scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

In processu Ioannis Lopez super iurisfirma

López, Juan Lamberto; Segura, y Mandiolaza, Antonio José de

Full text

* rag.i IESVS, MARIA, IOSEPH. § 8* IN IOANNIS LOPEZSVPER IVRISFIRMA. POR IVAN LOPEZ. dvbivm primvm. C V M ‘Viduitasquam Matiana Amigo , in bonis Magnifici Dottoris Caffaris Lupercij Ta - lim\tJ* l° n a ^ Co ”fi liari i e *»* viri competit, fit limitata , © non vniuer/alis , videtur donatione prL tcrnugtias, f eu augmentum dotis , ea nondum finita exigir e fojje. ‘ RESPVESTA. Conftituyeladuda diferencia cn la viudedad vniuerfal, q u e io omnibus bonis fc conftituye, y en Ia que in quantitate fe prornctc, porque cn aqucila durante vidui¬ tate no fe puede facar cl aumcnto.y cn efte fijporq aquella es dominio, y efta credito , Sejfe decif, 191. tom. 3. Y tunc videretur a fc ipfo exigere, quod iuta non permit¬ tunt , l.plane,^.ft duobus,fi degat. A Y aun 2 Y aun en la que es credito,dize Suelues in cent. conf. 28. nam. 2 0 . que en tanto que fe goza.no fe puede facar cl aumento.o efcrex;porque aunque en el cafo que en dicho confejo refiere.era in quantitate , y auia padto, que ea durante no fe pudiera facar la firma , dize , que el que no fe faque durante viduitate, es coforme a Fuero , ibi: Accedat pradiilis, quod in patiis dotalibus , de quibus loquimur, patium fpeciale adeft ,quodfi Domna Beatriz» velit viduitate vtidnterim dotis augmentum pe¬ tere nequeat,eftque Foris conforme. Molin. verb. Vi. duitas,ver.Viduitatem dum tenet vxor,fol.i\ 1. coi. 3. & ver. Diuifio, tit. De las ventajas que dene facar % ver. E deue facar la muger, Forlol.verb. fr i duitas, num.tf. Ponderefe la palabra, e fi que Foris conforme-, y aun¬ que en cl cafo prefenteja viudedad fea cierta in quanti¬ tate, por fer en cada vn ano por la Capitulacion matrimonialcn 330. lib. pcrppatecc que es in omnibus bo¬ nis, pues el pa£Vo dize afsi : Ten cafo que el dicho fenor Dotlor Don Gafpar Lupercio T arafona muriejfe.fo * ■ breuiuiendole la dicha fenora Dona Mariana A migo,fu merced aya de tener, ytenga viudedad en todos los bienes dei dicho fenor D.Gafpar Lupercio Taraco na.hafiaen lafumay caiidad de i]o.lib.de moneda Ia quefa. Y las palabras, en todos los bienes, Io affeguran, pues aquellcs no efian alii, para que eften afe&os a la di¬ cha obiigacion , pues ya por Ia Capitulacion matrimonial cftan cfpecialmente obligados para dicho cfedlo, -alias dichas palabras ferian fuperfluas, y fin efedlo : pero aunque lo dicho no procedicfle afsi, no parece eftamos en cafo , que dicho aumentofe puede facar, ni fe deue, como fe vera en la fatisfacion dei dubio figuiente. DV- DVBIVM SECVNDVM: I i Ec ditfis obeflfle videtur,non conflare bona dotalia per dittam Marianam addufiam fui/Te aflima. ta ,provt inxta thenorempaEcrum nuptialium erant aflimanda , & fle nonperuenijfle cafum recipiendi di - <W augmentum . cum folum illud debeatur p r o ratA dotispromifa foluta , quiaiam de diEa afltimatione fuffictenter videtur conflare,per confleflstonem ab eius '* ■ te ft a m cnto faEam , cum in eo ad folutiZ integra donationis propter nuptias,aquali J bona de Wl H t'fT n ter r t e ‘“fi re P ttitionis Joluerentur , di -- l! in f UT ff SI £ n m e r it > P r °vt ex tbenore claufu - Ujn fabdeclaratione tranfleripu , refultare vide. . R ESP VESTA. Para .ntcl.gciida de Ia ptefence duda.y dc Jas demaefc ha de fuponer, q U e como refulta de Ia cl l ’ raatnmonial, Dona Eugenia p c r e7 u Capuulacio» Teftamcnto,y CodiciloLnA a n • P°* fu hijo.y heredero, y hemJno l A' ^ ‘ V ^ 3 5 Ami g ° fo nana!* que Ia do a& ° d ‘ C h - 3 fcfiora Dofia Ma ' con voluntad de fus Exe^? ^ COt [ 3 J c r a miU ^ o t \io nail libras Iaauefa« Execoto f « .en Ia camidad de dos Le dd v manA* J Cn CU . m P * , m i e n t o de Io qual dize: la dicha fu U ■ ' ^ d ° naClo f P r °P t e r nuptias le baz.e a j E , ' n ™ a napara luego de pr e [ente de dos mil t ,’ - t* 1 "“ ■ ™ Torre, y . , V c - T e flo por el precio,y cantidad que [e taflL rapor dosperitos.vnopuefiopor parte dei di eho DoEor -fl.Uajpar Lupercio Tarafona.y otroporparte dei di. eho [enor DonLucas Amigo,al qual leayade quedar , como por la preflente le queda referuado drecho , , y fa- CHitad depoder recuperar ,ycobrar de los dichosfutu J r es cony uges flo de qualquiera de por flJaTorre.y Huer tapor el mifmo precio que fe taffare,pagando antes de aquel las mejoras que en ella Jc huuieren hecho ,ye(io dentro tiempo de [eis anos continuos, que comebar an a cor r er dei dia de oy en adelante. T para en cafo que dicba Torre , y Huerta no valiere conforme a la dicba taffacion la dtcha cantidad de las dicbas zooo. lib. Iaquefas,el dicho fenor Don Lucas Amigo,promete,y (e obliga de pagar, y que pagar d a la dicba fu h er mana Ia cantidad que faltare dentro tiempo de dichos feis anor, y(ila Torre, y Huerta fe taffareen mas cantiaad de dicbas zooo. lib. Iaquefas , le bazje donacion delo que •v ali er e mas,en cafo que no la recuperare en dichos feis anos. Fue preciflo en Don Lucas dotar a fu hermana en !a cantidad dc 2000. lib. para cuya fatisfacion , y paga le mando la Huerta,y Torre.y pa&o fc apreciafle y taflafle por dos perfonas, para que labida fu eftimacion , y pre¬ cio , fe recibiera en pago de las 2000. lib. 6 Ia cantidad que faltara dei precio, y cftimacion que aquclla valia nae* nos.fe fatisfaciera de contado, fcgun lo pa&ado, con la qual quedata fatisfecha. Con que fc haze cfte dilemas O la Totrc (e eftimo, 6 no. Si le eftimo, cftamos en cafo, que Domna Mariana adduxit praedium aeftimatum.y af* ft dominium illius fuit adquifitum marito , quia reftimatio praedij emptionem facere videtur. Cafiillo de vfufru&u,lib.ucap.a t . n u m , z x t , F ont anel.de paft.nupt.clauf. Sglof. 8 . p.