Opera poetarum christianorum quorundam utilissima, ac adolescentibus in religione vera educatis, accommodatissima ; Cum indice diligentissimo

n 1 i E * $4 NS ] - - » - "» - PEPTIDE PEDE mutuo a eum ala ms ium ui Fl a «—ÁÀ ni as. OPERA POETARVM CHRI | PTIANORVM QVORVNDAM V TIes | lifsíma, acadoléfcentibus í ínrclígío- | Xnmeucra educatís,jaccommodati" | Ífima,.Cum índice dili gentísímo, . Sequens pagina, quid bic continedthr, fignificabit. BASILEAE M. D. XLV. — e. — CREE S REM o TET. PE / zi TA S " Y AN UÀT cra More * yj 2 "d 2 * v s AVTORVM CATÀ | LEN ETT FANE logus, oe: Coli) Sedul prefbyteri Pafchale opus cunt comentas vos riser enarrationibus luculentifiimis Aclij Anto? nij Nebriffenfis. | A nw Iuuüenci Hifpani biftoria Euangelica. Index diligentifumw. hj T HTENS f^. ! - X E t»? LÀ Kc "5 n iwee» NVNCVPATORIA. inhuncregíonís tractum, per píos eccle fix míniftros propagárit,fed etíam fire nuus defenfor ín a(feredo euágelío Chri ftí hactenus fuerít, & fi oblatraríncundíf- que hoftes , níhilaliud cogítantes, agen- testp díe noctutp,quám uerbi dei felicem curfum ímpedíre. Sed frufira hoc faxum uoluerunt: obftítítením íllius prudentia & fortítudo conatibus ípforum , Imo quó magís fgnem Euangeltj humanís o piníoníbus, ac crudelítate non dícenda. extínguere conati funt, o magís ( quis non díuíni potentíahacin reagnofcete) exarf(it, flammas díuínz cratíze circume quad, difpullis tenebris, difiecic: Quíd de matre , fcemina pijfsíma, ex Haffiaca gente prognata, quzegratía dei & Chrifti cognítione repleta , cufus os Chrift fpi" ratmanus opera miferícordíz exercent, 'dícam ? Erít fortafsís commodior locus illíusTaudesac Euangelícas uirtutes enu merandí, Verum díces frotafsís , candís dí(simeprínceps,a quo tu, qui longedíf - fituses)hachabes , aut quz ín te fiducía; d. NAE UE luo c (ESGJHSTOLA ut me principem homínem , alijs nego: cijs obrutum, adpellareaudease Ingenué quod res eft, dícam , INon femelá doctís uiris, tuarum uirtutum admiratoríbus, calcar admotum eft , ut ín hac dií(Tenfio- num procella, fi non propríum libellum meo marte confcriptum , attamé alteríus. cuiufdam docií uíri laborem , tibi ínícrí- berem, Prímum quod maxíme reí líte raríz candíde faueas , prorfi usd erga do- cios omnes Mecoenatem quendam age rc foleas. Deínde utalíos príncípes tuo exemplo excítarem,quo euangelío Chri ftí credant, íllud ament, promoueantc fingulari ftudio, quum uídeant fere Chri fiíanam relígíone ínteríre. Partím etíam ut illis bonís uírís fatísfacerem; quí tua ín regíone & educati & líterís bonísíinfti- tuti funt. Accípeigitur/felicifsime Prín- ceps, hunc meumlaborem , quem ín e» mendandiís tam carmínibus quam com- mentaríolís íflís ínfumpfi , grato anímo, Etfi fenfero hoc meum officium tuz do^ mínatíoní acceptum fuiffe,melíora breui NVNCVPATORIA, & ínagello noftro enata , míffurus fum: Siquídem mos eftuetus, príncípíbusut^ ' ris,aut proprías lucubrationes , autalío- rumob ínícítíam quorundam depraua^ taexemplaría , parum emendata, confe- crare; quo íllud quícquíd fit, ab ínuído^ rum morfu, quí nufquam non manum inalieni meffem immíttunt, tutum effet, "T íbí ením cognitio latínz língua medt ocrís, quífub docto praeceptore. Gafpa- toaliquandíu operam non ínfoclícíter na uaflí ac profecifti etíam' fupra ztatem. Aulas regum ac príncípum ( ín quíbus noftro tempore corruptío morum candi dort, fuperbize uítíum ac faftus regnant; ebríoforum homínum turba tríumphat, quz nefcit unquám e menfa (urgere, nifi hírudínum rítuficdiftenta acínflata;prae nimía crapula &€ ebríctate , uttantü non crepentac dífsilíant, ) hactenus, ó pru- dens confilium, à quocung; uenerit, fu- 9í(li, tanquám peftem bene conflítuize reipublice . Eam ob caufam multís adcó nomíníbus míhí uífum eft conueníreur, à 4 (ub $ . SEDVLI PRESBYTERI. signa;poteflates;curfus,loca tempora nostt, Sigebere £wus tamen autor non mulke autoritatis afJevit bunc fà ife natione Scotit,fcripfilfeq; opera complura ad ves r ligionem noftram pertinentia: floruifJe aut fub Theos - dofio Cefare,quod mbi non fit uerifimile cit ceteris - feriptorib. preteruuffus fit Operis ueró materia tane gitur,cum dicit: Mirabilit diuinorit: quod c» ipfe au- tor uidetur innuere cum fcribitin ipfa JLatim fud opea vis fronte. Clara falutiferi taceam miracula Cbrifit-e infra. Con[lant uirtutà figna tuarü.Et in epigrámate - quod ipfis nomirie fcripti reperitur:breuiterq; trium phos tangit Chrifle tuos.Sed c7 in titulo qui in omn 2 bus prope antiquis codicibus legitur mirabilià diuino/ viL opus pretitulati eft. Ati ipfi epiftola que eft ad 3a 4cedoniit prefbyteri opus fuit Pafcbale carmé inferi pfit. Huic ingt operi pafcbalis carminis nome impofui quia pafcha noflri immolatus eft Cbriftus.Et in limis nári uera proocmij illud ipfum offendit, dices; Pafcha) les quicunq; dapes conuinia requiris. Et infra. H«c fir mos ad dona gradus pafcbalia ducit; bec mihi carmé erit.Deniq; e in Gela fij decreto; cuius pauloatite men tionem fecimus pafchale opus preenotatum e. Quas re cz nos duplicem materiam propofitmus: e quam antiqui codices habent,ey quá recentiores, cit prefer? ere VÀ | Covdim ex aerumna ip dip p quim 7 ma CARMINVM LIB, 1. /—— 7 tim ex ipfius autovis opere uterq; titulus defertdi pof- fit. Neq; eft nouum apud fcriptores duplices titulos [sis operibus apponerejid quodi Diae Platonis | 7 Ciceronis licet intueri, COELI SEDVLII PRESBYTERIIN PASCHALE opus,hoc eft;de Chrifti Iefu mi NUM. vaculis Proftio ES i (ASCHAL E 3 fiuams dapes Pone fiarcono te cognófcis amicum : | Nec quera: opus bic codicis avtificis, sei modice contentus adi folennia menfe plusq libens animo;quám faturare cibo. At fi magnarum caperis dulcedine verum, Dititiasq; magis deliciofus amas, Nobilium nitidis doctorum ue[cere cocnis, Quorum multiplices nec numerantur opes, JMlic inuenes;quicquid mare nutrit edendum; Quicquid terra creat, quicquid ad aftra uolat, b a .Cerd x 14. SEDVLII PRESBYTERI Cerea gemmatis flauefcunt mella caniflris, Collucentq; fitis aurea uafa fuis. !AE nos exiguum de paupere carpfimus horto; Rabra quod appofitum tefta miniflvat; bolus. COMMENTARII. Afchales.An.hoc epigrammate quod Prologij ui pz fii[Hinet. Sedulius extenuat. wives füas.ut e arrogantiam figiat:atq; proinde lectoris bencuolene tiam fibi conciliet . Pafhdle dapes , ideft ; cibumt anime qui ejt Chriftus ibfo dicente : Yoan . capite 6. "Corpus meum uere eft cibus ey fanguis meus uere efi potu. — Accubitare toris id eft, accumbere noz iris menfis. Vergilius Aen-Tu dus epulis accuinbere di&um . Pone füpercilium , id eft faftum ucl potius grauitatem co feueritatem. Vergil, fiue ille eft.Oui, in Priapo.- Contentens latio pone fupercilium. Vna de cz fuperciliofos appellat Seneca triftes ez feueros aliene uite cenfores, Cognofcis amicum , ide eft,non conditione fuperiorent:cum amicitia uera;te[le Avifto. fit inter equales... Nec queras bic opes, fic lego nott | opus:acfi dicat, non expettes in bac cena quam tibi appofiturus- fum nimios fumptus. — Artificis codi" - cis , id e[E , fcriptoris operis. Adi folennia ; ideft, accede ad folennitatem. .Plus, id efl, potius, Animo , id eft , uolnitate amici prebentis tibi cenam Quam ,.CARMINVM LIB. t. —— $ Quan cibo, id e] cibi famptuofitatem, Diuitiat , id eft , locupletes facrartt literarit autores. Deliciofus;id eft, delicatus ez faftidiens cibos uulgares- Cornis. pera flat in tranflatione pro difciplinis. Nobiliit doctorum puta Hieron.cz Aug. Mare,ut rbombos.foleas, accia penfercs. Terra, fcilicet fruges, quadrupedes. Volat,ut attegénas,pbafides,numidicas ... Mella cerea ; id e, qua cellis ex cera fex angulis includuntur : ud retulit «1 coloré. ut Verg.in Buc. Addam cerca prunazideo/ qie fubdit flauefcunt;qui color ullis eff. Caniftris quomodo mella canijtris in coena apponantur: non ui deor nifi nalis legere catinis.Q tod ueró dicit gémas tis aut pictis intelligendum e[l,aut floribus fparfisaut. quod catini gemmas babeant tnfertas unde fubdit aus vca uafa. Suis fais, an fui coloris , an quod faui uafis aureis apponi confuenerunt,fic Martialis . Yn modici tibi flaua tegunt cbryfendeta mulli. Cocolor in noftra gánmare lance rubes.Exigunti olus; puta brafiicas et. betas : eo futt tranflationes fumpte à cibis corporus ad cibos anime. De paupere borto. Virgilius i Buc. Cuflos es pauperis borti. Teflarubra , ide[l ; patella figuralis ex vbrica formata:quo genere uefis nullum €[t uilius. b ? cum 6 . SEDVLII PRESBYTERI: EXORDIV M. ! Vm fua gentiles studeant figmenta Pocte . Z2 Grandionis pompare modis tragicoq; bodtti Redicdloiie Get; fcu qualibet rte canendi, Seua nefandarum venouent contagia rerum, Et fcelerum monimenta canant,ritud, magistro, Plurima Niliacis tradant mendacia biblis Cur ego Dauidicis afJuetus cantibus,odas Cordarum vefonare decem, fanétod; erenter Stare choro, ey placidis cecleflia pfallere uerbis. Clara falutiferi taceam miracula Cbri&i 2 Cuni pofim manifefla loqui, Dominum; tonántem —.— Senfibus c7 toto delectat corde füteri. Qui fenfus ez corda dedit,cui conuenit uni Fatturaim feruire fuam,cul iure perenni — Arcious ethereis una eft cum patre poteftas, - Par [plendor,conmsuris apex, fociale acuimenr, Aequus bonor ,ulrtus: fine tenporevegnuni, Semper priaciptun, fceptrum iuge, gloria confors, Maiestas fimilis : bec ejl uia nanq; falutis Hec firmos ad dona gradus Pafchalia ducit, Hec mibi carmen erit : mentes buc uertite cundi. Hang constanter opem lefis adbibere medullis, Quos lettbale malum, quos uanis dedita curio Attica CARMINVM LIB. LE. 7 | Éttica Cecropi ferpit doctrina weneni, . Sefkintesq; magis uitam fpirantis odorem. Legis Athenei foctorem linquite pagi Quid labyrintbeo T befide erratis in antro, Cecaq; Deedalei luftratis limina tectis, — Labrufcam placidis quid adbuc preponitis utis, Neglectisq; rofis faliuncam fianitis agri, Quidlapides atq; era coli; quid fana profauiis Proderit,ez mutis animas damnare titetallis ? Parcite puluerei fquallentia iugera capt; Et fleriles habitare plagas,ubi gignere fructum Arida nefcit bumus:nec de tellure cruenta Liuida mortiferis uellatis toxica ficis ""Tartareo damnata cibo: fed amoena uircta. Floventum [emper nemorum.fedesd beatas Per latices intrate pios,ubi femina uite Diuinis animantur aquissez fonte fuperuo "Letificata feges; fpinis mundatur ademptis Vt meflis queat effe dei mercisq; fatur Maxiniá centenum cumulare per borrea fructum. | COMMENT ARII. (e fita gentiles:poctarum partes sedulius imi tatur. INam c7 proponit qbus de rebus eft di Curuscz inuocat deüide : tum deniq; profequitur 03 4 pe $ — SEDVLII PRESBYTERI pus infitutum, Sed cur potius banc religiofam state 9 Yid elegeritvationes affert: fed ill imprimis quod Po €k£ res factas aut malo exemplo perniciofas fcriburit, fe ueró ueriora ueris eft fcripturus . Poéte gentiles fic Chriftiani appellant illos que funt à era religione alieni quos Greci Etbnicos tocdtit. Ponpare,uerburi Touum pro pompatice fcribere.Boatu tragico , id e graidiloquo ftilo. Yuen «Grande fophocleo baccbas mur carmen biatu Et Perfius. Fabula feu mocfto pos natur blanda tragocdo. Ridiculotte Gete .Sic legen» dim ex codicibus antiquis non ridiculo ueteri cum fit ordo ez feifus.vel cuim venouent contagid Terumlie^ faidarum,id eflyres que malo exemplo;es: quafi cons tagione quádá noceat Chriftianis, Ridiculo Gete,id eft de rebus vidiciulis:quales funt que in cotttoedijs attelas nis prefertim veprefentantur.Nam Gearum,Dacior Yum, C4ppadocum c» Syrorum nomina féruorà fuut €x prouinciis c7 certis quibufdá vegionibus figurata : que pafiim reperiuntur in comcdijs. Q ualibet ar- te^ Puta carmine fatyrico , elegiáco , epigrammide tico brico. Monumenta fcelerum,id efl,res quarit re cordatio multum nocere pofJunt-Ritu magiftro;id eft conf. uetudine qua eft apud poctas reru nagiflra, Hor. in poctria. Aut famam fequereaut conuenientia finge. ilis —€ÓÓÓa€! .CARMINVM LIE. I ? xi!lis niliacis, id eft, papyris Aegyptijs. Martialis. Perdite niliacas mufz mea damna papyros.Et Lucae musín 3. Nondum flumineas. Meriphis contexere bie blos Nouerat. Nam papyrus fiue biblus tutcus eft; ex quo temperato antiquiores faciebant chartas Jcripto- ris, Dauidicis cantibus. INec mirum cum Sedulius prejb»ter fuerit : atqs proinde pfalitorum cantor. Odasid eft; carmina fiue cantus,qui Grace uocantur wd'u. Decom chordaritid eft, in Pfalterio decachor do:de quo in pfal.o.1n pfilterio decacbordo pfallam tibi. V erebor.id efl, cum maxima quadani veucrentids Placitis;id efl, non tuybulentis fed ab animi tranquilz litate profectis. mairacula Chrifti. Hac eft fubietta to tius operis-materia adiquam omnia referuntur, que in boc opere fevipta funt. Salutiferi-faluatoris qui Gr ce asp, Hebraice efus fiue tofue dicitir. Nanife fla. Non à Pocte fitta e» falfis permixta, Fatturá fu &m,id efl;opus fumu:nam fa&ura co factor rarum eft nifi apud iuniores, — Avcibus ethercis. Et fubaudi in terrd iuxta illud Matt. ult; Data eft mibi omnis potez flas in colo cy interra. Par fplendor, id eft, lunten de lumine,id quod in fymbolo canitur. Luitten delue mite: cy quod bymnographus dicit.Splendor paterne gloriz,cx quod ad Hebraos cap.i.leginus:Q ui cum b s — fü fpleus 15 SEDVLII: PRESBYTERI X fit [blendor glovie cz figura fübflantie 'éius.. Com^.- munis apex, id eL equalis celfitudo.. Semper princia pium. Per quod pater omnis creauit, iuxta illud Yon nis cáp. 8. Principi qui e loquor uobis, . Sceptruns Wge. Quod fupra. dixit fine tempore vegium. Nam. fceptrum regnieft infigne quemadmodum c» tisra. Vergil.6. Aeneid, Sceptrum facerds tiavas, | Via falu tis. Superiora fcilicet cofiteri, Ad dona pafcbalia, id ejl, ad Chrifli, cuius corpus ut diximus uere eft cibus cuius fanguis uere efE purus. Hec. Scilicet uia qua eundi eft ad Chrifli, Mentes uertite buc.1d efl, anim aduertite cy ccfiderate. Hanc opé.1d eflmedicinam. Medillis Lefis.1d efl;ypeccati morbo uitiatis,boc cf mentis eceffu, fiue cofcientia corrupta. tos malit letale fevpit.1d eft, arbit alluditis ad naturá herper tis fite ignis facri, per qué intelligit morbis animi ina curabilem ex longa co[uetudine. Doctrina attica.1d eflártes ez fcientie humano ingenio adinuente, que quand à Baybaris oripiné babuerüt;ut Diogenes Las ertius feribit. Athenis tamen exculte funt, ey ad fum. mam perfectioné perducte. | Veneni Cecropij, id eft, Btbenienfis:cuia omnis difc iplina bumano ingenio ad inucta Cbrifliane religioni pleriq; iimicaefl.. Odo Yé legis fpirdtis uita, Ea aiit fola eft diuina que facit i 10$ FTPRXTUUMERS CCUPITITT FIR OCARMINYVM LIF. f — f Wos deo uiuere. Linquite pedoréid eft;pueriles inepti. «snam pprie pdor eft puerorit fqualor c» illuuies, ' Trásfevtur tamé ad alias etates et ves. Lucan.de Ma vio lib, 2, Longosq; iu cavcere pedor. Pagi Atbenzi. Qui dicitur. Aviopagus,id eft, Martis uicus:eratq; lo ctu nó longe ab &tbenis,ubi de maxiris reb. Atbenia enfiit capitalibus maxinte agebatursà quadringétis fe/ natovib. 1taq; cit legis diuine fpirstis tiit memini feet. fübdit de legibus butánis Aveopagitarit; qbus cit Pau lus apoft.difputauit.Cy uid Labyrintbco. Senfus eft fine lege diuina bomines in bac uit errare necefte eft: quae fiin labyrintbo quodá perplexo e» inextricabili-Fue vunt akt labyrintbi quatuor. prins in &egypto;fecun dus in Creta;tertius in Lénioyquartus in 1talta:fed bic de Cretenfi intelligit, de quo Virg 6. Aeneid. Hic ld bor ille dorus ez inextricabilis error:ez in quo pens dere per tuas Cecropide iuf miferum feptena quottan nis corpora natorum Ydeà dicit Thefide;id eft; Athe nienfes ab illorum rege Tbefeo , quemadmodum e» à Cecrope Cecropide dicuntur. Virgilius 4.Gcorgic, Preniats ingentes pagos c7 compita circum Thea: * fide pofitere. Et per Athenienfes intelliguntur omties diuiné leois exortes.. 1n antro labyrintbéo. 1d eft,in projiido buius facculi;quod eft quafi quodd aurum ; Lufrds - M ^— SEDVLII PRESBYTEKI binc ufq; ad fidera notus formofi pecoris paftor fore mofior ipe. Te duce , quafi. dicat.Si nemo afcendit. in celum;nift qui de coelo defcendit : umpefuibile eft il — luc peruenire , fed te duce facile eft; quia à dicbus Yoa ennis Baptifte regnum cotlorum um patitur, er wow .. lenti rapiunt illud.1deo fubditur omis. — Ritu folu^. to , id «ft , ipfa natura fuis legibus foluta..— In ada: werfas. Pro diuerfae aut contrarias ,— Yuffu domi nante y id eft , dominantis e prefidentis di. — De^ inde quod in genere dixit explicat per partes . Pruinis , id efl, per mediam byemem. — Mefforem gro meffes ipfas. uflun, quod per utummum fluit. in lacus, Florentibus aruis, id efl, que tempore — Wero florent. Sordidu propter uindemias. Ouid. z. ..— Meta. Stabat cz autumuus calcatis fordidus unis. Vinitor .Hoc it c» pro uindenuator pofuit, fic Ver. gilius i Buccolicis, Aut cuflos gregis aut mature. winitoruue. ldemz Georg. lamcanitextremos ef» ficius uinitor antes. 1udicio , id eft teftimonio ez ar/ gumento. Origo catia , id eff , antiquitas . Vergilius. en, Cana fides c7 uefla pro antiqua. Signa uirtutum id efl miracula de quibus in boc opere tractatur . Abolenda,id eftjoblitteranda ez tollenda.Pevftringe/ void efbreniter tangere.$yluam patentenpid efl; ime menfum CARMINVM LIB, £f 19 ienfum opus facvayum litterarum er proprie pofutt fyluam pro materia, quam Greci uocant yAuu. Vox ferrea. Aenulatio efi Vergiliatia ex 6 en . Non rubi fi lingue centum fint oraq; centum Ferrea uox... / Anibelet,Spiret, Cungorum nionerucid eft» fignorum nultitudini. Avene bibule id cflaquam infufo nimi ^ Wm imbibentes, Verg Bibulas laudre fauillas. DE ENOCH DIVINITVS TRANSe lato ite morerctur. Gene. 5. p ab ufi chao meritis uiuacibis Enoch zd xA Multa per innumerós i fecula contigit aninos ; Natura perdente nodum, quem inre creandi | Terrá tulit, genitum fed mors miratur ademptum, —»€OMMENTARII. ( y Rünus abufa; chao. A eereditur opus infüitituim fiue iilud fit Pafchale,fiue diuinorum miraculo vum; inter; poft niundi. creationem primu eft E.» noch raptus, de quo Genefis s. Abufque cbao s id eft; à mundi principio.Et loquitur ex illorum opintoie, qui mundum ex chao fa&um opinati funt : ciun facra litere ex nibilo procreatum confiteatur « Vergilius quarto Georeicoru, Atq; chao den[os dittüm numer Yábat amores, Meritis uikecibus, id eft , propter » EM € à ib] 29 SEDVLII PAESBYTERI diu uluere meritus eft : nam. pofleaquàm uixit anno 365 circatttortem raptus eft. Natura perdente modum id efl, leges fuas : quibus flatutum eft bominibus femel mori4d Hebr.o9 lure creandi . d.d -. Creatts eft pero naturamfed vaptus eft contra natura, ideo mors mi i vatur illum fibi ademptum. DE SARAE PARTV NONÀ GENA4. rix íterilís, Gene.z:. lr S Autia iam uetule marcebant uifcera Sar A Grandeuo confumpta fitusprolemq; negabat; Frigidus nnofo moriens in corpore fanguis, ma Cum féniore utro gelidi precordía uentris UH In partim tumuere nouum;tremebundaq; mater 1 Algentes onerata finus, fpem gentis opime l Edidit,ez ferum fufpendit ad ubera natum. | Maclandumq; deo pater obtulit,et facer ipfa | Pro pueriiugulis,aries mactatur ad aram, T O iufli mens fancta uiri; pietate remota Plus pietatis habens contempfit uulnera nati, 1 Amplexus precepta dei typiciq; cruoris, | I Auxilio uentura docet;qui fanguine ffo . X Humano pro gente pius occumberet agnus, [ COMMENTARII. od Aucia lamuetule ,| Alteri mirdculi de conceptu ! Sare ;: CAR MINVM LIB,.. I. 21 Save in etate prop modum decrepita,ex Getie. cap. 1 O7 2n Vifcera faucia,id efldefetts er que pre ni» miá &édte nor poterat generare. Sare uctule. Q uips Pc cui ia pridem defierant mulicbria . Confumpta fitu grando , id eff, effocta c [lerilia longa etae teet autem fitus fquallor cz incultus earum rerum qui longo tempore deficvunt coli. "Vergilius » Geor. Et fegnem patiere fitu durcfcere campum. Frigidus fanguis,qui in foccundis eft calidior Lucanus in z« Dum f4nguis inerat, dum uis maternd peregi ufa ca Yo. Cum fenioves uiro.Erat eim Sard Abraam ex fra fre Aramneptis. Nam cum eo tempore Abraam cene tenariu erat;illa etate minor füit.cui tameniam prie dem mulicbria gercratiua ceffaffent. Yn parti nonum id efl,inufitatum bominum generi. Tremebunda mas ter,id eJbtitubans cy. uacillans per etatem. Sinus dle gentes;id eJ uterum [enilem.E didit [pe gentis,id eft, peperit filium unde propaganda ect illa gentis mul- titudo,que ab ipfo deo [tellarum numero. comparata eft. Serum natunjid eff. fenile etate genitum mactan e dumá; deo. Subdit aliud miraculit fuperiori confequés €x Gene,cap. 2: Cy uod precepit deus Abraam ut fibi Proprie filien facrificaret:quod ctm ille exequere^ tur in ipfo iugulandi filiu rticulo ab angelo probis | e 3 tus eft d: SEDVLIT PRESBYTERI tis eft id ficereppro quo arieté forte oblati immtolauib: | Aries facer-M eft. facrificandus. Pro pueri iugidisid | efl.pro Yaác iugulato.O iufti.Cemendatio Abra ex. — fie etobedictia. Pietate remota. cjt,in filii impie ws. Haber plis pietatis. Scilicet erga deitqui in ordi! tie pictatis prefvedusefl..Pypicid; cruoris. Ná per Abrabá tro[lice deurs patré istelligunus, per Yaac fi fium qui eft oblatus à patre pro falute no[Ir4.Ront.8.. — Docet uentura. 1d ejl, qd' futuri erat oftendit] faac facrificádue, Cui agnus-De quo Yoati.2. Ecce agis dei;ecce q tollit peccat midi. Pius ufq; ad mortem patri obediens, Suecumberet . i. caderet tang boflia. - I ,DE VXORE LOTH IN SALIS... - ' flatuam uerfa, Gene, s», ^ 1 ims Sodome fugiente chaos dum vefpicit uxor In fatua vautata falis fiupefactavemanfit, — | Ad pamam conuerfa fuam, quia nemo retrorfum— 1 Noxid contempti uitans difcrimina mundi, ——— 7 Refpiciens faluandus crit,tec debet arator ^— — 7 Dignum opus exercens, uultum in fud terga veferres COMMENTARII. 1 ES Sodonie. Miraculü dliud ; quo pacto Lodi. cum uxore filjsqs duabus figiente. Sodomá eb precepto angelorum: cu iulJerant,te in fuga vdpiced raa pup ger CÁRMINVM LIB. jl —— 25 Vent poft tergum uxor cum refpexi[fet in ftatum fas lis reuerfa efl quam Plauius Yofephus navvat fe uidiffe Ex Geteficap.:9, Chaos Sodonte. 1d eft, euerfioa oti. Stupefifta. Yd eft, finemotu ex fenfu. Conuer fa eft, refpiciens. .yuia nemo. Moraliter exponiis tur quod de uxore Loth refpiciente diat: quod ctiam exemplo Saluatovis noftvi cofirmat ex Euangelio: Ne mo tenens avatrum in many vetro afpicit. DE IGNE NON ARDENTIS RVBI díuínítus oftefo Mofi, Exod, 5. Gnibus innocuis flagrans apparuit olint E Non ardens ardere vubus,nec iuncta calori, Materies alimenta dabat,nec torrida uiuens Senfit damna frutex, fed amici fomitis &ftu Frondea blandite lambebant robora flamme, toG COMMENTARIIL Y Gribueinnocuis, Cii apparuiffet dominus 1*oft in JAErubo ardente,inter cetera illud fuit mirabile:quod áteria ardens non contburebatur.Exod.cap. s. 1gni bus innocuis. Cum alis omia confumant. V ide c7 à Virgilio z. Aeneid. 1onis edax dicitur. &pparuit.Vi feft. Frutex.Rubus cum nec dvbor,tieq; berba fit. Fláne blandite.id efi nibil nocentes;fed potius mule ccnies, Lábebát.d eft, leniter et citra cobuftione tan : € 4 gebat, —Aua Yd 24. SEDVLI) PRESBYTERI gebant.Virg 2." Aeneid, Tacluq; innoxia molli labe re; flamma contas.. Robora frondea. 1d eft uirgultd.. frondofa vubi . Aeflu amici fémitis. Nam cum inter sgnem et fomiitentsboc eft; materiam. combuflibilem ft antipathia , id eft, inimica quedá contrarictas,in hoc, | mirabile quod fontes fuit igni amicus. DE VIRGAÁ MOSE IN DRA Cos. nem uería, acíterum ín fe res .- Werft, Exod, 4. Vis in imnütem uirga e[L animata ies Ns flexus finusta globos, linguisqs trifülcis | wá — — * Squamea colla tumenis,inimicos ore Chelidros Sorbuit,er propij reditin uigultavigoris. : COM MENTARIH. " Itisin immitem, Primum fignum quod iuben M: deo facuim e$ per Mofen e» Aaron Pha. váoni ut dimitteret populum;fuit uirga conuerfa in co lubrum qui deuoratit colubros Aegyptiorum fapiens tiumqui ez ipfi uoluerunt idem imitari. Exod.cap.7 Virgamitis. Nibil feritatis babens in manibus Mo: | fise Aaron. Sinuata. 1d eft, in finus veuoluta, Per globos flexos. 1d cft, per fpiras in orben core tortas ve. Et tumetts colla.1d eft,uirga tlla in dracos nem formata babetis collum ueneno tumsduim. Virgie lié P Nau "CARMINVM LIB. IL 1 lius 2. Ketreid. Attollentem e cerula colla ttamenten. Linguis trifülcis. virgil.s . Georg. Linguis micat ove trifilcis. Trifilcis linguis-Ad eft uibrantibus Nam ut Huit Sevuius . ullum animal tanta celeritate lin Quá tttOUeb , ut triplicem babere uidedtur.Cheb'dros. Serpentes ampbibios , boc eft, terra cz' aqua utc ifinr uiclitantes. Virg.Nigris exefa chelydris. virgulta, id ejl;in uirgà, Proprij rigoris, td efljinnate duriciel- "DE SICCo MARI A FILIIS Ifrael vanfito, Exod.i4. Due diuifi patuerunt cerula Ponti JA om geminen veuoluta latus;mudatad; tellus Cogratis fboliatur «quis;ac turba pedeftris; lntrat in abfentis pelagi nare, pers profund un Sicca peregrina; fiupuerunt marmora plantas, ANutauit nature uiani, medi. um pereduor - Ingrediens populuz;rude iam baptifina gerebat. Cui dux Chriflus erat; clamat nam le&o mulis, Vox domini fuper extat aduas;uox deniqs uerbis eft. Verbum Chriftus adeft; gcmine qui confona legis - - Teflamentavegens;ueterem patefecit aby[Jun, "Nt doctrina fequens planis uicederet aritis. COMMENT ARII, | A. Erta diuifi. Quo pado populus Yfratl duce c 5$ Mef 36 SEDVLII PRESBYTERI Mofc füziés ex Aegypto traiecit mare pedibus ficcifs cum Mofes pratenta uirga illüdin partes duas facto - utrincs quafi mtro diuifilfet. Exod.x4.. Cerula pons L.1d ej; pontus ceruleus d colore, Reuoluta in genti | nun latus eft difiecta in dextrá ey finiftvá partem uie; quaiturus erat populus. Cognatis dquis : quid i iam inde à mundt creatione terra illa fuerat dquis obruta, Ynmare abfentis pelagi.1d eft,inlochi in quo prius fuerat nare,quod nic abefl. Maritora ficca. V efiomaria fiue maris loca, Verg. 1 Georg.Et quam do infidit remis impellere marmor, Stupueriit.1d eft : 4dmirata funt. Virg. 1. Georg Ypfa fuae miratur Gáys 1 gara mnejJes, Plátas peregrinas-1d eft; fundo maris a/ f liens. Mutauit ui. Q Mia mre quod erat nabile,fá &u eft flabile, Gerebat baptifmavude.1d efhrepres — Jentabat noui baptifma futuri. Chriftus dux. Ex cu : t5 páfrione facramenta uires habuerit. Clamat. à — lectio, fic Latini dicát pro eo quod recentiores,textus Í - Vex domini.Pfal, «8. Vox domini fuper 4quas yvaul^. t4... Vox ait uerbü patris eI. M efl Chriftus. Qi | ld efl, CCARMINVAÀ L1B LC 25 4d eft; Euangelica;in qua uelim tesepli faiff um eg. DE MANNA COELÍITVS EL |». demplebídato. Exod. 1:6, - Vid veferá; innumeras ceelefti pane cateruas Augelicos füvupfiffe cibos;nymbisq; fuper " Nccharis, atrea populium dulcedine paftun. An " plinis babutffe dapes; ez: in imbribus eae c Co MMENTAR Il Vid reftram.: Quomodo murriurante pos (Q pido contra Mofen deus mifit illi coturnices QC manna de cclo.Exod,:6.- Ymumeras- Ad fexcens Et hominton vilia nurzerantuy in libro Numerorum. Calefli pane. 1d eftmatina qucd de coclo pluit. "Eymbis. dm de coturnicibus;quàm de manna qu& move mymborum cadebant. Aria dulcedine, 1d eft, €x aére prouéniente, Yn PERS Adc cotirices sveftre Gr. n imbribus Ad manna. — .DE PRODYCTIONE" aya, de petra, Exod; 17, | Vrfus in exufts fitiens exercitus aruis, - Qua nimium loca ficca diu, qua terra negatià Keera iacebat aiiis dua fpes ablata bibendi Viuendias fit;fi ibit4s avente nictallo.— — Hat tdquas; Qerilit; latex de vupe cucurrit. Et t6 34- SEDVLII PRESBYTERI . | qus deturbaretur,deturbatus à ceto deuoratir : c ift Ioppen delatus eft à ceto.Ex Yora capite primo» Vis | tale fepulchrin , id eff , uiuens cetus in quo tanquam infepulcbroerat.. Depofitum, id efl , quafi depofi » tum quod à depofitario reddendura eft cum repeti a | tur, &d ignotas terr4s : ad Yoppen .. 1nimico remige fcilicet ceto woratore.— D DE TRIBVS PVERIS CAMINO flamma feuíentenontactís,X — perfecntore eorum in pecudem — — wer[o, Datieliss. Vn fpirante ato Babylonia facra negarent. Tres uta cum mente uiri, durums fubirent Exitiunfeui Chaldealegetyranni ——. | Cuius Achemeniam rabies accenderat tram, Plus fornace fua,mtdios truduntur in ignes, Nil urente rogo;tantoq; ardore calentes Cordis, imagineg uincunt incendia poene, Ygne animi,O quanta e[E credentum gloria, famis Ardentis fidci veftinéta eft flamua camini " Digna fed inmmitem mox perculit ultio regem : Nam quod ab humana uecors pietate recefüit. Agre[tes pecudum confors fuit ille per herbas Aulica depaflo mutans conuiuia foctro, rond * OÉARMINVM LIB, Lo jj Promis ab amne bibit, fcptenat tempora luftr 4s, Onbus hirfutus (yis; qz montibus errat. COMMENTARIL. | € Vm fbiante.. Cui tres pueri Hebrei nollent A &lorare flatum quam ftcerat Nabuclodonoe Or rexit fovnácem ignis conici tllefi permanferunt Propter quod ficirus vex in beluam transformatus fe/ ptem annos in [luis certavit. Ex Danielis cdp.2 et 4. Spirante deo,Ynflintl diuino.Babolonia facra. ftatua ian à Nabuchodoiofor propofitat quod Babylone geflu efl. Negarent,id efl, adorare.Cbaldea lege.) uia Tex Chaldeorum erdt Nabuchodonofor qui legem tue lit, Achemenis iri,id ef, Perficá, quia rex quoq; Pera farum fuit. Fuit autem Acbentenes rex primus à dio .Ferfe Acbemenij, Potre imagine ac incendia , id eft, . quorum incendiorum porti propofi ta efl;non adorat tibus imaginem, Flammisyordo eff . Flamma aydeng caminiid eft, fornacis ejt reftincta flammis fidei; vltio perculit;id e(l; percufsit.Nam quod uecors;id efLinfin fitus ev ferus. Confors pecudum, Verfatus inter ferar. Aulica conuiuia;id efl, regio apparatu expofita.Pro^ fus bibit. More quadrupedum.Luflrans feptena tena Poraiid efoin luflris ferarum ardens per anaos feptem Bhjutus,id eftpilofus horridus, cz incultus, "d * cU 35 | SEDVLII PRESBYTERI DE DANIELE A FAMELICIS. leonibus cuftodíto, Daní. c, Ec nünus cz Darij füruerunt iu[Ja tyranni INE etenim fceleri fcelus addidit ira furentis; Hebreumq; decus D4niel decertiitur infons leintis cibus effe feris, fed belua iuflo Mutis facta uiro; fanctos ne lederet artus, Coepit amare fantem;rabies mollita furorenz Depofuit, feuisqs in faucibus ira quieuit, Et didicere truces predam feruare leones. COMMENTARII. | Ec minus. Danid apud Darium accufaa INS: dereligione non bene fentiret Leo4 nibus à rege deuorandus exponitur . Qui tamen | fe ab illius laniatu abflinuerunt, ^ Ex Danielis | capite14. — Dari.ab co quod eft Darius prima;tunt | breuis tum longa reperitur,ab co quód Dareus, Ouiz | dius in Ibin printam produxit, dicens : Vtd; necatos rum Darei fraude fecundi, Furuerunt. Atqui Gram? nmatici dicunt preterito carere.— Decus Hebreum | oppo.id eft; Hebraeorum gloria cz bonor. — Amare famem , id c, potius fime laborare , qum in wis | vum iustum [ieruire:nil enim per fé amat famem. Ra bies,Leonibus i Ungentita ultra famem, Molita ficta mi/ | bici JCARMINVM LIB. 1L T it er mollis. seruire predam. Martidls.De lepore ———————— — rene €? lcone;e fecisioy ef in ore preda. MIRaCvLORVM RECAPITVe — —. fatíoprzdíctorum, IB ubi funt natura tue pof talia leges, : Quis toties tibi iura tulit,qui tartara iufit Tranflatum nefcire uivum,[lerilemq; marito Foecundauit anim. facram precepit ad aram. Sponte ttenire pecuemuliebres transtulit artus n fümulachra falis vanos incendia palfos Non ardere dedit.virgultum foluit in ániguen, Perpelaeus ficcauit iter:mirabile nymbis Tanta pluit faxo latices producit ab ino. Quiadrupedem fári pleno fermone coégit. Sufpenfis rapidas elementis diftulit oras, Per tolucres bominem pafci deditatq;corufcig — Yn cochon tranfuexit equis:iat morte Pup s Adiecit tria lustra ulro;prédoris in ore. - Naufrago fundauit opem flagrante camino Seruauit fib rore pios:per pafcua vegem Páuit;ut bivfitan pecudem vitiusq; leonunt, Mrftimulante fame, iuftit nefcire furorem: Nempe creatori (cuius quecumq; uidentur Seu quecungs latent ey verum nachina feria fly One fuum fid atur opus fequitur; iubentis, d. 5; Inipes : 0 8EDVLII PAESBYTERI ., Wmperium,quocunq; trahit fantentianutu, — 5. , A COMMENT ARI. ^ rs Ic ubi funt, Recapitulatio eft corum que fuprd Ty mirabili : quam dixintus efje ma^ teriá buius operis . Po[F talia. Scilicet miracula. TK lit. 1d et,abfulit, fi iue ut Theologi dicunt fufpendit. — Translati uirum. Scilicet Enoch, quod fuit primuni miráculit. Au marito, eft, Sará uiro fuo. Abraham Pecus.Cum Abrabá uoluit facrificare filii. Muliea bres artus.Scilicet uxoris Lotb. Ramos.Rubit, vins gultum, Virgam Mofis. . Siccauit. Qua populus per mare tranfiret. Nobis. Id est,in fimulituditié nymn/ bor et pluuie,. Produxit.Mofe petrá percutientena | Quadrupedé, M efl, afinam fub Dalai. | Sufpenfis elementis. Id et, fiantibus fole et lunasatq; ex cofequen 1 cres bominé páfi. d efbper ceruos,atq; :cundéi inca lum vapuit, Trialustra uiro,1d es, annos quindecint | Ezxechi« vegi«. Fundauit opem naufragio. 