan wVn ma '
oiVco'» ‘:n'>n n'’N KnoDPit
, f : rti<V^y aiTi : Knaan x' •
Interpretatio.
- * *. »
LLVDIT in hoc adaftycho Chaldaico ad Thronum Safomonisr qui,
vti Rabbini memorant, cum inter alia Ipolia ad Regem AlTiierum fuif-
fct delatus, Rex tanti operis rcuercntia motus, nec eum ipfe infidere
vnguam, nec alium quempiam infidere voluit, nifi talis forfan (e of-
ferret, qui virtute & Sapientia Salomonem adaequaret . Et hunc ait ef-
feFERDlNANDVM III. Gaefarem, qui vti fapientia, gloria, & virtutum fublimita-
te, omnibus fupereminetjta merito (olus veluti alter & rediuiuus Salomon » Throno
illo dignus eft
.
*• ELO-
I
f
E L O :G I V M' XIX;
A R M E N I A-
s.tfi-immttfwi'
aqnuimuth^tL Upriat
pjy II lirduiutrt’ Jfctnu^ttpn
Ulj^lUjh'
FERDINANDO
C AE S A R I.
R E G V M MAXIMO.
III-
• «- /
'
r
FERDlNjNDf^S uou ailhm Zaniah Skaiefemkanpichtu^
tiunn » fuars aJlua^ain arrakintinn > uafnoro iuiera hmiditnakc^n
hauatu haUatutUn Jatorr hajlatiac . Kj^nJi Jiroh terknmorac J%ira-
nis udrriaCi shachtutian nifiian accitm forutian iuru gauafanah ar-
%anaxpc : fcapimkamhamperutiunn cboragidutian iuro ind tagi ogoflaparr mie-^
!^tian ierrial hujiac : Kj^nfi orphs ierkat i anmn iur yfcaragri , nulnpes patear-
raguin oski i amkini mrs iur artapaili : Sapjiambs nuacciac y sbinafantials
‘ a:^takan s^chutiamp karrauare : leh ierkatieken bachtokih jierkatiehn kians
hojkc y ieb patuakan uaruk oski tipiac : K^nfi Jatmemin ogoflapwr ei^rraku
nutium binun haUatiac : Naicus k^mk^pb finkn i dgoflaparmue^utianfi kirtiel
i mrs aUuazapafclutiann : Uafnoro aUua^^apaJButiunn iur ind dil forutium
finkn uiera^e i bierkins,arr ’ ajiua^f i-bauitxpnakm ieranutiann mifSl hachtidogei
arr asks markan acccierpkk mmuntthc ipari bampabt iur :
I N TE R P R Et AT I O.
Q VONIAM FERDINANDVS Caef^ream fortunam nil aliud efTe fatetur, quam
diuin« dilpofitfonis virtutcmj idcofupra aeternam fidei confirmationem fc-
‘"demfuamfundauit. Et quia amore coeleftium purpureum ornauit paluda-
mentum, ideovi(i^ricidextrie, virtutifque Tuae fceptro adamantinam connexult pa-
tientiam *• & auream fuam prudentiam veluti rutilantem Carbunculum in Auguft»
magnitudinis corona inferuit. Sicuti enim ferrum in nomine ciiis exprimiturnta il-
lud virtutum omnium magifterio in fplendidifsimum conuertit aurum. Dum rebel-
les debellauit, quid aliud fecit, <^uam quod aurea vifloria ferream hoftium virtutem
proftrauit ? Aureus itaque FERDINANDVS Cas(ar,quia aurea mens^iureo virtutum
thefauro omnium in fe oculos, mdntcfque etiam ferreas conuertit. Hac itaque au-
rea virtutum catena & nos Armcni attradli pedibus Maieftatis Tuae prouoliui » tri-
butunp laudis debitum pendere voluimus, orantes Detim, vt AuguftaMaieftas , quae
mentis coriformitate diuinafeferempec fubijcit imperio , poft hanc vitam aeternae
felicitatis Imperio fruatur in coelis , quae virtutum Iplcndorc , & terreni Imperii ma-
gnificentia tantopere fulget in terris . V ^ .
tAgam Nachaiuanefifisadraiic0
^ ^onth Ararat, Sacerdos ArmemSt
ELO-
I
EL OGir.V.M XX:
PERSI A ..A
A
, ' » * • ’ ' .
• 4 ? s
FERDI
C AE‘ Si4
H q N o R I C O .N S E^ C R A T
•** 4 -i
V.
.A.
‘J
4 V .S.
- ;
’ ' .r- A ^'\
0“^? _/? {jyjS
fc)U»'iH tjUj «jU »l*> oU’?' »'0^
j4*^j(^LJ| 4iV
O^J-e JoU Jlc wt*r,
4» ^UsjJ ljj*3l o517
jytx^ s^ryi^y»
‘
y\./^^:..Vrt
T* * ^. '' T/ A rt 7 --
• * •-• \ -^.-v?. 4 -«ta> 'v i
f—
Interpretati^'.'^, ^Cty ^
-V. V /r. V*. ' If >•*
CCE Gaefar , Tponfa meditauonis tnex JLiber hic caput fuuni.>
ob deformitatem, non effert , N^^qije, Vultupi ipe o(pni ege-
num tollit ,ob verecundiam in pedis AiperficicAi' defixum ;
Neque in pulchrorum agmine formam &Tplendorem 'ofie»^
tare poteft* nifi tunc temporis; cum amplexus ornamento eam exornarit
Gaefar FERDINANDVS. Tum autem vere perfeftus erit, cum gratus
acceptufque vifus fuerit in Aula 'Regis Magni, qui in hoc Orbe morta-
lium eft refugium, Gonditoris vmbra., beneuoicntiae diuinae folendor &
radius, temporis annona & fufteptamentum, relfgionis refqgi«m'i ccelitus
firmatus, viftricis potentiae lacertus, gentis illuftris lumenjhu^inum pul-
chritudo, Chridianae Religionis delicium , Princeps magnus, ‘fapiens, iu-
ftus, hoftium viaonfolij Regij columen. Dux admimftrAndi R^^^
dentiffimus, pauperum refugium, percgrinoruhi portus, fudencator aefti^
matorque Literatorum, piorum amator, hducia. Regum & Principumit
Deus vitam illius proroget , potentiam eius extollat, animttm’illuftreti
& praemia vitae aeternae illi geminet. Eft enini per totum terrairum Orbem
maximorum laudatiftimus, virtutum omnium, mdrumque compendium-
'uiuthor
.
ELO.
AEGYPTIACI OEDIPI COLOSSVS.
Gypti) Regni monutncnebrurii fyinbq^licos chara3:eres , quos tam
_/ Kj ex antiquis, quam modernis, nec vnus homo valuit explicare>
Augufli/fimaE: voluntatis obfccutus mandato, receptis beneficijs libc-
raliflfmis impcnfis, Magifter Kicherus felici aiifu aggreffus, explicuit, e5C
planauitque. FERDINANDl Auguftiffimi Imperatoris magnum no-*
men futura fajcula infinita cleprsBdicabunc » -^gyptiorum Regum fa-
ma in rudium impolitorumque lapidum erit CoJolfis; Tymbolicas figuras
homines mille annis quas ignorabant, Romana iam Vrbs legit, & intelli-
git. Auguftiffimi Imperatoris heroica faftavhiuer fi Orbis populi aeter-
num in codicibus conferuabunt.fufpicient, reuerebunturque . Augufta
Maieftas virtutibus coelum terris vniuit,referauic beneficijs falutis opera,
& rebus eft aUxiliatus pulcherrimo incremento^ conciliauit polos Mundi
robore inuido, compofuit quatuor maria, ftitit furentium bellorum pul-
uercmj Vniucrfo pacem reftituit j Centum barbaris dedit leges & prae-
cepta^ Pietati Liberalitatem,& Clementiam coniunxit Maieftati . Per-
pendens egoSocietatem lESV fub vmbra Auguftiffimae Maieftatis com-
moyari, & connumerari inter populos qiiifequuntur Gaefareum currum,
die noftuqi follicitus cum reuerentia incendo odores CoelorumDomino,
fupplicando medullitus, vt Auguftiffimae Maieftatis perfonara vna cunu
imperi) Domo in decem millenos annos conferuee iongxuam . Quia ve-
ro fruimur Auguftiffimae Maieftatis plurimis beneficijs , & gaudet terra
piJi/ts felicitacej ego tenuiffimae formicae inftar in animi grati fignificatio-
nerl^iBgyptios inter explicatos Coloflbs, erigo Sinica lingua hoc flore n-
tiffimuni monumentum, praeconium perennis felicitatis
E Societate JESK
Michael Boy m •
I— i. Vni
\
I
B L O G I V M XXVI,
S I N I c V M
I X
IN LAVDEM OEDIpI.
t
+++++++++ i elo»
/
Interpretatio.
I z 3 4 5 .
VniuerfaYum rerum eftyttnctpmm ^ ortgo .
(,7^.9 * ^ .
FmuerfarUm rerum eUcaufa <tsr ratio.
II 12 13 ^4 ^5
Bomo docet nofe' qu^ origm^ principia^ y
171819 20 . V . .
2Vo«iV iter omnium rerurny rationis [dentiam/
2
5
' 24* ^5
fhilofophia conficit in principijsy conjtjlit in ratione .
28 29 }o 313^ .3 3
Kirchcros rationes f docet principia»
34 35 3 ^
fbilofophiae Magifter Magnus eU profelto .
37
Cun 9« (Sinarum Do 9 :or )feptuaginta habuit dijcipulos^
41 42 43 44 45
hie no&uque partii magni ex Sinenfium Imperio
46 47 4 ^ 49 5 ^
RemotiJJlmi homines 'rtniebant recipere em dodrinam .
51 5 ^ 53 54 55 5 ^
Kirc herus Magi/ler poteji Cun 9« vocari ;
57 58 59 62 ,
Illius dijcipulos quijham homo potuit numerare f
6 ^ 64 65 66 67
doBrina Orbem iam repleuit ; .
68 69 70 71 7 ^
Illius Itbri in Occidentem CT* Orientem iam penetrarunt
.
73 74 . 75 7 ^ . 77 7 ^
^gyptiaci Oedipi Authori R. P. Athanafio Kircher,eiufdetn Soc. lESV.
80 79
Michael Boym^
&
Andreas Chin Sina; cuius officium efl Yeu-Ki,emrdein
Patris ex Regno Sinarum in Vrbem Comesi
ELO
E L O G I V M XXVII.
AEGYPTI PRISCA SAPIENTIA
FERDINANDVS
diuinas prouiden
politici Vni
Ofiris
regio intellectus oculo
vc prouidentia guber
munificus oni
corde &lingu^
Mercurialium ar
variarum & ipfe’
HORVS, Iropc
neccflariarum rerum
f
Momphta AuRriacus
omnia
Archetypo intel
operationes lAencis
politici Mundi
Craterem Imperialem
foecundans^ Ofi
Trium Regno
indefcffus ex
vigilantia trium
populis, eorumque
Religionis, poteftati
defenfor ze
Genius Agatho
dodecapyrgi con
malorum omnium
& ex
D D -- X >|
Elo^ttfo hiero^^icu
VERD.IILCJS.SAEIS
immortalitati
huim erectione obelisci
eternum consecrauk
A. BC • S I *
III. G/ESAR
tias indrumentum >
uerfi oculus
,
Auftriacus,
eunda perluRrac»
natrice omnia coftituatj
nium benefador>
Sapimtia confpicuus,
tium promotor,
inuentionum author,
rialis Legiflator,
curas intentus vnice^
fortitudine & robore
fulciens
,
ledui conformes
fuse dirigens
;
diuus Legiflator
vitali influxu
ris terrenus;
ruin populis
cubitor, follicita
Regnorum^
commodis prouidens
;
que Ecclefiafticas
lantiflinius ; ,
daemon politici
feruationi incumbens
,
excifor, profligator
,
pulfor.
nnnnnoD&DL
\
\
I
* i 4
i T
1
i
i
EPILOGVS-
'
. 1
y iue agedum Gaefar , viuat domus inclyta, viuat
Imperij columen, relligionis honos .
Tot Tibi Olympiades deuoluant flamine Pare*
Accihuit linguis quot polyglofla Charis
.
Et poflquam longos regnando expleueris annos
Orbe triumphato vidor ad aflra redi
.
J^ota in hoc ^Triumpho Cafareo trUldiomata poni qua in Oedipe
non continentur, ^ Jitnt , Hungaricum , 'JSoemt-
cum, turcicum-,.
I l
P RO P Y V M
A G O N I S T I C V M
Ad Viros Veteris Sapientia ftudio deditos #
squofque huius praefentis Operis
^ftimatores ;
. - ...
Nonnulla, quae obijei contra poffent, foluuntur, Au<3o-
rilque in fcribendo fides ingenuitas, ftyli ratio,
Operifque difficultas monftrantur
.
VANGAM
,
Viri doftiffimi j nullo Operi, '
meo pr^fenti^Dnanifhi melioris notde Liter atorum^
confenfu non approbato tantum y fed quotidiana,^
multorum annorum foUidtatione) ^ armata *veluti
deprecatione extorto j patrocinio opus fit ; nequtJ
acres Arijlarchorum quor undam Ohdifcos: ^ acre^
prehenfionesy quas nullus inquam in tam gloriojb
putuere dejudantium ^vitare potuit ^formidem : idem tamen mwiyquod
magni nominis S criptoribus 'vfurpatum fcimuSffaciendum ejfe exifti-
mauiydum prauifa contradicentium tela ^ agoniftica hac prolufiont^
non 'caute tantum eludenda/ed fjfi efficaciter elidenda^ haud incongruu
effie iudicam • Enimuero ita rebus humanis natura qua fi compara^
tum efie nsidetury acvelutt fato quodam infitum, not quemadmodum^
luci *\jmbray ficrebuspraclarts y adaude dignis codatibus indiuidua
adfit rerum obfcuratrix inuidia. ' Nam w reBe ille
:
- - r
' '
Ktf/ KOrist t 7tK%Vt 7<tiVTm *
Kflt/' awe/Vg as/eTw,
r
PROPYLiEi AGONISTICI
^uodfiin Diliffimis rebus locum habet y quanto magis in negotio lite-
rario ? quod tanto Cane excellentius efly quanto nobilitate fua omnes re.
liquas aaiones humanas excedit longius . oJd^lonfirant id feruentifji.
ma DoBorum dimtcationesyaq liter arta pralia frequentijima, quibus
(e mutuo tanta contentione imp\tunty’\3t plurimi i fedationbus tngenijs
Antigenidem imitantes ,priuakl Mufa contenti , intus ftbi 'oiuere ma-
lint , quam partos ingenij foetus tot decertantium injultibus temere
dilacerandos exponere . ^od(^ego fecijfem , ni(i <3Maiorum auiio.
ritate compulfus,aefuffultus,Opus hoc multorum annorum labore^
partumy nunc tandem luci publica exponere fuiffem compuljus . §lua^
igitur aut aufibus meis opponi , aut prafiitis laboribus obifci pojje d
nonnemine videoyjequentibus capitibus quam potere breui^me expla-
nabo . .
»
C A P V T I.
Refpondetur ad argumenta, queis effe hieroglyphicorum inter^
pretationem, opinari quis fojfet .
Oblenito,
Solutio.
RIMVM igitur, quod obijci poffe mihi video, cft hieroglyphi-»
cx interpretationis ^ Sic^cnim arguentes audire vi*
deor, Cur ftudiuin amplexus fim adeo arduum , ac doSifsimis
philologis ne centatiim quidem, prifcis vero antiquitatis Scri-
ptoribus non nifi obiter ac perfun&orie traftatum j materiam, inquam ,
diiBcilem, intricatam, incertam , innumeris vei niyfterijs , fic difficultati-
bus refertam, nullis finibus claufam , fed in triplicis philofophix adhuc
incognita infinitos ambitus exporredam .
Hifce primo aliud non refpondeo, nifi quod olim gallus a fele re-
prehenfus *, hoc mihi ingenium efie, hanc afFe^ionem naturaliter datani.
Etenim i natura ita comparatus fumi vt nihil homine dignius efle exifti-
niem, quam induftriam , virefquc ingenij ijs in rebus potiffimiim , quas
obliuiofa ac indoda fecula fucceffu temporum neglexerunt , infiauran-
dis , aut quas natura a communi hominum confpedu fubmotas in abdi*
tisfccretorum penetralibus condidit, fagaciter indagandis, experiri. Non
quod me vitra omnes priorum fseculorum,veluti fafiuofus ille apud Plau-
tum Maximus, ingenij felicitate atque acumine extollam, aut
vtiiadfabundusilleTercncij BombiJius, me louis alite perfpicaciorenu
ofiendam: abfit j id enim pudendas vanitatis argumentum , modelVix,
quam facra me religio a puero docuit , omnino contrarium , fatis noui *>
fed Colius veritatis inquirendx defiderio infatiabili compulfus^ Opus hoc
arduum, a multis inchoatum, a paucis penetratum, atque adeo ob impe-
netrabiles difficultates veluti dereli6lum, ad incudem reuocare conatus
fum . Acceifit Casfaris imperium, & eminentiffimorum Virorum e diuer-
fis
^ diuJ
i3 ^t5
^ ^ t>A^a i4»«*i wp\ 0^1^®
j^iXs >r’ ^
]$t j j-*-*» j>^
^ ii>> o^aXTa^ 0^1^ o^<^
CAPVT PRIMVM.
fis Europas partibus fcribentium follicitatio , qua ad tarn laudabile ftu-
diutn profequendum, &ad Idhmutn bunc perfringendum, pro auchorita-
te qua pollent maxima, non perfuaferc tantum, fed vitro currentem im-
pulere . Quibus omnibus antiquius fuit magnum honoris Debboniquo
communis promouendi, quod in animo meoexarfit , defiderium ; quod
tanto melius eft & optabilius, quanto longius patet. Magno, fateor, labo-
re, intenfo mentis athu opus fuiti fed memor eram illius fapientilfimi
Perfarum MufladiniSddi,iic Perfica elegantia ludentis
:
»
^amuts pritter bom d Deo concejfa ,
nemo quid concedore poJUit
»
tion tamen in illis acquirendis pigyi*
tiam monjlrare debet .
Vrinator [i Crocodili miSlum 'veritus
fuerit,
^retiofam margaritam nunquam aequi-
Jtuerh .
^u ft intra domum tuam praedam ha-
bere v»,
Manus pedefque tui fint in/lar draneoe .
His animatus, Opus aggreffus diuini Numinis du£lu confumauij quae
quidem ardui conatus vnica caufa fuit . Sed iam ad infiitucuiu
.
Verum infiare quifpiam pofiet, magnae temeritatis indicium efle ,
rem nemini haftenus compertam, fadtuque omnino ac/'tw/flt‘3K , praefum-
ptuolius aggredi . Si enim hifce temporibus nofiris vera, plena, &abfolu-
ta hieroglyphicorum notitia haberi pofiet, illa vel per continuum vfum,
ac haud interruptam iEgyptiorum traditionem in haec vfque tempora^
fuiflet propagata j vel in antiquis Scriptorum monumentis conferiiatai
vel deperdita extin6laque,fingulari hominum ftudio & indufiria de no-
uo fuiffet inquifita & inuenta . Sed haec notitia nulli ratione , ob ingen-
tes iEgyptiorum viciflitudines atque metamorphofes , quas ex diuerfo
Regum dominatu incurrit, conferuari hucufque potuit . Nam de Cbab
daeis ad Perfas, de Perfis ad Medos, de his ad Macedones & Grscos, do
Graecis ad Romanos, de Romanis ad Saracenos, denique ad Arabes, .^gy-
ptiorum deuolutum Imperium, ficuti varias mutationes, fic varias quo-
que confuetudines, ritus, coeremonias, doftrinas fuis ritibus omnino con-
trarias addifeens, priftinorum Sacerdotum leges & inftitutiones penitus
oblitum eft . Nec libris conferuari potuit, cum nullus hadlenus, qui no-
bis aliqua antiquae facerdotalis Sapientiae veftigia exhibeat , liber fit in-
uentus. Nec demum humana ea induftria reftitui potuit, cum illa fino
viuo authoritatis oraculo, quo caremus, exanimis reputetur & mortua.
Haec Argumenta, quae ab Agoniftis mihi obtrudi poflfenc , nefeio
quid roboris prima fronte expendentibus obtinere videntur ; quamuis
ferio illa examinantibus , non ita adamantina inueniancur , quin oppofi-
tis rationibus conuelli facile poffint & dilui
.
a
% Obieftio»
SoIiJcio<
Ad
Pyth«gor3 &
Plato noue-
runt hiero-
glyphica
.
Hermapion.
PROPYLiEI AGONI STIC
I
Ad primum enim quod attinet; etfi quamplurimis mutationibus
^gyptus femper fuerit obnoxia, minime tamen inde fequitur , omnerru
fubico fcicntiarum ac artium reconditaru notitiam fuiflTe vna cum tranf-
latione dominiorum abolitam . Qujsnefcic Graeci Imperij variam fortu-
nam, ac ingentes diuerfafquc viciffitudinum reuolutiones ? quorum ta-
men (cientias & difciplinas, his non obftantibus, ad nodra vfque tempora
incorruptas perueniffe, monftrant infinita propemodum voluminum mo-
numenta, quibus paffim do6limod6, cum magno Reipublicae Literariae
emolumento, perfruuntur . Quae gentes Hebraeis maiorem fuftinucre me-
tamorphofin cum tamen nihilominus complura ad nos propagata fue-
rint Reipublicae literariae haud indigna monumenta
.
Ad fecundum quod attinet, nonnegauero facile , in tantis Regno-
rum mutationibus hieroglyphicoium notitiam ex intermiffipne rituunu
paulatim obfcuratam : fed nullos, inter adeo multos patriorum rituunu
Itudiofiflimos, quique ipfa myftcriaad fupcrftitionem vfque coIe.bant,in-
uentos effe, quibus fymbolicas difciplinas propagare curae effet, quiue
adeo recondita naturae facramenta myfticis notis expreffa , literis librif*
que confignarent ; a veritate alienum effe exiftimo. Imo fi Herodoto
credimus, fuo adhuc tempore horum Interpretes ex eius Euterpe fuper-
fiites fuiffe notum eft. Pythagoram quoque & Platonem fymbolicartu
fuam philofophiam de columnis Mercurij didicifle, tefiatur Iamblichus
.
De Columnis autem, per quas Obelifeos intelligic , difeere nequaquanu
potuiflent , fi infculpta lymbola non intellexiflent . Hicrogrammata.^
quoque tempore Alexandri Macedonum adhuc cognita fuiffe » .praeter
citatum Iamblichum afferunt Arrianus & Strabo. Certe Cornelius Taci-
tus feribit, Germanicum Caefarem, cum veniffec in vrbem Thebanam, &
fabricas illas prodigiofas curiofius fulffet intuitus, vnum e Senioribus Sa-
cerdotibus, qui figurarum Obeliicis infculptarum faceret explicationem,
aduocaffe . Qui nifi^huiufmodi literarum cognitione fuiffet imbutus, ad-
uocatus nequaquam fuiffet . Non dicam hic de Hermapione , quem Ty-
berius Cymbalum Mundi appellat, Tertullianus Hermotelen : hunc enim
hieroglyphicorum cognitionem fi non. confumatam , faltem non mini-
mam habuiffc» nobis manifefium facie huiufhiodi interpretationis ab Am-
miano Marcellino relatum fpecimen i quamuis id falso , & ex fola Plinii
Kftimatione,ObelifcoSennefcrtaeofic applicatum. Ruffiims de arcibus
^gyptJorum adhuc fua aetate vigentibus fic feribit : lam vero Campi mis
enumeret fupermttofa flagitla^ } vhi pr^textu Sacerdotalium literarum f fic e ni m
appellant antiquas /Egyptij litcras ) magica artis erat pene publica Schola
.
X quo p3tec, non ita extiniiam fuiffe huiufmodi literarum notitiam, quin
lemper aliqui Sacerdotum fuerint inuenti, harum gnari
.
vero dc his agentes quod attinet, certe eiufmodi adhuc
h Ptnu‘i! pauld poftoftendetur. Fuit
tor nomine, artium & ingeniorum cui-
thectJcnm r*-''- Alexandri* ingentem Biblio.
thecam compofuit, inftroaione& exemplo ^rihotelis adiutus, imo &
ipfis
Qmonides
•JDjKJD*
ninnhn
CAPVT PRIMVM.
jpfis cius libris teftc Strabone 5 de qua fic fcribic Ben Gorion celebris
apud HcbrasosHiftoricus
:
DDH 'aVinp onn mm
ntyy Nan nV^mx 7ya ,“jxd
nai5:^7 ^7yai : 1027 oix dik>
o’ Jianpn o^aan nsDim ji7 hj vap*? m jnar
-
onnx onanar o^sioVa d’'’k; 72 ’0i7aa p-»®
nr^nnnv^mxa cn “i 5 ^w‘nra ^aann nsDi
: nianat
Hoc eft : Et ecce in diebm Regis Vtolom^ Viri Japientps ^ multum periti.
Viri liter arum JltidioJi', ^ ecce Venit in mentem eius^ Vt aggrederetur id, qitod
anteeam nulhts 5 O' mifit in omnem terram vrbes Viros linguis ^ fapien-
ita conj^icuos, vt antiquorum monumenta colligerent . Libros itaque Eabylonio-
rum, Per/arum^ Hebraeorum, quantum potwt, cangejjit plurimos ^ inter quos Ur /
Iri quoque JBgyptiorum figuris animalium literarum kco effigiati, Cui Fl.
lofephi le£l:io Grxca confentit ; fic enim habet : 0 Jg U Wephus^Eu
tQ , earutPal^cov el <tuJue^TCv, «n •aaitu S oiMuvSfluf (TUVct-
yayitv /SiCitot i (rwijci}v^/tj^@^ i drma avaJ^^g, ct^uv n netu rn tS ^a-a-ihicog.
, fictAiTot 2^ «2^' rlid o-vA?^oyied 7^ ^/Ao^aAwe» ffwuntoonl^i^
voTt tS Uls>^of*a^ f wlQagriet» f^veddetag ei^et (rtoiwAjf/u^ac' /S//S aW /« 5^ UTra^^ov
Twjf c?\.iyB cfi 3 «f wgvTwWS o-vuuotd-^tQetv • &c. 'Demetrius Pha-
lerem regiarum Bibliothecarum pnefeHus d<abat operam, Vt fi fieri poffet , omnes
totim Orhts libros colligeret, coemens quotquot Vnquam audijjet cognitu dignos ,
*
aut cupiditati ^egis gratos, cuius praecipuum erat in congerendis libris fludium*
Hic rogatus aliquando d %ege, quam multa millia iam compar affet , ait Je iam^l
habere circiter ducenta millia,fed hreui habituram quingenta millia ^c. Do
hac prodigiofa librorum coaceruatione Gedrenus quoque : Philadelphus Ctdrtn,i, m
inquit, libros /aeros, Chaldaicos, Aigyptios,%pmanos , diuerfilingues conquiptos
in Graeam conuerti omnes curauit , in vniuerfum ad centum millia ^.olumL
num : qua omnia in Bibliothecis fuis Alexandria repojuit . Cui aftipulantur
Agellius, Ammianus, Eufebius, & Seneca 5 quamuis in numero varient,
Quis dicat porro, ab infinita prope hac librorum ex toto Orbe conquifi- Ammian.l.ix
torum congerie myfticos -^gyptiorum Sapientum^Codices inBibliothe-
ca rariffima folos fuifle exclufos quis credat ea monumenta, qua; pra? ^tranqjiif"
coeteris omnibus non apud iEgyptios tantum, fed & apud exteros in pre-
tio erant & exiftimatione maxima, quaeque tam auide ab omnibus expe-
tebantur, fuifle neglefia ? Certe nullus.
Sed dicent, Omnes hofce libros fubDiilatore Gaefare infelici in-
cendio fublatos ad pofieritatem peruenire non potuifle. Refpondeo.
Ponamus conflagrafle ; cum tamen haec ingens librorum ftrages non con-
tigerit nifi z24annopoft eorum acquificionem i non fequitur omnes ita
fuilTe abfumptos , vt ad pofteros nullius dofirina peruenerit . Quid
-nim in tam exquifita librorum multitudine fpacio ducentorum & am-
a 2 pliu«
l» Dedicat,
eptji.
I. de 4,^0».
animalium.
Kelati» ta»
marita» a i»
Vatie, Bilth
inter Itb, Ae
theop.
PROPYL^ffil AG^ONISTICI
pliiis annorum, ab hominibus ftudiofiffimis vndequaqiie, tum ad elcgan-
tiffimum illud regium contemplandum opus, tum ad inaeftimabilibiw
thefauris perfruendum, confluentibus, quid inquam excerpi non potuit
& tranferibi ? quantas gazas tranfportatas putamus, non vulgfirium,
quos plerique negligebant , fed reconditiflimorum quorumuis librorum ,
quos inter haud dubie primum locum obtinebant ij , quos Sacerdotales
vocabant, hicroglyphicis notis & fymbolis fpedabiles ? Ego fane haec
paulo profundius expendens, quicquid hodie antiquae Sapienti* fra-
gmentorum fupereft,ex illa veluti e locupleti Amalthae* cornu profluxif-
fe, arbitror. Hinc omnia Trifmegifti, Berofi, Chaeremonis, Mancthonis,
Phlegontis, Aftrampfychi, Pherecidis, aliorumque tum Arabum , tiiitu
Chaldsorum fragmenta, quae paflim allegamus, exi)fle videntur . Hinc
antiquam illam & myfticam iEgyptiorum Philofophiam ab Ariftotelo
concinnatam, quae multos annos in Bibliotheca Damafcena latuerat, pro-
dijffe certum eftj quam deinde Francifeus Rofeus Rauennas tandem lu-
ci reddidit e Graeco primum in Arabicum, &ex hoc in Latinum demum
tranflatam . Sed verba eius audiamus ; fic enim loquitur . Cum anno an^
te hac tertio Damafci agerem,fanSliJ]ime Pontifex , yt hmarum Uterarum fem^
percultor, obnixe omnem dedi operam^ nullis parcendo dilpendtjs ac laboribus ,qm
celebrem V rbis bibliothecam ingrederer ( comite amico nonnihil locutione-^
Arabica imbuto ad inferiptiones fatis perlegendas ) exploraturus digeflos
illic codices innumeros iT pretio/os ; inter quos pracipue Vnus 'Vetufiijftmus oc*
currit pranotatuSijiriUotelis Theologia feu Philojophiarnyftica : quam quoniam^
audiueram fuijfe ab Arijiotele conditam , amijfamque defiderari j Jlatim juccur-
rit impetus habendi operisy cogitans quantae futurum effet exiflimationis apud
omnes Philofophos ^ Theologos
.
& coetera quae fequuatnr . Vide quae de-i
huius Philofophiae proflantia fuse in Obelifeo Pamphilio difleruimus .
InBibliotheca quoque Babyloniorum huiuimodi libros conferuari
,
teflatur Elluchaien Arabs : verba eius in Arabico fic fonaftt
:
f '
^ ^ ljLi\ ^
Primos hominum in ^gypto prognatos indigenae gloriantur \ atque hi Jcrihehant
libros fuos figuris quadrupedum fer pentium^ ^ aliorum inflr ument orum , vr ab
indigenis remonerent occulta arcana fapientice Ju<^ • hbluiujmodi libri in the*
faturo ^gts adhnic in hunc diem conjeruantur .
^
Similia refert de Bibliotheca GazenfiSeduna Archimandrita eiufdem
loci, qui in relatione quadam de Samaritanorum inflicutis traiians , fic
dicit Samaritice ;
'\Krm‘<3fk vv.T/nvv.T^«A
t
I
.CAPVT PRIMVM;
Hoc eft ; Ejl «obis in Gat^t 'Bibliotheca plena libris antiijuisj ex ys multi inue-
niuntor /cripti^ a Sacerdotibus .£gypti ; Utera eorum Jicut ftrnthcado animalium,
^dicstur, quod ilis refient ex 'Bibliotheca ftolomai Regis jfgypti
.
Porro nc-
^uc ^chiopid hiicc Pcolotn^icis Cjodicum thcfauris caruiffe videtur >
jEthiops enim a me per literas de rebus ^^thiopicis confultus, fic ad qu*»
fita refpondec ^thiopice . ^
Abi faalacba amneia bemach facha zazzahha facha lita , chama ahab .
laanta chulu zafamaanu vezaamarna im abinaveana ahab laanta, afina-i thtops A,byfsi>
bazuhhanmazzachafatbechulu lthiupia. feu. fadufada babel nagufana
vazazzachafu bathurat hhaia zaithauuas zaalb hhoiko anfas vechulu arui
gadoni
.
Jh litcYis itd tne tttijjts petis j 'Ut te cevtioy^ew Jactuyn de OYyiYiihus ijs > cj^uec
quis l^atnbus audiuimm, maxime de "Bibliothecis JEthiopi<e . Dico itaque tibi ^
multos^ eofque antiquos libros pajftm in tota Sthiopia hinc inde reperirt ^ potijfi-
mum in domo Impemtoris noflriy e quibus multi feripti funt figuris animaliu ^
,
quos dicunt antiquitus ex ^gypto tranfiatos .
Huic non abfimilia apud Nicolaum CodignUrn dc Bibliothecis BibUothrc*
iEthiopias narrat quidam Anonymus : In montefiiTiQpxxt^Jmara^BihUothe- ^thiopix*
ca illa celeberrima conferuatur^ quae initium d Regina Saba dicitur accepi jje ; de»
pofitos ibi ejje libros multos^ quos tunc Salomon ipfi^^egin^y ab Hierojbl^mis in
patriam dtfiedentiy dono dedit % ^ fingulis demde annis Jolitus erat ad eandem •
mittere s inter reliquos efife qmfdam, quos VetuUifisimus ille Enoch ab Adamo fe»
ptimus de cceloyde elementis^ deque altjs philofophicis rebus compofuit • Bffie alios
,
quibus res Mathematicasy er plurima ad /aeros ritus <sr cmemonias ^eBanttit,^
TSloemus tradidit . Mios ab Jbrahamo editos ^ citm ej/et in 'Palle Mambre^ vbi phi-
lofophiam publice profitebatur, eos habebat Auditores , quorum opera quatuor
illos Reges, qui Lothum cceperant, acie profligauit . Jlios d loho^ab Efdrai d mul-
tis Prophetis, ^fummis ludaorum Pontificibus de rebus vartjs conferiptos. Alios
ejfe' libros, de rebus vartjs partim folutd, partim ligata oratione dSihyllis . Ahos
ab ipja Regina Saba, ^ eius filio Melilecho compofitos
.
Huic relationi etfi fi-
des non omnino adhibenda fit, quandoquide cam diligenti examinatione
fafta non ita veritati conformem inuenerim , nequaquam tamen dubita*
ri debet, plurimos adhuc ibi libros, eofque rarifiimos, ac nobis inuifos re-
condi ; cui fidem faciunt alij Aithiope8,& inter coeteros Gregorius Ab-
bas montis Amara?, qui dum haec feribo , Romae degit .
Non dicam hic de celeberrima Bibliotheca Byzantina , quam Zo- pibiiotheca
naras & Cedrenus centum viginti mille Codicibus memorant fuiffe infi-
gnemi in qua & Draconis inteftinum 170 pedes longum, tota Homeri
Iliade aureis literis conferipta memorabile conferuatum fuilfe legitur ?
Quis nefcitdiuitias Bibliothecae Attalicae fiue Pergamenae , qucC ducentis
millibus librorum lingularium inftriida claritate proxima, tefte Plutar-
cho, ab illa Alexandrina fuit >
Ex
Obieftio I*
Solutio.
l, itr, luUdnt
PROPYLiEI AGONISTICI
Ex quibus omnibus haud dubie ingens Reipublicsp Literariae toti-
que pofteritati vtilitas & emolutnencum profluxit. Quicquid eninL»
fcientiarum &artium feu difciplinarum modo fupereft, ex ijs tranflatum
primo quidem per Grascos ad Romanos, deinde per hos ad reliquam po-
fteritatena perueniflc , nemo ambigere debet . Si igitur reliquas artes
& fcientiae per continuam tranferiptionem ad hsec vfque tempora propa-
gatae fune ; quis hieroglyphicam -^gyptiorum Sapientiam fimili ratione
hucufque propagari potuifle negabit.? Imd id verum efle, Oedipus hic
toto paffim Opere demonftrat ex -^gyptiacae do 6 lrinae fragmentis, vete-
rum Authorum monimentis fparflm hinc inde infercis quae cum omnium
oculis obuia fint, ea fufius hoc loco deducenda non cenfui . Imperite igi-
tur quifpiam hieroglyphicae interpretationis exeo, quod nulli
libri fuperfint, arguet
.
c A P V T II.
Reliqua OhieBiones iqu<e fieri fojfent , folmntur .
•
I Ncer coetera, quae magnam vim ad inftituti noftri rationes euertendas
obtinere quis arbitrari poflet, funt quoque libri illi Apuleiani , quos
de opertis adytis prolatos, ait, lireris ignorabilibus praenotatos, partim li-
guris animalium, partili) nodofis & in modum rotae tortuofis capreolatim
condenfacis apicibus • Veriim qui ovo[io^(pa)Qia)g Apulcianae argumentum re-
fte calluerit, facile videbit, fi (Sis & fabulofis rationibus caufam fuam fta-
bilire contra nos conaturum cum, qui hoc fe argumento munire volue-
rit. Nam praeterquam quod huiufmodi enarrationes ab Apuleio non.,
tam veritatis hiftoricae aftruendse, quam ingenij vberis oftentandi.gratia->
funt fidiae; certe non video cur ijs tantopere fidendum . Accedit^ Apu-
leium nequaquam huiufmodi literas praecise & omnino ayvaeJi^bigfea igno-
rabiles fcnfifle,fed quatenus difficillima feribendi ratione a profanorum
leftione munita folum videret impeditas 5 quin & feipfum ijs imbutum^
in fequenii verborum contextu infinuac . Tunc Jemotisiitic^mty procul pro-^
fanis omnibus linteo yndique me conteSlum amicimini arrepta manu Sacerdos
introduxit in ip/ius fecrartj penetralia . Quares forfin Jludiofe LeBor, cjuid dein-
de di^umjiti quid foiBum ? Dicerem^ fi dicet e liceret j cognojeeres^ fi liceret au-
dire 5 fed parem noxam contraherent aures linguae temeraria curiofitatis
.
Pa-
ri ratione cum Ammianus Marcellinus literas hieroglyphicas dixit ignora-
biles, non GrcEcis, non Arabibus, non iEgypti^s, fed Latinis ignorabiles
dixit • Audiamus verba eius : Sunty inquit, Juhterranei Syringes^ ^ qui-
dam fiexuofijecejfusy quos, vt fertur^ periti rituum Vetuliorum aduentare dilu-
uium prajcij, metuentefque , ne ceremoniarum ohliter aretur memorias penitus
operofts digeHes fodinis per diuerfa loca flatuerunt,t^ excijts parietibus Volucrum
ferarumque genera multa fculp
ferunt, ^ animalium Species innumeras, quas hie-
rogljpbicas appellarunt, Latinis ignorabiles , Quod fi fimpliciter ignorabiles
dixit, cur eas ab Hermapionc cognitas & explicatas afleuerat alio in lo-
co.?
/
r
/ CAPVT SECVNDYM;
co ? Eo igitur fenfu literas ignorabiles dixifle cenfendus eft , quo nos ,
cum aliquid difficile & impenetrabile innuere volqinus, Arabicum dici-
mus , aut fimili nobis ignoto charafterum genere confcriptum . Quod
porro Strabo dicat, Gh^remonem ^lij Galli Ducis in -®gyp tu ni comi-
tem, quod hieroglyphicorura cognitionem fe callere iaftaret,' paffim ab
omnibus fuiffe ludibrio habitum ,* non ideo fadlum effe exiftimari debet,
quod veluti humani ingenij vires longe tranfcendentem attentaret mate-
riam, fed quod ignariffimus cum effct> & nulla exquifitioris doflrinajfiip-
pelledile inftruftus, rem arduam omnino & difficilem aggredi prajfunl^
ptuofius auderet, vti ex contextu verborum patet ; fic enim Strabo:
oOi'' T/g aifot^eeyT/ «V 79/* Myifjom
fAuy 'TouvofAct Tivct y^d)/i^ogef^ (ogctAu^aivi^icl^icaTtig»
Comitatus quidem e(l Mltum Gallum Ducem ex Alexandm nauigantem in
ptum qttidam nomine Cheeremon , qui emjmodi feientiam profitebatur ^ fed oh
ignorantiam ^ Juperbiam plurimum ridebatur . vel vc Graecus textus habet
,
plurimum ridebatur y eluti Juperbus ^ idiota . Imb paulo poft , eo ipfo tem-
pore adhuc plerofquc Sacerdotes hicroglyphicorum feientiam calluiffe ,
quamuis ab omnibus eam abfconderlnt, fequentibus verbis oftendit:
OHendsbantur ergo ibi Sacerdotum ^des ac domicilia^ in quibus Eudoxus ^ Pia*
to egerant « Etenim Sudoxus cum Tlatoneeo profeBus eU, ^ambo cum Sacer-
dotibus annos tredecim funt Ver Cati , vt nonnulli tradiderunt . Ifli Sacerdotes
cum rerum ccekUium Jcientid pr^fiarent) cceteriim arcanam eam feruarent y neque
cum quoquam communicare bellent \ tamen ^ tempore ^ csr obfequio deuiSii non-
nulla pr^cepta enarrauerunt i cum plurima intetim "Barbari occultarent. Et
paulo poft : Ignorabatur annus eo tempore apud Gracos, quemadmodum alia^
permulta j donec iuniores jifirologi ab tjs acceperunt ^ qui Sacerdotum monumen-
ta in Graeam linguam tranflulerunty <3* adhuc tum ab tjs , tum d Chald^is acci-
piunt . Quae verba (ane tam clara funt, vt videantur efle omnium eorum»
quae haftenus diSa funt, edctKi(^!i^c^cairn feu recapitulatio
.