$i.per totum, Y en efte cafo.fi la eftimacion, y precio de Ia Torre,y Huerta, que fe fupone fe hizo, llego a montar, y valcr las dichas dos mil libras laquefas, quedo obligado cl di¬ cho fenor Dotor Taragonaa la reftitucion de dicha catidad.y no dc Ia dicha Torre, Fontanei. *vbi fupra num. to ibi : / n reftitutionepretium tantum, pgf non bona refiituenda funt.l.quoties,C.de reivxo.ad. detal manera. ra , que fu muger no podia fer apremiada a recibirla a quien folo fe deuia pagar Ia cantidad de dichas dos mil libras en que foe taffada , y eftimada ; Fontanei, vbi fu - pra mi, 14. ibi: Quod ex quo maritus efficitur dominus, rei in dotem data aflimata,&’propterea folum pecunia e fi in obligatione, ideo mulieri non competit, affio ad rem illam , fed imo ad pecuniam , in cafu reftitutionis dotis--, po r qu c per animationem illius,como dize Caflillo vbi fupra , cl verdadero dominio.y libre facultad de difponcr de dicha Torre,pafsb en aquel, con que quemad¬ modum fi la huuiera comprado,lapodia agenar, y venoer.ica recibiendola eftimada Ia puede vender, y agenar, Fontanel.ybi fup.n.i 1 .cl qual dizc con Surd. decif.99. num. 9. ibi: Quod in i fio cafu bona cenfentur 'vendita marito ab vxore , & fingitur fiatim vxorempecuniam receptam,»umeraffe marito in caufam dotis, hoc modo duos jaciendo contr aCus* *vnum ocultum , & alterum mamfeflum,^feuynumocultandum , & alio expri - mendo,ocmtatnr enim contractis emptionis % & expri - mturcontrattus dotis, & celeri manu tranfit , de vno tn alterum. En cuyo cafo Ia contrayente no podia fer apremiada a recibirla . pucs n 0 fc pado, que en cl cafo de reftitucioi! a luuicffe de recibir.F o n t anela vbifupra, num.yil O f~q burd.confi.i^6. num.zf. Menocb. deprafumpt. p r aj.y^.num. ^ 9 - l ib.i.Mafiril.decif. \afi.num.9. nitampoco tenia accion para apremiar a fu marido, y mucho menos a terccros pofleedores, a que fe le reftituyeran, Fontanei, vbi fupra num. 14. donde refiere aucrfe juzgado afsi en Barcelona.ibi: Denegauit haredibus vxoris mortua affionem recuperandi certas res aftimatas , datas in folutione mille , & quingentum librarum in dot em conflit ut arum fummendo pro motiuo , quod per afiimationempradiffam fuerat dominium in maritum B traof - 6 translatum, & [olam data aftio ad recuperandum pe¬ cuniam, non diffas res aftimatas d tertio po[[e[Jore,ciii maritus vendiderat.Vatquc cn ede cafo.rdpedo de di¬ cha torre , pafsara el dominio de aqueila cn cl roarido, y no fuerat didtus DominusTara^ona adminiflrator illius, fcd Dominus, que alias fino fe huuiera recibido efiimada.folo fuera adminiftrator.y no Dominus,fegun la ObferuA.tit.rerum amor. Deflo refulta, que la dicha Torre, y Huerta,fe auia de auer eflimado.para que fe pudiera dezir, fe recibio la di¬ cha dotes porque como podia fu eflimacion,y precio.cn que fc auia de tafar, y valuar, llegat a las dichas dos mil libras,podia tambien dexar de valet aqucllas 5 y afsi pen* dia edo de aque! futuro hecho, pues fe auia de eflimar: Y no auiendo llegado ede cafo, no fe puede dezir huvo cantidad cierta, ni determinada cn la edimacion dcla Torre, pues no fe hizojporque de la manera que emptio non confidit,fine certi,&determinati praetij conditutione, §.prxtium,inflit.de empt.&vend. tampaco confiftit conftitutio docis in praedio xftimando, fi aeftimacotes non cedimaucrint, & diffiniuerint prsetium , Fontanei. «1 vbi fupra , num.