1d efl, opi? tulatus e long. Sub vore. Q tia irrorate funt in c4? amino ardenti... Regem Nabuchodotofor i in pecudent pilofam conuerfum. | Rictus leonit.1d e&t leones apere to orecfarictes.. Nefcire favorem. Id efi,obliuifci pro. pri feritatis. Népe creatori. Refpodet ad id qd [u^ - pra dixit. Dic ubi funt natur tu ctc, Etefl ordo.O*. f í ————'ÉÓ'MHÉQA CÁRNMINVM LIB. L. 39 mitte fus opus fnulatur creatori. Cuius ferito di. i : cuius tierbo cyeata funt omnia uifibilia ey innifibilis. Quiiciiqs M eft,per quncumq; parts Sentétia tva dit. 1d eft, uoluntas diuina qua falo nutu omnia facit quecunqs uult... DEFLET ELEMÉNTORVM i idolorum cultores. Eu miferi qui uana colunt , qui corde finiftro. Relliziofa fibi fculpunt fümulachra, funds Fattore fügiunt,ez que fecere uerentur, : Quis furor eft; que tanta animos dementia ludit : Vt uolucrem,turpems bouem,tortum4; draconent, . Semibominentq; canent fupplex bomo pronus adoret. Ast alij folem cecatis mentibus ai. — Affirmant verum effe patrem;quia vite uidetur Clara ferenatis infwidere lamina terris. Et totum lustrare polum,cum conftet ab iis Motibus instabilem rapidis difcurflbus ignem Officium,non effe deum, quiq; in ovdine certo Nunc orituryunc occiduss demifJus in boras; Partitur cum nocte uices,ttec femper ubiq; eft. Nec lumen fit ille mátiens in origine mundi. Cit geminum fine fole diem nouis orbis baberet, Sic lune quoqs uota ferunt; quam crefcere cernunt Ac indi felisqs litant, que luce fugantur. Y d 4 Hic - - ommo du dim m 4» SEDVLII PRESBYTERI INon audent inimica fuis;ne lite propinqua Aut rogus exiguas deficcet fovtior undas, Aut ualidis tenues moriantur fontibus ignes. Arboyeis alius ponit radicibus ava, inflituitds dapes,cz vamos flebilis orat Vt natos cháram; dontum,diectaq vura Coniugijsa fiden fimulos cenfum; gubernent. Ligriee ligna rogas fidis clamave uideris, A mutis refbonfa petis que iura domorum Hac ratione regunt;fi cefa fecuvibus adlis, Ardua pendentis füflentent culmina tei — Aut fubietta focis dapibus famulentur edendis: Nonnulli uenerantuv bolus,mollesd; per bortos Numina ficca rigantueriqs bac arte uidentur Tranfblantatorum cultores effe deorum. Plura veferre pudet; fanctoq;in carminelongum — Vel damnare nefas,ne mollia fentibus uram Lilia; purpurei neu per uiolaria campi Carduus,c fpinis furgat Paliurus acutis. COMMENTARII. Í Eu miferi. Occafione orum que dicia fut de. H: creatione,atq; creaturay ut obedicntid iebitur in idolatras,qui reltéto uero dei cultu,colunt pro deo res à deo creatas, | Vana, M eft,indigna qué ' colan* Hic laticem colit;ille lavem.fed iungere facvis 1 | í Bn 7 uw VOIE SS S | CARMINVM LIB. KL 4t | colantur. Simulachya veligiofa.1d eft, que putant re ligiofa cum fint profana. Verentur.'Timent c5 uenez Tdi. Que fácere. Scilicet fimulachra opera mae nan facrum, vt uolucrem . Aegyptios carpit, qui | bec motsa colebánt. "Volucrem.Puta faturam fere | entibus Yoim,ut ait Yuenalis, qurpé bouer.ld eff» , Wágnum. Virg.in Georg. Forma bouis cui turpecaz Putscui plurima cerux, Q uod seruius pro ngo ex Potit, c dicit propter «pim bouem quem Acpptij colunt, "ortum. draconem. Puta Aejculapium qui fub imagine ferpentis finuofi colebatur . Semiboni- nem canem ld eft Mercurium fiue Anubim;qui in f] e eie canis ab Aepyptijs colitur. Patrem rerum. 1d eft, Creatore quia omnia fuo lumine colluftrat. — Curt constet Improbat borum errorem cum fic difpenfare ducem permoti non fit officium; domini fed potius mis uiftri. Nec femper ubiq; eft. Deum autem neceffe e ejfe ubiq.. Yn ortgene mundi . Nam illud non potuit effe Deus quod babuit principium. Sol babuit princis pium quia die quarto creatus. Geminum dier, Tm tres dics.Ex Gene.cap.i. Sic. Quemadmodum c; fo li. Crefcere ac miti. Quod deo vepugnat, Yugan tuv luce. Solis füpertenientis-Deus autem nibil babet fupra fe maius. Laticen. Md efl; aquam, Larem,1d tjL igne: quia Lares dij familiares ad focos penetrales (Uy coles 4: SEDVLII PRESBYTERI . colebantur. Yuinica.ld eft, bec duo contraria elem £4. Arboreis.1d eft, colit arbores tanquám alicui de facras dicit propter lucos.de qbus in 4 Reg. lib.fept leguus. Dapes quis facrificat. Flebilis.fupplex. Cf iugij fid£. td e[bfrdelé coupé. Virg.in 4, Aenei. Col iugi; uocat. Lienee.1d efE0 caudex,o flipes,et p neligneus. Ligna rog4s.Ad efl,yrogare debes. Surd Quia ut dicit Pfalntograpb. Aures babét e no audi. eat. Sed illud de fimulachris,boc de arboribus dicit Regitt iura domoris non benefüciédo domeflicis, (eh. 4d flruturá; ornatit,utilitatéqs afferendo. | Securibil aftis.Id eft émpattu et allifis, Subiecta focis, Yo fif: periniecta. Edendis.1d efl;comedédis, veneratur 0*. Lus. Hij funt Aegyptij.Tuuen.Porri et cepe tiefas uiold. re C frangere morfi.O fanctas gentes qbus bec ndl. fcuntur in bortis Numina. T'ran[plantatorum.A eb quos ipfi tranfplantauerüt. Longi nefás.1d cft,lot / go tempore eti in dantmando infiflere.Ne urá,ld df contaninc tiifcendo profana facris. Sentibus. Qu: non finitt crefcere lili. Verg. 2. Geor. V vit enim cam. pin lini feges urit auene. Violarit, Loca ubinafcil tur uiole, ficut vofaria ubi vof. Carduus. Vergilij e]. Paliurus berba fpitofa Aegypto ey Cyrendice fe suliar. is, Exhof* 3 [ * ed [ j | j;, CARMINVM LIB. L^ 4j EXHORTANS SEMETIPSVM IN | Carmínís uíam,Trinitate aftruít, & Ar iut, atqs Sabellium, cy uarios vette fin — m fatis bumanis erroribus addit4 mor[trá Rifimus, aut tales potius defleuimus adus. —— INunc coeptam iuuat ire uiam, montem per altum Nitertes firmare gradus properemu: in urbem : | wd dei percutit inimicos. | IE . Libertatis opem,vadians ubi vegia fuluis Enticat aula Tbolis,ubi dantur diga petenti. Quserenti [pes certa manet,clauftrisq; remotis, Feria pulfanti referantur limina cordi: Bic eft ille lapis;reprobus quem uertice geftat. Angulus,atq; octdis praebet miracula noftris. Cuius onus leue eft cuius iuga fere fuaueeft, — .COMMENTARIL '. Am fatis. "Tranfitio eft à dictis ad dicenda y acce [s paulatim ad Euáo:lij dapes pafcha!es. Mon ftraRes monftrofas cz indignas qwe ab bomine coli debeant, Aut potius defleuimus, Color est corretto, nam talia potius deflenda quám ridenda [unt, »Vtam coptám, id efl, opus inflitutum. Yirmave grá dus.id el pedibus siti. Monte apud altum.Eudns gelium intelligit per quod itur ad ciitátem Det , fed ad cam f. JSEDVLII PRESBYTERI Grandia pofco quidem,fed tu dare grandia nofli, Quem magis offendit; qui quis fberando tcpefcit « — COMMENTARII. i TM paulatim accedit ad principale inflitutum: quod ut ab initio dixiterat clara falutiferi non taa: cere miracula Chrifti : que funt ab euangeliflis cnava vata. Viam leuamus. Quafi instituiffet proficifci ad legens euangelicá , ez intereundi narvafJet uie comiti bus queda miracula ex. "Teflamento ueteri,ut itineris labor fubleuaretur.Spes ey fidesque due uirtutes co: mitantur Christianum in hac uita.1n ardua ;td ell, in: alteram uitam,ant in legem euangelicam que me do^ cct ala effe ulanque ducit ad witá Matth. 6. Blans diusiid eft;minori cum labore. Arcemjid eftculmen le gis cuangelice.En figno, Tranflatio eft fumpta à mis tantibus feculo, ad eos qui militant. Chri£to fuo euangelio. Et clamat.ad fidem uocat. Sua porta, | id csl,propria que Cbridus. Yoan.cap.o. Ego[um | oftium ouium. Prémia uite;boc est, donatiuum quod militantibus Cbristo proponitur. Decus in fronte,boc. estnfiene crucis per chrifma imprefJum.Pars ultima id e$ , minimus Christianorum .. Hic , id et, in bis. caftris; fcilicet militantis ecclefie. ^— Vt merear.Poft peractam militiam in bác witá« — Confcribi albo ,. id cfl; CARMINVM LIB. bL —— id est, in tabula illa flue in libro uite de pro in Apos cabypfi, Erat «item alba tabula in qua iudicum tio ^ min4cribebantur, Suetonius tn Domitiano. Equta Fort TOTAnwm erafit iudicum albo. Tepefcits id eit; non es feruidus in. [pe. ORAT CHRISTVM, QVEM FORe mam feruí fampfiffe; Buangelifte quatuor animalium figuvisoRendunt. —.— - NHrisle fue uotis, qut mundit in morte iacentem imde Wolens quondam terrena petiti — Celitus bumanam dignatus fumere formam. Sic aliena gerens ut nec tua linquere polJes Hoc Mattheus agens bominem generaliter implet Marcus ut alta fremit uox per deferta leonis, Yura facerdotts Lucas tenet ore iutienci, More uolans &quile uerbo petit a[tra Yoannes Quatuor bi proceres una te uoce canentes, Teinpora cen totidem latum fparguntur in orbent, Sic c; Apoftolici femper duodenus bonoris Fulget apex nurteroymenfes imitatus ez horas, Ornibus ut vebus totus tibi militet annus, Hinc igitur ueteris recolens exordia mortis Aduitam properabo nouam, lachrymasq; ferendo Gaudia longa metam,nos qu deflentus in Adam : ii Xx Semuid $a SEDVLI]I PRESBYTERI Semina wittentes mox exultabimus omnes Portantes noftros Chrifto uenierte maniplos COMMENTARII, Hrifte fiue uotis.Inuocatio e$t diuiti 4uxilij ad C3 fuum profequendum.. Petiti coclitus , id ef,á codo defcendens.. Aliena gerens;id eft, bumatis tem ante incarnationem. "Tuajid eft, diuinitaté. Mat- theus boc agens. Scilicet. quod in[umpta bumanitate dpud nos gefafli. Ymplet bominem , id eft , habet bos minis effigiem ex. Exechielis uifione. Alta uox per deferta. Ad illud refert quod Marcus in initio fui euan gelij fcribit. Ego uox clamantis in deferto,. ura fae cerdotij. Incepit enim fuum euangelium à. facerdotio Zacharie. Ore iuuenci, Animali nati ad. facri ^ ficium. Verbo.Dicens in ipfo euangelij initio:Yn prin cipio erat uerbum. Totidem tempora. Q uia numerus euangeliflarum eque quatuor anni. tempora , Sic e? apostoli. — Vt quatuor euangeliste , quatuor anni tempora. Apex duodenus, id e&t » culmen. duos decim Apostolorum. — Ymitatus menfe. Qui in anno eque funt duodecim, — Et bora. Que in die funt duodecim ficut in nocle. — Hic igitur. Reddit ad ile lud quod dixerat de ecclefia militante e» trium phante cy de te&amento uteri y' nouo. E xordid CARMINVM LIB, tL ys Exordia mortis, que introducta e$ per primi parema tis peccatum et duy uit per totam legem ueterem. Ad Wit nouam , fcilicet euangelicam quia à diebus Yoz dinis BaptifLe vegnum coclorum wim patitur, Matth. Cpu. Lácbrymas ferendo. Ex P[al. 125. Euntes ibant ez flebant mittentes femina fua. Finis libri primi. COELII SEDVLII PRESBYTERI MIRABILIV M díuínorum.fiue pafchalís operis, Liber 11. DE EXPVLSIONE ÁDÁM DE Paradifo,& quía ab ipfo mortalís fit facta pofterit4s,per Euam cuius facinus . expiatum afferit per Maria, Gen. Xpulerat primogenitum feuifti- mus anguis Florigera de fede uirum , blandiq; 5 fáporis - Mlecebris,loctha mifero. portabat amarunt , Nec folus meritam pre[umptor fenferat iram Mortali fub lece iacens fed prorfus ab ipfo - $ Hymmniam $4. SEDVLIP PRESBYTERI Hunt fimul omne genusJbeu noxia coniunx, Noxia tu coniunx magis an draco perfidus ille Perfidus ille draco; fed tu quoq; noxia coniux," - Prob dolor eterni fuerant duo , Crefcere poftquám n Capit, origo perit;clademq; à famine fumpfit, — ^ Quid manerofa dies, quid temporc proderat illo Cernere nongentos;ultra feliciter ánttos, Progenientá fenum decimam éxpetare tiepotum, 1amq; fuum nefcire genus,cum uicta fupremis Curfibus,extreme fors irrepavabilis bore * Seralicet uentura foret,longuma; per euum Vita breuis nil effe diu cum fitie doleret INec reducem fpes ferret opem , primiG; fepulchrum Terrigene,ceca forberet fauce tiepotes, Ni pius ille fator culpas ignofcere promptus Reddere difficilis fua ne factura periret, Qué; deo fimilis uiuens. a&abat intago - Difüünilis de morte forct, ueniale mifevtus Wftauraret opus; pomisq; uctaret acerbis . Que mandare patres, natorum borrefcere dentes, Donrets fuis femper placatus,ut unde Culpa dedit mortem,pictas daret inde falutem. Et uclat e fpinis tollis rofa furgit acutis, Nil quod ledat babens matrem; obfcurat honore ^^ Sic c BEC T CARMINVM LIB. 1L^ $4 Sic Eu£ de fHrpe facra ueniente taria ' Virginis antique facinus noua uirga pi«ret. Vt quoniam natura prior uiciata iacebat - Sub ditione necis, Christo nafcente,renafct PoJfet hortto;e ueteris maculam deponere cartit«— COMMENTARII. xpulerat. Yncipitur liber fecundus, quo antez. : quàm agerediatur Euangelij feriem, dicit ques dá de lapfu. primi hominis: deqs bumana restauratióe per Christi incarnationem pafttonemq;.Seuifümus an guis . Diabolus in form4 colubri decipiens Euan.cy "ex confequenti Adam, — Primogenitem . Qui Gre cezrebrzózrAsG-. De fede florigera, De paradie | fowoluptatis. xllecebris, Delitijs. Lectum amarum. | Wefbmortem. — Prafinptor folus, 1d est;qui cibum . s uetitun prefampfit. | Yram meritam. 1d eft; poenam, : Ml quod praecedit pro eo quod fequitur... Sub lege mortali. Cum potuijfet permanere immortalis... Ab ipfo-d e post ipfum. Ortite genus bumanum.Sube audi fenfit iram meritam, Noxia coniumx . Que fut caufa tantorum malorum, Et e$t initatio ex Vir gllio in Bucolicis. cruddis tu quoque mater. Crude lis vüdter. magis an puer improbus ille... qmpros bus ille puer: cradelis. tu quodue mater . e Duo $$ | SEDVLII PRESBYTERI Duo.Scilicet Adam ey Eua, Origo.1d eft, qui ex ils lis primis propagati (unt, Rerit-Quemadmodum ex primi parentes perierunt. A femine, Yd efl d prima origine. Quid nunerofa. Senfus eft , quid proderat diu uiuere;fi moriendum evat tandem, atq; eundum ad inferos fine ulla redemptionis fpe. Mlo tempore. Scili. cct ante Chrifli paftionem, Nongentos anttos ante dis luuium uluebat busianum genus. Cum fors eui extre - ani-1d eff;uite finis. Vreparabilis.1d eft irreuocabis lis. Victa fupremis curfibus.1d eft , que multitudine annorum tandeni uincitur | Ventura foret.Q uia ut di xb tandem illis moriendi erat, | Licet feva.1d efLfero Cia fine; quafi dicat non poteft dici longum quod fe nem babet. Opem veducem aciiue,Yd efl; que reduces ret e? liberaret, alis reducem pafiue,ut Virgilius, Aeneid. Vtà; veduces illi ludum. Sepulchrum. 1d eft, inferi ficut ediuer[o. Genef. 4 0. Deduces catios meos «d inftros;pro quo in Hebraico babetur fepulchrum. Primi terrigene.id efi primi parentis,qui pud infe os fepultus eft. Nepotes 1d eft,illius po[teritatz.Prom ptus, Facilis. Reddere difficilis.d efl,reponere et ex» probrare. A (labat imaoo, Pro erat.De morte 1d ef per mortem in quam incurrerat propter peccatum, Wféauraret opus ueniale.ld efl rettouarct bominem, qu ;CARMINVM LIB. IL $9 qui uenia ex eo dignus erat, quod ex infirmitate pecca . Werat, Poris acerbis, Alludit ad prouerbium illud de quo Hierenie 31, cz Ezechicl,:8. Patres noftri come derunt uum acerbam ct dentes filiorum obflupuerat id efl;qd' patres peccauerunt luerunt filij. Matrem d «JE rofie plantam fpinofam. Obfcurat bonore, Yd ejt; fua pulcbritudine obumbrat. Eue uirginis antique. Md eJL prime .Natura prior.1.Homo ante natal Cbri fti fübietus morti eterne. Renafci.per Aquá baptifmi DE CONCEPTV bDBEATAE MARIAE à prophetís Cepíus praedícto,&c Gae —.— bricle Arcbangelo nunciante coma. pleto . Lue, 1 Hs uentura fenes po[Iquàm dixere prophete. Angelus. intacke cecimt properata Mariz Et dictum comitata fides,uterumq; puelle Sidereum mox implet onus;rerum; creator Nafcendi fub lege fuit, flupet innuba tenfos Virgo finus,gaudetq; fuum paritura parentem. COMMENTARII. Áec uentura.Q uo pacto Gabriel angelus uir» Laini mifTus eft à deosut illi denunciaret Del uer burt;ex ea carnem effe fumpturum, id3; fatum eft.ex Luca cap.s| Hac, Que fupra diximus de uerbo in^ "Xe: cárnándo. 4*8 — SEDVLII PRESBYTERI cárndndo. Cecinit properata.1d efl;properenter def nuntiata. Fides comitate dicit: quia uirgo cvedés Angelo cófenfit:es uerbum caro factum e, Sideres tm onus, Id est coclefte uerbum quod incarnatum erat implet uentrem eius. Sub lege nafcendi. Yd eft,crea. ture. Tenfos finus, 1d eft , uterum qui. plures finus ' babet diflentum. DE PARTV BEATAE MARIAE, ET angelorit ín Chrifti natiuitate Deü laudantium gratulatione. Luc. a. I má; nouem lapfis decimi de lumine menfis Fulpebat facvata dies,cum uirgine facta PromijJum compleuit opus: wevbumcaro fatum. — . In nobis babitare uolens,tunc maximus infans — Intemerata fui conferuans uifcera templi VlLefum uacuault iter.pro uirgite teflis | Partus adeft;claufa ingrediens, e claufa velinquens, Que noua lux mundo que toto gratia coelo? Quis füit ille nitor Marie cum Chriftus ab aluo Procefit fplendore nouo? Velut ipfe decora Sponfits ouans thalamo forma [peciofüs amata - Prenatis bominum,culus radiante figura Blandior ii labijs diffuf& eft gratia pulchris. O facilis pict4s,ne tros feruile teneret ! Peccata CARMINVM LIB I|L- d» Peccato doninante iugum,fertalia fummus Menbra tulit dominus, primiq; db origine mundi, Orinia qui proprijs ueflit nafcenti donis, Obfitus exiguis babuit uelamina pannis, Quem; procellofi non wobilis unda profundi Terrarum non omne folum, fpaciofaq; lat INon capit aula poli; puerili in corpore plenus Manfit,c; agufto Deus in prefepe quieuit. COMMENTARII. los noue. Quod eff noué menfes ab annüciatione quando Chrifius Yefus natus ex. aria uirgine ine corrupta, Ex Luc.ca.z. Nanq; noue, fabaudt menfib.- Dies facrata, Scilicet Cbriflo nafcente. De lumine. Id eft in principio,ut fit prepofitio pro prepofitione- Opus promifi. Scilicet per propbetas,q predixerit Chrifli nafciturum.. Habitare in nobis.1d efLin natu. va buntatta.Ex Yoan.ca.v. Sui templi, 1d eft uteri uir; ginalis, in quo quia deus babitatiüt , templum dicitur, - Vacuatit iter illefunt.1d eft, nacuando uifcera relin quit iter illefum, | Pro uirgine, Id eft,in fauoré uirgis nis; quod uirgo pmanfit. Partus eft tcflis.1d e Chri fius qué ipfa peperit. claufa ingrediés Yod.cd, 1. Ve nit Yefus ianuis cLaufis et fletitin medio difcipulorizet eft argumenti à papi. Lux gratia nitor:quafi dicat, P incres LU 65 — SEDVLII PRESBYTERI annymerum patrare nefas;pucrilia mactat Ailis;plangoremq; dedit tot matribus unum. Hec laceros crines nudato uertice rupit, Illa 2enas fecuit,nudum ferit altera pugnis Pecluscz infclix mater (tec iam modo mater ), Orba fuper gelidum fruftra premit ubera 1 natum Quis tibi tunc lanio cernenti talia fenfus, Quostie dabas frentitus cum uulnera fevuere late Profpiceres arce ex finumasuaftumá; wideres Nfceri ante oculos tantis plangoribus equor ? Extindlisqs tamen quamuis infantibus ab[ens Prefens Chriftus erat;qui fancta pericula femper Sujcipit cy pacuas alieno in corpore fentit, COMMENTARII. ES ibi ] Herodes iratus; quod magi «d ipfim non redierut,coepit feuire in infantes omnes,in/ ter quos credibile erat Chriftum e[Je.ex Mattb.cap. z Aperit iram, Q uam antea fimulauerat.Stiur. Color, eft correctio; quia illum regem appellauit, Pictate ca a vet. Cumrvex ita debeat fubditos tractare ut pater fie lios, non ut doutinus feruos quod e[t tyranni propriutm Non regit iram. Cum rex à regendo dicatur: primum fe; deinde alios regere debet fumma iuflicit, er equis (ate, Facius go, decreierat magos Chriftum; occi? dere. TW; o VENTRE TNMUNSPUC ^ 'CARMINVM L1B. I. éz dere. Agnus collabitur id efl,euadit. Molle pecus,id ei immundum. Foete, id efLoues lactantes, alias graui die. Verg. Non infueta gvaues tentabunt pabula foctas Balaübus quibus uocant fuos factus. Stimulatur irrita Dur, Strage immerita:quia injintes nibil tale mereb.tn/ fur, Quto erímine;id eft, infantes quid peccauerunt ut perirent. Vix creari,id efl, qui uix nati erant; cz eff ua fitatus dicendi modus.Non ratio.Q ttia in rege pro ra. tione uoluntas eft. Necans primos uagitus,id eft, pues Yos,li quos uagientes incidit, Vnum plangorem.Q ui tanen ex multis plazgentibus refültabat.Ynfoelix maa. ter antequàm filius trucidetur. Heec iam modo mater, Filio trucidato:fed orba. fic enim appellatur , qua fis "livin vifit.Gelidum natumid edtmortuum. | Premit ubera.Quafi illam uelit la&re.C uis tibi tunc .. Ex Vergilio quarto encid. pete ad uerbum . Quis tibi tunc Dido ceruenti talia fenfus. Cyuosse dabas gemi tus cuim feruere littora flammis. Profbiceres arce ex fumma totumá; uideres.. üfceri ante oculos tantis clamoribus euor. Lanio , td e& , 0 crudelis Heros des ez carnifex . Qu uis fenfus . Quia. neceffe erat 7 lon cx feeleris confeientia torqueri. Aequor, Ver, gllius pro nari pofuit , bic ucrà pro campo : quem 4modumpruo Georg. — Atpruss ignotum ferro a quam c8. "SEDVLILPRESBYTERI quam feitidimus £quor. Quamuis abfens . Yam enim fagerat in Aegyptum. Mattb.cap, 2. Erat prefens. Propter illud quod fequitur, | Sufcipit: fancla pevicus lid eft; fibi imputat; quod pro fe alij patiuntur. Sette tit.illis condolenscz fibi annumerans. DE DOCTRINA AC MAGI: fterío Domíní duo- detio.Liic,2. Stubi Liffenos etatis contigit dnnos, AS fpacium de carne trabens, euid; meatus Humana pro parte tulit fénioribus. eje Corde uidebatur feniov,legist magistros Yter,ut emeritus refidebat iure magifler, COMMENTARII. À EI à $tubi biffenos ] Q tto pato Tefit puero diodes cim annorum à parentibus in Hierufalem di- miffo.poft triduum ci fapientibus in templo. inuentus et Ex Luca cap.z.De carne;id eft quod ad bumani- tatem pertinet. Aeuids meatus , id est,etatis curfus , is dem dicit.Corde.Sapientia unde cordati fapientes, ex uecordes infipientes, Emeritus magifrer;id est, qui per amnes eradus non modo ad magiflerij culmen perue^ nerat: fed tanquam emeritus, C7 extra omiem Rin nij aleam pofitus, D5 MEME dee n n lc MU P 23 CARAMINVM.LIB, IL. 6 DE.TRICENNARII BAPTISMO Saluatorís,& de Spírituin colum 0 be fpecie uifo, Marca Luc.3. Ado.» . . | Ec ntora)qus etenim uolitans per t&pora run IS babere morasQufüs maiore iuuéta. (dus Sex quafi luftra gerens placidam Yordanis ad undam : Ventbut acciperet hoc quod dare uenerat ipfe. Huic Baptifta potens,ut uidit ab amne Yoannes— Quien matris dum uentrelatet;nondumi; creatus Senferat obflrufo iam tunc fermone prophetes Vt tito. iicet (cui munera lingue, Pofl noni faciturna diu fpiramina menfis Parto redduntur n4t0) tox predicat: Agnus Ecce Dei Wertlens peccatum tollere mundi, Pa : "Tollere cum dicit;quod non babet;hoc mihi tollit : Nott vila ut ipfe gerat,fed ut ipfe nocentia perdat, Quiditer ip medias dum lux preclara tenebras Fuiditur, ey proprium non obfufcata ferentun Decutit,expulfas ilefis udtibus umbras. Sic delicta fis «ns faluator noftra gerendo Terfit,ey- à tatu procul euatefcere iuftit Tuc uada torrentum füitplex ingreffus aquarum. n fe cuncta Lutat noftre contagia uite f s Wf 7o SEDVLII PRESBYTERI Ypfe nibil quod perdat babens. fanctod; liniquentes Corpore mundauit latices,bympbasq; beauit Gurgitis,er propri facrauit flumitia membris, Senfcrunt elementa deum;mare fugit, epe Yordanis refluas curfum conuertit in undas, Náq: propbcta:canés quid n& eft mare qd fugis, int, Et tu Yordanis vetro quid fubtrahis amer, 1 Ergo ubi flumitieum poft myflica dona lauacrim — Egrediens, dominus ficcas calcauit babenas, Conftflim patuere poli fanctusq; columbee Spiritus in fpecie Chriftum ueftiwit bonore, zaanfuetum ]; docet, multum; incedere nitem. Per uolucren,que felle cavet,tiatoq; uocato Voce Patrisytriplici Dcus ex ratione probatuy, Quiod Pater e natus, quod fpiritus eft ibi fanctus Quo manet indignus, qui non numerauerit unu | COM MENTARII. E07 Ec tttord. ] Quoiodo Iefus uenit ad tordeng N: baptizaretur d Yonne. Ex Matth. cáp. 3. Luc.cap.z. Necmiord. Non quod noti fuerit mora à difputatione duodenis Cbrifii in templia a baptifmum ipfius quod fuit c e[et triginta annorà:fed quod om ne t&pus eft breue dicit Sedulits. Qiiid uero Chriftus viedijs illis duodecim annis egerit, Euágelifle nó dicit Sex CARMINVM LIB. IL ^ Sex luftra. 1 efLtriginta anos more udgi, fuppus fatido cuiqs luftvo quinq; annos. — Quod uenerat da re. Ideft baptifinit.. Ab amne.uxta quod, dut in quo erat alios baptizs,et eft ordo.ut ab amnemox predi Cdi. Ecce agius dei etc. Nondit creatus. M elatus. Obtrufo fermone prophete.1d eft, Zacbarie patris [ui guttuve claufosne loq poffet, Flués.Fortelegetdis . filens,quia muto patre nó decebat ut filius logueretuy Munera lingue.ld efl; officia veflituitur. Partu na to-Id eft filio in lucé edito,e lioc poft fpiramina noa ni menfis. Per duod tépus Zacharias fuit »vutus.. 4 citura diu. Per fpatitillud notimenftee tacctia.Nam €x duobus eutturis officijs;hoc eft, Jpirante ab altero Wnpedito ufis efe altero... Ecce 4ghus dei.Hoc ex Io^ «nie cap.tinfertumeft.| Peccatà mundi. sic babetur in Graco. fic ín codicibus antiquis Litinisnd peccata fenfus tamen idem. "rollitmibi.1d eft,à me, Quidliter Coriparatio eft dud quemadmodum lux expellit te^ Webrassipfe nibil habens in fe tenebricofuntita Cli flus peccata mandauit, nullum babens ipfe peccatum, Proprium férenun. 1d eft, ferenitatem, Ilefis uiltibus, 1d eft fine ulla lucis offnfione . Procul à taftu, Yd eft, à contagione ipfius. Suuplex igreffus, 1d efts Chriftus folo ingre[fa. Í «4 va 79 SEDVLII PRESBYTERI Vada. dquavum torrentum. Aquarum, Suplenda eje irs prepofitoaut legendi, tum in uada, Yn fe. Die dpfelatatur.. Quod perdat. Non peccatum, nón alis quid aliud. Refluas.1d eforetro;boc eft itt fontem flu cites. Propheta pfal. 115. Q uid eft tibi mare quod fü gie tu lordanis, quia conuevfus es vetrorfian. mystica dond.Q ue defienabát baptifimtat poft pafe fionem ores lauendierant. Arenas ficcas-.Que e^ ránt «d Yordanis ripant, Veftiuit: Chrifun bonore - Quafi muditex baptifito, fpirituffanttus in. columbae - fpecie ueniens obumbrauit illum, quod uerà dicit horto read patris uerba honorifica veferendum eft: Yric ef filius riteus dietus, in quo vaibi complacui, Per uolu crei que fille caret. sic enim uulgo perfuafurn eft co lumbam uclle carere; que uel ex ea caufa mitis ey pla cida eft auis. Ndtod; uocato.Senfus i ex boc probas tuy deum ejJ triplicen, id ejl, trinit in per[onis,quod fuperaeniente fpiritu fan&o in columbe fbecie , pater appellat filiam, dicens: Hic eft filius meus dilectus, v2 nun fcilicet Deui y in fubftantia uel effentia, DE QVADRAGENARIO SALV As uatorís feíunio,X trína tentatione peracta. Matt. 4. Marc. 1. Luc... - le quaterdenis iam noctibus atq; diebus, leiunum —7 ^ ——— "-—"— led A Aeiunum dapibus, facro fpiramine plenum 1nfidijs tentator adit doas; per artem. Fallaces offerre dapes.fi filiiu,inquit, Cerneris effe dei; dic ut lapis ifte vepente Yu patiis uertatur opentmiracula tanquam H«c tion femper agat dominus qui faxea terre Vifcera feuttiferis animans foccundat aviflis, Etpanem de caute creat)bac ergo vepulfus Voce prius; bominem non folo uiuere pane, . Sed cuncto fermone dei labefahus, c amens Altera uipereis inflaurans arma uenenis, Cum domino montana petit,cunttasq; per orbem Regtorum ron[tauit opes:bec onmia dicens,. Me tribuente feres.fi me proftratus adores, Quintum peruerfusstantum peruerfa locutus, : Sdilicet: ut fragilis regni affe aret honores, : Qui populis eterna parat monftrum; nephandum Prons adorarct,culus fuper etbera fedes. Terra pedum locus eft, qué nullus cernit ; e omis «0 Kaudat in excelfis fomntiffa uoce poteftas. (0 Chriftus adbec:tantum dominum fcriptura deunq; lufiit adoyarj, o» foli famudarier unii, His quods deficiens congreftübus audet itiuus, Ter fefé attollit aniio perftare fuperbo, ; Te GCARMINVM LIB. Ho o». 7t SEDVLII PRESBYTERI Ter; uolutus bumo,fr agili confidere bello, Tunc ajfumpfit eum fanctam fceleratus in uyben Et flatuens alti fupra faftigia templi, Si natum geaitore deo tete afJeris,inquit, ' Vnpiger € fummo dentiffus labere tecto, Nam fcriptura docet,de temandaffe tonantag.— angelicis fubuectus,eas ut tutior ulnis, Ad lapidem ne forte pedem collidere poftis. O quám ceca gerit nigro fub pectore corda, Mens tenebris obfcura fuis, butic ardua templi Culmina cz erecte quamuis faftigia pinne . Credidit ín preceps borrefceremaxima fummi Curuaiit qui membra poli,coslosq; per omnes: - Vetus in extreme defcendit bumillima terre Ynferiora petens fed non excelfa velinquens , Dixerat,cz ualidi confoffus cufpite uerbi. Quod tentare fuu dominumq; deumq; nequivet. Victoris fugit ora gentens Tunc hofte repulfo Calicole afsiflunt proceres,cortusqs micantes Augelici Chrifto fanulantur rite miniftri, COMMENTARII. "f Sde quaterdenis. Quomodo poft baptifmwmefas —— tentatur à diabolo.Ex Matt.c4. 4..Ex Luc. cd, 4e - : Plenit facro fbiramiae.Ad e[f, fpiritu fandto,a quo du. - eus "— €"- "^ 4 — 7 2-2 D'-—$12(-————————— CARMINVM L1B, 1h. 273 &us eft ia defeytii. Ynfidijs.1d eftinfidiás uel ex infja dijs. Tentator, Cyui Grece dkcEoAoc boc eft,caluni/ dtor interpretatur, Per arté.1d eft per dolit, quo fam. per utitur, Yn opépanis.ld efL;in pané quo ieiuno uen tri opituleris. "rand nó femper. Cyusfi uelit dicere Se. ' dulius. quotidie hoc agit.vifcera terre faxea-1d efl; terrá faxis permixtá.| Ariftis frugifcris.Pro [picis po fuit;citin culmo nibil fit feu&uofius arifta, Hac uoce Scilicet mon in folo pane uinit horto etc.Labefattus,id eft , cómotus c» labans,boc eft, dubitans quid faceret.- Altera arma.1d eft;cofilio. Virg .:. Aenei.Et queres, recofcius arma, Vipereis uenenis.Quia nibil nifi q& mortiferü eft cogitat in bominé. Petit mótana.Seduli W511i boc ordine tentandi Lucá fequitu.Q ue prepoa. flere Mattheus proféqtur.. yuanti peruerfus, Qu tia. qualis quifes eft talia loquitur. Scilicet - Verba funt. - autoris tronice proferenda, duod per particulam fili cet defiguatur. Virgilius. Scilicet is fuperis labor eft, Super etbera fedes. Yuxta illud Pfalmi vo. Domi». Wisin colo [des eius. Efaie ultimo, Colum tihi fee des ef, terra autem mibi feabellum pedum meorum, Et illud Matthei cdpite quinto. Non iurare,tieque per coelum , quia thronus Dei cft, tieque per terrant; quie fcatellum pedis eius e . - ——— Quae 43 SEDVLII PRESBYTERI DELIBERATIONE ÁÀ MALO. SED líbera nos à malo, Icupimus uitare malum,debertus adire heu. Eonumbic quia liberat,ille trucidat, — iic dlit,ille necat : nam quantum fidera terris ; Ionis aquis : : Iuien tenebris : concordia bellis ; vita fepulturis : tantum bona longius abfunt - Diffociata malis, dextrum quicunq; necef]e eft Aut leu gradiatur iter.Sed dextra bonorum. Sextita confpicuos uocat in fua gaudia iustos, 15; tuos Patriarcha finus : Atleua malorum Exercet penas cy ad impia tartara muttit, Ergo dgnis ouibusq; Dei e$ bec fola uoluntas. - Et bona libertas euadere torua cruenti Ora lupi,uitaq; frui per pa[cua Chrifti. COMMENTARIL Vin etiam . Docet quemadmodum difcipuli O us oráre,c7 expotit orationem domis tiicamhoc el, Pater nofter. Ex Mattb&o cap. 6. Et Lucd vi. Celerem falutem,breuiter orando,cuam celes riter praftabat. Andulgenda,id eft,concedenda. Baa ptifmate. Quo facti funus illius filij adoptiui. Yure fuut, id eft, per naturam. Proprium bonorem ;fcie licet » filiationis cómunicauit nobis. 1n ipfo fratres. . Qui | PONENCIA MILITANT UU UMRTTTer | "CARMINVM LIB. 1f — 8$ Quia fi filij dei patris fumus,ergo Chridi fratres.Ger wmanit odii. Ad illnd reftrendit, qd Cain Abel fratré oc cidit-Oriine ndidi fupplenda eft prepofitio in uel ab Spiritus igne, id eft, «more. Nouum geflare bominem, Bd Ephef, 4. Induite noui bominé qui feciidit dei cre atus. Terreina degenerent à Deo .i. bomines definant ejfe filij dei:qui gvatia Cbrito fcit nos filios adoptia Wos.Sanztificetur ubi. Secunda petitio et legendum in^ terrogatiue quafi dicat. Nufquam fan&ificádu: eft ni Lin corde puro. Annuat ipfe prior . Senfis eft ut nog pojTumus illum fanzificare per gratiam preueniendo ut cum nos illit fanctificauerimus in nobis : tuuc ille fanctificet nos in fe. Sicut benedicier idem.Per fimilis tudinem loquendi modum exponit; quod de fanclificaa tione dicit. Adueniat veg tuit, Tertia petitio que eft retributio iufTorum. C tod fabudi regnum. Ad quod - ipfe refpondet. V 4cás morte,i.immortale.Fine cdreng id efl;interminabile Nulla tempora.Q uia illius dura (. to nonmen[arctur tempore. Sine notte dies. Quia ibi nulla eft uiciftitudinis obumbratio : fed lux ques dam inaccefüibilis,de qua x Timo.ca. s. Principe Chri Oui eft caput ecclefie cius nos fumus membra, Nobile caput, id et , nobilitatum. — Premi opina , id ef , ficut. fpolia opima. dicebantur , Ve g ? que $4 SEDVLII PRESBYTERI -— que derege uito ferebat vex uiclor. Vt; polo fie pellat bumo;id e[L ficut in cotto e in terra,id eft , fi^ cut in anima iufli ita ez in carne quod. fLatim. declas vat,dicens:. Nec bydrus feeuusid efl; ferpens antiquus vindicet fibi,id ef, 4ppropriet. Tanquám wile fo- lumjid efl,terram inertem cy alludit ad ferpentis nda turam que terra ue[citur,ut dicit Verg. Nigris exefa cbelydris. Animas eo artui.Quie per corlum ey tera vam intelliguntur. An nouam fidei, Que per panem quotidianum iatelligitur,fiue diurtii cr eft quarta pe títio.Ieiutia à Cbristo,id efLillius expers ey uacua. — Corpore c7 ore.i.fui corporis facramento c; uerbi praedicatione. Verbit ey' cibus. iori utriinqs ad ani me vefe&ionem pertinet, Dulcia nam domini; Ex vfal 18. Qiiini dulcia faucibus meis eloquia (ua füper nel orimeo.Debita laxari.Q uinta petitio eft. Eft auté las xdri debita, i.condonari c7 remitti nobis peccata nos ftra : quibus eramus obnoxij atq; deuincti : nà laxare efl; quod uinctum e$t foluere.Laxerus;fubaudi ijs qui. nos offenderit. Ná cautio,id efl inftrumentà fiue cotra &us corá tabellione et teftibus in quo quis fe obligauit "Tenet [pódentes;id ejl, obligat. Soluti,id efl, uenia con donati. Vincula alterius;id efl , alterum uenia profes qui. Incipietás pius, Hoc ex euangelio Matth. cap. 18 De doris —————————— € . CARMINVM LIB IL. 5 | Te donino qui reunifit feruo debitori decem milia t4« entazisqs deinde conferuum debentem fibi centum de/ narios copebat ut redderet,Tradere. Ordo eft incipiet tradere nos tortoribus.Abire fcilicet € carcere. Ad bre uem quadrantem;id eflynouifüümmm,ut euangelita dia cit-Non quod nos. Hac eft fexta petitio, Dominus lua eis. Q t dixit Yoarinis 8: E oo fum lux mundi.Semit p €is.De qua Luce t. Ad dirigendos pedes noftros in ui/ «m pacis.In Laqueos tentantis,id ejl; diaboli x Thimoz thei s. Mala noflra id efl nos quimalifumus. — Yre fitit. "Tanquàm defperans de noftra falute. — Nam quifquis.Pluribus uerbis adbuc exponit quod. dixerat Quit tentatio ducit, Q uia derelitlus à Dco trabitur ut ducitur à concupifcentia fua. Ab bac fcilicet tenz Ftione. Arcum iter , quia ar&a efl uia qu£ ducit aduitam.. Matthei cap.x * Que fententia fimilis illi apud Heflodum, Sudorem pofuere Dei uirtutis «d ars cen.Deinde fubdit feptimam petitionem dicens.Si cus pimus uitare malum, Yuxta illud Pfaliograpbi, Des elina à malo cy fác bonum , fcd bic genere ma[culino alum pro diabolo : bonum pro Deo accipere debe; TUS. Nit diantum fidera terris. Comparationes fint note, Dextrum aut luum iter « Vt dextrum fit bonor, lenin ilo rum. Perfius . Surgente dextro M 2:3 mon $6 SEDVLII PRESBYTERI . monflrauit limite callem. Patriarcha. Scilicet ó Ka brabam, 1n tuos finus. Qo iti defcendebant ante pafstoué faluatoris. Nunc ueró per finus Abrabá ina telligimus regnit colori; quo duce Cbrifto et ipfe per uenit. Atleuamalorum. Ex Vergilio 6. Aeneid. cft fümptum. Eft bec uoluntas, eft;effe debet. Borná libertas. Q uia quemadmodum qui facit peccatum, ev sus eft pecati.ita ediuerfo qui feruit Deo licer eft uer — libertatezad quam fequitur gebenne fuga c etertia prom cónfecutio. C OELII SEDVLII : MIRABILIVM DIVINORVM LIBER III. DE AQVA IN VINVM CON* uería, loan, sz. Rüma fi dominus thalamis dis P gnatus adefje. Virtutis documéta dedit cóuitads prefcus. Pafterenon pafci ueniens mirabile füfas Yn uinum conuertit aquae, dimittere gaudent Pálloran latices,mutaiut leta Japorem 5 Vudd ) à /—— 'CARMINVM LIB. !0h- 47 Anda fum, largita nterum,menfasqs per omnes Dulcia tion nato vubuerunt pocula nufto. Wnpleuit fex ergo lacus,boc ne&are Chriftus, Quippe ferax qui uitis erat, uirtute color - Omnia fructificans,cuius fub tegmine blando Mitis in occiduas enutrit pampinus uas. COMMENTARII. [ou fue dominus. Quomodo efus uocatus ad miptias in Cana Galilee citsaatre ey difcipulis. deficiente uino aquam in uinum mutauit. Ex Yoatt,c4, 2« Thalanis. 