I) vero qui de huiufmodi facraeJHcntiae feftaurandae fpe nimis abie-
fie & defperate loquuntur, audiendi non funt , vti Michael Mercatus
,
Vir alioquin prudens & doftus, fed pliis aequo pufillanimis . Hic eninu
in fupplemento Obelifeorum» poftquam multas rationesad eorum inue^
(ligandorum impoffibilitatem oftendendam propofuiffiet, tandem veluti
defperabundus in haec verba exclamat . E dunque tanto tempo , chela "Vera
notitia delle lettere hkrogltfiche fu ofeurata e perduta nellEgitto , doue effendo
prima tenuta da i Sacerdoti folamente (^come dtjfufamente (i e dimoHrato neltal-
tro Capit olo ) che hora non pofsiamo hauer piu Iperan^a di ritrouarla cosi nellE^
gittoy come inaltro paefe , &c. Tanto igitur temporcy inquit, hieroglypbicorum
notitia ob/cura fuit (ir perdita inrEgypto^vbl primo inter Sacerdotes tantwn^
conferuabatur y deinde (fuppleo enim pendentem Mercati fentenciam ) [ic
Videtur interijjfey ^tmodo nulla Jpes frperfit ad eam nec in ^gypto , nec in alijs
regionibus reperiendam . Miror ego hominem hic tam audaSer, feu potius
timide impoffibilitatem huius negoti) aflfeuerare. Si dicas : Mercatus eo
pertingere non potuit, ergo nullus aliusi Argumentum affers nullius
\ mo-
/
Inoentava*
ti».
PROPYLiEI AGONISTICI
naomenti. Quis enim adeo dialefticarum praeceptionum ignarus eft
,
qui non videat huiufmodi enthymemata nequaquam concludere ? Nam
falfo, ne dicam ftolide, ratiocinaretur , qui diceret : America omnibus
feculis incomperta fuit j ergo vel nunquam extitit, vel fieri non poteft ,
vereperiatur? ciim eam aliquando, imo Salomonis tempore cognitanu
fuiffe, non obfcuris indicijs monfliret Arias Montanus, imo aureum illud
primum inde delatum, ex nominis etymo non inconuenienter
odendat^ Americum vero Vefputiiim, & Ghriftophorum Columbum,
eam hifce vltimis temporibus denuo detexiffe notius eft, quam vt dici
debeat . Pari ratione faliam adftrueret conclufionem, qui Regiones polo
vtrique fubieSias, c6 quod mortalibus hucufque incompertae fint,vel non
exftare, vel inucniri non poffe, inferret . Falfa itaque cft argumentatio a
nonfado, ad impofiibilitatem faciendi . Ex eo enim quod nullus hatle-
nus inuentus fit, qui genuinam hieroglyphicorum fcientiam demonftra-
uerit, non fequitur, nullum futurum , qui eam aliquando fit demonftra-
turus. Multa quotidie reperiuntur , quae prius omnem humani ingenij
fubtilitatem excedere videbantur. Qnod fi quifpiam hoc tempore pro-
diret, qui vitream Archimedis fphaeram > volitantes Architae columbas,
D^dali fiatuas fuaptefponte hinc inde curfitantes, fe fecifle iaflareti
eum fine dubio canquam operum inimitabilium attentatorem riderent
plerique; cuiufmodi tamen opera ego Francofurti in Germania fa£ia-j
hifce oculis meis vidifle me memini, canto ingenio architedata , vt nec
Archimedem,nec Architam,nec Daedalum ad tam eminens artis faftigium
afpirare vnquam aufos fuifle, plane mihi perfuadeam . Cefiec igitur in-
firmum argumentandi genus: non fa^uin eft; ergo fieri non poteft.
Multa paffim indo&orum feculorum incuria negleftuque, vel temporum
vetuftate, hominum ue obliuione fepulta,fingulari Dei prouidentia hifce
temporibus denuo eruuntur, reftauranturque . Multa etiam in incogni-
tis nobis regionibus pafilni, quae nos latuerunt , feita fuerunt . Sic Ty-
pographica ars a loanne Guttenbergio Argentincnfi Mogunti* feliciter
detedfa } ac pulueris pyrij conficiendi ratio , quae tanto tempore nos
latuit jSinarum genti nequaquam incognita fuit . Sed quid peregrina.»
feramur > Intueamur CGelumiCommune illud natureg fpeculum ; & prs-
fentem calorum facieoi omnibus prioribus feculis incognitam depre-
hendemus. Comparent ftellae nunquam vifae, & vifae difparent . Ipfe^
Phabus, qui rerum omnium in vniuerfo naturae Theatro afpeaabiliunu
longe pulcherrimus omnium opinione eft habitus, hoc feculo tandem^
fumofafacie,ac infero vultu maculis prodijc; diceres eum variolis la-
borare fenefeentem . Luna quoque terrs figuram affe«aans , maribus
turgens, montibus &confragofis vallibus modo veftita comparet , anti-
quis feculis hifce infignibus inuifa . Venus veluti altera Luna: Simia, cor-
nota facie furgens, nunc , nunc > aut TratQixluiof
,
aliafqucj
induta formas in fcenam prodit antehac incompertam . luppiter, qui fo-
Jitanus orbe fuo haaenus circumuagari putabatur, modo longa rnini-
Itrorum caterua, digna regia ftclla tanto comitatu, incedere confpicitur
Co-
^ CAPVT SECVNDVM.
Gomcfz quoque fpatip i quo eos olim rude feculutn coar^labat , minime
contencb alriora afTedances fuper Solis Lunseque vias dominio conipi*
eiuncur fublimes . De quibus qui plura defiderabic^confulac lynceos hu»
ius feculi Mathematicos . In terreftri Orbe non minores videas rcrunu
Metamorphofes. Habitantur paflim vtriufque zonas torrida? frigidasque
fubieSas regiones, quarum iliain asftus intemperie^ hanc frigoris incle-
mentia inhabitabilem alTerebat Arilloteles. Vifuneur hodie no-
bis contraftautes, quos fuo tempore ede negabat magnum Ecclefiae lu-
men Auguftinus) & Ladantius . Greumitur hodie totius terreni Mundi
globus, quem turbinata fuperlicie in infinitum exporredlum fimplicius
credebat antiquitas . Quotidie noua Regna» Infula» montes» hominunu
ferarumque monftra, de quibus antea nihil confiabat» deteguntur . Hac
enim vicifficudine rerum» hac varietate ac metam orphofi ludit in Orbo
terrarum cum filijs huminum aeterna Dei Sapientia . Sic incondans con-
tinuo rerum vertitur ordo : fic in circulo eunt omnia, donec in centro
tandem» quod fine circumferentia vbique, fiabilita quiefcant . £(l eninu
haec maxime ab Authore naturae ad Vniuerfi decorem intenta viciflitu-
do. Corrumpuntur res, vt generentur ; generantur, vc iterum corrum-
pantur »& fic alterna mutatione in fiio flatu & vigore conferuencur $
nec quicquam Mundum hunc magis decet» quam indefinens haec rerunu
corruptio» confentienfque rerum omnium difienfusiiuxca illud Pindari
:
IV xa^TTOv tJ^cdKiV »
WuQojf iTiCCV
Ay-S"©* 'iQiV •
Non femper nigrae terret frudum edunt ,
Nec Volunt arbores omnibus annorum periodis
IruSium fmueolentem ferre copiojum^
Sed alternis vicibus : jic etiam homines Ver/at fors .
Egregie fanc hifce fubfcribit Seneca .* Rerum natura ficra fua ftmul nOfL^
tradit^ initiatos nos credimus , in Veftihulo eius hecremus : illa arcana non pro^
mifeue^' nec omnibus patent » redaBa in interiore ficr arto claufa ^ex quibus aliud
hac atcuyaliiidy qua poU not fubibity accipiet . Hafce igitur viciflitudinis le-
ges omnes humanae vitae a&ioncs fequuntur : mutantur Regna & Impe-
ria, fuis quandoque reftituenda cyclis : perduntur fcientiae & artes , vt
fuo tempore & feculo, quando nimirum rerum Arbitro Deo vifum fue-
rit, reftituantur . Quid quod vno Imperio» vnaque Monarchia politicus
hic Mundus diu confiftere non potuit. Adeo varietatis appetens eft hu-
manae vitae conditio. Ita fi circa vnam & eandem fcientiam tantum oc-
cuparentur mortales, vnaque femper effet omnibus rerum cognitio & fa-
cultas; torpefeerent ingenia» fcholae languerent» rerum digni (fi marunL,
omnis ceflTaret inquifitio . Nunc vero inuentarum artium interitus, &
noua nondum cognitarum inuentio, mirum quantum praeftantia ingenia
exftiomlant, tum ad hafce pertinaci ftudio & conatu perquirendas, tum
b ajd
I
/. t. c,
CabaUHe*
brxoruin.
PROPYL^I AGONISTICI
ad illas cx obltuionis 8c ignorantias tenebris eruendas aflerendafque .
Sepulta funt igitur, vt viuidiiis refutgant i vt luculentius pateant, latent}
ne pereant denique, pereunt. Sedqu£is,vel quando fuis reftituend.u,
locis, foli illi, qui fibi futurorum temporum necefficates referuauic, co-
& fimilia innumeris exemplis confirmare poffem , nifi rerurtu
pafTim notarum tsediofa narratione Leaoris patientia abuti vererer. Nul-
la fcientia tam ardua, fublimis, & incognita, quam non humani ingenij
fubtilicas penetrare poflit ; nullam quoque artem extinftam penitus auc
perditam exiftimem, cuius non veftigia in aliquo Mundi nobis incognito
angulo, fcu Bibliotheca quapiam peregrina, fub peregrini idiomatis te-
gumento, veluti fub fauillis & cineribus, inter femeforum Codicum pul-
uerulenta cadauer3,fepulta fulgeant j aut quae in varias partes iniuria
temporum diflipata & difeerpea, apud antiquos Authores (parfim noii>
reperiantur. Qu 6 d autem fepultaiaceant, cjontingit parcim incuria &
negligentia, partim inuidia& ignorantia eorum, qui huiufmodi librorum
thefauros pofsident . O quot, & quam egregia , ac nullis opibus compa-
randa librorum monumenta hinc inde in celebrioribus Bibliothecis cum
tineis & blattis lu£tantia fitu pereunt & fqualore 5 quae fi lumini per vi-
ros linguarum peritos committerentur, Deum immortalem ! quam exi-
mium incrementum breui tempore fuppelli£iili literariae , adeo incultae<
ac impolitae in multis, videremus accefsiffe, potifsimum ex Hebraeorum-#
& Arabum thefauris. Arabes enim, vtpote iEgypto vicinos & conter-
minos, facrae adhaec Philofophiae aemulos homines & ad rerum abditarum
inquificionem a natura procliues, verifimile eft ficuti alias omnes libera-
liores difciplinas , fic i£gyptiorum potifsimum reconditiores vndiquo
conquifitasjiterifque commendatas praecoeteris gentibus fuas fecifle .
Hebraei vero tantam habent ad ritus, facrificia, coeremonias ,facras difei-
plinas yfigyptiorum affinitatem, vt vcl -^gypeios Hebraizantes, vel He-
braeos ^gyptizantes fuiffe mihi plane perfuadeam . Nam vtrum hi ab
^gyptijs, an hi ab illis prima Philofophiae fuae fundamenta fufeeperint
,
merito quifpiam dubitare poflet ; nifi facrae llcerae luculenter fuperfiitio-
fae Religionis fundamenta, & architeftonicas rationes, ex Hebraeorunu
lege defumptas pafsim monftrarent . Sic enim legitur in libris Macha-
baeorum : Et expanderunt libras legiS) de quibus gentes ferutahantur Jimilitu-'
dinem fimulachrorum fuorum , £ 5 ^* attulerunt ornamenta Sacerdotalia , &c.
Certe Cabala, quam ipfi ab Adamo ad Enoch, ab Enoch ad Noeinum.»
,
ab hoc ad Abrahamuro, ab Abrahamo ad Mofen, a Mofe denique ad re-
liquam pofteritatem continua traditione a primis Mundi incunabulis ad
haec vfque tempora propagatam dicunt, nihil aliud , nifi hieroglyphicsB
Sapientiae archetypus fuiffe videtur. Hebrceoscnim primos mortaliunu
(cientias& artes, fimiliaque recondita facramenta columnis faxeis, late-
riiijfque Obelifeis, tanquam perennia antiquae Sapientiae teftimonia con-
tra omnem ignium aquarumque violentiam infculpfiffe , teftacur lofe-^
phus j quos Simiae Hebraeorum Aegyptij a Chamo edofti, imitati funt
,
vt
j
CjAPVT TERTIVM.
vt alibi oftendimus. DiSis fidem faciunt quamplurinoa, quas inter facras
^gyptiorum fculpturas paffim inueniuntur^nefcio quid indigirantia He**
braicuin. Quid enim aliud Sphynges illae Aegyptiacae, quas in templis
fuis ad ^ hoc eft, ineffabilia facramenta demonftranda ^
infculptas habebant,nifi Cherubinorum corpora arcae fuperpofita reprae-
fentare videntur? Quadriformes vero xm/a^o-W , cefte Clemente , in.»
publicis folennitatibus circumferri folltae aureae imagines , nihil aliud re-
tulifle videntur, nifi quatuor illa apud Ezechielem animalia , tot fcripto-
rum monumentis celebrata . Adde fecretiorem illam Hebraeorum do
Deo, Angelis^ Daemonibus, quam quadrigam vocant, fapienciam»
cum Aegyptiorum dogmatis pene efle eandem, vt & in Cabala fufe often-
dimus . Multa hic dicere poffem de virga Mofaica, de facro Tau, de Ser-
pente eleuato in deferto, de aiijs facris infirumentis quibus paffim in fa-
crificijs fuis vtebantur, de capitum ornamencis , habituque Sacerdotali
,
quorum omnium notifsima vefiigia inter hieroglyphica reperiuntur.
Sed quoniam in toto hoc Opere de ijs copiofa pafsim dabitur dicendi'
materia, fingula in fua loca differemus. Interim fatis erit, hic obiter
tantum demonftrafTe , quantum reconditioris liceraturae Hebraeorum &
Arabum cognitio faciat ad hieroglyphicae literatura; inftaurationem i &.
quod illa fola ex Orientalium petenda fit fontibus. Imo aufim fanfte af-
firmare, quod eiufmodi linguarum negleilus, ficuti inducit ignorantiam
rerum eximiarum, antiquitatum haSenus inauditarum, aliarumque arcium
ac fcientiarum aeternis tenebris damnatarum i ita earum cultus & pro-
motio ingentia non Reipublicaj tantum literariae, fed & toti Ecclefia;, ac
Reipublic^eChrifiianae commoda praeftat& emolumenta .
C A P V T III.
De fidct ingenuitate, coeterifque ad flylum ^ feribendi rationem per-
unentibus, quibus in hoc Oedipo procefjtt K^uthor
.
I Nter ccetcra Ledoribus meis non exiguam admirationis Tuppeditabit ob^a.o.
materiam, Authoruin quorundam exoticorum], videlicet Arabico,
rum, Hebrseotum, Chaldxorum, Perlarum, Coptorum , aliorumque fi-
tnilium frequens allegatio, de quibus id mihi obijei poffe video : Quis
Authores hofce vidit ? quis feit, vtrum teflimooia Sc authoritatcs Guce»
re & candide depromptas fint? vtrum ingenua locorum interpretatio
allata.^ Quod iudicium vt pr3euenirem,finceritatis meJE teftes volui d Solutio,
ftorum idiomatum peritos, quibus prius autographo ante oculos expo-
fito depromptas authoritatcs examinari curaui. Librorum exoticorunu
textus examinarupt, & cum autographo contulerunt quotquot fere iru
Triumpho polygloflb Gtefatis honori confecrato, in linguis magis exoti-
cis.fuam impenderant operam; Arabica & Syriaca M.aronitasiHebraica &
Chaldaica loan.Bapt.Iona earondem Profeifor Pontificius,deinde R.lfaac
&R. Daftvlus Romani, quorum vterque a me pretio conduftus locis ex
^ b a Rab-
i
V
Scribendi'
gcnuj.
/
PROPYL^I AGONISTICI
Rabbinorum monimencis fideliter depromendis Amanuenfis manus
obijt>^ quibus fuccefsit praefcntis Operis Fypocheta Zacharias Domini-
cus a Kronenfeld Palaeo-Pragenfis, qui pleraque ex ipfis autographis, vt
maiori fide procederetur, compofuit . Vt proinde de mea fide & inge-
nuitate nemo amplius dubitare pofsir, nifi omnis humanae fidei pcffunda-
torj cui contradicere, nihil aliud eft, quam nodum» vti dici folet, iti-»
fcirpo, pilunique in ouo quaerere . Quod fi quis fecerit , is fe longifsime
a veritate rei, a candore humani pe£loris;a noftra intentione abeffe intel-
ligat^ nec me culpet, fed animum fuum s caueatque ne idem forcafsis
fibi contingat, quojd i^ericorum linguis & oculis folet, vt quae alba fune
omnibusfanis, quaeque fuauia, illis amara, lurida, varijfque inferia colo-
ribus videantur
.
Quod autem ad feribendi genus attinet, nec illud ex aequo placitu-
rum praeuidcOjCum & in hoc fubinde difpliceam mihimetipfi.Nam dunu
in eo artium, feientiarumque» vti & exoticarum linguarum vbertate , fin-
gula conor attingere, idque quam breuifsimc j vix rerum chaos effugere
potui, praefertim quando, quod vfu & ratione collegerim, oratione fub*
tili & prefla ad Atticorum aures teretes explicare non vfquequaque va-
cauerit • Saspe maioris ingenij putem, loco fuo & tempore in abditifsi-
marum rerum expolitione cultum negligere, quam religiose in omnibus
obferuare. Itaqj neqj Tullianam phrafin, nec numeros femper amplecti-
inur,fed pro ratione materiae & argumenti polychromatico genere vtimur.
Notis & fymbolis defeftu aliorum noua fubfiituimus nomina. Fucos etiam
confulto, argumento quod trafiamus ita iure fuo veluti pofiulante, omit-
timus f fecus enim facere, nihil aliud foret, quam rugofam vetulae faciem
irrito conatu & imprudenti confilio, pulchram reddere velle. Vnde haec
illis relinquimus, qui in feripeis fuis veluti ad Lydium Ciceronianae elo-
quentiae lapidem concinnandis, omnem aetatem confumunt. Mihi argu-
mentum graue^ difficile, arduum, fubtile, reconditum ijs verbis, quae non
tam elegantiam , quam claritatem praefeferant, explicafle fufficiat
.
Quod reliquum Oedipi fpedat, boni Oedipi partes explere conatus
fum, id maxime ob oculos mihi prgfigendo, vt vera dicerem , & hucufq;
Reip. Liter, incognita, hoc eft, fatftorum genera tantum , non modos 8c
fcrupula profecutus, nifi ciim tuto atque vtiliter addi loci opportunitas
peteret: nam multis affeiftione multiplici multa affinxit tumor, plera-
que etiam vera comperta, fed prorlus fuperftitione enormia ad pun(ftum
explicare non tulit haec astas, dum adhuc animi curiofi doiirinjB incen-
di;s calent, rerumque lam dudum proferiptarum vigor non tam ad in-
citandos homines, quam inftruendos propofitisadhserefcit.
H^I^s inftituti mei rationem» Le&orbeneuole,in qua fi quid laude
bonorum omnium largitori id imputes vqlim 5 ft vero non-
nulla difphceant, illa vel excufes, vel meliora fubftituas
.
CA-
I
BENEVOLO LECTORI
Audoris in re Literaria Socius
T. G4SPAR SCHOTTFS E SOC. lESF S:
EGYPTIORVM eximiam fapienciam fu i fle, & omnium.»
Gentium fapientia maiorem^non profanae tantum, fed fa-
crae etiam tcftantur hiftoriae . Et eruditus efl Moyjes omni
fapientia JBgyptiorum, inquit ipfe Diuinus Spiritus , Aft. 7.
V. 22. per fan&iffimum Protomartyrem Stephanum Moy-
fls fapientiam commendans. Salomonis quoque fapien*
tiam fuifle fummam, non alia ratione perfuaderi nobis poffe cenfuit idem
Dei Spiritus, qnam fi illam iEgyptiorum fapientiae praeferret. Dedit quo-
que DeuSi habetur Reg. 3. c. ^.fapientiam Salomoni , ^ prudentiam multam
nimis Scc. Et procedebat fapkntia Salomonis fapientiam omnium Orientalium ,
^ JBgyptiorum . Erat vero illa tam celebris apud omnes Nationes , can-
tamque fuiexcitauerat admirationem ac deliderium, vt vel ipfi Graeco-
rum Sapientiffimi, Pythagoras, Plato, Democritus, Eudoxus , alijque il-
lius addifccndae gratia ^gyptum adire non dubitauerint i maluerintquc
apud alienos difcipuli efle,quam apud fuosMagiftri . Vnde colligas , non
vulgarem fuifle iEgyptiorum fapientiam tantopere decantatam , nec
apertam &expofitam omnibus, puta Arithmeticam, Geometriam, Aftro-
nomiam, Muficam, Mechanicam, Medicinam, aliamue hifce fimilem ; hsB
quippe omnes vel maxime florebant apudGtcCcos, tunc etiam , quando
aliam abftrufiorem extra fuos fines quaerebant fumma iplorum lumina.
Maior ergo erat & hifce praeftantiorjtalifque plane,vt non nifi ^gyptio-
rum Sacerdotibus, ac Regibus, alijfque paucis ad Sacerdotalem Regiam-
que dignitatem afpirantibus communicaretur *, ijfque iure iurando ad-
ftriais de ea non propalanda. Qua etiam de caufa non libris corrupti-
bilibus, ac facile exportabilibus , fed faxis duriflimis, immenfaeque molis
illam infculpebant, teftam infupcr varijs animalium , plantarum Jnftru-
mentorum, aliarumque rerum facrarum velaminibus, ceu quibufdam my-
fierijs ; vnde & hieroglyphica appellantur fymbola . Quae quidem hie«
roglyphicafymbola nihil aliud continebant, quam grauiflima, alciflima-
que non tam Phyficae, aut Politicae, quam Theologiae myftcria de Deo ,
diuinifque Ideis, de Angelis, Daemonibus , coeterifque mundanarum Po-
teftatiim claflibus atque ordinibus ; de ritibus infuper ac coeremonijs ad
Deum placandum, ad trahendos Genios, ad Daemones pellendos , ipfam-
que adeo ac sdipiiccndam « Quanquam his ipfis fym-
bolis ad alia quoque fignificanda, bonaque plurima obtinenda , & mala.^
auertenda vtebantur, velat prophyla6licis efficacifiimis, & vnicc , vti ipfi
putabant, necelfarijs.
Hsec igitur Ifiaca fymbola. Pyramidibus, Obelifeis, Saxis, Menfis,
c z Sta-
iEgyptlormn
Sapientia.
Kirefierf /lu-
dium tn Sa-
pientia ^gy-
priorum ad»
diCetadi «
peritia va-
riarutn lin-
guarum.
Studium ia^
comparandis
& euoluendis
libris Orien-
talium.
In conqui-
rendishiero«
^yphicis.
StaCuiSi Abacis, Vafis cim fciret pracf^ntis huius Operis Auehor
P. Ath^nafius Kitchmis tot effe my ftcrijs turgida, ac tam abfttufami^ni
laudatam ab omnibus, tam expetitam a Sapientibus ^ tam ab ipfo Deo
commendatam recludefeTcientiam; niliil reliquit intentatum, quo adi-
tum (ibi ad illam, inderc(ro licet oiulcorum annorum (ludio, pararet J
quod hac tandem ratione feliciffime, & magno Reipublicae Literarisc
bono, eft affecutus
,
Erat pra&cer Latinam, Graecam, atque Hebraicam linguacDj quas ab
ineunteqtuafi aecatecalluit optime, Arabica etiam , Chd^aica, Syriacl>
Armenicis Samaritana, Goptica feu iEgypdaca> alijlque apprime in0;tu-
Aus’» adeo vt a muitis iatu annis non foluin cum Grateis graecetcirm He*
braeorum Rabbinis do^idimis hebraice, fed cum Arabibus , aliarumque^
A(ias & Afric^Prouinciarumaduenis, rjuorum nuUo non tempore in-
gens ed hic Roniar numerus, loquatur paflifii lingua cuiqac vernacula i
(ummo meo& aliorum ftu pote . Sciebat praeterea , librorum plurimos
enumeratis idioaiatibuscxaratosyfeu typo, feu calamo , concinere fpar-*
fim non paiaca i£gyptioTum myfieria explicata , (perabacque , (i ditta..»
Auchorom i oca notaret, eaque cum hieroglyphicrs Obeliifcorum , alio-
rumque ex -/Egypto allatorum fragmentorum notis conferrer, fore vr per-
tinaci (ludio, & combinatione frequenti, non exiguam illanim aileque-
retur notitiam . Cogitatum, fadum . Excutit igitur mox Bibliothecas
plurimas, publicas atque priuatas, in Germania, Gallia, Italia, Romae prae-
lertim, ac etiam in Sicilia, & Melita : conquirit, aut tranferibie , quot-
quot de illo argumento tra^lant, libros vtplurimum femefos, puiueribus
ac blattis ob(jcos,ac peflinio, alijfque fere illegibili charailerc exaratos
cuiufmodi funt omnes paene illi, quos fuo in cubiculo adhuc conferuat»
quibufque in huius Operis compo(itione eft vfus. Voluit ac reuoluit
quos conquifiuerat, libros, at tales plcrofque, quos Viri alioquin in lin-
guis peregrinis exercitatiifimi non dicam explanare, fed ne legere qui-
dem poterant ob exoticum feribendi modum, & charafleres Inliiper ca-
rie femiconfumptos . Adit praeterea huius Vrbis Fora, Ergaderia, Gazo-
phylacia, Mufea, loca denique omnia , in quibus -^gyptiaca monumen-
ta fupereffe nouerat; pcrfcrucatur fmgula diligcntilllme , notat atquo
depingit hieroglyphica omnia; nec vnica infpedlionc concentus, adic
loca eadem iterum ac faepius, luilrarque quae viderat antea» ac denuo no-
tat, quae vel notaueratipfc, vel ab alijs notata acceperat y nimirum vc ne
vel hilum aberraret ab e£lypis, a quibus alios ante (e tantopere aberraflTe^
deprehenderat. Neque hifce contentus, ferutatur etiam per Amicos ac
literarumfautores Romam alteram, Byzantium s qoin & ipfam hiero-
glyphicaefeientiae altricem Memphim(Cayrum nunc appellant ) Mcm-
phicicofque campos, ac Nili Infulas adiri iubet; & quotquot verobiquo
locorum fupcrfunc hieroglyphica, delineari accuratidime , atque deferri
ad fe curat. Rogat praeterea, mi (Hs literis, Europas totius Viros litera-
tos,& quotquot in Afia, Africa, America nouerat e Societate noftra , alijf-
que Rcligio^rum Ordinibus Viros do£los» vt quidquid hleroglyphicum
fa.
ftpcfct, ad fe mittere dignarentur- Quod quidem proflitum fuit libera-
]idime> ipfis cciain Principibus Viris fua conferentibus fymbola. Hic oc-
cafione ingentem acquifiuit hieroglyphicorum 3 idolorum, fimulachro*
rutu, gemmarum, amuletorum, periaptorutn, tele&atum, lapidumi(imi*
liumqne rerum copiam, quae paffim huic Operi intericruntur , omidis ta-
men ijs quae ^gyptum non fapiebant. Interim librorum loca notata^
confert cum locis alijs, hieroglyphica cum hieroglyphicis, Obelifeos in-
tegros cum Obelifeis, flatuarum, vaforum, tabularum charaderes inrerfe-
fe, & cum Obelifeorum charaSeribus, itieboato etiam hieroglyphico Al-
phabeto, cuius etiamnum fragmentum inter Authoris Adueriaria reperio.
Hac tot annorum diligcntia,coniunfl:a cum ingenij pcrfpkacitatc, Hierogiyphi.
acri iudicio, tenacifllma memoria, omnigena eruditione, Author nofler
tantam adeptus cft Hermeticae feui£gyptiacae Sapientiae, tot ab Authore tia.
fuo pociflimo Trifmegil^o inuolucristeds , a tam paucis olim cognitae,
tot retro faeculis penitus negledcC, ac non nifi in Orientalium exoticis li-
bris fparfae, tot votis ab Augufto olim Caefare, & fuperiori faeculo a Six-
to V. Pont. Max. concupitae cognitionem , quantam prodidit antehac in
prodromo Copto, Obelifeoque Famphilio,& nunc Mundo erudito pro-
ponit in hocfuo eruditiilimo, rarifliino, ver^ue Opere* Oo
qua hieroglyphica cognitione atque peritia quid fenciant do&i vel ante
Operis huius ledionem, oftendecur fuo tempore ac loco ,’ luculentiffimis
ea de re prolatis in medium teftimonijs, eruditorumque plaufibus. Quid
Roma de eadem fentiat, ac Purpuratorum eruditb hic paucis aperio .
Innocentius X. Pont. Max. ciim Obelifeum in Caiacallae Hippo-
dromo fcpultum, confratlumque, erigere in foro Agonali, in Vrbis aeter- iufrVobJii*
nas monumentum «ternuin, ftatuiffetj & nefaxea moles royftcrijs Ifia-
cis turgida fine expolitione eorundem inanimis maneret» vehemeintercu- pj^etaturKir-
peret ; P. Athanafium Kircherum ( vtpote quem litcraturae hierogly-
pfeicac peritia celebrem effe noucrac ) tanquam huic arduo , & a multis
lath faeculis defperato negotio cura plaufu peragendo aptiflimum , praefe*
cit . Qui pontifici js iuffis refragari nefas ducens, mox commifli fibi nc-
gbtij curam fumma alacritate, tanto imperio animatus fufeepit. Obeli-
fcus itaque ex diSoCaracallx Hippodromo aduefius, cum infig«en>(quae
infefta cft temporis edacitas ) corruptionem paffus fiiiflc dcprehenderc-
i ex fimilis ftxi fragmentis, quorum ingens hic copia paffim extat^
illum refarcire fuit heceflarium. Quod cum fummoArchitedi ftudio fuif-
fet feliciffime peraSum j quoniam Obelifeus in tanta feriptiliutn elemen-
torum varietate & copia lacunas quafdam chara&eribus vacuas , ob fra-
gmenta interierta exhibebat i ne toita moles foedis hi fi: e plagis decurpa-
ta, deformem coiiftitutioocm curiofioribus {pedantium cM:ulis prxber^ef,
Architedo cumprimis, vti & coeteris prudenti indicio negotium ponde-
rantibus, expedire vifum fuict vt clufdeui Obelifci Oedipus Kircherus,
pro fua fagacitateaique peritia, 'mutilum & mancam hierc^Jyphicas I/te-
raturac contextum de foo fupplcret . Fadum cft ciCilJIme quod *foerat
luffum, afferente Kirchero genuinam illam effe contextus totius reftaa-
ratio-
ObcIiTciPam
philij lacunas
vacuas fiip-
plec peritiin*
mco
rationem, nec alia in locis, quam quiereftituerat, defuifle fchemata. Qua 6
res cum admiratione defixos teneret nonnullos , atque adeo Authorenu
de fuco aliquo fufpe( 3 :um haberent ; accidit vt Antiquariorum nonnulli
de fragmentis in cauea, vnde Obelifeus extrafleus fuerat, adhuc fuperftU
tibus, nefeio quibus conieduris, certiores faili, locum altius examinan-
dum, fpe reperiiindorum fragmentorum, cenfuerinc . Quo peraSo , om-
nia ad vnum fragmenta, fingulari Dei beneficio, reperta funt . Acuit ea
res vehementer defiderium quorundam Kircherianae peritiae, & in fup-
plendis fupradiftis lacunis fidelitatis exploranda . Quare mox in forum
adueda, cum Ungula fuisfuilTent commifla locis , repertum cum admi-
ratione fuit, adeo fincere & genuine fuppleta fuifle hieroglyphica fche-
mata, ac fi ex ipfo prototy po deprompta fuiffent . F uit haec res ad Emi-
nentifiimum Cardinalem Capponium, negoti; huius praefidem, mox de-
lata j qui examinata rei ferie,eam prorfus vt audierat comperic, & vel
ex hoc capite collegit fapientiffimus Princeps, fieri non polfc , vt Inter-
pres Kircherus arcanam literacurae hieroglyphicic confiitucionem non-,
apprime calleat, cuius tanta in reftituendis genuine fymbalis fuilTet peri-
tia. Confirmat haec omnia, totius rei geftae auritus oculatufque teftis
Exccllentifsimus ac Celeberrimus Vir lacobus Gibbefius, DoClor Medi-
cus, ac totius Philologiae cultor eximius . Quod cum me minime lateret,
Virum adi;, ab eoque enixe contendi, vt quemadmodum res gefta effet,
authenticum teftimonium dare ne grauaretur, vt fic quanta cum inge-
nuitate, & finceritate, nec non rara fufeepti Operis peritia in Pamphilio
Obelifeo interpretando Author procefferit , pofteritati fuii etiam fido
dignifsima atteftatione conflare poffet. Annuit Vir humanifsimus , &
quod petieramjabunde prfleftitit i cuius proinde autographum hic appo-
nendum duxi. Cum enim acutifsima polleat crifi, & propter totius
Philofophiae cultum , multiplicemque linguarum notitiam , literario in.*
choro triumphet ’, futurum fpero, vt hoc grauifsimo teflimonio nonnul-
lorum incredulorum, qui fuo alios pede metientes, vix fieri polfe putant
abalijs, qucE fibi impofsibilia experiuntur , fcrupuli euellantur, & hoc
pafto prasftitSB ab Authore iioflro operae veritas Mundo magis clucefcat
.
Sic ergo ad me feribit
;
%Admodum P. Gajpan Schotto^ e Soc, I ESf ^ , lacobus Albanus
Gibbefius f<i7A€d,DoIi.S»P- O*
N On pojfum non probare 'vehementer amorem tuum , itemque amare fokr-
tiamy quo te utroque ferri atque Vti video in vindicando populari <tsr Jo^
dali tuOy Athanajlo noHro « ^uid enim ? an Motnk licebit iJlU td 179^1:91^ Jem-
per eff loquacibus ? impune Jemper obtreSiare non initiatos vni omnium y ciim ab
i^pentoribusdifeefferimjEgjptjsyJummoMyJiagogof hoc certe paclonon per-^
mtttes ^ ^Uoy dixerint ante aliquid pejfmi homines arrogantius in Magnetem >
m Mujurgiamy in Jrtem Magnam j effutierint etiam quicquiH in buccam , imb
con-
}
I
cmfnxtrint (^Ji Dtjs placet ) quodcunque m folum venerttyde etymo linguarum
OrientUypYcefertm Coptkiie»yanjs aheohbru adhuc iuuem fcripto^ de eneris
Operibiu ThilologU imprtdem editis y cmillati movojUs K Sophijiae ; ilkenimue*
ri ex eu fuerunt natura rerum tde qmbm Vel phj/iciyVel logici inter fe^yel gram-
matici di/ceptando confliSiari ture poffent : h^c autem pofirema \olumina , Jim-
plex illud fafr/philianum primum, quod de Sothis, antiquijftmi ^gypti ^egis, eji
ObeltfcQ commentatus, quatuor^ praeterea, qu^e nunc prodeunt fub Oedipi nomi-
ne, FEKDIlsLATSLVO Caefari dicata^ funt altiora profeSlo , dpirant^ 3 -«oVge/v n ,
qitam Vt id conuiciatores valeant aut mordaces carpere^ aut critici iudicare. \At-
que hk yidere te 'videor bonum <editimum in primo aditu ac Veflibulo penetralis
huius 'vigilantem^ fer mntem^^commeantes, quos impuros apprehendi fli ^ vetere
illo\ Procul efte Y^To{z\\\,fummouentem . Perge, mi Schotte, vtcoepijii j ^ Ji
qui erunt tam perfriBee frontis^ 'vt religioni minime habeant in hoc etiam Palla-
dium inuader e, tu ne cede malisypropulfa nefariorum impetum conJeientU recor-
datione malefaBiy exclama denique quanta maxima potes Voce^ ^1*^9 y «
vf^ug SVg , ,^od me autem, de faeienda fide Qhelifio Pamphilio ro^coS ^ fte Oedipodi
authoritatem credens acceffuram, id licet in re non dubia fupermeaneum (it, ego-
que merito cenfear f^d^rvg ^ qui Coa Veneris pulchritudini fub/ignare ve-
lim, conHitui tamen parere potius cum exiflmationis meae periculo , quam vllo
tnodo deeffe y?oluntatitu<ie • F>e Capponio igitur Cardinale, quem oh reconditam^
literaturam, vjumque rerum maximarum, [ute Met^e negotio Summus Pontifex
proef
e cerat, affirmare "vere poffum, teflis fpeSlator totius rei pr^fens , atque ali-
qua ratione etiam particeps ( nam de compofitione infeript tonum, quc& in lateribus
hafis debebant imtdi, agebat mecum ) dixtjfe ad memoriam laudemque jiutboris
fempi ternam grauiffimis fane "verbis, 'Velhietoglyphkam nequaquam intercidi (fe^
Jcientiam, Vt plerique contendunt, "Vel, fi amffaeU, aliam nullam ijliujmodi jym-
bolis Theologice notionem fuhefjepotuiffe , quam Kjrcberianam . LucuUnta Verb
VOXjt^ Viro cum doSlrind, tum dignitate principe perquam digna ! Hoc de-
mum hominum genus extra iBum linguarum pofitum fyncere pronunctat,nthU-
que aliorum fam<e detraSlum vult, quod ad celebritatem propriam accedere nihil
pojfit . Vt enim quifque ex fefe aptiffimus eUy itd minime rebus alterius homsin-
itidet . Quocirca, fi > fiue, vt ait ille^ Plato mihi vms inflar eft omnium,
defifie tandem plura conquirere tam anxie, ^ aggregare teUimonia i Jla huius, mihi
crede, fapientiffi mi Patris Vnice iudicto, nec cefja vllo tempore monjlrum ingemj ,
Kjrcherumy pro ea, qua plurimum "Vales apud ipfumy authoritate y admirabiho.
rem quotidie hortatu tuo facere incitando , A/gV m
yt Zoili difrumpantur • Tametfimn dejunt hac quoque in parte doBiffimoruni^
Vitorum fine exceptione fuffragia, quibus abunde ,quid de magicis hi/ce feriptis
exiftment , fatis oflendunt • Ea in Triumpho "Viginti linguarum Cafari ador-
nato, bene
fic enti
fmo patrono, qui Vna, vt opinor , cum Oedipode exit, habebis .
Ipfeetiam aliquid Britannico fermone aufus fum argutos inter jirepere anjer olo-
res ; non quo equidem laureolam in muUaceo aucupar er, fed quia eius famamnon
communibus contentam terminis, Verum extra anni folifq^ Vm euagatam , ad 1;/-
timam Thulen peruafiffe , feiri volui , Vale- Romte, Ex ddtb> Eminent ijf. Card,
Spadse- Idih. Decembr. 1654, Ex
I
fteiUtisae
promptitudo
gn expliean-
elis hiero^l^»
phicis f
Peritia ia exo
ticis «hara^
Aeribus Se
fcripturis ex*
poQ^iid».
Ex his, alijfque quae fupra dixi, cuidentcr, ni fallor, confiat , quan-
ta cum ingenuitate & finceritate, nec non quam rara in hieroglyphicis
myfterijs notitia procefferit Author» tum in Pamphilio , tiiin in cceteris
Romanae VrbisObelifcifi interpretandis j fimuique quantam fupradi&a
diligentia compararit fibi fimiliuin rerum notitiam . Certe , vt ipfemet
vidi fepiffime, nullum oftenditur ip(i hic Romae, aut affertur aliundo
^ oftenditur autem ,& affertur frcquentifsime) hieroglyphicum argu-
mentum, quantumuis etiam mutilum, & in frufta concifum , cuius non^
ftatim fcnfum& interpretationem authoritatibus fulcitam afferat feli-
cifsime>erudicifsimeque . Memini ego, ciim quodam tempore Tabulam
Bembinam, quam ante Menfam, cui ftudendo atque feribendo afsidebat
,
^panftm tenebat, intueretur attentius, tam claram atque infolicam ( vti
tnihi retulit) lucem illi obortam, vt vnico diftinftifsimo intuitu to-
tum deinde Tabulae myfterium cognofeeret clarifsime, diccretque, nulla "
ratione fe dubitare,quin ipfifsimus iEgyptiorum Sacerdotum fenfus effet
is, quem in eius expofitione propofuiflet
.