^y.l.fin.C.de contrah.empt. vbi expreffim habetur, quod fi animatores decedant ante tedimatum prtetium , vel alias illud non diffiniant corruit ven¬ ditio,& euanefcit.nec poteft alius in eorum locum tefiimare. Luego refpedto dc dicha Totte,y Huetta,no huuo conditucion de dote. Y en tanto que no conde de dicha edimacion, y valuacion , no fe puede dezir, que dicho fefior Taracpna recibid las dos mil libras que fc Ie prometicron , ni candad dellas 5 y afsi edamos cn ei cafo que no fe le deve pagar c! augmento s porque ede es fequela dei dote, cum dotis firma fiue augmentum tequiparetut ipfi doti, Se(fe decif, $1. num, 17. & habet cius naturam , Cafa~ na- nate conftl. 54. na ni er. 36. Y no auiendofe traido ni pagado efte * como aquei no fe deue rcQituir ( p0 t no aocrfe recibido , tampoco fu aumcnto fe «Vede pcdic, Seffe decif. 241, numer. 13. Y para que fe <jcnicra , era neceflario que conftara por apoca auerfe re cibido las dichas dos mil libras , Seffe decif. 8 6 . num.7, ibuExbis omnibus [equitur , quod eum non datur a p l focade recepta dote, non debebitur augmentum dotis , quod habet refprSlumad dotem receptam 5 6 faltim auia de condar aucr recibido en pago, y a cuenta dc aque- . a C u ntldid r d c ? eftlra3c ' 0 ‘ »»y precio,en que ia Tocn ’ e ( wT? a I" 1 " mad ° * y a P ^ c i a d o , para que _ eflc afofedebicn cl aumcnto correfpondiente a luacion P " ?f ' a e “ i m J C i 0 “ ' 1 n ' dei aumentodelas dosmiNibr C t8U,,nai la ob!l g a e i o « cas tenia obligacbnS»? ™ ^ ^ D ° n La ‘ fu madre de dotar ,/1, Pedamento, y Codiciio de dad.de z o o o hh v l f uherm3na cn ia cantidio como rT ln P r ° m P t u no las tenia,eijgio cl me* c u ’ T 1 tt ^ ontane ^ a v bifupra num.iAt dar la diorrc,jf Huerra en pago, y (blucion de aquella , en ‘irr - ell T a ‘ P" d “ y ?‘S» « dirccoa cnofcnotTarafonalonaefalurs.y mciios valiefle en Cl vaior y eftimacio a dicha cantidad, co que aquel venia a confeguir integre las dichas 2000.iib.de dote.y creyea o.y entendiendo fetian efedtiuas.y fe Ie pagarian como C r 3U 3 P 3 d tado,firmo las dichas 2000. i i b . p o r aumento.y eierex : luego cn tanto que no fc vciifique la dicha tafla*. cion> 8 cion.no aura obligacion de pagar dicho aumento; pues como no la ay dc pagario quando no fe paga, ni recibe Ia cantidad de Ia dote que fe prometio , tampoco la ay quando no fe eftimo la cofa que fe deftinofe eftimara, cuya eftimacion tiene efcdo, no folo de numeracion, y paga, pero de vendicion verdadera , pues periculum eft viri tanquam illius tacitum emptorem , & ad ipfum ex¬ pediat periculum deteriorationis,& per emptionis, Fontanela 'vbi fiupra num. 10. . Y de no vcrificar la dicha taflTacion,fc feguiria vn grade perjuizio.y dano,que fi la Torre no valia las 200o.lib. conio fe me ha dicho.no los vale,ni aun 6oo.fe vendrian a cobrar zooo.lib.de aumcnto.no deuiendofe cobrar fino prorata dotis recepta, y afsi Ia cantidad que correfpondiefifealorccibido.aliasvxor locuple&atetur cum aliena kdtat^Fontan.vbi fupra num.46. Y fi fe huoiera hechc la tafiacion.y refultara della, que folo valia dichas < 5 oo.lib.Don Lucas ex vi padi, pues prometio pagar totodo lo que menos valicffe de las dos mil libras , auia de auer pagado a dicho