1d efl;nuptijs. Documenta fue türtus tis. 1d eft, experimenta fue potentie. Mirabile . Interiettio efl pro ves miranda. Aquas filas . utellige in bydriss, pallorem. Quicolor e&. uini optimi in genere uini albi,giluum appellat. Aulus. Gellius, Vtda leta. Cum tranfiret in aliam fpeciem. Rubuerunt.1d efl,im uinum vubrum wautata funt,ut quedam ex bydrijs aque in unum giluum;quedam ín vorum vttata fint. Non nato mufto.1d efl;ron naa tiuo:nam alias ex mu[lo fit uinum. Sex lacus.Lacus Proprie funt receptacula illain que defluit muftum €x torculari fed bic pro bydrijs pofuit. Hoc ne&are V efl, uino calefti: nà near potus dcoruefl. — Vitis forax, Ioan, i5, Ego fum uitis werd. Virtute colon, g 4 Mdb $$ SEDVLIJ] PRESBYTERI 3d efl, uirtute ez poteftate fua agvicolante.Pampinut? mitis. 1d efl,uir iu[lus, ipfo dicente: Ego fum uitis e» uos palmites. Sub cuius tegrtine.1d eft, protectione; quia palmes nifi in uite noti uluit, DE FILIO REGVLI ABSEN«s - "te domíno uerbo fanato. Ioannis. 4. T vegulus mato quidtm moviente vogabat Flebilis, cz füpplex dominum quà wferet «gris Febre laborantem puerum, trepidam; uetavet Labi animam de fede fua,tunc larga poteftas Credenti que nulla negat,nec dona retaydat Vocem comitata fidem, fermone falutem Concedens fücili uiuit iam filius;inquit, Perge tuus. Q uantum imperij fert iufiio Chrifti Ron dixit uicturus erit.fed iam quia uiuit . More Dei;qui cunta priufquàm nata uidendo Preteritum cernit,quicquid uult effe faturum, DE EO QVOD DOMINVS LO ca peragrauít cunctos fanan ; do languores, Matt.4.. C 9. os falutifevis iticedens grefibus urbes Oppida;rura,cafas,uicoscaficlla peragrans Omaieydepulfis fanabat corpora morlis. e COM - ————— CARMINVM L!B. HL — 89 COMMENTARII. Fgulu. De Filio reguli à faluatore noftro C4 bhaynaum fanitati ve[tituto. Ex Yoane cap. 4. "Quà uiferet , prout uifevet, Animam trepidant, Qui cuiq; uiuere ipfian dulceeft.. De fede fua. 1d €55 de corpore, quod eft quafi anime donitciliure- Nulla regat. Cuuda fidelis nibil poflulat;nifi quod bo neftum ef. Comitata fidem. Quia dona &atim fe^ quuntur credentem, Facili fermone.id eft, folo uere bo. Perge. Per parenthefim dictum eflid efl, uade et ide,an ita fit.. Quantum imper Per admiratione legendum cfLid ef, quàm imperioft efl. Prius quim . Wdta uidendo. — Videtur Sedulius intelligere quod eum Saluator no&er dixit Regulo : Filius tuus uiuit, non ilico fauatus eQ.Sed poftea ex co quod iam erat illi prefens fite preteritum, quod apud altos erat fu^ turum, fed ex Euatigeliste contextu facile colligitur: quod qua bora dixit filius tuus uiuit; eadem cz fana» kusefl.. Vrbes, Omne oppidum efl uris preter Ros mám;que non eft oppidum, Rura que colun — dur, Cafas. Tuguriain agris, Vicos. Qui muro non funt circundati ficut caftella que funt nu vo cinca, 8 5 DE 90$ — SEDVLII PRESBYTERI DE LEPROSO À DOMINO mundato,. Vlatth, e, Cce autem medio clamans ex apwirie tuybee B pofcebat opertuartosa; perartus Plus candore mifer,Si uis domine,inquit, ab ifiis Memaculis mundare potes:tolo Chriftus ut ittquit, Conftflim redit una cutis, proprioq; decore | Leta peregrinam mutarunt menibra figuram, Ing fuo(magis eftyuix agnitus ille colore, COMMENTARILIL Cce autem. Q uoiodo defcendente lef de mon te ubi longum fermonem fecit: mundauit leproa . fum.Ex Matt.ca,S. e» Luc.cap.s. Plus mifer cando re mifer Ad eftlepra candida, quam latini Mitiliginem : Greci GA Qo uocant proprie.nam lepra omnis feda cutis deformatio eft.. Vt Chriftus inquit. 1d eft, dixit . uolo mudare. Va cutis.1d efl,cotinuata et unius co . loris. Figurá percgrind.ld efl, aduenticix c» non pro- prid. Magisin fuo colore. 1d cfl, proprio et natura . Ui. vixejE agnitus. Ab ijs q illt antea cognofcebant, DE SOCRV PETRI FEBRICITANa te manus domínícz tactu (a- —- mát. Maltb, 8. Orte Petri ualide torquebat lampadis eftu Febris 4 " | ] ; "CARMINVM LIB. IIL — et Febris anbela focrum,dubiod; in funere pendens Saucia fih oelidis aydebatuita periclis, Vemenfis y calor. frigus lethale coquebat At pofiduám fifTos domini manus attigit artus, lgneus ardor dbit,totisq; extin&ta medullis, Fonte latentis aque cecidit uolentia flamme COM MENTARII Le Petri. socrit Sitttonis Petri ftbricitant? dos . Minus per lupofitioné manus curauit, Ex Matt. Cap". Luc,4.. Aeftu Lonpadis.M efl;vcalore febris, Febris anbcla.ld ef^, que illd pre nimio calore coge bat." Anbeláre. M efl;cvetro à feiritus ducere. Periclis gelidis 1d est,mortiferis, Virgilius.Et cum frigida mors anima fabduxerit artus, Aut ad horros rem qui febrem precedit vefevendum eft. unde fubdit Frigus lathale coquebat.| Fonte Lateitis aque.1d eft, Chrifli , qui e$ fons aque falientis in ttam eternam, Yoaniis cap. 3. DESPIRITVVM EXPVLSIONE NI grorum,X à diuerfa populís cla» de faluatis. — Mattb. 4. Vin etim rabidas nigrorun depulit ivas Baie ne flatus atrox laceraret iniquá Pdic loimities,operisd; Del wexarct bonorem, Quiet 9$ SEDVLII PRESBYTERI Sedulius Sunt qui dicunt Capharnaum domini patri^.— am,;propterea quod erat ciuitas metropolis Galilee. Et ut Hieronymus ait miraculorum doyini faniliaris Nafci corpore - Atqui itt Bethleem natus eon Nada xaretb aut Capharnaum , ergo nafci pro concipi e educari accipiendum e[t.Pater ipfe cum dixit Matth. cap.: Quoniam Nazareus uocabitur . Viuum iain; cádauer,id efl; paralyticum qui ez- fi uiuit tton babet ufum membrorum.Bis bina ceruice,id efl; quatuor ui/ vi ceruicibus illum portantes.Juuc. Cumiam fexta cer uice feratur. Vix boninem. 1dem dicit. Refoluta menbra.Paralyfis enim vefolutio interpretatur. Flua xos per artus;id cst,refolutos ut. fuprá cy duod [equi tur. Neruis demifiis , id efl.refolutis. Egentem urtu^ tum.Prina ut illi peccata remitterentur : altera ut fag naretur Nil moratus iufJa,id e(l exequens. Aliena uea füigia. fcilicet illorum à quibus portabatur. Vectorem fuum.id eft, feipfum : nam. uector eft qui uchitur , uel uectorem fuum ; id e , grabbatum quo. uehe batur, Mercede grata. Q tia ab alijs uehebatur mercede fed non grata. CARMINVM. LIB. IIL. 99 DE PRECE AR CHISYNAGOGI pro filia fufzitanda, Matth, 9 - Luce. 8. ie Bebes interea fynagogee filit;claufo Finita die fuperas moriens amiferat aWrás At genitor cuius finis edax [bem prolis adulte — Suftlerat. fanftos domini lachrymansq; gemensqs Corruit aite pedes,uix erba Precantia fari Singultu cuattente ualens;miferere parentis. Orbati milferere faris modo filia dicens * Vica utreineis nec adbuc matura fub aunis Occidit ey mifero patris mibi nomen ademit; Afer open lapfamás anisnaim per membra refunde Qu totum preftare potes,bec iriquit : ez' autor Lucis,ad extinéle pergebat fanera;grelfum Vix populo fliparte moyens, permixta; turbis Yoatinundantem mulicr perpeff cruorem QUie magnas teniarat opes;ut fanior effet Exbauftats domo,nec proficiente nzeddla, | Perdiderat proprium pariter cum fanguire cenfum — Ubi credentis iam fato in pectore corpit lues adeffe fidesmedijs iumerfa cateruis Nititiy auerfi uel filum tangere Chrifli, Pofleriusa: latens fubitam farata falutem : bai Extrettd x0 SEDVLII PRESBYTERI Extrema de uefle rapit, ficcisq; fluentis | Damnauit patulas audax fiducia uenas Senferat ita deus; cuius de fonte cucurrit Quod uirtus fecreta dedit, fartumd; fidele Laudat,cz egregie tribuit [ua uota rapine, DE PRAEDICTAE SVSCITATIOs ne puellz, Luca 8. Entum erat ad moc[H lugentia culmina tecti, EM domit moriens ubi uirgo iacebat Extremum fortita diem,trepidusq; tumultus Omnia lamentis u lulans ümplebat amaris, Furereosq; modos cantu lachrymante gerebant Tibicinesiplangorq; frequens confuderat edes, ponite folicita conceptos mente dolores, Hic fopor eft Saluator ait,nec funus ade[Je Credite,nec fomno pofitam lugere puellam. Dixerat,cz gelidum conflictum morte cadauer Spiritus igne fouet, uerboq; immobile corpus Sufcitat,atq; Jemel genitam Lis uiuere pr.eftat, Obstupuere animis inopinaq; uota parentes; Ajpiciunt,uer fis; modis per gaudia plaudunt. COMMENTARII. ! Rincipis] Quo pacto lairus princeps [ynagogé rogat domunit,ut filia fua m ortuá fufcitet ; f q at CARMINVM.LIB. UL, 1t ficit fed inter eundum mulierem bemoroi[fam curauit Ex Matth.cap.o. Principis, Lucas nomen exprefiit la trum appellans. Claufo diejid eft. finito. Verg. en, Ante diem claufo componet uefper olympo. &uras fu- peras; id eft, hunc a&rem quem fpiramus , qui ve[pectu inferorum fuperus eft. Verg.c en. Superasq; cuadere adduras. Finis edax id e , mors omnia. con[umens Yodensc;. Spem prolis , id e&, filiam ex qua fufces plurus erat nepotes. Vergilius: en. Quinquagintá intus thalami fbes tanta nepotum. Matra. Ad nus ptias. Vergilius 7 . Jammatura uiro iam plenis nubi» lis annis. Nomen patris. Quia pater c7 filia nomis na funt ad aliquid dicia. R efande animá;id eft;iterum redde. Auctor [ucis.Quui ef lux ey lucis origo. Ad fe nera extincte, fcilicet, puelle. Vix mouens grelfum po pulo flipante;id eft, propter nimiam populi frequens tiam. Cruorem inundantem , id eft füuxum fauguis mis. Temsdratopes. Diflribuendo patrimonium me dicis e pbarmacopolis.Domo exbaufta, id eft,re fa- miliari euacuata, Cen[um cit fanguine,id efl, patrimos Piton cit fanguinis effuflone, Samo in pedore .i. in cor de melius de religione uera fentienti. Fidens diues idest, €opiofa: quippe que fundamentum eft alierum Mirlton. Ymmer (a, id cit y inuoluta, Filum Chridi, E rg Subandi iz SEDVLI PRESBYTERI Subaudi ucflis, quod Euangelista dicit:si tctigero fnt briam ueflimenti eius, Poflerius latens, 1d efl,latea teràtergo, Furata falutz.Q uia fartim tetigit Cbria &i ucftem unde cofecuta eft falutem fubitam Deexe trema uefieid eft, de fimbria fiue limbo ucflis.. Aus dax fiducia.id eft mulicr ex fidei fiducia audens. Danmnauit uenas patulas id est, obligauit fiue obtus vaut uenas apertas.Ná e» damno;pro coftringo fiue obligo fepe legitur. Autor Marcellus ez Seruius in illud virgilij.Damnabis tu quoq; uotis, Siccis fltena tis,id efl;exiccatis fluxibus fanguinis | Quod uirtus dedit. Hoc eft quod Euangelifta dicit: Et fiatim Yefus in feutetipfo coenofcens uirtute, que exierat de illo,4* iebat.. raudat fartii, id efl mulierem qua fic inuenit falutem, dicens illi: Fides tua te faluam fecit, Rapia ne, id et furto, boc est, rulicri fic furanti.. Ventum erat. Accedit Saluator ad domum Avchifynagogi, ut fufcitet illius filiam, Moriens uirgo. Pro mortua, Tibicen, Q ttod alijs in locis diximus, in funere pues vou fiue puellarum folitos fuiffe 4dbiberi tibicitics, ficut in funere uirorum tubas.Papiitus in funere Ara chenori: Tibis cui teneros fuctum deducere manes, ic fopor efl;td e[1,nó e&t mortua puclla;fed doritit. Mortui quod; in facris literis dormire dicuntur: quid [fcitaus CARMINVM LIB. IIL — 1:4 fufcitandi funt in die iudicij. Vnde c cocmiterit Gre ee ,hoc efl, dormitorium dicitur;ubi Chriftiani fepelia wntur. Pofita fomno. id et, dormientem. Cada Wer constrictum, id et, congelatum ,. 1gne [piritus. Contra id quod dixit mortegelida. Verbo. Nur di cens: puella furge.. Genitam femel. Aut conceptam dut natant, Dis uiuere. Semel in uentre matris at que iterum fufcitante illam faluatore.. Plangunt per gaudia . Quia prius per luctus ; nunc per Letitiam s. act plangere tantum eft percutere. . DEDVORVM SEQVENTIVM atc; clamantíum illuminatio necécorum. Mattb. o, Tw pedem vefevens geminos uidet ecce fequentes El Cecatos clamare uiros.filiiscbite Dauid iDifcute nocturnas extinctis wultibus umbras, Et clarum largire diem.Q um credere tutum Quam fanum efl coguofce Deu, tam corde uidebat Qui lucis fenfere uian,tunc ceca precantant. Lunina de diffufo ceu torpens ignis oliuo Sub dontini nticuere nianustactuq; feremo Vflaurata fuisvadiarunt oralucertis. COMMENTARII Is Pedé, cunda poft füfctat 4zchifynagogi fili vefiliit wifuia duobus cacis.Ex Mattb. cap» 9- b 4 Gemios 164. SEDVLII PRESBYTERI Geninos cecatos.Pro duos. Vmbras noclurnas.ld. efl;cecitatem. Diem clarum. 1d eft lucem, Cognos - fce deum. uod non pojJumus facere nifi illuminat Videbant corde. 1d efl; credebant intelligebant. Viam lucis. Mlius que illuminat omnem bominem ue. nientem in bunc mundum, Tunc eum. Videbant des wn.cgc. - Ceca lumina precantum,Id efl, oculi eorii. qui petebant uidere, Micuerunt;id eft, lumen accepe. vtt. - Secus uiam domini, Scilicet qua ovadiebatur. 1gtiis torpens. 1d el languens, | Ora inflaurata.1d. eft ufui prifttio veflituta.. T atu fereno. Scilicet fal/ uatoris.. Radiarunt fuis lucernis-1d eft,uiderunt pro prijs oculis, DE ENERGVMINO $VRDO - mutoG curato, Luc, u. !s ita demiftis alius producitur eger, : Ho. languore mifer, qui uoce relictus Auditu uacuus folo per inania membra — — Denrone plenus erat; bunc protinus ordine facro Curauit, uerfis Deus in contraria caufis. : Demoniowacuans,auditu cz uoce reformatis. COMMENTARII, wd H; it4 . Daemoniacus qui erat furdus ey mutus liberaturzreflituitq; uifii audiendi c; loquens : | gli. 2» CARMINVM LIB. III 10$ Matth. cap. 12.. His fcilicet duobus cecis, Multis. plici. Scilicet filentio,furditate demonio. Relictus uo «tI eff, deflitutus fermone. Vacuus auditu.1d efl,ex Ders.. Membra inania.1d eft;inutilia. Caufis uerfis, Quia. diuerforum effetuum e cufas oportuit ejfe. diuerfis. | DE POTESTATE CVRATIO- nis dilcípulis data. Mattb. zo. | INS minus interea proprios iubet omnia poffe Difcipulos,totisqs fimul uirtutibus implens Ite áit;c triftes morborum excludite pefles. Sed domus ifraél(quia necdum nomine gentes .. Auxerat boc onnes)colorum dicite regnum... Denoriis auferte locui, depellite lepram. Cunctaq; fübduéte reuocate cadauera uite, Sumpfiftis evatis,cunctis impendite gratis, - Ac utut boc dicens:ego uobis quippe miniftri. Seruandos cótitto greges;ego deniq; paftor Cum bonus,ez proprios ad uictum largior 4gvos Nemo meis ouibus que funt mea pafcua uendat; Hecir Apoftolicas idcó prius edidit aures. * Oipoten; ut ab bis iam fefe autore magiftris Yn reliquum dosi, füuens, decurreret euum, Quiliter ex uno paradifi fonte leguntur | bs Quatuor —— —— y6 GSEDVLII PRESBYTERI Qyiatttor ingentes procedere curfibus amnes, Ex quibus in totu: fparguntur flumina mundunt. Quifquis enim deitatis opus;quod non babet ex fe Sed domino tradente gerit; füb nomine puro Sufcipiet puro difpenfet munere; pofit Vt difpenfator,uon ut scercator baberi, Dénidisq; nodis vitam cantare futuram, Intrabo in dortiri requiem:quia nefcio mercem. COMMENTARII Ec minus. Difcipulos mittit cum poteftate cus IN: omues languores, [ufcitandiq; mortuos: idq; gratis, quia gratis eans poteflatem ab ipfo accepe yunt.Ex Mattb.cap.ro. Virttibus.Poteftatibus. Excluditejid eft,expellite.. Sed domus tfraél, Scilis cet tantum non gentium. Ya ula; inquit gentium ne abie vitis. Gentes omnes boc ttovaine. Senfus c[T : nondum gentes erant adoptate. in fariliam Dei, que pofled.— were dicte funt Yfraél abdicato populo Ydeorum. Dicite regnum colorum. Hoc iubet illos predicare, : Locut, ideft, corpora que pofüdent. Ac uelut boc dicens, id e&, quaft iicllct boc dicere:Ego fin pa Stor qut babeo agros proprios e» pafcua: uos autem. estis miniftvi cz fubftituti pagores,qui rotr debetis picis ouibus uendere pa[cua ; que illis dedi gratis. : Doüiris (02.0 QCARNMINVM LIB. IILO(— 397 "Doctrina fluens decurret, Scilicet, quód ea que gr tis à ded áccipinus non debemus uendere. Qualiter Coniparatio efl , quod quemadimodit ex uno fonte qui eft in paradifo uoluptatis, deviuantur quatilor illaue genti fiumina:de quibus Gene» cap.a-Ma ex Cbrifto emanauit bec preceptio, Scilicet, gratis accepistis; gratis date. Deinde per difcipulos atque illorum jucs ceffores propagata ejt Euangelij doctrina in prefene ter diem. | DE MANV ARIDA IN $YN As Sgogailíorefttuta. ^ . Mattb, 13. Marc. 3. Luc. 6. | Ez confpiciia fynagog:e ingre[us in aulant; Afpicit in ualidum demeJo corpore mancut, Seminecem membrisnou totum uiuere;culus Arida torpentem danin&rat dextera partem ^ Ymperioq; medens;gelidam vecalefcere palmam Precipit,cz veddi diuino move faluti - Sicat faniper agittill tollit ex omnia reddit. COM MENTARII Eu Qutorodo Saluator in [ynagoga re]titutt fazitati mancit quendá e corpus nó utile extin U dextre Ex Matt,cd.12, "Cofbicuá in aula fynago gc Ná intá celebri urbe nece[Je erat amplifiima fuiffe E extructam 44 /— SÉDVLII PRESBYTERI id ef per quas folie naues eunt.Fidé amicá;id est fidé familiarem e fociam. Agnofcere quippe qui alijs ad dubitantibus dixit:tu es Cbristus filius dei uiui. Matth 16.In iurgite;id est, maris tempestate. Viator, fcilicet, Petrus. Campos uitreos;id eftmaria. Sicut Out. 1 62 ta. Campoq; recepta liberioris aqua. | DE CVNCTIS IN GENESAR IN* firmís fanitatis fimbríze domí- nice tactu. Mattb. i5. : Enezar inde foli domino ueniente coloni wfirnos traxere fuos,ut fimbria faltem Vix attcta Del,morbis medeatur acerbis, Et quofquot tetigere iugem fenfere falutem Qum preciofa fait que nunquam uendita ueflis Ypfa,omties modici redinebat munere fili, COMMENTARII. ! Enefav.Q tomodo cum ueni[fet Yefus Genexido (Coo infirmi qui tangebant fimbriam uel flimenti etus fanabantur. Mattb, cap.14., Coloni babi — tatores, Soli Genefar , qui ab Hebreis dicta. eft Cerne? vetb;postea ab Herode in. bonorem Tiberij Cefaris Tiberias dila, Salutemiugem ; id efl, non tempord.— riam fed perpetuam. Nunquàm uendita fuit ,fubau* di.Sed an fuerit empta aut dono data faluatovi neci? 5 | Redine" i —— —— ERROR NDS ENSE. x - ———————— ÓHÁÉÓÉÁÓN CARMINVM LIB. 11. u$ Redimebat,id ef à morbis liberabat, DE FILIA CANANEAE Á DOMIé no liberata, Mattb.15.Marc. 7. ? Inc T'yrias partes Sydoniaq arua petentem Anxia pro nate uicio (quam fpiritus atrox Vexabat flimulis) mulier Cananea rogabat Se canibus coufeffa paremjqui more fagaci Semper adorate recubant ad limina menfe, Bjfüctivefluas dominorum lambere micas. Vox humilis, fed celfa fides;que fofpite nata De catt ficit oci, gentisq; in entibus ortam Compulit bebrei de evmine uefcier agri. COMMENTARII. -] Inc Trias. Ex Genefireth uenit Iefus in Phoe/ A. Rniceoque quondam fuit Cananeorunt ubi fint. Wrbes preclare Tyrus es: Sidon;ibiq: ilia mulieris cd nánitidis curata ef Mattb, «s Petentem ,L Chriftum enitem.Pronate uitio.Erat enim. demoniacá . Que more fagaci.Feftus.Canes, inquit, indagatores faga" ees funt appellati,quia ferarum cubilia prefentiunt. ., Odorate menfe , id eft , quam odore explorat. Ad limina.i.ad introiti fiue ad finé menfe.Refluasid es, Cddentes, aut retrofluentes.Silius lib. s Reflusq; reci Procat ftus Vox humilis, fcilicet, füit buius mulieris, et jm eeca i73 Sed celfa 26 SEDVLII PRESBYTERT Sed celfa fides,id efl;alta;ut bumile opponatur alto« De cane. Cum per bumilitatem fe cani comparauit , Ortan,fcilicet,ouem ex cane factam. 1n fentibus get - tis,id efl;inter gentilium fpinas. Compulit;fcilicet;fül des. Pafcier de grammitie agri. Perflat in tranflaa tione eius quod dixit ouem. DE DIVERSORVM TOTIVS VVL gí curatíone morborum, Lta dehinc fubiens montis iuga plebe fequéte Milia cecorum,claudorum milia pafsim. Leprofosq; fimul populos, furdasqs cateruas, Inualidaéqs manus, e quicquid debile uulgi venerat;in prifcum componit motibus ufum Et reuocata fuis attemperat organa neruis, COMMENTARII. curauit multa genera languettium.Ex Matth A Lt4 de bitc.Q uod afcendens Yefus in montem. — cdp.i5. De hinc. Pofl Cananee filiá in Phoenice curd. tam.Subiens;id eft, afcendens. Quicquid dedile uulgi id esl,omues ex uulgo aliqua infirmitate debiles. M0? tibus. Qui prius erant impediti neq; poterant rnemt^.— bra mouere. Attemperat organa , id eft , difponit: membra fiue inflrumenta anime, Retocata , id eft» reflituta [ids neruis, - ^ DE imn C A——— ————————EN PT. CARMINVM LIB. IL. n DESATVRITATE QYATYOR Mi liumuirorum,ex 7 panib us,paucísa . pifciculis. Matth . 1s. Marc, $, Eds (s medens evum vefouet uirtute tumultum Tertia lux aderat,fleriliq; in cefpite nullum Contigerat plebs tanta cibunnimiosq; labores Nutribat geminanda fames, fi faucia callem Turba per ingentem dapibus ieiuna rediret Qu flexus pietate Deus; qui femper egentum Paris 4defbuictuma; locis fine frugibus infert Pifciculis paucis, cz» feptem panibus agnten Puit enorme urinis preterqs infirma fecundi Sexise etatis faturauit quatuor illic. ulia uefcentum,plus ut mireris Cz auctas Difce fuilfe dapes,epulas nutriuit edendo Vulgus ez attrite creuerunt morfibus efc Relliquiasq; fuas [portarum culmina feptem. Expduit fugitiua fagres,ubi fragmine [umpto Vidit abundantem modico de femine me[Jem. COMMENTARII. C Vm. ] Alterum miraculum fimile fuperiori de quitrq; panibus et duobus pifcibus.hic de fei Piem panibus es pancis pifcibus. Ex Matth.capais. Tutwlti egvum,id cà, turbas &grotantes, 1n cefpite | i 3 —— [ierili c"1—--————Ó— r$ — S$EDVLIH PRESBYTERI fterili;id efLin deferto. Geminanda fames, Q uia ttoit modo prime dantur fame ex preteritis diebus contr &a, [ed etim futur; dit quif; vediret domi, Callen..i uiam anfrattuofam;qualis efJe folet in locis defertis. Paris adest, Qui Ioan.c.dixit:Eoo fum panis uite. si ne frugibus, id est; flerilibus . Agmen grande urit, pro uirori.firma fecundi fexus id eft, alterius , boc estmulierü.Et etatis i. puerori:que utraqy e etat C7 fexus debilis est. E dendo,boc eft mirandit quod confi muatur dapes edendo: augenturq;. Fugitiua fames.Fitt git Ouid.in meta.Famem quafi deam quandam babis. tare in locis defertis , moresqs illius pulchre defcribit. INunc ueró dicit autor quod fames füpitiua;id efl,que ogg turbas idm [atuas. Expauit reliquas: fuas , id est, fragmenta que velita fuerunt. Culmind.— fiptem fportarum , id e£ fiptem [portas ad culmen. fomnum plenas. Sumpto fragmine , id e. collectis fragminibus .. De modico feminé&s id jt de fiplem — panibus ez duobus pifcibus. DE TRANSFIGVRATIONE DOMI ní,& Moyfi paríter Hilíad mon h firato, Mattb. 17 Marc. to.Luc; 9. INS tanien bumano quiuis in corpore Chrift Matris «b occafu mortalia menibra gerentert clam i Ü UO Ue €T——EEEEELELLLULULULUE CARMINVM LIB. I, H9 Clan fuit effe Deum, quid ton abfconditur utiquám Vrbs in monte fdens;modio nec fübditar arderis Lichtus,anbelantem,fed [pargens altius ignem, Cunctis lumen agit;radians nám te&ibus amplo Difcipulis fülgore tribusuclut igtteus ardor Solis;in etheream uerfus fplendore figurat, Vicerat ore diem, uestem; tuentibus ipfam Candida forma niuis domini de tegmine fulfit. O merit füblime trüm,quibusillawidere — Contigit in mundo;que non furtt credita mundo. Quid quod;cy neliam, er clarum uidere Mofes 1giotos oculis uiderunt luntine cordis, — Vtiaior fit noftra fides bunc effe per orbem Principi 4c finé hunc; finu Alpha uiderier butic o, Quem medium tales circumfulfere prophete Alter adbuc uiuens,alter flans limine mortis Sidereoq; fono,meus eft hic filius,aiens. Ostendit uerbo genitum uox patria Chriftum. ^ :-COMMENTARII. INE Laien. ] Quo pacto corá tribus difcipulis transfiguratus eft: apparueritd; cum eo Mos fes ex uelias loquentes ex Matth.i7.Nec tamen. Oy- do € fenfit ef nec tamen fuit clam, id e, occultum - Chriftun effé pem quámuis gerentem ab-occafu . i 4 matris, &o | SEDVLII PRESBYTERI. matris,id eft à matre mortali mébra mortalia in cora pore humano. Effe deum inquam. Quia urbs fedens: Id efe; fundatasez eft famptum ex Mattb, cap. 5, NOE poteft abfcondi ciuitas fupra montem pofita;neq; ac cendunt lucernam, e; ponunt eam füb modio: fed fue, per candelabrumt,ut luceat omnibus qui in donto funt - Lchnus. Graceinterpretatur lucerna, neque eft ut Wulgus putat ex cera aut feuo.fed que ex oleo teinpe ratur. Namteflibus,Ordoefl. Nam uerfus fplendo rod efl mutatus in etheream figuram. Fulgore ám plo. Velut ardor igneus folis, . Vicerat ove,id efl,oris fplendore. Dienid efl; folem, e» boc tribus difcipue lis testibus, fcilicet, Petro; Iacabo,Yoanne. Candida - forma nimis flfit de tegmine, td efl ueflis mutata cf jn formam niuis:difcipulis intuentibus ifeen. Quenon funt credita mundo,id eft,incredibilia,aut «d illud refpicit; quód mundus eum non cognouit, M0 fen bic fcriptor recenté Gracam fequitur ez latinam cum autores Greci c7 Latini nó Mo»fenfed Mofem butic yocent.. Principiit ac finem. Alpha atq; O,idenm €[L ex Apocalypfi cap.i. . Alter uiuens. Scilicet Heli" 4s. Limine mortis. Scilicet Mofes. Hieronymus dat (il gnum de cado Heli defcendente , c Mofe ab inferi refurgente.. Vox patriajid efl patris. Sidereo r , id ch CARMINVM LIB; HL au V efl, à coelo defcendenti.. Verbo genitum, Yin uere bum genitum. - DE LYNATICO CVIVSDAM . filío patrísfupplícatíone fale - uato. Matt.t7. Marco. Luc.o. T 3O/lquàm corporeos uirtus vegre[fa per artus - — T'exit adoratam carnis uelamine formam. Seq; palam dominus populis dedit,ecce repente Vir hunulis moefto deieftus lumina uult Procedit,finplexá: manus,ez brachia tendit Wuploratá; gentens,utus mibi filius;inquit, E[E domine: horrenda lacerat quem fpiritus ira, - Hac luquit;nifi mergat 4quis,aut ignibus atris Opprimat;atq; aniniam dubia fub ntorte fátipet, Nunc precor expulfo miferatus utrinq; farore Redde mibi;uel redde fibi;yne ceca poteftas Expellat trepidam fübtra&o lumine uitam, Dixerat;cy genua amplectens genibusq; uolutans Herebat, domin; pio iam pectore uotis Bntierat,tunc predo farens;ac noxius hoftis Cui poffefTa. diy eft alieni fabrica iuris *rUdfa miovare domi compulfus in iram ! ollitur dccenftm,corrept4q; corpore membra Niitur cy f Wir domino prohibente laborans i s Fugit e? SEDVLII PRESBYTERI - Fugit inob(curas puero uiuente tenebras, - : COMMENTARII. T y ofiquim corporeos, Poft transfiguvationert - Chriftus dentoniacit curauit.Ex Matth.cap. 17 Virtus diuin&;fcilicet;in qua refplenduit.Regre[J a,id efl. fe recollizens vecipiensq;. Forinam adoratam. "Tunc)fcilicet;à tribus difcipulis alias. adorandam. Deiectus lumina. Synecdoche , 1d e£ habens lumis: n4 deiecta. Vnus filius unus. Heec geminatio unicum fignificat.spiritus lacerat. Euangelifla lunaticum di cit, ut idem fit lunaticus ey demoniacus. — Aquis. dut ignibus. Matthews.SNam fepecadit intgnem c. — cerebroin aquam. — Miferatus utrunq;, fcilicet, me atq; illum. Redde mihi. Subaudi filium. Redde fibi.' Subaudi feipfum,quia ille non eft fuus:qui non eft dos minus fuorum membrorum actionumq; fuarum. Ces c4 potefLis;id eft occulta uis demonis . Subtracto lus ZNUICTRMEENC DHL AE cn n EM Mn da mine , id eft , amiffaluce buius uite. Volutans.Pro.— uolutatus,aut quemadmodum euangelifla dicit guia — bus prowolutus ; c7 eft participium prefcntisinfi* guificatione pafliua, quod c7 Verg.pofuit in x Geor, Tardaq; Eleufine matris uoluettia plauftra.Et inco | dem.Siliqua qua|Jante legantert, V otis, fcilicet; patris orántis pro filio. Fabrica iuris alieni,id eft, domus 4l/ | teri o - CÁRMINVM LIB. IIL^ 43 vius domini. Domo perud(a,id efl; quam uiolenter in/ wait, Carpere;id efl;uexare ac torquere. Fruflra las borans. Cy uia puero non potuit tocere. Ynobfcuras " tetebras.i, ad inferos,ubi eft illi domiciliit proprium. DESTATERE REPERTO IN ORE pifcís ad foluendum domínoíu- -- bente tributum, Matth. v7, ! Re etiam folusvegum,ey dominus dominorum A. A, Non dedignatus Petro pifcante tributum Soluere Cefarcum,medij de gurgite ponti Hamtn ferre iubet,gerulum didragmatis aurei. * Incola mox pelagi pendentia fila momordit, Tufja tributa ferens, gratiorq; onerante metallo, Vilis bonor pifcis precio maioris pependit. COMMENTARII. | Ex etiam folus. Quod ex gentibus tributi iufa- fit tefüs folui didrachmon in. ore pifcis inuens tum.Ex Mattb.cap. 17. Rex regum. Qui dixit Res Sim meum non eft de boc mundo.1oan.18. Mdeà fol^ | Wi tributum Cefari intperat-Hanmk ferre,id etin maa Y€ hari mittere: qui pifcem aduncaretzin citius ore Tieniendum effet didrachmon, unde tributum Céfita Yt Joluevetur. Dis schatis ausi. Pote& fieri ut dia. drachma e. drach fuerint ex auro : fi ad pondus veferantue 150 SEDVLII PRESBYTERT - Corfpicit, extincle pofcentes munera forme Flebilibusq; uagas implentes uocibus aur, Nec cunctata folens pictas inferre falutem. Que fentit flagrare fidem,mox lumina tangeis Euigilare iubet; que fomrus pre[Jerat ingens, Atq; diu claufs referans [ub fronte fencjiras, 3ngrediente die fccit dicedere nocte. Hinc repetita facri eyadiens per moenia templi Lumina cecatis dedit cz uestigia claudis. COMMENT ARII. | Raterea dominus.EgrefJo lefu ex Hiericho facti D illi obuiam duo cecisquos. fanitati vefütuio . txr;aliaq; deinde mirabilia fecit, Ex-Mattb,cap.zo— Geminos c£cos;id efl, duos. Confidere. Quia fedebanb.— fecus uiam.Q uoddam iter fcilicet ex Biericbo Hiero. — folymas.Forme extincte;id eft , oculorum excecato* vum. Aurdás uagas.Per quas folent uoces diffundi. Sot. — lé pro folita. Fidem illorum cecorum.Lunmind euigi^. Lire;id eft oculos aperiri ey uideresSomnus ingens,ido— efl,sox perpetua;cótra illud quod dixit euigllare.Fe* neftvas claufas. Tváflatio ejl nota ut mors intrauit per — fene[lras noftras. Bier.9.Dic.i luce No&té.t. tenebrdé— Repetita;d efl; que fepe repetebat frequentabat D" —| boc fumptur efl ex codem Matth.cap.zi Linie G'.— ueftigiaivoculos cz pedes, EN [s CARMINVM LIB. IL — ii .DE SANATIONE CAECORY M, caudorum multorum;& arefas Cla uerbo ficulnes ..— Mattb, 25. - ; Marc. u. Luc. v7. - FYHslia Dauidicam poft facta reliquerat urbent, ; l Betbaniz uicina petens,eademq; veuerfus Clarefcente. die properabat uifere teta : Ecce autem mediis affa füblimis in aruis Frondea ficus erat,culus in vobore nullum Repperit efiriens luftrato flipite pomum Arboreisq; comis: tam nunc ex germine ueflro Nullus ait fructus reliquum generetur in enum, Conftflim uiduata fuis ficulnea faccis Aruit,ez ficis permanfit mortua rdmis. —- Oris enim quicuiq; Deo nil fertile nutrit m Ceu [lerilis truncus : lignis equabitur uftis ; At üifus palme fimilis florebit amcene | Semper babens froudes,er tanquam Libana cedrus Nultiplicandus adefl;cz uertice fidera tangit. COMMENTARII. Tu Dauidicam.tefis € Betbania in urbem Hie Tofolymà vedieris efurijtcum uero ad ficit arbo Aj 4ccefilee : ut ifide ficos decerperet , non inuentus wabxit il [ierilitatz ex citinuo arefacta eft, Mattb.za i Vrban 13 SEDVLII PRESBYTERI Vrbem Dauidicá.Sic enim Hicrufalé ; uel potius Syori appellatur urbs Dauid. Vicinia petens.Diftat enim Be thánia à Hierofolymis duobus milibus pafJum, Hiero nymus ey Eufebius autores.Eadem die. fcilicet ; intr 2s.boras postquam uenit in Betbaniam, Clavefcente; mane, dicit euangelista.Frondea pro frondofa; Verg. Nemo inter frondea turbam . Nulli pomum. Rete de ficis pomunt dicititr. Ait comis arborcis,id efl, frondi bus arboris.Ex ueflro germine. Proprie germen ut es vüpunt fru&us.Suis fuccis, A intentis unde uirefcit.Sicl cis.Sine alimento, Omnis. Qui& fequuntur moralitef di&a.Lignis uflis.Pro urédis.Palme fimilis. Ex Pfal- ox. Tuftus ut palma florebit,et ficut cedrus libani mul tiplicabitur.Sidera tangit. Q ntppe qui cedro cópard tur,qué in Libano mote miri in modu in fablime cre fi: DE MVTO REDDITAÀ LO* quela daemone pulfo.Luc.u Oft oblatus ei uirtutem fenfit berilem Pros fermone carens,quem faucibus atris Angebat,uis claufa nali, uitiumd; tacendo Prodiderat.Sed cuncta folens infirma leuare Conditor obfe[f4 pepulit de fauce latronent, Et uoci patefecit iter,nexud; [oluto . Muta diu tacitas effudit lingua loquelas. poft ol? CAÁRMINVM LIB. HIL Us. COMMENTARII. pom Oft oblatus. efus mutum infanum eundem; dea Dora curauit. fed de quo bic loquatur mus to ton uideo , cum praefertim ponit particulam conis Wiatiuam, poft. fid fi orditiem non ferues,Poteft intel ligi de illo de quo Matth,iz.Et Luc.u. Virtutem ber : lem ji, dontini.Sermone carens;id ef,mutus, Vis nali caufa. fcilicet; denton.Tacendo prodiderat uitium .f, per figna que ficittt opprefii à demonibus. Latro Went demorcia fücec, illis occupanten,Nexu foluto d efl ucibus expedito. | DE DIMISSIS MVLIERIS PECCAs . tisqua domínícos pedes lauit,la- cbryiiis terfitás capillis.Luc,7, Ps domints pbarifiea petens conuiuia coene Orantis dapibus fefe impartiuit amici, Tunc mulier (quam fuma nocens cz plurima uite Mordebant delicta fie) clementia fupplex Corruit amplectens ueftigia que; profufis lrrieat incumbens lacbrymis,ez crine folito "Bere nec ceffat,tiec facras lambere plantas, Viguento fragraute fouens,fententia donec Lt Dei (qucy, ferre mariam tron penitet unquam SUfI05 porriteat Ucterein quefiffe vuinagm) | 3 vade *ti4 | SEDVLII PRESBYTERI Vade fides mulier tua te faluauit ab omni Dixiffét;quodcunq; malo eefoiff e uideris. Vtere pace mea,magna eft medicina fateri Quod nocet abfcondi; quoniam fua uulnera nutrit Qui tegit cy plagam trepidat nudare medenti, gn polluta diu modicum purgata recefit Per gemitum proprijqs Lauans in guvgite fletus Munda fuis lachrymis redit, deterfa capillis. COMMENTARII. Off Dominus. Conatiti Ye[u in domo Pbarifei» Mria unxit pedes,ab eoq; eft peccatorum fuo vum uenia donata. Ex Luc.cd.7. Cane pharifed,có uiuia;id efl;pbarifei qui illi inuitauerat.Ampertiuit 6. 