Nec i^gyptiorum tantummodo myftcria callet nofter Oedipus, fcd
pari dexteritate & eruditione verfat & interpretatur Grsecorum fecre-
ta,Gnofl:icorumperiammata,Cabaliftarunri arcana, Arabum phylaSeria,
Saracenorum Alexipharmaca, Impofiorum denique omnium chara&eres,
figna, nugas, fuperftitiones, fraudes ; vti deprehendes ipfe,LeQ:or, fi per-
curres quae hoc toto affert Opere, praefercimTomoII. Claffe 4, 5, 7, ac
io, in Cabala Hebraeorum ac Saracenorum, in Arithmetica Arabunu
Aftrologia &Magia -^gyptiorum i vbi innumera adducit & explicat,,
aut refutat, noua prorfus , Sc nunquam antehac typis euulgata . Plura
tamen omittit, reperta in Rabbinorum, Arabum, ac Saracenorum libris,
aut aliunde ad fe tranfmiffa, ne fcandalo alijs eflent, & ruinae occafionem
incautis praeberent. Vt autem videas, quam de Kircheri huiufmodi iiu
rebus peritia exiftirnationem habeant vel illi ipfi, qui non admodum bc-
neuolo erga cum funt animo ; narrare non grauabor, quid hoc ipfo an*
110 me pr^fente contigerit . Vir nobilis & eruditus e regione longinqua
venit ad CollegiumnoftrumRomanum,&euocato vnoex Patribus eiuf-
dem regionis oftenditipfigemmam arcanis notis, & Gr^cis charafleri-
businllgnitam,atqueAffifij e terra erutam, dum pro templo quodanu
nouo fundamenta collocabantur; rogauitque vc Domino Athanafio
Kirchero interpretandam offerret, non prodico tamen nomine fuo. Ad-
didit, illam le gemmam in omnibus Italia: Vrbibus oftendiffe Viris do-
ftifEmis, & in Graeca lingua verfatiflimis j omnefque refpondiffe, chara*
cteres quidem effe Graecos, ac Voces effe peregrinas, ac fibi ignotas , no-
tarum vero incifarum fignificationem fe peniciis ignorare ,* ad Kirche-
• 1 * 1 ^ ^ ingenue, renuifle fe tam
dm ad Kircherum recurrere, nefaa* interpretationis laudem ipfi de-
terre cogeretur . Adfertur Kirchero gemma me pratfente; qui ftatinu
re pondit, gemmam Amuletum efieGnofticorum, notas fignificare Ge-
luum Solarem, charaaeres .V<. 4 »?S« legendos ; & arrepto calamo refoluit.
lite-
}iccras in numeros» fcnfum^ patefecit , interpretationem autboritatibus
Aabiliuit, Viro tranfmint ftupenci tam promptam & accommodatanLi
expofitionem. j
Sed quid dicam de rara illa Kircheri peritia in legendis &r<inter Khehedfum-
pretandis infcriptioiubus, quacunque lingua , quocunque charafterunu
genere & quantumuis exotico, intricato » aut corrupto exaratis Ex
quo prodijt Prodromus Gopeus, vbi praeter linguae /Egyptiacae , & lite-
raturx hieroglyphicae, variarum etiam eruditionum > & difficillimarunu
interptetationum, notia & infolita methodo , exhibuit fpecimina; dici
vix poteft. quot inferiptiones facrae, profanae» fuperftitiofe. Magicae , ac
Diabolicae etiam, in templis, palati;s, camitcri>s, fepulchri$, lapidibus ,
libris, gladijs, cultris, ftatuis, nummis, gemmis, amuletis incifae, aut m<
feriptas, fuerint ad ipfum ex omnibus Orbis totius partibus allatae , vt in-
terpretaretur .Nec dcfueriint, qui de Viri peritia dubitantes, alioue fi«
niftroafFcftu dufti, charafteresalioquin per fe fatis intricatos intrica-
rent magis, aut adulterarent prorfus, aut inuerfd fcriberent ordine . Om^
nibus tamen ita fatisfecit Oedipus npfter, fraudes detegendo, nodos im*
plexos foluendo, charafteres fpurlos, adulteratos, fuppofititios, Jnucr-
fos demonftrando, legitimos exponendo ,vt hon immerito iam pafsinu
ab omnibus omnium linguarunv gnarus, & feculi huius Mithridates au-
diat . Vidi ego non femel explicantem dexterrime, vel ad primuni afpe-J ^
&um,chara^eres ab omnibus pro inintelligibilibus habitos. Nec diu cft
cum Vir quidam Nobilis atque doSiifsimus Sigillum mifit cerae impref-r
fum, & nefeio quibus exoticis chara6leribus infignitum, vnacum epifto-
la, qua fatebatur fe didum Sigillum Viris do£lifsimis Galliae,- Gerraaniae>
Belgij, ac Daniae etiam, Sueeiaeque tranfmifjffe exponendum; fed om-
nibus aquam hxfiffc j rogabat proinde obnixe Kircherum , auxiliares
manus operi tam defperato admoucret. Aderam ego , cum Kircherus
cpiftolam acceptam legere t,& Sigillum infpiceret ; audiuique dicentem^
mirari fe, neminem feripturam legere potuiffe, cum non effec admodum
difficilis • Arrepto igitur calame?, humanifsimas mox repofuit literas,vna^
quecumexpofitodoaifsime ac fufifsime Sigillo atque feriptura Viro
mnfmifit. Nimius effem, fi omnia quae in hoc genere acciderunt paucis
his annis, quibus Kircheri confuetudine fruor, enarrare vellem - Fatetur
ipfe, tot fe interpretationes in omnes' Orbis partes amandafle, vt fi colli-
gerentur in vnum, volumen integrum implerent DolenduiO proinde-»
cft, alias apud ipfum non repetiri^quam quas inferuit Prodromo Copto,
& fecundo Oedipi Tomo. ,
Hxc fuht quae de huius Operis Authoris in rebus ^gyptiacis peri- Kirckerift^
tia,in charafieribus peregrinis exponendis dexteritate , in interpretan- omnes opi*
dishieroglyphicisfidelitate, indicanda potius, ^uam dicenda putaui. "°-
Quanquam haec ipfa etiam omittere potuiffem, cum notior fit in Mundo
Viri fama , & apud omnes exiftimatio j quam vt dici debeat . Quanta_>
enim fit Kircheri in omni genere dofirina, teftantur crudita ingenij mo-
numenta ad pofteros hafienus iranfmtffa . Quanta fit fama atque opinio
. ' d apud
apud omnea, Io<iaiaptiir Ktcrae innumerae Principum, atque doftoranii
Virorum ad ipfufn datae, reflantur engpniia eruditorum libris literirque
inferta, fatentur omties, quotquot eum noqerunt, eiufque yifendi atque
fttnfhamy» nofcendi eaufa quotidie accedunt . Repcri in Kircheri Archiuio ingeri*
tetn literariim eopiaoi, quas pjeriquc Orbis CUriftiani FrincipcSf & fum*
ma Romani Impcrij capita ad ipfuii) tranfoiisere nullo non tempore , &
etiamnuni quotidie fere tranfmittunt. Hos inter funt AuguftiBtmua ae
Sapientiflimus Imperacor FERplNANDVS IH. j Sereniflima ac Sa-
pientiflimaSncciceRegipaChiiftma j Eminentiflimi S. R. E. Cardina-
les plurimi; ScrenifEmi S. R« J* Eleilorcs j Celiiffimi» Jlluflriflimiquc
eiuidem fqiperij, & aliarum etiam Nationum Duces ^ Principes , Comi-
tes, 3arones, Nobiles flne numero - Qui omnes Rircheri dodlrinam mi-
ranmt atque depr;sedteant, dc franfmiffis libris , ali;fque ingeni; foettbus
gratias agunt, ad alia eruditionis monumenta cudenda hortantur ac fol-
licitant, fua offerunt & afferunt auxilia, communicant fecrcta, expetunt
atrcana, arcanorum enodationem, linguarum peregrinarum , infcripcio-
num bcteroclitarufn^charaderum ignorabiliMm incerpTetatianefn,dubio-
rum variorum fl^lptionem exquirunt ^ Apponerem bic varias atque pro-
lixas Catfaris, aliorumquc Frincipuin, & doSorum Virorum huius fatculi
paene omnium, }iteras, affe(5lus ffngularrs, &aeftimationis maximas indi-
ces, G locianguflia ( in alieno Opere ^ Auftorifquc roodeftia id permit-
terent, & ni akeri iJias tempori ac loco referuaflem . Contineo ergo ca-
lamum vef inukus, oi^loque nihil pmnin 6 ,quam parum in tanta dicendi
copta dicere •
P*Sf Pratlo iamfbbieftat erant hate pauca qua? dixi,cum peruenit ad
manus meas eruditiffiina xque ac bumaniffima Epiflola doftiffimi Pr^fu-
lis VafionenCs ad Ausiorem data : qui ciiro ob rararn do^rinam,impen-
fum inliteras Lueratofqueftudium, veterifque Sapientiae cognitionem
ffngularem, non exiguam nauauerit operam in hoc praeclaro Opere qua
tnchoando, qua modis omnibus promonendo, vti iplimet in dida Epi-
ftola fateri non dedignatur 5 eam fine luculenta ingrati animi nota omit-
tere non potui » Sic ergo ait
;
tAdmodum /l. P, ^AthMoflo Ktrchtro , Treshytero Soc, lESF
,
, Ipfe^htis oP^laria Suarpfius Efifeopus
Vafiomnfis S, D,
N . {ter dum Je cederes Tufiulum^fcripfijii epiHoUm ad me humanitatis ple^
mjpmanfy cut re/crihere diutias diHuli cjuatn par foret ^ quia demortui
Pontificis lufla, ^ C omitia fuccejjoris me diUinebant j ofikq tamen non imme^
wor, quando ifla comperendinantur, vtque canebat ilk y
exseritur interea tantas quis pondera molis
^ , Suftineatj ecce r e ^onjum ferius licet y debitumque perjcxluoyqtio th
ht^iumRetpubUca Liter ar imo auo hium nofero gratukty lapides, feue potias
. . rnon^
/
montes literis adhuc ignotis CXamtos^ /oldque magnitudine^ admmhiks A te perlegi
adeo faciliytdmqueluCulCntet exponi, mi4td quamuis , ^maniffid faxcs prolo^
qui tamen, <3^ Vocem^ reddere Videantur, in UHfque reCoUdita penitus abUrufaque
fcientiarum arcana, Vri 'Tenis /ilicum tncluf^ fcintilU , acie tud excutiantur % ac
diluciS, fnanifejieque detegantur , Ol/jlupuere prifiti JlcHldlfuJpicieiafttque ba^
Henus recentia rupices illas paginas, ^ quo tandem modo immanes , ohlong^que
ha cautes ( Obeli/cos ah acumine Vocitant ) excidii mtllique pojfmt % qud tranfi
portari per maria, terrafque tam procul arte > quibus denique machinis erigi, ^
attolli Jideribus minahunda G<iekjimusi Mer Catus ^ alqque.fedulo rimati , poUeris
tradere tentarunt» Imprimis auterH Hupidos detinebant Ciues , ^ aduenas
charaSieret ab Hierophantis ^gfptfs infiulpti ac imprefsf/ illos et*
enimnCmo nor at ^ netno percipiebat j quotquot intuebantur literattfsimi j fefe^
illorum effe ignaros, ^ fdctX(tul2n7ii^ fatebantur nec vllus aufus eil VnqmnL^
interpretari pr teter Hermapionem, qui d te fodtfsini} lapjus demonUratur , Au^
gufioque Frincipi pr udent ijs imo illudens fucum jeciffe, ac impojuijfe conuincitur •
Tu /cilicet demum Tnus, quem refer uauit Deus ad hoc at acis , vt thefauros hpjce
abditos rejeraresy <sr expanderes, faxeaijla 'polumma, liter at of
que colles doSlifii»
me, verifsimeque aggrejfus explicare, operapretium feculis omnibui, (3 per F ni*
uerfum, qud late patet, terrarum Orbem prtedicandum feliet
fime perfectjli^fuif^
numeris ahfoluifli , In [copulis illis delitefcent ia dijciplinarnm folidiorum femina
emcleafli, atque p at efecifli . Non fuerat tibi fatis amarem tibi Eruditorum Ma^
gnetis virtutibus eleganter promulgatis conciliajfe , ac eos in admirationem tui
pertraxijfe. Harmoniaque Mujurgtee tua refonar e cum pldu/ibus ^ 'tfhtmfmVKqe
famam tui nominis paf im 5 Copticam, aut ( vt vijum altji ) Gupticam linguam
exolefientem ab interitu Vtndicafli, teuocans in lucem elementa pereuntia,
te^idens idioma priHino Iphndcffi^ ^tque in integrum Herculeo prorfus niju re-
Jlituere,fed fauJUfsimo JiscceJfH mjus^ tenebras objcurtjsmas obliuioms , denfifsi*
tnamque caliginem VetuHatis dilpuUHi , Obelifeorum mylticas fculpturas , ^
portentofas effigies illujlrans,^ expoliens, vniuerjam Sgyptiorumfapientiam pro*
palafti . Aiaiie animo. Vir eruditipnis^owirnigenjB, perge^ in hac ^egia via im*
mortalitatis \ ( AthaiiaC ) Ftyrefeius Heros sternum memorandus ^
qui totius Orbis liter arta commercia fufapiens Emporium erat ip/e politiorum ar*
tium, ijlud olim tibi Uadtum%in quo decurreres, Pe^^^aHonfe quereris , indi-
carat , praiihuerat • Endnentfimus Gard^nAisFranctfeusDarbfTrrrus (fiUi*
cdlentif
simus, iS' acerrimorum, optimorumque ingeniorum indagator^
ac probus ajlimator ^ MeccenaS tuum peripexit probauitque pmut , ^ te in^
Vrbem accitum authoritate /ud mmu velut ad ifta perduxit adyta . Ego vero
,
qui apud Vtrumque Tibi non ingratam nauaui operam , defero denuo , ^ fsoSg
,
atque acclamare laetabundus nondfno. Vale Vir erudicidioie , 'Rom^
KjsUMartf CID lOC IV
*
. ^
AP.
\
SOCIETATIS lESV
PRiEPbSITVS GENERALIS.
• •
C Vm trium tomorum opus, quod Oedipus ./£gyptiacus infcribitur,
a P. Athanaiio Kirchero Societatis noftrse Sacerdote compoficum,
aliquot eiufdcm Societatis Theologi recognouerint, & in lucem edi pof-
fe probauerint 5 poteftatem facimus vt typis mandetur, fi ita ijs,ad quos
pertinet, videbitur; cuius rei gratia hasliteras manu nofira fubfcriptas,
figilloque noftro munitas damus Romae r 2 lanuarij 1055,
CosWinus Nickel .
<m »1 I m 11 . " T " »
L. S.
TYPOTHETA LECTORI SALVTEM*
i % t
H AbuitAuthor quinque diuerfarum linguarum, Latina», Grspcar, Hebraica?, Syriacit,& Ara-
bie* AmanHenfes, qui fiimnao ftudio & diligentia ex Autographis ab Authore tjs confi-
gnata Oedipo ftablliendo necelTaria loca defcripferunt, Et4Til alicui mala* fidei fufpicio obre-
pere polTct > ego infraferiptus teftor» ea me fide & finceritate illa compofuiflfe, qua fide ex diiftis
Autographis a didis Amanuenfihus extrada fuerunt: reliquas linguarum authoritates ex fuis
Autographis &manufcriptis fideli cura, &lincera diligentia, prout occurrerunt, meipfum com^
pofuiSe, manu propria tcftari volui
.
I(a tejlor
Zacharias Dominiciis Ac/amitek a Kroncnfcld
, . Boemus Palaco-Pragcnfis •
Reliquse Approbationes rideantur in Obeli
fco T^amphilio > fuerunt
enim ijdem Cenfores huius illius .
^^pyitnatnrJiyidehiturReuerenJijP^atriMa^iJlyoSac.^alJpofl*
Marcellus Anania Epilcopus Sutrinus
& Nepefinus Vicefgeh
Imprimatur.
Fr.Raimundus CapifuccusOrd. Przd,
Sac. Ap. FaLMagiften
1
/
j '. ;_. ^.. ', ^
9
T O M V S I-
'U > , ,
• ,
I N ,QJ/ O ,
\
Origines Idololatria , & primajuse fuperfbitionis
fontes aperiuntur, & demonftrantur.
'
ET D I c t T V R
TEMPLVM ISIACVM
VEL
N
oPoeeaPiA sev apparatvs
4
H I I£ R O G .L Y P H I C V S,
'CL V O
Ad originis, progrefsus , durationis Aeg;yptiac« Sapien-
tiae , ac Hieroglyphicas inftitutionis notitiam
portje reierantur
,
P R O OE M I V M.
I . TOMI fcopus exponitur . ,
y M ex JEgypto "Velutl ex perenni quadam fcaturiglne , per
yniuerjum mundum dijjufa^ tum prim^a^ idololatriae , tam
fuperUitioJarum artium feminaria^ fartam pajjim faljoruny^
dogmatum Jobolem pep.ererlnt . Idem in hac prima' Oedipi
parte ^ quod tj j qui per rimdos fontem indagant ^ facere conJli\
tuimm j fontem videlicet Sacerdotalia dijciplin^e per Idolo--
latriam ^ atque fuperjlitiofos dduer
j arum gentium ritm ^qui
funt dlcli fontis y Veluti riw quidam ; indagaturi i quo facta varia ad hkroglyphi-^
eorum
\
I
Chf. h
Komina &
4iuinp ^gf •
pfj..
primatu
^gyp««
i OEDIPI AEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
COYUVYI inHctuydt tonent facientia .hucufc^ue incognita tvueve ^ Ja^Aci Oedipo haud
difficile futurum rebamur^ Cum enim Gr^ci^ Hehrati^ mer^eque ^gyfto -vicini^
gemes pleraque cum JBgyptijS in ficrorum ritibiu cceremontjfque Clemente Jle-
xandrino teHe)commuma habuerint-^ quin magn<e quoque hieroglyphic^ fapkntUy
et
fi alio ^ alio colore fucata in ipjorum f aciis elucejcant yefligia- Ideo in hoc
primo Oedipi Tomo , quem oh di^as caufas apparatum hieroglyphicum non incon-
grue apptllauimus , per comparationem quandam Gr^caniearum, Hebmarumque
rerum ad ^gyptiacas parallelam^ totius hieroglyphic^ litteraturae Jcientiam Jub dk
ilis adhuc ccet erarum gentium ritibus^ coeremonijs , ac philofophandi ratione ^ cui-
que prjsprid latete^ 'Deo dante, demonflrare conabimur ; ex confequenti probaturi j
ad arduam illam hierogly pineorum injlanrationem facile feliciterque expediendam ^
non niji huiufmodi officino/S adeundds effe, ^uamuis "Vero h^ic materia fortajjis com-
modius praclicce Obelifeorum Interpretationi interferi potuiffet s confiiltius tamen
tum ad confufionern vitandam , qu<e in magna rerum congeflarum copia plerum^
que occurrere folet^tum ad explicationem di Ham planius ac dilucidius Leclori pro-
ponendam yfeorfim traSlare , quemadmodum hoc primo Tomo fecimus ^ vifumejl»
In quo quidem id ynum contendimus , Vt jiuclorum fjigulorum , qualicumque y
tandem Imgud fcrtpferint , Verba ad fidelius fmcenufque procedendum exaSle po-
neremus . Mque h£C funt^ de quibus tebeueuole LeSlor prius monendum duxim^as,
ne nos in hoc opere extra fcopum coHimafe arbitrareris .
DELTA NILOTICVM^
syntagma i.
In quo de Aegypti nomine, origine, diuifione, natura, de
Regum fucceffione , rerumque geftarum gloria
,
& chronologia fuse difeeptatur
.
C A P V T L
Nomine of diuifione o^egypti,
Nueftigaturo mihi reconditam illam omnibus retro fe-
culis Aegyptiorum fapientiam \ de ipfa Aegypto , ceu
primis illis Deorum incunabulis > inyftico vniuerfi tem-
plo. Geniorum mundanorum archite(5to, prodigioforum
operum theatro, portentorum foecunda Matre, artium
emporiojomnigenae fapienti^ gazophy lacio, Idololatriae
J^tcftabilisinuentrice, monftrofb Morphei Regno, to-
tius denique fuperftitionis officina ftatim exordiri vifum eft . Vt quae in-
ter ceteras terrarum orbis regiones, ciim antiquitate, qua omnes antecel-
lit, tum rerum geftarum gloria, qua nulli terrarum lecundajhucufque pri-
matum femper obtinuerit, nonfaeris tantum, fed & profanis Scriptorum
monu-
/
t
/
SY^^"AG. I/ CHOROGRAPHiarr^^GYPTI'. 3 CAP.r.
nioBumtinris-celcbcrrima j cj quoque virtuti Stgloria acquifita dignitas
& Dritnatus in huius operis veftibulo nequaquam denegetur,
.. Jj^gyptus itaque fine a pritMo huius nominis Rege dicatur , vt Stra- Etjrnoa^.
boni, A(nniiano> Diodoro, alijfqUe videtur 4 'fiueaNilo.fic^difta, quod
,V hoc eft, qiiod’ fub Jigm fucinus iaceat, vti Go-
ropib Becano ‘piacfet , Aphricas^^gio cft , nulli non cognira , quam a
Septentrione tnediterraneum. pelagus, atque feptemplicis-Oftia Nili j ab
Orici«c Eryth'rfi'inaris cingulum concatenatis veluti montibus in yEthio-
piam vfqae extenfum V-a Meridie horrida cataraaarum.prscipitia ; ab
OepatU denique cliftrirabulorus Lybis Oceanus', tum continuata mon- gypu?""*^'
tiiim feries Erythrii*inontibos,!Vt fta dicam' parallela, in explicatx for.
niani fafeis, Strabone tefte ,' melius in extenfi brachij figuram ( cuius
manum Icu palmam'DELT'A Niloticum refert, '& varia fluminis diuarica'.
tione, veluti manum in digitosdiifpclcit ) diflendunt . Atque Jisc
varias nullo non tempore rerum fubijt viciflinidines, fic fuccedentibus
temporibus eam fi)rtita*^cft norhiniim diucrficatem j vt meliori iurej»
quam quo Ofiridem & Ifidem Plutarchus quondam dicebat, «Voftaisft»??»»
. eam appellandam exifltiniem , Berolb quidem ab Oceano
eius olim incola, Oceania ; ab Ogyge Zenophonti dicitur Ogygia : Ho-
norio cuidam ignoto 5 Herodoto a Nilo dumi ne terrae
nigredine Luciano i ficuri eandem ob caufam Apollodoro Stc-
jphaho , & Eullathip’ referentibus Homero a Vulcano
.. ^ria Eufebio in Chronicis . Diuerfis Hiftoricis iEtlriopia feu tety
ra Gus.,,T. urcis, fi Pineto credimus, hoc, cft abrcpndita Arabi^»
hus ^^ 4 ^'Me/ra
,
Chaldsis
.
Syus.Mt^ri 'y JEt\i\oip\h\xs Gaba^
& Mejrai a quibus vocabulis non multum diiientit Suidas in nomino
•Mefrem •• Romanis ab Augufto . Goptitis, & antiquis ./^gyptijs
a Chamo Nocmi ‘filio , fcu Chamia , cui facrae paginae aftipulanv
tur ,teamfxpe fub nomine tabernaculorum Cham indigi cantes ; Hebraefs
denique dicitur Ad ijraim^ nOrriine omnibus pailim not6,'a Mifraim
CHami filio? primo eius poffeflbre . Alij veroMifiaim diftam Volunt a vo-
CC quod anguftiam denotat, eo qiiod vadofo rnarirmediterra-
netalluuio 5- Ifthmo^Erythr^eo & Memphiticis montibus, eatadupisNilo-
ticis, & cStabathmo Lybico a quatuor m undi angulis clauft, 8 t \icluii ftri-
(3:a atque coarftata, exteris difficilis reddatur, & inaccefi^ .
Nili donum Herodotus appellat j is enim a conchylijs in montibus
repertis, a falfugine fontium, foflarumque ; a terra reliquis confinibus di-
fcolore j a Nilometri; fertilitatis niaximx figno ( v; in quo olim ofto
gradus rerum abundantiam fpondebant, cum fuo tempore vix eam fpon-
derent fexdecim : )^^alijfque fimilibus qnibufdam argumenta ducens, ma- i„reriorfig,.
ximam >£gypti partem, eam praelertim, qus a mpntibus Memphiticis ad peus fluminis
r*" * n a »1^. alluuioneac,
mare vlque exporrecta nummis incrementis late irrigatur, alluuione pau-
latim c fuperioribus locis inuefiam , aggeftarnque efle, coniefiuris non
obfcuris opinatur. Huius enim in fententiam omnes fere quotquot poft
-I A 1 fuere
• . 'i } \ *
i
<
GAP. H.
l if me«#or«
Ssfo-
ftris pi#t5n?is
lalugui» Erys
hrxi maris
alciorem^’'
gypti fuper^
^ A. * 'i !• V
Diii»(i«^gy-
fti.
4 OEDIPI .SGYETIAa TJEMPEVM. ISIACVM
fu^rc tum Philpfophi,' tiim HlftoriograpbKdcfcendun^- Ariftotele^quo.
que eam dicit in dies magis magifque cKArefcem k aNno totanr ,cflc jn*
ue^am aggeratamque , eo quod longo, temporum traciu^ paludes- ob i-
mentur ; & habitationi tandem reddantur idoneae .-initium tanien ret
obliuione inuolui . Atque idcirco ab Homero Thebaidos mentjpncnu
duntaxat fieri , Memphi vel nondum enata, vel necdum, eo progrefliv»
vt digna commemoratione haberetur j,' fignum etiam eflc } quod .paula-
tim fit aqua exCccata,& quodSefoftris didicerit,mare rubrutn altius cfle
^gypto 5 atque ea de caufa* quoddn animo habebat y foflam a mari Ery»
thraeo in.Niluro, ne diluuione totam-fubmergeret, ducere omififle ; Nam
,/Egypti cauitatem,.aIueo, quo Erythraeum mare continetur, peofundip..
rem efle fibi perfuadebat quem tamen errorem iji fequentib.us fiip lo^
co refutabimus, His igitur ita lumroatim' rccenfit-is>- nunc ad particula»
rem AEgypti deferiptionem progrediamur., t,- •
w > i . « •It'?» 'a
C A P V T 11.
^ ^ r-S / _ .
* I . • - . • ^ . w f t .
• 1 • H . . , I . , -
' . . "i •
j- . ^ .
c : diuifione A/i e^yptivin.No^f^^ genere. v,
1 .
* ' • ’
,
'
' » • c ‘ 'i
A Egyptus porro vuiufrfe, tefte Strabone r antiquitus in triginta No*
mos,feu praefexSlura? V tot nimirum ^ quot labyrinthus eius ldea^»
feu inyfticum illud .^gypti templum aulas habebat , feu diuerforia, diuisi-
debaturfadeo quidem^ vtfuperior ^gypti pars Thebais diSa decem con-
tineat Nomos ^ Media vero feuMediterranea^autMenaphiticatotidem;
Inferior denique plaga , a figura triquetra, quam NiIusl ad Memphim bi-
partitus, lateribus inbafin maritimam abeuntibus deferibit , quse .& Delta
inde dicitur, numero non pauciores prioribus compIetleretuT .. Quin &
omnes ihofce Nomos in triginta quoque Deorum & Geniorum, quos .
Ephoros, aut Decanos in Deorum Repub. appellat .Trifmegiftus, alij
quorum finguli fingulis Nomis veluti cuftodes quidam Ge-
ni] malqrum Auucrunci prseeffe .credebantur, dedicabant honorem,; adeo
nihil fine myfterijs apud ^gyptios gerebatur. Verum horum Nomo»
-I rum prout; firigulis Dij» rcfpondebant partitiones , fignificationcl^
- : que, vt plurima paucis comprehenderemus, hoc vnico
. <eFtolomaeo deprompto Schemate tibi ob
. . , oculos ponendas duximus •
• i' »•
A ( 4 .
-r . i.r
^ < h r . • , . , ,
• t 4 KA *.
It
. i. \/
DIVI.
1
•
DlWrsICX K *
k' *
Superioris Aegypti s^^^^,hekmdmtm%u 7tolom^um.
i • i'h , I Apppl.
I
,rj:; I Jopoii-
Thebis^
quse & I
iK(L%V»
5ri/A@*
Aoteo-
poli
f
j Appol*.
‘ lopoli' ‘
i. '•' k i
: I /
yt*
: jS'/
^ ^l^poHib, Sol. 6d'
. Apis feu bmM {
J • ^ ® • I t
I
f
trx^ja ifcu I
iqui fepto ciiiq j
jftodiebatur ^
t
Bacchus
{Venus oil
I -i {
jApollp feu ^lblj
fub fojrmAqAcl-!
pipitrte H }
jsol, lifppJtSo ]
iSc Serji- • t
in
Xupjyiim &
Khubim
AiH^ medi-
i teuahea « 6c
j PVila Tlutn
• Ele-
phan rinam
Apfaro
4itopor
''i ri: r.'i... , . .Ypolitei^
l 1.
•> * - '
..d^($ea^ilotum
l
vJbeia.
• I f I
!
* "Rteditefraneum j
^ ^XionBidcLu. I
? Ai*ll •%« I I
«!
I
4 OEDim^^GyPTIACrTEMPLVM^lSIAGVM
0ryi5lOi SEGVNDA.
Ao- .Panismediierranet^Ae^pti^f^y. 1 i'
^ , »v»
t I
:
Mem-
Buba*?
I I . ^ :
- ’ J-L^.L W g '
^ i •
't l
chi^e§ ;
(x> I / '
•Bwif-
in Qae4i« j qI^odq-
parto^ I—
fopt- iCroco-
lites, I
H '
• 4 Cyno
f PPli*»
lites
^ ^JHermo-
’
I poli- ,
.
J.tcs
! f f OS Mne- ; .'
^ uius fepto
inc|u* ' . i..
,
fus /. !
l]L.atp-p ^
te^ i
* , ^ A ^ t
Taoiees.
«i«ISIi>
Cyno-
poU *
Ke^
mppo-
It
/ »
I
LatQr , i
nopo-
li
Tani
hO*^» ‘
1 . !|
?Ol, !
iApollf)',
bfiris;
I—
r
' •^1 J
'
'
L . ~i -
A I
j
bxyrilichus " '
Fi®» i
?WP-
Hercules
^ * >
>. I
Memphis» Acii-
tbpn» fcu
Acantborum
^ Buhaftis»qu% in
j Arabiam fe ex-
tendit
Babylon > He-
roum ciuitas
,
Heptanomtis
Crocodilus
t i j>
Mercimus
Luna»lfis ^
Acdpitei , A i
’* I
V .11 .LU.'-JI«-""- ' ^
Sunt
Vrbes
eius
fubdi-
ti*
Oxvriiichus
•
vrbs metro-
polis
.. I ^ii.—
. Nilopolis, curo
I tota Infula--
< NiU .
^ ^
I
Lacus Meridis , 1
^ eius metro-
j
polis
Canum
vrbs, metro*
polis
I
I
I
I
Hermetis feu j
Mercurij ciui- |
tas m agna
Vrbs Latonae &
flumen Aga-
thodagmon j
Tanis metro- j
polis 6c flumen I
Bufir iticum i
DIVt
/
^ CAPall^
SYNTAG. iI.. CHOROGRAPHrA JEGYPTI.
r
'
ii . .
.
*
i ^ «ri
. J; xr DIVISrOi^i'TER.TIA.
« «
, . ,
' ' ' f ’ •'-1
Inferioris f Ortis. Delta "meatur
I
- . i-' ' '
^ ^ V
i
...'i '.L
i
} ; > *
k ».
Bufiris- .
tes .
/ k ; , j .
J - r '
Bufiri
rBos ,
ly^h . - . /
Serapis
1 .
• Bu liris,
Onijfeu
Helij metro-
polis
'
; \ • Xoites
k
' • Xoi ,Cano-
;
Jt ^
pus leu
Nilus '
» *
Xois, Pem-
phthuchijciui
tas Cabafa
. ’ i -
•
e
t 1
•
Naucra-
tites
Nau-
crate Nilus-, .
'r 1 -
\ Naucrate
ac
Profopis
Latopo-
lites
Di-
cun-
tur
\h _
vrbi-
bus
Lato- ^
poli
• 1 Latus
pifeis ^
I
Sunt
vrbes
>eius
fubdi-
tae
Vrbs Lato-
na? metropo-
lis
Nom? in-
ferioris ^
partis
^gypti
Saices
1
1
iSai
1
1
1 Co»
hun-
1?"
hjs
Minerua Vrbs Mi-
; neruae
•
Mene-
laites
1
Mene-
lao 1
Canopus
Metelis,
Phte-
nota
Mende-
fites
Men-
des w
Hircus, feu
Pan
Mendes
»
Thmuis
,
Taua
Leon-
topoli-
tes
' Leon-
topo-
j
!\v- Leo,
Nilus
Leonum
ciuitas,
Pharbsetbus
Seben-
nites
' Se-
ben-
nito
- Luna,
Cybele 1
Sebennitus,
Athribis,
1
Pha-
gropoli-
. tes
Pha-
ipoh 1
Phagrus pifeis
,
i qui pudenduO.
firis deuorauit 1
Phjl^,
Ombi,
Metacompfb
l k «i -J r
1
r
j
Hifce addunt ali; ex Plinio & Ptolomato, Nomos Omphilen, Phan-
turiten,Tiniten ) Phatniten , Neut i Heptanomum , Athribiten , Onu-
phitem Butos, aliofque, quos vide apud Ftoloinjeum . Opus autem fuit
tam diligenti ac fubtili locorum diuifionc ob continuas finium confufio-
nes, vtbene Strabo notat, quas Nilus incremento exuberans efficiebat
alijs addens, demens alijs , & figuras immutans, & figtia obruens , quibua
proprium difeernebatur ab alieno, itaque identidem dimetiri oportebat.
Durauit porro exaSa haec i Scfoftre primum fafta , tcfte Diodoro , in_.
Nomos fuos jEgypti diftributio multis poft tcmporibus,doHec vari;s bel-
lorum tumultibus impetita Regio, variamque vrbium , atque oppidorum
ftragem perpeffa, tandem in manus Mahutncdanorum peruenit j qui pri.
ftinis
Stra.b. I. ly.
Csufa
CAP. ni 8 OEDIPI !^GYPTIACI: JEMPLVM ISIACVM
ftinis Sacerdotum moribu? ^ /Intutis fiiblatif fqa fubftituerunt . Nam ab-
rogata mox Nonnorum partitione , in tres alias y^:gyptum partes partiti
TunCt quarum primam, quas eft a Ca^to ad ofiium Gapopicum vfquc ( c\i?
ius longitudinem brachium Nili occidentale Agathodaemon di&um , lati-
ATurci$ ttu tudhiem vero Athribiticum flumehyNlloticum Delta bifariam (ecans, &
pta^gy. latus maris terminant ^^ mharallerif.ycl firapliciter £r//appcl.
lant. Alteram vero partem» qui a Cairo inter. Erythraeos &, Lybicos
montes continuo traftu ad catadupars vfque excurrit , antiquis Thebai-
dem diftam mqdo hoc eft Tento}fiu,m^ nominant , Tertianu
denique partem, quain brachium Nili Athribiticum , & Arabiae petraeae
iuxta Bubaftici fluminis longitudinem determinant Mlardt
^echria^ hoc eft terram pahdofam fcii ^marmam vocant . prima Oriza, &
omni fruSuum genere 5 ^ altera frumentis, leguminibus, pecoribus, vo-
lucribus, lino i tertia^ faccareis arundinibus, goflipio , mirabalanis , alijf-
que ignotis Europae frugibus abundat . Verum vt harum omnium difta-
rum partium, ficuti & Nomorum fitum melius percipias, vifum fuit hoc
loco praeter chorographiam ej^aftani , particularem quoque fingulorurri-»
Nomorum vna cum moderno fitu deferiptionem inftituere, vt tiim difta’^
fum dicendarum rerum feries luculentius patefiat »
C A P V T III.
distribvtio prima,
f *
Inferioris Aegypti in Juos Nomos .
I Nferior -^gypti pars, quae duobus fluminibus Agathodaemone & Bu-
baftico, & lictore maris includitur, ab omnibus fere Geographis Del-
pelta /tgy- ta^ a figura litcrae, quam exprimit, appellatur , Paruiim Delta porro voca-
ptj ynde i omne id terrae Ipatium, quod Bubaftico & Bufiritico , Tertium Deltay
quod Bubaftico &Athribitico comprehenditur, de quibus vide Ptolo-
in^um hoc loco . Hanc ^Elgypti partem a veteribus ?h'mm appellatam^
reperio. Eft autem in Copta lingua , tefle Nomenclatore noftro,
nihil aliud quam mare , vnde fufpicor hanc partem mare vocatam , vel
quia Niloticae inundationis tempore mare referebat, vel quia traditiono
antiqua olim totarnhanc partem mari teflam , Nili limo excreuilfe cre-
debant, vt Strabo docet. Arabes fime huic aftipulare videntur, cum-i
pijphiuro Elphium 3 id eft, locuhi paludofuni ^gypti, Elph phum^ quafi
gmdg diceres on«w2, quod eodem in loco Nilus in varia oftia di-
ftribuatur , appellant. Etfi aliam & fcopo noftro magis fiauentem ethy-
qeUWausit mirationem allignatam reperiam inGelaldino Arabe hiftoricQ,lib. i.dc
Regibus ^gypei, vbi narrat, Elphium, quod tamen non in Delta, kA
in Saide ponit a lofepho conditum , eique hoc nomen inditum ob caiu
fi^m,quam fiifice vcrbjs deficribit ex Ben Abed Hakem. Hoc eodem, incpxxt^
tem-
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA :^GYPTL p CAP.iiL
tempore dqua Sgypti Jlagnans in riuos edulia fuih ^ narrat Hofcham fitm Ifiac»
Deinde perfcquitur textura his verbis, quae ego breuitatis caufa latina^
fubiungo ; Cum lejeph dominaretur ^g:ptOj ^ magmficajfet domum ^ ha-
bitationes Pharaonis, iamque centum annorum oetatem ageret ^ dixerunt conftliarj
fharaonk : Ecce lojeph Jenio confeSlusy nec fapientia^ nec mdicio polht amplims ag^
graua igitur iugum fipergentem^^mi eamque Vtiliter occupa, hiennioque folicitan- mfw
tihus tandem rejpondit j agite y^ideamus^Ji in Blphio conficiendo confilio nobis candoEipWft,
efifie poffit .
^ li^ k5l,*ai C>Sl^3 f
^ J-w J^5U*5 jc.Asd< Lf (^r J.5 gjlft
^jocabatur autem tunc temporps Siphium Gubeh^hoc efl^fofia fine Magnum ^ quia
tota regio Elfaid erat aquofa, id ejljjlagnantibus aquis oppleta^ congregaw.tque ma-
iores Juos , yt confilium mentemque eorum exploraret i qui confiderato propofito vlcabaTur^*”'
negotio dixerunt j mittatur lojeph^ yt aquam Elgeube diuertat j eaque dedu^a Eigeubc.ided
adqctat regionem regtoni tu^, '(r prouentus prouentwns tuts'^ yocamtque %ex
lojeph dicens : Sci mips hunc locum abundantem ejfie , <r adificijs , campifqne co-
lendis aptum .
4 >a*^ 5\ (j1 cJ)
jd*AM ^ i^a;> u^5\ J\ \ j^*o
!> ^ ^ .,.—» 1.1 MA ki9^A U\^
Et reuelatum fuit lojeph , yt foderet tres fojfcu pro amnibws^ ducendis , pri-
mam ex fuperiori parte Rlfdidy ex iUhoc loco^ ^ amnem orientalem ex hoc locoy or
arrinem occidentalem ex hoc loco, ^ ccepit lojeph opus, <r fodit amnem tendentem
ex fuperiori Efinum yfque in Alhalun, tr fodit amnem Elphium , ^ hic amnis
orientalis,^ pr<eu aluit amnis iuxta oppidum y quod dicitur J^nhemt ex oppi-
• dis Elpbtj y ^ hic eji amnis occidentalis, ^ exiuit aqua eius ex amne orientali ^
ir fluxit in illumy <tregrejftu ex amne occidentali y isr fluxit diffufus in campos
Kjmhemt yerfus occidentem , <r non remanfit in planitie aqua . • Tunc introdu-
xit operarios , <r exempto exfeBqque quicquid ibi care^ojum ^ inneojum erat y
liberum fecit aquae fluxum ineajuperflitisy fuitqmTot principiumflu^xus^ Nili y
euafit que planities Jicca <sr pura y^fr eleuat^ fnnt aqu^ Nili,^(r ingreflae funt
principium aluct,^ fluxerunt yjq, dum yenirentin AlalhuUy^ refluxerunt inde
in Elphium, ingr effle funt amnem eiuSy <tff' riuos eius, ^ faSla eU pars Nili j
B edu-
K
Piioia ftagni®
tium aqua,
rum Ni!i m
Nilum deri.
uatio dlofe.
pha pcrafta^
GAP. III. J (5 OEDIPI AEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
Tapofif i»
pulchrum
0/irid)s ,
Ad hanc quoque praefefturam pertinuiffe lego vicum SjreV/eiv • Eil
autem Sw/eis nihil aliud, quam fepulchrum Ofiridis , quafi diceres STcp©.
• quod idem teftatur Plutarchus in Antonio , vbi etiam loco
TfltToV/e/?, TtfipoV/eejfcribit. in hac enim parte fingebant corpus Ofiridis ab
Ifide conditum i fcd dc hoc alibi fufiiis , .
N O M V S Ii* PHTENVTI,
ID EST
Traejfeiiura Phtenuti a Copte twTifitp %
S Ecundatn Nilotici Deltx praefeduram inuenio fuiffe ?hte-
nuthi^ hoc eft , vt Copte eam enunciem wvxz,t\^
quafi diceres prsefcfturam Dei Deorum 5 eratque vicina & con-
tigua pracfefturae Racot« , etymon huius , teftc Nomenclatore Copto >
deducitur a id cft, Deus^ plurali, quod Deos fignificat, a fin-
gulari Deus , Meminit huius NomiPtolomaeus quoque hoc loco,
Miraju, ait, ©y •groraf^ov tcw^ , (p^•fv«©v vifi(^ yjf fiwfoVoM
/SSt@. Inter flumen magnum ^ Vharmutiacum ^frbes Phtenuton Nomus ^
Metropolis ^ !Butos
,
Vocatur autem id eft,praefe6i:ura Dei Deo-
rum, c6 quod in ea Serapis quem maximum Deo-
rum Aegypti, tefte Diodoro, Apuleio,& Ammiano
Marcellino appellabant , facra fierent; quemquo
fub Taurina forma in delubro proprio adorabant
;
atque hoc ita efie, fimulachra quaedam
eius^quam e latere vides figurae^ quae in ruderibus
Raffith & Deruthi , id eft Canopi & Buthi, quae ad
hanc praefeduram olim pertinebant, fubinde inuc^
niuntur , Serapidem hic cultum fatis fuperque te-
ftantur. Eli in Mufso iiluftriffimi Petrii. Vallo
"huiurmodi idolum ex latere confeftum, cuius figuram apponimus « Ca-
nopum autem hodie appellant Aegyptij , ita Abulfeda in fua Geo-
,% graphia Arabica^
:
^ 1 > —
legio ad OQcidentdem partem Nili ohm diSla Canub , ^ diflat ab
^l<^xandria AJargala, id ^dyjpatio teineris Vniusdieiy etfi Strabo, cy «i(tO0'i icdi
imT 9 v T( 6 ctUtidT eft , diflantiam ab Mlexandria 120.
fladiorum diflantiam euntibus terreflri itinere pruejcribat * Butos autem hodic-?
vocant, Deruthi , in vtroque vero Serapidem & Latonam fine Io
cornuta limulachra, culta fuiffe , Strabo dotet : inquit, cVwyuft®»
ifeWiSt^ywTV <r«AA^
eSi-f AAfl^ij6*»3(TO« «y/rXVy , oJUTug
Cmopus eegnominis Campi, qui Menelai Gubernator ibi
mortuus
Sueo^a
(
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA uIGYPTi. 17 CAP. III.