fenor Taracona 1400.Hb.quc era Ia refla de dicho dote , y cftimacion que faltaua al valor que deuia tener Ia Torre. Y por cl configuiente.por eftas confideraciones.no fe puede cobrar dicho aumento, no folo por entero,pero ni prorata. Ia razon es.porquc a dicho fenor Taracona, no fe Ic entregaron las dichas 2000. lib. que fe Ic prometieron, cuya cantidad erat in obligatione dotis, y la Torre, non erat in obligatione dotis, fed in folutione , /. fi quis fiipulatus fit decem in mille , ff~. de/olut. y no le dio , ni enrrego prreuia «(limatione ad certum prretium fada , que era lo que fe padd, ni tampoco abfolute, efto es, ineftimada, pues fe pado fe auia de eftitnar, y valuar: con que refulta , que por no aucrfe eftimado aquella, ni auerfe mandado inefiimada, pues ...... # puesnunca fuit in obligatione dotis, fed in folutlone, no huuo conftitucion , ni obligacion de dote rcfpedto della; y afsi, ni con eftimacion tacita,ni expretla , huuo conftitucion dc dote,ni rcccpcion de aquella.en todo.ni cn patte ; no tacita , porque Ia ley no Ia pudo inducir, amendo padoexprc(To que fc tadaraj no ex pretia,neque ab homine,porque no fe cafso, Fontan. vbi [upra nu.z. luego dicho aumento no fe deuc. Reconociendo los fundamentos tcfctidoS, quiere la duda.que V.S.ha fido feruido dar.librarfe dcllos, con dczir.que ya confla de Ia eftiraacion de la Torre, pues pot confefsion dei ferior Tara 5 o n a , hecha cn fu Teftamen- to.rcfulta della,poraucr dexado para la paga, y folucion de dicho aumento dos mil libras de la Comanda que lg deuia luan Lopez . y afsi tequalia bona , y pot ei configuiente.quc fe eftimd 5 porque fi no valiera las dichas cos nui libras. nodexara aquellas para cl pago de dicho au¬ mento. Y afsi fuponiendo la dicha eftimacion ex conietfurata voluntate tcftatoris.dize,ibi: Quia tam de ditia fmattone fufficienter videtur confiare ,p e r confef- (tonem ab eius viroanfuo te fi amentofatiam,,cum m eo ad (oluttone integra donationis propter nuptias , * q u * . Ua bona de cjutbus adveniente cafu refiitutionis foluerentnr,ditius teflator afsignauerit . Las mifmas palabras, y reparo quefe ba hccho, atlcguran no fe hizo la eftimacion , y aprecio de la Torte que te dema hazer.fegun Io pachdo 5 pues por el Tcftamento dc dicho fenor Doftor Tata ? o n a , no refulta Ia confefsion que fcdize en cl dubio, y fc (upone , pues la taffacion fe auia de bazec por dos perfonas,vna por par¬ te de Don Lucas , y otra por patte dei dicho fenor f ara^ona; y deflo no confla , ni puede conftar, por no auetfe hecho : y de la manera que fi conftara fe auia taftado la Torre por parte de Don Lucas. fin concurrit crs G di- \6 y efta mediante la prefente firma in pofle ipfius cifla , y corwda, y efto aflegura cftar pagada, Obferu.item nota. 0 J obf. de confuetudine Regni de fide infie. Molin. •verb.infirttmentum debiti. Con que cs fuperfluo ei difputar fi cft vere foluta, aut non, pues por Io dicho confta de folotione : Y mas quando a Ia parte que pide Ia dicha declaracion , no fe le quita el drecho, y accion (fi acafo prueba la entrega, y numcracion dei