1d efl, comunicauit fe. Mordebant, Stimulabát,quid — viale audiebat,id eft infumata erat. Vefligia clemett! | "tsid eft, domini clementis.. Yncumbens, id eft pror. | «d illius pedes, Lábere plantas, id eft; ofculari. Fo* — ues ad recveationé inungens. | Sentétia dei lata,id d letá ficiés mulieré ficut écótrario. Iuue.De nobis pof T bec triftis fententia fertur. Et eft ordo donec. fenten*. - tialeta dei dixiffet, V 4de mulier. Tua fides faluabll.— te ab omni malo, quodcunq; uideris gefüJe,er per p^ — ventbefim interpo[uit:qué mon poenitet ferre manit, Vh xta illud lob 14. Operi manuli tuari porriges c: 7 yá CARMINVM LIB, IIL 15 Tm. Si poeniteat nos quafifJe ueteré ruinam, id cft, incidilfe in dliquá peccati fofsam. V tere pace tua, Pro €o quod efbuade in pace. Abfcondiid eft;fi abfcony datir. "Trepidat,id efl,timet. Lauis,fubaudi fe quan qim elegantius dicitur,ego lauo,d ego lauo me. De terfa,id eft, mundata fuis capillis, DE DAEMONIS EXPVLSIONE fatentís ipfum effe Chriftum Malt.9. Marc.s. Luc.8. i jc: Capharaee [yn4g0gam initrauerat urbis. Rite docens populos, quem cum uidiffet iniquus Huano fub corde latens,clamore proteruo Spiritus infremuit,quid nobis cz tibi dicens : Perdere nos beu Chrifle uenis(Scio deniq; qui fis, Et fanctum cognofco Dei,nec plura locutus Yriperio terrente tacet; bomittemq; reliquit Pulfüs c5 inuácuas. fugiens euanuit auras. DE DATO LANGVORIBVS REME . dío, & filentío imperato. Ic etiam uarijs finem languoribus effe A. A Fecit;ez exclufos femper reticere cocgit P1045, 4c t4lem prohibet fe pandere teftem, Olim q'tppe ferox, ez nigra mortis amatoy Ile iocep; anguis; deicctus culmine coeli. Cu pouipis [ocijsq; [vis om; nefande : hk 4 — Agninc n6 SEDVLII, PRESBYTERI Agnine militie Chritum quem tiouerat illic Confpicit in terris uelamine cartis opertunt, Et genit effe bomini dominum wirtutisq; amicutt. | COM MENTARII Amq; Capharnee. Docente Yefu in fynagoga qud. erat Capbarnaum,agnofces illum demon uexabat.— bominem iv[Jus e$t à faluatore tacere.Ex Marc.cap, 4.C Luc.4. Iniquus fpiritus efl demon. Ynfre.— muit,id eft uociftratus eft, Quid nobis cz tibiid df quid tibi communenobifcum, Qui ui fi is, quia es Cbri* Qus. Senien dei, id esl;te genitum à patredeo. Yt — perio terrente, Q uia interminatus est illt Yefe, atq; int perauit,ut taceret;boc eft,ne fe apud multitudiné pro deret, Aurds Wuacuas, Opinione uulgi quod uacuuttt appellat,illud quod non e plenum corpore folido. Fecit finem.Q uia cum exelufioné demonum exclufit. quoq; morbos comitantes.. "Talem tefte, fcilicet it^ probum atq; mendacem, Olim, fcilicet cum primum creatus et, antea quam caderet, Amator mortis, SÓ mortis fimpliciter: fed eorum que tortem conféquun 1 tur, - Anguis nocens , Qui füb anguis fpecie decipll mulicrem, Mic. 1d eft, wm coclo ubi crat, Velamint carnis,id e& fub fpecie bumana. Gemit, Dolet ex €^ quod honiinit generi ingidet,atq; uilto magis ex qo teiiport | CARMINVM LIB. [II 57 fempore cárnemnofram fufcepit. "Dominum uirtus tis;id est tante potefatis. | | DE MVTO ET SVRDO, QVI . ad tactum manus Domínícz, € locutus eft , e audiuit, : Mare, 7! Vm; Tri transereffus iter , Sydonia Yurfus Lys legés;placidas dominus calcaret bares Curaiit Sentio miferum [biramineclaufum — Cnas Qui ttocenmmon ore dabat,non auve trahebat, . Sideree&s manus vuptis penetralibus omnes Attaftu patuere fores,Letusq; repente Audiris loquens meruiti; audire loquentes, —0—.- COMMENTARII ! Is Tori. Venit lefus in Pbocnicent, ubi tttus tum; eundema; furdum faritati reftituit. Ex Marcocap.z, Sidonia arua rurfus. Quia fupra di« xerat;illum ueniffe in fines Tyri et Sidonis. Claufum gemino fbiramine;id eft, babenté duo [piramenta clau [«sboc eft, eutture faucibusq; per quas loquimur, ey «uribus quibus uocem trabinus,Non ore dabat, Los T'endo. Non aure trabebat, Audiendo. Omnes fores Pdtuere, scilicet os atq; aures que funt quafi quedam Me, Attafluid efe , pulfatione, Manus fideree, kg ld di, 55 SEDVLII PRESBYTERY ideft, Chrifti, Ruptis penetralibus, td Tm in boc ed impedimentis. DE CAECO IN CVIVS OCYLYVM expuít dominus,et fanatus cft. Marce. 8. Luc. t9. V quoq; uirtutis fenfifli wunus ber ilis d oculis,cuits in lumina Chriflue ^— Expuit;e» fpeciem fimulate mortis ademit. | . COMMENTARII, T V quoq;. 1n Bethfaida Galle ciuitate Domi tus cecum illuminauit expuendo in illius ocu los.Ex Marc,cap.9. Tu quoq; procumbens oculisid.— efl;cui oculi procubuerunt, hoc eft , prociderunt. 1n lumine,id efLin oculis. Mortis fomulate.Qu uia céci* t4s eft mortis fümilitudo. DE COPIA PISCIVM QV ÁE duas ímpleuit, domíno íu« bente,nauiculas. Luc, 10, Inc maiora docens populus coleffid;uerum.— Se referat fermone Deum,turbasq; frequentes» Qué niis irruerant cupiens uitare parumper Stagna petit,paruaq; fedens Simonis in alo, Littore fiflentem firmabat ab &quore plebent, | Et diclis ian finis erat,tunc altius actam. L | prpelagus — CARMINVM LIB, JI m3 Tn pelagus iubet iye ratimyuaftoq; profundo Retia demitti pifcantia,que nibil omnem Claudere per toclem uacuo potuere labore Sintori pavet ouans,cz dquofis gentibus inflans Linea clauftra iacit, tantum; inmanis apertos Impleuit captura finus,ut preda vedundans Turbaret eeminas cumulato pifce carinas, Nan focta iflic puppis erat, fic maxima fepe Gaudia non ferimus; propenfag; uota tenemus. Quiodi; Deo ficileeft.boriines optare nec audent. COMMENT ARI. | | Inc stáiora. Yefis in nauiculam confcendit,un- de populos docebat.Petrus ucró cit rete inma tetecifet, nibilás corpiffet, ufus à Saluatore iterum Wceremagnam uim pifcium extraxit.Ex Luc«cap.5. Nixiis 4i, plures.Stagna petit, Scilicet Gencfaretb, qd" elis fLagnit. T yberiadis appellatur.1n Simorris alno, Lege Simonis in alno;ut fet uerfusná Simo penulti mà genitiui producit. AInii uerà pro nauicula pofuit Permetomyniá pro naui facta ex alto arbore.Siflenté. Plebe, id eR flanté; Yirmabat,Scilicct in fide fuis fev Wotib, Finisid eft finierat fermoné..Altius,id eft,in TWdye profundius, Claudere;id efl, in vbetg cludere, Labore uacioid eft ociofo c7 adno. Aquofis gentis bu 14: — IVVEN. PRESB. LIE. f denis, vapiet cunctum;id efL, fimul totum mundut. sd tamé,id efl,nibil orinus fata fublimia, id eft preftan tia.Et honos;id efl; decus uivtutis;id e[L, uirtuti debiti frequentát,id ejt; celebvant innumeros bomines in ten.— pora longa, fcilicet ufq; ad cofunmationé feculi.Quo vii fcilicet.bominu poste accumulát, id eft;acumulan do aügeat fuma ez laudes, Celfi cantus,id eftaltifoni uerfus fluentes de forte Smyrne id efL, Homeri Sit? niei fup. celebrant bos;id eft; quof lam ex illis cz dulce do,id efl,cawena Maronis jid efl, Virgili « Minciadd id eft, accole Mincij fluuij apud Mantuam fluentis;ft it4 4b eo denominádi celebrát illos,id efl, alios.Ncc,id flcr n et gloria ipforà uatiid efl, poétarit; fcilicet Homeri cz Maronisno difcurrit minor quá eori qui cecinerüit; que fcilicet; oloria manet fimilis eterna 1 tamé eft eterna dà fecula,id efl;tempora uolabunt, V efl, celeriter tranfibunt.Et dii uertigo,id efl,motus po — li;id efl; celi woluet iuflo moderamine,id eft, menfuré ev pondere ac siemero etbiera,id eft,cocdit fidercit» ; ejL flellatit circi terras atq; e4uora. quod fi [ refpict dd fe ] carmina que neat mendacia ge[lis ucterié minit,id efLid ejl. poctic meruerunt tá longà famá v des,id efl;perfuafio .certa fundata fuper firma petr^r— tribuet nobis immortale decus [ Iuxta quod Him "n - Zacharias, : DE EVANG. HIST, 24.5 mus:difcamus feientias in terris qué mobifcit vtanebt € in cadis] in fécula eterne laudis, et refpondet mes vititid efl premit. Nà gefta uitdliz,id efl, ad uat du» certiay aut eterna. Chrifli: appofitorie dort diuini Wsid efl, erga populos. Sine crimine ffi.id eft falfita Ls Evunt mibi carmenjid eft , materia carminis . Nec metus fup, eft quia uerba Chrifli nó tranfibunt . Evgo AEe-lniocat ficiés mentiong ni fortis mufarit, fed Tor danis in quo uis vtundatiua coperta, Cetera patent, IVVENCI PRESBLE TERI DE EVANGELICA Hf ftoría Liber prímus, DE PARENTIBVS E T CONCEs ptione loannís Baptiftz pracur- - A wxEB [ori DominiLuce, 1 € i2 E x fuit Herodes tudea in gente ecjoS cruentus, S Sub quo feruator iufti templi; faa cerdo ^. -— Wclbus cui templum cura tuevi, Digeflo infLabat lectorum ex ordine uatum, v 1o X Cuius inberebat thalamis dignifiima coniunx, * 2 — QCN4 t Hs | goufw 244 — IVVEN. PRESB. LIB. 1 " Cura ijs ambobus parilis moderaminis equi, " Ambos annexos legis precepta tenebant. "Kéc füit ijs foboles,iam tunc uergentibus antis -Gratius ut donum iam de[perantibus effet. 'Sed quum forte adytis arisq; inferret odores Xacbarias,t tifus coclo defcendere aperto Nuntius,c7 foli iuffas perferre loquelas. Cetera nant foribus plebes a(lrata rogabat, ) COMMENTARII : Ex fiit Herodes.Exprimit principium euange! Rs Luce dicentis . Fuit in diebus Herodis regi Tudez facerdos quidam nomine Z acharias;de uice Á bia. czc. Rex cruentus; ut qui tot innocentibus truci datis, re proprio quidem filio pepercit. unde dicut— &upuftum didltare foliti : fe male effe porcum quàm filii Herodis: quia cii inter Iud eos uineret fuilla ca^ ne ab[linebat, nom tamen erat Yudeus .Quui ideó co" — memoratur rex,ut quia fceptrum ablatum erat à ^ dá, venturi fciamus qui mittendus erat iuxta tiam lacob . Gette.49 Non auferetur fceptrüi de ud c7 dux de ftmore eius , donec. ueniat qui mitten eft: cz ipfe erit expectatio gentium.Seruator ; id ejo obferuator iu[li, id efl, iuflicie: c7 facerdos noir tint ut multi wolunt fummus , Vicibus, id eft » per ic : fic enim feruiebant , Ypfe autem erat de wice 21 DE EVAÁNG. HIST. s:4$ bia. Ex ordine uatum , id eft , prophetarum di. geto , id eft yin feriem redudo . Inflabat. fcilicet officio uicis fite.Coniunx fcilicet , Elizabeth de filis bus Aaron : vioderaminis, id efl temperamenti &qui. M efl equitatis, boc eft iuflitie : quia erant ambo iua fli. Preceptalegis tenebant ambos, Significantius quá fi diceret ambo tenebant precepta ,ut uis preceptor dei fignificetur: ucrgentibus,id efl , tendentibus ad fis nem etatis. Gratius erc. pulchra ef vatio. A dytis fan €tis fantlorum.Odores,id eft, incenfum tbus . Aftrata luxta. fores orans pro[irata: quia. omnis multitudo Populi erat orans foris. Vid tibi terribilis concufiicorda pauore — Quem (Oy Vifus: tum Leti fermonis munere placat? | gratia plo (0 Vanme propicius rerum pater uticus,alto cet A cati folio tibi nunc in uerba uenire Précipit: ey chara tibi mox de coniuge natum Promittit,eyandis rerum cui gloria reftat, Plurima qui populis nafcendo gaudia quéret, Sobrius eternum claufum quem fpiritus ipfis - Vifceribus matris complebit numine claro. — lflits bic populi partem mágnamq; docendo Ad uerum conuertet itey dominumq; demi; Continuo primus no[cet; plebem; uocabit, ies roy Y i46 — IVVÉN. PRESB. LIP. I Nortine Yoanemyquem tu uocitareviemento, ^7 lili confafa refpondit mente facerdos. Aemula promiféis obfiflit talibus etas: Nec fenibus foboles poterit contingere feffis Quàm dew auertens primeno in flore negauit. Y addit Hec trepidans uates,cui talia nuntius 4 infert. Si tibi mortalis fobolem promitteret ullus. Ad defperandum fovfan cunctatio mentis Debuerat tardis berens infi [ere uerbis, €. Creator unc ego,quem domina celi erred; repertor - Atte fios uultus uoluit parere miniftrum: Auribusingratis bominis uifud; receptus Summi iufJa dei non contemnenda peregi. Quare promifsis manet irreuocabile donum - Sed tibi laudetur vapide uox nuntia mentis, Donec cuncta dei firmentur munera uobis. E erf te Hc ait ez fabito tenues fe mifit in auras. reris immi, Ynterea populus miracula longa trabebat, feuit auris, Quid tantum in templo uellet ceffare facerdos. Egre[Jus trepidi numen uidiffe fupernum Nutibus edocuit,mifere ez difpendia uocis. 3 redijt Ynde domum,remeat completo ex ordine uates Officio,ami[famq; leuant promi[fa loquelam, Nec dilata diu uenerunt-mwtera prolis, md DEEVANG HIST. ' a47 Bexia fed uentris celabat oaudi&coniunx — : Doriec quina; cauam complerent lumina lunam, | COM MENTARII, | Vid tibi.Ordo eft. Et nuncius qui Grece di 3 &)yeA cS, miff us proftrrefoli,idejl;ad . folum Zachariam [ nam cetera plebessd eft ,plebs eftrata.fup.erat ad orandi;, foribusjid efl.iuxta fores et ita foris loquelas,id eflmandata dei rogabat.i. ina terrogabat eii duod.i.ad quid ego uifus tibi terribilis Cocufii corda. [tua pauore,tit. id ef deinde placat,id eft mulcet ez legit eum inunerc;id efi.officio fermonis leti Dixit enin: Ne timeas Zacbaria,quoniam exaudi ta eft deprecatio tua. R erum pater unicus;id eft Deus .. qui folus omnium uifibilium cz inuifibilium creator ' eflpropicius,id eft mifericors,aut miferatus uenire in uerbasid efl;ad te loqui, erandis Yerittt;e7c . Erit. enim magnus coram domino , ez multi in natiuitate eius gaudebunt.Sobrits quia abflemius uini c fices vam non bibet numine cltro,i1 e[l; fpiritum prophbes t, quia Et [pifancto veplebitur adbuc ex utero maz tris fue. Et multos filiorum Yfrazl conuertet ad domia num deum ipforum , Si Eu4ngelium Luce confvas nibil fit obfcuritatis.Con fufa mente : dixit enim uns de hoc fciám ? Ego cum fum fenex | ec... T o4 Emula o AM RP) 48 1IVVEN, PRESB, L1B, «.——— Enula , id eft, aduerfatrix. e inimicatalibus pro* — vilfis»fcilicet de filio genvando. Deus auertens,id eft . inlignatus aut dedignatus non tali munere. Hec tre^.— pidans, id eft , cum trepidatione fup , refpondit uate$.— | füllicet ; futurus. nando canet. Benedi&ius. dominus. — deus 1fra£l ec . Cunclatio,id eft , dubitatio cz morá " in credendo . Nunc ego.fcilicet , Gabriel dixit. cnirtz Ego fiat Gabriel qui aflo ante deum ez'c , Peregioid j efi, pletie expofui Yuffazid eflymandata dei. Donum; fc licct, dei,id eft. filius dono dandus : uox. muticia men tiss quia uoces funt figna conceptuum mentis, qué rat da efl: quia unico montento coclos. penetrat, Yntered dis Tuc populus trabebat,[cilicet,animo;id efl, agitabat long miracula , Q uiid eft;cur,uel ad quod zc. Nutibiis quia mutus effectus erat. Difpendia, id efl; amifionéle want loquelam , id eft dolorem de amiftione leuans 1o? quele. Cauam quia rugofam lun, id eft, donec. quit e[Jent peracti menfes. | ANGELVS GABRIEL MITTITVR à Deoad María uírgíne,Luce.r "T Vac maiora de bínc idem mandata minifler Detulit,ad Marie demi[Jus uirginis aures, Hec defponfa fuo per tempora certa propinquo Abdita uirgineis cafe pubefcere tectis «o DE EVANG, HIST: 249 Et feruave diemsiufiis permilJa parentum, Ad quam tranquillum fermonem nuncius 4 Infert. Sálue Y progeniem terris paritura falubrem. Define confpe&ta mentem tuybare uerendo . Ran tua concipient ccelefli uifcera iuffu Naturt,quem regnare deus per fecula cuncta Et propriam credi Jobolen, gaudet; iubetis. uic ubi fub lucem dederis fit nomen lefus : Ad quem ureo debi : puido fit incipit ore. Nullos conceptus fieri fine coniuge dicunt, . Vnde igitur fobolem mibi nunc fberabo uenire Rutcius bec contra;celeri fermone profatur Virtus cel(a dei circumuolitauit obumbrans, Spiritus c2* ueniet purus,lectifiima tro. Ac tibi mox puerum cafto fermone iubebit Magnificum gigni;populis quem credere fanctum Suprermiqs dei natum ,uocitare neceffe eft. Sic cognata tibi,flerilis que credita cundis, Z acharie coniuxtmortali germine nuper . Atto defeflis auxit miracula membris, Sextus adeft menfis parent fic omnia iuftis Virgo debinc,domino &mulam nuuc effe iubenti Vt tua uerba fonant cernis feriire parata, Nuncius abfcedens uacuis fe condidit auris, ,; v3 Cometa es Tnfit dls proozie terras utu va falubri «ls ftelu "t- - SA *z hes. $45 Jj IVVENCI PRESE. LIP, I. COMENTARIÍ. Ia máiora mandata; quas cómiftiones uulgul uocat : maiora quia maior eft dominus quod fevuus.rex quàm preco,deus quàm bomo.Yen, fcili cet, Gabriel qui in ammüciatione dominica nominatur st in negocio excellentifimo, unde eterna meruit nos men, Detulit;id eft deorum à throno trinitatis in con. — claue uirginis tulit. Ad aures,ut per quas concepturd erat.Suo propinquo,id eft,confanguineo Yofepb : quid dimbo fuerunt de domo Dauid, aliter Chriftus non fu» iffet naturalisfilius,nec de fru&u uentris Dauid : fed -- tanti legitimus. Defponfa:quod euangelin dicit defport fata.utens pro defponfa,femel enim fuerat defponfa. Permi[fa iufts,id eft ex mandato et uoluntate paret ti lo4chim et Ame : Pubefcerejid eft effici nubilis c4 [le: quia in teclis uirgineis;id efl,inter uirgines deo in téplo ufq; 4d annos pubertatis feruictes, abdita ideft — dbflvufa;cz ablata à cófpectu uirorit, Ad quà. fciliceb Mari& wirginem.Tranquilli; pacifici : quia falutauit ean fdubrem, quia faluatoré. Confpe&tu: euangelinm tamen dicit turbatam in fermone, quia frequenter yide vat ángelos : fed nunquàm talia audierat gaudetf cet,quantum dd fe Ex beneplacito fuo , qui ipfe d * dequo dict: in quo mibi conplacuit . cz tubet pr DT | í DE EV ÁNG, HIST. EI Tum ad uirpinem: boc eft filiusaltifimi uocabitur.le fus benetrilDllabum, e fecundalonga,cz" Marie ed dé breui pofuit. Dicit fcilicet,omnes ph» fict Circum | Wolitalit, id efLfuperueniet in te-Purus,1ó corrunipés fed purificans, Lectifsina;id eft eleifiima, quem ne^ effe eft populis : credere,id efl,ut credant , fi uolunt falui effe , mortali germine,id efl ex fauine bontiris mortalis, Anxit miracula:quia fupranatuve uires con cepit . Deftftis effétis euo Jd eft fenio;aut etate fenili Onnia iufiis fcilicet, dei : quia non erit impofiibile 42 bud deum omne uerbuy . v acuis auris;i cJleuanit 4b oculis eius, VISITÁTIO BEATAE M ÁRIAE Luce.i. T2. A debinc rapidis wd.eam bafnibus urbem, Zcbarieq; domum penetrat, grauidamq; falutat Elizabeth : claufe cii protinus anxia prolis Meribra uteri evemio motu maiore refultant, Et fimul * exiluit ntater conculfa tremove, texilijt Ditine uocis completa afflamine fando Et magnum clamans felix 0 foemina [alue, Felicem ge[Lans uteri finuamine fotum. Vnde meam tanto uoluit deus quus bonore Mlaftrare domum quam mater numinis alti (00 Viferet jj IVVEN PRESB.LIB.T — | fis per Corinus: proprij cui tota per oppi da fines E plurima ter Addebant populi uires noinenq; i genusq;. ve. Vrbs eft iude Betbleem: Dauida canorum | o6 proprios Que genuit;generis cenfum, que iure petebat. | Obtulit ic illum, gemus binc quod uterq; tradebat.. Defponftmá; fibi fcribens grauidamá; proft[Jus: 3 cplurcs Eojpitium amborum Betblcem fub manibus urbis Augufti fuerant per parua babitacula ruris Tllic uivgo nouum Y completo tempore foctura Edidit, cz leni pannofo tegmine rsotu Texit,cui durum cunas prefepe miniftrat. COMMENTARII Ed cuin forte nouus. c7'c . Defcribit natiuitate Qyiminican de qua Lucz a .Exift edictum cafa ve Augu[tosut defcriberetur uniuer[us orbis. Haec de^ feriptio prima facta efl à prefide Syrie Corino, EE ibant omnes, ut profiterentur finguli in fuam ciuita A fcendit autem c Yofeph à Galilea de. ciuitate Nax4 reth un Iudeam ciuitatem Dauid, que uocatur petb leem , e0 quod effet de domo c familia pid ut profiteretur cum. Maria. defponfata fibi uxore pregnante . Factum et autem cum e[fent ibi i funt dies ut pareret . Et peperit filium füum primo? . genitum, cy pannis eum inuoluit qz en DÉ EVANG, M19 $e fepio.quianon erat ei locus in diuerforio . Hzc cil. "Ordo in principio eft. sed cum cenfus nouus, appofito vie difcuftio,id efl, difquifitio capitum;id eft, quot ca» pita effent füb Romano imperio -Et iuffus , id eff, imperatusfüb. Cefare Augufto . Scribiper plurima fcilicet;loca mundi ( unde quod dicit Lucas uniuer[us orbis intellioitur illis repionis 1 defcribebatur Syri Ád eflin Syria: qui; cyc Dauid accufatims à Dauid D4uidos , Noui focturr, quia ex fpiritu fancto concep tum. Cunas;id eft; cunabula. ANGELVS NATIVITATEM Chrifti paftoríbus nuncíat E Luce[ecundo. . , Irca follicite * pecudes cuflo lia nodis f pecorum ( Mie tenui: uigiles per pafcualeta — Ecce dei monitu t uifus defcendere coclo t iuffus Nuntius ac t fubito terror tremcfa 4 pauore t fubitug. Proftrauit uiridi pafiorut corpora terr. Talis ez attoritis coclo uox mifJa cucurrit, Ponite terrorem mentis,mea fimite dicta PaStores,cuibus bec ingentia gaudia porto. Fit genitus puer [E Davidis origine clara Qi populis lucem mox Leticiamq; bropaget . Hoc fignum dicampuerum quod cernere uobis E len : , no — IVVEN. PRESB. LIS, 1 era licet implentem gracili pre[epia uoce T dlia dicenti iunguntur millia plebis Cadleflis cuntid; Deum laudanta rogántds "Tdlis cz utiti.uox agrainis &ra complet : Gloria fupremun comitetur debita patrem, 1n terris iuftos bomines pax digna fequeture Et fimul ijs dictis;coli fecretaveuifunt. paftores propere ueniunt; puerum; iacentem (04 frequene Prafepis gremio cernunt,pof inde t fequentes. tes Difpergunt late celebris uaga femina fame psairantes laudant, letantes constupuerunt, Omnia nocturnis moritis quod uera recurrant» - COMENTARII | E follidite. Prof quitur illud ibid£, Et pafto* ves erdnt i» regione eader, ig lantes ey cufto* - dientes uipilias rots fuper gyegem fuum.Et ecce d^ gels domini. fIetit iuxta illos e claritas dei circu? fulfit illos . Et tinsuerunt timore magno . Et dixit iis angelus : Nolite timere . Ecce enim euangelio uobis gaudiit n4gnit; quod erit omni populo : quia natus uobis bodie faluator,qui e[t Chriftus dominus in ciuitá teDauid. Et boc uobis fignit, Ynrenietis ibant inuolutiiet pofitit in prefepio -Et fubito facla jt " angdo miltitudo militie coleftis Laudantit dei e ^ centi -—- DE EVANG. HIST. 161 | enti Gloria in altfimis deo: c7 in terra pax bomis tibus bone uoluntatis . Et fa&ii efl ut difceferunt ab eis angeli in coelis. Paflores loquebantur adinuicen . Tranfeamus ufas vethleent, cz uideamus boc uerbum quod facti ejt, quod fecit dominus, cz oftendit ttobis Et uenerunt feflinautes, ez inuenerunt Mariam et 1s féph cz infanté pofitiiin prefepio, Videntes auté cogs . WoWerunt de uerbo quod dii erat illis de puero boc . Et omnes qui audierunt mirati fant,e de bis qu dia Cla erant à pattoribus ad ipfos, Varia autem confera Wabat omnia uerba bec conferens ix corde fuo -Et rea uerfi funt paftores glorificantes,ez laudantes dcit,in omnibus que audierant ey uiderant ficut didi eft ad illos:hec dicit.Ordo eft Cuftodia noctis follicite , id eft , follicitantis;aut fi e& aduerbium . cuflodia noctis circa pecudes tenuit paftores uigiles follicite . Per pas fena letaid eft pinguia, Ecce nuntius, id eft angelus wifus eft; fup.eis Defcéderejid e& labi.corlomonitu dei dcterror prostraut corpora pastori uiridi terre, id efl, in uiridé terra. Tremefecta pauore fübito.Et ta lis ox cucurrit iffa celo;id e&ccclitus. attonitis fcis licet pastoribus.eyc.Propaoet,id eft. gipnet et produ cet. Gracili uoce infantili waoiu.Plebis t4pinofts,id e bumilitas fermonis c : quia euangelium dicit.nilitie $ 3 celestis í600— IVVEN.PRESB.LIB.Y —— — catlefhis. Talis uox. V alla autem docet grace nou efe. bominibus bone uoluntatis : fed hominibus bona uo*. luntas,aut beneplacitum.R ew unt,id eft, repetant: quid. . difcelferunt ab eis in coelum , Veruntamen femper u^ debant faciem dei, unde non dixiffem:reufunt. Semina: — fümz celabris,id efl; Rumores bonos. Nocturnis moni^ tis, id eflyiuxt4 monita mo&urna . Dicimus autem bac monita monitorum : unde bis monitis , c7' bi monitu monituumrarius autem monitibus . CIRCVNCISIO DOMINI ai o Luca hsc: o&audm lucem puer;ecce recidi Ad morem legis,nomend; aptare nece[Je cjl Tompofitunq; illi monitis coeleflibus olim Quod Marie uox mifJa deo precepit) Yefus. COMMENTARII Y Verst odauen . Profequitar, circuncifionent dominicá e4 breuitate, qua C7 euangelii qi. dicit: Et po&tquàm confummati funt dies oclo ut er^ cideretur puer » uocatum c& nomen eius Vefuf* Quod uoc«tum e ab angelo priusquàm in uie? conciperctur, bac dicit, Ordo ci-Puer ; fcilicet natu nobis, uiderat lucem , id eft , diem o&auanz, fcilicet natiuitate fuayid e&t, fackus ejt dierum octo;ut cuj m | titali funt dies oo : ecce neceffe e& , mom trecefütate fimpliciter di&a : non enim dator c7 autor legis es at fub lege de necefitate , fed. de fia woluitate : quia tton uenerat foluere legem,fed adivnplere , nece|Je ine quám et puero.recidi pro tircuncidi ad morem les gis fcilivet. Genefis 17.Et aptare;id eftjindere cz 4p plicare illi nomen.Et impofitum e& illi fup.nomen le füs-Quod uox mi(fa dto. i. à dco precepit Marie. olim fcilicet;nouem menfibus, antequim. nafceretur. monitis corle&tibus,id e per monita celeftia, PVRIFICATIO MARIAE. Luce, z, dre antique Moes nioder mina legis Inter que primos prifco de fanguine ustum Olferuare dedit foctus offerre facrandos. Ymplumesq; fimul ferre ad delubra columbas. H«c ubi per Mariam templo feruata feruntur, Ecce fenex Simeon,dignus comprendere fenfa — 4 — fenfum * Calefles uoces;cul quondam prafcia verum t Ccleftis Virtus prodiderat,quod carcere corporis agri Mwocis Depofito.morten liber requiemq; uideret, Cum primum coli Laudem terrd; (dutem COmnia quem uatum [bondent oracula) Chriftum Vidiffct templo folennes ferrc. palumbos. t columbas u $ 4 151; .DEEVANG. HIST... — 26 (364 — IVVEN. PRESB. LIP, L 15 ubi curtio deftffus corpore templum Lun grauior penetratmonuit duod fpiritus dutor. Ecce jfi mul paruum gremio eenitricis Yefum Ad templum fenfit ueniffe trementibus ulms Accepit puerumletusqs bec dicta profatur, x dbris | Nunc nanc me famulum domimus,nunc liberet & aya Corporis c : ninclis, finem; i imponereuerbis — (dis Dignetur cum pace fuis,en fplendida noflvos Lux oculostua circunflat;vadiisG; vefilget, Lu 4ddit Q.uam cunctis bominum luft ratis mentibus * addet Jfraéhitarum cumulate gloria plebis, Hinc at: Hec quid uirgo tibi tam mira uidentur ? ? Quid tastum Marie Jlupucrunt petora matris ? Hic puer ad cafum populis datur ifte renafci taideinfra t Concedet populis itu fignim efie regabunt. Foederis : Ei contra codo uenife tenebunt. Liuor edax faciet : letum ut percurrat amarum Atq; tiam fulgens animam ( mibi crede ) macbera: Quo pateant tecli tenebrofa uolumina cordis Hec dit in Simeone Deus,uox ecce prophete -Focmineam fancto complet [piramine mentent, Anna fuit natu graulor,quam in florc iuuente * Deftitilt - Conflituit uiduam mors immatura mariti. Hinc fruitur cafta.charo pro coniuge uita, Con DE EVANG, HIST. 26 Continuo; Dei cultuque nemineduda — Cogrouit Chriftum, cz fimili fermone locuta eft. Vide ubi folennem pueri pro nomine leger Compleiit genitrix, ez Yofeph omnia mirans, Ad patriam Leti t vepedant,puerumq; veportant. — t redeunt Alíud exemplar fupra pofitos uerfus fic babetzam exemplaria in multis uariant. Concedet populis, dicta in contraria fignum, lus adueniet percurrens debita Leto, Atq animam matris ferro fülgente máchera, Quo pateant tecti czc, COMMENTARII. heri antique Moyfes,legi poteft c*. Mofes ut in Yuuenale, sané banc legem babemus Exod, 2 4. Deutro,t.. Leuitici.sie7.:2 Primos, id efl; proges nitos, quia omne mafculinum adaperiens uuluam, Sa» crátdos , quia fanctum domino uocabitur TWiplumes, quia adbuc pullos,ut dui mon euolárint. Ad delubra, i eff, templum domini. Sunt autem proprié ia quibus erant fimulachra delibr.ta, id efl, decorticata,que in templo Iudeorum non erant, fed transftrimus ad ome. nia templa. Ferittur,id elo jferuntur.Ecce.q.d.de ms prouifo,comprebendere fenfu mentis diuine cy fpiris tu[[nfli per donum prophetie. Carcere corporis, fic $ $5 Paulus aé$ — IVVEN, PRESD, LIB. s Paulus duod; uocat ; €7* Cicero de fomno Scipiotiit-.-- cum primum,id eflcum tamen antea,uel ubi primu tied fimul c quod. dicit Lucas : non uifurum fe or^ tem nifi prius videret Chriftum domini.Palumbos fos .. lemnes,id eflex lege inflitutos,dicuntur ex palumbes,. . uruato corpore,ex fenio: unde filicernium bominem decrepitii uocant, quod imátus filicem cernat. Gremio diceret Valla, finunifi forte dum pars fuperior inbr4 chio recubabat , inferior in gremio fouebatur . Nam gremium eft fub uentre ad femora.Simul, id eft; ftatim poftquam. Nunc nunc;geminatio affc tum notat , ar* cus uinculis,quia corpus eft quidam carcer animi. No tum autem eft canticum Sumeonis : Nunc dimittis 7€ Ad cafumid efl,in vuinam multorü-Renafci per baf^ tifmum, fignum efe nez 45unt.Ynfignum cui. contradi cetuv fcilicet, ab infidelibus cz perfidis ludais, bi, fcis licet. fideles.liuor,id ejl inuidia fcribarum cz facerdo. gn. Macher nid efl oladius fup.percurrat,te&iisid eft ifcrutabilis deus.fcilicet. fpiritus, Anuna filia Pbanuc li;.cbaro,id eft dilecto. — MAÁAGI CVM MVNERIBVS ueníunt, Math.z. Ens eft Eoi Pbebo orto proxima regni paca follers,ortusd; obitusq; notare : " |. HM ——M DEEVÁNG, HIST. . — 267 Huits primores nonien tenuere Magorum: - Hinc lecti proceres,Solyma: per longa uiarum Deietiunt;yegen; adeunt;orant; doceri Que regio imperio puerum Iuda tencret. lam genitum.fefe felle fulgentis ab orta. Admonitos ueniffe uiantquo fupplice dextra Exortum terris ucterabile numen adorent z Territus Herodes uatum legum; peritos, Quid prophetarum ueterum prafaaia nofcunt Imperio accitos ; iubet omnia 1 quererelegis. T Qo pateat que fint genitalia moenia Chrifto, Oma uenturum fbondent quem oracula uatum, Tunc manife flatur, Bethleem quod mentbus illum Progigni maneat,cui facram ducere plebem Yraélitarum fana uirtute neceffe eft. Tunc inbet Herodes Perfas pertendere greffunt, VnuentuniG; fibi puerum monflrare 3 uidendum. Ecce t uie medio flellam precurrere cernunt Sulcantem flamris auram, que in culmine furo Reflititez pueri luflrata babitacula monfirat Gaudia magna Magis redeunt, fidusq; falutant. Et pofiquàm puerum uidere fub ubere matris Deledli promo texcrunt corpore terram : Submifiic fimul nox my[lica muera promunt Auriom t acquirere tQus ay4 — YVVEN, PRESSE. LIP. s feusrc 4 Letis * itineris T coron v quefo IESVS INVENTVS IN MEDIO pO. &orum fubditus erat Marie cy Yofepb;Luc.a. T iam bi[fenos eui comprenderat annos IE pafce ritum 3 feruando ex nore parctitét Ad templum t Leti puerum perducere fefiis Omnibus annorum uicibus de more folebant. Ergo aderant pafcbe pariter,cunctisq; diebus Feflorum impletts, patriam remeare parabant "Tum puer in populo coniitis ucftigia matris Defevuit, templiq; libens fecreta petidt. Mibum per vicos urbis, perd; abdita tecla Perd; tue flratas,per notosyperd; propinquos Quercbat genitrix: fed lux ubi tertia uenit, Ad templum propere veucat,uatumd; t choreis - ynuenit infertur: legum; obfcura fenili "Tra&antem coctu: uix admiratio digna De pueri uerbis finibus fuit: at pia mater, Nate ait, amiJum lacbrymis te t quevo profufis Arxia cum genitore gemens, qu. caufa parentur Secernit gre]Justempliq; in fede retentat? tlle autem, quid me tantum quid queritis :inqb 5. Rn nondusn fentis genitrix quod iure paternis Sedibus cz domibus natum ejt babitare necefJe- . Hac dite greJum [ocistpatrianq; rcuifit »w- ' DEEVANG. HIST. ' 14$ | Kec genitrix tanti perfenfit pondera uerbi, | Ordine cuna tamen cordis fecreta t referunt. — 4: referat Rt puer obfequiis apte predulcibus ambos Ad proprium femper cogens t ueclabat amorem — $ uediebat COM MENTARII PNEU » ideft factus erat annori i , De eld eft ,cófuetudine. Libés auté uolutntarius quia libiter ingrediebatur templii patris fii, aut ex in duflria deferens matrem » ut effet n ijs que erant paa tris, Tertia, id eflstertius dies. Choreis, id eft, choris legendii tamen putem corone atum, id eft, peritorit Waticiniori fcribari et legis peritoric.[enili coctu fent uix dignajid eft.fatis ampla ; quia maior erat faptenz tia inuerbis pueri, quàm admiratio in presbyteris.te qufo, id eft; frequenter qu£ro.legerem tamen quero, * Secernit , id e& , fepavat à congre[Tit parentum. Se, dibus cy domibus, id eft, in ijs que patris mei (unt , qued forte non de domo, fe de doctrina intelligena dun ejfet. Perfenfit, id efl;on intellexit, quia, Et ipfi on intellexerunt uerbum , quod locutus eft ad cos 1 Réferuant , uia e mater cius conferuabat omnia Werba bec in corde fuo, At puer obfequiis , quia erat fubcitus ill. ez proficiecat fapientia cz etate Q7 gratia apud deum e bomines. P3 De 476 IVVEN. PRESB. L13. 