Sucos;
mortuus fuerat ; habet Serapidis templum reli^se cukum^^tntammhtlijftmi viri Quis Cano-
bi ^ pro fCyUel pro alijs injomfua ibi captent 3 Junt cp^i curationes
confcrihant^ quidam Virtutes editorum ibi oraculorum. Et paulo pofl dcBu-
to ica loquitur : rlw fiSm E*§^oVoA/s IV vt{C<f> C4i Amto/s
f 4 a#T«oy . Circa Butum Vero efi Hermopolis in Infula iacens^ <Suti Veroejl Latona
oraculum. Latonam vero cnm Io Bofphpra confundi ex phornuco patet j 1
quin & etymon ipfumButi a cornuto cultu fic didum, author eftStcpha'»
nus ^''^prnroA/wyvoceiSsT®., & Coptae voci per omnia fefpondet i Sonat
enim in lingua Copta nihil aliud ? quam donum Bouis , cuiut
modi Latonatnfiueidxfct.Bouis- Phoronaei filiam fuifle, Herodotus de-
clarat in Thalia, alijque Mythologi ^ quos confule.
NOMVS HI. PHTEMPHVTI V
' • «
r ^ r
l D E s r, .
I
7 rafe£iHra Phtemthuti , •i
» ^
T Ertia praefeSura veterum ^gyptioriim erat Thphem-
nuti ( corrupte Phtemphuti ) hoc efi, Coelum Deorum, a voco Phtemphuti,
Copta idefl:, Coelum, vbi !c€ nota Genitiifi, & plural. num.
quod Deos fignificat j huius metropolis erat i^a.'»^ Taua , quod Copte
idem eft, ac templum; videturautem haec pra^iedtura dia:aCoelum Deo-
rum, eo quod inter duo flumina pharmuthiacum & Athribiticum germi-
nans, reliquos omnes* Nomos cum foecunditate, tum amaenitate facile fu-
peraret. ComprehendebatqueXom & Pachnamunim , quae poftea di-
tierforum Nom orum nomina fortita fuht ; *'in hac praefe&ura Canopi
^ culttim viguiflci potiflimiim Xoi , Suidasauchor
eft . EVat autern idolum illud inflar dolij, plenum
foraminibus, vt hic a latere apparet , cuius dc-?
caufa & origine, vide > quae fcripfimus in Prodro-
mo noftrq Copto» & apud diftum Cuidam voce,
Canopus ; & inferius vbi de Canopis fuse trafta- ^ , , ,
'v • '1. . ^ 14 AQwvrbs*
mus. Aois vero Metropolis., m qua colebatur
I Canopus j qui inde dicebatu-r Xoites ; Copte vo-
^ catur^TOC , ab ‘iEgyptijs pofteris Sciagha^ ,
'iii^quaj tefte Geographo Dubiano magna adhuc antiquitatis veftigia in-
aniuntur, »
\ 1^5 Porro Arabes Hiftorici , aliam huius etymologiae Phtemphuti afli-
gfiant rationem’^' cum enim lofeph exficcaffet Elphium ;•& quicquid
Pe/f^ continet,'» in 'terram eleuaflet aqua in alueo^ (kpreffa fefgtonem-
"q^c nbn fertilem tanttim,fed & mirum,ih modum anioenam ceddidiffet j
dieituf Pharao ad opus Idfephf fpeftahdam accitus , in haee verba 'proru-
pifle : Num hac regni co£leJlis portio, f vnde & Scha-^
-i I ;/ Q $ha^
y
I
CAP. in. z6 OEDIPI AGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
4^, vbi hse contigiffc fcruntun in hunc diem regnum cceli vocatur, ita_.
memorat Gclaldinu* Arab» in hiftoria de Regibus iEgypti} fed hoc ad-
iungere hic volui, ne quicquam ad antiquitatem llluftrandam decflc vi-
deatur i interim vnicuiqoc liberum erit dci;s fentirc,quod voluerit.
NOMVS IV. M ENDES IVS,
Iti K S T
Pr^feiiura Mendefia Copte h*7t««6na.t\c%
Q Varta veterum ^gyptiorum praefeAura erat Mendes, Copte xctn#
, qux vox Hircum fignificat } ita difta pratfeftura, vel a mul-
titudine hircorum in hoc diftriAu pafei folitorum» fiuc a cultu
Hirci aut Panos, quem in hoc Nomo cultum effe Strabo docet his verbis:
eV(' <A' % Wa/5 ^ lutUictMiy ^ Me»J'ii5. «Vb vtu» rdnariti^ 'G faif , «St lUr*
MgVcTuS -9^^ K^fifivov ^ctXdosn «^arev
N«A&! j «3-1 "^dyu yuvet^^i
Mitrypytoi*
Praterei Mendes ^hi fan colitur ^hirm animal ^ ^ Pindarus ait, hoc itLjf
Iqcq hirci cura fotninis mifcentur ^ ^
Mendetis ai Vicmh wari.pr^cipitidu»
Cornuque Nili extremum, qua Salax Caprae
Maritus hmmnam audet inire fiemtnam ,
‘
Eufthius vero dc prxparat* Euangelica, c6 quod caput hirci in hac prat-
feftura adorari foUtum effet, exprobrat Gentilibus j Cui aftipulantur
Clem. lib, 5 ^ Aromatum j Herodotus quoque & Plutarchus, ille in Tha-
lia, hic in lib^ de Ofiride & Ifidc , Suntque huius cultus luculenta in ta-
bula Bembina indicia , vbi in limbo fupra Aram-»
Hirci caput depingitur, ea, quae fequitur , figura .
Quae omnia approbat Suidas his verbis :
Kob>^H(rt^v •atttia* ^dyvt
r» cwrsjv Sf^hixfTOi , «tw KA^Hvt ^ npioiriv c^q aiAKi/t^oy
yoyipia cTu/iaft^ , ^ TtpfWri aJ^^y ^ i*i! i^i^v l^dyHi >
oydiTiK^ ^ /egpV iS Hivdno-iii Aiyu^lni , cy
dyaAfJbA^^AyQ^i^ii Ic^ o^-^Qvtypy ^ djdwy * Mendetn Vo*
eant Pana Aegyptj, qmfi Hirco-formem^ quem ^ Hir*
cum jaerd lingua 'Vocant , "Venerantur autem eum quafi
fimnatis "virtutis proefidem, colunt quoque eum, quod non liceat comedere hircos^
efi enim animal lajcimm^ Ejl ^ templum apud Aeg pcios in Mendele , ^ in eo [u
mulacrum hr cinis cruribus ereClum habens verendum . Cuius vero hic cultus
fymhQlum fuerit, fuse, dicetur in Pantheo Hebraeorum tertio huiusope-
ris Syntagmate i Giuijtas principalis hplus Nomi eftThmuis , de quo
ctymavidcHemdQtuuainThaiiajCopte^jwo^, Arabice Elmurade.
N O-
\
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA JEGYPTI. ip
NOMVS V. ON.VPHIS
1 p ES r,
Pr<efe£lurA0mphiSiC9fifewxij^\^. %
/
P l Raefeftura Onuphis, quintum in ordine Nomorum locum obtinet
.
: Copta lingua l^ihofy vel n*)s<|iDn , quod ferpeotem fignifir
caC, appellaturi putoque hanc vrbem eandem efle cum Hebraeorum
No/^Ajqua tamen voce Memphis quoqjnominaturiratio huius rei alTignari
poteftj propinquitas Memphis ab Onuphide , ex qua confequenter con-
fufio vnius cum altero, ficuti eandem ob caufam non raro confundun^
ttiV Pelufium y Sais & Damiata, vt inferius oftendemus . Balmis ita eadem
deferibit q 3 n n’‘ft K'^p 3 onsro nano DK^* ^Oph nomen Vrbis in Jigy-
pti> barbare dicia Monph . Dicitur autem quia afpidein ferpenteiTL»
in ea adorabant, ita Faufaniasin Corinthiacis , cum de cultu animaliurru
in Baeolia vfitato loquitur * Kc&S-etTn^ a» rn araA« -jS Aiyu-
9 j78 0Vk(P< tS Aor/eT©* «Jigjaxuyair/ . Onuphion autcm a
ferpentis cultu ita diitum etymon ipfum docet
,
quod W o(p^@-deriuatum nemo dubitare. debet
,
quin & Nomenclator nofter BmrthiijKoy
feu ferpexitem interpretatur, cui aftipulaturHo-
rus, qui ferpentem Vraeum diftum iEgyptijs afle-
rit 3 quod Mendum in Prodromo effe oftendimusj
vbi quoque non Vrseum , fcd Vphxumlegcndurm.
»/ bp * '
r ;^'flyTa rCai vaJt © . i' v «ctAao-i , o fV
A^/r/ ovTf^ wjSlr%i em ^ u&Utrtv . ^in ^ aliter ^uum ex-
primantes ferpentem pingunt, cuitts cauda reliquo dnmhatur^ ac tegatur corpore j
hmc^oyfitij auidern iingudfud Kr^um , ( lege Vph*um, Jgr^ci Verd <Baft-
Ifcumrttminant , eundem ex «uro conjUtum Vtjs ctrcumpqmnt . Atque Ijuius.
quidem occafio nem fuifle puto multitu-
dinem afpidum feu ferpentum quotannis eo in di-
ftridu ex Nilotici limi putrilagine pullulantium^
,
quos diim maxime hominibus pecoribufqj damna-j
inferrent morfibulfuis lethiferiSjAfpidem ceu nu-
men Auueruncum coluiffe verifunile eft ; & forfan
ad Mofaici ferpentis^in deferto exaltati rationem
& exemplar illum quoque colebant Aegypti;, quos
plurima ab Hebraeis accepiffc alibi dicemus, Ido-
i
jepakomo^ 4 >on
ium^’ ex tabula Bembina depromptam hic apponimus
.
\ .
\<V‘- NO-
CAE.11E
Bslmit Hf
bfAH$ i» Df>
Oioktfi»* '
>
]0..'v
»*v » ^ ^ -
Onuphis fi. -
gura
.
nio- .
quid ?
Mendum in
Horo occur.
rens cirea^
nomen-*
ruo-
Caufa cultus
Vphsi
.
CAP.IJI. »©
Suis iqfecip^ris
Agypti Me-
f ropolis •
«coii
CMC
idemqua:
Ouis ,
Ouis Miner*
dicata
.
Clemuns Me,
jf/endrinus
.
Min»ii£
IdgluBi-.,
.. V
OEDIPI jEGYPTlAerTEMPLVM ISIACVM
Jvj O M VS VI, S A IS,
l D ES T,
I
PrafeSiura Samea^Copte n-»«cttto« %
t
S Exta praefcSura erat Sais Vio qua Mineruam cultam Strabo docet '2
JCflt/ M 2«i8«yywr/»»^ eA' aro A/5 > 2^12 Mwf oVflA/5 ^ ^ ? t/^So-/ k^lwt^
C4f h'^ irmtt , Jnde^ inquit , Sehennkica yrbs isr
Sais inferioris JEgypti metropolis ; in hac MtneruanL^
iolmt j ytpote in cuins (emplg fjammepichi fepultura^
efly alibi quoque reftrt, Saitas ouem coluiffe i Sc
certe hoc ita effe etymon^ docet j ciim Sais lingua
veteri nihil aliud fitrquam ouis fiue agnus, Copte
«ctm, & cum articulo T\l«cmi^ ita Nomenclator
nofter Aegyptiacus claic docet . Sunt autem Sais
& Efoi fatis propinqua, diffidentque fola corru-.
ptela in literis diuerfimode adiuerfis prolatis fa^
Q:a . Ouem praeterea Mineruae & Palladi dicatam> omnes Mythologi te*^
flantur . Meminit huius templi Palladis Clemens Alexandrinus!. 4, Aro-
matum . In Saiy inquit, j&ru yefiihulo templi Falkdts hktujmodi {yrnhola incipL^
fpeSlanW . • Infans y Senexy Accipiter yFifeis ^ Hippopotamus , quprurn fymbo^
lorum. interprctationcni vide in Obelifeo Pamphi-^
lio lib, 3. & qua^ de portentofo Minerua? templo
in, Sai recitat Herodotus in Thalia j vide quse iiipr^
in Nomo Memphitico de hifce egimus , Fingeba-^
tur autem idolumMineru* ea prorfus forma & fi-
gura qua Ifidis , a qua non differt ; nam vt refte
Macrobius , quod Greccis k'&tuja y hoc eft Miaerua,
id Aegyptias Ifis eft, figura eius e latere apponitur
,
Verum cum de hife^ & fimilibus fusVtraQemus.iry
' MyfiagogU Aegyptia , hic obiter tantiim ea infinuanda duximus ,
N Q M y s vil, A T R I B I s,
T® s r. ' V'
Pr^Ciupa ^t&ri(>itica yCepte ^
P RaefeSura feptima Athribis eft, quam alibi perperam vocant 2
8c eft iuxta Ptolomaeum, O" No>@. , MnfcvoMy ^ ^ , i
^05 5 Copte vocatur > pofteri Arabes cam Atrib ap-
pellant ; quam Strabo hifee verbis dcfcfibir: MufoW/s A:'&ejtfii(y
vi^acny rlt^ UvydkLui jithribis Nomus <tjr Metropolis eUy colunt in ea Mygalim^ >
fi^ Murem araneum j Vride vero 9 ^«A^ origiqem fuam habeat , aut quid
proprie
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA ^GYPTL 21 CAP.III.
proprie fignificet, etiam multo cum fudorc comperire nonlicuiflet, nifi
hiftoria feu chronica Arabicum in huius etymi notitiam aliquam medc-
duxifTenr . Nam Atribis dicunt Arabes ita diftuin a Fundatore vrbis Atrib
Pronepote Mifraim , ita Gelaldinus in hiftoria Regum Aigypti y vbi in«
ter coeteros Reges ^gypti, Atribis quoque meminit his verbis 2
Et def tincto Copto ira Mifraim vocant) fucceflit frater eius Efchman^ cui (uc^ « -j * .
cejftt frater eius Jtrihy ipfe ^dificauit duitatem jAtrih. '
Porro vbi alij loco muris Aranei, quenu
Athribitae coluifle feruntur, legunt fiuydp^viy alij eo-
dem loco legunt W-S-agpy f*voKi<pct^oY, Sylburgius,
id eft, ex ep fcarab^orum genere, qui caput mu-
ris prsefeferunt, &: hunc adoralfe Athribitas veri-
fimile eft, vocaturque ab Horo ^
(p@- j , xxtS-a ^ oftviav * K nt-
cornis eji peculiaris forrn ^ , quod animal Hermeti
facrum effe^ yti ex authus Ihin exiUimarunt, Certe
^gyptios huiufmddi Scarabaeum tanquam viuam quoque Solis imaginem
ioluiffe Porphyrius docet libro, 7 ^ * fiue de abftinen-
tia ab animatis ; kiyv'0m la-iipS-nc^i ^'dKoVa ilkia • Atque ex hac ad-^
modurri concinna letlione mendum effe muretn araneum feu itvyaxltu> lu-
culenter patet, cum nullibi de cultu muris apud .^gyptios mentio fiat
.
quomodo enim animal immundum, nec vllo qualitatis memorabilis do«.
V)o praeditum, quin ad corruptidnenrt inferendam propenfiffimum
pti; adorare .voluerint , non video ? nifi fdrfan per placatoria facrificia^
qiiemadmodum iri Deorum Aiiuerruncorum cultu contingebat , id pra:-
ftitetint,»' at ciim inter hieroglyphicanuUa huius^rei veftigia reperianturj
ego non 'poflum non probare vehementer leftionem Sylburgij , loco
legentis, nodS-a^Y pvoKl<paMv^ id eft , Scarabaeum murtformem , de quo
confule Aldrouanduni capite de Scarabaei? in genere; huiufmodi autem
cultus ScarabseijVti comrnunisfuit tbti -A:gypto,ita Athribitis maxime pe-
culiaris: Sed vide, quae de eo in Prodromo diximus , & alibJ pluribus in
lodsfufe dicemus . Simulacrum huius idoli ex tabulaBcmbina deprom»
ptum hic apponendum duximus, . , , * •
• * * ^
*
-T*::
• % VsiJ
l*
:N0M VS VHll TA N IS, . .
” ' J D e s T, '
PrafiUura T anitica , Copte hrttwcxn^ \
*
t ^\0
M Vltam reperio de hac prgefeaura. Tanjtica inter Authptes conccd
tationem, alijs eam cum Pclufio , cum»Dami^ta quibufdam , non-
nullis cum Saf cohffihdentibus ; Veriim ciim haec cohfufio brta^ fit ex facra
fd^ptUra quam dum quifque fuQ modo interpretari cou^tur^j mirunu
non
A A,
y
j
, CAP4IL
jsjqtninum
rbiunjc^^gys
p(i f n?rr%?iq
,
zt OEDipI uEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
non eft. varias quoque circa haec fententias exortas effe . Verum vt con-
rrouerfiahsc tandem dirimatur , textus facros prius hoc loco allegandos
duxi i vt quibus TanimPelufium, aut Sain, atque Alexandriana nomini-
bus indigitct, patefiat Deus igitur per Ezechielem 5 o. capite minatur
Aegypto eiufqoe vrbibus principalibus ,hifce fequemibus verbis
:
'nnJi cnna nx D’nr»
^ 7 in Dnrnn m »nnji pD Yjr^nan
"•m n^r\D om nx ypn*? n^nn 7’nn
Hoc eft, H(^c dixit Vomin^ % Dicter dum pmukchra^ ^ cejfare faciam
idola dc Mcmplm j Ohx de terra ^d^gypti non erit amplius^ ^ dabo terrorem
in terra ^gypti j di^erdam terram ^hawesy dabo tgnem tn Taphnisy^
faciam indicia mea in AUxandria ^ <S effundam indignationem meam ffper
Injium robur AFgypti , interficiam multitudinem Alexandrt<e , dabo ignem
in u^gyptQ , quff parturiens dolebih Peluftum iS' Alexandria erit diffipata
,
<»
Memphis anguftU quotidiana ; luuenes Heliopoleot cr Subafii gladio cadent , ^
ipf<e captiu^e ducentur. Septem igitur vrbium hoc loco mentionem facit
facer te^ttus , Primo, Memphis videlicet, quam Hebraei dicunt Koph*
Secundo, DinU Phathurety quam ego Bufirin interpretor, vt poftea videbi-
mus, Tertio, Thaphnis quam Hebraei vocant Quartoi Ale-
xandri^? qu 2 C hcbraicei^;^ No dicitur, .Quintp, Sai , quam textus dicit
pD Sin, interpretes Pelnfium effe .volunt, Sexto, Heliopolis , quae hebrai*
ce id eft, iniquitas dicitur , Septimo? Bubafti, quam di£li Hebr«i pc*
contemptum vocant non ••IJ id eft , os ignominia, ob idololatriam, quatn
in hifce duabus vltimis vrbibus prae alijs exercebant j quorum pleraquo
~ ' r - A. ir\(rfc
vocatur AwWiiAff. Zohan. vero dicitur Tams: Sin vc
editione Pelufium vocatur, hic apud feptuaginta fumitur pro Sai j qu* in
fequentiverfuproMemphi quoque fumitur , Vzieiides.inThargum hoc
Joco pro Zohan habet efith feptuaginta interpretibusD'' 3 >io& loco Mem-
phis piifiQ Maphes «'nnaoaVxa oxsa «'JoVx'? pnVm 'bkini Ut diiperdam om-
rr,L-^toc lAnh Y/. j..;, c...: — , parttm editionem
allego textum;
* >
^ XSj^pU Si»^SPQ Ut
siQh^fp
tes coientes idola do.Maphef i3' ^lexandria
,
Syriaca le^iio
mlgatam, partim fe,{!tpagiuta Interpretum fcqoitur , a
4 ,
*
iUl*i t
* *
?
% *
9 ^Jsi qfi%
tjmmimam
Et
/
/
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA iEGYPTL 31 CAP.Iil
Bt dilperdam ego terrorem Maphes^ iT amplius Dux non erit in ^gypto , ^
disperdam terram fhatures, ^ relinquam ignem in Zohauy faciam iudiciurtt^
in Na , ^ dtjfmdam furorem meum fuper Sin robur ^gyptiy <sr difperdamdi^-
uitm Ku , <sr relinquam ignem in dEgypto , conturbabitur Sin , er Nu dif
Jipabitur^ ^ Memphis erit in deletionem <src. Ex quibus omnibus tandenu
apparet, Interpretes multam habere in huiufmodi nominibus diuerfita-
tem . Ad hanc igitur nominum diuerfitatem conciliandam, dico^facram Conciliatio
Scripturam hoc loco non de vrbibus particularibus femper loqui, fedfub-
inde gcnerice, ita vt Nomum integrum pro vrbe fumat: cum autem Sais,
Tanis, Pelufium,Bufiris , Memphis vicina fibi & eiufdem diftrifius fere
fuerint , id eit, inter duo flumina Athribiticum , & Bubafticum compre-
hcnfa, qucE Regio quoque nuncMemphitica, modoTanitica, iamSaitica^
nunc pclufiaca dicebatur . Mirum non eft, Interpretes quoque vnam fub-
inde pro altera accepifle : atque hanc caufam ego efle puto , diuerfitatis
le&ionis hoc loco occurrentis . Coeterum Sain, Tanin , Pelufium , Mem-
phim# Bufirin, diuerfas omnino vrbes effe, partim in prascedentibus dixi-
fhus , partim in fequencibus aperiemus . Atque Tanin quidem Copti
vocant ab infula, in qua ponitur fic difta . Arabes eam ita-#
dclcribuiJt
;
Sij
«i <j ooUj
$ a M J.Afi ^
. Tanis autem ejl injula in medio lacUy qui dicitur Vulgo Ucus Tams y wilj»
ante memor at neque eft fulieSla Ventis j triam deftruBa pertjt . Dixit in tracl.
Mlahab : Mune autem eii prope Tanim, Vixit Vero in tracl, Hariri : Spatium
longitudinis eius laem efi nauigationis- Vnim dieijatitudo Vero medij diei flantibus
Ventis Aquilonarihus
,
Bahnis hebraice ita eam deferi-
bitrfKlSt.Nipon HKlpJ «‘'fT Tanti Tanicicus.
duitas Aigyptiefl^olim diSlaZoan . Stephanus . t«V/5
; ^ «‘•A/f *^Aeyv'^iii'arcLXeifUi ©a(pv/^
.
Porro Tanitas Accipitrem colaiffe Strabo da*
cet, Paufanias quoque Accipitris Tanitici memi-
nit . Quid vero per Accipitris cultum innuerint
^gypeij, alibi fufe dicetur. Atque haec deTani-
tica pratfeSura fuffleiant
,
4»^ I J 1
. NOMVS IX. PHARBETHVS 5
/ s r, . , .
* --- . •
PrafeBura Pharh^ethites Capte njel
! ^
1 . ^
7!^ Eriuatur hoc nomen Pharbaethus a Copto ni^ip^i^^quod pla-
‘ f tcam Accipitfis denotat . Nam cx Nomenclatore noitro m^ip
plateam ,
\
\
f
CAP. III,
^er^^s c
potec?
ipiHirphait
^ui 4 l
BuCtii etji^
W.Q“*
"
»4 OEDIPI -«GYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
plateam, Vteum,femitam, Accipitrem . Atque Accipitrem fl-
‘gnificare Horus quoque teftatiirj verba eius funt lequentia : triyi^lw
%, 4uxii'«j raixsf ^ , ck ^ to . mXiip) ^ ym^’ Aiyv^'m o
B AIH© . tot» ‘5’ i'nita p '6' ^ 4i'^:"> V <A
4 (^^Jianf^mvivrtw (rwd-io-iv ?» oW-
f*cfcT@. eTfcst^cTicif , cfV « 0 'S’ ^ (TV/tm^^v • J ©
)6a^‘0Aa,aAA^'£^/:^a. w r pYQ aiama pomtur Accipiter iuxtd
nomuis interpretationem 5 fiquidem ^gypttjs J.ccipiter Baietb dicitur^ (puodrio^^
men j, fidiuiferis^ animam <S* cor f^nificat . Bai ejl^ ^ eth cor . Cor
autem ex -^.^ypt iorum fententia anim<e arnhirus eU \ itaque ex confneta fignifica^
tione nomerj^ hoc^ amrriarn cordatam notat \ ynde <ty j 4 cciptter oh eum , queni^
fiim anima hahet^^naturce confenfum^ aquam omnino non bibit y Jed fanguineni^ j
quo <s^ ipja nutritur amma , Ex quo luculento ftne teftimonio facis patet jj
hoc etynaon nominis huic Nomo non effeiinpofitam, nifi a cultu , & ve-r
neratione Accipitris ibidem peragi fo lita ,* quemadmoduna enim reliqux
vrbes, vt Diofpolis, Hermopolis &c. a cultu louis & Mercuri; dicuntur 5
ita& hxc a cultu Accipitris noipen iniienit ^ vt diceretur
id eft, 'vicus Accipitris • Certe hanc praefeSuram communem habuiffe Ac-
cipitris cultum cum Taniriga , hinc deduco, quod eideai omnium eflfet vU
ciniflimum & frequentiffimum inter Tanitas & Pharbaithas vitro citro-
qiie negotiantium conimercium . Ex commercio aurem fimilitudihenu
morum & religionis nafei , clarius eft, quam vt dioi debeat;
Atque inter Pharb^thum, &Tanin celeberrima illa fuit olim Ifragr
litatum captiuitatis (latio, a qua ipfos liberans MoTes, recla per mare ru^
^rutu duxit i fed de his, alibi fufius;, nunc ad ^lia, ^
NQMVS X. BVSII^IS;
I
‘ ' I lE -^S '^9
r
^v^fi^HrcL BuflrtHccty Copte ^
V Ltimus Deltae Nomus Buflrmeus eft,& ciuitas dp(o'Kt;i«.@.,qu^E 2 e;
chiel . 30 ,. vocatur Phatures , 'a Biiflri fic diftus j cuiuV ety-
mon vari; varie deriuantl Quidam a Biifitide fabulofo illo hoipiturni#
^aftatore , ali; ab OGride , ali; alia circa id commiinifcantur ,a^li; a Bu^
hr ruio Cbami, ita Arabes j de quo in (equentibus' fufliis , Nos a cultu
Apidis ita diaum exiftimamus, quod Ofiridem ibidem iu Boucm con-
uerfum fabularentur >Egypti; , Diodoro tefie, quafi diceres Copte
^egis, fiiie pci^x^SujfoJtrin j Hanc yrbem Crx^
ci ciim 1 hebis; quas vocatur, confundunt, perperam : cunu
aec uo !oc 6 „toti Aegypti longitudine, vti ex mappa patet , diflideanr
.
Qsterum de (itu huius, vide Abulfedam & Geographum Nubianum in-r
c ina. 5 . voce (Bu^iSc Qiftiohariumhoftrum Goptum’ yoce *
Ex etymologia yet^q nominis , fi aliunde authmritates non fupperefenc
/
\
J^YNrAtS; V CHORDCitAmA-t^GYPTi: »5
haberi poffet, Bouem Jn Bufiri cfaltute efib .ACiith enim ibidem primo
Ofiris comparuerit in forma Bouis, & fub hac forma varia hominibus be-
neficia pr^ftitifle credatur „ Certe nihil adeo fa^le fdit populo fuperlfi-
tiolb, quam bouinum ex data occafione cultum introducere. Prasterea
cumBuliris vicina fuerit Memphi,&Heli 0 poIi,i(i|dam antiquam Ramelfem,
Ifrailitarum ftationem fupra diximus ; forfanhinc celebris illa in deferto
fiue yitellinps cultus profluxit^^de qua^fufe fub Iqco
.
Quicquid
fit, ipfumetymon, & circunftantialoca hoc eodem cultu imbuta, quid de
Bufiritica religione fentiendiim fit, fatis declarant . Bufiritas apud Plu-
tarchum lego Afinos odio habuifle,^ & omnem tubs clangorem ob rudi-
tus fimilifiidineitfV'eS <^’§d T^plioiiehrAfinihx hatifr* 'effe‘ velint , &
“''^'^‘“t.Ofiridi , cuius & corpus dilacerafle fertur ; led dehilce vide, quae
alibi traftamus'. - > ’.r i..~ . -
- A tque haec funt , qu* de prima 'hac inferioris ^,gypti difiributionc
in fuos Nomos dicenda putauimus, quam a’Sef6ftri primuth hoc ordino
,
de?nde aPtolomaek in alios atque alios Nomo? nouos diftributam diximus.
Verumh^c omnla'Vnb intuitu oculari 'in fbquebtTSyriopfiobntemplare .
’ ‘TqcO v" r f 7 i''';.) - r. v; > \' r •
"
• 'm , 5 .YNQ
P
5 I S N O MOR V^' IN PH IO N, • 5
'f
z
c:
rt
-J
g
z
C
O
n
'
! 'SlFe JNF^\I 0 RJ jFGTT TO^ '
, 7 .
II I-
Copta
Nomi
I Numina
r
1
cuita '
. I I
• ’ Latina"!
I
i \ t' ' /
^ i
» “ - . - . - - ,1 1 I , ,
I . j Herme$
II I
Deus Deorum,
j
I Serapis |
. . * . ^
i Alexandria
'I ^
Dcruthi, Buthos
J, ICcelnm.Deo- j
^ rum, Canopus j
'* I SemaJaJct/ Taiia
IV l Hircus
j Pan aJ Almurathc
I Mendes
V 1 Serpens , . I
VI ceuD*«
. 1 Borelles
^•^lOnuphis'
|Agf
nus
VII [Scarabaeus
/t.
Vni Trtnmnt I, Accipiter
Aa.i'4
vel (jiftAo j Sais vel Sai
L^j‘i \ ) Athribis
ir^l Tanis
I . _
I
Accipiter
I
X jS^cvpv I Bos
i
Pharbaethus
I
I I Bufiris
D CA^
CAKllE
Buffritarum
odium ia^
Afinos.
CA?.W,
^emphjs
V«ria
na ei»r^eq^.
Abr, de?^?
^!ren^pl\i>des
rcfip^p,
* vel Deiim^
3‘iy®*
z6
.;:i - f
.
• rx •*
OBPIPI AE^WTIACI TEMPLVM J^ACVM
G A P V T IV,
©ISTRIBvflO Ii. ^
r
j - . - - - r
i ' ik • -
. ^gyptiMediterranege in fuos Nomos.
< ' ' .f -* . . - .
N O M V S I. 'M B M P H I S,
: • • : I . r Jf? 0 C B S T
' ' I
Prtffe^ura Mmpbmca ? Copte, v
V Natn ex sntiquiilimis orbis terrarum vrbibus Memphim fuiflejOtn-
oium pene Hiftorieorum teftimonijs patet : vnde Sc f*p 6 eandem
Regum ptifcorupi fedem, Deorum of 5 cinain,portentofojum operum nul-
lo non tempore foecundam matr.em appellant; Hanc Hebrsi iam «iin
Mqfih, xaodo ^"13 ISlQphi nunc*?' 1 JiO ^*g:(^<»/.Turrim, fubindenSQ , fat-
pe ''litQ Mifiaim appellant , Gr^ci vero Ba/SwAura , Copti «oun<|'^ vel
4e'?utj aut etiam Arabes modo
y^Mefra, modo Armeni Uejfor
,
Chaldsti «"lao Kjihra,mo-
derni denique Cairum & Alcairum appellant quam Pomifius in fuo le-
xico Hebraico hifce verbis defcribit :
p§o i«np 9 .
3 .V 7 j{et"s V3 Bvniv.njsipJi ntt fa B'"i«o.nfn 3 misto fijnnmnqio
dyV }<og Vn Moph ciui (0 A^gff>ti,qtia adifkamt Mjram filitfs Cham,(ft^ Vocatur
hinc in hodiernm diem Mifrqim, in facrd Vero firipturd dicitur Mnphesdd efl^m-
munda,ob alienieferjiitutis' exercitia in en fieri JoUta, Meminit buiiis qodque^
in (uo itinerario Beniamin, in eaque multa monumenta lofephi Patriarcha;
yeperiri ait : -
fijriji nisi rt^i nao'100 nVia 01’'« f Vo '3 ncnprt iy ntontin onstoB
; vinn l?53 isV tnp nnVw Tinyfini Vr apy’ p tjDP «'an ixm n '3 uny na
• * ' I
aut^np Mifraim noua cluit
a
Veteri trlhm milliaribus hodie defolata
ejly by demHatay fint^m hi e a muht^ adhuc antiquitatis monumenta , V// the~
Jaurorim heneopumque lojephi ^ memoria euu fit in benedi^ione^ VeUigia^ tn ea
quoque JfeBatur columna quaedam mirabilis magorum ope faHa^ non eji fimilifi ei
in vnmerfa terra , M^ipphim igitur & ^ntiquiOimani eife , & 4 fiHj? Chami
primis poft dilquiqrnanuiSdgdificatam, non Hebraji tantum, Ted & Arabes
quoqu^sQr^ecique Anthores oftendunt, vti paulo poft^vbi prius de etymo
huius nominis aliquid dixerimus, videbimus
»
Memphis ergo ^gypeiacum vocabulum a ,e<uuDi quorum
Ulud aquam-3 hoe Pe^^w^eompofitum autem Afo«/?ka,idein ac Dei
aquarn denqcat 3 quae vQX aGtaecis poftmodum corrupta^ loco
Memphis audijt . Occafioaqtem & origo huius impoficionis nominis ita
fe habet , Cum Chami filij primam huius -^€gypti partis coloniam ccepif-
fcfltexcQlere^eoaprimababitatiQmsfuas, tentoria in collibus* Memphiticis
V .
V
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA iEGYPTI. zj CAr,lV;
fixiffe ferunt, reliqua ^gypto magna ex parte > vd didum cft , paludibus
longe lateque ftagnante j cumque fucceflii temporis paludibus exficca-
t!S, terra benigniorem fe prjeberct, primam vrbem a Mifiraimo filio Chami
ad ripam Nili, quam &fuo nomine Mifraim appellari voluit , conditam-»
effe i terra vero vrbequcMcfra in dies maiora fecunditatis incrementa
fecundi fluminis irrigatione fufeipiente, eandem /Egyptiaco vocabu-
lo hoc 'Dei didam fuiffe afferunt , quam pofteri cor-
rupta deinde voee Memphin dixerunt. Atque hoc ita effe primo clare
oftendit ‘ Abenephius his verbis
:
(z^A
3$t l^l Isaa^
Fuit autem primum ex habitatoribus ^g\pti Mejra film Cham^ fihj iSloe > isr ts
pater C^ptiy ^ habitauit in Momph , quee lingua Copta dicitur Monphta^ hoc ejl
aqua Dei;, Certe Memphim a plerifque feriptoribusnon ali^ ratione Mo-
nicmpUim quoque dici, nifi ab hoc etymo, clarc pacet ; quodMomem-
phis Copte nihil aliud fignificer, quam aqua^ duitatis Dei
,
Qu» omnia_3
confentiunt cum ijs^ quae ex Abn abed Elhakcm recitat Gelaldinus Arabs
hiftoricus, vbi & etymon Maphe explicat paulo aliter quam Abenephi
,
Verba integra pono ; ^
i.]^\ jpj o^A
V jdtiS J.i»a 9 J-6.C
IuaM id\.A
^
'jU diiV t5\ w
JJ^A^\ J.aki> ‘^/a O-A
-«.ViaA JlIsS wdi Vv^ J&^Aa5 1*2^3
Memphis
etymon-
Gelaldinus
in hidoru
/Bgypci
.
^AA^i JS,^Aa 5
^A.AAb 3f>^
pujf k/i ^XffjA ' 2(.X^)l
' k^ki
^ _
Vab) 30 cil sd^A
. ;•- -.r .i ^i'****'
Fuit autem primus ex- habitatoribus JSgypti poU diluutu^-^ Bofir filius Chan ^ , fltj
^ ipjfe pater C^ptly omnes ijli habitauerunt Monfy h^Q yrhs primo hahta^
ta ejl pofl Gharab y ipje ^ filitu eUu fuerunt trigintf animae iam matrimonio
coniuntlte^' propierea Vocata fuit Monphy in lingua Q^pJ; a Maphe^id eUytrigin-
ta anima ; fuit aut tpit ^ofir filius Cham^ fihj Noe 'tam maturus , at imbecillis ,
fuitque- Mi jraim maior filius^ <st is.\efi y, qui deduxit patrem fuum y ^ amnes fra^
tres fuDS in Aegyptum y <sr 'defcendermt ad eam j in JEg pta autem ftius Dofir cuius
nomen Mefra^ is diuifit fibij i^ filjs Juis id quod ejl inter duas arbores re^
trb Elarifehvfque ad Efuan Jecundum longitudinem^ <sr d (Barca Vfque Ailah /?•»
tmdAm latitudifiem . Dicit • deinde. quod-Bofir filius Xhdm mortuus ejl , g^Jepul
Da m
I
CAP. IV,
piuifio Msy*
pti 9 Mr,
(?$ fijijs f«i5»
Motipbta
i^uici i
4^e ix n%
> tE OEDIPI iEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
tus in loco quo Hermes^ fy h^c fuit prima fepultura in terra Aegypti > ^Juccef-
fit filius eius Mifraim^^ diuifit Vnicuique fratrum fuorum Jepptumyjc: parjern
ex terra propria . Cumque multiplicarentur fihj Mtfraim^ itrfilq filiorum eiusy du
uifit Mefra \nicuique filiorum portionem^ fe legit ypoffeditqne eam fibh fi^H^ »
reficuit ijs ad hanc partem Nili, portionem pro filio Juo Copt, locum Copt, ^
hahitauit ihi, ^ Vocatus fuit locus ah eo . Omne Vero fupra Copt Vjque in Efuan »
<isr quod vjfra vfque in Efinun in orientali ((s* occidentali plaga , Efmun filio de^
dit , hahitauit Efinun, appellata fuit ah ipfa, Efinun 5 <sr diuifit Atrihi to*
tum id, quod erat inter Monf vfque Sain , hahitauit Sain, ^ Vocatus fuit ah
ipfa Sais , Viuifaque fuit tota Aegyptus in quatuor portiones f duo, portiones con^
tinebautur in Saide^^ duiC in inferiori terra.
De his quoque & fimilibus vide Herodotum^ qui in Euterpe multa
de Memphi tradanSjCam a Mcna(queni eundem nos efle cum Mefraim ali-
bi oftendimus) conditam afferit. Vide quoque quae de prima diuiCono
^gypti in Calafirics & Hermolybies faSa, narrat j quorum nominum ra-
tionem alibi explicabimus
.
Atque ex hac relatione patet, /Egyptum a primis Chami filijs. diui-
fam> ita vt Mefraim primam, eamque meliorem partem ^Capt fecundam,
Efmun tertiam, Atrib vero quartam partem obtineret > & Memphinx*
fuifle totius /Egypti confti tutam metropolim ex citatis quoque tetimo-
nijs patet , ^ Atque hanc diuiflonem a primxpis colonis fadam, vfquead
lofephi tempora marifijGTejcitatus Author afferit ,• lofcphum deinde adii-
res euitahdasiEgyptum minutiori diuifioncdiftribuifle^ Cui)demiipa>
fucceden^ Sefoftris,vari)3Calamh:atibus iam dirutam auxit , veterum reli-
gionem pene collapfait) reflituit, totaraque regionem myftica quadamy
ratione in triginta Nomos fcuSynedria fapientiffime diuifit. ' >
His igitur ita propofitis, iam quod Numen McmphitaepotiHimfiiniu-
cp\cndumfufcepcrint, videamus. Et quamuis in ea ceu metropoli qua-
dam fingul* Deorum colohiap ftationera inuenerint j Apideni tarneii^
quem ScMomphta, ^ eft Deum Memphis dicebant, pras cceteris ibi
cultum efle,. apud grauiflimos Autlidres reperio , Strabo hifce verbis^Bo-
uinam Memphi tarum feligionem deferibit V " • ^ ‘
Jt tcdj »f Mf fi(pi5 ^ t 5 AEATA f «s
eh itQs^ % t6 t 9 A.sr/6(!@«*aOS 0 iy Or 7 ^^ « aVk Q /8S5 9 PiTrtg hv Tiy/
©60« <^5 fAiTUjrov «AAce riva frcaf*ciT(^. ©i'
© ^m^my'U9\\rrykMrtT\mi4ja(r^ov,y(tHttl , yjj m«AAo<« .
fro^inqua efteiUm Memphis Jegyftiorum Regia, tribus a DELTA Scha-
Ws m(j}ta, et Apidis templum habet , qui idem efl ae-OJiris ; ihi Bos Apis in /epto
quadam ahtur, V? Sximus , apud eas pro Deo habetur ; albus frontem isr
qaajdam paruM eorpdtu partes, coetera Mera niger j quibus pgnis indicant, qui Jit
«djmfejpomm idmuffOtit dejunbh^f Ante id feptum aula quadam ejl, isr inea^
~ ' aliud
t)
\
' SYNTAG. r> CHOROGRAPHrA JEGYPTI. 2^ CARIV;
Aliud fertum matris eius Sows . In hmcdulam nonnunqum Jpisemittiturypra-
Jertim \t peregrinis efiendatur : aliis enim per feneftram qs^andam Videtur ^ Jed
y olunt ^ yt etiam extra ^ecletur , itaque vbi paululum foris exultim lufit y rurfum
in preprium locum recipitur . Jpidis templum Vukano adiacet , qu^ efl ^edes
templi magnitudine^ aUjfjue rebus fumptuoje adornata . Suidas ' smdsji
Btdf A/>t/^8* i T«f aJ[HW , adn^ n
MiVfif 7^ fiyia.Memphts Jpis Deus Jeppti ^ hunc idegrpttj Venerantur Vf Lunam^
ftquideni ^o's Lun^e Jacer eB^Jfcut Jidempkis^^oUi liuiufinodi ciiItWb'aiii^
iio, vide iterum, ^uae Herodotus in Euterpe fuSfcnpfitfan^ ^
&fufein ObelifeoPamphilio 1. $, de hierogratftmatifmo Boiiii pro&cuH
fuimus . Atque haec de Monphta fufficiant
.