dote) de poder exigir el augmento dc los heicderos dei dicho feiior Tara^ona. Y cftando cifla, y cortada, que el Fuero )c ha por fatisfecha , y pagada , no parccc es parte legitima Dona Matiana Amigo.afsi porlo dicho, como potq viduitate durante,cafo que el ferior Tara^ona huuicra recibido las aooo, lib. dei dote , no puede exigir dicho augmento. Y quando pudiera.fc auia de legitimar primero,proban¬ do tccibio dicho fenor Tara^ona el dote 5 porque no conflando de rccepcion dc aqucl, no ay obligacion de pagarlo de la Comanda,ni dc otros bicncs.y por el confjguiente no aoiendo obligacion , no lc puede icfultar accion para inftar la cxtraccion dc dicha Comanda , ni tratar an vere fit foluta.aut non. Y el remitir.como dize la duda, a la Eeal Audienda el conocimiento dc fi efta Comanda efta pagada, 6 no.tcniendo el firmante Ia prefumpeion por fi de cftar paga¬ da ( por aucr exhtbido fu inftrumento ciflb, y corrado) no parece procede, y que folo cfto es atenta obtentione prxfentis firmas dei conocimiento de V. $. pues por la obtencion de Ia firma,tiene evocado para fi todo fu copocimiento, Sefije de inhibit. cap.& ca p, z , 4. num. 34. Y como efta fitma catenus dure quate¬ nus, el inhibido pruebe no efta pagada la Comanda,co¬ mo dize Stffe de inhibit.cap.5. $.8. num. 8 4. fef g^, jbi: Cuminfirumento cijjo .ittrisfirmam.feu inhibitionem con - 17 concedendam fore, & hac inhibitio debet durare , do¬ nec inhibitus probet, non fuiffe folutum debitum. Patc> ce cs precifio dezit, que el conocimiento de G efta pa¬ gada, u no.es peculiat de V.S. y no de Ia Real Audienda; pues cfta parte ticne pot fila prefumpeion de drecho; que la Comanda cfta pagada, pot avetla exhibido ciffa, y cortada, con la qual le ha eoneedido Y. S. la ptefente inhibicioti. Y quando dicho conocimiento pudiefle fer de la Real Audienda, auia de fer, quedando fuis pedibus la inbibicion s porque como dize Sejfe , la inhibicion ha de durar.hafta que el inhibido pruebe no fe pago la Coman¬ da 5 y afsi cs preciflo fe diga , que pata conoccr, y in¬ terponet eftejuiaio , no fe necefsita de que extrahatur inftrumentum.fino que fin que fe faque; (e puede conocetfi cfta pagada, 6 no s y eftando pagada , feria invtil Ia extraccion que fe hiziefle pata difputat fi cfta pa¬ gada, u vno 5 a mas,que caufaria dano itrepatablc fu ex¬ traccion, por la ptiuilegiada execucion que aquella tenna 5 pues nccefsitarian ai firmante de pagarla feaunda vez,pot hbrarfe de Ia pena tedial que fe po § dria exeeutar ntra fu perfona, y defpues auia de tratar de repetit dido^;n nt ! f a t 5a /r m3S, , que alitcr no < 3 u e d a r i a verificada Ia doatina de^. Y fi defpues fe conocieffe efta paga¬ ni fi 0 * 1 3 i o a excracion fruftranea.y de efcdto de vexar’ armante en fu petfona.y bienes. Ex quibus no proce- e la declaracion que fe pide.Salua ccnfura,&c. Antonio I ofeph de Segura» y Mandiolaz>a< * • ’* V , • ’ " ■ ' . t f • r! . \ - .. T ■ ' ■■ ■ • '• t; - ■ 5 M - ■ < * -* < ■ . . JOu ■ ■ ‘ : J i \ ' it, . ’ • f .. - ■ . ... .... .r.,.:u-j : . ; . • V as lili ■ ■ ■ : i • . : . V‘ ? * ^ ■ V •' ■ ■