1 DE BAPTISMATE IOANNIS. IN Tordane, & de uíctu et habítu eíufdem Christw baptizatur,coli aperituryuox patris PSI D auditur. Mathei. MárcinLuces —— n loanmsprimo. Nievea ueterts fcripti per debita currens ] | oe féclorum feries promijJa trabebat, Zacbaris foboles defertis ualiibus omnes Ad deponendas maculas clamove uocabat, xluminis ut liquidi caperent miranda lauacrd 4 Queis t Quis aima fpecies abluta forde niteret. Efatas uates cecinit, quod numine iuffus, t Vox late ve[onat defertis ualiibus amplas Steruite iam &rat.s,omnis fit recta ularum 4 digneues Semita;que domini t plantis calcanda beatis. - $ligia ge Subfident colles uallis complebitur oiinis. &et Corriget anfractus callis bona linea vecti, Corporeisq; oculis lumen tra&tare ferenum Omnibus indulget genitor domintsq; falutis. Ergo aderant populi; pafiimqg binc inde ruentes Complebant ripas auidisy lauacra petebant. | COMMENTARII Ntere4. Ordo eft. Series,id eftordinat4 proctff! i" | Ii pro eclorum, id es,temporum, - S DE EVANG. HIST. 177 debita ueteris fcripti,id e&. anti qui tetantenti, boc e&t ficits qué in leoe ueteri predicta erat Trabebat, fup, 3 fecum,aut exercebat onitia ponitajJa , fcilicet per xd Propbetarit à deo. Sobole; Zacbaris.f.Yoatties Bapti fla.eic. Ad deponendas maculassid eft ad poenitentiam €? baptifma,Q uisjid efl quibus lauacris.[lernite iam firatas fcilicet uis. Dici illud: E go uox clamantis in deferto,cc, Anfeamtu, id eft, udiredlas ey obliquas uias.L. bona linea,id efl fententia vez callis.Lumen fe ferenii fcilicet, chyjaz fole iuflitie;quia uidebit omnis caro falutare dei, Vnde Ioannes prodens ipfum digito dixit:Ecce agnus dei,ecce qui tollit pecata mundi;etc Iniulget,id eft, indulgenter et multum benigne concez dit , Eft autem proprie indulgere fe pronum exbibere c incumbere. Lauacra,bere penultimam producit, | ; Exta camelorum füerant uclamina fetis T9 xone pellis medium ciere prophetam Paus dui folitus vuralibus effe locuftas Et tenuem uictum f5luefhia ntandere mella; - * praebent 15d; ubi tot populos diuerfis fedibus ortos, flacftria Irruere ad fluuium cernit: fic increpat orc. ma Viperee gentis foboles,auis debita uobis Supplicia, urgentes; iras eutdere monflrat Scd facite à miferi fructum (fi pocnitet )aptum tg Nec 338 — IVVEN. PRESB. LiB, FN ec getteris ueftvi tollat fiducia nzerttes. Na potis eft dura fuperum rex cote creare Progenienm, quando foboles fua degener errat, Proximd voborció iamiam radicibus inftat Wciesd; lee Cuntiorum ante oculos ácies fublata fecuris, Wat4 Cedentur flue flerilesignemq; fouebunt. Nunc ego préteritas ntaculas in flumine puro . Abluere institui ueniet; fed feetior alte Cuius uincla pedum non fum contingere dignus, Abluet ille bomines fancto fpiramine mergens, Flammarumq; globis puvgabit noxia corda, Ylius eo manibus ruralis pala tenetur, Et propria ipfius purgabitur area frugum, Horread; implebit fecreti copia farris Beternusq leues paleas populabitur ignis, H«c dit: c7 properis per foluam pafübus ipfa Cernit ordanis uener anda lauacra petenteim, sed uetat itncrepitans uates; c7 talia fatur "T Á rie meis manibus digneris mergier undis, Cum tua me xielius poftínt purgare lauacra ? Dixit Yohanues : cui talia reddit tefus. "Nur fine, nari decet boc : fic fancta per onitti oi | 7 Ywfficie confcélandw complebitur ordo, / DÉEVANG. HIST. ' :75 ec mentordans, witreas penetrabat fluminis undae Surgenti manifefta dei pr«ejeutia claret. Scinditur auricolor * feptemplicis etbera cceli Korporeamá; gerens [peciens,de[cendit ab alto Spiritus acream fimulans ex tube columbant; Et fantto flatu corpus perfüdit Iefu Twic uox mijJ a dcilongum per inane cucurrit, * Ambitemá; undis Chriflum,flatuq; perunctum B&lloquitur.te nate bodie per gaudia te[Lor Ex me progenitum;placct bec mibi gloria prolis. COM MENTARII. ; it Ext4jid efl;contexta uelamina;que erant. tiofl ; 4d pompam «ut delicias: fed 4d boic[latem, c uecefitatem tegendorum membroriaa caufa. setis, id es;/preduris pilis.Et zone pellis;id eft. pellicine. aut ex pelle confe&e.Edere locufLs: nullo modo [lat : qui edere , «7 locufta primam corripiunt . Dic -€rgo , qui folitus effe, id eft comefJe ez. man" ducare locuflas , id cft , ut. qvidam. uolunt. fabas iluefires . Nm dc iftis non recipitur cum carne mon uefceretur. | t folitus mandere mella fylue&ria : éppofitorit ui&um tenuem » id cf, exilem: ficut Aen. wie Vitlitinfelicé Baccas: lapidofaq; corna Dant vami Y t 4 Tot 480 IVVEN. PRESE. LIP, T. Tot populos.Exprefiius dicit euangelifta. videns at tem multos pbarifeorum cz faduceorum uenientes 4l - baptifmum fuum dixit eis ; Progenies uiperarum,qui . demonjirabit uobis fugere à uentura ira ? Facite erg fructum dignum pocnitentie . Et te uelitis dicereifla, —| Nos patrem babemus Abvabant.Dico enimuobisqu^ — niam potens efl deus de lapidibus iflis fufcitare filios ; Abrabe.Sed frufira euangelium quod in manibus e& vepeto.Q nando,id efl; quandoquidem. fua,id efl pro^ — pria ipfiu . fublata;id eft, furfum ducta,ut fortius fed. at: acies ipfitu fecuris.uincla pedum,id efe, corrigid — calciamentorum.Flammarumq; globis;id eft, in fpiri^. is cz (gni Ruralis pala apud Mattbeum legimus utt tlabrum.Eft auté pala ut V arro docet,inflrumentu vujttcit à pangendo diclum.Populabitur, quia combi yet. Properis;d eftfeflinis.Etbera,nominatizau eft & «ccufatiuo mominis ether bic etbera, uni fit bec eth va ficut ab hunc fiatera, bec flatera;ab bunc create? bec createva, ab banc caftdem uel cafidajbec cafe :da ezc Efl autem fPlendida pars cali unde dicitur 4" vicolor,i.habens colorem «uri,codi feptemplicisqud feptem funt planete, aut quia feptem diebus tempor diflinguimus. Nam funt qui decem coclos conflit Aire [1 0 "DEEVANG. HIST, ^ T A&re4m columbam, id €f; aérei coloris; perun&tum fla tiid efbfpiritu fano, POST IEIVNIVM QVADRAGIN — : ta dierum & noctíum, lefus ten- tatus efle uicit, Matb,cz Luc. nd 4. Már,t, , V T t Vac petit wmbrofos montes; ey luffra feya, € Tum T. illi patris prebere mimftri Certalant;rabidi mox [inoy demonis t atram tair Cim terrorerapit mentem nec defíit egro * " —— » "EMO 00 oo EMENNEA. 4ER no GODEDULEMERM— Tentandi interea Chrifluum uer[utia faliax. Quadraginta illi fuerant ex ordine foles, Ex quo nulla cibi potufie alimenta dabantur, Sed contexta fimul firmi ieiunia cordis, Terrarum ad regnum mentis fecreta tenebant, Tunc epulas demum monuit conquirere corpus, Horrendi interea fceleris fallacia tentans Si te pro certo genuit deus omniu. inquit His poteris faxis forti fermone iubere, V fion tfiticei Jormamq; capefJere paris, Chriflus ad bec fatur : Nil me iam talia terrent, Nam memini firiptum: 4 quod non fit fola datura, Vit&m credentis facilis fubflantia panis, ton fola te. Scd fermone Dei complet pispeforauirtu,.— i ncbit, Xe Ruerfits t quoniem 4$ — IVVENCIPRESBE. LIB, f. Rufi at ille dolos uerfutis artibus aptans ! Nedtere tentator properat: nam manibus urbis Mox inferre pedem fenfit,uis liuida Chriftum &Juafit Culmitie marmoreo 5 tendit confiflere templi, — Tunc fic aggreditur uocis fallente ueneno. Si deu eft uere genitor tibi,culmin: templi Aéra per uacuum [altu iaculabere corpus. ' Tejlis erit fcriptura tibi que [poudet aperte 4tale Mandatum fummi genitoris t id effe munifris Vtlapfum fludeant cafu defendere corpus. - Et famulis manibus curent tua membra leuare, Ne lapidis Ledat fummus offenfio plantas, Reddidit ijs dictis Chriftus contraria dicta. Me monini[Je magis fcripti cotleftis oportet. INe uires domini fidens audacia tentet. Rurfus in abrupti montis confi[Tere celis Mox furibunda magis fenfit fallacia Chriftum. foli oendens $ illi fulgentia regna per orbem, Cernis, ait, que fit tantarum gloria veria ? tto Cuncta t tibi po[Tum iam iam concedere t regtés regno Talia donantem fi me ueneratus alores, « Tun fic inftantem dictis reiecit Yefus, Effuge pe[liferi rabies uefana uencti. . Wereat ut femper nobis immobile iu[Jurt, " t - ^ —— pM 0o —— 5 —— —ÓBl iei. ——— M —— " | DE EVANG. HIST. -283 Vtiuftus celi dominum deuotus adoret; Vnius cy: fümul4ns uencretur nomen in uu. Talibus exculfis, fugit per deuia demon, ; COMMENTARII. jt ides efbpoftquam baptizatus eft, Miniftrt patrisiid efl, angeli-Egro fcilicet, demoni mas le alato in Cbriftum.Soles;id eft,dies, Monuit corpus quia poflea efurijt.Si te,ey-c.id efl; fi uere filius. dei es quod n fit fola, cuia non in (olo bae uiuit bomo ez Culmine in pinnaculo.lTaculabeye,id efl, deijcies.Famnu lis,id eft fumulantibus.senfit confifterc. Nó dicit ergo quod diabolus eii apportauerit,fed quod illic ei inue nerit, unde illud: erum aff, umpfit eum diabolus cc. Interpretantar ficut illud . A[fumpfit Yefus difcipulos fuos;non portandos,fed comites: ac diabolus Chriftum mon cotititennec portandum, fed ducem aut affequenm dum.Reiccit , id c&,reppulit. Tuffuisid eftmandatum dei fic apud Aulum Gellium leoitur.Lex efl generale iffum . V alla uult in fingulari. dici hic iuffus buius iujfus.In plurali,bec iujfa iufforum,quod quidem fre quentias fit, tamen ey boc iufJur legitur uide eft plu rale bec iulfa ec. Excuffus,quafi,e tergo cui inflite» Yattentabundus, — . o0 Mj 4) IVVENCI PRESE, L1P. I | Plurima nám merces uobis fevudturin ethra, — | Nanq; prophetarum fuit infcétatio talis. COMMENTARII. "T Tospopulos, ezc.Profequitur fermoné domini H monte; de quo prclare Augu[tinus fcripfit yn rupe pracelfa. i.in móte. A fcendit enimin monte — Gremium cingentibus,id efl,in circuitu fcdentibus.^ — ti.lequtur aut dicit,Felices bumiles,etc.i. beati pat peres [piritu. His fimiles,id e£t,etia felices et beati. RE | quirunt,id est;qui efuriiit c5 fitit iuflicis.Q ui doluit forté miferi. i. qui mifericors e, Manebit,id eft. cert féquetar.Maacbit.i. futurus perfiftet. Prolis .i. fuorum. Nam pacifici filij dei uocabuntur. Practps id efl precipitanter perfequens-In etbrajid eft ple dore cocle&ti. wfedlatio, id c&&, perfecatio;boc e8- si eitiia perfecuti funt,cy prophetas qui fuerüt ante uose APOSTOLOS SAL TERRAE-VO* — | cát. Matth.$. Mard.9. Luce. YMeite uos bac in terra falis effe faporett, D fapor amiffa fi iam wirtute fenefcit, Que falis abfumptos acuet fubftantia guftuss Kec quifquàm uani post bec fupereft falis ufus Ni longe abiectum cuncta ut uestigia calcent- COMMENTARII- 1 fite nos, crc hoc efl. os efi fad met " DEEVANG, HIST. — | ?9i fi fal euatierit,in quo falietur quod hic dicit: fi feneà fcit. V aniid e£; inutilis cz infatuati, Calcent ; id est; conculcent, Allegoricos uult difcipulos;qui lumen alio rum futuri erant,non infatuari;nec defipere. IIDEMK LVMINA MVNDI DICVN tur, Matth. s, Marcí, 4, | Luct.8.Q5 i. d Os eftis mundi clavum (ue abfcondite) liner, v Nam t qui precclfis impofl rupibus urbem t qu Occiltare queat ? ueftrum fed lumen 4d omnes Proueniat reruma; decus fub lucc ferena Ponatur,cunttis genitori gloria ueftri Laudetur celfi thronus e& cui regia codli. COMMENTARII. ! Os eflis mundi, e c.ne abfcondite, Poztice. NA oratorie diceret: ne abfcondatis.mpogtam , pro iropofitá, ficut Maro repostum pro repofitum di xit. Genitori gloria.i.Sic luceat lux ueftra,corá bomi" nibusut uide&t opera ueflra bona,et glorificét patrem utftrum qui in colis eft.Si dicas id alibi uetat. dicens Mattb, 6. Attendite ne iufticis ue[lr& faciatis corá bos minibus,ut uideamini ab cis, alioquin mercedé n5 babe bitis apud patré ueftvi qui in ccelis eft; cz'c. Dicá non opus bonum in publico wetari,fed laudis captationem Ev W o2 wunde is 2902 IVVENCI PRESP; LiB. I. unde bic non dicit ut uideant opera tieflra bona fire pliciter nam addit.Et elorificent patrem uefirit , hot eft,ut non querant gloriam fiam , fed gloriam dei. Quo circ dicere poffet interpres , ut uidentes operá ueftra bona glorificent patrem,cz'c. ES enim de có* pulato prédicato, ut Dialeclici dicunt. QVOD NON VENERIT SOLVÉ . relegem fedadímplere.Mattb.s.— On ego nunc prifcás leges diffoluere ueri; IN Vertere,nec ueteres ponit que iu[Ja prophet. Omnia nam uobis per me complenda manebunt. Vera loquor;dottec cali terre, marisqs Interitus ueniat;legis ne litera faltem Aut apicis parui gracilis diftinctio deerit. - Omnia quin fiant digeflo ex ordine fecli. Si quis enim minimam mandati foluere partem Aufius erit; pariterq; bomines fuadendo doccbil; Hic mimini noiaen codefli in fedetenebit. —— At quicunq; operis proprij moderamina ferudtt 3nwiolata fimul tradet precepta priorum : Magnus eritomagniG; feret trans fidera wonter COMMENTARII. á On ego nunc prifcas,id e&t, prifci feculi P data tut per um atat, Ponunt ques id 69e per eum omint q cif ; "i Prefer DÉ EVANG, HIST. 58 ét lufa , due teteres prophete ponunt, Complenda WIE-Etdcuata tamen efl lex quo ad ceremonia lezdles,e quo ad figurali,ut funt circuncifiones, Neonmetieg, AbBinenti a tio vumünantium carne. Des eribid efb ton beribiy 8 cutem duevum fyllabarum: quia id fre obferuant , ut quoties de fequatur fum in €ipiens ab e;ex utya i natura una fyllaba unde legitur decft monofyllabum.Non deest prolato ieiunus uendi/ for auro. Ne litera] efLne unis quidem elementum. DE HOMICIDIO, MATTH. y. Exodi, 25, Vdiflis ueteris iu[Tam moderamine legis, E. A Huniaro fi quis nuacul crit fanguine palmas Ille reus foveo Perfoluet uindice pornas, Aft ego précipiam ne quis confrgere in ivag &tdeat:ata; odio fratris feruente moueri . Ranreu hic ecuo poenas fub iudice reddet, Nec winor illorum consitia flamma fequetur:. QU fitu miferi íe cient fub nomine fratrem. i; COMMENTARII. A, Villiserc. bocef , quia diftum eft antiquis A^ occides,czc.omnía babetur, Mattb.5. Nec mo fima, utbote &ebenne,. Conuiti&. Contumeli ag Ti cur iieria, Cient id efl, uacatt ax appels . 8 3 DE $94. IVVENCIPRESP. LIB. -— j -. .'DE OBLATIONE. : — Máithei 5. f 1n offerre uoles, uenerans altaria doris, Et tud turc t4cite mentis penetralia tangen — Quod tibi fit cum fratre domi fufcepta fimultas. zMunierá cuna adytis allie edrmota rdindue: — — Et priis 4d pacem properans tranfcurre petendatt rraterno demum iam conciliatus amori, Offir grata deo tranquillo pe&ore dona. COMMENTARII. S offerre uolens. Hoc c&, Si ergo de muné tti ad altave,ct ibi recordatus fueris:quia fralf? t5 babet aliquid aduerfum te:relinque ibi munus ul , ente altare; cy uade prius reconciliari fralri tuo» tunc ueniens offer munus tuum: quafi dicat, tune aC ptian erit. Vnde bic dicit:Offtv grata deo, est falio occulta. Adytum pofuit pro altari. cuf. quod'ádire non licet,ut fan&ta fandtorum. — " ADVERSARIO, VIRTVTI SCIL cet & ratíoní quz uítijs aduerfan " eonfentiendum e[Je in uia , boc ef , inulta » c7 rationis dicktmimibus parcbie miu. Mattb. Luc. —0 0 ST tibi praterea fentper contraria uirtus. corper oni DE HIST. EVÁNG, ^ :9$ Corporis bec cati celeri curetur dntore, Dun rapide tecum, graditur per compita uite: Accufabit eniy; polluti corporis fis, Ette füblimi &atie; fub iudice uitnictum. Déttir (turp vapiens 41 uincula feua ministri, Nec priié tenebris 5 folueris carceris diri Mliima quimminimi reddatur portio numi. , COMMENTARI. E tibi ec, Hoc efl, Esto confentiens aduer[as Tl0 (Ho, duy es Cum eo in uia , ne forte tradat te Aduerfarius iudici | es» iudex tradat te ministro, cx i carcerem mittaris, . Amen dico tibi , tion exics in/ de donec reddas nouifimum quadrantem. Quis igi- ur fit aduerfariusscui confentiendum cfl,exponit ai« tov dicens: quód uirtus aut confeientia bene infli d. ' Solid bi TM | PA DE ADVLTERIO. Mattb, ;,| Exod. 10, - Aud ignota;reor,uobis flat cautio legis Hes adulterio probibens:fcd nic mea iuffa Occulta interne frenent molimina mentis. Rec inus optáti dum facti poena luenda e&t. COMMENTARII, A Aud ignota. Q uia audifis q, dit eft antiquis W 4 "Nor Tmitteris 10$ IVVENCIPRESE. LIB, Y. Non moecháberis.Ego alit dico wobis:qui omnis dli uiderit tmulierenm ad concupifcendi eamyiam niocchás tus eft eamin cordefuo. Molimina, id eft, conati € affcttiones.Optati, Cum pleno confenfu. DE OCVLO ERVENDO, ET manu amputanda. Mattb. $. ' Lteforte oculi dextri laqueauerit error, Autorem mifere properans conuellito labis Et iáculare proculnam membrum perdere preft4t Exiguum: flammis quàm totum tradere corpus, Perpetuisqd; animam pariter conuoluere poenis, Et fi dextra manus mentem per deuia ducit, Y preflat gyroris caufam raagis utile uellere ferro decidere, Cy um totum eterni corpus concedere flammis. ' s. COMMENTARH. 2 Lte forte cyc.Proféquitur textum Eudngelicifs Si floculus tuus dexter fcandalixat te,tr* eum c7 proijce abs te c7c.. Laqueduerit,id efi^ tiueritladueo concupifcentie praue, Jaaareil proijce« Eft enim iaculor deponentale. Mem brum perdere praftat , id eft, melius - eft , non tamen oculum, fed abwe [ian eius eruendii intelligit. I vxore .DE EVANG. HIST... :97 VXOREM NON NISI OB ÁDVLe teríum dímiíttendam, Matth.«c7 :9. Marc, 10. Luc. 16. Deut. 24. ^ JyEmuittunt * ueteres. fi quis connubia vumpit.. Y praecipui A. Scribere diffidiun iuris fevalia uerba Sola fieri recte difcedet adultera tectis; AS dlie maneant:nam cafli iura pudoris &utore anittet mulier deferta marito. ^ COMMENTARII. : Dose ueteres. Sunt qui legantveciplunt, fed re corripitur. Difiduum inris, id efilibda los Tepudij. Feralia , ideft mortalia uerba. Sola &lultera; id eft,propter adulterium, Mulier deferta dMtore niaritoid efrepudiata legitime ab eo. Amits tet lura cafli pudoris,id e[L, non ducetur ab alio, quia qui dimiffam duxerit,addterat. ——— DE IVRAMENTIS. Mattb. s. Leuit. 19. rx Ntique leges probibent periuvialinguis. — . ^ we noftris cedat iurandi audacia iufis, —— - Nec fás efl bomini colum iurare per altum, Quod fedes Domini,tiec Y que ueftigia geftaf 1 quod Terra dei:Solimete urbis uencrabile nome, (Quod regis magni patria eft) lurabitur unquàm. 8 5 We sé ^ IVVENCIPRESP. LIP. T, Nec caput in proprium cuiquàmiurare licebit. — ! ' Namq; poteftatem minimi non efJe capilli Cernitis,albuntue;aut nigrum mutare colore. COMMENTARII. Rtidue cc. Audacia iufiurandi, fcilicet ind— num,unde dicit: Ego 4&t dico uobis no iurdfé omnino;red; per coelit,duia thronus dei eft : neq; ptt terran,quia fcabellum eft pedum eius:neq; per Hiero. — fobman, quia ciuitas eft magni dei:neq; per caput wn iuraueris ec. QV ALIS ERIT RESPONSIO; ET qua uerba ínterrogati reddemus. Mattb, $. lacobi. 5. ST eft fufficiat, quod non eft;dicere non di uod fupereft istis totum fallaciter 4gro - Suggerit obreptans anino uis tetra ueneni. COM MENTARII, ST e& fufficit. Quia quod abundantius do) EL efLid eft peccato aut incredulitate..—.— QVALEM QVIS INFLIXERAT. poenam, talem ípfefuftinerecoge - batur: par pari ueteri lege veferebatur, Mattb. 5. Exod. 21. Leuit.24- Deutero, 1 q'ON eno ; perm ^ DE HIST, EVÁANRG. . 199 Derasacüs legis precepta tenetis, — A Ledentem fiwper fimilis uindicta fequatur, Sed tranquilla malum melins patientia uincet Efi dus partem palma percufJerit oris g Mox alin pariem lius reberememento ^—— Buftrat aut tanicem fi quis ui iudicis infans Cede libens, pariterq; ferat tua pallia fecum, ". — COMMENTARII Dose Cc. Pernilgata;inquit, eftlex;qua A oum uirepellere licet, e talionem inferre, fed Eudngelicii confiliti monet:Si quis te in unà maxillam percujferit eidem alters prebeas.Et ft quis tunicá abs fiderit,ut eidem ey pallium adferre permittas potius quàm litem foueas, Omnia alit Eu4ngelium conferens &i nota funt.Sicut C fequens particula. HOSTI VRGENTI AD INEE^. fia ac molefta ínferuícndum effe. Matth. $. 1te forte aliquis paffus per mille iubebit lve uiam: evaus atq; oneris perferre laborem, Riox perges,aliudq; uie comitabere duplum. '" DE ELEEMOSYRNIS ER Os . A gandís .Matth.s. I quis egens pofcet,uel fi fnulabit egentem 7 L| Ex. jo IVVENCI PRESE, LIB. L Nec Salomona grauen, quum regni diuitis auld A ffieret:talis contexit gratia ueftis. Quiod fi pratorum fruticumqy uiventia leta Ipfe deus weftit:noftris obnoxia flammis Cur uobis potior non eft fiducia patris ? Ergo cibum,potumueftenq; c7 inania cuncta Gentibus infidis terrenam linquite curam. Vos potius digne cocle[tia querite regna, yufliciamq; dei: fpontanea cetera currunt. Craflitia nec uobis curetur copia rerum : Quisq; dies fibiinet fatis eft pro fraude diurna, Aliud exemplar uerfum :6 & 37 ids ic habet. pectoribus noflrismum ficubi talia pofint Tacrementa fuis bomines imponere membris ? COM MENTARII.- : Emo poteft. Nota funt omnia. Pluris fim IN: maiore precioscz eft bonc&tus fermo fao pluris aut minoris. Nec digni fuerat,id et. Ef de flimentis qui folliciti eflis, 7 c.SI nunc babita T boc e. Quis autem uetrum cogitans poteft adem ad flaturam fuam cubitum unum : Ligonest firumenta quibus terra colitur : dicitur autcm ifi dum V érroriom quod eo propter latitudine " DE HI$T, EVANG. 30? terra es fücilius legitur quaft fit dictum à legendo lis go;prolego.Nec Salomona grauem,id eft , petentem — €7 fapientem regem,Est autem actiuus ficut à Platon Graco fit bunc Platona,et 4 nominatiuo Ciceron, hiic Cicerona. Nam que nos in o máfculina babemus Gre ci in on babent, Qyuum,id est, quando, Fruticumq; , id efe uirgultorum. Virentia , id efl, uireta,. Noflris Bammisid efl exulioni folis cem deus oriri ficit. Qf dics,erc.Suffcit diei malitia fia. NON ESSE TEMERE IVDICANz dum,& de feftuca& trabe ín oculo, QC niargaritas non ante porcos potens das. Matth. 2. Luce c. | peces ueftrum füciat damnatio fua, Nara dominus ueflri iuris documenta fiquetuy , T Quiecunq; in terris fLatuetis tempora capti * Qite uos Heec eadem uobis genitor feruabit in etbya - Menfirai tibi quam ponis, portare neceffe e ; Cernis adberentem fe&ucam in lumine fratris, Nec tme in proprio tigria confiflere fentis, At oculum prius alierin; purgare laboras ? Diribe fed probris ilc de umige tignum, Tum miniran alieyiu, csv pis demere ariflam | Fecetibus (anttam dederitis:ne ie uelitis 5 ^ CTurpie 39$ IVVENCI PRESB. L1B. |. "Turpiter immundis iactare monilia porcis Kam; tlla in ceno pedibus fübiecta iacebunt : Conuerfia; canes wasto uos uulnere vumpent. COMMENTARII | V dicium ucflrum,ez'c.id eft,nolite iudicando cof* T quenquàm, Q tod euangelii dicit. voli | iudicare c7 non iudicabünini, nolite condénare c7 ? condemnabimini-1n quo enim iudicio iudicaueritis if* dicabinini:ez in qua mira méfi fueritis renetictut uobis. Sed ut dixi fruftra repeto euangelii ueflri itr i.quo ufi fueritis.Q ttecunq; tempora,id eft,tépor4lid iudicia. Capti f. illecebris cz diuitijs buius mundi quas multi male iudicant.Yn etbra.i.in coclo. Lig fignificantius dicit euangelium trabem , que nag est:undetrabalis clauus pro firmifümo uinculo 4€ pitur;nefcio tamen an legendi fit tignum, ficut fallax de lumine tignum,ubi mendoft fcriptum. offa di trabem. Nam trabes cz trabs trabis primam «of vipiunt, Nec canibus fantlum dederitis.Sic apud EP nium,quod citat in primo officiorum Cicero : Né aurum dederitis, Sicut apud. Ouid . Cum maris Y^ nij tranfierits aquas. Et apud eundem, Vitam 4e vitis in undis. unde interdum in füngulari reperit isconiidui tiam in tertia. coniugatione prol JDE EVANG, HIST. |... 69, Vt dpud. Horatium. Cuncta manus auidas fugiunt b. redis amico. Que dederis animo .. Morilia euanges lien dicit niargaritas, que monilibus inefJe folent. Conuerfic fies. Euangelium docet legendum e]Je cde Wcs;dicens: Et cares conuerfi dirumpant uos. PETENDYM QVAERENDVM & pulfandtm cfTe, Vlatth,7. Lice. 11. loan" —— M5 16. poss dabitur querens inuenta tenebit: Pulfantis aditus foribus pandetur apertis. Vos bomines natis panem pofcentibus orines Num lapidem dabitis? pifcem ie petentibus anguem ? Vosinquamvigidi,quibus alte eft infita cordi Duricies:teflris dabitis femper bona natis. Indulgers t bomini genitor bona mitia digne t homini Quim prestare magis gaudet pofcentibus euis ? - Quecupitis uobis bominum benefacta uenire, Hec eadem uc&ro cunctis preftate fauore Hc legis fimma efl:boc ius dixere prophete. COMMENTARII, De eft petenti. Natissid eft filijs. Quim id est , quanto magis. Genitor , id cft , pater elei, Hec legis fumma e, ideft. Omnia ergo X 3 — Quang $u IVVENCIPRESB. LIB. L. — rjuecunqs uultis ut faciant uobis bomines, cz" wos fc tc illis:bec eft enim lex ez prophete. LATA EST VIA, QVAE DVCIT — ad perdítíone. Mattb.7. Luc.u. — Teper angustam iusti fuper etbera portati, Quod lata c7 fpaciofa uia eft, que limite euo Preruptum conuoluit iter caligue mortis, Yonunereq; illam penetrant per pronacaterut- —— ANGVSTAEST VIA, QVAE DV^ . cítaduítam, Mattb. 7. MA ttátis ftipatur ferita faxis Celfaq; uix paucos ducet per fcruped uirti^ Acfi quos nimium fallax illexg; malorum Planicies fuafit; deformi lubrica lapfu: , Arripit bos prorosqd; trabit uelut impetus antis &ut alacer fonipes ruptis effrenus babenis, Aut re&oris egens uentofa per equora puppi? COMMENTARII. is 1d efbintrate. Quodid eft quia lata cf T. Semit4 uitalis -i. ducens ad uitam. Celfa-i- 4 Scrupea,i. lapidofa ubi [unt ferupi, acuti lapi P^ 4 offenfantes. Planiciesi. uia plana cz lata. FA illex .i. ille&rix malorit . Quia boni nó fequi - aliad uia ad poitré diis Lir, DE EVANG, HIST. - 313 fiefciut pedes confiftere.Sonipes,id efl, equus pedibus fonans:quia &aye [oco nefcit. Vento[a, Concitata uei To. He autem fimilitudines autoris funt. DE PSEVDOPROPHETIS ET hypocrítís, Mattb. 7. Qs qut nomine uobis 3fidize ficit, appellantur, prophete Hos ouium fpecies We[Ht fed eua luporum EFAUSTBUS E proprijs nof unt talia monftra: Qiienis petat finem füllax dockrina videndum eft. Qutspropter rerum molitio perfbiciatur Nam neq; de tribulis ficus, nec entibus uds Proueni]Je unquim ruris per terga notafls, Vti; arbor proprio ueftitu germine pori Sic dolus illorum, fructu monftrante patefcit. COMMENT ARII. Pferuate. ] Quod Euangelii dicit:attendite à falfis prophetis.Elegátcr dicit obferuate,ficut emicus; Ob[erua yauii quid agat. Obferuatus ait Mem. duobus modis : aut uener.tioriis gratid., ne Em olféndamas unde fj obferuantia: cit [ufpicios c tiis ie ipfe mos offendat : autdecipiat ficut bic . X 4 FKalfo T $15 IVVENCI PRES. LIB. I. Falfo,id efl. ficto.Appellantur c7 tamen non funtie- Ü ripropbete. Sua pectora,Fraude luporum, grt n4. Scilicet ouim,id eft fimplicium ez innocentiuttt. Talia monftra, aliud in corde c aliud in ore babet tia, quod monftri fimile eft,unde c7 lupos uocat dort — "us. Quen finem,id efl; quod inflitutum ac propofi tum. Mollitiod efl,laboriofus conatus. Terga Y ris,id ef;per füperficiem terre;aut potius per marg Mies aruovum.. Proprio germine;aut proprij port: NON OMNIS QVI DICIT MIHI: Domíne domíne,íintrabítín reg num colorum. Matth. 7. On ego palpantii uerbis ey bonore ntouebor» NS me quod dominii preblàda adulatio dict Prenia cotleftts capiet f[pontanea fedis: Olli fed merito gaudebunt munere regni, Qui faciunt noflri genitoris iuffà wolentes. Aduentet mox fumnta dies, que iuve [euero Prenia iuflicue tribuet: fceleriq; gehennam. "T'um mibi multorum clamabit talia fletus: Nónne tuo quondam nobis fub nomine wirtid Extitit, e» noflris parebant omnia iufsis? «€ Sepe ctiam noflra e&t uox annumerata Seruiuitd: tuo nobis [ub nomine demon? -— DE EVANG. HIST. .-— gm Tunc iurabo illis;quód talis cognita nunquam Vita vübi eft bominum: geftis que fordet iniquis. COMMENTARII. 1 IN? ego,iniquit, dominus, Hoc efl,tró omis qui | dicit exc. Moucbor,id eftafficiar mifcratia We-Premia fbontanea, id cft, vie [ponte conferenda, Ollbid efl;/omes illi.ynitatio eft virgilij dicentis li, 6 Igne us eft ollis Ugor, Volentes, id efl, non coacti: Lu fata uolentem ducunt, nolentem trahunt, ut dia €it Sateca, Summa,id efLextrema c ultima, ut Aes Hed. 2, Venit fumma dies cy inclu&tabile tempus Dav datie, Yuflitie.uflis operibus. Virtus, scilicet faci enidi figna c» miracula, urabo.Matthéus dicit:con fütebor. Gcfls iniquis dicerem fais quia de priueti DE DOMO EDIFICATO SV per petram ucl harenam, Matth.7. Luc. 6. | Visq; meis monitis, auvesq; et facla dicabit, Hunc equabo uiro, folidis fdamina [axis Ponenti:libyata fuper que monia furgent. Ila domi pluuiis uentisq: illefa manebit, Torrentumi; minas fivimato robore tincet: Warent t inijoto quoniam fandamine petre, — . t inmoté X 5 Qu 315. IVVENCI PRESE. LIE. f. Qui uerà 4uditu tantum nica iu[[a tenebit, Duerfisq; procul factis per lubrica perget: Hunc fimilem faciam uolucri, qui fülcit arena Fundamenta doius;cui mox ut flamina uenti Et pluuia effufis coepere incumbere riuis, Omnis fabuerfo procumbit pondere moles. Vfequiturq; gvaui tectorum fir4ge vuina, , COMMENTARII. - Vifg- ]Pro quicunq;.dicabit aues, fup. 9 a5,id ef, audiet monita mea, Et facta. i. ficit fécundit ea.Equabo.i equiparabo,aut afimulabo-14. bratajid eft;equali libramine extructa. "T orrenttto id eft , fübitorum ammiumà nominatiuo torrens. P* tr , id eflrupis aut fibxi , id eft , fundata. funt fup?! farmam petram, Auditu tantum,id efl,ea non facit Lubricajid efl,lafeua. c7 cafum parantia. volieto id efl;cito uolubili, Strage;id eft pro[tratione- fii5;id eft tota moles: fcilicet «dificij. DE ADMIRATIONE IN POPVLÓ orta ex uerbís lefu Chrifii, Máatth. 7. Marc. Luc, 2.€7 4 "T ALia dicentem magia adinivatio plebis | zi Berwcst fiupuit,quouiam tranfcenderd de Doctrinam ueterum, Chrifto concefJa poii oM! DEEVANG. HIST. ^ x6 COM MENTARII. : d Alia dicent&. Hoc ef. Et fatti efl, cum cofuma: Tid [et Yefus uevba bec, admirabantur turbe fu. Der doctrina eiys vat enim docens eos;ficut poteftas ; tert babens ey no ficut fcribe corum e» pharifei. IESVS DESCENDENS DE MON t€ leprofim curauit. Matthei, 9. wyci, s, Luce. $. Enic; lincuentem celfi Rftigia montis Stiabat e audens populori turba fequentum, Ecce fed borrenda confixus uifceratabe, — (Q tem toto obfeffim facdavat corpore lepra) Oclibtit uenevans üienis, Chriftumq; precatur, Vt careat tandem languoris pondere tanti, Sufficiat uoluilJe tuum:tum dextcva Chrifti Attactu folo puro auit lurida membra, Vncolumiq; dehinc * celaret gaudia infit T celare Et legi parens * offerret munera templo. bec COMMENTARII. Tofferri Lys ] i efl;cit ait defcédi|Jet efus de mon - te cc. uide principi 8.cap. Mattb, Fafligia W eff, fimysitatem. Stipabat, denfe fequebatur. Con XI Ui fcera, id eft)babens uifcera confixa. Sufficiat 3 uoluifre Lian y id ed, fi wis potes me muidare . Lurida —— — NN js — IVVEN, PRESB. L1, 1I vela fuo: fluctuq; uolat flridente carina Poftquam altum tenuit puppisconfurgereiniraé — Pontus: cz immtenfis binc ide tumefcere uentis Ventorum vabies: mixtis binc inde procellis | y inflat Corpit:ez ad colum rapidos fuftollere montes pontus c7 abruptos tollit trans fidera montes Et nuuc mole ferit puppim: nunc turbine prordttts 3 receptant. Mlifosqs fuper Laterum tabulata * receptat Fluctus t diffectoq; aperitur terra profundo * difie&lio Yntereain puppi fomnum carpebat Iefus. Ml difcipuli pariter nauteq; pauentes Euigilare rogant:pontiq; pericula monftrant llle dehinc: quàm parua fubeft fiducia uobis ? 1nfidos animos timor irruit inde procellis Yiperat: c7 placidam flernit fuper equora pace 1lii inter fefe timidis miracula mifcent Colloquijs: que tanta illi eft permijfa poteftat- Quodie fit imperiuntscui fic freta concita ucntió» Ercéed; nimis fubmittant colla grocelle, ! COMMENTARII, ^ Onfcendunt nauem . Grapbice defcribit - ptatem fubortam;cz à domino elata Cs fürgere in ivassid eft inflari cy turbare nt folent Procellis , id eft , undis uentofisà proceledo [ n 4 *X inter fj r DE EVANG. HIST... $15 Ad celos, bypertoje efl,ut ibi, Ter [pumam elifam cz vorantia udis aftra. Suflollere, id eft , farfum fr^ reamontes,d ef, aquarit globos, Puppim;id efl; poftes FIOTCII DArEem n tuis proram, id efl , anteriorem dis Bant;quod Proruat fulcando aquas.Mlifos,id eft, fra- tos fluctus , Tabulata, id eft , ex tabulis concinnata eram folaria . Diffesto v id eft. fiffo c intercif- fo. Prof o , fcilicet aquarum . Maro . Terrana ;. HITS dberit ;Cavpebat, id edt, auide fintebat. THTLIA eft Gu ptum paria Stertit, id cjl [lernctie do indicit pacem id eftranqullitatem. .