\
NOMVS H. HELIOPOLIS,' ' '
J J) BST ,
7^r^/ediuraHelipp(^litan4 yCf^pteT\i^x^i^ Km
H Eliopolis fiue ciuitas Solis, vna ex primarijs tptms-^gypti vrbibus
eft,Memphi magnitudine, religione, $c cuUu Dcoriim nulla ratio^
ne inferior: etfi non defint nonnulli? qui cam ciim On Hebraeoruml»
confundant,quidam vnam & eandem. cumMcipphifeu Mclf a e0c vcliot>
cuius ratio videtur fuiflii , quod^ea Mcfra quoque voceiuf ab: Arabibus i
quicquid fit confufio, tdm ex gtquiuocatione nominum, 'tum, ex locorum
vicinitate nata videtm . Vt jgjtur lis dirimatur , dico duplicem fuifl^
0^'nito Af{/r4rw, riucMefram,anuqu.amScnpuam 1 ‘antiquam transflumci]u
Mefraim, Memphim in prascedemibus diximus nouain .eisflumenHclior
polim cfle affirmamus ; Meminitlmius duplicis Mifraim veteris & nouac
Beniamin loco paulo ante citiA^aS^emmerunt & ArabesGeographiNu-
blanus & Abulfeda, veramque poftremus hifce* verbis defcribit;L - : :
— \ ^ X- — W i-- aji
Monf fiue Memphis efi'Mtfra antiqua^fia 'jupra occidentalem partem Wli^ funtfue
in ea adhuc rriaxima flupenda dntiquitatis yefHpaexIapidildid ffu^^
induBts colore^Vtriiii t^ahjs ^ qui 'V [que jrt hunc dic‘m^ nofi ^mutantur a^S ole y
'
ac
temporis viiurtjs.y hldd^QcJn/erUaVi fD^^ a Me/ra^pqrud margf^
lq% feu \mtre yr\mjm\] Heliopolim vero, quara’Ajrjibes hoc eA^i
oculum SoUsy appellant, hifee verbis deferibit;^ ' /c v . ; v. ,
^«/4e^/,liec cft,HcJippolisi.|wp qculm
lataty
Duplex Mio
fuiin.
. !?> I
•i// : i'
*%r
G.e»gr/tphiA
Nul}.t»>ta*
' r •
CAP. IV.
Oeulus SoHc
cur di^a ?
Mirificum
fpeeulum Sov
lem Coco die
referens.
Mba Saira»
« . . ^ hi -.
. '.'
Mneuts l^etiS
P,eus Helio,
pqliut^qrum.
J o OEDIPr ^GYPTIACr TEMPLVM ISI AC VM
hta, ^ non funt in ea hMtat tones , ^ dicitur cjuod fuerit ciuit^ ^^hafaonts^
fmt etiam in eainfignia antiquitatis monumenta^ conHrul^a ex lapidibus <y /axis
maximis^ ejlque in ea columna quadrata , qiu Vocatur Jcus (Bharaonis , longitudo
eius fere 30. cubitorum^ ejlque d Gairo fere media margala^ eH etiam ei Vtlladi^a
Mathareaj Csr eB (ita ad latus JiniBrum Macri ( in quo loco Chriftus habitaf-
fc fertur. )^'Qua2 omnia confentiunt Geographise Nubianae fic dicenti:
(jjV tlt-tthiSl
VhAa^ % ^ I^Ia>
.1
Ciuipas Vero Pheftqdip/aejl Mefra fic nominata^ quodMefam filius ChanL-j^
filq Koe^ fup.er eum pax y^dificauerit eam in principio .
* Et fuit duitas prima^
'Oculus Solis i <T declinat in AuBrwnVerfus TheBad ^ vhi aedificata fuit duitas
Mbnf^ ex parte eius JiniJlra ef, duitas qua vocatur Jmjchems , id efl , oculus
feu fons Solis, cr illa funt quafi dm duitates, dicitur quod e^e fuerint in delicias
obleSlamenta Phjftrd&nis . Dicitur ab Hebraeis On, ita Raffe inMicra hag-
gedola in 30. Ezcchielis: cfpo? py ik WD©n'»n fyVaHip: n;jno|H On
^tuitas jiegypti dicitur in lingua barbam Betfames Vel Ainfemes ^ id efl domus Vel
oculus Solis . Fuifle autem hanc eandem cum Ranieflb Hebraeorum , RaU
bag & Ahcnezra in Exodi 14. demonftrant j & certe ipfum etymon On
fatisdemonftrat, Rameffem fuifle , in qna tot labores Ifraelitae fuftinue-
rint, fiquidem pK, nihil aliud, nili •npcsjf Vfty 1£tfy fortitudinem %
virtutem^ diuitiast honorem flgfiificatjquibus ordinarie coniunSlns efl labor y Vanitas
^affliSlio Jpiritus. Optime igitur On yrbem vocauerunt Hebr^i , ih^
qua fortitudo^ potentia, diuitiae infinitae, & omnia iddlolatriex religionis
flagiiia fuam fibi fedem pofuerant , 'vhde‘& confequenter ex ftiperbia_,
& arrogantia labor & dblor Ttiper innocentes, humiles, & veri Dei cultui
addiftos Ifrailitas . Vocatur autem 0p«D^ py id eft, oculus f olis Y oh fpecu.
Ium quoddam 31 quod in templo Soli -dicatb e^ artificio
vt.Solisradiantem faciem integro ^ie*^ refe^ei , totaisiquc <i 9 feiiijluiniao
fup, ill^ftrarctj ita referunt Ai^beshiftprici, Abenhalretn,. AbnjSairaj
,
alijque i cnius artificii raitipnein np^curip^^ iiig^nmus ^i^doceipufquc.;
in Mpchanica ^gyptiorum , quam vide, Erat igitur tQtus hic N<iinus
cqnfccratq^ Soli flueOfiridii qnem.per bppem referentes fub boqina for-
ma a 4 Q*‘ab!ant j ita Strabo 5 rct^ct ^^.jQ
fflco'A/5 i Kfi Vv^fictuJS ©v Cf
Ti.id ‘^tfioju^iov j‘o« <afee' cujr^g vivdfi>i 9 ttJi ©^05» & ndl ^ Mi 0 AV4 . Hvyt
KkTiOKctcrjtj^ov WaA» WK)»*fea'W
Kaf^fiutrii fAcuieti jyti^cruhio^gt S fAfj^srveJif S' dd^rne/^a^m s
Supra eayn eB regio lldiopolttana^yhi Sotu vfbsjBaggiri i^agno ipipopta
Solis ieinpltjmhabflf^ MrUuin.bouem, qjui in fpta. qHodqm nutrflut^y & ab^e-
Jiopojlitams' pro l)eo, habetur , quemadmodum ^ ^pi> ^ li^cy^phitis . AT unc orrd-
hinaVrks defert a eB j hikhefdUtem peruetuBum pemplum AS^yptio more conflru-
quod tnufyis ^ 1
^'mifiBis ihdicp Xmhj^s iisfantam ac faeriUgia demh^
SYNTAG- I. CHOROGRAPHIA iEGYPTI. jr
Siraty jui templa partlm igni , partlm- ferro demjlamt ^ mutilam , exfcindens ,
combitrensyVti ObeUJcos,<juorumdm ^matn dekti/mt,f^on omnini corrupti
.
Qnx omnia Arabum relationi confentiunt j , Heliopoli enitn Obeli-*
fcosSoli dicatos , creftofque potifllmum in. 3>,tomQ,ex;p4?QfeiTd.tradeturf
de differentia vero Bouis MneuiosSc Apidis^eorumque cui tu» vide qu^^
tradimus in explicatione tabulae Bembiutea & in fequentibusvdei Apide, &
in Obelilco famphilio Hierogranimatifmo de Boue
.
'OJ.A / ^
. . NOMVS III. nVBASTVS,
13 ), -'k.s r^. „j. . .....
w - . . V.
' . • •
B Vbaftus Nomus & Metropolis ^gypri, a Ptolomaeo dicitur, /3«/Sar@*,
quafi diceres greffutn Bouis ^ alij dcriuant hoc nomen W 7^ /SoQ. ^
^5.v@,,ideft ,’vrbe Bouis j Coptcderiuaturi id cft , duos
boues dedit . Hoc enim loco Ofiris & Ifis.lubTorma duorum boum, quo-
rum vnus ApisaMemphitis , alter Mneuis ab Heliopolitis dicitur 5 qui
ambo primo comparuifle , hominefque in notitiam agricultura, legibus
priEfcripcis dcduxiffe feruntur ; ita Abcnephius
:
iBiibuJius autem 'V 7 ia ex pr<efeciuris ^g)’ptt^ eademqne ciuitjis denomlnatain lin-
guaCopta^ donum hum , Certe qui etymon profundius examinare volet,
veritatem rei luce clarius intuebitur j fiue enim grefsus Bouis, fiue vrbs
Bouis, fiuc denique donum boum dicatur, vbique res fibi confentirc vid^t.
bimus • Ecfi alij velint, Bubaitin nihil aliud effe quam Dianam , ita He*
rodotus in Euterpe : eV « «roAsi a, rf v/u^
qua ‘Vrbe templum eH ^^bajlis^ qn.c in hngua. iwjira idem efl,cic TMana , ^ alibi y
tMmrrn <A’iV/ 5 j ^ jf » Ceres autem 1
fis , Diana (Bubajiis^i ad*
ditque
CAP.IV.
Bubaftietv-
mon.
Cultus Canis
in liac vrb^^
cur K
CAPiir.:
BubaftusDia-
psefacer.
GElDff>IOiBGtRTIAGDTSMPi:VM -ISrACVM
ditqiie fTequcntes''fuifle GqfniJefitus^gyptioruni' ad has‘vibes,> ^rae-ftitr-i^
vfbem Bubafti in hot^orem Dianae , ad vBuftrrn
inhonorem Ifidis, ad vrbem Sai inhonorem Mi-
ncruae, ad Heliopolim in hon0reni Solis, ad Butum
in honorem Latons , ad Papremum in honorenu
Martisi caerimonias vero, quas in Cngulis vrbibus
peragebant, yide 5pud Herodotum citato loco.
‘ Mftnini quoque canem in hac vrbe Neminis loco
. habitium , quod' mirum non eft, cuna enim Diana-»
venatrix fit, vti Gr^ci, fic & i^^gypti) ei canes ad-
iiuigebant 5 neque haec difeordant ab eo , quod, fupra de cultu duorum
boum hic perafto diximus v' Cum enim Diana eadem cum Luna fit. Bos
autem Mneuiust Lun^ dicatus fit, quemadmodum fupra diftum eft ex
Strabone & Suidai certe*fub forma/Bouis .^yptios Dianam coluiflo ,
cornutum ipfi^s Dianae fimulachrum aperti demonftrat, & nos id fuse
oftendimus in capite de I fide & Apide , quod confule ,• vide quoque qu2g
ibidem diximus de Apide & Mneui, quoruni hic Lunam , alter Solem re*»
ferebat ,‘'iBubafti igitur vterqihe Bos^vidclicet & Api5,& Mneuis,feu quod
idem eft, Sol &Luna, proiit. rerum ''fublunarium , generatiobifque c^tu-
fe funt, cultus fuit j Dianam autem liin & Lunam idem pforfiis effe cita-
tis capitulis declarauimus o' Omni^ igitur haec 'apprime inter fc concors
dant. • ^ Hi G :< . _
Porro Bubaftum multi hodiernam Afiuth effe volunt,- ita Ara-
bes , qui eam fitam volunt ad rhoritem phoenicis j ita Schaar ebn elfaati
apud Abulfedam , & Abn Saida. apud eundem :
V-* A '
AJiiith eji e latere montis Auium^ narrdturque quod peregrinantur ad eam anes
omju anno rj^inquuat^ ihi lfnurn ex outs tejla %nfigne^
Hebr^i eam vocant nCJ3 "^^phihojeth^ hoc eft, os ignominU^ ob e^ecran-
dam, quae in ea excremabatur idololatriam , putantque multi fuiffe hunc
Vicum Hebraeorum fiue ipi^n Geffenj ficuti Raipeflem, Heliopolim ;fed
de' his alibi fu fi us dicemus,- nunc ad alia.
NQMVS IV. HERA CLEO POLI S
’ ' * m • »* .. »
ID e S T
Prajeiiiira Merackopolitana ^ ^ '
Eracleopolis Nomus & Metropolis, ^b Herculis cultu ita difta cfl:
,
J. *^otufque Nomus Infula, quam duo Nili brachia faciunt , compre-
henditur ,^ita PtolomxUS : OK^iTn^ c t/o) vno’ov
^ttoiw rluili ^K^etoTro^trLu yarftdv . ndj cy fvea tS N«Aa w' ero^A/; f*i(royii(^^
H‘e^KA8$ « Atqti? hanc Injularn^
dicimus
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA L^GYPTr. 35 CAPiiVI
I
Jicimus nos antiquam Elphiumfuiffe,& fuccedentibus temporibus diuerfa
nomina fortitam^ita vt aliqui pro illa ponant tLk-ui fheU^d , quam pleri-
que Arabum nunc cum Memphi, nunc cum Heliopoli confundunt 5 cer-
tum cft, Pheftad modernam vrbemeffe eandemque prope Cairumficam>
cum Nilopoli effe, Arabes docent his verbis :
11^ <4^ ^AAi(C.*v^ «^5 j ^
1^53 i.^9 &au4>a^)\ (4-^
^1. .i M i I m i*gi»3 0 M^aAi^ f ^
Et incepit lojeph aedificare Vrbes, conflituitque illis terminos , ^ prima Vrbs con--
HruSla in Elphio , ejl Vrhs illa^ qute dicitur Saphe, quam hahtahant filij Pharao-
nts i tunc prdcepitfodi amnem ^ <sr eedificauit fieri adiflcium menfur<e Nili . His
autem ah folutis^aufpicatus efl pondus terr<e aqU(e^<S' in hunc vfq;dtem emanamt
Geometria. TsLon enim cognofcehmt eayn antehact^S' dicitur quod lojeph fuerit pri*
mus, qui menjus eji ISlilum inJBgypto, <jr pojuit TSlilometrium in tpfa. Porro cele-
bre illud NilofcopiumNubiana Geographia, vbi primo totam Nili Infu-
lam fecundum longitudinem & latitudinem, & pontium (itum, tradit, ele-
ganter fane hifce verbis deferibit
;
Nilofoopij
^ ^ 1*39 V-Aas^-^ derni dcfcit-
cl 52 a»3 ^
4 ^^$ C$ «>51 (^5 ^ ^ J XAA^t » ^AA^ ^XAuui
0-A «^^51
<J? ^^ab—
>
115 ^ ^.^15 . Vi^^»>5b ^pj
\ySJi Icilii U u::>j l^iA3 yM f.XcL^ ‘Aa5 (J.Si
U]j«3 O-*^ IoIa0c4-^ cj l^o
j^mks. KaSIi^S* 5jli j ^
^»»5ib 4j^*>l ' C:)b
^^Jla3 ^mk& X^V^a-aJ^ .Iaaa&V
Et ISLilof
copium y fme domus menJur<eTSLili efl in principio hifnU ex parte orienta-^
lif declinans ad Pheliady eU autem habitatio magna^ quee intus ciremri poteflexom^
ni latere y ambitus rotundus efl Jupra columnas \ 'in medio habitationis efl area ma--
gnaprofUnduy ad quam dejeenditur per gradus 'marmoreos "vfque ad ambitum > <S"
in medie ared columna marmorea ereBay in quajignati numeri cubitorum ,
torumque , CS ^’ Jupra caput columnae, popt a alia fabrica ex lapide , < 5 r illa diflinSlcL^
colore fignataque aure, ^ <7 forma digitorum apprixne elabor at ay ^ ‘Veniente aqua
ad hanc aream per fijluldm feu canalem latum 5 aqua non ingredi fu/ hanc fofani^
ntfi tempore incrementi aqut^e Niliyquod contingit in fnenfe Augufii . Porro tnere-
mmtumaquen 1
6
. brachiorum irrigat terram^gis <equaliter ; <tT cum peruene-^
rit Nilus ad i cubitus, irrigabit omnes terras ex hae parte, ^ Jiperuenerit ad
. E 2Q.QU*
CAP. IV. ,4 OEDIPI iEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
30 cuhifusy Qixhmiutminikaty minima inunJatiQ cubitorum ^ Jumindo
cuhmm pra 14, dictis ^ ar atjm crejcens fupra 18, necej/itatem calamitatenu»
demt^t^qum eudlit arbores y deJlru&tQnem infert 5 fi 'verb infra i2> deficiat
aquayf^mm <s^Bmlitatern id indicabit t t^icitur autem hoc artificium d lofe-^
phQ patriarcha adiauentam primo , ^ deinde d poderis propagatum j ita Arabes
plerique. Vide hiftoriam facram Saracenicam , cap, de geftis lofcph ia.
^gypto , Strabo difta confirmat his verbis : Nikmetrium cH puteus qui-
dam in Nili ripa ex integro lapide cQnJlru 8 usy in quo <sr maximay <y minima y ^
mediocria Nili incrementa adnotantur , Nam putei aqua cum Nilo pariter crefeitf
^ accrejcityfuntque inputei pariete not^e quadam infiulpta^ incrementorum ^
de^ementorum indices , Qms porro fuerit Hercules hic cultus, alibi di 3 :um
e , In hac Ichneumones Crocodilorum hoftes cultos potiffimdm effe ^
in fcquenti Nomo oftendetur
.
NO.
V
4' CAP.V.
Panos culeus.
SYNTAG.I. CHOROGRAPHIA LSGYPTI.
NOMVS IIl. PANO POLIS,
ID E S T
' \
P r ^Jeiiura PMopolitanay Copte ^
I N hac prajfeftura, eiufi^ue metropoli Pana cultum, ipfuni etymon do-
^ct, candemque religionem, quam Mendefij, profcffos verifimileeft,
id eft, fub forma eum Hirci,aut Satyri coluifle ,• Copte dicitur
Arabice Sana • Pana autem idem edac videns, qiiafi diceres ,
ciuitas videntis omnia, qualem nos dicimus Pana,& Copti t^Ofirin, Deum
totius vniuerfijfoecundis radijsfuis omnia implentem . Vide de hoc
Myftagogia noftra fufius traftatum
.
\ *
NOMVS IV, COPTOS,
1 D E s T,
y P rafeUnra Coptitica , Copte nriijsp
F Vit hxc vna ex primis prasfe&uris tonus iEgypti, fundata a Mcfraim
filio Cham, quem iEgypti; Arabes pafsim k^Kopt appellant, Copti*
a qua Sc tota deinde./£gyptus Coptos, vel corrupte Gi-
ptos fiiir difta, de quo etymo vide, quae tradidimus in Prodromo Copto 5
fed audiamus Gelaldinum Arabem Hiftoricum , qui in hiftoria Regum^
,^gypti fic dicit
:
ica*Ali3\
«
iCiiV K4t,k5 JukA3l *AL.ftA5 3(.9.^5 IsJSj C:).^ jJiOA
c5 ci 3 c>AAiAw IzaS»
Et fuccpJjit-Sother filius eius Mefra, diuifit^ fingulu fratribus juis ^gypti ^ar*
temffihiipfifarum quoque de terra^ quam diuifit filtjs fuis ; cumque multiplica-^
renturfhfMefra^ <sr filtj filiorum eius , diuifit adhuc fingidis ytnam partem^ <tst
eam quidem^ qu<e esliuxtaNtlum^ dedit fiiio fuo Copt lociim Videlicet Copt ^ ‘Vel
Giptj ^ bahttautt ibiy nominatufque fuit a loce CopU Copt , (isr quicquid efl fuprrt^
Copti pfque in Thebas^ atqui infra eandem hi Efmun ^/que^ quicquid
orientis <sr occidentis plaga continebat uri eius' di tiom fuit fuhditum , Huius fitum'
his deferibit Abulfeda
:
A^5 y \LAt^ Copti Vrbji
xjt - -
Coptus. autem infra J^aus ex p^arte orientali dejerti fupra aliquot Marga lis a
Kjtt^s <S‘> fines eius funt d J^auphe '\'fque in Rfchraph , qua eH "vicina monti Kili,
Strabo eam commune emporium /Egyptiorum & Arabum dicit ., ad quod '
omnes Indjcse, ./£thiopicae,& Atabicae nierccs ex mari rubro deferantur j
F modo
y
I
CAP,V.'
fentyrita-
funn odium^
in Qrpcpdi-
[os.
Typhpn rpl;
forma lupj
^plcui.
QtigQ cultu^
Ycne^^is.
4 « OEDIPr^GYPTIACI 'TEMPLVM ISIACVM
jnodp vocatur i^ana Arabibus, vti priuis^ita & nunc mercatoribus vn-
dique confluentibusfrequeopatiffima , |n Coptp autetn Ofiridem & Ifi-
dein vna cunifforo cultuiiij Plutarchus tcdatur^cuius iimulachruxn tradit
fuifie quod altera manu Typhonis pudenda contineret ..Vide quse fufius
do Hprp eiufquc cnltuCdpti peraAo tradidirrius Syntag. 3. cap. 7.
NOMVS V, TENTYRITES,
: J © f S T
Pnefedma T ^ntyrites, Copte h^Anotjjvp iv
V Oca^ur hspe praefeflura Copte > Atapice Tanufcher^
qu^ vox ideoi eft ac Tentyra, vel 1 enoiraj aiit Tenothra » Huius
\ncoUy tefte StrabopCjif iceteros ^jSgyptios excellenter Crocodilfi^n dete-
HantuTy ex omnibus bel luis inimici^mumhahent • cceteri cjumqU^t^L^
eius animdis m^liti^yn mrinty huim>iQ genepi perjiictoJiJJimum exiftimenty Ten^
tyrita omnibus modis eos perueHiganty atque ocpidunty yi quadam naturali eorum
incant<ttiua imbuti 5 itdt yt 'Cyt^dilis Romam in fpeHaculum adduHiSy ipjt Tenty-
ri t ce pYdteJfentyeofq gubernarent * Coeteriim Terityritas Venerem quoquo
folliifle, idem Strabo authqr , S^4 h^c de hogNomo fufficianc.
{“
f' * ry NOMVS VI, iLVCOP OLIS,
f
l P P S T,
i ' *
<
N hac jpraefe£iura Lupum '<^lQiffe irtrolas, ipfum etymon docet , mc^
J, • minitijue huius rn etr opalis Norriiqtje ^Strabo , Neque' de ratione &
cahfis culti4$ lupini quicquam^apud apthores fere indagare valui j nift di-
camus,^ Typhonem f quem nunt in Lupum, modo in Crocodilum, iau) iri.
afinuin tranfmutatum fuiffe Plutarchus dicit J ceu Numen Auerruncum^
placatum facrificijs quibufdam? & fiib lupina forma cultum - Sed haec iu-
dicio crudirorum relinquenda f«nt 5 qiiare ad alia
,
J v^O
NOMVS 'VIL APH RODITO POLIS
" A 'i ‘ - .1 '
* '
‘ '
•j- >.« > . . j
I T> B S T
I »
I N hac prccfeitura Veneris gultum inftitutumefle, etymon docet, iiqui-
demAphrodite nihil aiiqd quam Venus eft , hanc ita deferibi e Strabo:
’ ti(i>^d^n97roAiTn$ vlp@^y 4 cfiuwfi^. Wai?
* c
^ Ti]
I
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA iSGYPTI. 4J
fji A’ept/3jV , ^ /Sa5<«^' . !?oy? Memphim eU Jcanthus ciuitais Lybi-
CA perjmtlts, ibidem Ofiridis templum, & JcanthA Thebak<e luctis , yfndegum-
mt h^bettty y po§ie(X eft ^phYoditopolttanA pYAj^e^UYd^ ^5^ ctuttdu eiujdem Yiomtms
in Aycthia^ in qua hos alba facra nutyitur . Venerem autem eandem cnm Ifi-
de eflealibi di£lum eft ; Arabes moderno nomine hanc vrbem vocant
^y>\Mutigy multaque prifcse religionis monumenta in ea fupereffo
narrant. Quale autem fuerit idolum in.hac pr^efefiura cultum, cum apud
authores non inuenerim, fuperuacaneum quoque effe ratus fum,coniedii»
ris inutilibus & incertis tempus infumere .
NOMVS VIIL LATO.POLIS^
I D E s Ty
TrafeBura Latopolitana .
D icitur hxc prxfeftura Latopolitana , a cultu pifeis Lati, quem
¥^1 w y _ - _ L> M «A ^ * /T*— _ ^ ^ .-J • •
L>
chus & LepidotiiSjita & Latus hic dc Ofiridis pu-
dendo in Nilum aTyphone proie&o deguftarit;
Strabo :T/va ctv^PTiquam rtf^Sxriv Aiyviff toh icet->
•d-oiTrf^ ^ -zirgfwK ^ '^taijSouJjiiciJUJcc 9 cu'At^v* T?) Tjf lu/Sy
'Jf^Kct vjs i^iv . 7^ cvutP(i^v cPv9 i •> fc^
^ «AAa ch^^d^vclfniJbaa-tKcLr icwTSg izctg-^i , Kct&ciTrf^Xiq^
•zi^lSitTCVi ’ A«tov Ji %v N«A^ r/W lyp-wij Aar®»-
7rQ?dr^ . Sufit etiam qa<edam animalia y quA ^gypttj \nu
neyfi colunt , yt dc terrejiyibus tyia, bouem ^ canem , fe^
lem 3 e "Volatilibus aedpitYemy atque Ibin , ex aquatilia
hus^ Lepidottm pifcemy <S" Qxfyinchum* Sunt ^ quA feorfim coluntur^ fic Sair
Thebani ouem ^ Latum Verb^ qui pijcis quidam ejl in Nila, Latopolitani
,
Quidam hunc Nomum confundunt cum Latonopolitano^ perperairu j
hic enim a Latona y ille a L.ati. pifeis cultu nomen mucriit .
t
NOMVS IX. ABYDVS, -
f
/ * * ' ’ *
. V ~ I-1> EST, - ,
Pr^efeilura A^dem yQopte nriidip •
<
• ‘ 1 ‘
A Bydum maximam poft Thebas in -^gypto vrbem fuiffc, Strabo do-
cet, docentqueinfignia monumenta in ea reliila , de quibus paiP.
shn authores mirarcfcru.nt: vide Strabonem, Diodorumj & Herodotumi
Eft antem hic Nomus idem cum Memnonio Nomo : ih hac enim Abydo
Memnonis, quem aliqui cum Ifinande confundunt, Regia mirifice ftrufta
C folido lapide , . Eft & fons quibam ibi in profundo pofitus * admirabilis
Fi V ftru-
CAP. V/
S/rahl
/
CAP. V,
oppidis culr
fu§ in Abydp.
#
L
44 OEDIPI ^GYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
ftruSurae, hanc Abydum Mareotin quoque vocatam Stephaniis ait, 5 ncc
mirijm, cum & in hunc diem ab Arabibus eodem adhuc nomine vocetur
Mariut. Erat enim eius vaftitatis,vt Maraeotim lacum pene attinge-
ret, hodie vocatur ab Arabibus Jhutig j perperam quidam eam pro
Elphio famunt ; cum quid Elphium proprie fuerit, ex prascedencibus
__ patuerit*. Dicitur Abydus Copte > quafi
dicas feu Abydus ; latentia quaedam Aby-
di veftigia retinet
,
' In hoc deniq; AbydenfiNomo Ofirincultum
Strabo Aucbor eft i tm A/SuJ^co rtix>aTtv “SV 0’V/£^v *
c* T? ^ U^(ot 9 0(r<e^cr@^«)c aVg dcPtfV^aVe KvMilw , kt6
'EaAT4</ f TC^ 0?« TTi^ <ro~5 «AAo/ 5 ©fOfP .
Ahydi OJiris colitur^ ineiu^ templo non licet neque car>
toriy neque tibicinii nec cythar^edo facrificium aujpicari ,
quemadmodum mos esi alys Veis .
NOMVS X ANTiEOPOLiTES,
10 E S Ti
Pr^efiiitdra Anteeofohtana.
C Ontinetur haec praefefiura, tefte Ptolomaeo , fub infula Elephanti-
na, ex cuius orientali parte Antaeum occurrit, ciuitas > aqua No-
men praefeftnra habet s vocatur quoque haec a quibufdam Cnuphis &
Copte , quo nomine Canopum idolum vocant , vnde colligo
cultum forfan hic alicubi Canopum, vt in praefectura Menelai 3 certe ce-
leberrimum in hac vrbe Cnubi templum fuiffe, Strabo docet : Syeno ,
inquit, & Elephantina, altera quidem in finibus -^thiopiae eft3&-^gypti
vrbs , altera iufula efi: dimidio ftadio in Nilo ante Syenem pofita , inquo
ca vrbs quae Cnuphidis templum habet & Nilomctriuin . Atque haec funt
quae de Nomis -^gyptiorum antiquis breuiter , & quantum rei obfcuritas ;
permifit, dicenda putaui » In quorum quidem Nomorum partitione Pto-
lomacum non fecuti fumus3 fed primecuam primorum Regum partitio-
nem ex varijs Goptorum atque Arabum fragmentis extraftam . Nanu
ptolomael partitio pnft deftruilum iam aCambyfc imperiu^gyptiacum,
denuo infiaurata a Regibus Ptolom^isimultum a priori difcrepatjvt mao-
pas partitionum fingularum hicappoficas intuenci patebit , ^gyptij qui-
dem data opera» & abdito quodam Religionis fuae propagandae confilio
Territoria, vti fupradi6lum eft, primiim my-
ftice diuiferunt > Ptolemaei deinde in 40. eam pro commoditate guber-
nationis denuo partiti funt * Tandem Mahumedani , vti aliam & aliam-*
diumonetn moliti funt,. ita veterum quoque nominum corruptionem pri-
mi intrQduxerunt,vc ijn adiiexa Schematifmi fig. 2. patei; , Verum vt om-
nia cxaftms proponantur , in tabula fcquenti longitudines, & latitudines
' fin^
? V
1
SYNTAG.I. CHOROGRAPHIA jEOYPTl. 47 CAP. V.
f Appella-
tiones fe-
cundi! nxj
Coptos
Appella-
tiones fe-
cunduiiA^
Arabes
Appella-
tiones fe-
cunduny
Greeeos
' m «Tifii p j oU>i |n«>@-
21 'C-KAIt
«
1
(BToPUi
.xl
1
cupoc i^y‘
*
^ 1 '* •
.
AVoAAo-^ j- i
5roA/5
. ''Ifi ‘
•
. U nayoVflA/s .
1
Jl- <
- .'
i.A 3 ] 2 a 5
• Ko;^@-
» f T
-A %
,*5
r ,:
J
. ...
4 4 ‘
TfVrjfgjt , ,
26
Jrr
•
’ ‘J j/i
lac
f f - . ^ .
9 : a
A^/SuaTi^ . (-r
^
"i-
'"
Religio ieu
idola cuique
Nomo pro-
pria,.
Long,jLat. Long. Lat.
Secundumb
Arabes Secundunx.
Ptolom^um
N
52 24 14 10 62 24
t
24 IQ
Ji 37
»
24 50 61 30
>
24 40
ai7 2S
^2 30 26 O 62 30126 O
2-6 17161 jo 26 30
y I-
27 I016I 40 27 20
.-fi :
'l.jii y . . ;
:* Jii-. j T :
•
1 f
''I'
S»-’ >_ ... ‘
.
4
yl 30 ^5 ^
' .1
6i 30
j » 4 » *
Lf Q
!|c. ' 'i' : . 'I ^ f'.
jA’'/ 3 t;«/'@.
mA J
4
H ' ^
:
5 r ‘ 4<^|26 30
C 1
«
6l
'
' 40
• t
t 26 30
, _ Mi , i .
2P
1'
; !i .
1 . » .
Avx.oyro^tq^
E ^fMcyrt^
• '1
ST' 30. 27 yo
•: 'rj|
61^30 28 0
,
'"'1
30
^ f
i
. * y ^ i
Kv««P ?5
. m'H
> aUb ISlk
*
'
uSe Es
^ W M
ffl
•
* 1
, 9 H J J
1 1
t
6% 0
- '1
•
^Si Q
LMMpMHaait
-'
11
'
C A-
GAP. VI,
Viria Nami»
i^a Nili .
Kili proprie*
tateso
pioiormL I,
P?acundiw?
i» 1. #• 5»
fgdqo. ciui'
tate molina
i£^ypto,.
Numerus po.
|tul( u^gyptia-
ci 171900^
^cup4itas
q^ulierurp*
43 OEDIPI jEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
C A P V T VI.
We Nilo eiufque origine.
N tlus,qtiem Oceanum Berofos ,4^gypcum Zenophon, Ofirin Pia-
tarchus, Tritonem Apollonius, Plinius Aftraphon, Aquilam Dio-
dorus, Euftathius Melam, Chryforrhoen Cedrenus, Syenen Dionyfius,
SaerJE liter^ eum Hebraeis Gebon, & SJhor appellant, omnium orbis ter-
rarum fluuius maximus & vt cum Atiftide loquar : n«a@*
ICctAAt©- tf K£H ‘S <5 zsrua-i aroAt? viicuiv . TSltlus quo fluuio^
rwn nec meliQYy pu>lchrior^ 0ut maior ; omnes^fiue vfum,/iue diuinam quandanu^
ammirnem j^eSles^ longe ftiperans f E lacubus Zambri & Zaire montibus
Lunae vicinis originem fuam trahens, inde totius Zonae torridae latitudi-
nem immenfis ambagibus peragrans, tandem immani aquarum hinc inde
colled^arum mole grauatus, ad Memphim veluti diftributo onere per fe-
ptem brachia in mare fefe exonerat . V niuerfum ab vtraque ripa ^^gy-
pti agrum e terra veluti perpluens, vt Narianzenus loquitur , vna cunu
fcjecunda Nili alluuipne bonorum omnium abundantiam confert j tribus
maxime praerogatiuis prae omuibus ali)s fluuijs a‘natura ditatus confpici-
tur . Nam auram non exfpirat, quo fit , vt aere falubri , nullis pluuijs , .
nubibus , alijfque craffioribus impreffionibus obnoxio , fed continuo
fereni coeli vultu -^gyptus gaudeat . Praeterea fine vilis flu£libus,ac vn-
darum procellis femper quietus cft, & tranquillus , ita vt non iucundam
tantuin,fed & periculis omnibus carentem nauigationem praebeat vlcrd
citroque cpmeancibus. Eius denique foecunditatis cfle comperitur, vt
non terram dunraxati fed & iumcnta pecora, quin & homines vtriufque
fexus ad miraculum vfque foecundos reddat . Vnde olim numero homi-
nutiiiOmnes fere orbis gentes fuperauit ,* neque nunc quoque alijs natio-
nibus multitudine cedit » Nam oppida infignia , quae fupra ob oculos
propofuimus, alia vitra decem & ofto, millia fuiflc in iEgypto , & libros
facrps id continere, Diodorus affirmat, Ptolomaei Lagi tempore vltra^
tria millia, quae & vfque ad Diodori aetatem perdurauere, annumerata-»
funt . Vniuerfi populi numerum fui ffe antiquitus fepties decies centena.,»
millia 5 fuo vero tempore ait pra^diftus Diodorus j haud pauciores ter
decies centenis millibus extitiflTc. Quae quidem prodigiofa hominumji
multitudo aliam caufam ncfqit,nifi continuum, prolifici fluminis vfunu
potumqiie, quo ip],gypti) fruebantur. Vnde foeminae non vno , duobus,
aut tribus contentae, fed fex, feptcni, aut odto foetus vnico partu , quod
& Hebraei in Exodum commentatores memorant, fubinde cfrundebant ,•
Nemini igitur mirum cfle debet, filiorum Ifrad fpatio ducentorum pro-
pe annqrum, quQ .^gyptum incokbant, immenfam fuifle propagatio-
nem i nec mirum quoque, yEgyptios Reges ea, quae quotidie miramur ?
inufitatx magnificentiae monumenta, &fuperbas gloriae fuac pyramides
,
aUafquc eKpeditipneS;^ quae fine immenfa ac infinita prope hominum co-
l/$VNTiiG. I. CHOROGRAPHrATveGYm. 49
pia ftvmhwe fitri pdterantj conficere |)atuifre/'.r Sed idc his cotifiale
dorum 'fuse tranantem. Porro antiqui ^Egyp^um fapientes, cuni iri^
fblitishhiSfiriodi naturae dotibus^praeditumfluinen rfefpicerent ; eum di-
urna VI poHere arbitrati, in praeciptrorum Deoruiji album retulerunt 5 fcui
vti Ariflides ex aliquo ^ diimTcov , .pmo hmCi^~j^g.yptiorum ferriejol^ms
atque conjecratai vri iru
feTieoperi$:Vjdebitqr5,vtprQind<?*h4c.Vnica cRufa tanto in honore &
veneratigne, haberi a Gentilibus ; lumine fidei .dc^ftitutis videatur ifto
\mim in terris totm^amnk y efim ei omueracceptum referant, quod
terras motum non fentiant vnquam, quod a pefie fint liberi,* quod falu-
bri aercperfruanturjquod eoruia} terram iniiljs diluuijscoeleftibus mifce-
ri.,.vel ingenti imbre obrui contingat ., Jn quibus & Griecos aftipulato-
res inuenerunt , ita enim Ariftides in ecloga 4 ’gyptiaea, vnde & prio-
ra.defumpfimus : (^pcrfiol^ toIs ^ KaTQKAva-fJt^olq wdxm(^ n
Hinc eum innumeris fynabolis & hie-
roglyphicis notis adumbrabant . Ofiridis affluxum, tefte Plutarcho, vo^
citantes, vel vt Abenephius,Ofiridis brachium, quod bona omnia fuppe«
ditet: nam cum totius i^lgypti tradum montium vtrimque continua-
torum ferieobfcptum, longitudine fuabrachij figuram mukipliciNili di-
uerticulo veluti in palmam digitofque abeuntem referre aduerterenc.
Nilum ad heee non fecus ac' Medianam quandara feu bafilicam venam e
corde Ofiridisfeaturientem, viuifico liquore fuo omnia permeantem, mo-
nentem, foecundantem , 'bonorumqj omnium copia replentem intuerenr
tur i inde occafionem fumpfifle videntur , vt bonorum omriium largi-
fluam copiam indicaturi hicrogljphice, brachium illud, quo in Obelilcis
nil frequentius,poncrent,quodextenfa illa digitorum forma, nefeio quid
profufe liberalitatis indigicac . Aftipulantur didis prifeorum Poetarum^
monumenta, qiix Nilo eandem obeaufam tam varios attribuunt titulos:
Homerus fane flumen hoc e coelo feu louis gremio lapfum, fequenti ma-
nifeftat metro . ’
OJ jtAo/gpe (p/A«5 icT/c/v
X\e)v yoTwp kiyvTjf ota Au 7 riTi(^ "zs-o^^f^oto
ti'vS-ig •
Cui congruit AdamusFumanus , qui in Dialogo de Nilo ab Hervvagio
Bafilcas excufo, improbat opinionem eorum, qui Nilum in ccelo fcaturi-
re rebantur his verbis :
Qea)tt>d<r<li ng aro ^ jwsv okS-iv'^ 5 . oV ov fAov AiiTrtT»
d<pav€ig i’xiv 'Si ^ny^g Atytj'^lbig iv . Miretur , i ^ Jane
quispiam eos, qui fluutnm, quem Homerus jE^yptum Vocauiti ^HTm^g , idejlya
loue lapfum idcirco dici putauerunt quod fontes occultos haberet , ac Jkun-
dum Aigyptiorum opinionem in ccelo eos haberet, atque e cado manaret
.
E coelo
igitur a loue lapfum Nilum non iEgypti^ tantum , fed hk pofleri Graeco-
rum philologi exiftiraabant hinc alij eum Ionis donum , alij Deorunt.
lachrymam, alij venam paradifi. Deorum lemcn ,Prothci pileinam, ma-
ritum Ifidis? alijCque innumeris epithethis* cohoncftabanr , quse ad exte-
G ras
cAI^Y^
itgyptus per^
petua Cerent*
tate gaudet»
iEgyptus fiib
fofma brachi)
cuius venaiL
tnedianani_f
Nilus refet^ ,
Nilys a loue
feu e coeio la-
p(us ab ant'-
quiscrediiur.
Varia attribui.
taNili,
QAmu 50 OEDIPI JEGYPTIACr TEMPLVM ISIACyM
ras quoque gentes proiwanarunt j Nam & ^thiopes eius fceeunditatU
^thiopes qui pafticipes pajTsim eum appellant ; Ankaaca marac fehamatavvi , :hoc eftj
^ijpmvofenc aouamm cdefimm f .Arabes quoque Poetcelbunfarid & Eldcbug in
Arabes Poet§ vcr/ibus Afabicis, qui apud me habentur, Nilum pafsinj vocant
Tentes^ht giatellarthim ? Vitm termmm\ ^ «Meminit quoque Ifaias fceeundaE
huius fluminis natura? : nnec; p'’n“i '•dpi In^quis'^ in-
lUiasc, c[u\% j^rnultk femm meffis fluminis flruges eiu 6 j iri quem locum R-
Eliezer commentans ait, Sihor, id eft, Nilum eius naturte eflfe, vt quic-
quid reliqui fluuij totius anni decurfu praeftant, id vno is menfc praefta-
ret, vnica inundationis {nx pluuia , Innuerunt hanc myfticam foecundi-
tatein antiqui GracGonim ipfo nomine hoc enim y^t!w feu
Cabalica methodo in r4Utnerosrefoluruniytotidcm quot annus dies habet,
riunicfos refert^ riimitum 565 , vt in fchemate hic appofito apparet , In-
numera fimilia de Ndo hic dici poflentj.led quoniam ea parsim alijs lo-
cis exponentur , ne omnia in vnum locum eonfufim aggregare videa-
mur, confulco lub{iccmu$t
’
i.