— IN TERRA GERASENORVM . &emonía expellítab homíne quibus nomen Legio, cz in porcos , Wittit. Mathei, Marci. Luce.8 I Gerafenorum fteterat füb littore puppis, Ecce fed egreffo inuenismirbile didi) Occurrit miferam cui mentem fpiritus ater Horrenda implebat l4cerans uirtute farovis. Vli ovata dogs tetvis habitare fepulchris, &c poterat rapidum quisquám vetinere furorem. Ferrea duin etia vumpebat uincula membris, Seitndebati. orates it lanea fila cathenas e » 2.3 Et o VLL 314 — IVVEN. PRESB. LIB. 1l xt im compedibus leuis infultave foluto — Ludus erat: faxisq; ferum concidere pectus, t1 Y ubi I5q; * ibi pergentem Christum per littora uidit, ^ Cum clamore ruitlonged; accurrit adorans. Regnantis femper domini certifitma proles, oramus: folite nec nos regionis ab ori Excuti4t: longe tormentis excruciatos Nam nomen legio eft nobis,multosq; fub uto Nomine confociat flatus uis fola nocendi Cerris ut immundi fubigunt bc pafcua porci His faltem libeat vabiem fatiare repulfam. Per patris altitbroni nomen fub'ime rogamus, 'puperat ijs bominis mentem dimittere Cbristus Porcorum(; finit gregibus finire furores. Vani; bominis upidum difcuffo demone,petus Infperata fü.e ueneratur dona falutis Et iam pracipitcs fcopulorum margine porci 4 itas Yn mare deiecti properant difperdere t uitam 4 Tnfanit iu. At uerà € fpeculis miraculatantapauentes — uenem poft Diffugiunt: urbisq; ruunt ad tecta fubulci. quàm refi « Et mam fpargunt;populosq; ad littora cogunt, pilfe uides ** Vnfamon ueró iuuenem postquam refipile bant. Credere cernentum populorum turbacoatcldc* — Orabant pauidi regionem Linqueret illam. yt Á DE EVANG. HIST.. s?; COMMENTARII à I5 Gerafenorum p ecitat quomodo legionem des ^ MiOnloY 4m ex pufeyit 1 corpore obfejfo dominus.E/ £"*o.fcilicer, domino, licere potui[Jet:ecce fub egref IeSpiritus ater ideft. malus cz pernitiofus - Virtute, d efl ui. Noue auteni uirtus in malum accipitur , e* tamen fi ülrtus à ui , etiam malis ut furoris uirtus eft. Vtlanea fila; fup. fcinderet,quod non bumana ope ui detur potui. v eris id ejt facili" ,'udus,id efllufus.Fe TUIbId ejE ferociens. Cum clamore id eft , fimul cla» TIATIS: Fonti ca eim concomttatum, Certifima.allue 1t 4d Vercilitna carmina de Hercule. Ab oris regio/ tis, fcilicet buius. Yoomundi porci.q.d.quibus cum mun dus fis parcere non debeas, cy nos inmundos addices Tc -R bien, fcilicet , conceptam in bominem vepulfam fclicet,à te, Eft enim participium,non nomen.q.d,res percu[fan.Per patris altitbroni,id eft, fedentis in alto throno. Callida coniuratio , quia patri obfequentiftis us evat.uitde poftmodum coniuvatus per. Dei uirtus tent vefbon(irus eft iniquo iudici . Finire furores, qu4fi non pa[fus fiin alia corpora pofLilla immi/ Bare. Veneratur dona, id e[l , donatorem : aut do/ "I4 quia gratias agendo : donis honorcm facit . Sue bia, id eft , fum : hoc eft porcorum cuftodcs . 1 y* Tangiuuy hó —IVVEN. PRESB. LIB, IJ Tangitur autem caufa cur domin us admiferit pot^ cos à fpiritu immundo agitari , ut. uidelicet p4*- flores miraculum diuulgarent . Refipiffe , ab. anti* quo préterito fapiui, fatum eft refipifJe, pro vefipulf! ! fe- Nam àvefipui fieret refipuiffe IESVS PARALYTICO SANATO fufft fcre lectum, Math 9 Mar.s — Luce g.lodnnb.$ — Nde domum repedat terrarum lumen Yefus, L veuertenti iuuenis torpentia membra COfficium quorum ntorbus diffoluerat acer) — , Ante pedes ponunt tepido recubantia lecto | Quem miferans animo,uerbis compellat Yefi A flit certa tu.£ iuuenis con[lantia menti z Nam tibi preteritus uite donabitur error | Hoc diclum fcribe mentis per operta maligne | Carpebant quod uerba dei uirtute ferenda Fu Protulerat Cbriflusfed pectora tali cernetts » | Hoc;inquit, uerbum feribarum di&a veran — t quanto Quod t quantum facile fuerit dixiffe fequenti — leuius Et dicli cy facli pariter uirtute probabo E Vt inibi conce[Jwm peccata vemittere certant. Quapropter iuuenis firmato corporis ufu E. Sur ge uictis: flratumiq tun fub te&là refe p DE EVANG, HIST. 3317 . Surrexit: lectum: humeris iam fortibus aptat, Per mediund; uivens populi mirantis abibat. Tunc timor cz Lzudes domini per pe&tora plebis Concelebrata: fimul miracula Leta frequentant. |. — COMMENTARII. . JN le domum vepedat , id eft. pedibus repetit . Iuuee 75 genitiui eft cafus, Nam ordo eft. Ecce)fup . hos Wle$ ponunt veuextenti fcilicet, Ye aut domino. NIONPPE uenis fcilicet; paraltici-torpétia,id efl;con CC C7" contraGta : ut pote quorum officium , id eft; EXercltium c» ufim , morbus acer, id efl, uebemens. Widelicet payalfis. diffoluerat aptum uerbum ( nam €0 quod diffoluit pavalyfis uocatur ) cz recubantis fap.in lecto tepido;cum ipfa tepida effent, Quem ez fis miferans animo;i eft , motus mifericor dia. cone pelat;id eft;alloquitur uerbis, fcilicet, fequentibus à iu uenis certa conftantiajid efe; firma fides aft tue men tinam error. préteritus aut. preterite uite donabis tur tibi,id eft; quia remittentur tibt peccata tua. Scri» be carpebant, id eft veprebendebant c mordebant Per operta;id eft;in occulto mentis maligne ; boc di &i. fcilicet domini.quodjid eft,quia Chriftus protule« Tat uerba ferendajid eft, dicenda.uirtute,i. per uirtus & deis cuius folius eft dim.ttere peccata, unde auia. Ws ) 4 Ti PH — VVEN. PRESP.LIB;IL — Tibi foli peccaud e7 c, Et ideo dixerit quidá deor — intra fe,hic blafpbemat.Et c widiffetlefus cogitatio ies eorum dixit , Vt quid cogitatis mala in cor dibit weftris.Q uid eft facilius dicere dimittuntur tibi pec t4 tuadn dicere. Surge cz ambula ? Vt autem fciaté quia filis bominis babe pote[Latem in terra. diiit? di peccata ( tunc ait pavalytico ) Surgetolle lectuh "tuunt,cz uade in domum tuam.Et furvexit,cy abi] — donum fuam . Videntes autem. turbe timuerunt e glorificauerunt deum;quia dedit potefLaté talem bo! fibus, hoc dicit.fic.Sed Chriftus cernens,talia pete? 4d efl;cogitationes eorum,inquit di&a. fcilicet; t4lia,id efl cogitationes fcribartan. R etractant ; id damnant;boc uerbum, fup.meum, Q uod,fcilicet UE bum quantum facile fuerit mibi dixiffe.probabo,i d | offendam uirtute pariter e dicti c facti fed ut cernánt conce|Jum, fup.eJe mibi remittere [4 p | felicet, homm in terris. Cutapropter 0 iie? ge uigens,Et boc ufu corporis firmato i4 qi. form vejlabilitose7 referto.Stratum,id ejl,leftum ti al tecauid eflin domum tuam.Fortibus, d d« [4489 — » Yaculaleta,quia leti, MATHAEVM AD APOSTOLÁ* tum uocat. Mat.9, Mar, 2. Luc 5 gr — EH, m9 | :DE EVÁNG, HIST, 32) | Dissin tutic inde ad ue&tigalia, uidit Confeffu in medio Matbawm,protinus ili Difcipulis berere iubet : nil ille recufans Inperto Chrifti paret , gaudetig fequutuc. COMMENTARIIL ; Dies ec . Tangit uocationit Matthei de quo c Matheus ibi fubfequenter-Et c tran firet inde Yefus uidit bominem fedenté in teloneo Matz 'Hm homine e ait illi; equere.me.Et fargens fecu tus ej ti V ectigalia funt redditus tam publici quám Prütdti)bic pyo telomeo penuntur. VOCATIOPHILIPPI AD APOSTO latum.lefusdícít'Nathanace — * li.Vidi te fub ficu Ioan.:. E de iter ingrediens fimili fermone Pbilippum Hortatur,comitemq; fuis afciuit amicis, Ile ubi cognouit Cbrifli uiresq; uiamq; Tug primum iufto concurrit Natbanadli, En noftris,inquit,conce[fum eft uifcre feclis. Quitem uoces ueterumez fancti cecinere prophete, Hurtc genuit ueniens Dauidis origine Yofepb, Nazara cui lix patria efl, cy nomen lefin * Mle refert, genuit quicquam fi Naxara ( miror y v 2 Quod 30. IVVEN. PRESD. LIE. If. Qitod dignum tantis unquam uirtutibus effet. teertens 1nde Philippus ait cerzes:dubitare quiefce. noli dubit4 Progyediensq; de:nam oculis fpectare licebit. T€ YWlum ubi tendentem longe refpexit efus. Vere ait bic iuflusscui pectora nefcia ffi, . "hualigna virtutem puram feruans, fine fraude * maligni, Ile fub bec,ubinam,uel quo me tempore nofti Cui dominus dicta bec diuino pectore promit. Cum te diffufe tegerent umbracula ficus, Ante etiam quám te uocitarent uerba Pbilippi, Vidit c7 elegit comitem te fpiritus autor, Talibus att oriti fequitur uox Nathanaclis. Progetiies ucneranda dei vex inclyte gentis Tu populis terre; falus,uiteq; magifler Chrifius ad bec; facilis fuafit tibi credere uirtus Arborca quod tc uidi recubare fub umbra. Sed maiora de binc rerum miracula ve[tant- Cernetis pariter totum fe fcindere colum Atq; dei cderes etbram penetrare miniftros; Vide bominis natoyclavam deftrre coronam. COM MENTARII, sd Nde iterezc , Profequitur uocationemt P pili? ad apojtolatum. A fciuit,id efl aduocauit » i etiam áccinitfed ficut fufcepit,pro [ufcepit [ 4 gts Eo LLLLLLZLLu- Zu ul NN -— — — —— : '" DE EVANG, HIST, — s5 Wien Máro utitur &enei. id eft | dicitur: it4 fciuit pro dccitit. Vifere jid eft. uidere. deriuatum pro principali dixit autem api] Ioannem, Quem fcripfit Moyfes. in lege ey prophete inuenimus tefum filii tofepb à Na» Raretb. Et dixit ej Natbanacl: A Naxarctb poteft ali quit boni effe ? Dicit ei Philippus: Veni c7 tide, V idit vj "5 Natbanac] uenientem ad fe , c7 dicit de co:Ecce AN lfralita, in quo dolus non eft, dicit ei Natbanac! Videme nofli*R efpondit Yefus ez dixit ei:Priufquim d Philirpu; uocáret,cum effes fub ficu uidi te-Refpon € Nátbanadl ey ait Rabbutu s filius dei:tu es vex Yfradl. Refbondit tefus ez dixit ei: uua dixi tibi : uidi te [ub ficu,credis , maius bis uidebis c7 dicit ei. Ames amen dico uobis, videbitis coelum apertum,cz ange los dei afcendentes ez defcendentes fuper filiam bomi mis; hec ille.que alijs uerbis profequitur autor noficr Veré dit: Noli legere uir ait., quia uir corripitur , c7 textus dicit. Ecce uere Yfraclita. tlle fub hec,id eft poft bec,fup . ait, Sefcindere;id eft, diuidi .Etbram,id cjl, eclum fblendidum. Piniftros.fcilicet,angelos. Defivs tod efo deorfum afferre. " IESV$ VOCATVS AD NVPTIAS |. &difcipuli cíus;de aqua fccit kinum. Yodin.?, Intered i l | $88 IVVEN. PRESD. LIB. IL- Hic cim uult quocuna; uolat:uocemq; per auras ;— lactat: fed nefcis quee funt exordia uocis — 3 Q uam; petant eius currenti flamina partent... ^ Quisq; igitur ifle repetit primordia ut l | I1 L1 1 | ' | ; Hunc fimilem fancti flatus, reuigefcere certum efte ^ Etludeus adbzc: nilborumcernerepoffum s — — Talia tum Chriftus, Solymorum magne magiftet Yraélitarum fublimis gloria gentis Tu ne etiam mentem uit de lumine raptam t Demers t Demerges preceps: furuis miferande tenebris — gis Nec potes obtuto comprendere talia fenfu? — — Ecce fides nulla eft: tantum terreflvia dixi — ,—— Quid fi codeftis uires confcendere fermo Corperit, cz fuperas rerum comprendere form? —.. | Qus ueflrum duram poterit mibi pandere matan ' m 1 Accipe ergo nouis qu£ fit fententia rebus Sidereum nullus poterit con/cendere cocluttts Ni folus coeli qui mijfus uenit ab aula. ; COMMENTARII O£le fub obfcura ] De boc Ioan, Erat at bomo ex pbarifeis Nicodemus nomtnté » E nó ceps iudeorit, Hic uenit ad lefim nocet dbab 4 bi.etc. Larga uolittas dei.i. feimus q,à deo e NECS, | ' | 4t. dei.i, nifi faerit deus cium illo, Nafcendi dh E j " DEEVANG. HIST. |. 55:9 L efl nif quis venatus faerit denuo non poteft uidere YCgnum dei.Stupefstus cordajid efl; babers cord: flu POAca. Correptet, id eft, fimul introcat . et eft à cor- Tepto quod freduentatiuit eft à corvepo;nó à corripio tnde poteft leoi correpet; cz ita legerem,quia premi * Poterit,non pofiit. we,fcilicet,Chriftus.fub , id cft; im poft bec;fap, ait. ttocunq; uolat jid eft. [piria - fit ubi uult; uel quo uilt.fpirat.C namqsid eft,et quà artem petant eius flamma , id eft , nefcis unde uentat «Ht quo dat , Yudeeus fcilicet. Nicodemus princeps TW : ned; dicitur in contemptum cum cy Chriflus iudeus fit.Solymorum : euangelium babet Tu esmagifler in lfratl: c» bec ignorss Vnde addit Yraclitarum , ec . Furuisjid e£, nigris c7 obfcuris tenebris , fcilicet ignorantie , fides nulla , aut Quia non credidit : aut quia terrena c apparentia que . Won funt obicGla fidei dicit , Ni id cft, fi, fcilicet, fis lis bominis qui defcendit de coelo. Dem bominis natus: cocli qui in fede moratur, Vt ferpens olim fofle vegionis in oris. M ofeis manibus fummo fablatus bonore eft Sic bominis ratum tolli in fütlime fiece[fe eff, Vt Quicung; fidem mentis penetralibus alcis Vus ad nugic; flatuet: fub turbine fecli E s Concil 34.0 IVVEN. PRESBP. LIB. 1]. d procileet Conculcet pedibus letum t trans fidera furens — Sublimis capiet donum inuiolabile uite. ! Nam; deus mundun tanto dilexit amore, Eius ut in terras defcenderet utiica proles. Credentes domito uite iunclura perenni. Nec deus hunc natum difquirere iure fuero, 1udiciolte truci terras expendere mifit. Mitia fed populis ueniant ut munera uite, Nan; ubi certa fides fuerit complexa falutet Non erit ulla illic anceps agitatio iuris, Aft ubi dona procul fuerint exclufa medele, Ia propria ipforum mentem damnatio torquet Vnica nam domini fuit ijs incognita proles . Aduentum lucis miferi fugere faperne, Et ntagis amplexi cecas tenuere latebras Sic quicunq; malis mentem maculauerit alit; Ad tenebras pauidus refügit,ne lumine claro Sordidapollute pateant contagia mentis At quicunq; pie tenuit uefligia uite t ad nmedium properat, lucem; nitefcere gandet Splendeat ut claris uirtutis gloria factis. | . COMMENTARII Den bominis natus cali quin felemoratr f cet tuc ut bomo et [emper ut deus quan DE EVANG. HIST. 34.1 Yis dpparuit , ficut angeli nobis apparentes dicuntur —— flare ante confbectit dei, Mofes manibus, quia Mofes . €Xprécepto dei extulit fepentem, quem uidentes als M erant.Eíus;id efl,dei patris. Vnica proles per natu Tá et fub fLantiá, fcilicet, Chriftus. Nec deus bunc nati V ei, nó enini mifit deus filis fuic in bunc mundum,ut dicet mundi fed ut faluetur mundus per ipfut.Qii Credit in eit nà iudicatur, qui auté n3 credit iam iudica tus eft , duia tion credit in nomine unigeniti filij dci Hoc eft aut iudiciii quia lux emt in mundit, cz dile Xerunt bomintes magis tenebras quam lucent, Erant es nim illorum mala oper . Omuis enim qui male agit Odit lucem ; c non. uenit ad lucent , ut non dguáns tur operá eius . Qui autem facit ueritatem y uenit ad lucem , ut maniftflentur opera eius , quia in dco funt facta, hoc dicit, | IESYS CVM MVLIERE SAMARU tana loquítur Ioannís,4. Nde Galileam repetit fdluator Yefis: Preteriens fed forte uenit. Samaritida Sichem. llic fundus erat: Yacob 4 de nomine pollens, Y cogioittie Et puteus gelido demerfus in abdita fonte: ne Sederat bic rapido feruator anbelus in aftu, Difcipuliss efcás mercantes manibus urbis, MN ET Pafim 274 . IVVEN, PRESB. LIP. 11 . Paftüm dtfperfi, folum liquere magiftrum. Manibus egrediens Samavitis fcemina uenit t Hdurit * Extractura cuis putci penetralibus undas r4 Olli Chriftus ait t laticis da fcmina potum — — 4 latus; Da. Refpondens multer,mirum mibi precipis,inquit Vt tibi Yudazo mulier Samaritita potum - CDifpertens ueterum Samaritum iuffayminiftrem — Tunc faluator ait Dominus fi munera nofJes: Et quis te fitiens, putealia pocula pofcat: "Tu potius peteres, uiuam tibi traderet undam: Mila fub bec: puteus gremium fiuuatur in altuatt- Vrceus eff nullu:s nec funt tibi uincula funis Vade igitur poteris undam mibi tradere uiuami Num tu maiov eris nojmi uirtute parentis ? J etenim 1a Hoc t lacob enim puteo cum prole bibebat. cob putei Et proprios buc f2pe greges ad pocula duxit. Olli refpondit mundi regnator tefus. Ex ifta plene nullus fattabitur unda, INAm vurfus fitiet: fed noflri dona liquoris Ardorem excludent eterna in fecla bibendi. Dulcia prouenient noftri cui pocula fontis; L«rgior unde fluet uitalis gratia fluctus Sed defiderium noftre fi te capit unde; " Excitus ueniat tecum mox urbe maritis. - coni 4| "S5EEVANG. HIST. 345. otilurio fefe mulier negat effe reuinctart, Tunc fic profequitur mentis profpector Yefus Fonmina,ueridicis loqueris de coniuge uerbis Nam ty connubijs nexa cs,iam quinq; uirorum Nunc aliena fuper thalamorum uincula tollis Tom voulier,fan&um te certum eft effe prophetam Std noflvi ifLius uenerandum montis in arce Préceptum riobis quondam liquere parentes. At uos in Solymis orandum dicitis oris. Talia dicenti;mox talia reddit Yefüs. Eh aderit tempus,montis cum uertice ueflri Ontnibus e Solymis aberit ueneratio longe. Sed nunc certa falus Yudais fugit 4b oris. — Etnunc inflantis curfus iav temporis urget, Cum ueri; fanclum genitorem,errore remoto, Cultores iuis armati legibus,orent. Spiritus ijs ac plena fides erit, e pater altus Talia conquiret cultorum pectora terris. à COMMENTARII. p* Galile | Profequitur ylixit frmoné qu£ babuit 'is cit muliere Samaritana : qu& bic dicitur interd Samaritis , buius Sémariidos, cz ab 4&0 Samavitida " fictis bec Sam.vritida , huius Samzritide : unde ejt E eteriés (ed forte uenit gamaritidt Siché. Yoánes ait Ew cM 544 — 1VVEN, PRESB, LIB, I. — bapet Sichar-ey poteft effe ordo. Tefus praeteriens 7l; Scar appofitorie Sámaritida,id c[lciuitatem 54 Viavie:ut fit accufatiuus per appofitioné additus.Pr? Vrea per appofitionem dicitur.Samaritis fomina ne* nit, V bi uenit eft preteriti tauporis: cum melius effet prefentis,aut faltem preteriti imperfe&iueniebat.O* prius.Prteriens.fed forte uenit pre[entis effe decla? vat quantit4s:fed Chriftus iam uenerat cit muliere * ticbat. Cum ueró dicitur mulier Samaritida. nomtit^ tiuus ejl ab accufatiuo,ut dixi, frmatus, Samaritii pfo Samaritarii per fyncopm, Difpernens;id eft,contt nens. Non eniin coutuntur Yudei Samaritanis,fed V " tur aliter fentire quàm euangelium. Nam innuit quod Yudei Samaritanos contemnant,c7 er bic quod Samaritani Mudos quod utrunq; y firi? tuils ut fit [peciofe dicum , ex perfona mulieris difberneret iuffa maiorum fuoriat »ficut ex £T euangelifLe:non cnim coutuntur cz'c.Grerits id alueumn,cy receptaculum quarum. Vrceus;id modicum, Horatius autem innuit e[[e uas wem ile dicens in arte: Ampbora coepit inflitii amet ee Cur urceus exit .Sed bauritorii illud pe lige um erat boc cob enim . Yacob. trium «Jt | media longa, ficut Iacobus quatuor fecunda er. Alibi, DE EVÁNG, HIST. 35$ — Alibi tamen diffsllabum ab autore noftro ponitur. u' de quidam fic legunt:bic Yacob eternum . fed in b. fimta Corripiuntur Ex ifla fcilicet, quam bauris, Ardorem filicet fitis. Pocula id ef; potus,nec legi dcbet procu Excitus id eft euocatus ex urbe.Sic Maro etiam fe Cundam producit Aenci, 3.Excittm ruit czc. Scd "nos Hflius ec. boc efl.uideo quia propheta es ta , fed fanclioy multo effes fi in hoc loco adorauris . q. d.fi Poftras effes.Nam patres noflri in monte boc. adoras Werunt: cj uos dicitis, quia Hierofolymis eft locus uH &dorare oportet . Dicit ci lefus : Mulier crede mibi. . Guia ueniet bora; quando neq; in monte boc, neq; in Hicrofolymis adorabitis patrem czc.utde dicit, on tis cum uertice ueftri. Omnibus cz Solymis aberit uec neratio;id efe adoratio,ubi aberit ut fere femper cona flruitur cum. ablatiuo uertice wontis,nec legendum : eft monitis. Sed nuc certa falus, boc eft. quia falus ex Iudeis efl:boc auté dicit quia Yudew erat, Q uia ueró tion collato euangelio fubofcurus fit autor uerba ca uangelij funt bec, Sed uenit bora,ez nunc ejt, quando Weri adovatorcs adorabunt patrem in [iritit c7 ueri late Nam cy pater tales qu&it qui adorent eum, spi- Yitus eft deus, e7 eos qui adorant ciam,in fhiritu cx Weritate oportet adorare. V nde dicit, T alia conqutvet E Te 445 I1VVEN. PRESP. LIE. II. l cc. Mirandum autem. fane eft tante fapicntie fef monem 4d vuuliercilam factum : fed oftendit ron ceffandum dum uel unam animam lucrifaciamus L L A dehinc, femus quod Chriftus nuncius, orbi Aduentu proprio uitalia fecula pandet, Et tunc peccántum largus miferator Yefus. Se lumen terris Chriftum uenijfe fatetur Et iem difcipuli reduces, flupuere magiftrum Quod ftcreta pijs poteretur focmina uerbis. At properans urnam mulier fontem propc liqui Et populum totis eduxit mocnibus urbis, Orninia nam memorat. fibintet fermone prophet£s GefJerat ipfa prius quecunq; ex ordine dicta. Tum propere Chriftum fufe petierecateru£. Difcipuli interea vogitant,ut famerct efcas ile fatis fibi pulcbrorum fupereffe ciborum * . | Refpondit,fed tum mirantum difcipulorum e Inter fe occultis currebat fermo loquelis- Forte aliquis prior bic epulas dedit ante m4g Noflvas ut merito fatiatus vefpuat efcas 1 Yle fed interne cernens molinana mentis, . Hemibi funt epule pe&tus fatiabitur iflud $i faciani ag) genitoris iujJ4 per orbem »^D5E EVANG. HIST. 365 Quatuor binc menfes Lete 4d primordia mefis Frugifere e[tati certe fupere[Jc putatis. Erigtte ergo oculos;albentes cernite cantpos. Cunclai naturam iam rura expofcere meJem. Nutic quicund; metit, pulchri mercede [aboris Vitaliq; dehinc gaudebit fruge redundans Et fator excipiet mefJorum gaudia letus. -. Vos ego nunc mifi grauidam [uccidere me[fent. Que non eft ueftro fulcis inferta labore. Vos aliena bone ditabunt munera frugis. Talibus alloquijs comituri dum pe&tora complet, Ecce Samaritum populi uenere vogantes, Exorantq; illic geminos expendere foles lam; fides multos plebs fandaucrat alta, Exec iaya formineis tantum concedere uerbis Wfos.féd coram uirtus manifefta docebat, Veni[fet fecli quod iam faluater Yefus. |». COMMENTARII. n l4 dehinc ez'c. Vt dixi mirari pofüimus qui t&m longum babuerit cum muliere non fatis pudica col loquium Dominus , nifi Euangelifta fubdidiffet talis. €olloquij utilitatem . Nam mulier illa Samaritana Perfuafa Chriftum ueni[fe , [Latin in urbena veucrfa mal-^ NE -. c 334». — 1VVEN. PRESB. LIP. If EILIAM IAYRI PRINCIPIS, DV uadít fufcitatü muliere à profluuío fanguinis anat. Math.9 Mar.Lucé.8 | E Alia tra&anti: perculfus pectora luctu x foffam $ conftat tie Ecce facerdotum princeps procumbit adorat* Et fibi defunctam( funus miferabile)natam Ymplorat lachrymans: certam; uenire falutert Defuncto.uita pofcebat munere Chrifli. Haud mora: confurgens fequitur faluator Tis progre[fos,mulier fequitur ucstigta feruans Quam languore graui vix fx labentibus antis Carpebat fluxus Lacerans fine fine cruoris, Torquebatq; graui morbus pallore uirenter, viribus abumptis: c7 toto corpore *feffa Petloris bec tacitam uolucbat credula mentente Avcana fecum; fide: iam certa tenebat, &&utum ftfJo fugeret quod corpore tabes» Extremam Chrifti poffet fi tangere ueftert Heec ubi per populum fummi pendentia pli ila manu trepida tra&aut: protinus ille Et caufas morbi, c credentia petor4 ceret Concefiit celerem tali cum uoce falutem: Accipe quod meruit fidei conftantia munis Et thx t conftrido wiguerunt fanguine une pof *" DEEVANG. HIT... 535 Potquzm peruentum efl; ubi fuera uirginis ingens — Plangentis populi fremitus, clangor; tubarum . Piima füpreme celebrabant funera pompa : Ab [cedant inquit, tectis bec triftia ueftris. - Sic: puella iacet placido dimerfa fopore: Gam fertur flentum quam nefcia plebes , dla dicentem: videntum turba reliquit, Qitod morte abreptam dixit dormire puellam Sed Chrifius Leti uictor, tute; repertor Bentis dextram dignatus prendere dextra. mox iufüit; miranda ad gaudia patris. DVOBVS COECIS OCVLI aperíuntur. Mato. Ndereuertenti clamor fe protinus offert ; Litiie captorum grefJu labente duorum. Atg; ls Chriflus ait: t fi credunt petoraueffra —— 4$ Ollis un Mirtute mea fe reddet lumen ademptum —— Chriftus ait x fiato ft credere corde fatentur. tolli /— E Chriftus fatur: credentes cerrite t luce t lionen bi cuiquam tioflrum po[L bec edicite nomen Sy [éd properé per gaudia tanta uidentian dor inexpletus, famam per cuncta ferebat. COMMENTARII Teuertenti, cz c.Captorit.id eflpriuatori aut À a baben 4 offertur babentium ufum exus impeditim, fic Maro. Aut oculis capti fodere cubilia talpe.Se reddet,id eft exbibebit fe nion tamen uirtute propria, fed Cbrifli, Avdor , id eb !' affétus inexpletus;id eflinexplebilis. Sicut apud d ronem. Aut illaudati nefcit Bufiridis ar: pro laudabilis , Si conferatur bis euangelium nibil refi ambiguum. Q uia uerà pafttm reperitur cutie; capita prenotata funt; fruftra uidear vepetere. DEMONIVM MVTVM EIICI/ turagíturd de turba qua ob miracula ad iefum conflue xerat. Matbet.9 Marci.7 Luce, uu Fftrturq dehinc iuuenis cui vapta fonor? Deenonis incurfu fuerat fub [lantia uocis Atq; propulis ubi fugit de pectore d«moris Conftflim fane redierunt munera lingue T alia mirantis populi flipante tumultu v allatur: cernens fed millia tanta ui rorutt» yigenit: ut uris dominus,cul pafcua leta ynnumer« tondent pecudes,rc&oris egentes. , uerba Tunc ad difcipulos depromit talia t dicia En late fegetes vuris per terga latefcunt: Sed rarus me[or frugis [uperatur 480^ c RI DE EVANG, HIST. ' 2379 Vm fupereft dominum fegetis depofcere tante; Vt faa rura uelit numero complere colentunt. COMMENTARII. UA oes » ec. Subflantia uocis. onore , cum organum mon amiferit uidetur dici pro fu, Confcflim, id efft, flatim , quafi cum feflinatios 76. Leta ,idefl y ut Seruius uult pinguia, ut V alla Pechra e Letificantia.. Enlate, aut quàm , id eft; "quam , fed non procedit quàm nifi accipiatur pro Mw 4ut ualde : nam fequitur fed rarus .Dicit au - e illud : yefiis quidem multa, operarij autem pau |." Rogate ergo dominum mefis ut mittat operas T5 in meferm (dez SV$ DVODECIM DISCIPVLO$ €um omní doctrína praemíttit Mattbzi.10 , Marci,; c7 6. | Luce.9 | Hs fütus.populo ex omni delecta feovfunt. bi Forti conglomerat biffeno pe&ora coctu. ts confociat fidorum corda uirorum t Ubi delegit: preceptis talibus implet. pro, f M4m qiiam gentes perfidiofe - p, Pritarum fraudis uefligia calcant, "Tite q^ patrij pecoris cuftodia * labat A 3 ,Pergentó £ iti t balat $$$ IVVEN. PRESE. LIE. IT. Pergentes ueró fümilem mibi fumite mentent Vt uobis fubigat uirtutent demotis atri Sancta fides,curamq; plam languoribus aptet, H« uires nulla uobis mercede dabuntur Et uos baud aliter cunctis impendite dona, Non auri érgentite domet po[feftio mentent, Rec uos nummorum fubigat fcelerata cupido. Non geminas uefles : nec plantis tegmina binds t feruire virtutis nude cupiat * feruare minifler. Ingrefoi muros urbis; perquirite fcmper. Hofpitio quorum par fit fuccedere iuflis Yngreftiss dehinc pacem fub tecla uocate. Si tranquilla domus faekit, pax illa manebit, sin erit infignis babitantum moribus borretts tdbitum Diffugict,ueftrumq; babitum pax wftra fait Excludet quicunq; ferox uos limine tecti Auribus aut duris fpernet uitalia uerba Siue áduerfa dei famulos füccedere tectis xofpitijq; focos mifcere erauata uetabit tegref — Excutite * egrelfu domibus uefligia ueftrd Hereat iniufte ne uobis portiouit£. | 1llos deterior Sodomorum poca manebit. — Supplicijs,ucniet mundo cum terminus omtt : dorum Pergitis en ut oues t feuorim preda luporwt 4 DE EVANG, HIST. 3$8.- Sed uos arguto ferpentum corde uigete, Simplicitate tamen puras fuperate columbas. Nam fepe incumbet uobis iniuria preceps. Soneiijsa ss hominum * confiflentcorporaueftra, —* fiatucte os flagris, uinclisi feris, duris tyrannis rendens urgebit pro me uiolentta fecli. Cim uos &- tradiderint,uerborum ponitecuram —— prodides "ig fluens dabitur fermonis gvatia uobis. rint in uobis, pro wobis digna loquetur. | * Fratrem autem tradet fcelerata infaniafratris — Y. Proet | M y latum dabunt genitorum corpora nati enim fratré "05 olio icebunt femper pronominemofro, .— fel. xd m fidei comitatur gloria vite. | € tectis ( qu£ uos fe&tabitur urbis. hei tttox inde aliam conquirite fedem, | "Y Wobis uvbes femper fupere [Je neceffe eft, qu& dent fub nomine pleberz. Dips nunquàm tranfcendat cel fa magiftri dominum tentet pr«cellere fcrunt; | v [bilo tria atis efl,uires equave magiftri, domini fimilem uirtutem prendere feruo | inia ueftis femper timor omnis aberret, An nid ag fuis promentur cuncta latebris, enin Meet quecund; iubentur, : & 4 Dif 3600 . IVVEN. PRESE. LIB, If. Difcite praeclaro nitidt fub lumine folis. Auribus e ue[tris dicam quecunq; fufurrans. Excelfo in populos fpargantur culmine tecti. COMMENTARII. AE C fatur.Prolyxe profequitur precepta do mini ad difcipulos,ez precipue ad X1 apo? — | los, fequens uerba Mattbei cap . 1o. Fortta peor d que novit magis idonea biffeno;id eft, duodena-Dc* stejid efL,In uiam genitum ne abieritis, cz in cit Santavitanorum ne intraueritiz,fed potius ue ad 0V5 que perierunt domus Yfraél, Labat,id eft,cadat. sib gat,id eft, fubijciat, Nulla mercede:quia gratis 4€€ lt Stis gratis date . Ingreféi muros, id el.in quamcup | autem citdtatem aut caftellum intrau«ritis interrog. te quis in ea dignus fit czc.Diffugiet, fcilicet; p4* " fira ab illis . Sue aduer[a fcilicet ciuitas aut nulitr. Grauata,id efl; grauatim uos ferens, Ve[lgl4» ide puluerem € pedibus.q.d. ne puluerem quidem illo j accipite Terminus,id el,dies iudicij. Ad latum id 6 ád mortem. Profagite,boc eft, Cum autem tur uos in ciuitate ifla fugite in aliam, Amen : "T bis,non confummabitis cixitates donec ueniat f dd bomims.Dicipulus nunquam c7c.id eft; N prs iper magie ferus germ", DE EVANG. HIST. -- 36: fufficit difcipulo ut fit ficut magifter eiue feruo fi €ut dominas eius . Si patremfamiliás Beelzs bub uocas Wertnt, quanto magis domeflicos eius ? Ne ego timi tritis eos. ubil enim eft opertum quod non reucletur, Cc. Dye illorum vabicm;qui corpora ueflr A 7 profernent ferro,non e[t ijs ulla potefias Uacem locto pariter demittere mentem, — - "MItt)fed potius corcis fecreta pauefcant. ' Corporis eft anim; fimul cul * Lata poteftas tcundia . Páfleribus precium nummi uix portio parua : - OHtrtiet, non efl tamen unum credere dignum. tfi domim laqueos incurrere ueftos, Qiis dubitet fapiens domini fub petore multis Cree peunatis bominem pro milibus urzm ? Qi me confeftus fuerit fub iudice terr, -. CMIC t0 nor aliter coram genitore fatebor . € llident coram ochitore negaFo negantem. "! 2o nunc pacent terris ünrüttere ueni Selgl;i pitt | kr pesupuno dirimat qui pecore natunt | | ^ E ies, €m natam dirimat qui pe&ore matris. u^ amore meo genitorem pluris babebit, | Mie Watvi 'oboli te meum pofi ponet ariorent. Sentiet borzifieg, uofiradejedevepulfam. — .— A 5 Con/ 362 IVVENCIPRESBE. L18, If. Contemiet quicunq; animam pro omine noflro, — Inueniet leta florentem fruge falutis, Qui uos fnfcipiet mefufcepiffe benignis] Obfcquijs,idem me pro genitore füpremo SufcepilJe fibi gaudebit perpete uita. IOANNES DE CARCERE AD lefum, & Iefus de Ioanne ad turbas loquitur, Mat.u. d Lic«7« dj Alia difcipulis bis fex cum iuffa dedifJet, Juflus Yobannes ceci de carceribus umbrió Sectantem e numero delectos talia dicta Ad Chriflum portare iubet.uerumq; referre Tu ne pijs animis requies, quam regia cacli Pollicita ef terris, nofiro fub tempore filges An füpereft aliam poflhac fperare falutem ? Talibus bec Chrifius dictis mandata remittit. Cecorum tenebre mutantur lamine lucis, Debiliumq; ugent formato robore membta, Lurida difcutitur fquamofo corpore lepra. Aeri£ uocis penetrat [urdas fonus aures. Redditur amiffa locti poft funera uita Ad corpus ramcans animé iam liberd writ» pq* uw» E DE EVAÁNG. HIST, 363 Depofitien vepetens anime fubftantia corpus, Paipcribur; fuis non dedignata patefcit, Fulgerris fplendeus aduentus gloria terris, e beatus erit quem nion deceperiterror. COM MENTARII ta Alia difcipulis.Poft quàm fdluator nofter. di ^ feipulis fuis duodecim , quos Apoftolos con 4t peculiaria mandata ac. legem dederat . lohannes cum audiffet in uinculis. oper Cbrifli , Uütens duos de difcipulis fuis , ait ili : Tw es 3H uenturus es, 4n alium. expe&tamus ? Et refpon lefus ait illis, , Euntes renunciate Yobanii Tue audiflis ey- uidiflis , Caci uident , claudi am "dnt , leprofi mundantur » furdi audiunt , more li vdfurownt / pauperes euangelizantur : c7 bed/ '5 €t cui non fuerit. (candalizatus in. me . bac undecimo .Céci , id efl im duo: non uis - tr lida | id ef, afpera cz immunda . Pan Uiq erc . 1d eft , Pauperes euangelizantur, fd vals &cliue exponendum dicit ut uidelicet euan predicent, Alia difcipuli referunt mandata magiflro. 9 Boc fuper ad populian dcpromittalia Cbridtus Cu t ipforum F7 vnc conienticula * illorum pof talia dila a | : 5 $;$6* I1VVEÉNCI PRESBP.'LIB. Il. | (0. Cipro CE o qngrediturgmox bic iuuenem t de limine certó Siccatum ex bumero cui pondus inutile palma | pendebat: fed tum diclis tentando dolofis, Aegris an liceat per fabbata ftrremedelam. — Qunerunt;calcate ut legis uindiéla maneret. | Chriftus ad bec: foueam fi forte pecufcula ueftra Tnciderint;certe tranfibitis ocia legis. Et pecus abrupto tolletis uile profundo | Quanto igitur nobis bominum curatio maior - Ad benefacld auimos tollens accendere debt t | - Ergo age tu ittuenis reditiuam extendito dextram t palmam. Cun dicto t palmas fanas porrexit utrasqs. fanus pora ' COMMENTARII. : ü "exit utras a Vtc;c7c, git quod in titulo eft, Pro limint que M. eflante linzen.Pecufcula;id efl;ctiam parit p^ cora:aut parui vefpectu bominis eftimanda- Redif uam;id efl,in priftinum uigorem redeuntem. CH — &lo,id e& fimul cum id dominus diceret. HOMINEM A DAEMONIO C7 cum & mutum curat:& ín príncip* dentoniorum id facere opinantes refilit. * Tflis pro Matth. 