C A P V T VII.
origine ^ caufis incrementi Nili .
R. Bliezef
famm. i» G;«
4 ?
N J®
E ?
1
A 30
O 7P
2 20 Q
Spinniadie-
fiijmanrii .
O Rdo nunc poftulac, vt poftquam de nominibusi varijfqne proprie-
tatibus Nili breuiter difleruimus , de cius quoque incrementis
caufifqnerqus non immerito prscipuum in bac materia locum obtinere
debent, difleramus. Nemini ignotum eft, quantum fumma quseuts phi-
(nquMcikis lofophorum ingenia defatigauerit impenetrabilis iJIe Nili cataclyfmus
,
quantas noHo non tempore in fcbolis fufeitaucrit concertationes , adeo
vt vnufquifque facilius, quifententiam fuam refelleret, quam qui fcfla-
retur, reperire potuerit, ita vllus vix quicquam protulit in medium, quin
cceteri contiimo irent i» omnia alia, & fibj non videri teftarentur . Ba_.
igitur, quae de hae re, iftaque opinionum diuerfitate teftata relinquere.^
S^^rcut voluerunt-optiroi authores, plufcula ex varijs,qui nobis admanumerant,
in!5^ario«a, adiccimus . Ac primo quidem Aigyptij Sacerdotes, cum incrementum.!
Nili hierpgly-. NiU tribus praecipue decaufis fieri putarciu, tres vrnas Nilo attribue-
fentaient? tunt, cum ^*^Iiquis flumitiibus lingute fingulis adhiberentur ^ vt illud
apud Maronem,
Ifrima caufau
Eot^ W‘Ir 7 r
Miala;
V ^
l i
i
Qatlata^. mimm fundem putet imehm ^ftnd ,
Hafum vero trium caufarutn primam illam aflerebant'; quod tellus
^gyptia aquam, ejc fe ipfa progigneret , vberrimeque proferret , fua-_>
'^^fa humori^ altrix, Vnde Timatus Mathematicus Nili fontem Phialam^
ellauit ; quafi ipfe intra fe contineret eam aquae vim , neque aliunde
^ faretur . Eft tamen eiufdem vocabuli in Nilo locus a figura fic appel-
quod uil facit ad Timaei phialam . Quod vero -dF^gyptus aquas ge-
eo^ aiebant ipfi^ facile conijci poffe ; quod in quouis alio clima-
te fl U--
4:
irfui
O
n
t
: SYNTAG. l CHOROGRAPHIA ^GYPTI.
tt flauiorum exundationes circa hyemcm plurimum accidant i nunc iuft
bribus coa<ftisi nunc niuibus liqucfa&is : Vola vero terra' v£gypciaca in^
medio terrae habitabilis conftituta^quemadmoduna in oculo pupilla, 'pe-
culiari quodam aquarum profluuio aeftatcm mediam irriget . * Alteram^
Occano' caufam afcripfere, dquo aquam irr‘^gyptum exundare incre**
menti tempore fama eft, quae quidem praecipua luit Euthymenis, JEgy-
ptiorumquefacerdotum opinio, vc Piodorus actcftatur , qui rei iideiu^
aliam‘nonfaemnt> nifi quod fatis fit eorum aurhoritas, vifibi fides adhi-
beatur^, qui rerum fcientiam fucceffiud traditione reliftam Jecuti ,* eun-’
dem ab Oceano ex Athlantc monte primum emanare, ibique' Dyrin ap-
pellari exiftimant ,• Heptabolum inde locum (laguare, inde cognomento
Nigrin effluere, mox Coloen paludem efficere ^ inde Aftrofobaa &Afta-
boram flumina effici, donec ad cataraftam perueniens erumpat , ac per
^Egypti campos profluens, Nili demiim cognomentum accipiat *i -
Tertiam cauiam imbrium cfle dicunt , quia 'ia* Auftralib;u$ ^gypti
regionibus, aquae, Erefijs nubes, Democrito celte, illuc ferentibusv eo ma-
xime effunduntur tempore , quo fertilis <eUiua Niltis abundat
,
At-
que vti tradit Eudoxus, ^gypcij facerdotes imbres eos ibi. fieri ob anti-
pcriftafin arbitrantur, ciim enim aeftus nobis elb) qui viciniora Gancro
loca incolimus, tunc hyems ijs
,
qui Capricorpi propinquiora habitant
,
Addit ad haec Thales, mare in ripas agi vltro^,' E^cefiarum ex adiJerfoflu^
minis flantium vi repcrcuflum 5 de quibus ita Lucretius.;
^ut quia funt Apiate Jqutlmes oJIm contra ' ‘
’ ; . Anni iemport eo^quo efji feruntur ' ' \y-S' ’
;
- Et contra Jiuuium flantes remomttur vnj(U ' '
-r;- ' Cigenm rurjhs^ replent , coguntqae '
‘Ham dubio protui b^tc aduerfi flahm feruntur • \ V '
- Fhmine, qm^elidk dflellis nxk tuuntur ^ .. v .
Incipit vero crefeere flumen Luna nou 4 , qustcunque poft Solfli*
lium fuerit, fenfim,modiceqj , Sole C«ncriim tranfeimce ; abundanciffime
autem, diim in Leone progreditur, mox refidec in Virgine ijfdem , qui*
bus accreuit modis. Atque haec de tribus caufis incrementr Nili fenteD>^
tiaefufficiant . . ' .
• ^ . ,
Ali) porro, vti Troglodytae, teftc Theophyia&O' Simocata ; difti*
tant, in locis illis cauitates efle, vnde quifpiam ratiocmetur, multis foAtu
bus in vnum confluentibus, Nili fluentum intumefeere Qui veM infu-
lam Nili Meroe diflam incolunt ; fluuium Aftapum nominant, quam vo^
cem. Graece' transferas 0« e tenebris aqua profluens naturam^
cniin huius fluminis. incomprehenfam efleifti ftatuuiu. Anaxagoras co-
gnomento phyficus caufam refere in niucs folutas in montibus ^thiapu
cis. Herodotus Nilum. tantum efle fcribic, qua n tus j cum plenus eft,ap*
paret 5, Hyemc autem Solem fupra/Lybiam fe voluentem , 'ex vndis Nib
loricis humentis fuhftantise copiam attrahere, atque inde per hybetna flu-
men'parcius ire, quae fi vera funt, cur Sol idem coeteris LybicC flumini-
bus, quod Nilo faceret ? at nihil tale in ijs bbferuatur* Patet igitur Hi-
G 1 ftoricun)
x.Caufa.
\
\
D»>«* /.i.ip- 2»
• ' W • r • -i ^
j.CauJa.
/» X» Si/?.e.f 7,
Meroiiarum
(ic Nilo Qpi>
nio
.
Hsiodituu
CAP.Vlt
JPign?enrunn
SpUori deNf.
^'ioundatroae
Osnapii{)^^
Mtfti] Burct-
fb» SjfTUS l.
OEDIPI ' iEGYPTI ACI TEMPLVM ISIACVM
ftoricum illuin fatis hoc loco inconfiderate locutum eCTe . Ephorus incrc*
dibijem plane rationem adducit 5 ^gypturn totam fluminibus fubterra*
neis refertam, ac frigidam» naturaque pumicofam feu fiftulofam effe 5 ri-
mas item magnas ac perpetuas habere , per quas in fe copiam humoris
recipiat, quam hyberno tempore contineat, aeftiuo autem 5olftitioin-
eunte, vcluri fudores quofdam ex omni parte emittat , atque ita Nilunv
flumen cxcrefcere . Oenopides caufam fingit ex rarefaftione &conden-
fatione aquarum i quarum' ha?c hyberno tempore aquas ftringat, illa «efti-
110 dilatet . Mofes Barecpha Syrus de flumiuum paradifi origine traftans,
ficut reliqua tria flumina Phifonem, Tigrin, & Euphraten e paradifo feu
horto Eden deriuat j ita& Nilum,quem mox, vbi hortum voluptatis de-
ferueritj fqb ipfa maris vada dilapfum , atque hinc rurfus per immenlbs
terrae meatus diffufum in -<^ithiopum terris demum emergere, imbribus
vero & niuibus auflum, incrementi ac Niliacae inundationis caufam oc-
cafionemque praebere aflerie . Verum quandoquidem verba eius digna..,
funt confiderationei vifum fuit ea hic ex Syriacp manufcriptQinlarinurri
verfa apponere;
St flumen ex paradifo egredieris ad irrigandum eum ^ inde flatim diuiditur
in qmtuor capita , Nomen prioris Vhifon^ qui totam terram Heuilath^' terram^
auro ^ gemmis pretiofis repletam percurrit , TSlomen fecundi fluutj Gihhoft^
( qui & Nilus dichin^ hk omnem terram Chtis percurrit i nam fimul aepa^
radifum egreditur y infra profunda maris ^ Oceani "Tada dtlapfus^ hinc rurfus per
accultos terree meat^ emergit" in montibus jSthiopkis ; imbribus Vero {r niui-
hus auSlus^ncrementi Niloticae inundationis ‘caufd eB . Et paulo poft, pro-*
fequitur difcurfum^fuum verbis Syriacis, quae nos fireuitatis causa hic la-
tine fecimus f Sed vrgebity inquit, aliquis, qui fleri pojjity Vt fluuy illi e para-
dife egreffl fub Oceani Vada (tst cor. maris pr<ecipitentur^ atque inde tandem in hae
terra noflra emergant ? Huic primo rejpondemus , multa a nobis Veluti
concipi nequaquam p&ffe qu^t tamen facti lima 'Deo: illum Vero fluuiorum oc-
cultum curfum alia^ huiufnodi^ diuinum opus effe^ non humanum • Deinde hoc
quoque aperimus y paradfum' multo Jublimiore regione pofitum ejfsy quam hac ter-^
Yd noflrdy ac proMe fleri , Vp illinc per immania Jubterraneorum meatuum praeci-
pitia delabantur fluuij^tantocum impetu impulp , coarBati^ fub maris fundum
rapianpur^Vnde rurfus emergant ^ ebulliant^ in hoc orbe noftro 5 nam 'qui aqu
in fublime ducere y atque ex altis , ereclifque canalibus Veluti J phonibus pro
dere laborant ex longo int e ruallo cataraSlam flue praecipitium ipfls qmddc
alta deuexitate abruptuyatque difficile comparant jper quod dum deturbata magno
cum impetu preffiC aliqmufque fluxere y tandem per canales illos^magna Viy qua
ex pr^eipiti illo eaju Vrgenturyfurfum emicant , exuberantem aqu^e copiam^
quaqua Verfum diffundunt . Atque haftenus Mofes Barcepba, Qy* verba
fane fl. pauca exceperis, ab aliorum philofophorum fententia nequaquam
diferepanc. Nam poft Plutarchum., Agatharehidem , aliofque, eandem^
ftntentiam omnes prope Hebraeorum jp^V^po Mekubalim tenent, a qui-
bus eam Barcepha dodtiis videtur effe,. Sed nos hic non vlteriiis in hu-
iqfmodi quaeftionum prxeipitia nos infinuabimus , ne vorticibus implica^
SYNTAG.I. CHOROGRAPHIA .^GYPTi. Si cAp 5 vif,
I*’
I : 1
ti, ac difficultatum fluftibus abrepti pernam curiofitati nimi* debitam,
luamus , Hoc porro fatagamus, vt huius fluminis eiufdemque originis in-
crcmtntique rationes prope propius inquiramusjquas nobis haud incon-
gruas Geographia Arabica fuggellit ; textum ad verbum , vt fidelius ini, -
hoc opere progrediamur, allegamus '
0^ (^>»uS
ii\ 0A^ iJ l^sli
i»>-^ v^«*c3>03 ci\
^9^ Jtcfeyiu3\
9 J,P '(J^^ KO ^Ji4u.j9 «ii <-^3
yl\ }iJ.fi^S\ >*^5i ^J^
«.«.A jl.4-ii.5i cii l^A/« i»vA.kA5i. ^A^i iK/^
<^^.^55 J''^4^ ij^ri u^iUSi c-*^ 4>^5 (j4jt*.A.«.Ai ^^)l
-. ,^j:; „, .•noi - i )j[ • ~;i'- '-’ ^ • (j^5
Hoc eft : Jtijue irvhac Mthiopu parte contingit fepamt io duorum Nilorum^ ,
ide^^y ‘Nili ^g pt^, quhrig^t terram mftram^ ^ pars eius a meridie ad dextramy '
<7 maior duitatum M^Qftlacarumpars in npis eius veperiture-y ex Vna alia^
parte in eius quoque in/iilis , Secunda Vero pars Kih profluit ex ortent idn occi--
dentem,i^ ex hac parte Nili omnis regio TSLigritaYum''efl ^ Exitus autem dua>> ' ^
rum iflarum Nili diuifionum originem habet cx montibus Lun^e y.qui funtfub ile- *'
cimojextx) latitudinis' auflralis gradd: ^Exit porro Nilus ex hoc nionte per decens
fontesy quorum quinque .flatim in flumina abeunt , congregant urq, iirquadanL^
imenti planitie-\ Aha Vero quinque flumina ex alijs quinque fontibus deriuata^
ir^alim 'ingvuem quoque planitiem deuolumtnr , . Et'ex iqtnihbet diclarum pia~i
nitierum tria flumina, exeunt , qua inde longo tra^u demluta tandem in\ planis
ttem aliam magnam ^ Jjmtiofim valde dijfunduntur . Efl in hac ampla planitie^-,
cifiitas Thumi naiiiinCy habitata culta planities Vero circumfita pknaiQedris efl,
Simulachrum quoque, conjpicitur hic , cuius manus peBori Aecujfatini imfoflt^e^ -
forroin hife flagnis pijces inumuntw' miformes.y rojlris 'alifej. inUruSlf ^ allaq^
innu-
\ .
CAP.VU
Vati? tflon-
ftra in lacif <
bus Nili,
Terr^ /^thio-
pica can^rno,
A.
Msn* di^us
templum /E~
gypfioruin .
Relatio de Ni^
H Origine
bdoardi bp-
^4 OEDIPI AEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
innumera moftjlriri locor inuifa ^ Sta^f^aquOijuc di&(C planitiei Je diUtA^i^
tia defle^mt in latus finiUrum occident ale , at^ue in flumina dia dispertita ri-
gant omnem tirca regionem » fSi enim tota h^ec terra intus caua , (sr ahjflos^ ha ^
hens ingentes ex quarum repletione magn4 contingere foknt inundationes-
terea exeuftt ex hac planitie duo alia flumina ingentia fiu hrachia^qmrum Vnum
occidentalem plagarn tenenst omnem ISLigroru^ percurrit regionem y 0* hic Ni-
lus Nigrorum diSius , Mterum yero hrachium orientem teflkims^y longo, terra-
rum traSlu proueclum-i Tiubtam dlflt^ ^ inde per cqtadupas praecipitatus fluuius
totam^gyptiorum regionem percurrens ^quatuor hrachjs in rnareSyriacum depor-
tat ut t Porro in pladtie ilh't qmm montes tunre dtUendunt^tres dtj montes funt,
qui ex occidente in orientem Vergunt , Mons primus qui^efl circa montes Lun ^
,
cib jEgyptijs Jacet dotibus VOcatur Mons tmpli jEgyptiorum . Secundus Vero
Mous^ qui circa fliiUram montium Lunarium efl , vocatur nh ijs Mons aureus
quia in eo rnhkl-e atiri funt^ Tertius Vero in terra , quam Vocant terram a^ii-
imlium y dimnt^enim accolui ibi heFiias immanes y b^ftlifcos '<T. Jiorpiones CT
dracones ingentes^ adeo Vt imulius fine, periculo vit^ eam odiri poJJit \' de-
nique yiilus ftaiu^anni temporibus ex^ndet^ caujh eHi quU cum tota terra Luna-
ribus montibus wvia^ cam fit iMusy nieatus' habeat impenetrabiles ^ fityt ex
frequentiflmis pluutjs ^ tiquefa-Tone htuium , omnes ttlk ’^ Cauerna repltantUr ,
queis repletis per totam regione y omnes ^ qu.vs Hilus alluit ^ inundat iohe s iUce Con-
tingere fiknt ^ Ac(:ju6hai5«^aus Araba Geographus . *Giiius verba copiofa
taato libentius hic cltammu^ , <5|uantb maiores nobis ratione^ ad hunc
Gordium de incremento Nili , eiufqiie origine nodUoi per parallelam-»,
quanda.m ad feqae,nces chorographias comparationem? fu ppeditant fibU
uendum> Quod dum facio, oper$ pretium ejcidioiaui, fi prii^fijuain
vlterius progrederer , banc Arabicam Me origine NJIi defcriprtoneiru
,
pritis cfiqrogiVphUS; bb ocnlos ponerem * /^ide in Schema tifinoTj? fig;I^
Aque^lfi^tcefl: de origine,, Ni^ Arabum Ceographorum Chorogra-*
phia, qu^! partim Ptp^Oifl^i , partim recentiorOm cobgriiit relationibus
defcriprionibufqqe ,• verum ciim Pcolomieus , & quotquot eum fe-
cuti funt a vero multum aberrarint ,4lianobis Chorographia fontis Nili
ponenda efi: j vt veritas candem?eum circa originem^tum incrcmeacum
eius tot iam feculis abfeondita innotefeat * v. i ix
Odoardus Lopez Luficanus ,.vt ignotos Afriese meridionalis fitus
detegeret, non omnes eius n^aritimas oras duntaxat, fed & mediterranea
quxuis ad regiQnum>.flufBtnum> montium Ctum fpedlantia , fingula fum-
mo fiudiQ& labore annotando peragrauit ; cuius relationem, deregnp
CongQ fa&am IcalicQ fermone confcripfit Philippus Pigaf^ tta , in qua de
Nili origine & incrementa fic loq iitur : (" verba funt ex ItalicoV^a lati-
nUm tranflata fermonem )s Reflat fiticpx\t\'Vt poUquam, de magno fibypuotum
^raflegianis imperio locuti fumu^s y de -Nilo quoque pauxillum dijeurramus
Hafeitur htcnQH de regione (Belgiany multo miniis de montibus Lant/Cy nec Vti
^tolom^us memorat y de duohus Ucubui.i' qui ex oriente in. occidentem Vergentes
interuallo 45 p, circiter milliariorum diflant . .^la Jub ijjdem latitudinis gra-
dibusyjub quibus eos ^tQlom<^U5 ponit y regna quoque Congo yAngoU , Sofalne, ^
Mono •
\
-SYNTAG. I. CHOROGRAPmr^GYPTI . ss
MMomotnpA Jita funt . ilU quidim occide nfemy h(^.mmtont Verfus » Nec tamen
vllus h^mm hcQvum difiticiibuitnumiturlacmpnijfi m^ AngoU Or M2-
mmotap^^ regnis •i kcu$ diametro 195. milliariHmxjuodmanifefteM akur»
fub Ailahtitndine lacum nequaquam dmi. Ferum quidem efli Ai dms:kcus l e^
peririyfed/Uu^ quo eos Ptolomicus poJuityOmmm contrario , Hi cmm. ^Mio 400.
ferme miUiarium a Ftolom^ in Septentrionalem plagam Vergentes pofiti. fmt .
Indigen<x Nilum e primo horum lactium orm , egrejfumqm d terra (AJarkcii Qpir
nantur , Verum Odoardus id negat cum aUjs horum locorum inQQli8,qui
affirmant vnanitniter Nilum mox vbi egreffus efr lacum , per horribiles
quafdam & impenetrabiles valles, per praecipitia hominibus inaceeffa ac
deferta inuia praecipitatum, ita profundiffimis vallibus abCcondu vt ip&
intimis terrae vilceribus exceptus videatur» abyfllfque abforptqs. Atque de
hoc primo lacu iub duodecimo latitudinis auftralis gradu ppfito. circiter
Nilus nafeitur , Circundatus autem hic lacus eft montibus impenetrabilrs
altitudinis, quorum maiores Orientalem plagam refpicientes Yoeantur
CafateSj & montes falinitri & argenti ab vna parce^ab altera montes fime»
de quibus Nilus in Septentrionem per 400 milliaria dettolutus in lacum
alterum fub ipfa aequaioris linea pofitum ( quem ob vaiiitatem accolae
mare appellant, quippe i 2.0. milliarium latum ) fele exonerat. Atquo
ex fecundo hoc lacu Nilus migrans, ac 700. milliarium emenfus dUtan^
tiamMerocm infulam deferibit . Hinc vero alijs fluminibus auClus inter
anguftas montium valles deucSus,perque catadupas in humiles Aegypti
campos praeceps aftus, tandem multiplici gyro in mediterraneum mare
dilabitur . Veriim vt rnentem Odoardi Lopezij circa Nili ortum melius
percipias , Chorographiam eius hoc loco repr^fentandam exiftimaui-
mus . Vide inSchcmatifmo II. fig. 2.
Atque ex hac Odoardi LopetiJ oculati teftis relatione ae Cho«
rographia Pigafettas luculenter apparet , «liam Nili originem affigna-
ri minime pofle, nili Zambri lacum j qui in hoc tamen peccauit , quod
fontes proprios Nili non oftenderit, quod nos inferias prasftabimus i quj
iminenfas aquarum moles vndiquaque tum potiffimum In fepeentriona'-
lem plagam euomens, mox aliud fub agquinoSliali pofitum ftagnumf me-
lius mare dicam ^Zaire indigenis diSum progenitore fuo non minus effi-
cit, atque per huius medium Nilus ( non fecus ^ac Rhenus permediunu
Acronij lacus, aut Rhodanus perLofannee lacus medium deriuatur ) hic
egreflus, ac per varias catara&as praecipitatus in v^gyptum tandem ia-
mare fe deponir . Verum vt haec meliCiis percipiantur
Sciendum cft, Naturam ,prouidam rerum curatricem ad viuen-
tium vegetabiliumque conferiutionetn , ineditiorum terree partium ae
montium altiffimorum viiceribus communia quaedam vcluci aquarum re-
ceptacula, feu humorum feminaria, fontibus, flumintbua, lacubqfqu^
procreandis deftinata, ex quibus vcluti ex Megacofmi vb^ribm perenni
fcaturigine nutrita tellus ^ generationem rerum faciliws exequeretur,
confiituilTe. Huiufmodi receptaculum cft Alpium Helueticorym abyffii*
feu meditullium, quod vcluti per brachia quaedainftu canales^ qoncate^^
natis
GAP^vn
Vnde Nilu,
Nilus profuii»
didimis val-
libus ^uafi
ablbrbccur.
Maates Ca-
faces auriferi,
Gaufainur,-
diatmni» NiH.
f
PAP.m OEDIPI .:^GVFriACl fEMPLVM isiAcm
natis fibi Alpium SabaudisB, Del phinatus, Appennini, Vogefi , aliorum*
que montium iugis,dam>abwndaci(fima aquarum fingulis.fuppedicat pm-
fluuia 3 Gaufa eft , ma^timorum totius Europas ciiim laciium, tiim flumi-
num Rheni, Danubi;, Albis, jPadi, Rhodani, Oeni, Tieini,'Araris>MofeI-
lae> Mofse, aJiorumque , quae pafsini nota funt e mappis fluuiorum. Sic
Pyraenasi &:Aluernici montes toti Hiipaniae & Franciae j Taurus & Imaus,
feu Caucafus toti Afi^, alijque montes alijs regionibus abundanciffiitiia_j
q«soflumo< flumina fuppeditant, quemadmodum in Mundo noftro fubterraneo(Deo
dante)fuse demonftrabinrus-Non abfimili ratione in Africa humoris egen-
tiflima. Natura prouida duo collocauit toti Africce cdmunia veluti aqua-
rum penuaria, vnum quidem proxime, fub Cancri aeftiua conuerfione in
Athlantis vifceribus, quod citerioribus cequatoris terris osftu & ficcitate
laborantibus flumina frequentiflima fuppeditat . Alterum proxime fub
Capricorni circulo ad tranftiraas sequinoftialis partes Solis xftu marcidas
viuificandas ordin^uit . Huiufmodi autem aquarum velut cadi recondi-
tori) funt duo lacus Zambte & Zaire, vti in Chorographia praecedento
apparet, quorum hunc non male dixerim foeturam alterius Zambri , tan^
ta vterque aquarum copia turgens/vt non flumina , fed maria eruSare-?
videantur . potiffimum lacus Zambri, qui veluti in centrp conftitucus,ac
in.amnes ampliffimosdifFufus,fingulis mundi partibus, ceu e praediuite ve^
na confert abiindantifllma aquaru profluuia. Septentrioni quidem Nilum,
Ori enti ingentia flumina Cuamam, & Coauum,Zeila Manhice, feuMan^
' henflen Aufiro 5 Occidenti denique Zaire, quorum hi omnem Meridio^
nalis Africae Occidentalem plagam, regna Congo, AngolamjMonomotai*
Amplitudo & pam, Matamam, Bagamidri, Agafymbam, vfque ad Bonae Spei Caput ir-
rigantes foecundo limo a fterilitate vindicant. Ifti vero totam interiorem
Abyfllnorum regionem, eafque omnes, quas ab oftio maris Erythrxi vC
queadCuamas oftium maritima ora difterminat, quae fune Melindx ,Bar-
nacaflus, Quiloa, Mombaza, Mozimba, Mombara,Mcmbaca, Mozambi-
cum, aliaque huiufmodi regnorum monftra . Quae ciim ita fint , profefto
fummopere ij falluntur, qui Nilum ex nefeio quibus innumeris fontibus
montium Lunae innumeris fluminibus originem praebere opinantur, vc
quibus tota illa ad meridiem & occidentem Africae fita pars penitus fue-
rit incognita, atque adeo veros & proprios fontes..qui nollris tempori-
bus primum innotuerunt, ignorarint . Veriim vc tam notabilem hifto^
nam hic apponamus, & vt veritas a tot feculis defiderata, tandena inno»
qui propri) fint Nili fontes, aperire tentabo.
Vera origoNilinouiter deteda,
D iximus ili praecedentibus, OdoardumLopezprae coeceris in origU
Nili inuentionem incubuifle, atque hoc vnicum fategifle , vt
'Nili fontes proprios aflignaret , Veriimnec Odoardus verae Icaturiginis
Nilunipcftor fuit, neque cius relatio rei facis conformis eft j veriora_j
Igitur de tam infigni-argumento adducenda nobis funt. Eo ipfo igitur
SYNTAG. I. CHOROGRAPHIA A!GYPTI; 57
tempore, quo negotium Hoc intricatiflimum , fumme perplexum me te*
neret, huc Romam appulit P. Francifeus Carauaglius Indise & vEthiopi*
procurator ’; a quo ego per manuferiptum P. Petri Pais veritatem edd-
£lus , eandem hic pofteritati confignare volui ; vt veritas tandem poft
tot ac tantas grauiffimorum Authorum fallacias , futilefquc conieauras
luo nitori reftituatur . Res ita fe habet : Prouincia vbi Nilus oritur, vo-
catur Agaos; vicina regno Goiam ; Tctra,in qua oritur, vocatur Sagela
;
in apice montis^ in plano arboribus yndiquecircundato, diameter foni
tis lata pedem vnum cum dimidio , fundi inexplorabilis , margine noth,
redundat, fed in radice montis exitum fibi pandit, vbi Gmul ac e montis
vifeeribus emerfit, in flumen diffunditur, qui ali)s fubinde fluminibus au-
ilus, tandem in lacum fefe 50. leucarum longitudinis, latitudinis 14,
exonerat; a quo dum iterum emergit perlongas terrarum ambages gy-
rans, ad eundem fere locum vnde prodierat, videlicet ad fontem perue-
niens, reflexo curfu reftaper ingentia praecipitia faxaqiie inacceffadila-
pfus ad interiora diuertitur vEthiopiae. Quae omnia confirmantur P. Pe-
tri Pais Societatis noftr« Sacerdotis, oculato teftimonio,qui hunc fontem
Nili verum vna cum Imperatore iEthiopiae, quorum vcerque curiofitato
fimul ac veritatis amore percitus, magno exercitu fociatus, diiium fontem
luftrauit. Verum cum diftus P. Petrus Pais fumma diligentia , hoc nego-
tium in ingenti rerum iEthiopicarum manuferipto opere quxeunque ob-
feruauit, pertraftarit ; hic eius verba ex Lufitanico in latinum tranflata
apponam, vt veritas rei luculentius patefiat . Sic itaque ait
:
Posiquam troBauimm de fertilitate terrarum fah dominio Presbyteris loan-
niSf oper^pretium me faHurum exijlimaui , fi hoc loco nonnihil de pr^cipuis flu--
minibus ^ lacubus terrarum eius imperio fuhieclarum referam . Inter qu^e prU
ma loco fe offert^ maximus ille ^ toto orbe celeberrimus fluuius Nilus ^ qui non^
apud ayttiquos filum ir modernos DoSloresy authorefq^ gYauiJJimos in admiratione
fuit yfed^ cuius frequentem mentionem faci t Sacra Scriptura Gen. 'i. Vocatur
Gehon^ynus e quatuor paradijum irrigantibus. Hic hodierno die Vocatur ab ^thio^
pibus jdhaoi : originem fuam tenet in %egm Goyam in Vno territorio ^quod Vo-
catur Sahaldy cuius incoU vocantur ^dgouSy funtq^ CJmJlianiy etfi fuccejfu tem-
porumfyliiefcenteSccleJid Vartjs /uperflitionibus imbuti yp" d gentibus ^ paganis
"Vicinis cor ruptty parum differant . Fons autem Nili in parte occidentali P(egni
Goyam Jitus in fummiiate Vnius Vallis y quceajfmilatur ingenti campo y iugis mon^
itum Vndique circumdato Anno 1618^21. die menfis Aprilis > cum in hoc
gno Vnd cum Imperatore eiufq^' exercitu degerem^ hunc locum ajcendi , omnia di-
Itgenter luHrauiy inueniq^ primo duos ibi fontes rotundos y Vtrumque quatuor quaji
, palmis latum in diametro yjummaq animi mei Voluptate Vidi idy quod nullis Votis
confiqui potuerunt Cyrus Rex Perjdrumy er Camby/es , Jlcxander magnus , ac
fdmofus ille lulius Cffar ; Aqua fontis clarijfma eH er leuijjimafgujlm^
ma ; /ciendum tameUy nullum hojce duos oculos fontis in Juprema montis plani-.
Ue exitum haler Cyjed in radice montis i profunditatem quoque fontium tentaui-
musy ^ in primum quidem lanceam immfimuSyqude intrando ad i\ .palmos tan-
gere videbatur quafdam vAuti radices vicinarum arborum fibi inmcem implexas^
H Se^
/
/
CAP.VIL
k
Descriptio
fontium Nili.
P. Petru* Pais
prttniJs Nili
cum Impera*
tore Abyfli-
norum obfer*
uacor & de-
feriptor.
Nilus Gehoft
vocatur.
Primusfons
Nili viliis a
P.Pecro Pais,
CAP..ViI
Secundum
fontem Nili
explorat
tet ciucus 0
Situ& Sii prop >
funditas
Tc!xm«i,.tAn)*
(4mcu2;.
55 OEDIPI :«GYPTIACrTE]VIPLVM ISIACVM
Secundus fons a primo in orientem ad la^um lapidis ^ huius ^pro-
funditatem explorantes yimmifd lancea i 2 palmor um>fundum nuliumAnuenpnus ;
cdlligati/^j duabus lanceis 20 palmor um,denud rem.tentauimus y fed-^necfic fun-
dum tenere potuimus , dicunt^ incoUy totum montem plenum aquis , cuius hoc //-
gnufndahanty'quod tota circa fontem planities tremula erat ^b^llienSy manife-^
TtUm latentis aquce ye/ligium^ eandemque oh caufam non redundat aqua ad fon*
temy fed adyadices impetu maximo feje egerit ; affirmabantque incoUy yt ^ ipji
Imperator yqni prafens erat Vna cum exercitu fuo y eo anno terram parum' tre-
muiffe oh magnam anni (iceitatemy ahjs Vero annis ita tremere bullire yVt vix
fine periculo adire liceat , Circuitus loci in/lar lacus cuiufdam rotundi y cuius la-
titudo fundiC iaSlum confiituere pojjit . Infra apicem huius montis populus degit
ad moHtemyleucd circiter Vnaafonte diffltum Verfus occidentemyVocaturque Cuixp
<sr videtur' hinc fons bombardd attingi pofe; Efl hoc loco vicus gentiliamy qui
crificant multas Vaccas y ^ Venientes ad fontem certo die anni Vna cumfacrificulo,
quem pro facerdote tenebant y' qui ibi /aevificabat Vnam Vaccam iuxta fontem , ca-
putque Vaccdd ah
feiffum proijciebat in fontis aby/funty e lago hia prima a quale huOy
onde face an folenne f aer ifido-matandomuitets Vacccu^que os gentioSyd^he traceauy^
dopoisje euhria todo eom 0 feuo dellas;e'ajentaua en Vn cadeira de ferro yque tinha
poRa nomo de multa lenhafeca y emandaua fem fe quermar nem ainda derre-^
terje 0 feuo 5 e algunas Veces etrauan depois da fogo aceffo y e fe afentaua d qnelia
gente de maneiray che con efteu fetei^ericu engennaua d quella gente de maneira^ ,
que 0 tinham por grande SantOy che dauan quejlo fato qu-eria .
llorrb campus fontis Nih ah omni parte difficilis ajcenfu efl, pr teter quanta
exparte horeali,vbi facile confeenditur : Infra montem circiter Vnd' leuca in^
profundiffima quadam Valle e terree vifeeribus , alius fluuim emergit , qui fe^
tamen cum Nilo paulo poH coniungit y credunt eandem cum Nilo fcatu-
riginem obtinere 3 fed infra terram per occultos canales deducium hoc loco pri-
mum erumpere . ^iuus Vero fontis y qui infra montem erumpit yin orientem fpa-
tio iaclu homhardee Vergit ; deinde fubito declinando (Boream petit , <T poHsquar-
circiter leucae partem 'muus fefe offert rims e Jaxis /copulis ebulliensy ctti
paulo pojl fe iungunt duo alj riui , ex orientis ylaga erumpentes y fic deinde
ahjs ^atijs identidem colkSiis rims notabiliter crejeit Nilus . PoU ffatium vero
diiurnum itineris magno fluuioy qui dicitur y Ia mdy^coniungitury qui deinde' fieSlit
fe Verfus occidentem Pifque ad-2Cy leucae y Vel 3 5- leucas a prima fui fcaturigine ,
poflea mutato cur
fn orientem repetit y infirmando fe in Vnum lacum ingentem fefi
hic fitus in prouinciay qu^e dicitur Bedy regnoque partim Gtyam fubiacet , partim
regno Hamhice Jquem ita per tranfit , Vt aqua Nili notabilem differentiam ab aquis
lacus ojiendant I totufque fluutus aquis, palujlribus inpermiflus fuum curfUrn^
fluscumque teneat \ quimoxVbi exit y Varijs gyris declinando m meridiem- y ter-
ram irrigat nomine Alata quinque leucis ab epiflbmio lacus difiantenty vhi per ru-
pes brachiorum- altas praecipitatus immenfo fimul ^ fragore fumo aqueOy
qui eminus nebula mihi videbatur y praecipitatus paulopofl intra duas rupes ingen-
tes ita abf orbetur y Vt vix oculis attingi potuerkyfunt cacumina diRarum rupium
ita Vicinay Vt Imperat ov' ali quot te s 3 flr at d^p er illa ponte y cum toto fuo exercitu
trttnjieYit i quibus omnibus ego prtefensfui j poRquam igkur a parte .orientaii
regnum
SYNTAG . r. CHOROGRAPHIA ' ^GYPTf. S 9
tignum bigami dtiy Goyam^ coitetaque intermedia, tegm.Amhardy OJaca y Xaody
7 )amot longe lateque irrigduit ; mox fluxu,, fuo regnum Goya>m repetit , irriga*
^tifque territorijs !Bi^an<T Cumamaneay ita fenfim regno Goyam appropinquat
^
yt nmniflynius diei itinere a fonte Juo diUar e comperiatur , Hmc fluxum re*
torquendo Verfus Fa^old (S* Omharea^ regnum GentiUnmyquod armO' 1 613. in*
genti exercitu Jubegerat Era^SelachriFtos frater Imperatoris \ .regnwnque yt--
pote incognitum^ is eh yajlitatem yocauit Ay^olam y id efiy nomm mundunuj »
.
Hinc ex oriente in boream declinans y per innumera alio/S regiones, yajltjjimaque^
pracipitia dilapftis in JBgyptum y <7 hinc in mare mediterraneum fe exonerat
.
Atque haec ctt dcfcriptio fontis Nili eiiifque fluxus, quem, citatus P. Pe-
trus Pais proprijs oculis vna cum Imperatore Ahyffinorum anno 1618.
2K Aprilis %'ci curiose obferuauic yita fumma diligentia adnotauit >• vt
hoc fuo tam infigni & oculato examine Rempub : literarlam multis tri-
cis & dubijs liberaret . Cui quidem vnice impoflerum flandum exifti-
mem, cum Iropcratorio approbato teftimonio fuara iatn fons Nili cercK
tudinem infallibilem: /It adeptus- Verum ne quicquam huic operi dcef-
fe videatur, Chorographiam hic adiungendain duxi* quam vide inSche-
matifmMI. fig. 5.- .
Cum hiftoria haec dicat, duos fontes comparere intra terrenum vn-
deqtiaque tremulum, verifimile eft, olim magnam partem huius campi
,
quem defcripfimus, apertum fontem vcluti in . cratere montis contentum
fueceflti temporum, fuccrefeentibus herbis & virgultis luto mi*
flis, cutem veluti quandam coDtraxifle,cuiufmodi varijs quoque Europ»
Jocis me vidiffe memini, qui dimota non dubitarem totam planitiem tre*
mulam primaeui fontis faciem mox< manifeftaturam. Sed haec de origine
Nili fufiiciant* Reflat, vt de incremento eius tot feriptorum monumen-
tis celebrato, a nemine vero omnino penetrato dicamus, vires in hac
quoque' palaeflra experturi, in qua adeo turpe non eft , ' ante viiloriarrL.
deficere, vt dofiiffimus qiiifquc in eafruftra ad hunc vfque. diem defu.
darit. .. Si ergo labemur, illud nobis continget, quod eruditiflimis qui-
bufque erit commune . : y
Extra omnem itaque dubitationem ponendum, vehementibus plu-
uijs incrementa Nili augeri i fed quia ignoratur a. quibus, ant quomo-
do ; nihil ha^enus certi pronunciari potuit. Vtitaque in infinita^pro-
pe opinionum varietate a nobis aliquid certi ftatuatur
.
Supponendum eft primo 5 ad pluuite generationem primo opus ef-
fe materia, e qua vapores , quos halitus vocat Georgius Agricola, gi-
gnantur . Eam autem in humido vel. maris vel ftagnorum, vcl fluminum
vel terrxshumiditate confiftere . Deinde cau/am agentem ncceflariam
eam c/Tcj qux fatis virium habeat, ad multos vapores eleuandos, quod
Soli ftre tribuendum.. Hinc locus inueniendus eft, in quo vapores vni-
ti nubem faciant ; quem tota nobis Africa, maxime Zambxe & Zairo
praecelfis montibus circundat? regiones, veluti a natura adhunceffc 5 :um
producendum adornatae pr^ftan^ . Vniuntur vero .duabus maxime dej>
caufis; Prima, quod, fimile fuQ fimili gaudeat, quo contrari;s rc/iftat :
Hi altera
CAKVn.
t
fncrementQ
Nili pluuijs
fir.
Quae requi-
rantur ad plu.
uiac genera-
tionens
.
cAP^vn.
V«ri* caufaf
p/uuiarijin.
/Ethiopis ter
racau3
OuHe inun-r
Rationis,
I'-
-i
o OEDIPI ‘AEGYPTI Aa“ TEMPLYM ISIAC VM
altera per antipcriftafin, quae illic fit, vbi radiorum Solis reflexorum vis^
terminatur . Eo enim aeris loco plurimum efl: frigoris^cum alias, cliiil»
maxime cum montes excelfl eo pertingunt, quorum vertices frigidi funt,
tiim ob terream naturam, tum obfolaris reflexionis defeftum. Deinde
vtpluuia fiat) neceffe efl, vt vapor ad priflinam naturam reducatur, quod
fit deperdito calore per frigus circumflans, & proprium nubis tempera-
mentum Vapor itaque condenfatus in aquam, cadendo pluuiam facit .