12. Marc.1. Luc, "d : fignis que | wjiun be fignis quem uix ueneratio pi gió ^: DE EVANG, HIST. Mirantis diono populi fatollere cultu Conciliis trucibus conclamant decipiendum Tdlia profbiciens procerum molimina Chriflus * Diefit:udijs hominum languoribus aptat - ConcelYem in t populis patria uirtute medelam, Oblatusa: ifi eft duem demoms horrida uirtus gua cr uifit truncatum 3 affixit amare : tbi jjs efcam cruciatibus effe uolebat. Runc ubi curatum:wifiqs e» uoce uigentem Ceca bharifee cognouit factio gentis: "mortis auxilio (qui princeps demoniorum * Bequitize uires ditione teneret) vci feciffe ferunt:fed talia Chriftus "cis derit conuincens pectora uerbis. tenia regnum diftra&tum parte dehifcat, faiffa aduerfum fcfe diuifio pugnet: qr Pts propere labentur cuncta medullis, | Dri; diemon fi demone pellitur atra, ] uer fibimet fciffüs uirtute repugiat. Wi, Poterit predam telis auferre uirorum, v; 04 dp ereffor, cuftodum brachia nodis Qu. * C7 ficlisueniat diveptio prede? Js neis aberit difcretus miles ab armis, 5 UH dkerfa confit fronte duelli ; m | LE B 2 Qu 1732 IVVENCI PRESE. LIB. Tf. y cogetidis quif; meis gregibus * cogentibus liber oberrat Difijcit ille mei pecoris per deuia pastus. S Sed quicunq; hominum fuerit: fuper omnibus errof —Dimitti poterit tantum ne fpiritus unquàm . Vocibus infana laceretur mente profufis. Siue furens bomims nato conuicia qufquám — Ingerit:bec etiam poterunt peccata remitti. | Spiritus at fan&us tantum cuicunq; propband Verborum rabie wolabitur:irreuocatis Supplicijs nunc e femper torrebitur ignis —. Quando uenetiiferi ferpentis eua propago» Sermonum dulci poterit mitefcere fructu ? - mam bona tbefauris promuntur dulcia iustis» Et niala Letiftvo procedunt ora tenen. Verborum meritis ueniet fub iudice poena : Verborum meritis dabitur fub iudice uita, ^» "COMMENTARII. dif Stu, e7c « Credo legendum effe iuftui, aut | rene iflum per contemptum dicinus-N á illud Máttb.12.Exeuntes autem pbarifzei cni ciebant aduerfum eunt, quontodo proderent ei? : p . dutem fciens recefut inlcey frati fut amm, curauit os omnes,ec. Patria fcilicet, divina si Oblatuq; boc e&t Tune oblatus efl ci demon "E - 4 (DE EVANG. HIST... 737; bCUS Cr iutus,et curauit eum. Faclio,id eft, fimultas € diffenflo à Clvifto.. Ceca,id efl, excecans eos. Dehifcat, id e$t, fcindatur aut diuidatur. Labentur Ta de(olabuntur. Quis poterit, cz'c.boc e&. Aut Tonodo poteft quifcjuam intrare in domum fortis ez Mf eius diripere,nifi prius alligauit fortem.Qutafcfs 6.Q ui nonet mecum contra me cft, ec. Frone dicti es priri parte aciei bofüilis, Qufa; meis Beeibusil c, qui non congregat mecum fpargit. Quifr id efi quicunq; libersid eft, libertate predi Il ober i ej; gregibus cogentibus,id c; colligens id e due inci colligunt dif'jcit;id cft, difpargit, UCRe fbivitus id cft/comimitatur in [piritumfan&um e&t finalis impocnitentia ex obflinatione,4ut dez dtione,aut confidentia fpe uenis; crc. Hontinis n4 "Ofilicer chrifto uerbarum. Ex uerbis enim tuis iuf Iberis ex uerbis tuis condemnaberis, — (IBER HOC, QLYAECYNQYE PÁs lrfecerirhec & filius fimiliter faciet quia ucuit hora ey nunc e&t quandocz'c. Yeng | Seratanin fzripturas. Mofes accu[at | H05.fi crederetis Moyfi , credea retis forfitan cx nubi. lodi, 5: | B5 Qu ox — o E $74 IYVENCIPRESB. LIB.U. . .'V& genitor faciet , fectabitur omniandto — "ámd; identnato rxenififlacun&a idend — Et potiora dehinc tribuet miracula verum. Sicut enum genitor demortua corpora eddit Ad clarum uite lucent fic omia natus Que uolct ad fuperos fürgentia corpora ducet. Nec genitor quenquam ueflvum fe iudice queretz — Sed dedit hec nato querendi iura per orbem: Gloria quo moneat fimilis natod; patriq; Naánq; repulfus erit ueftro fi natus bonore: Ynprobitate pari genitorem defpicietis 2 Sed cui noftra fidem fermonis gratia figet "Mox rie mittentis genitoris dona uidebit. Acternama; dabit pre[ens conftantia uita. Yudiciumq; illi non c£t.fed migrat ab atrá) Morte procul/lucisq; uigens ad lumina tendit. Aduenict tempus,quo mortua corporáwocam — Accipient noftram e uitam cum uoce tencbunt Nar ficut geritor uitam fibi poftidet infe: Sic tribuit nato uitam:ez lus dicere ufi —— Yr terris, boninis quonim cum corpore utm Nec uobis mirum wideaturycorpora cuneta Voci; 41 auditum proprijs exurgere buftis Yustorugnás animas rediwino corpore íi, uic (ODE HISTDEVANG (0.3973 Ydicioq; evaui niferos exurgere prauos. — Nec mibi iudicium tribuet mea fola poteftas, - Arbitrio, quoniam genitoris cuncta tubentur: Qui me in&iciam terris difquirereiufiit: Nen; ego fi proprio teftis pro nomine furgant, Fadlfz loqui poffem,a& alius quia teftis babetur nobis,re&e mibi talia temnere fas eft. Nam ueris operum fignis,manifcstior omni Luce nitet,prefens noftris teftatio factis. Tdlis concedens genitor mibi teftis adbaret, Qui me denifit terris fua ponere iuffa. — uius enimuocennunquim comprendere quiflis, Nec fbeciem propriam concefiit uifcre uobis. Nec fermo ipfius poterit per ueftra federe. k i quoniam fubétantia nulla e& COMMENTARII. a genitor cc. ]Profequitur illud Yon.$. NL Quecinq;ille.boc efl;pater, fecerit;/bec er Flu jumul fcit: pater enim diligit fllii,ey omnia des EA ci qus ipfe fcit, c7 maiora bis demonftrae * el opera ut uos miremini. Sicut enim pater fus - Fit moriuos ey uüifcats fice filis quos idt Miuificat. Neque enim pater quenquam, fcd omne iudi Sim cit fo tom honorat flan fici "VS. B 4 bonorifi $726 IVVENCI PRESE. LIP. II, bonorificant patrem,Quui ron bonorificat filigmitofl bonorificat patrem,qui vifitillum.. Amen amen dico uobis; quia qui uerbi meum audit cy credit ei, qui m fit me,babet itam eternam, cy in iudicium non fed teanfiet à morte in uitam,éy reliqua dicto capile — Se&abitur,id e[Limitabitur,quia fimilia faciet. 4 que iden, fcilicet pater. Ad fuperos, aut in calum di duras uitáles.. Queret;id eft, inquirct aut bit,hoc eftl,nec pater iudicat quenquam. de dicit quafitor,qui fcelera inquirit,ut Aeneid. Quéfitor "Minos urnam mouet. Quo;id efl,ut. Repuljué bo* nove Subaudi ab, Gratia,id efl, acceptio 7€ centia, Conflantia;id efifirma fides. Nec ir ni via. Nolite mirari boc. Quia, id efl; opi bora. 3n qua omnes qui in monumentis fnt cem filij dei cé. Rediuiuo, id efl; iterum iue ; sefufcitdto, Mea fola cc. Non poffum à t «ere quicquam. Comprendere quiflis, pro sd Subftantia nulla, id eft, fermitas, unde fcriptum ^ erit cz intelligetis. qol | Veératur ueterum fcriptorum lc&tio Ji Perpetua cunétis itam quam ferre p^ "Hec etitm noflrum teftatur le&io donum. Rectanen andati propiuscenfiflere nobis - DE HIST. EVANG. . .377 V Neuere uobis contingant gaudia uit. "Non mihi captatur terrene gloria laudis: Nang; ego ui funi genitoris nomine ueni àuobis;ueniet fed delude, —— Nomine quem fültum proprio gens ueftra féduetur, "Alterne jn uobis captatur gloria fane: — Viius cy folam fugitis difquirere laudem. * Ne uos arguerim coram genitorc:fed illic PAccufator erit;quem fpes modo ueftra celebrat, "Bofes:quem fidei nullo feruaflis honore, Eius enim fcriptis ucfler fi crederct error; C uobis, Mofi quem fcripta frequentant, * .COMMENTARII. E Vératur ueterum e c. ] Hoc eft; Serutarmis 5 ni fcripturas, Hc lectio: fcilicet uerit ferie | Plorunr sofroy um donum,«ut quod nos damws berie/ | cium, au quo dati fumus. Yoantes dicit: Scrutanini Feriptars quia uos putatis in ipfis uitam eternam á'ere rz ill funt que teftimonium perbibét de me, C non uultis uenire ad me, ut uitam babeatis, Non — lbi capi atu. Hoc efl, claritatem ab. bominibus non cipio C c.Ego ueni in nomine patris mei;C7 tion ac UMS nte. Si alius uenerit in tronine fuo illum accipie BiVnde dicit; venies fed difculus lterloqueus de «n B sy tihi — 5 — ——— " -—mnm- A n nm RU. o m ———mn | Ja —8— | A2 0488035 2NMNNENIIL DAC ELEME $»& IVVENCI PRESB.LID. Il. - tichriflo. Sequetur;fcilicet cum uenerit. Alterne bó — eft, Quomodo uos poteftis credere qui gloriam 4b — uicem accipitis : ez gloriam que à folo deo eft non. queritis? Vaius igitur.id eft dei, Cui iiid ef foli — betur gloria, Nec uos arguerim,boc eft, Nolite pi re quód ego accufaturus fum uos apud patrem. jf 5 qui accufat uos Mofes , in quo uos [eratis . Si enit erederetis Mofi , crederetis forfitan ez mihi. D* m enim ille fcripfit : Si autem illius literis non crede tis:quomodo uerbis meis credetis? Mofes fic latine eitur,ut ab Yuuenale. V fter fi crederet error.NOWP? tfl fieri ut error vete credat, ergo uult dicere: fiws qui erratis definentes errare crederetis. » PHARISAEIS SIGNVM PETENTE bus, Ionze & INíníuítarumfignum — — trádit.. MAtb. i2. Luc. i, Mare 8. 7 En Alia tum contr fcribarum uerba fequunt!-— Vocibus indubitata fides comitabitur ijo — Si uirtus certis fürmet miracula fignis, Mn Deut, 32. WMle dehinc, polluta magis generatio querit. | Signa fibi, rebus flabunt;fed figna futuris» e lone :. Nan; propheta cauo quantum fub pectore cdi | Temporis abfimpfit,tem.e in penetralibus dli — Progenies bowinis,tantum dinerfa manebit Á ge » l DE EVANG, HIST. .^ 55 — "Rdyeniet tenspusquum farget edditauite .. Gens bonunum proprijs in fletum dedita geftis. - Hec iflan digno damnabit crimine gentem: Quiod maris € fundo furgentis uoce prophete. -— Conmmorita in acbvymas dominum proietta reflexit, Eic c7 oneis moniris potiora tubentur, - Contemriita feris animis gens impia luccm. COMMENTARII. oh.3i * Alia tum contra. ] Redit ad Euangeliit Matthei, - quod contiruxt innuit fuperiori Euangelio Yodnttis. do in Principio hic eft. "Talia uerba fcribarum fes duntur Tumid eft, tunc post fic loquitur dominus Contra,id efL ex aduerfo,id efl,ita ve[ponderitt, Indu fides comitabitur,id efl,comes erit. Yflis uocib. ef, uis didis, si uirtus fcilicet tu4, Firmet, td eft FOftrTret miracula, fcilicet uerborum. Certis fignis,i. i5 miraculofis,boc eft. Tunc vefponderit ei quidá de fcribis ec- pharifeis dicentes : Magifter uolumus Ste fonum pidere, Qui refpondens ait illis : Genes "4o inala cy adultera ffgnum querit : c fignum 70? dabitur ei mifi fonum Youe propbets : Sicut e^ 7t fuit: oris in nentre ceti tribus diebus c tribui Poctibus , fic erit filius bominis in corde terre tribus Meus et tribus nodibut., Viri Nirikite faroent in : iudicio js IVVENCI PRESB, LIB. IIl exijt qui faminat feminare .Et dum femirat ; qued ceciderunt fecus tiam , e uenerunt uolucres cali comederunt ea. Alia autem ceciderunt in petrofa » non babebant terram multam: e continuo €x funt, quia non babebant altitudinem terr: fole orte efluauerunt,ez quia nó babebant radice am erunt. Alia autem ceciderunt in fpinas , cz cereum — fpine,ex fiffocauerunt ea, Alia. autem ceciderum" terram bonam e? dabunt fru&um:aliud centefimP^ aliud fexagefimum,aliud trigefimit. Qui babet 48 audiendiaudiat, Et accedentes difcipuli dixerunt € Quare in parabolis loqueris eis * Qui refponders illis. Quia uobis datum eft noffe myerium rri i lorum;illis autem non e& datum. Qi enim babe! à bitur ei,ex abundabit,qui autcm non babet, € 19. babet auftretur ab eo.1deó in parabolis loquor iie quia uidentes non uident , c7 audientes non adi neq, inteligunt,er adimplctur in es propbeti p dicentis: Auditu audictis e non intelligetis)CT qi tes uidebitis ez non widebitis. 1nerafJatum 9^. cor populi buius , c7 auribus grauiter dH TW d oculos fuos clauferunt , ne quando uident 085 gy | auribus audiant,ey corde intelligant, OG" 67. d f ari beati gai qi Wr ex [anemcos , Vesiri dutem dad | j 5 DE ÉVANG. HIST, | 355 dent:er aures uefrze quia audiunt. Amet Quippe dico Wlobis, quia multi prophete cz iusti cupierunt tidere Tue uidetis, ey mon uiderunt, ez. boc dicit, Apicum Web, anfarum. — Leto, ideft occafu. Sui, "ilicet; copie. JA ce ergo dniis quis fit de femine fenfus, Quifig meum uerbum. fummas demittit in : Nec fenfus recipit fLabili precepta wigore, Ct aures, Y durd& t illius totum de pe&tore demon : FTdlis agro eit fimilis duro qui germina farris 1 Hic e POfiit rapidis auibus fine fruge rapinam. alij, Leto qui pe&tore noftra receptant, ; is eft illis Ee evatia frugis, hor JL illis percepte gratia frugis Ji dura premat mentem ftvittura coércens, trepidi produnt fibi credita farra ; Tis faxo, ager finuli leuitate uirefcit, Rt fbinofis dger:curdrum mole gvauatis Nefbondet brefant quos pondera dititiarum. ihe nostri fermonis preffa gvauantur, ^ fru&tus fequitur fbinarum borrore necatus, us. fic itidem paribus [lant uiribus arua 14i clare capiunt precepta falutis Que Penetrant animum: fenfu tra&ante tenáci, UBIUPlcemá, Erin iratis robore frugon, C a He 33$ IVVENCI PRESB. LIP. 1f, Haec tum difcipulis:plebiq; bec infuper addit. 5. COMMENTARIL " Ccipiteezc.] Vergilianum eÀi beniiftichiof Exponit autem parabolaim, dicens; Oris gi audit uerbum vegni c7' rion intelligit: uenit malis o rapit uod fainatum e& in. corde eius , bic eji qi : fecus uiam féninatus ed. Qui item fuper pet feminatus efbic e& qui uerbum audit ey conf cim gáudio accipit illud ; non autem babet in fe Y^ dicen: ed e& tempordlis.Fatka autem tribulatioté C , perfecutiotie propter uerbuii continuo fcandalizdl Qui autew feminatus eft in fpinisbic eft qui uerit dei audite [ollicitudo feculi iftius, cy [olicitudo ^ sitiavui füffocat uerbum er fine fructu effici OB ueró intcriani bonam femiatus eft: bic eft qui adi uerbum, ci intelligit,cz fructum affert, fat di quidem centefimum, liud autem fexagefimum 597, . weró trigefimum. Summasyità ut non ad cor. nte! | tatur dui fit malus in cuang elio , quia demon mina fárris;id est. femina qu.euis.stri&turasid m fecutio ez angufliatio.Produnt quia vefpuunt eR. cedunt à doctrina fufcepta borrorejid efl; dpt Infuper addit. fcilicet, fequentem Md - n. UC aMlVUENTRUE IIT IC —EENUOCMPTINENTOEIEREREEERE omn DE EVANG. HIST. 385 "ARABOLA DE TRITICO ET ZI zanía,Matth.s.& Marca, 4A. Gricole fimile eft regnum füblime tonantis | llle iacit proprio mandans bona femina ruri. Ydpog fübriplens (bomini infidiando) porem inimicus «dit,loliumq; infpergit amarum, Ec [ed a feu&um culmus cun fpiceus (horror) X tit lolio mefiis maculata vedundat. mz. domino farli mirantes talia fantur z: e: bonum terre femen per terga dedifti 2 igitur lolio turpi tua ur grauantur ? ms i iubeas muefJem purgabimus omaem, | mo ees nitor feda fordetnigbi. —— ' fibfet ; 5 donzinus miti conty4 fermone profatur, uM es inimicetuufedfürrafama Ae cto lolio,pleno nam tempore weftié | bi lolium connexo fafce iubebo ie: itoftro de femine meflis f me[for -— Mlioftra debinc purgata fruge replebit. COMMENTARII, Gricole.] Profequitur parabolam de tritico x ASC" zizania ut in Niattl»-patet , Mándans . i ; OST TX (nünticus,L, dienron qui inimicus boe | iis Lois i1 4lio norzine zizzania dicitur. | 0:3 Mdáro. — — — M A e A e e. r$. 1LLI101 10, ille. $j0 1VVENCI PRES, LIB, IIl. — maro, Grandia fepe quibus mandauimus borded p! cis. Ynftlix lolium e fleriles dominantur auene. SC cretun,id efl feparatum à tritico, PARABOLA DE GRANO SINAPIS Mattb. 33. Marc. 4, Luc. a3. Hi aliter fimile e& (cordis fi panditis aur? Preparui gráno regnum coclefte finapis: Quod proprio infinuans difponit cultor agello. Seminibusq; illud minus omnibus efJewirentum — Credituy,ac iufti mox ut crementa ulroris Sunpferit,ere&to tranfcendit uertice cunctas Agrorum fruges;ramis ut plumbea turba Confidat;pofsitq; umbras babitave uirentes. COM MENTARII. rr g^ dliter c7 c.Profequitur illud Matth.15 * ey le efl regni coelorum grano finapis etc-Per 4^; párabolá uidetur innuere;ut qui per bumilita? qU. ritregnum cocloricut fit in oculis proprijs I^^ si Quatim ita excrefcere,ut uolucribus cocli,id cft, fs ul fe dltius euolaffe credunt prebeant fub umbr fu quien. Minus onmibus, fup.alijs. AgrorumF p lian dicit maius e& omnibus boleribus- plumcbt | plumata aut plumofa,ficut aro.Frorided rué^ us fidatd c&, fedem capiat. p ARÁ DE EVANG. HIST. 391 PÁRÁBOLA DE FER MENTO, Mattb. gu. Luc. m. E pare munus codedte falubri, Quod magna condit ruulier fub mole farine: dehinc modico fermenti mixta calore, Conductu unius coalefcit corpore maf[[ e. Talia dum populo perplexis condita uerbis. dt, ueteris quà po/Jent did prophete « Ordine feclorum iuflis concurrere vebus. dese 5 aperire meum dignaborscondita mundi . eOntoluet ructans uarij fermonis imago. Vde domum repetit fro kai relinquit, Pf4. 77. COMMENTARII. Ermento par eft regnum celorum : quia cui ila lud propofitum cft,totus eó tendit, ut farina Rr» Wentata totaerigitur. Magna mole. Mattbeus die cibtribus fatis. Os aperire)boc et. Aperi- min parabolis os meum cc. C 4 IVVENCI 1 lucu Dentibu: his ftridor femper 4 fetusq; perénis 39 IVVENCI PRESDP, LIE. 11J, . &d IVVENCI PRE&. SBYTERL DEEVANG ^ — hiftliber 111. E. INTERPRETATYR DISCIPVLIS | parabolam zízaníori, Mattb.:3. . Vierat in terras vofeum iubar igni nius Sol, pud P Difüpul rogitant lolij quid TN E: fegetissclarus quibus hec depro!,— Optima qui farris cómendat fcmina glebis adi FiliusefE bomiris,mundum fub nomine ruris 2 Accipiteyatq; bomires puro pro femine iuslos— At lolium infelix cooperti demonis arte — Sunt homires,iimicus erit uis borrida demos Extremus mundi firis pro tempore mefis. Me[Jores patris uenient per rura miniftri Quos bominis natus proprij de corpore regri Colligere erroris laqueos labemq; iubebit, Collectosq; fimul rapidis exurere flammis. Secretisq; pijs ueniet lux aurea uite: 2t Sedibus ut coli ilbrantur lumina folis, co jl DE EVÁNG, HIST. 393. i ^ COMMENTARII. | dera. ] Recitat illud Matthaei-15 Tunc dimif L. Jis turbis uenit in domum,ez acce|Jerunt eum di Apuli eius;dicentes: Edi[Jere nobis parabolam zixaa Morum agvi | Cy ui refpondens ait: Qui faninat bos Tun fensen eft filius bominis, ager autem eft mundus, mon uerà femen bi funt filij regni . Zizania autem E fuat nequam. Inisicus autem qui feminat eas e8 4oolus, Meflis uerà confummatio feculi efl. MefJo ibd dutem an2eli funt. Sicut ergo colliguntur xix4* nia, C igni comburuntur , fic crit in confummatione Vli. Nittet filius bominis angelos fuos,cz colligetit Tegno eius omuia fcandala: c7 eos qd faciunt ii^ . MMidtent, ey mittent eos in caminum ignis e cat. . " Drliciof; dutem defcribit ortum Solis: quafi poftridie j: parabolas audierant ad dominum acce[Jerint, Tgnicomus , id e , balens adios in morem ignis Procomis, Glebisjid eft, terre opime, Vibrentur, ei. füleant. PROPHETAM IN PATRIA SVA ,line honore effc, | - Mattb, 5. Marc. 6. Luc, 5. Iodt. 4. : Hs docuit, patriaq; vedit galuator in urbem ; | Illic expediens populisCmirabile di&tu) C $5 wide 4534 IVVENCI PRES. LIB. IIl Infticie leges,uiteq; falubria iu[Ja: Virtutes patrias fimul infinuando docebat. Tunc liuore graui plebes commota fuorum; Pr.efentiq; fimul domini miracula woluens, Et generis noti reputans ex ordine genter: Hec inter fefe fabmijJa uoce uolutant. 141.6. Nónnt bic ef fabri foboles:cuinomen lofeph. —— ^ Rum Mariá genetrix, tum [ratra nota propago Vnde igitur legis doctor; tante mini&ter t laborum virtutis, cedit cui labes uicta malorum? Nazara fic plebes, cui talia reddit Yefus. qemnuntur proprijs miracula femper in oris Et fine bonore manet patria fub fede prophete? . "Talibus indignans prefsit fua munera Chriftut- COMMENTARII. " H^ docuit. ]Profequitur illud Matth.u. Et afi efl cum cófummafJet Yefus pavabolas ift» t" indeez ueniens in patriam fuam docebat eos i^ gogis eorum : ita ut mirarentur C7 dicerent - V ij buic fapientia bec cz uirtutes ? Nónne hic qan [ius ? Nónne mater eius dicitur Marias e f^, ius Yacobus et Vofcph, et Simó et lud stet Ww nne omnes pud nos unt ? unde ergo bic 9. idat Et fcandalizabantur i eo. eft auem dE - ' DE EVÁNG, HIST. 395. Non efl propheta fine bonore nifi in patria fua, cz in doro fuas e non fecit ibi uirtutes multas propter . Wcredulitatem illorum. Hac dicit. Vbi rurfus dicütuy Obrini c;- fobrine domini fratres,cz forores eius. Cum. aperte dicat Euangelium alibi Mariam Yacobi itm à matre domini. Vade Valla putat Mariam legendum in. nominztiuo accenta in fine, ficut Abra 4m c Adam, dum nomen cft matris dominice. Si^ ' CHE C7 in textu . Num Mariam genetrix ,vetelega; — Üirinnominatiuo. Ceditordo eft. Cui, fcilicet uir^ - TM s Libes milorum ifta cedit. Plebes Nazara, id » Nazarena , Sic, fup. locuta est, IDE IOANNIS CAPITE a ín dííco, i Mattb. 14... Marc. 6. Luc.9. ey's. Tu ad regem uolitabat fzxua fuperbum, Quod mala cuncta illic uivtus duin domaret, Putat. Herodes loti quod lege remifJus: 4ni4 ut loannes uirtutis dona teneret. Nn quondam cernens luienti pe&tore demon Erroris Libem: ruris quod folueret undis loannes, damnis accenfa malorum Turc betit revo dem peftis feuiffüma regem. 7^ ficile iniufli penetrans babitaculácordis, ———— mM Áccuma - 1 DE'EVANG HIST. 487: id efl, anteriores partes domus [umptuo[e «: Sedis, id * eft, manfionis,dut cathedr; quia erat pontifex anni ilius" Caipbes,id et; Caiphe, Principis uatumid eft, qui tunc erat princeps uatum:qui cum eJet Pontis fex aui illius prophetauit,aut fic uocatur ad eam par ten,qua atria alte fedis, Principis uatum;id eft;Da vid. Et quàm pulchra atria fedis Caiphee: collocent: quia illic. Caipbas domum babebat ubi Dauid habita uerdt.. Contplacuit;id ejt fimul ownibus placuit. M/ lic,id efti illo confilio. Proflernere locto;id eft mor ti fubijcere Chri&um. Pondus cst in uocabulo. Scri ptum eniti eft; Noli tangere Cbriflos meos c7* c: Dis cit dutem loannes fic. Ab illo ergo die cogitauerunt ut interficerent eum. Sed quod alibi dicitur : Non in die feflo; nic fortetumultus fieret in populo . Declimat autem uctufto more per prinam declinationem pa^ feha pafche. Nam nunc neutra declinamus pér tertio. «mut fit, boc pafcha pafcbatis . Nec fequitur intera | pretationem Hieromymi , qui femper per primam dei clinauit,fed Hieronymus potius ipfum fequitur, pres cefiit enim cu eius uitam c7 fcripta conmiemeret. " Rapercat furorem, id e[t , trabevent commottorieim animárum 4d arma, quod Euangelium dicit, ut prea uifi ne forte tunuliws fieret in populo. a I4 ^e & 499. YVVENCI PRES. LIB. IIII. T Lle Symotiis erat tectis; quem lurida lepra E ivtute ipfi us diffugerat;eri recubanti — Accedit mulier propius frangensqd; alabaflrunt, Quo preciofa inerant late fragrantiaoliui — Vnguenta,db fimo perfudit uertice Chriflum, Difcipuli increpitant;fantes potuiffe iuuari De precio unguenti nüferorum corpora egentum, Has domitius prolibet uoces; factumq; probauit, Definiteobféquio wflo prohibere puellam, Pauperibus femper dabitur fuccurrere tempus, sed meton femper tribuetur uifere uobis. Funeris ifla mei multum laudanda ntiniftrat. Officio nundumq; implebunt talia facta. | COMMENT ARII, yL.le Symonis erat. ] Paucis percurrit, id quod babe^ "tiv Mattb. z6. fic. Cum autem e[fet efus in Bethas nia in domo Symonis leprofi,acceftit ad c mulier ha bens alabaftri ungenti precioft, c7 effudit fuper cas put ipfius recumbentis, Videntes ait difcipuli indigna ti funt, dicétes:ut quid perditio hec? Potuit enim iftud -enundari multo ; cy dari pauperibus , Sciens alit Yes fus ait illis: Q uid molefti eflis buic tuulieri?Opus crim bonum operata eft. in me, cet. Ordo autem eft. Tile, fcilicet dominus Yefut de quo fermo c. Erat te» is 0 D —— SNPRA oM MM MM ÀÀ i» R——————— AA EAÓ€E €, — - 4q0:DEHIST.EVANRG. ;, 4489. dis id eft im domo aut edibus Simonis, Bene autem fe cundam producit,ut Horatius in arte, Q uem lepra lu vidaid ejl;afpera ey ob(corna tactu diffugerat;id eft difpericus fugerat. Virtute ipfius. fcilicct Chrifti. En id cfl;ccces quafi dicat prater opinioné accumbétium Mulier fcilicet Maria Magdalena.accedit propi re cubanti filicet.Chrifto-Et frangés alabaflrum;id eff, uafculi lapideum.Qutto-i,in quo inerant preciofa ue guenta, Óliui, iolei.Fragvantis.i.odorifcri, Late-1.att ple Perfudit Chriftum ab uertice fummo, id efbdeu per à fumo wertice.Q uod ditt dicit oliui, aut accipit , fpecici pro fpecie. Nam 23attbeus dicit uiguéti pre ciofi. Et lodties dicit 1s, cap. Maria ergo accepit lis bram unguenti nardi piflici preciofi, e unxit pedes lefu e cet. aut etiam oleo admixtum erat, aut ome unguenti generaliter oleum dicitur.Difcipuli increpi tant, fcilicct Yuda monitoves aut incipientemurmurde — - ve. Fantes, id efl, dicentes. Corpora ntiferorum eger... tumn,id eft, pauperi potuiffc iuuari de precio unguen ti dominus probibet bas uoces. Et probauit factum. fcilicet Magdalene, fup, dicens ; Defiite prohibes ve, id c8 avcere aut abflerrere puellam. Obfequio . iuflo,id eft;mihi debitoycr illi utili-Tempus fuccurre, repro fuccurrédi. Pauperibus dabitur [emper uobis, 1.5; ded, 49» IVVENCI PRES. EIBZ HIT, id efl. pauperes femper babebitis; fed no [mper tribile - tur uobis uifere me.i-nte attt no femper babebitis 1flà failicet;muier quà reprelienditis, aut Magdalena mir üiftrat ista multum laud enda officio füneris mei ide 4d fepeliendum me : feu in fignum quod fepetiay proh pt diem. Et talia fatta. feilicet eius implebitt mundis id efbpredicabuntur inlaudé eius it uriuer[o nurido, IVDASPRECIVM PETIT VT TRA dat Ieíum, quí coenans de luda tradí- tore ad difcipulos loquitur, Et facramentum — -. €orporis ez- fanguinis infütuit..Pes —.— tro dicit; quod ter eun abies gdturus es. ài ile e difcipulis unus fe fubtvabit uenis : Iudas,qui ad proceres tali cum uoce cucurrit, : Y Quod precium [perare datur fi tradere uobis 5 Vli cotinuo: Quuefitumá; diu pofi monftrare magiftrum 8 5 flatuitt terz'- Argenti terdena.lli mox pollicebantur. dena argéti Pondera; dehinc Yudos fceleri fe fubdidit alto, t Difcpuli 1amq; dies pafcbe primo procefJerat ortu, querunt,ue A Difeipuli cbriflo querunt ubi fumere pafcha bi comná fuz Vcllet,at ille fibi quendam fine nomine queri mere pay Vltinta qui domini caperet andata iubebat, fche.- "E 1 Vefpere » eium datar fperare; fup, nului:quid uudtis mihi dave: TUBE EVENG HIST US uy . N'efpere- mox primo is fex recubantibus unà Difcipulis,tali diuinat uoce magifier. 1 COMMENTARII. ep: Vic e difeipulis etc-Proféquitur Euangelità Mat? ^ theijin quo fic babetur /Tutic abijt unus de duode cim;qui dicebatur Yudas Scariotb, ad principes (c6. dotum,er ait illis uid uiltis mibi dare, ez ego uos bis euni tradam . At illi conftituerunt "ei triginta ars genteos Et exinde diterebat oportuiitatessut eua traderet , Primi dutem die azimoruim accefJezunt dis - Jciguli ad Yefian, dicentes: Vbi vis paremus tibi comes deré pafcha, At Tefus dixit: Me in cluitatem ad quens dam ez dicite ei : Magier dicit /Témpus meum pro Pe eft; apud te facio pafcba cum difcipulis meis.Et fee cerunt difcipuli ficut congituit illis efus, e7 paraties vuit pafcba . Vefpere autem facto difcumbebat cum. ditodecim difcipulis fuis. Et edentibus illis dixit ez c, Hec ergo defcribit. Ordo eft. Tunc unus e difeipu-. lis uidelicet 1udas amens. Subtrabit,id efl;clam fubdu citfe, Qui cucurrit ad proceres, id cf;principes faa cerdotam.. Cum tali uocesid efl,talia dicens : Si ego pofi tradeve ey monfirare uobis magiftrum.fup. meum. Q uefitit diu vobisid efl à uobis. Qyuod pres li 492 IVVENCI PKES. LIB. IIII Yl pollicentur mox terdenasid eft triginta, Pondera ergenti.t. triginta argéteos:qui fingulas libras pende bant.Et dehinc, fcilicet nudas. Subdidit.i, fubmifit c obligavit fe, Alto.i. graui duod alte refedit ad precor diaufqs.Sceleri,id efl;peccato-Et dies Pafche procef- ferat. Yam prinio orta. i Alam erat printa dies azimorüt e difapuli querunt 4 Cbriflo , ubl. uellet funere pae fcha,id efl;come[fe agni pafchalé. At ille fcilicet Chri Qus iubebat quendam fine noniine, id et, dui non nos minatus in Euangelio, queri fibi, qui caperet, id eft, obiret ultima mandata domini. Mox;id efl;paulo poft parato iam conuiuio. Vefpere primo, td efl, iam priz mum facto.Bis fex,id eft, duodecim difcipulis recunt- — bentibus.V'nájid ef pariter. Magifler.fcilicet eorum dominus Yefis. Diuinat;id efl ut diuinus, ey omnium prafcius predicit futura tali uoce, que fequitur. N urget tempus Cbriflum cum tradere morti E uobis unus fcelerato corde uolutat. Continuo cundi querunt quis talibus aufis - Wwfanotantum coepi[Jet.corde uenenum? Mlle dehinc:epulis mecum nunc wefcitur inquit, Sed foboles hominis quondam preferipta fubibit Supplicia ad tempus,miferabilis ille per euum Qui iuflum tradet: quanto felicior effet, 5 Sinum DE EVANG. HIST. 4195 $i nunquam in terris tetigiffet limina uite. Et ludas grauiter tum confcia pectora pre[fus: Nunquid;ait Iudam talis fufpicio tangit? Refpondit dominus, te talia dicere cerno. : COMMENTARII. E tempus. ] Vt alibi quoq; dicam fecundum Au gustini tempus no urgebat firapliciter,fed quia ab eterno fic placitian erat,ut tfi plenitudine temporis falutem nostrá operaretur. Vide Yoan.13. Ante diem feftum Pafche fciés Yefus,quia uenit bora eius,ut tran. firet ex boc mundo ad patrem cy c. Et. Matthei 26; Magifler dicit : Tempus meum prope e .. Et paule po/I. Amen dico uobis , quia uma ueflyum me tradis turis eft . Et contriflati ualde coeperunt finguli dice" -. re. ünquid ceo fut domine ? "Tantum uenenum;id efttantam pernicié que ut uenenum flatim euecet ani mát eius du coticeperit, e in quem conceperit. Mle debitic. Mattheus. At ille vefpondes ait: Q ui intingit manum mecum iti parapfide;hic me tradet. Filius qui dem bominis uadit ficut fcriptum e$t de illo. Ve «us tem bomini illi per quem filius borainis tradetuv , Bos num eratei fi natus non fuiffet bomo ille , Refpondés «it Yudas qui tradidit ei, dixit: Nungd ego fiam Rabe je illi Tu dixifli, Quod bic dicit. Te talia.dicca Té cerno, (s w94 IVVENCI PRESB. LIS. IT, re ccrtc Alluditergo quàm proxime poteft ad uerba Euanoylica. Vnde uix eget expofitionis, Ne tamen ni» lil dicam. Ordo cft. Enid esb,ecce tempus. Vrget; - il efl, taenter inflat 7 «ppropimquat. Quid eft, quo terapore unus e uobis;hoc eft;unus ueflrum. Vo *diutatyd efl;cogitat C' meditatur. Corde fcelerato;id ejl feelevibus multis polluto. "Tradere morti te. Scili - cet datorem uite. Cuncti, id efl, fimul ores uno tae - emen excepto. Quierunt, fcilicet à Chrifto. Q uis tali - dus aufis-t-talia audens,aut per talem audacia: Cote pufetsid eft cócepijfet;corde infatto« "Tanti. uenenum, dd efl, tantá perniciemet tantá perfidiam. Ye; fcilicet Chriftus domimsquit dehinc.i.deinde posti fic itis terrogauerát. ile, fcilicet q me tradet. Vefcitur nunc mcum epulis.i.babet manit mecum in parapfide.Sed. oboles.i-filius: Hominis fcilicet unius; hoc eft.-uirgie xis Nri ; nec et contra latinum fermonem muliez. vi uocare bominé:ná in epiftola cófolatoria de morte ^ "Tulli apud Ciceroné ipfa quoq; dicitur bomo, Sube ibit ad tépus,id efi;téporalia fupplicia.Prefcripta .i, ante fcripta per prophetas, Quondád efl;olim tems 2 v porepraterito,boc efbfilius quide bominis uadit ficut. - fcriptit eft de illo.1ile fcilicet proditor,uidelcet ludas, -.: tradet ifii. Muiferabilisi in miferijs exiffenss nd t4 4 $231 kien f j07DE EVANG, HIST.-..—. . 49$. mé wiiferatióe dignus. Apud latinos tamé mifer et mi ferabilis fere inboná parté accipitur.de ijs qui mala. qdem patitur fed indigne,bic aiit effet de coq digne] Quanto. q.d. multo fclicier effet. si nung tetigiffet lia sina vite;id efl; fi natus won. fuiffet in terris, Et 1udas, prefjus s id eft, babens preffa gyauiter. tunc pectora, confciayait: Nunquid talis fufpicio tangit 1udam cz... De fe ex more loquitur; tanquám de alio.Sed cuanges lian re dixit. Acc ubi dita dcdi.palnis fiti frangare pant... Matlh, 26, Diuifumiq; debine tradit » fanclumq; precatus. Difcipulos docuit proprium fe tradere corpus. Hinc calicem finit dominus:uinoq; repletum Sandiificat nagnis uerbis,potumd; miniflrat.—. Edocuitq; fuum fe diufiffe cruorem, Atq; dit: Hic fauguis populi delicta venittetz Hanc potate ricum:nam (ueris credite diclis). posthac non unquám uitis gustabo liquorem. Donec regno patris melioris munere ute; Yn noua me vurfits concedent furgere uina. COMMENT ARII. Aec ubi dicla. 1Profequitur hiftoriam Eia -ledici de pafsione dominica, ut-habetuy-Mata bé x6, Quit T4 6 multa de patte nito babeatur Ba EQ. $01 IVVEN. PRESP. LIP. TIII. Tant dovitire licet: fociosq; reuifere ueflros : ecce Nam uenit t ille meum qui tradet ad omnia corpus Quae maculata mcis imponet factio membris, , em di&o Yudas numero [tipante caterue Is duenit :procerum iu[Ju populiq; ferocis, Pars ftridlis gladijs: pars fidens pondere claue . Signa fequebatur Yude promiff4 furentis. t Ofcula 4 Dulcia nam Cbrifti ta&turum fe ofcula pactus, adii pepe Quo facile ignotum caperet miferabile uulgus git fefe coti Pic ubi dixi[fet fimulata uoce falutem tingere attigit ez labijs iufli miferabilis ora, . Chrifti Continuo Chriflus: totum complere licchit Huc uenijfe tuo quecunq; eft caufa paratu. . 4 YMleubi Tnijecere manum turbe: Chriftumq; prebendunt, diftinilans -COMMENTARII ! Landa cum Vn dd difcipulos . Commemorat graphice ;uf voce falutat pofl ovationé Chriftus dominus ad. difcipulos, quos inuenerát dormientes redierit , utq; poftea ab uda traditus fit. C uia ueró omnia faciluma funt pau - cula duntaxat wocabula declarabo,Repedat.i. redit, Somnus anhelus;id eft. faciens eos anbelare : aut affce D dantur. dormire . Erant. enim oculi. corum grauati fono. Terra,id efl per terram. Maro Aenci.4. C£* ^ ten DE EVANG. HIST, $04 - fera per terras animalia fomnus babebat, Vd tamen di cit lib. 5. Condidimus terre, ut terre ponatur aduera bidliter ficut bumi, Tunc dit ad Petrum,ut ad. cit qui maiori confidentia ufüs fuerat . non e tibi uirtus , id eft,non potuisti quia per uirtuté pofJumus. potere ue nam boram peruigilem,id e&,infomnem;pafiiue tame bic:nam peruigil dicitur qui totum temporis uigilat fub,id est,inaut imminentibus tantis cafibus . Verba | Chrift funt ad Petrum fecundum Mattheum, Nam dt «it Petro:Sic non potuiflt unc bora uigilare mecunt, quod autem dicit tantis fub cafibus. alludit ad illud. Aen. quárto.Nate ded potes hoc fitb cafu ducere fom nos.Sed uigilate.Sic in euang. qu'a quod Petro dixit omnibus; boc e& tribus illus dixit : Vigilate e7' orate wt nom intretis in tentationem. Quod bic dicit fee per lubrica mortis.Nam ut tentatio fi non. vepellitur ducit ad mortem, fic lubrica nifi firmi fuerimus nos uv get ad cafum. Spiritus ifle;id efl;ue[ler. Mat. 25. Sptri tus quidem promptus eft, caro autem infirma . Labat autem preter morem producit in priore. Vnde Maro Ken.