Cum itaque caufie hae validae funt, atque vniuersim omnes concurrant
,
validae quoque pluuiae fiunt . At fi aliqua defit, generatio impeditur,
prtefertim fi non fit materia. In Lybiat plurimis locis omnia Sabulo
fqualefcunt, quocirca nec Imbres gigni queunt- Apud nosaeftateSolom*
nem humorem abfumit, qUo fit , vc ne hic quidem tum pluat : & fit,
quando materiae latis inuenitur ,• fed caufe agentis imbecillitas obeft,
quo minus vapores cleucntur j qiiod ad Septentrionem in fummogelu
videmur euenire ^ Aliquando materia efl, & eleaatQr,fed non vnitur vel
calore diflipata, vel ventis difperfa, Nonnunquam materia cleuatur 8c
vnitur, & illud quidem in loco, in quo oportet, fed non fit pluuia,- eo
quod frigus circumflans non fit commenfuratum ea proportione, quanu
imbres, fed quam niJt, aut grando, aut ventus etiam^ aut prbcelli.xequi-
runt>,' - • ' ' • ,
* Supponendum fecundo . Interioris ^thiopiae terram fumme ca-
iiernofam effe, ac maxima fubterranearum aquarum , vcluti in femina-
rijs feu penuarijs quibufdam collocatarum copia, quemadmodum fupe*
rius diitum cft, fcatere; accedit cum locum inundationi obnoxiunij
ncccflario humiliorem efle, eo, ex quo inundatio exfurgit ^ ^ His ita fup-
poficis nunc propius ad fluuiorum inundationis inquifitioHcm acceda-
mus i t -f» • 'i ' \ • * . . i.c.-- /
- - Duas itaque omnino exundationis amnium caufe, non prodigiofae
vna, fi oftia impediantur, quo minus aqUam effundant ) Ahera fi plures
folito aqu« recipiantuf . >^uod fit duobus modis, ’Vel niuibusfolutis, vel
pluuijs ingentibus praecipitatis, quarum vtraque in Romana Tyberisim
uridacione concurrit. Prior quidem caufa Thaleti placuit , qui Etefias
decurfom Nili fufpendere dixit, quam tamen fiipra^.rcfutauimus’. Alte-
rius. priorem "partem Anaxagoras teouit cum plerilque alfis ex niuibus
liquefaftisincrementutu b?ili pfoUenire exiflimantibus j quae caufa locurn
non tantuffi'’ habet in regionibus 'Boreae fubiecfis, fed & in regionibus
montanis quanrumu js etiam Zonae torridae fubicais,vti in Andibus Ame-
licae auftralis, & in montibus Lunae Africa patet j-iqui quidem inunda-
tionis cffe&us tanto “maior efl , quanto & pluuiae & niues Itquefadlte
abundantiores ^ PJuuias autem has fieri, non e nubibus aliunde per an-
muerfarios ventos importatis vt Alexander credidit^fed in ipfii^chio-
piaeleuatis , Tunc enim iml3res quotidiani, quos diximus a radiji per-
parum excitati, generantur j quia vapores«tilm e ft-
•ixu Arabico, & vtroquc Gceano, St fluminibus attraQ:i,refolutique) ‘tunu
ex altis montibus, montiumque cauernis ac laeubus cortiuatrs aquis^ im-
/
V
SYNTAG. L CHOROGRAPFSfA i^GYPTI. 6 i Ckv.vil
nienfam fuppeditant Iiumentis fubflaiitiae congeriem Sole vim' aoeridt
per rectos radios demittente» & promonente ideinde vaporam his attra-
£lor,um vnio frigore medij aeris fit j maxime vbi alta fnnt montium ca-
cumina, quaeferreno fuo frigore feigus medi; 'aeris, augcnt-& intendunt.
Qup fit.vt quodaSole attraSum cft , proxima pauIatim'diffolutioni&
principii acquirat . ' .
. Veriiih hi imbres quotidiani Nilum augere nequeunt » eo qtiod a
terra calefafta ante “abforbeantur^qnain>in flumina poffint coire, imd
nec illi quidem^qui ad Tropicum tempore hybernd^thiopibus fiunt
priiis flumen augcnt> quam Sol ad Cancrum peruenerir HocA^t liqueac
Iciendum, gyro» feu fpirales lineas , ‘quas, Sol Zodiacum perambulando
fingulis diebus conficit^ ad iequinoclialem circulum latiore fpario inter
le diftare, quam eas, quas ad tropicos, deferibit. Et quanta huic circula
propius Sol acceflerit^ tanto .gyros hos fieri anguftiores 5 ficut contrad
quanto propinquior eftxquinoftioj' tanto fi,eri rurrus ampliores j, yndoi.
dicnn tanto fieri longiorem^ quanto Sol Cancri pun£lo tropico: fuerit vi-
cinior, neceffe eft. . . . ’ ‘
Ad asquinoftialem ergo fiunt imbres illi quidem quotidiani; fcd
quia Sol eidem terrae parti non diij fuperftat', propter diurnarum gyra-
tionum" amplitudinem ; deinde ^^quia dies Breuis efi:*, non fit attraClia
tam vehemens, vc imbres copiofos prod ucat ; augetur paulatim, quidem
diefu longitudine, & lpiraruu\ iolariumangullia, led citra magnum pon-
dus , nifi vbi iam ad anguftifiinia fpatia circulorum 8c longifllma dierum
fuerit ventum . Hiciigitur in fine -.'Geminorum pluuiae multae & co-
piofe fiuiit.. 'Sed quia: terra rlecdum iota intus humcclata eft , adhuc
imbibuntur, atque ad tantifper> dumfintus & exterius iam^tota humore
quotidianorum imbriuin turgeat > vt amplius imbibere non poffi t . Iru
Geminisigitur materia pluuijs incrementi caiifis praeparatur, fed.necduni
flumen cxcrcfcit, quia fubtcrraihcae cauerncE necdum humore funt reple-
tae*. • Poftea vero in Cancro imbres concitatiores cadunt, quia pluiahiuno-
risin terra colleSum eft, & quia Sol etiam vehementius trahie propter
caloris incrementuih . ‘ • ' * ' • * - r: v :
V Hoc igitur tempore, cum terra plus dmbibere npn poffic>'& omnea
aluci aquarum pleni fint, omnia quoquei fubterraneoriim meatuum le-
cepcaciila.ad fummum vfque continuis pluuijs^ex omni Africi plaga cor-
^ibatis turgeant, incipiunt exundare non jNilus»tantum ^'Ted ornniai-y
alia iflurnina ex-communib,uSi huiufiiiodi difiis ‘penuarijs partreipantixyjv
Hoc icnim eodem 'tcnrpof e Niger , Senega incolis' diSus , tcftabus ipfis
.£thiopibus,a]ijfque probatis Scriptoribus inter' maximorum monfmnu
catenas , per occidentalem >£thiop»iam in Oceanura delatus, vna cunu
Nilo crefeere incipit.: ^thiops quidam i. me"circa eam rem liceris con-
fulcus^r. tefpondet ^thiopicc, cuiusiverbalatini iurh fadla fabiunger . . ..
.(®tH,iopica.4v
relaci».
pta vrdimneMCf piant circa MafcAtpm.i^^Thtkviith mmjes mpos !PaJcl}ales,tunc
I
P
i r
7 ‘ ^
- V »V
emm
CAPs-lX,'
Affris
Wenuch m-
uenta ^ ftn-
iflic 33 *
Chroai-"
Pi.rabm'),
Oiirisi anti-
i^utllunus fiiic
Hsnqch,
hijfSDt^ho»
Sybennirr
hifioriad ,^ a
lygdjs/ .
Quid fcripf^
yit Manetiioil
j(eCU4dus,
68 OEDIPI ^GYPTIACI TEMPLVM ISIAGVM
pofk Seth pyophetMt Jcyiptsriain aytem dacwt, is' fuit ^{(iyis (puo^ue Jolitus int$y~^
effe Jeruituti fept cuUui reli^ionis^ l?fciu6 dum ad fnatuyiovew Veuit ^ cjii^
juperduit ac lo?ige pMceffi^ in cultu rdtgionis onmes fui (itatis homines^ pofuitcjue
ipjunt 'Deus ideo prophetam^ de duxit que fuper eum triginta libros^ libros quoque
Seth htcreditate accepit, W O' Jrcam^ in quacadauer Adam\ fuper eum paXy O*
Vixit AaVore mdmum (uarnm, fuit autem Adris Sartor ^ primus y qui conjuit
'Vefesy omiii acus traieclione laudabat Deum ^ fanciificabat eum qux
confirmat Vafiab in eadem Saracenorum hiftoria, vti & Ifmaei Schiahinr.
fciau
:
,^luod ^Adrts primus fuit^qui apprehendit arma ir certamina in Via Dei j
pugnauit contra fikos l^abiel, id ejl^ Caind firpe prognatos^ ^ primus, qui yesli-^
mentis J e induit, cum primo VeHirentur pellibus yfmt quoque primus , qui ponde^
Y um pnen fur arum y "Vti^ Asirologicamfcientiampenetrauit,
Primus igitur Ofiris & antiquiffimus fuit Aegyptijs Henoch ; certe
ex citatis teftimonijs patet, omnia quis Graeci de Ofiride , eiufque in ge-
nus humanum benefici js fcrip{erunc,de Hcnoch fiue Adris fcripfiffe Ara-
bes & Chaldaeos. Verum cum haec fufiilime pertraftauerimus in fecun-
do Syntagmate cap. 3 , alijfque pafsim locis, illuc Leporem remittimus 3
vbi parallela quadam comparatione vnius &c alterius gcfta y & beneficia^
in humines conceffa demonfiramus
.
,
C A P V T IX. i
De 'Dj/naftijs Aegyptiorum^
Requens apud prifeos Hidoricos Dynaftiarum Aegyptiacarum fit
.mendo, qualum tamen alium Authorem non habemus nifiMane-
thonem Sybennitam, Sacerdotem Aegyptium, quem ante tempora Ale-
xandri, quicquid dicat Scaliger, in Aegypto floruiffe compedo i fiqui-
dem illius crebram mentionem facit iionfolum lofephus I. i. contra A-
pionem,fcd & Hebraei lib. Iuchafin, eumqiie veluti antiquiffimum Scti-
ptorem, & fide digniffirnum citant, ita vc & Arabum quoque feriptis is.
irrepferit/ lochaidcs quoque in fuo Zohar huius mentionem facit, &
quoties de Regib. Aegypti fermo cfl:,hifce verbis ''' istd
D
inKJKO
concludit : in hiftoria d^gum jAgypti
;
vel etiam hifce verbis :
OIHkIJNQ Manethon m libro aSlorum Regum Aegypti»
Fuerunt autem duo alij huius nominis Authores Aegypdj , vnus Mane-
thon MendesjSacerdos & ipfe Aegypti, qui fcripfit, quomodo pr^paranda
fint, Gyphi , hoc eft , fuffumigia . Suidas : h^iU ,
KATct>m(<Cu ':cu(puct)v‘ Alter citato Suida tefte : MteveS-^k AiocaraAm ^ t^iyoTituy
3 (Ti^ivATYii '(pU(r'lOA,Oyi>C^t^’^7nT^iQfACiTt}iX <^t CtX^Oi T/yct Ct<;r^JV0l^i£ 0 jSdanethos
^x Diojf oli^gypti fripft phyfologica apotehfnatica Verfibus y ^ alia^quitdam
iWonomca . Huius monumenta in magjni Dh^is Hetr uri^ bibliocbeca-j
/
‘ . SYNTAG. I. DB REGIB VS iEGYPTl. S9 CAr.ix
conferuari audio, atque hiccft, qui temporibus Augufti vixi t> viide
multi decepti asquiuocatione nominis, hunc cum veteri illo iioftro Dv-
naftiarum Aegyptiarum compilatore confuderunt. Manethon igiturSy-
bennita nofier hifloriam Aegyptiorum feu Regum breuiflimadefcriptio-
ne complexus, in 32. Dynaftias fiuc principatus digeffit 3 quarum quin- Manethon
*decim vtpote ex hominum memoria vna cum diluuio deletas omific, cce-
teris feptendecim ex monumentis Aegyptiorum depromptas, ea qua po-
tuitfide & diligentia defcripfit 3 ex quo Africanus pleraque fua haufic ,
vti & Eufebius Pamphylus, & lofephus contra Apionem, ex quibus de-
inde reliqui Authores Chronologi fua plerique decerpentes,&Manetho-
nem in varia difeerpentes , ita varie interpretati funt , vt multi tanta
confufione perplexi, de veritate Dynaftiarum , aut fide etiam Authoris
dubitauerinc
.
Multi perfuafum habent, hafce Dynaftias, vti & innumera alia, oc- 15. Dynafiia-
cafione fabularum Aegyptiarum a Manethoneintrodufias effc j fi enim
inquiunt detima fexta immediate poft diluuium Dynaftia agebatur , er-
go quindecim iam praeceflerant; led hoc & temporum ordini, & facris
literis repugnat . Nam cuiuis , qui tantillum fapiat , conftat, ^gyptios
antiquiores minime fuiffe principe & fundatore fuo Mifraimo, filio Cha-
mi & nepote Noemi, neque eum ante diuifionem terrarum in ^gyptum
profeSum, aut ante confufionem linguarum, quae in annum a diluuio ca-
dit 275. a conditu vejio rerum 1931- qnareDynaftiae illae quindeciiTu,
quas ante Abrahamum ponit Eufebius, yeluti commentitiae habcndcB fiint.
Ciim retro vfque ad ipfiim Adamum pertingere poffent , ita arguunt Ad-
uerfarij. , Verum vt haec lis tandem decernatur, & quid de Dynaftijs JE- Soiutioobie;
gyptiorum, potiflimum, quindecim iftis omi{Rs,fentiendum fit,iam tem- *°'^**’
pus & locus poftulat, vt agamus , vbi prius aliqua ad noftros difeurfus h-
cientia prsefuppofuerimus
.
Suppono igitur primo . Primos ante diluuium Patriarchas, a primo suppoUtio i,
humani generis Authore oretenus inftitucos, non in omnigenis duntaxat
fcientiis& artibus 3 fed & in politica viucndi ratione plurimum profe-
ciffe 3 itaSethus ab Adamo patre, infusa & fu per naturali rerum omnium
fcientiailluftrato, infticutus, docuit filium fiium Gainan, & hicfiliunij.
fuumMalaleel, hic laredum, lared denique filium fuum Enoch , Enoch
Mathufalam, Mathufala Lamechum, Lamech denique Noemum j & cum
fimul vna cum Patre eorum Adamo omnes fere vixerint, verifimile eft
,
fcientias rerum artefque mirum in modum fuiffe propagatas . Quee om-
nia ex Hebraeorum, Chaldaeorum, Arabum aliorumque orientalium mo-
numentis fufius in feqiientibus oftendentur .
Suppono fecundo. Homines ante diluuium longlffimae vit^ fiiiffcL??
corpore valenti & robufto, natura adhaec foecundos , falaciflimos, & in^
libidinem proie6liflimos 3 ex quibus accidebat, vt in infinitum breui
mundus multiplicaretur 3 ex quo iterum infero, tantam hominum multi-
tudinem, in folo illo campo Damafeeno, qui Babylonia & Palaeftina Sy-
riaque claudebatur, confiltere nulla ratione potuifle 5 fed multiplicatis in
immen-
Suppofitio a.
Homini) m
ance diliiuiu
CQuduio .
/
GAP. IX,
Nouas co!q«
nUsoujprunr,
acieo totus
muntiusfui?
habitatus
,
psnaanftr^-s
tio.
Numetos ho-.
minum p.oft
4iluuium vf-
que ad turrim
vouftru^^io^
^cin.
Imtaetvni^ ho..
mmum muU
(icudo aut^.
44 uaiuim''
FpjfflpiappJiei-R
ca aut e dilu-.
u.iuiri
rit.&j <^U3J-
?\am ?
Suppp,(itiqi 5-
Pojiticu.s Star
^us an, te dilui
yA«n\'.
7Q OEDIPI :aEGyPTIACI TEMPLVM KIAGVM
mortaUbusanQuas colonias quaerere coados, non vicinas tan-
tiim Sc cpntigqas Palaeftinae regiones, iEgypcuna , Afiami Arabiam j fed
§c remotiores, Perfiam^ Mediam, Indiam, atque adeo totam Afiam ma-
ioremdmo Europam & Africam occupafle . Quod ita demonftro,fienim
innumerabilis pene hominum multitudo fpacio ducentorum annorum ,
Miluuio' videlicet vfque ad exftruftionem turris, ex o^o folummodb
hominibus prodijt, quam nos primbjfuppofitis quibufdam,ad hunc nu-
merum fequentem peruenire potuiOe, inuenimus, 1 247214717455
.
Summa viddicet mortalium procreatorum a diluuio vfque ad turrim>
Babd
;
Quse fumma tanta eft, vt fi in quadrato ftetiflent omnes ifti homines,
ita vicinij vt finguli homines quadratum pedale occuparent ,dcmonftro
V num latus, huius quadrati occupaffe 37 ^^ milliaria Aftronomica plus mi-
nus, fiue gradus coeleftes 15. fere 3 atque adeo vniuerfam Paleftinam ,
Babyloniam, vna cum Armenia occupaflent in vno quadrato, quae merito
paradoxa & incredibilia videri poflent, nifi id fuse in turris Babylonicas
demonfiracioncoftendiflemusj fligitur tanta multitudo annorum ducen-
torum fpationalci potuit 5 quantam ante diluuium , Ipatio 1676 anno*
rumab hominibus, vt dixi, longioris aetatis, corpore robuftioribusj&ad
libidinem pronioribus polygamifque natam putabimus ? Certe fi a Chri-
fti natiuitate vfque ad haec tempora, finguli homines itatem fuam produ*
xilTcncad iQo. loo, j 00. 400. 500. &:8oo. annos , quemadmodum do
primis hominibus memorant facrag Jiterae 5 arbitror tantam hominurru
multitudinem nafei potuiffe, vt illorum orbis terrarum non effet capax,
quae omnia, fuppofitis primo quibufdam mathematico ratiocinio demon-
ftrari fagillimc poterunt. Immenfam igitur fuiffe hominum ante dilu-
uium multiplicationem nemo dubitare debet, maioremque fine vlla-j
comparatione, quam hiice noftris feculis, atque confequenter omnes in-
fulas, partefquc orbis terrarum occupaffe, nemo prudens dubitare poteft.
Multitudinem ycro hanc, dico, fine capite quodam politico, autforma^
regni confiftere nulla ratione potuiffe j vnde certum eft in fingulis colo-
nijs; Reges, feu Duces quofdam fuiffe communibus fuffragijs efeftos , pe-
nes quos effet indicandi, decidendi , fingqlaque adminiftrandi poteftas
;
cum fine capite Rempubheam aliquam>aut Regnum diu durare impofti-
bile ficj! vt dQfiifsime probat Gregorius Tbolofanus 1 , k de Repub. Plato
quoque de legibus, Ariftoteles 1 . p, morah alijque omnes, qui hanc mate-
riam pertraftarunt . Quodfi barbaras gentes hoc noftro fteculo varijs iru
orbis tetrae partibus. detegas hoc diftamine politico praeditas legamus,
quanto plus primps iftos Patriarchas diuina quadam fapiencia ccclitua
praeditos. ?
Suppono tertio , Filios Noemi vnacum patre a primaeuis iftis pa-
tribus, omnem fcientiam rerum qua traditione, qua feriptis participaffe
,
ac politicam viiiendi rationem* aliaque ad humani generis conferuatio-
nem ncqeftaria didiciffe, &; omnia prout audierant 5 c didicerant, ita filijs
fuis ppft. diluuium tradidiffe , cura hominibus ita comparatum fit, vtquo*
ties
%
I
I
SYNTAG. I. DE REGIBVS AEGYPTI. 71 GAP. IX-
ties fingularem rerum euentum, admirandumque alicubi contigiffe co-
gnorint, fumrno defiderio, infica quadam curiofitate eos, qui eidenu
prasfentes fuere? audire cupiant,- quanta curiofitate primos iftos poft di-
luuium homines Noemi filios , de re omnium quae vnquartj ^conrigerat^
calamitofifsima & maxime formidabili tanqua^m* praefence^VSc omniuiiu
oculatos teftes examinafle putabimus? quanto ftudio de prioris' mundi
forma, & ftatu, ac conditione hominum', rebufque memorabilibus ab i;s
geftisinquifiuifle credemus? certe qui hac ftriflius examinauerit, fieri
fibi vix pofle perfuadebit,vt non plurima ante diluuium gefia huiiifino-
di inquifitionum curiofarum occafione? poliero mundo innotuer.intjprie-
fertim ^gypcijs, reliquis curiofioribus . Vndo 'V- ‘
Suppono quarto . Inter finitimas gentes; fcmper huiufmodi rerum
ante diluuium a primaeuis ifiis hominibus patrararum notitiam, tum per
traditionem , tura per earundem in faxa infcripcionem pofteris reman-
fiffe . Etfi varijs variorum relationibus cum tempore mutilata veritas, vti
maximam in circumftantijs rerum varietatem paffa eft, ita maximam quo-
que ambiguitatis occafionem Hiftoricis reliquerit . Vnde iterunu ^
Suppono quinto . Non tantum ex Sacro textu nobis dc rebus ante
diluuium geftk conflare , fed & ex profana quoque hiftoria Certe hi-
ftoriam de bello Athlantico, de quo Plato in Critia, ait Solonem ab
ptijs audifle, ante diluuium id contigiffe . Secundo lofephus l. i. antiq.
contra Apionem; laceres cofliles pro fiderum obferuatione infGriptos,ait
700. annis ante Ninum fuiffe in Babylone repertos '; de quibus 'nos alibi
fufius.*< Tertio ex Chaldasorum difciplinis, primi illi h tim a ni -generis
Stores, ante Graecorum Monarefiiam 340oovannorum menftxuorum>qui
56.34. fobres annos faciunt, inccruallo, lirerarum & Aftrgn^rpiae princij
pia coluiffe memorantur*; hi autem per regnum Perficann^abylonicum^
& quiuque Scripturae cetates diuifi, in Adami 15 1 , ^cthi '2.1. incurrunt .
Quartum fumitur ex libris Henoch, e quibus Tertullianus integras pagi-
nasrecitac. Quintum exRabbinorum monumentis, de duplici farno,
quarum vnam contlgifle memorant fub Adamo , ob enormia peccata fi*
liorum Cain ; alteram fub Lamecho ob fcelera Gigantum ; item de dilu-
uio Enos, quo tertiam fere hominum partem perijffe referunt^. Sextum^
cx Arabum monumentis, qui, vt initio dixi> non tantiim* resgeftas anto
diluuium in dEgypto memorant , fed & Regum quoque nomina , vna
cum geftis vniufcuiufque determinant, vti &de Dynaftijs quindecim an-
te diluuium a Manethoncomiffis, veritatem luculentis verbis demonftra-
re videntur .
Scio multos effe, quemadmodum fuperius quoque memini , qui hu-
iufmodi Dynaftias meras nugas & commenta putent; quin & ego in hac
opinione quoque me fuiffe memini , donec Orientalium traditionibus ,
moniimentifqueinftfuiltor, tandem eas non ita’commentt‘tias 'ac multi
putare poffent, comperi ; cereum efl:,mentionem eorum apud ^gyptids
fieri, Vti & apud Arabes, quas ideo hoe
X
Suppofitio 4.
Traditia re-
rum qui proo
pagata.
Suppofitio j.
Geffa homi-
num ante di-
luuium ex-
ftant.
fit--- •
M <'i r-ijr
gypfiorun» an
te diiuiuum»
verae
CAP. IX.
Riifiaun' om-
nia fua iiifti-
euic iuxca^
normam pri<
morum ante
^jluuiumho;
minum.
luimus Rex
in^gypto
ance dili^uiil.
Ido/dm Cur*
tum reueUns*
J. Rex Na-
craus iSo.an*
nis regnaiiic
in .^gypto
^ncedilum^m
fz OEDIPI ^GYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
^^yy^for^/^^^vocant^A^gyptiofqj ad normam Dynaftiarura ante diluuium
pofteros inftituiffe Abcnephi his verbis docet : ^
iuM (JJ.M
jx 5 < 0 .-® (J‘^ ^>^*^ h
i^\ JIaX^ C:jV^ ^i> 5 \ pl»i\
Mifiaim autemfilius Chamfilius Noe^ ipfe primus fmt %x in ^gypto , diiicitciue
mnem fcimlam apatre Juo chm^^ ^ rexit JSg\p tum \uxt a normam %egunL^
^g^ptiante diluuium 5 audierat enim multa de adminiUratione rerum , ^ qmli--
$Ate fcientiarum prim^uorum hominum , quos pater eius yiderat^ antequam Deus .
ftibmergeret Mundum i dicit, quod Cham ante diluuium fuerit in dSgypto, ^
'pojl illud eo reuerfus fith cognouerat etiam Reges ^gubernatores filiorum l^in ,
ab ijj% primo didicit Magiam <sr incantationes ^ artemque idolorum congruen-
dorum^ <^Cf Quae omnia clariora funt, quam vt explicari debeant. Fuiife-?
autem ante diluuium Dynaftias^gypcioru^Regefqj eandem adminiftraf-
fcjArabes cum iEgyptijs ( quorum in fcientijs & artibus heredes fuerunt)
traduac^verum vt eoruna doftrina in apertum ducatur , ipfa verba
rum Arabica allegamus , ita igitur praeter Salaniasl. demirabil, mundi ;
Mahumed Almafehaudi apud Gelaldinum libro de hiftoria regurn-i
Aegyptidicit , vti 8^ apud Ifmadem Sciahinfeia quem non itapridenu,
pro fuo in Remp. literariam affectu mihi communicauit dociiifimus
Abrahamus Ecchellenfis > Verba fideliter fubiungo :
; UU^l^ j>i>S ^l^SaM y^» (:>»/» esi JVj
is y^^ ^^-«1 wl oU.u.J.W]|
0I j fi J.H (:>./•
Xjt f _ .— '>' --• ' A,W
Dicit Mahumed filit^s Almafclyaudi 5 primus ex Regibus jEgypti ante daluuiustL^
{?qui abfolutarn Regni formam introduxit, primo filijs& Nepotibus Seth
promifcuetantiim regnantibus) Rex fuit TSfacraus artis fa-^
cerdotalis'<tp Magiik peritusi quoque ^ nomen illi fui ffe Amufus^ fecit au^
tem ope mdglk mirabiliu multa magna \ ^ primo fecit duo idola ex lapide jfL^
medio cmtatisf ^ p contingeret hominem furti alicuius Jthi confium ante
comparerepaonpbterat is iemouere (eabys , donec medius inter Vtrumque ponere*
tury ampiexibufque eorum claufus captiuufque teneretur ifuit autem ^gnum eiuS
1 8 o, Fuit igitur primus Rex Nacraus facerdos , quid vero per
artem facerdotalem indiccturjin fecundo Tomo Gymnaflj hieroglyphici
fuse tradetur. Ex quo patet
,
vti poft, ita & ante diluuium magiam & ar^
terufacerdotalem iri Aegypto viguiffe,qupd quidem fieri non potuit, nifi
per traditionem Chatn filij Npe 5 pergit Chronicum fuum profequi Au-*
thor :
'
SYNTAG.T. DE REGIBVS ^EGYPTI. 75 GAP» IX.
VMftl.il* &AdJi./9
3$t fcg».
'‘ -w ^ — i „ > — i.,.,,. ; . . atg^«3< jc^il j,s^ '
Et cum N aeratis fuijjet mohum ^fuccejfvt films em Kathras ^'fuit q, ftcmt fui er Nafeii;-
eius artu facerdbtalis^ ^ Magiae peritm\y£edificauit^ ctuhatem in ^gypto^quam poit^^iuuiii
^^ocawtSalchay <5^ fecit pojl Elmhat regionem tres duitates firmat Jupra coi
lumnasy^ pofiuit in fingu lis duitatibus munitiones , iH quibus'- condidit fiapien^^
tiam <sr mirabilidjua r Cui defunfio fucceflit frater eius Mefram , quod
hifce verbis docet Gelaldin : • ' c.v. ^
Et €Um)nortuus e flet ^N^dibraSyregiiauit pofl eum frater eius Mejfram, fuit que ficu-'
ti cceteri perttus artis SAcerdotalis 'MagUy eiufque ope peregit res magn ^
,
dicitur quod' domuerit Leonenut5^ equitduerit Juper eum , Ct* dicitur quoqueJ>
quod equitante ipjo E.ege y fidbfitefn in throno dtemones eum portauerinty yfque
dum yentret ad medium Oceanpimq^as pojuit ibi arcem caiididamy isr ineo idolum ' ^ .
Solis'> incidit que in eo nomen fnUmy es"qualttatemregni fui y fecit que dx<cre Ha- nr. rck we, -
tuaryiy ^incidit fit per eam Ego. M e
fram ille Gjgas fortis j <Cfr potens, reuelansfe- '
^cretay<S'feci talijmata Varia, ^s dmagines loquentes conHitui , erigendarum ima- Leooem& ‘^-
ginum peritus , figurarn 'horrendam fupra mare fluens , Vt fciret qui pofl me Ven- biifa peTage-
ikrus efl, nullum mihi ^gem fimileln futurum, . Atque ex hac deferi-
peione patecluculehteripolleros^gyptios omnem iJlam idoioriini co-
lendorum/artifquC' expiatoria rationeni, vt 5c oraculorum feientiam a
priincEuiSjGhamo propagatore, a<!:cepiife , pergit Author :
fs ^ 4^i^X3\
f 's J (j U\f 03 J litAi \jX^
1^*33 oI»a^3 ^-^3 ^)<aj j-XA3i ifjUj.33
iij^kAO ^ idc-Mj (j ^
i
.'• : 5 ’
» U \
* ‘f
U3 ol? o'^ ixi] j.^1
_. xa 3\ it^A33 ^^^<^a33 ^ 1^33^^ (^;^3 (^}
Veinde regnauit pofl eum V>carius feu JucceJfor Aikam facerdos, ^ dicitur quod
Idris fuper eum paXyfuhlatus efl in diebus ftiis tum regnauit pofl euni fiims eius ^
Jriak , dicitur, quod tempore huius ^gts fuerint Elaruth ^ Mamth , dein-- nocu' fubiaf^
JeregmuitpoH eum Hafiim, isr ipjeprmus, qui fecit Nilometrium incrementi v.^rc’!, Ariak
(Ur decrementi Ntli,^ ideo peritos fdentiarum isr Geometri^ congregauit y i?' nI""'
fecerunt Jihi domum ex marmorefupra ripam Nili, cjr pofuit in medio eius pifei- |r^'abn«-
nam paritam, in qua aqua erat ponderata, O" fupra oram pifcin<e. duie aquile ex ‘
K dre^
(
CAP,iX, ^4 OEDIPI AEGYPTIACI' TEMPLVM ISIACVM
Prsftigia domus y <tsr con^r^gahmm in eafacerdotes comm eo , ;isr principes Jacerdotum
][ ffhilaret ^ua fujjicims futura erat i fi jj^minay aqm deficiebat ^ is (juoque^
fuit^ (jui pontem in regione fiubict ^dificnW fi^pm TSfdum
hac dcfcriptione quoquevparctj^aiAchcmaticas artcs^ vel ante di*
Juuiijiri^ quam maxiaie in vfu fuifle? Magiam quoqlie & oraculorum) ar-^
Femque facerdotalena, quam pofteri t*anta deinde contentione pronnfpuc-
ix^Sarkak p^U flUus eius Tatrafan, 0* regnauit pojl eum Sarkaky^Ot regnauit
ptridi. \ j}auit omnem habitationem Jegypti yt^'. deleuit, omnia opera, <0 mirabilia eius ,
iVtque haec eft Cbronologia Regum ^gypti ante diluuium , quam hic
totam deferibere volui, vc & Arabum placita circa incxplorabilem anti-
quitatem temporum innotercerent criticis noilri temporis Et quam-
pis non ignorem, h«c omnia eo Joco apud noftri temporis philologos
futura, quo omnia • nolui tamen eax>ihittere,cum quia hiftorice
funt Latinis incognitae, tum quia nefeioquarn veritatis fcintillam , etiam
fub huiiifiitodi barbararum relationum fauillis latentem comperir vt
proinde non omnia, quae fabulas 8^ commenta redoleant, rcfpuendapu^
tem , Multa habent Arabes, Latinis, Graecifque incognita , 4 {nx fi peri-
torum induftria publici iuris fierent, nae breui magnam ReipubL litera-
ria?,in rnultis huc vfque inter Auchores controuerfis, acceffionem futuram
fperarem . Sed de his alibi fufius . Nunc igitur vilS norma gubernatio-
nis Regum ante diluuium , modo eandem & poli: diluuium parumper
DyXaru«, contempIemur , Vides igitur Arabes in fua Ghronologia toc apte dilu-
Wium Reges feuDynaftias ponere , quot Manethou omiferat , videlicet
diiuuiiim! quindecim j ita vt hae quindecim Dynaftias pulchre conneftantur primae
pQft> diluuium ^ quae fecundum Mancthonem eft XVL fiueXhebaeo-
rum^»
I
t ' • t*.
SYNTAG. I. DE REGIBVS iEGYPTI. 75-
De Regibus Aegypti poft diluuium fecundunu
Arabes. v
\ i ‘ • . . ' , .
• . X , . *» • -
^ _
A Rabes in quibufdam cum Latinis Grscifqac conueniunt/in quibuf-
difcrepant j & 4e Dynaftiarum ferie fecundiJim inentem-Gras-
corum^ tunc ex profcflb traftabitur, vbi pritis feriem earundetn iuxta_»
Arabum Chronologorum fententiam paulo vberius difcnfferimus. Ita igi-
tur referunt apudGelaIdinuniAbdalhakem,Anbahni,Othmanex Salcha,
Anbahni, Lahaia , Bcn Gabafchl Alkatbahni, Abdalla Elfaiaaa ,ifmael
Sciainicia_,
:
V
'
J.3 1.<uaS (^Sy.S 4>*5 O Ui.A^ C:>iCAsS
O? <:>? (J^j ^IavJLs i-*-^A X^Au
J.)s€ss\ j,^j 9
l/»
^ ' ' — -.I.»— .,, , „ ^6 id;>^ M j,y >*M
Trimus ^qui habitauit Aegyptum pojl diluuium^fuit %eithir VelBofiris filius Cla'n,
filij Noe 5 ^ hic pater fuit Copti ^ habitauit Memphi% qu<eetiamprima duitas
fuit hcihitaat poH Ghorah) fuerunt que ipfe filius eius numero triginta animae
iam matrimonio coniunSl^e , <(s"ide6 Memphis "Vocatur lingua Meg^ptiaca 3
f,s[—^^
hoc eft, triginta ^ fuit autem Bithir filius Cham iam magnus at infir^
mus ; Mefra Ver} fuit maior filius eius^ ir hic ef/, qui deduxit patrem fuurtL^
omnes fratres fuos in Jegyptum, eS^' incoluerunt eam , ^ d Mefra feu Aegy-
pto filius pBofir^ fmt diclus Mefra fiue Aegiptus ^ diuifitque (ibi etfiltjs fuis quic-
quid eU inter Alfcbachartin retro Algharijch vfq^ in Sfuan tn longum^ etquicquid
eft d ^arka 'vfque in Ailam in latum .* Porro defunfto Beichii* fuccefTit 'ei
Mefra, hic fibi diuifit filijfque fuis fingulis vnain partem ex .^gypto j
cum.vero multiplicarentur filij eius, & filij filiorum, iterum cius , fubdi-
uific priores partes : & partem quidem di^am, dedit Copt filio fuo>Sc ha-
bitauit ibi, dicfufqiie eft inde Copt, feu ^gyptiis : Quicquid vero fuit
infra &fupraCopc vfque in Efmun, tam in ortum ,quam occafum , id
cefiit Efmun filio, habitauitque ibi nominatus ab eodem. Athribi vero
quicquid inter Memphim &:Sai, habitauitque ibi Atrib, nominatufqueji
eft ab eodem. Diuifit vero Sai, quod eft inter Sai & mare, habitauitque
ibi, nbminatufque eft ab eodem , Defundo vero Mefra fuccefiitCoptus
fiue -^gyptus^ aquo vniuerfa terra ^gyptus deriominau eft, ficuti a
Mefraim Mefra j & hic aEdificauic pyramides , & cum multis annis re-
gnum adminiftrafTet, defuadus eft, fucceflitque in locum eius frater cius
Efmun ; ita enim ait AbdallaBen Gheled :
J L-alaUXswli |6<S*'
I
.0
k-sJ-SO^AvU (jys I-siiNA4»U fi ^ilAA.31 Sixlfi ^5^*^
»5 j.5j ^ c^o iitf, ifcjU (j-Asa *.*>1 Ix» j.s,
' '
' K z ' ^
CAP.IX.
I.Rex ^gy*-
pti poft dilu-
uiiim Beither
fitiUsChatRr
Memphis^»
gyptiace Ms-
ft quid figni-
ficec i>
II. Rex Me-
fra •
Coptus pyra-
midum Kdi-
Heacor,
CA?, rx.
1
TautisPharao
Vxorein A»
brahf
nuit.
Rex JEgypti
tempore Ia»
fcphi quis ?
pharaonicum
impeiium.
Regina ifigy-.
ptt filia Pha-
raonts pSft
egreflum fi-
liorum Iffaei
fsn /S,gypto,
7tf OEDIPI ^GYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
»^1^5 v-AliOC-*»li ^^3 jfrS' v..iiapXu<li
Ia5( C^Ai:^M,{9 cAj3 |6.S ^ i>?^
ac-AiUsiM c>^A:j i? ^
bVA^3i ^^,Ml (j>.i> C:>^ C:)»^
3^ ^ . J» ! I II»! I I mi II I I ! » I M .I — -».II. .. .I. w— ». ,1, I a^.Au3\ (^A
Defuncio porrh Copto fuccejjit frater eius Efchmeti , deinde huic frater eius
^trihy et huic oai frater eius . DefunSlo Verk^ai fuccejjit filius eius Advis 'Vel
Tadaras j dicit alius quidam, quod hoc tempore inxerit Saleh propheta. Iterum^
deftinSlo Tedaras fuccefilt ei filius eius Maliu^ et huic defuncio flius eius Harba-
ta^ deinde defunSlo Harbata Jucceffit fd-iis eiusYi.olken^ et iwperauit Aegvpttjs fere
centum annis ; deinde defunclo^sum ei mn effiet filius fucceffit frater eius Malia^
et huic fuccejjit filius eius fautisj et hic fuit ifie Tharao,, qui detinuit Saram^
"Vxormjlkttth-^^x.' Huic Verb fuccejjit filia eius Ha^ubah, neque fuit ei filius alius ^
fuit autem prima exmulfiribus^ qu^e ptiefuit Algypto', Huic "Vero defuncio fuc-
cejjit Amaa^ Jjlphafilia Mamumt filtj Malia pojl banc Alualid , iT “Vixerunt
multo tempore, multiplicati replerunt totam ^g'>pti terram ; erant autem ex Hir-
pe jimalck filtj Lud, filtj Semy de fmBoq. Alualid^regnauit poUeum Alticm^ <ts is
fuit ^xeo tempore, quo lofph in jEffpto Venditus fuit j qui <sr eum propter in-
terpretationemfomniorum eripuit ex carcere y cr ad maximas jEgypti dignitates
etiexit '. Ex hac relatione patet, a diluuio vfquc ad lofephum vEgyptum
adminiftraffe fexdecim Reges . Poft hoc vero vfque ad egreflum filiorum
ex AegyptOjPharaones regnafle quidem ferunt, fed nomina eorum noru
exprimunt, nifi vnius , nomine Daram, fub quo lofephum mortuunu
ferunt
:
Uijuujp, (jo
Defuncio^ Alrian ben Alaalid, pofi eum regnawt 'Daram, cuius diebus lofephyfu-
per eum pax, defunSlus eH •
Poftquam vero Deus cxtinxic Pharaonem 8c exercitum eiiis in ma-
ri rubro, Arabes dicunt, totam Aegyptum viris illuftribus, & dignitatis
Regias capacibus viduatam? in Principem elegifle feminam fuperflitem
Pharaonis filiam, mulierem fagacem , & multi prudentia confpiciiam.,;
fed audiamus de hifce differentes BcnLehiaia ,& Abdalla, Ben Gelcd,
apud iam faspe citatum Gelaldinum :
C;:>/3 2(>X^ (Jt/^ J'A |*.S
^3 C:>.A j.si j.*> jj>a^ Cj^A^y kJi^\
^^aA (j)\ Va^aJ^ ^AflA 3 ^_y,jsA*3\-
(j\<r iis^\ 1.^5 S^siy (i>3 (J-s: 0,^y]
j
X.AAV c>Ad ^^Aj^y cS 1:^*5 ii.dj.AAj
• lituri kS^0J^^ (A \pjSAa^
I5 l^5\ AXfiS J„g:s ^3^ ^,g.ky ^.ify Ujisi>
'U>>^ fc)3 Cs>?Sj 3 ^3R.44a.33
SYNTAG. I. DE REGIBVS .EGYPTI. 77 CAP.IX.
Oi-!*' W Uli y.^ ^Is
*b<> «>i*-5y oUijil
^1 .
<^, )f^j^?. t)» ^«s^l, ^Ic q>^i, Sl^ yyU
^ fc)--
^ ““ — J,Afl/» uj5ji o-*'*» ij!i,i(^]fjHj «J.wa.]^
t>ei>defuhmerftt Deus PlMraonem , &. exercitum eius, perdUit cum eo pmulom-
nesPnnctpes ^ Magnates JEgypti , v/fw miUem millia . , manjita tota M<ryptiu
poft hanc cladem pmiata dris iUuJltibus .& Magmtibus , neque manferunt, nift
manttpta ^ hhmt, isr mnleres feu Vxores Vnorum illuftrium , qui perierant
,
y Idua i ^tujf mijmt , W praficerent ex p Vnam , congregatifq. nworibus ea.
rum., m dominatricem eligunt ex p -\nani nomine Daluka fiham Zahu, pru-
dentia iS- notmd rerum confpicuam, loco er familia illu/lrem , tunc 1 60. anno-
rum amem agentem. Hac regnofreefeBa , congregat iJl mulieribus illuHribus
Ita allocuta eU eas '• f^um^I(egio noHraVarijs inimicorum incurfibus Jit obnoxia, pjiMims.
mature de occurrentibus difficultatibus deiibermdum duximus . ^giare ne quis im- iEgypr^'*
poTlerum eam concupi/eat,aut oculos in eam conjciat auidius, prafertim pojlquam
maiores ^ illuftres nojhi perterunt, magia quoque noltra recejferit, cuius fubjidio
opeia tam Jplendida operabantur . Hunc Vero cogito tedi/icare munitionem , quie
totam regionem noUram circumdet , isr ponere in ea cuUodias in omnibus fini-
bus, fic non credo, quod nos dejiderabunt homines ; iS" adificauit murum feu
maceriam, qua circumdedit totam terram sSgypti , ciuitates commeatu fufficienti
infiruensyjojjts Jeu amnibus quoque futs adornans, fecit quoque pontes ^ Varia
diuerticula, in quibus pofmt ,cuflodi,vs itr arma i Jinguhfque tribus miUiaribus
cuUodiam, (jr inter has fingulis altjs milbaribus custodiam paruam , pofuitque^
viros ir mercenarios Uipendto conduBos,. tjr commendauit eis curam itr cujlo-
diam fingulorumlocorum, iuJfitque, Vt ciim Venerint inimici, darent firnum .
pulfus vnius cuUodu ad alteram, ^ fic Vnius horas ffiatio pulfibus ab%na ad
alteram continuatis , omnes cuBodi^e certiores redderentur de inimici aduentu , hi
'Vero videnteshiec, difcent abBinere ah rEgypto . Legimus alias quoque in Ae-
gypto mulieres regnaflcjquarum quidem dominium diuerfi diuerfis tem-
poriousaflignancj Certe poft Pharaonij exercirufque eius in mari rubro Poft fubmcr-
lumnaerfionem,verifimileeft,muliercs reliquas aliquantum regnafle, fi-
quidem non profani tantum, fed & omnes ferefacri fcriptores exiftimant;
Pharaonem inllraelitarum pcrlecutione, omnes magnates & illuftriores
Principes comitatos fuifle > vnde illis pereuntibus regnum iure in fu-
perftites mulieres deuolutum eft . Sed de his vide in fequcntibus plura .
De Magicis quoque operibus huiusRegins, quibus inimkos ab Aegypto
arcebat, alibi fuliuslocuci fumus. Deinde pergit Abdalla Ben GeW
reliqua
:
lijl US.A Ri», 0.p
(jq »,5
(is oU opi» (J« 1*5 »1.^1 jkS y-aji Ris5
Idi/si
CAP.IX.
\
Ipoft foeminaJ
refiiuipfit itn*
perium.
1. Darkun.
2r. ludes*
^.Lakis.
4. Marnia ^
j. Eftmarres»
Bathulus
,
r.Balus.^
$,^2anakiel,
9. Bula (iue^
Sefach He*
braBQvunj,
ai'.* j^a^biSo,
32 .
78 OEDIPI iEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
(«-S c >5 ^
J.*> ajulj w Ijj^\ wU
Id eft, £f guhrmuit Daluka filia Zahu Viginti annis y donec leniret exMa-
gnatihus Vtr (luidam nomine Darkun filius (BatluSy quem praefecerunt fibiydefun-
floque Darkun JucceJfit filius eius ludis y et huic dfunclo frater eius Lakos y et
completis '^o, anni sinor tuus cfi y neque reliquit filium y fuccejfit que frater eius
Marnia ; deinde defundo eo fmcejfit filius eius EJlmarreSy qui propter enormia^
f celera tandem luxatis membris interemptus ejl\ fujfeceruntque ei Virum ex ma-
ioribus nomine IBathulus , filium Menkielypritfuitque ipfis ^o,. annis ; deinde de-
fun&Q huic fuccejfit filius eius ^ulus ; deinde ^ulo fuccejfit frater eius Manakiel >
et imper au.it ipjis vfijue ad tempora mUra ; mortuus ejl autem Manakiel , et fuc-
cefiit ipfi filius eius IBula ; imperauitque tpfs i lo.annisy et hic fuit claudus yqui
captiuum duxit Regem HierfolymcCy et fecit ipfum fibi feruire pofl ^haraonem ,
et intumuit fuperbid et arrogantia y per.cuffitque ipfum Deus lepra , inmfitque^
ipfum VrftiSy contritdque ceruke interfectus eJl • haec ille . Miror ego , quod
Author in multis huinsChronologiae locis hac vocevtatur \^AjZamena ^
hoc eft, temporibus nofirisy ex quo colligo , GelaldinulUj habuiffe hiftori-
cos.antiquiffimos, qui iftis^ipfis temporibus vixerint, &diligentcr omnia
cxplorarinc 3 quod (1 fic ? certe inferre poffuinus , Authorem huiufino-
di vixifle temporibus Salomonis, quibus etiam viuebat vltimus hic Rex
Eftnaarres j fed haec coniefiuraefurK .
Porro refert Abn Abdelhakem exKaab elachbar, quod , hic defun-
do Salomone inuaferit Hierofolymam , auroque onuftus redierit in Ae-
gyprum y fucceffit autem huic Bulx filius eius Marnius & imperauit tem-
poribus noftrisj huic vero defundo fucceffit filius eius Karkura, &
poftquam ipfis praefuiffet 60. annis defiindus eft>fucceflitque in locum-i
ilium frater eius Lachis vel Lakis , de quo multa referuntur exotica cir-
ca incantationes, vti de palatio>quod quicunque aliquid inde auferrent,
redderentur impotentes & fteriles &c • Porro defundo Lachis fucceffit
filius eius Phuis f & regnauit in Aegypto eo ipfo tenijpore, quoNa-
buchodonofor iuit contra Hierofolymam s atque huc vfque continuant
prifcorum Aegyptiorum Hiftorias, Arabes . Qu^ tempora rede incidunt
in annos Vrbis conditae 5 fequuntur deinde Regum Perfiae gellain Ae-
gypto» quae nos lludio omittimus, ne Ledori exoticis huiiifmodi nomi-
nibus taedium pariamus. Atque hxc Arabum hiftoria, fi cum GriKca_j
conferatur, ita diuerfa videbitur , vt ne quidem veftigium fit, in quo
conuenirc videantur, nomina enim Regum vti prorfus diuerfa , ita re-
bus geftis diferepant quam maxime . Volui tamen totius hiftori^ ratio-
nem bie adiungece» vt Gciii animus eflet ad vnamcum altera conferen-
dam, occafio ei non deefiet ^ His igitur ita confideratrs > nunc ad ipfuiru
Dynaftiarum deferiptionem magis particularem tranfeamus.
r/rv\SYMTi4^/ Ii m 7^ CAP.
Senes Regum Aegyptra^^ yfque
>ucrl^e, Ol^bts^dil^fi.iitn3''iecun(^u^ ipelatio8]^%
-Arabum^.
L ! ) . , i r. ';io^ : ' \^
* -1. r
• « uj-s
Rtges ante diluuium
.
r-^i,
i
\ '>
r- V
t
V V tJ )i i
:/i
r <
>
-T t
-> e
CJ- i
? r ,'
% » r»»
' ' * . I
j
i
Mi- [
~
j "'C:! '.'i i':
r' 1 • f >
i*
r
»
'
"pf'
•‘'h ! ‘ 5; x.i
- ; - : .-^J . •.
umlfj *
i
4 "V ‘
. y.i -; ';r;t \
5 .
^ ii l ' ' ^ ^ '
'
‘ 1 lared
^ « V Jf
Duces primaeui -
iportalium, fiuo
Patriarchae gene-
ris humani
,
Gefl:a_3
' » I
;'(
Amai ,
Mun-
di ‘
*• *- -A ' ,
I *** *f
Adam, fuper eum j Supernaturali (cientia i ^
'p3X> I ‘ VllC i t^Ami * I :
-S^tli
j
‘ praeditus iiiflruit fuos I
j
filios in fcientijs |
( ad generis humani J
j confernationein ne- I I30
j ceffarijs . -
‘
I . ; .fl V tJ / V
Kain^in-.
Mehaliel
I
1 'J
- p, i.
\ hr;
6
> -
f
i f’)
fc
i
Henoch , Idris
,
Ofiris, Hermes?
nomia Horent.
: -i.
Haereditat libros feien-
tiarum ab Adamo fi-
Jijs traditarum
.
I
I
I
I Geometriai & Aftro- J 200
I ia I ^
j 500
: « *
I
* - X 000
*i. V
.. I
Mathufalemi
Lamech*
Noe
I Politica viuendi ratio
fub hifce in ‘Mundum
introducitur , quanu
Cainim corruperunt^
. j
Hi tres vltimi de-
• i T “
I
I
I
funt in Hiftoria
Arabunu^ ! h:..
i r
io;6
'i. p* .1^»' . f '
» I t • . ; : 1
Reges
CAP;IX,
.1
8o OEDIPI -iEGYPTIACriTEMPLVM ISIACVM
T > L I
i* ’ . * z-'
• • • . , ; r. c* { f . /r>x ^ , f # •
' » I
Re^s ^Ae^pti .qui fr odierunt ex flirpe Cain ,JUntfiquentes,
•> •
Nu-
me-
rus
Re.
gum j; I
I
Nomina Regum
ArabTc^
^ #
Eorundem La*
s • ' - »-'r — *>-- -| -
tinju
n"-" A < . 4 *
Gefta-»
. K '
iAnni
I Mun-
1 di
' i Nacraus, Amafus, j
Sacerdos & Magus
|
De an-
I I I • ' I nisfio-^
.'.'v
J
4
i
I j-t
s
6
7 ,
I
i
I
i
I *
I
f . , r
i . rJ^
i::: f , »3^^^
"->n /»- . /
t Natras
I
Mefram-f
>
»
Ariak
I 3 .z . *
• . l
't . ^ *
}
• t
Hafilinu
4
Hufal ;
I . , . . : J nisho
. * I . ( f *
1 Sacerdos & Ma^us • j R„an
.1 . J ^8“.»
j Sacerdo? & Magus . I f^uDy
I
I
* Tollitur fub hoc Rege
Henoch.
naftia-
•i
runu ,
&qu9
1 a^no
. I " -
Inuentor Niloraetrijj j ^ q^^-
J tuni^
•
' ^ifq;
regna-
i Primus canales & fof- uerit ,
j fas pro Nilo dedu- J
cendo fecit.
!
T • • »
. I
' '
‘j T etrafaiu
J Sub' hoc natus eftNoe
J . f .
i -
8
P- I
I
i
IO f
t
u
|2
^ '1
»
H
•'1 .r
1 • . r.ic^
Sarhak
i
i/f
I
! V J
* * i- I y -
I 'Sahaluk
'S'ufid
ith
I
Menqs
Pyramidum creftor.
“ ,e
. . i . J.'i! ii
I .
1
r“- ' r* Aphrus
Malinus
I
i
I
I
1
I . * I
J De his fex Segibus ni-
*
I hil memorabile re-
j' fertur .!
dici«
t
tqr a«
pudA-
rabes
.
I
AbnAmaPha- " 1 Sub hoc veuit dilu- j 1656
I I
rauru uium
Hic Diluuip interrupta funt Dynaftiae./Egyptil
Reges
\
V
i /1 SYNTAG. I. DE REGIBVS ' iiEGYETI.. . 8i
. i .
' ^ « ’ jL Reges iAegypti pofi dilmium . -
« ' < } f • • ' n )t
Primi Duces & Patriarchae humani generis poft diluuium fuerunt
INoe ISem^ iChanu jlaphet | vtriufque Mundi rpedatores
'• (
:j -
AtqucP;ifc 1 enrias'& artes ante^iluuium, vti & hiftorias, refque geftas
' ' tradiderunt filijs fms, & hi reliquae pofteritati
.
Cham filius Noe prim us Coioniae iEeyptiacac Author
.
\
I
I
i'
I
'r^eppti poft diluuium ficundum jlrxhes-., .
4
5
6
7
8
I
9
I o
I
I
Ii I
I
I
‘x f *
^3
14
15
^7 i
f
< 4 ?
oy*.»!
u
4*ll^
; ul^
• • ^
Beithir alias Bufi-
ris
Mefra , Ofiris 11 .
filius Beither
Cophc .
Efmunl
Atrib V
Sai j
Idfis,obrisIIL
Anni MundL'
Maliu
Harbaifal»
ColcfieiL
rMalia^ i
Tautis.il
i
Authores Ma-
gi«;& diui--
nationum ..
Memphis coni
ditor ^"pri-
mus Phatad.' ]
I Ab hoc ^gy- J
ptus dickur^ |
Fundatores vr- [
biiim Efinun>
i Atrib, Sai . .
I '' ' 7 ’’
j Variarum re-
1 r-um inUc^o-
1 ,i I
I
Anni Poft di
Mun-
di
luuiu
1758
i
;
vo *
t
\
V
V '
i
f
'
k _
c -
1
*
1
f
I
[ ''i”!'' f t. • <6
i' I Tv. . j
l
l l
‘ ^ 'i / ‘
, •> . . • 1
1
, c >•
i
f\jo
ercu-
{ AtiW
* Saram vxorc
Hazupha
i'
Ambaz Alpha
Alualid .
Alriaii: '
Daramu
ISIO
I
I Abrahast i,.
I . ! f
iHicxflirpo I
Amerpr. Tn-
!
I
k
i*
?
i
I
j
AmeK^ : Io -
1
fepfi :^gypti I 2.669
Princeps fubl
hifceRegibus [j
il
I iOJS
Hic
CAP.IX,
I
/
CAP.I3t 82 OEDIPI :^GYPTIACI TEMPLVM ISIAGVM
Hic poft Pharaonis.& illuftnum virorum '^gypti in mari rubro iub-
roerfionem, incipit Regnum mulierum, quod 1 6o. annis
durauit, primaque vCgypti Regina fuit.
* f
I
i
Daluka.j
I'
^ » ' • ^ f I • f
A « ^
•
> !. 'Ii . f.
^ MuniuitAegy-
ptum contra
hoAes.&Ma-
< • #f r . .
Anni
Mun-
di
^ giam exercuit ) z 02 7
Poft foetninarum imperium primus rcfumpfit >
Poftdi
luuiu
% • •
1071
f r
J h
' ^ ^ » * f /.
» « I t I > ». f
S
S
7 ,
8
9
50
1
t.
» I . ^
I • f j
j Datkoa#
^ M '
f • 1 ^ F
Indices
r ’
•TudU''' • iv'’V -
£ 't ."1 " 1 ' ^
r ‘‘i , , J
Lakis ;
' Dauid ,
4 • ' • V.
Marnia^
< »
«
i Z'
t ‘ ' ; V .
• f
'
i,
Salomoni
- . ' i
•• •
. Eilmarres
1
* * ^ *
Batulus •
*
* j
* ' L, ^ ^
*
u • •
Belus; ^
f, •“ ' ^ -'t. ?;V'
1
» r • ' J
Ii *' • *
' I i . ! : r - r
,
‘ , !
*» 1
i
I
f i f
f
7
I . ^
‘
i MenakieI
i^uleui i
?-yt i
CarcursL
}
^ 9^7
}
- -f
1261
£.-J, J
' ' V,
t
I I';!-’'-:! 1
irSefech^ He^ i
J, xbrxoruiTncc?*&/ f
j Tempore Re- |
'gumlfrael I
.1
5 ub hoc Ilaias {
Propheta QC- f 338 « i ‘i58(>
lim'
f >
%a’
<2
f
I
l
i
I
. I f-
• ^ ' h»
• , i A i >m T J
I
^ ^ I pf*- • •
I
1 , -./rx
I aj • .*
ciditur
I f
m* r JJ; .a*; ;j »
1 . I 'A ,
/. 1
» r
: 'j
!
Finis Chironologis Ambica;.
''-‘I y.a » i j
Hl,
- -H CA.
i/\SyNTA<5: l DE:REGIBVS, ^GYPTI, PA?.X3
- , £if^rt filo j‘i
?
C A P .,x. Sj>
i.'
'
. ':'":b;.n';ort
‘ii i
Dc Regibus Aegypti , eorumque feece(!k)n^, & rete
, , ^eftis, iuxta Menethonem, Africanum,Eurebiumi
‘ * '* ^ £rxi:'r.r ’, i ; ’o, >rfl nj
c': '/j. ' h : . •it i fyM’*-»
- . ‘ t 'I'
-f . j,,,
f ’ '
magi^ funt ardaa & confragofa ,• quai-tamen tiifi fiiperentur. propofiti
ndftri rcopum ifttegre perfere, vtattingamiisi tam difficild eft, quam
ineerta fufit,in huius campi fcopiilis,&praeeipiti)s fup^randis conamina.
-[ Exhibet autem hbs fcopulos RegumiiEgypti Cheonographia^,;
quam^ mutilam atque adeo iinpecfeS:am’madcamque reperioj vt in .ea fa-
ciliiis quos allegare^ quam quos fequi debeam, fciam .Tanta efl opinior
iiUm vairietas^ tanta fcriptorum klifientientium perplexitas, tam varia, &
multiplex,' quae fuccedentibus temporibus fa£fca ;eil, propriorum Nomi-
num corruptio sr 'temporum adbaec , annorumque prifcis\^g^pti;s vita-
torum adeo incognita difciplina . Ad hofce igitur difficultatum feopu-
los fuperandos alas mihi animumque addere potuit, infita mihi a natura.»
in huiufmodi rebus eruendis propenfio, qua exftimulatus nuUu non moui
lapidem, vt &hunc Ifthmum perfringerem , ciim vero fine temporuniii
fcientia id neutiquam fieri poffe viderem ; mox ad antiquas Hebraeo-
rum^ Graecorum, & Arabum Gbronologtas perferutandas animum adie-
ci j vt comparatione horum ciim Berofi, Manethi; Herodoti , Diodori ;
Philonis, Iofephi,Eufebi; monumentis inftituta, annorum quoque ac fae-
culorum, quo quifque vixerit, quaeue laude digna gefferit, demonftrato
curriculo, Oedipus noller iEgyptiacusijs illuminatus, maiori certitu-
dine ac rerum connexione in gryphis ac hieroglyphicis aenigmatibus
eruendis Ibluendifque procederet
.
5
»
OifEcuIeas in
Chronologia
i5,gypeiofum
maxima*
' ' lA
t
:A:i.
D' Y N A S t I A
» " j
' C H A M
' ' ' • V-V'.' 1
^
Prfiuus Dynafta, iEgypti.
‘ • ' f ,
^ ' . » .M •
>\. . 'v
A Nno pofl: conditum orbem bis milkfimo ducentefimo quadragefi-
mo fecundo iuxta 70. Interpretes, vel i 6j6:. iuxta communenu
computus Hebr^is vfitati rationem j cum poft vniuerfaletn Illam or-
bis deftru^iioriem genus humanum , per trigeminoruna Noc liberorum
ftirpera longe lateq,- propagatum,ea quotidie incrementa fumcret,vt in
73. fairiilias iam affurgens, omnes circumiacentium locorum diftridus oc-
L 1, cupa-
DiuifiogenciM
cAPVSf; 84 OEDIPI iEGYPTlACI TEMPLVM ISIACVM
cuparec. Principes ac tinees faittiliarmii , Babylonijs oris tanta hotni-
nurn naultitudine incapacibuSjdedufia lecurn filiorum propagine>in alia«
& alias orbis partei ad ftouas cdloaias conftituendas/feccderc
ccklotiut*
Chatn ex M*
gypeo colo- ^.
•' ! ’ >'j .ij- , -.w.-». , ^ p.
In hac itaque prima filiqratp Noe .difiunftione" , ficuti Semo Ana
Europa lapheto 5 ita Africa, cuius veluci vertibulum ^gyptus ert, Chamo
Chatn pn- in portionem obtigit . In ^gypto itaque Chamu? primus mortaliunru,
inus^gypti ea, habitationi hominitm maxime confentaneam> ac rerum copia af-
fluentem comperiffec, fixit* tentoHa .. Veriim enim vero; hominibus fiuc
feculi:id exigentis ncceffitate, fine Niliioecutidicate, ac,vbertate. prpli-
flca,inimmcnfum breui iterumimultiplfcatisjnumerolaque filiorum prp^
pagine vndiquaque difFufa, ciim ^gyptl feu Mefraim angurta claufira^
vim hominum continere non po{{ent > Chamus,reli^a^Cufio filio, iSEthio^
«m^detoc. iEgypto refignata Mcfraimo,PhutoLybia,Ghanaano Phoenicia ipfe
V addu6«r fecum Nepotum turba maxilria: in Perfiam ( qux cunp itemppris
totam illam oram ^gypto ab oriente finitimam , quam modo Arabiam-»
Vocamus, comprehendebat;^ ac deindein Maediam ^; nouas colonias
confiitutur.us,^ migrauitj vbi B^^riam vrbem, a quo & tota ptouincia &
ipfe nomen poftea meruit, condidit» ' Atque hic. eft celebris ac famofiis
ftres"M?S* Bairtrianornm Rex. Zoroaftres nomine yMagix & omnis fuperftitio-
' nis primus Authot &inuentor, primu§ iEgyptiorum Saturnus & Ofiris,
Perfarum Oromafdes, GgeH filius, a quo Aegypto pofterx nomem»
liianfit) totius-Aea^yptiacaf idolomanias radix & fundamencum ; de quo
fle in frkgmentis'Bcrofi legitur : Eiai illi ^ inquit , ex tribus primis
ndole [ceniim Cham '
j ^ui femper magica ac y^enefica. (ludens oroajlri s ttomen^
confecUtus erat ; is 'patrem Moam odio habebat y quia alios :Vltimogenkos arden^
tius anmbat 5 fe yero deSpici "Videbat) potijjime Vero idem infenjus erat patri oh
yitia k ‘ 'Itaque naHus opportunitatem^ cum iSloa pater madidus taceret ^ illius Vi-
rilta comprehendens y tacite ^fuhmur murans carmine magico patri Ululit^fmul ^
illum Jl&ikm perinde atque caftratum ejfecit . Et paulo po/l : Jit Vero Chent^
cum publice corrumperet mortale genus y afferens is* reipfi exequens 3 congredien*
dum ejfey^ Vti ante inundationem yCum matribus y for oribus y filiabus y mafiulis , iT
hrutisy istquouis alio.genere . Mine eieBui d lano p 0 mo 'ist cajlimoma , atque^
ChetneCenua cQnlpicuOyJortitmeJl cognomentum Chemefenua yid ejl , Cham infamis
«juid ? ^ impudicus > incubusi fhofhghtor. EU enim Sfen apudScjthas Arameeos idem
quod infamis impudicus. Enuu Verotiim impudicus ytum propagator, Eum inter
homines huius dogmatis fecuti fuerunt ^gypttjy qui fibi illum fuum Saturnum
inter T}eos adolefcentiomm fk^runty ^ ciuitatem illi pofuerunty diBam Chem
Myn , d qua ad hanc 'aetatem omnes clues illius appellamus Chemmvnitas, V erum
fojlerihoc VitUfUm dogfftd neglexerunt, retento qnod fuit primi moris , vl inter
/mrei «^yarow /«/Vi
.
Genebrardus quoque difta con-
firmat his veirbis ': ZoroaHr es Cham horofeopos rerum ^ ^fiderum motus illti*
firamty magiam inttoduxit e tribus conflatamymedicina, mathefi feu aUrologiaJ
. Aiuinatoriay religione , hancln Theurgiam, Goetiam , (iue N eocromantiam^
^ex fenteniia Forp^rq dijlinxtt^ SaBrianos Ferfas^ in formam regni 'redegit
Seelerai Cha-»
iv: V SYNTAG..L' OE K5,GIBVS .^GYPXt CAP.X.
dpiii ^6$ .Ojimtm, JUrampJychmn ma^U mmin^^ceiahmtos reU(jiiity'piBm fer ^
^CuiSf^Ab^cnephius aftipuJatur his verbjs , q,ua5 hic Arabie
b
citanda putaui : ^ t
^ 0*^
^Pfi ^ filias Koe, primui'Mr talium y ^ui docuit idolon m fal^
\ i3C«.., J,* J.» \-lrr* 1 \.S>\'. /'.'7'/* ••*^'r r . fl'^^
iflPii^dtarido decipiebat , diurnos honores Jibi per eas conbdians y oh qHk 'l^orbafier cham dicitur
et^ Ojirisy hoc ejl , tgnh yhique ^^igens feirfrmufacrUm yhmn fderis^ "vocatUs tHf oSis.
prinius in JBglptOy ferjia ^ M<edia regnauit; Hunc igitur pfimutn^ Aegy- ii.Prhcep*
ptf gabernatorem immediate fecutus eft Miff^atous filius eius 5 oiali cor^ iSKuMe-
ui, tiialum ouum ,' luppiter Zordaftres,reu Ofiris Aegyptius . Hic magise fres, . ,
.
ad iificitarum artiuiti fundamenta a patre iadta Tuthrno ftudio promouit; ^
^
fimi lis in amnibus patri, cufus aftibnum fe femper ftudiofiffimum aemu- i
‘
Ium profeiTus eft. Primus enim charadiercs magicos ,& amule-torum fa-
bricandorum rationem inueriityiheantationibus ^quaque fidera de coelo
trahebat ^ ob quam caufam ab Aegyptfis dimnoshonores-afleeutus eft j
®atque hic eft Ofiris» tefte Genebrardo, ille Aegyptiorum, queih ad coe- c^^ehfarj,
Ium gubernandum aflumptum credebant;vti fuseinObelif.Tamph. do^- »»cw». 1.1
cuimus .Meminit huius Chltonicon quoque Alexandrinum hifce verbis :
eSSf 0 Kiyv'^i(^ o\Kv£aq * c^tiv^iv Kp rtto yLx/
<t:^^vofA>foiSpg^Vil*ll*ti^ * eipdC ^ertfg ^ iyevi^ ^ )tfltJ6W5 aVepAo^/aS> fittyittg^y
X^T^Qe^(t'7^luj u'^\>JjutJig c^aAec^. TH%y nVi^a,^ d^rcov^oTt^ ‘SV
•araA/yor cu’9'^:s-o/u(^e(p£iv Hic Mejraim^ inquit^ jSgyptius , pojtea orientales
plagas incolens. Hic rurjum impiet fs orbem terrarum occupauit . Htc enhn^
improbitatis miniHer et architeSlus^^AUrologiam et^ Magiam inuenit^quem etGr^ci
.Zoroastrem nominarunt . Hic ejl de quo Petrus Apojlolus fubobjcure meminit ,
cum dicit , pojl diluuiwn rurjum mbrtalts in impietatem lapfos . Hunc Opmee-
rus Ofirin vocat j hic enim a patre Chamo & AuoNoemo pr^gter. plurii;'
‘ mas fcientias & artes vitae -fuftentandae neceflatias, quibus imbutus erat>
etiam agriculturam reperit, tefte Tibullo • Mifraimagri.
fr imus aratra tnanu folert i fecit OJir is y
' r rif ' ^ 1 -«-gypto Au-
: : Et teneram jerro jollicttauit humutrt; . thor.
/- . Trimus inexperta commifit. femina Aerray j ... . ,
* * ' T^oma^ non notis r legit ab arboribus y
: Et docuit teneram palis adiungere Vitern^ j •.
Jc teneram dura cadere falce comante*
Prseterea primus in j£gypto leges condidit? vrbes exftruxit, qua-
rum prima Tanis , Pharaonum poftea fedes, ob infignii miracula a Mo-
fe in ea patrata, in factis literis celebraciflima , Zoan Hebms dicta->
nouem poft annis ab Hebraeis in Phoenicia fundata eft. Alterius vero in
interiori .^gypto fundamenta iecit, quam Thebas nominauit^^ qu^ a
pofterisRcgibus maxime a Bufiride exculta aitque amplificata non in ce- tur.
Icber-
eAP.x. U OEDIPI i^GYPTiACl TEMPLVM ISIAGVM
* I
leberf iinam folum, fed & in maximam totius iEgypti vrbem> RcgumJ
primaHatn (cdcm^ac centum pbrtis, vnde mcnioran»
dam ci^afit, dequa luuenal :
rt r*
' J \
Mqiie veim, Thede ce»tmn..tacet obruta p^crtis y ,
’ - - '
VirgUius quoque hanciMifraim, qui', tcfte Xenophonte , ab;eluuioo?y
^gyptiaca Pgyges -^gyptius. non immerito > ./undatam prim^
fequenti verfu non obfcure innuit
\/NunciuuiU^Ogy^Sycir€umlatam(£ntaThehts» v.:'
Atque ab hac vrbe primi illi tpoft moi:tem Mifraimi,-®gypti dominato*
• i f ’^res Thebceidiftifunt. Quantum vero Chronico Alexandrino &Eufe-
bio colligi ^poteft^ vixit hiCiMefraini ylque ad tempora Nini & Sepaira-
midis, genuitque filios, qui. poft mortem. eius -/Egyptum 190. annis te-
nuerunt, atque a difta ciuicate Xhebasi apppllati funt ; atque huiusScri-
Mewtiriu* ^ Cpnfiliariusfuit Mercurius ille Trifinegiftus tot Scriptorum mo-
Triimegjftiis numentis celebratus,,qui fub hoc doftrinam a primxuis patribus tradi-
tam, & a Cbamo , Mefraimoque deprauatam fua: fynceritati reftituit , li-
terarum & hieroglyphicorum Symbolorum , fub queis diuiniores.philo-
fophi^^ac theologi^ fuse fenfus a prqfanprum leSionc reroqueret , infti-
tutor ,:poft quem & Regnum adeptus eli:. Vide de, hoc in Obelifeo
Pamphilip fufilTime trafiacura ; verum de Mifraim, & eius nominibus di%
: uerfiflimis/?rebufque in -Aegypto geftis,. de artibus &difciplinis eius, &
cur Zoroaftres, cur Iqppiter, cur Ogyges, cur Ofiris di£ius fit j dicetur
copiofe in Syntagmate II. ..huius Apparatus, vbi de eoexprofeflb age-
’ tur, quare Ledorem curiofum eo remittimus.
i
I
‘ L.. 'i; - ‘ .
.
' \ b Y N A s T I A
t H E B AE O R V M:
* , *' .1 4
Quod fuit Regnum Deorum ^ eftque Dynaftia XVI. iuxta Menc-
r * ‘ : ^ > thonem & Africanum . .
P Oft mortem itaque Melraimi Thebaeorum Dynaftia feu decima fex-
ta poteftas apud' .^gyptios incepit j incidit vero huius Dynaftiae
principiuminvigefimum fecundum annum regnantis apud Aflyrios Ni-
ni, teftc Eufebio , & in vigefimum tertium Aegialei , Sicionijs tunc ini
Dynaftia-j Grsecia impetantibus, dur^ui tque 190. annos,- incidit hasc Dynaftia in-»
IbrateT* vkima tempora Abrahae . Qui porro fuerint hi Thebsei difficile cft affe-
rere,cum de ijs vix vlla fuperfint in hiftoricorum monumentis veftigia
‘Quantum tamen ex varia Au thorum collatione comprehendere licuit ,
rteomm re, celebre illud , & famofum foculum, quo Deos in Aegypto rc-
jaum. gnafle memorant Aegyptij . Erant enim hi filij & nepotes e tribus Noe-
" "
; mi filijs reliaij potiffimum Chami progenies , cum ingentem rerum co-
gnitionem, de Deo, de Angelis, Daemonibus, de Mundo, eiufque confti-
tutione,
SYNTAG. L DE REGIBVS AEGYPTI
.
ptum migrauit, vbi diuinos honores meruiE , Serapis vocamus . Ex
tribus itaque his bouina metamorphofi infamibus Regibus , Apide, Bo*
ue Phoroneeo, & Bouina Ifide , nil facilius fuit, prasfercina JEgyptijs Ixo-
minibiis ad fingendum proniflimis,quam vnum aliquem Epaphum con-
flare y quem quia eo ipfo tempore, quo Menas Memphim condebat fto-
ruiife fciebant, conditorem ipfius dicebant , eique in eodemiocoafo
condito poftmodum bouem, in quem tranfmutatus credebatur , in fepto
quodam nutriebant,quem Apim dicebant . Praeterea cum fub idem tem-
pus , vti , diximus , Menas Mithras ,, Ofiris & Vexores , feu Vechorius
diuerfi in vno comprehenfi Reges regnarint . Ofiris autem>ficut & Perfa-
rum Mithras, quem eundem cum Menediximus,fub forma bouis coleren-
tur ; mirum nemini videri debet, fi primum jEgypti Regem & condito-
rem Memphis promifeua denominatione, nunc Menam, nunc Michram ,
nutic Ofiriuj Vexorem, aut Vechorium , nunc Epaphum , aut Apidemu
appellauerint, iuxta illud commune philofophorum i quaefunt eadem^
vni tertio , eadem funt inter fe ,* nam 8 c rerum geftariim fimilitiidino^
etfi diuerfi, vnuni tamen exprimebant j hinc etiam ab Authoribus haec
Sc fimilia nomina pafsim confunduntur*. Sed de Mithra» Mifraim, Ofiri-
de, qui plura defiderat,confulat Obelifeum Pamphilium . Nos haec ideo
fu fias tra&anda putauimus,vt quanta in sequiuocatione nominum vis et
fet in Chronicis probfe dijudicandis , di£lis monftrarcmus . Nunc ad alia.
DYNASTIA POLITANORVM XVII.
• * * • . .
* ,.' 1 .
Quse durauit annis 348. ^
, )
P Ofl: Dynaftiam decimam fextam Paftorum » fequitur decima fepttma
DynaftiaPolitanorum ^ fic diSa, quod a Regibus huius Dynafiiae,
abfolutam omnibus numeris regni formam adepta fit Aegyptus, & poli-
tiam confumatam ; vnde Manethon apud Euiebium feriem verorum.»
Regum Aegypti, &: proprie didlorum Pharaonum,ab hac Dynafiia inci-
pit, & per fequenrcsOynaftias continuat
.
Primum itaque Regem huius Dynafiiae Manethon apud Eufebium
ponit Amarm,Pharaonem Aegypti, efi autem Pharao nomen commu-
ne & appropriatum Regibus Aegypti, ficuti Caefarjmperatoribus Roma-
nis, & Sultan Turearum jPerfarum denique Regibus Sophi . J Regnauic
autem Amafis eo ipfo tempore, quo lacob fame fseuiente defcendic in^
Aegyptum ad filium fuum loieph , qui primus pofi Regem tunc tem-
poris moderabatur Aegyptum . Amafi ver6,poftquam Regno pr^fuiffet
15. annis, fuccellit Chebron > qui pofiqiiam regnum adminiftraffet an-
nis 15. vira fundus fceptrum reliquit Amenophi j atque hic efi ille Pha-
rao, de quo faerx literse meraorant,( furrexit autem inter ea nouus rex,,
qui ignorabat lofeph ) primus lifaelitici populi opprefibr , telle Gene-
brardo j hoc facis fundo, regnum deuolucum efi ad Mefrem 1
1
. aut vt
CAP.X.
Mena^ Offm
Myrhras vnus
Si idenoL-i
.
Glicbro».
Ainenophis
primus tfrae.
lirarum op>
preflbr.
Expd.c.i.v.?^„
Alefres
,
CAP.X.
Mirph^roiU#
ipfis.
Tuiemo^
«
AmenopKH
,
ExaJ, Ir
Memnonis
^atua a (^uo
creiti s
e. z.
AceticKi-iSi^
Achorii,
CetJ^chros
snairi rubro
ablbrpiiiis
.
Acherres.
C{}^rres.
«
94 OEDIPI AEGYPTIACI TEMPLVM ISIACVM
alij vocant Mefrem, Mitrem, Mefpheem 5 cum praecedente Mitre , Me-
ne, Mefre I. eum, vti in nominum affinitate pafsim contingere folet, con-
fundentes . Nos cum Diodoro & Herodoto eum dicimus efle eundemJ
cum Mvri i quenn & Diodorus propylxi Memphitici , & lacus Meridis ,
quem adftagnantes in campis aquas recipiendas^ ipfefummo cum emo-
lumento totius Aegypti effodi curauit, authorem affirmat ; Aferibunt
quoque aliqui huic Regi fumptuofam illam fabricam Labyrinthii quam-
uis eius Authorem Diodorus Menidem fcu Marum afferat, quem confule.
Fuit tamen pyramidum quarundam Author, quarum vnam fibi,akeranL»
vxori ad asternam geftorum memoriam erexit . Mephrem feu Myrimfe-
cutus eft Mifpharmuthofis, feu Mephramutofis II. quintus Politanorum-»
Rex, quamuis nos verius & confequentius Mefram hunc,& Meframuthi-
fin in praecedentem Dynaftiam reijciamus, videlicet in finem Regni Deo-
rum, a quo regnum deuenit adTuthemofin y quem Genebrardus eum
putat efle, qui inter perfequendum filios Ifrael , mari rubro hauftus in-
terierit, nos verius Cenchrem eum fuiffe afferimus. Tuthemofis veib
regno nouem annis adminiftrato fnecefforem conftituit Amenophim hu-
ius nominis II. quem aliqui appellant Memnonem feu Menam i hic di-
citur edi£ium contra Hebraeos, de mafculis , quotquot a mulieribus He-
braeis in lucem funderentur, interimendis euulgafle . Huic ftatua , quam
Memnonis Authores vocant, dedicata eft,prodigiofo fonitu,qucm orien-
tis Solis radijs percufla dabat, memorabilis : de qua nos alibi fuse difpu-
tamus. Porro Amenophis feu Memnonis fucceffor fuit Horus 1
1
. quem
nos Bufiridem conftituimus cumDiodoro; vterque enim Thebarum per-
peram dicitur fundator, vterque eodem tempore vixiffe traditur . Hanc
autem nominum commiftioneni hinc ortam efle arbitror, quod Horum
eodem tempore vixiffe putabant,quo Horum,quiOfiridis a Typhone di-
fperfi membrain ligneu boue repofuit,Giuiratemq; condidit,quam Bufiri-
dem poftea appellauit , cum vero Diodorus dicat, Bufiridem Solis vr«
bem Thebas appellatam aedificaffe, & Horum , quem Amenophim quo-
que nonnulli vocant, eiufdem vrbis Authorem conftituat, facile ex aequi-
uocatione nominum hic error irrepere potuit , vt Horum pro Bufirido
fumerent. De magnificentia vero vrbis Thebanae, de prodigiofis fabri-
cis, de portarum multitudine, quj plura defiderat, confulat Diodorum
,
qui fuse &exa6fe fingula deducit , Horus itaque feu Bufiris ? poftquam
38. annos Aegyptumadminiftraflet,fceptra tradidit Acenchri , quae poft
hunc in manus peruenerunt Achoris . Vixit hoc tempore alius quidam
Mercurius Trifmegiftus,quem quiaMofi coxtaneus erat, multi cum Mofe
confundunt, aut cum lethro. Sed ficut aequiuocatio nominum, fic &
Mercuriorum diuerfitas, magnarum pafsim in re literaria de hoc alterca-
tionum occafionem dedit.
Iterum Achorem fecutusefl in regimine Genchres Pharao j hunc Eu-
febius eum efle opinatur, qui fefe Mofi oppofuerir, & demUm cum toto
exercitu vndis abforptus, pofiquam 16. annis regni gubernacula tenuif-
fet^ perierit. ^ Cenchrem fecutus eft Acherres, & hunc Cherres . Poft
I
I SYNTAG. 1. DE REGIBVS ^EGYPTI. 95 GAP. X.
quos corona potitus eft Danaus, quem & Eufebius Armeum vocat. Danau».
HuicRaineffes eius frater, qui 8 c Aegyptus dicebatur , per tyrannidem
fucceflit Danao enim corona priuato,iIle potitus regni, Ariam (fic enim
Aegyptus ante hunc nominabatur) a fuo nomine Aegyptum , quod ei '
nomen in hunc diem permanet, vt Eufebius putat , appellauit . Conti-
git hoc fub idem fere tempus, quo Phoenix&Cadmus Thebani Aegypti; Cadmiis&
migrantes in Syriam, ibidem prima ciuitatumTyri & Sidonis fundamen- ^^**“**‘
ta iaciebant. Claudit denique huius Dynaftiae Pharaonum agmen Ame-
nophis, fiueMemphta 5 Atque hic cft, qui Regnum DEO vindice per
Mofen imminutum reflituit , Obelifeps , facrafque difciplinas diim re-
ftaurare molitur, morte prkoccupaturs, propofita filio fuo Sothi reliquit
exequenda , ^
D Y N A S T I A XIX.
Quse eft Lartuni-j*
D Iertur hcCC Dynaftia a Regibus Lartibus, quorum primus in Aegy-
pto fuit Sothis, vel vt Eufebius vult Zethus filius Amenophis, qui
quatiiorObelifcis, cefte Plinio, er eftis , ficras difciplinas plane reftituic,
' cui conregnans aliquantifper , poftea fucceffit Rameffes filius quatuor
Obelifcorum ereftor j Sothi itaque fatis fun( 5 o deinde fuccefiit Larthes zetims.
fecundus, Ranfes feu Rammeffes nomine j & hunc Sefoftris^ qui fuperio- seCMs.
res omnes gloria & rerum magnitudine exceffit . Annos 33. cum re-
gnaflet, vitam, deficientibus o^lis>finiuit ,* cuius virtute haud facile repe-
riatur dignum nomen , vir magni animi, neque facerdotibus folum , fed
&omnibusAegypti;s admirabilis ; cum eadem animi magnitudine, qua
tam egregia facinora perpetrarat, mortem oppetierit ; adeo autem diu-
turna eiu>s gloria, ac geftarum reirum memoria pofteros occupauit,vt cum
inultis poftea fascul is, Perfis ‘Aegypti imperium tenentibus, Darius Xerxis .
pater in Memphifuam ante Sefoftrisftatuam ponere contenderet ^ prin-
xeps Sacerdotum publice contradiceret, afferens illum nondumSefoftri s Sacerdotis
Opera aequaffe . Quod rcfponfum haiidquaquam asgre ferens Rex ^ fed
, tetatus admodum ea libertate loquendi; fe curaturum, inquit, vt nihi-
lo illius virtute, fi tantuiiimodb viueret, effet inferior . Sub Sefoftre om- '
nes artes & difciplinas, maxime hieroglyphicorum doftrina, quemadmo-
dum vari; Obelifei ab eodem diuerfis in locis ereSi teftantur , in fummo
gradu florebant. Expeditiones eius in remotiflimas terrarum oras,fum-
ptuofiflimas aedificiorum ftru6luras, aliafque innumeras virtutes leges
apud Diodorum, qui ea omnia fufe deferibit. Sefoftri in imperio fuccef- Plieron feii
fit Amenophis feu Pheron filius alio nomine Noncoriusj hic affumpto ^u,""sS„s
patris nomine nulla in re paternam gloriam eft imitatus ; fed eodem, quo
pater confliftacus eft malo, oculis enim captus, fiue propter communem
patris naturam, fiue ( vt quidam fabulantur) propter impietacem erga^
Nilum, cuius curfum iaculatus erat . Quomodo autem Dijs placatis vi-
fom
[Document text truncated for crawler view.]