à.Labat ariete crebro.Secefiit,id efl; feorfum ab cis ceftit. Mattheus.lMerit fecundo abijt-In arcé.i-uers ticé, Non efL,id eft,nó datur. wat. Pater mi fi non po tef hic calix tranfire nifi biba illiofiat uoluntas tua. KE Vile 44 IVVEN, PRESB. LIB, IIII. vnde quia bic dicit quoniam calicem c'c.interpreta: tatur fi pro quomodo, Noflra de forte;id efl, de condi tione uite Ynuenit, préfentis eft temporis, unde media corripit . Venio ena in. preenti primam corripit in. preterito producit. Ncxos,id eft deuinctos et opprefa fos languore fcffosid ejl proueniente ex eo quod erant fcfri. quietis) foporis,qut per quietem capitur, Socios;id efl, ceteros. apofiolos quos derelinquerat ajJusptis duntaxat tribus: Petro,lacobo ez Yoanue . Ad oria, fcilicet; tormenta, 1 aculata.fcilicet , crimine: inuidie auaritüe cz amcitionis: Cit, dictosid efl; fimul ac dixit Contra Maro . Et diclo citius tumida equora placat At Mattbeus , Adbuc eo loquente:ecce Yudas. unus de duodecim uctiit cz c. Stipante,id efe , denfe coiitante, e quafi premente,unde fecundi Seruium [tipo uenit à flupa, quavinte nauium obflruuntur . Cateruz , id efl multitudinis comitantilt . Aduenit ic preteriti ef temporis , quia media longa.Procerum,id eft, princiz pum feribarum ez feniorit atq; pontificum Caiphbe ct Anne. Clauesid eft , teli illius capitati , à nomunatiuo claua;farentis;id eft, infaniétis aut nimis ajc&tat antis Signa: quia qui tradidit cum dedit illis fonum dicens: Quencunqs ofculatus fuero ipfe eft tencte eit . Dulcia -o[culazeft enim ojculum imminutum cs,quod contrabi mus eDE EVÁNG.HIST. $$, vius dum ofculamur , id efl,ora pudice contingimus. i Quo,id efliideo, ut caperet , id ejl , deciperet, falleret sulgus;fcilicet;apoftolorum tanti fceleris ignarorum; Hic.fcilicet, Iudas proditor . Vi. id efl; poftquá dixit falutem ut pote: Aue Rabbi; ez ipfe miferabilis non di gnas miferatione , fed ut uulgo accipitur mifere erz váns,cz ita deteftabilis. Aut ordo eft.Ora iusti; fcilicet Chrifli; quod ipfettet poftea fatebitur,ubi dicct: Pecca - ui tradens fanguinem iuftum muiferabilis , id est, digni nüferatione,ut qui talia non promeruit.Con tino ordo e£ .. Chriflus continuo ,fup , dixit lices bit , id efl permittetur tibi complere . totum , fcilicet conceptum . quecunq; caufa est ueni[fe , fup.te bue ideft , ad. me tuo, id eft , taliáte orto cx inftrus &o paratu, id eb, apparatu, Paucis autem dicit quod euangelifla fic babet. Amice ad quid uem&ti Ofculo fi lium. boiinis tradis ? Tunc acce[ferunt e; manus in» iecerunt in Yefum ez tenuerunt eum uerum quod die cit. Totum complere licebit uidetur tractum. ex eo quod poftea dicet , autex eó quod dixit. Amice ad quid ueni&i. Aut quia nó omnia fcripta funt; fed id de | fito addidit, fciens quia Poétis C uidlibet audendi fem per fuite qua potestas, EK. Petru $6 IVVEN. PRESP. LIB. IIIT. | PETRVS AVRICOLAM SERVO abícidit. Math. 26-Luc, 22.10.18. slo Vnc € difcipulis urs fulgente machera Occurrit uatis famulosey fablatus in iram texc if. dm "Temporeez t cefatt rapuit ui uulneris aurem. olli chriftus aitgladium tu porito nofter, Na quicunq; ferox confidit uindice ferro, punc iati fimilis ferri uindicta manebit. An ego non pofoim coele[tia caftra uocare, Et patris innumeras in prelia ducere turmas ? Scd fcriptura nteis complenda e$t debita vebus. Vos auteni flricto quad me comprendere ferro, Euflibus 7 gladijs concurritis ? En ego uobis Occurram, templi media qui femper in arce Vobiftum vefidens docui nec talia quifquám Tofonuit,tantis circum latratibus audax, Difcipuli paftim Chriflo fugere relicto, COMMENT ARII, vnc € difcipulis uus , uidelicet Petrus , quem Tenn Yo4nes nominat, Mackerasid eft;gladio fülgenteson uidetur bic aptum epithetum: quia mon babebant gladios in ufian bellicit poterat tamé ex ufu coquinario fülgere , dut ex reuerberatione lucernas yum;erat enim nox.E$ autem Machera grecum uo* cabue DE EVANG, HIST. $07 : cábulurz fienificans gladium . Gladiw autem à clade putatur dictus , fed mutata eft quantitas ez'c . V atis fcilicet ; Cayphe principis facerdotum aut pontificis quem iiatem dicit propter illud uaticinium . Expedit uni bominé mori pro populo, Sublatus in iram [pecio fe dictum fed. aliunde fumptum . "Tempore ei, aut tempore decifam. Ordo e[t R apuit ei,id c&,ab co, au yem dicerem auriculam.cefam,id e decifam, tempo rejd efl ab ea parte capitis , ut pote dextera fecuns dum quam est auris ez auricula.Sane auricula eft illa cartilago que apparet foris ez abfcidi poteft . Auris es organum auditus que ablata auricula mtenet. Olli id esttitic illi fic Aenei.id e$t , Olli fub videts cc, Clli id efl, tunc gladium prius grece macheram dixe vat. Tu noser,id eft; qui de forte mea es, ey uicavius meus füturus unde pontifici fummo ablatus eft ufus gl«dij , Sivilis uindita ; idest , ultio manebit , id e& expedlabit aut buic certe fütura eft . Mat . Omnes e« nim qui acceperunt gladium gladio peribunt . An ego licenter producit an, nam corripi debet, Cocleflia cae fira ; id eft , legiones ez' exercitus. angelorum. Ca[Ira enim funt in. quibus milites tempore belli dee gunt et muniuntur, Vnde Mat. An putas quia no pof fiam rogare patrémeit , cx exbibebit mihi modo pls quam 408 IVVEN; PRESB. LIP. It], quàm duodecim legiones angelorum. Q uontodo crgo implebuntur fcripture:quia fic opus fieri , ezc . Vos dutem, Hoc dicit ad turbasunde Mattbeus, 1n illa bo va dixit lefus turbis: Tanquam ad latronem exiftis cit gladijs cz fuftibus comprebendere rie, Quotidie as pud uos fedebam docens in templo,cy non me tenuis ftis. ruac difcipuli omnes relicto eo fügerunt.c'c. IN DOMO CAYPH AE CONDE Ms natur,blafphematur & per^ | cutitur.Nattb.26, Marci.14.. es Iodt.:8. 4 ofleterat "ami; Caypbea-t afliterat faluator in aula, — T Conus E Cum uenere omnes fcribe proceresq; uocati nere At Petrus longe feruats ueftigia folus Ozculte morfus fedit cum plebe miniftra Extremum operiens tanto fub turbine finem : Ecce facerdotes falfos conquirere tesies — yocumbunt-fütaq; uolunt contexere caus Quis mortem infonti poffent imponere Chrifto. | COMMENT ARI, Amis Cayphea, cc. Diferte admodà profequitur biftoriam,utens artificiofa breuitate :nam ex ijs que dicit dat intelligere queda : quedá que no dicit, tadelícet que Mattheus pro[equitur dicés: At ili tené tes . ^" DEEVÁNG. HIST, ' $og fes Iefum duxerunt ad, Cayphá principem facerdotum ubi fcribe ez feniores conuenerunt,czc. Nam fi atis terat lam in aula Caypbea,facile intelligitur quod eo perductus aut attratus fit, Aula uero proprie dicitur regia; fed uulgo accipitur pro atrio,fcu ut uulgo dis cunt pro fala. Cum;id eft, quando:aut lege . Couches re,quia Mattheus dixit.ubi conuenerant. V bi notabis puer ubi pofitum e[fé pro poflquàm,aut pro quo. à ut Valla adnotauit in Raudenfem. Couenio exigit «d» uerbium 4d locum,ut: Conuentus quo plures conueniut Confluens quo duo;aut plures fluuij confluunt , c ts unum fluunt, Longe feruans uefligia. Id Maronianum est. Mattbeus auté fic dicés.Petrus auté fequebatur ei à longeufig in atrium principis facerdotum . dicerem tamen potius fedit folus, exiftens moeflus : quam. obi feruans ue[tigia folus : quia ut Yoannes recitat non fos lus fequebatur, dicit ei : ut multi uolunt de fe . Seques batur autem Yefum Simon Petrus, cz alius difcipulus Difcipulus autem ille erat notus Pontifici, c7 introia ult cum lefu in atrium pontificis, Petrus autem fLabat ad boflium foris. Exiuit ergo difcipulus alius qui erat notus pontifici cz dixit ofltarie ; c introduxit Petrum;ez'c. Negat autem Petrus, ut loannes vecia tat femel Chriflum is introitu, uide addit. Dixit er; go pio IVVEN, PRESB. LIB, IIIf. go Petro ancilla oftiaria. Nunquid ey tu ex. difcipu llis es bominis iflius ? Dicit ille non fium,ezc . Stabant autem ferui. ez mainiftri ad. prunas, quia. frigus erat € calefaciebant fe. Erat autem cum eis e Petrus flats ez calefaciens fe- Queras ergo quomodo bic dicat fedifJe. Dices fecundum Matheum ; qui. dicit, Petrus ueró fedebat foris in atrio. e dccefsit. ad cum una ancilla;dicens: Et tu cum Yefu Galileo eras. At ile Te negauit coram omnibus dicens : Nefcio quid dicis. Sane non difficilis efl. concordatio euangeliorum : nam prius fedit in atrio foris exclufus, uidelicet. c5 poflea ftetit ad prunas cum alijs.umde cum agnofcere tuy ab ancilla negauit coram orumibus. Quinetiam fi famper ad prunas faiffet,non repugnaret interdum fe» diffecz interdum [letilfe;quia ubi pauca funt fcdilia. uicifiüm fedent,ut qui flantes in abeuntium locum fuc. cedant:unde Marcus, Petrus duté à. longe fecutus fb. eim uf intro in atrium fumi facerdotis et fedebat cum miniftris ad ignem, cz calefaciebat fescz'c.Friuo lum ergo e[jent in ve tam facili fudare . Verum qui ea uangelifLarim concordiam ad. unguem. uidere wd, ' diuum Auguftnum in de confenfu. euaugeliorum lee gat.Opcriens, id eft , expectans extremum finem ut dicit eungelista uolens uidere finem;id c; quid tano dem s DEBVANG HIST. . — gii * em fieret de Cbriflo,füb tanto turbine, id eft , coma wiotione verum.Et reuera maxima eft rerum commu tatio c itaturbatio,ubi iudex omnium futurus iudia candus aftat;ubi [plendor glorie eterne in. derifios nem uelata facie ceditur Vbi ueritas falfis teftibus in cufatur.Ecce;quafi dicat . de improuifo . Aut quod nullus puta[Je debeGat;itcumbunt, id e[L, toto conaz mine c5 toto pectore affectant ez nititur .Q uis.1, qui- bus. Infonti;id efi,innocenti.imponere,id e& , fraudur lertev inferre. Y Ed nullus tanto uijus fatis effe furori, A rlino profiliunt tefles,qui dicere Chriftum Audiffent,templum quod folus uertere t poftit,. — * poffet Et uer[um Y ternis iterum inflaurave diebus. Y Cs Ipfe f4cerdotum princeps urgere tacentem Tofiftit feruens farijs,ac talia fatur: Cur nibil ad tantas nunc refpondere querelas Conutélus ueris procerum fub teflibus audes $ Adiurabo tamen [ummi per regna tonantis Vt fateare palam, fi fas te credere Criflunt. Ille debinc tali compellat uoce fuperbum Ifa bec fola tibi procedunt pectore uerba Vera tamen ueniet uobis uifenda per auras 2ieflas; bominis proles uirtutis ad alte $8. IVVEN. PRESE. LIE. IIII Agenti triginta minas pofuere prophani — e Hoc precium preciofi corporis inflituentes, Qaod ntox 4d figuli vuvfus transfertur agellutt; . COMMENTARII. pues at ludas.Ordo eft . t Yudas proditor - Pofli certit.i, uidet, fe farenté, id efl; per furow - rem mentis genera[Je talia , id ef , uidens quod dam natus ejfet. A&ccepto precio fceleris , fcilicet triginta. - denarios. 1pfe infelix damnaus et culpansgefta;id c£. facinora fua . quevelis egris,quia ex defperatione ova tis: dixit enia peccaui tradens fanguinem iuftum.pro/ iccit argentum in edem facram,id eft,in templum. ez exorfusid eft, incipiens, fumere fibi , id efl; de fe. poca t4 futas;id eftfibi debitas laqueo.rapuit morté infra mem: quia crepult medius : Et ienominiofum ejt ania mm fuffocare cy gulam frang; laqueo. de stertice fi» -€us. Sunt quoq; qui ficum putent pomum illud , quo Adam transgrefus eft editum dominicum. Sacerdos tes indejid efl, deinde. Qutod,id efl , &2 quod efJct pre" cium fanguinis . fantes ,id eft , dicentes cffe illicitum condere 4dytis , id efl ,in penitioribus locis templi, ad. qu non cultus adire licebat;ubi uidelicet eaxopbyla uit cit facra arca. Quod fcilicet prectit,credebant lici tum dare.i.in emptioné «gri.tiiid efttuic.dumid eft dor:ee -DEEVANG. HIST." ^! gig. dortec fanguis diflvabere:ur;id eft,in difcrimen uenia ret,mercatt agrum uero nomine fanguinis fignant fce lera impia faclo borrendo , ut in. euangelio . Propter boc uocatus eft ager ille acheldemach id eft, ager fan | guiriis. Alludit autem ad illud 1. Aen. Mercatiq; folum facit de nomine Byrfam. | A MILITIBV$ DERIDETVR -- ehlamydecoccínea índutus, C7 fpinis coronatus. Mat. 27. Mar.i.Luc:z4.]0.:9. — io Hain eft trucibus iuftus;fcelerisq; miniftris - AL. vultibus fcelerataopprobriacorporetprebet — perfert Purpureans illi tunicam,chlamydemq; rubentem — Ynducunt * Induerunt;[binisq; caput cinxere cruentis Inq; uicem fceptri dextram comitatur arundo. Tunc genibus nixi,regem dominum(e falutant Yude gentis; faciem lauere faliuis .— , Vertice cz in ancto plagis lufere nefandis. 68 COM MENTARII. : RAditus efl;per- anthiteta , idcft , contrapofita d ceri ut pathos moueat.Nam iuflus e tru ces licet non plane contravientur tamen ex. confequen, | ti,nemo enim trux aut crudelis iuftus eft. Opprobria : fcderata;id eft, per [celus illata . Ordo eft -Xaftus . f. | ct L4 Chris $o TIVVEN. PRESE. LIB, T1II. Chriftus etiam facrilegorum, iudicio,ut lude c. Pila. ti iuflus, babitusstraditus eft militibus;id efLflipendia . vijs.ez miniflris fcelerisstrucibus crudelibus ez atroa cibus, Et prabet,id eft,exhibet aut: patitur corpore; fcilicet fuo.opprobriaiid efl. contumelias cz offenfio/ nes; fcelerata;id efl fcelere illatas ut cum illufione ini qua;cy induerunt, Scriptum inueni induunt; fed fecun da deberet corripi, unde legerem inducunt: fed. fequi^ tay iu preterito cinere; quapropter feci induerüt, cu ius licet penultima; deberet producisnó tamen fine ex enplo corripituy,ut in Bucco, IMaronis, Matri longa. decem tulerunt faflidia menfes.Et in Georg . Mifcues vuitq; berbas ez tion inioxia ut rba,Et itt Aeneid.Ob flupui, fleteruntqs come c7 uox faucibus befit, Quia uero additur illi ue[Ter legendum inducunt, ueri Ma/ vo etiam induitur inueni dixitinduerunt ergo 4ut ina ducunt illi tunicam pur puream,e7 chlamydem cocci^ nedm c? cinxere caput cius fpinis cruentis, fcilicet po fle«quà ipfius fanguine preciofiftino confperfe erant ^ ez arundo comitatur dextrájid eft, imponitur in dex - tram illus.in uicem jid efti locum fceptrisid eft , baa culi aut uivge regalis qué aut quam reges in [olio fuo fedentes in manu babere folent /Tüc,id efl deinde,ipfi nixi,id eft, connitentes genibus)boc eft genu flectentes o. DE EVANG, HIST; fir fiutant,id eflper falutationé irriforia appellant eun vegan, pro uel dominum gentis Yide, dicentes: aue rex Iudeorum. V nde rex Yadeorum dictus eft militum : teftimonio c7 Pilati. Et lauerejid e[lmadeficerunt fa cienifciliceb;eue. faliuissid eft fputo immundo,ez las were in uertice fancto,id est fummitate capitis Chrifti qui fanus eft. plagisid efl.uerberibus aut ictibus nee phandi, A PILÁTO IVDICATVS AD CRV cífígendum ducitur.Symon Cyreneus angariatur ut trucem tollat : felle ez" aceto potatuvz crucifigitur in medio duorim latronum: fuper ueftem fortem mittunt:ütulus cruci affigitur : blafpbematur: [ol obfcuratur:ez terremotus factus eflide doi mini clamove ez" morte,e alijs que con tingebant in morte eius . Mat, 62. Marc, 15. Luce, 25. Iodit.t 8, Aec ubi tranfeeit miles udibvia demens, Hs proprie ducebant tegmine ueflis, Et crucis ad poenam fanctumiu[tumq; trabebant Eccc fed egrefsi quendamcocpere Symonem 4 Cyrina genitum, cz lignum deferre iubebant, tCyrene — Qui dominum lucis duris fuffigere clauis T L $ — Wwdam $1 IVVEN. PRESE. LIB, III. Anflans urgebat fecli immutabilis ordo: : Rt poftquam uentum efl;ubi ruris Golgotha nomen , permixtum felli uinum dant pocula Chrifto, . le fed in fummo guflu tractata recufat Vt fatis antiquis fieret per talia dictis, - | Ynfultatis vec tamen immanis plebis furor omnia poft... : bominum am; cruci affixum pendebat in avybore corpus furor 1ntactamq; deditunicam fub forte per omnes Militis unius feruans po[efio textum. Et fcriptum caufe titulum meritiqs locárunt, - Qutod rex Tudeee gentis plebisqs fiuffet, Áccidit ut poene pariter confortia fervent Latrones binc inde duo,fed coeca furentis Ynfiltat plebis fixo uefania Chrifto, Hic eft qui templum poterat diffoluere folus. Hic efl qui terno lucis reparare meatu, Sed nunc defcendat proles ueneranda tonantis. Et crucis € potra corpusq; animum; refoluat. Hec uulgi proceres uecordis dicta fequuntur, Atq; pbarifei fcribed; e» factio denteus Miadunt,motuq; caput.linguasq; loquelis Anfanis quatiuntseterne ad uincula poene. * Nónne alios quondam trucibus feruare folebat - Aorborum uinclis;fefe cur [oluere uinci — «25 PNnas à - Non DE EVANG. HIST, ' y Nott ualet ? En regem noftre quem credere gentis Debuimus;foluat ligni de robore corpus, Tunc fanclis digne ualeamus credere uerbis, Corfidit genitore deo, dimittere poena Cur non uult propriam fobolem ueneranda pote&as Rec minu increpitant;dextra leuaq; gementes Affod crucibus fcelerum pro forte latrones, COMMENTARII. H^ ubi tranfepit. Mira breuitate vem pertrattat, Nattt neq; de accufatione, tieq; de condemnatione eius iniuftiffima loquitur, paucis tamen innuit. Nam fi fi trahebant ad ponam crucis fatis liquet condemuae tin faiffe , ez fi iuftum y non dubium qui wiqua fiit fententia prefertim eius qui fciuit, quod per inuidiam - tradidilJ éteii:poteft enim fieri,ut iniufla feutétia iufte feratur.Q uendá Simoné,bene primá corripit et mediX producit ut Flaccus in arte, Cyvina genitit,unde euan gelium Cyrinaicum uocat lignum, fcilicet,crucis : quo id efl in quod, ordo feculi pro feculi immutabilis: quia iain uener at bova eius , non quam fatum attulerat, fed quam ipfe elegerat: tunc enim uenit quando ipfe uos luit,ubi varis nomen.füp.e[l bebraice Golgotha quod eft caluarie locus.In fummo guftu.i.extremis labijs.1n - £46 id cfi, feiJam:erat enim in confatilis defuper e | coitexs NECK 3 $24. IVYEN. PRESE, LIE: !1If, . damus eaim fed fortiamur ec Titulus erat: Iefus Na: etrenus vex Iudeorum . Hinc inde, id $t , ab utraq; ' parte,non tamen bínc inde duo.fed duo latrones, biti^ : cindc;id eflalter:binc;id efl,à dextra: alter inde , id - eft fruftra. Tero meatu lucis, id efl;reditu folis; qui : E X6 Lucem ajert,id efl;es pof triduum veedificare iliud. Qui fup.poterat defcendat. fcilicet nunc. de cruce e evedenus ei. Nónne alios. Alios faluos fccit feipfum - feruarenon potes Dextra leuaG; fcilicet, principio Poffea tamen à dextra crucifixus focium veprehende | bat, dicens: Nibil tu times deum;c?'c. Ammeditum curfus lucis confcenderat orbem. | ES fübita fugit ex oculis; faruisq; tenebris | Induitur trepidum; dien fol nocte recondit, : rif ueydt Astubiturbatus notam t confcenderat boram | Confleruata fuo redierunt lumina mundo, COMMENTARII. Am medium, Recitat quomodo bora ttona fol obe [curatus et, dunt Chris fanctam erat emiffue. vus aimanm,fed omnia manifeftata funt, | E: Chriflus maga genitorem uoce utocabat, E Hebree inmorem lingue, fcd nefcia plebes | Heliam uócitare putatytiuic concitus uus | xai) Cos contexta per totum. V ndedixerunt vüllites: Non fcins x | DE EVANG. HIST. .$1$ Cogebat [pongo turpi calamoq; reuiticlo Ampre[Jum labijs acidum potare faporett. Cetera turba favens tali cum uoce cacbintat. Spectenus pariter calo nte forte remiff us Helias uenatscelfa qui fede quiefcit, Liberetmifero t crucifixum [üipite regem. tconfixum "Tunc clamor domini magno conamine mi[fus, Aetbereis animam comitem commifcuit auris Scinduntur pariter fancti uelanuna templi, Carba[8; in geminas partes dirupta debifcunt Et tremebunda omi concu[Ja eft pondere tellus. "Difiliuntà; fuo rupte de corpore cdutes, Tum ueterum monimenta uirum patuere repulfis Obicibus;uiueq; anime per membra veuer[z Etuifun paff e populi; per moenia late Errauere urbis. fic terrent omma vaundunt, Militibus primis quatiuntur corda pauore Dedita qui feue feruabant corpora pote Et fobolem dixere dei, Christum; fatentur COMMENTARII, T ChriQus magna genitore ; cc. ut in eunte Tt ,eelt lama zabathani , boc eff deus. meus, deus meus ut qd dereliquit me. Quuidá ait illic [Lantes cz audientes, dicebant: Elia wocat ite.Et conti M fiio $16 — IV VEN, PRESB. L1, It1f, tuo cuvvens unus ex eis acceptam fpongiam impleuit aceto,co impofuit arundine dabat ci bibere.Dicit autem bic fpongym ubi, Euangelium babet fbongiant.- Cacbinnat;id efl, diffoluto vifu dicit Tunc clamor qd lefus autem iterum clartans uoce magna emifit fpiritit Quod autem bic dicit, Commifcuit animas comitem, ec. Videtur postice ez non apte ditum: quia fi tis v45 etbereas fpiritus coclefles intelligit potius dux qua comes fuit: Fa auras ipfas non illis commixta. eft , nec in colos ante afcenfionem fufcepra:quia tamen dis uinitate unita eft ante. afcenfionem fait in beatitu^ dine fed fint fücio.Carbafa.i.uela tépli.Sunt tamé cay bafa fepe uela naut, Viueq; anime;per pro ad mem Era. Ornia autem babentur in euang, Mattb,ubi fic fcripti eft. Et ecce uclit templi feft eft in duas partes à fummo ufi deorfum, ez c-An textu offtndi monimen t4 pro monumenta. Patet aut mortuos furrexi[fe cum Chrifto io ante;quia ipfe erat primitte refurgentium omnia autem uel rudibus patere poffunt . DE SEPVLTVRA DOMINI x Ilat.:7. Mar.i. Luc. . 23.Iodr.19. T fbeculis matres miracula tanta tuentur | Onities;obfequium Chrifto que ferre folebant, Loss | lái s DEEVANG.. HIST, $23 Yanà; recedeiiti uefper fuccedere foli Corperab; c procerum folus tum iuflior 4udet "Corps ad extremum munus depofcere Chrifli, Hic ab Arimatbia nomen ge[labat Yofepb. Qui quondam uerbis aures preftabat Yefit, Pilatum tunc ifterogat fibi cedere membra. Quis nuper tulerat uitam uis borrida pene - Cencefüt prefes, fed corpus fulgida lino. TTexta tegunt, faxiq; nouo componitur dntyo,. «concludunt limen immenfa uolumina petre. E f[peculis feruant matres ez cuncta tuentur. : COMAMENTARII, fpeculis matres,is eflmatrone ille finem Ua feruantes,ut Maria Iacobi ,Salome ey Magda lene . Miraculatanta non quidem de vefuvrectione mortuorit,que nondum facla erat;fed de obfcuratione folissez coucufstone terre, fcifiione ucli;ualido clamo re un morte facto à Chrifto. Vefber qui ez uefperid € befperus cft auté flella Veneris uefperi apparens. Sane dum be[perum feu uefperum fignificat mafculi- i e[t generis. Maro . Deniq; quid uefper ferus ebat. Dum temporis uefpertinum, neutri. lofepb ab Arimd thia.Bene Yofepb trifyllabum facit correpta prima d quondam. C gi wenerat ad leum primum noce. Sibi ] [4 2 E E ; 4 IVVEN. PRESDP. LIB. nn tem accipitur.Semper enim deuoto pernicié uidetur id farre. Deuotus enim eft morti ud dictus ob faluté altes vius, dut veipublice, ut Decius paterse filius,ez ctiá nepos:aut per familitudinem alterius ob/equio fic ad* diclus,ut morté potius obeat, quá patroni derelinquat Vade luue . Quod ni tibi deditus efem Deuotusq; cli- ens uxor tibi uirgo maneret , Quia itaq; uiri religiofi c? deum timentes fic mandatis elus intendunt, ut uita uelint pro eis pafcifci,uulgo dicuntur deuoti,ubi potis us deuouentes fe dicerentur, Certatimid eft, accumus late,ut fieri folet in bis que certatim fiunt Famam, id eft, diuulgationem vedimit,id eft , comparat dicebant enim milites quod audacia difcipulorum defcnfa tene brisraptens occulte fuflulerit furtim corpus , fcilicet, Jefu , Graphice multa inculcat,ut fieri folet ab ijs qui anxie mentiuntur,ez in mendacio deprehendi uereie tur, A ferunt enim omnia que uero fimile faciant rent non támen fic quin ueritas elucefcat, Si enim diceretur uigilibus cuv corpus non cu[fodierint;diccrent ft dora mifJe cx per tenebras fablatum: uerum fi dormierunt non. viderunt difcipulos fufferve » aut furripere quod fi won uiderant ,afJerere non debebant , Et fi uides vunt obflare debuerunt , quia non efL. uerefimiile Bermes avinatis preualuiftesprefertimcum nulla uio lentie s DEEVÁNG. HIST, ii lentie indicia oflédere po[Jent,Limine;id efl; claufura. fepulchri: fed finem facio. IBSVS IN GALILAEA DISCIPVLIS '* apparuit;pracípíens ets euanges - lium predicave, ey credentes in nomine patrise filij. fpiritufancti baptizare. Mattbai.28 Ámá; Galilcos confcenderat anxia montes Mandatis Christi concurrens turba fuovunt cermitur efJe fuis proles ueeranda tonantis Vium procumbens fancus chorus omnis adorat, Nec tamen in cunctis pariter fundata manebat Pectoribus uirtus:nam pars dubitat eorum Tunc fic difcipulos clavus contpellat efus Vi ccdlo c7 terris genitor mihi cuncta fubegit. Gentibus baud aliter nunc uos ego mittere cunctis Jastitui,ueftum efl cunctas milt iungere gentes, Pergite,e ablutos bomines purgantibus undis Nomine fub fancto patris natiqs lauate Viuifici pariter uiuanbfpiramine flatus Ablutisq; debinc noftra infinuate: docentes Precepta: ut uitam pofünt agitare perennem Rec yobis unquàm nostri prefcntia deerit, M 4 Donc 46 IVVENCIPRESB. LIB, III. Doriec confunens diffoluat fecla finis. COM MENTARII Lern id quod babetur. Mattbei. ultia mo. Vtidecim autem difcipuli abierunt in Galileam An montem ubi conflituerat tllis.E.t uidentes eum. ados vauerunt.Et accedens Yefus locutus eft eis, dicens: Das ta eft nubi omnis poteftas in ccelo ez in terra. Euntes crgo docete omes gentes baptizzantes ti nomitie paz tris cz: filij c fpurituffancti, docentes eos feruare om nia quecunqs mahdaui uobis. Et ecce ego uobifeum fum,ufqs ad confummationem feculi. CONCLVSIO. A S mea mens fidei uires fancliq; timoris Capit,ez in tantum luxit mibi gratia Cbristi tgloria Verfibus ut noftris diuime * gratia legis Ornamenta libens tulerit terreflria lingue, Hac ntibi pax Chrifli tribuit, pax bec mibi fecli, Quam fouet indulgens terre vegnator aperte Conftantinus, adeft cul gratia digna merenti. Qui folus regum facri fibi nominis borret Impom pondus,quo iuflis dignior «ciis Beternam capiat diuina in fecula uitam Per dominum lucis Cbriftum;qui in fecula regnat ! COMMENTARII. Hai DE EVANG. HIST. $17 H^ S mea mens.Et fiducia bona opus claudit, fionis ficans fe gratia dei fretum rem euaugelicam carz mine pevfcripfiffe.Et tantam maieflatem non dedigna £am ornamenta terre[lria lingue. Additq; quo tempo ve feripferit, uidelicet fub Conftantino Magno impera tore rci Cbriftiane utilifimo,cz fub filijs eius . Antio CCCXX X. Acceptim autem fevt bec orinia paci duplicizcum Cbrifto,uidelicet,ez cum mundo: nec ab ve,duia carmina proueniunt anemo dedutta fereno, ut Nafo teftatur. Et funt ut Yuuenalis inquit. Ncagne men tis opus nó de lodice pavanda Solicite. Veri qui cum Chriflo pacem non babet,nton poteft effe mente trans quilla,nec tempore belli externt facile inmunes fanus s^ dperturbatione , unde fe multa debere fatetur Conflantino.fub quo pax erat mundo,e qui folus,regni fugit praeconia: - nam Chrifto concefsit imperij gloriá. M gs TRIVAPHES$ CHRISTI. HEROICV S, ! Vin fiber aflrorum mortis pateretuy acerbum. €^ wu cruce fuppliciumfefe non po[fedolores — Ferre creatoris,mundus clamabat c7 aftra Jniuonti folis, lumen nox abfiulit atra Contremyuit tellu fcopuli rupesq; debiftunt, Et quid opus multis,lugebant cuncta creata, Rex cocliut Chriftus phlegetontis regna fabiuit Princcps regali Pluto profpexit ab aula AZ fua dum fenfit concurrere limina Chriftum, O focij exclamat:Yam tempus fumere tela Quandoquidem bic fanie perfufus membra. propin Predaturus opes noftras wmbrasq; animad; - (quat Scandite tecla alacres, boflemq; à limine telis. Arcete obieClismulta ez compage ferarum Regalem interea nos bic tutabimur armis Obicibus crebris ez duris uectibus aulam Agrine facto illi fumma ad faftigia currunt. Vocibus horrifonis c7 teta cx moenia complent. Ecce autem Chriftus per tetra filentia vupit Lumine fidereo,claraq; inluce vefulfit Heus agite unbrayum proceres;attollite portas perienim feras. magnos demere uectes. COHBEROICYS. $39. eyuid miferi audetis contra capere arma tonanten 2 Hic ego ex uefler, fruftra eft obiflere regi; H«c ubi dixiffet fut itus pauor occupat omnes "Turmatim effugiunt, ululatibus acra complent, Nec inora cum fonitu poles cecidere folutis Cardinibusmagnamq; dedit collapfa ruinam, lanua ey admittunt concu[fa palatia Chriftum Ob/[tupuit prior tpfe Caron. fea; abdit in ulud Et catis objLupuit claudens tria Cerberus ora Gorgones Harpieq; trenunt páuct ipfa Megera Tifiphone, Ale&to perculfe luce moleffa Vltrices,dire,furie, PárceG; forores , ' Rt quid multa fi. ilent,gemitus,tormenta, dolores Qu fimul ingreditur, Chriftus tremere ortiia circis, Sed gaudent anime fanéte,manesq piorum. Primus Adam ante alios palias ad fidera letus Extulit;cz dominum deuota cfl uoce precatus, Expe&ate uenis miferisyo fantte redemptor, Da requiem fineniq; malis fer ad aftra redemptos Sic pater Habramwspuer Yacus atq; lacobus Procedunt alacres;iuxta formofus Yofeph Et Mofes fanctuser uita infignis Aaron Et lofie inuictus reliqui vegesqs ducesq; E: patrie uitidex Mechabeus origine ludas x * pde $40 — TRIVMPHYVS CHRISTI. Vide alij patres fanta fuper etbera noti. Candidus ille chorus Christum reuerenter adorat, Regius ante alios uates notifsima proles Stirpis Yefee cytbaram tangebat eburtio Peclite,cz ad numeros uita omties uoce precati, Dulce melos pangunt concordi carmine uates. Ante alios iuuetis qui Chriftum nuper ad undas Tinxerat, hic leti concentibus agnifer ibat Salue herebi uictor, domitor falue inclyte mortis -Deflru&tor feelerum.falue c 0 fortiftime uindex. AmifJe uite, Salue 0 fbes una falutis A [pice plafima tuum Sancte e» uenerande creator Et post tot gemitus nos duc ad regia polorum. Tum Chriftus uerbis animas adfatur amicis : Ponite corde metum tri[les fecludite curas . Tpfe ubi tempus erit uos ad mea regna reducam Hec dicens fractis portarum molibus intrat Horrendi ditis vegnum;quem protinus inde Extractum unclis cz carcere frenat op4co. Horrendum ille tonans nequicquam palpitat at Tmmordetq; feras indignaturq; teneri. At Deus ille [Lygis domitor phlegetonte relicto, Yutulit Elyfio vaptos de carcere patres. Hinc redit à tumulo veditinus peruigil ipfum * T Mi -HEROICVS, .. $41 Miles ubi claufum &udio feruabat inani, | Quos tremor attonitos fic fecerat,ut neq; diclis. Auderent contra;aut famptis infargere telis. Sed solymam ingyefii magnis terroribus urbem, - SurrexilJe atunt magno cum robore Chritunt, Interea fefe uite reparator aricis, Difcipulisq; fuis rediuiuum prebuit, cy post Quadraginta dies cacleflta regna veuifit. Quem mox uenturum vurfum expectamus ab alto, Arbiter ut iusla cunclis det premia lance. . TROPHEVM CHRISTI. Ex ergo noster Chriftus fuper omnia regnat. Rui quondam belli fLatuere tropbea, Magnanimi Graium proceres,regesq; L titii ; Sic Chriftus fLatuit celebris uictricia pugne signa fue, figna eternos manfura fub annos. CRV X. Rboris ipfe crucem pofuit uenerabile lignum, A Decuius ramis fractis ceruicibus buius Vincli dependent oculis turgentibus bofles. PLVTO. Nte alios [Lygius Pluto de flipite pendet À arcubus attritisytelis, laqueis, pedicisq;. MORS, ! Hire 441 TRIVMPHVS$ CHRISTI Inc alia niortis de flipite pendet imago E H Pallida, ceca. ferox,elinguis;frigore torperss Dentibw: excuftis e truricis naribus ora Horrida common[Irans cy liyattia guttura late; | INFERNV S. Eis alia inferni dirupti ianua pendet pofiibüs attritis cium cardinibusq; feris MALA CONSCIENTIA Ira Dei. R onde dlia ira Del,cz fibi mens male confcia pen F omnia que Chrifti rofeo funt terfa cruore. (dem CHYROGRAPHVA; - Ronde alia patris primeui fyngrapba pendent F pilaiata modis miferis extinctaq; prorfus MVNDVS. — UBndem fordiflim ualido de ftipite mundis, T poss difidijs cx multo crimtne pendet Et udrie pompe,cy crudelia fatta tyrannum, VICTORIA CHRISTI. H^ bominum Chriftus feuos abforbuit boftes Vt neq; iam pofnt ultra damnare fiddes His equidem tentare datum, fed uiticere noftrum e&, Yd quoq; per Chriftum, cuius uictoria noftra eft Cum patre, qui eternum [anéto cum flamine regnat, * B ASILE AE, APVD BARPTHOLOMAEVM VVESTHEMERVM. ANNO ^" M. D. XLI. ARATORIS IN ACTA A fira polum; comitata deumycruce territa Chrifit Vult pariter natura patimortisq; potcftas Se uincente perit, que pondere uera triump "Plus rápiens nil iuris babet, diuinag; uirtus bi Rurfus membra ligans animata cadauera mouit. Ad uitam momenta patent,cineresq; piorum Natalem poft buta nouant,lux tertia furgit, M aicflas cum carne redit , (beciemq; cboru[cam Vanbrarum de fede refert, ut ab exule limo - quterclufa díupatrierepetatur origo, | Qumipotens parat ipfe uias, G9" corpora fecum Poft tumulos regnare iubet, moriente ucneni Semine florigero fua germina reddidit berto. et "DE ASCENSIONE DOM noftri Iefu Chrifti . CAPVT PRIMVMI. INI L Ame; quater denis dominus manifefta diebus I: ontulerat per figua fidem, cernentibus illis V fa; fub extremum diffufo in limite mundum, Q1ios teftes iubet effe fuos, miracula rerum Non poteraut clase deum, documenta refurgens Que fic certa datet quam maudere corpera uitam Hinc bumana probaut, caelum petiturus,oliue Progreditur luftrare nemus. qua germine facra Luinis (9? pacis locus eft, uult inde reuerti. Vnde creaturam fignata frontemicantem Diuinus commendat odor,cum defuper uncos. 7. A QS Able "4 | APOST. LIBER PRIMVS Alluit interius Chrift de nóminechrifma, — — Tollitur aftxigerum rediturus uidlor in axcu, Et fecum quod fumpfit babctyoua pompatrhumphà Arua deus petijt: bomo fyderaquis datux illi fEtberea de parte fragor, quantumq;vefultatt. Caleftes in laude cbori,cum rettor olyupi Eucbit excelfj quicquid fufcepit ab imis. Ligrediens polum carnis comitate tropbao, Exuuias atri raptas de fauce profundi Lucis in arce locat.terrenosq; erigit artus, Q 0s pictatc capit;propter quemuenerat fuit, Dijcipulos fiupor altus agit, quitus orecborufca Perfpicui dixere uiri, que cognita ttobis Et miranda fonant, nuuc iam fpeculemur ouantes, Tuperijq; modum per fubditaiura probemus. —— Virgine matre fatus,calcata morte refurgens, Carli (ceptra petens , bis nuntiat a&a miniftris, Nec ce[Jant elementa fuo feruire tonaiti, Stellacomesprogre[Jamagos, uenientis bonore Militat, ob(equiomubes famulatur euntis. Atgelicis igiturpoflquam cft affatibus ufa, Liquit oliuiferi ueneganda cacumina amontis, AdmejJempreleamauus , qui calle citato. Maria nota petunt, quoper fua (abbata mille Pajfibus ire licet , quatunc [latione fedcbat - Posta María, dci genitrix intatla creatitis AA natoq; oritata fuo, mala criminis Eue Virgo fccunda fugat, nulla eft iniuria fexus, —— EE A4 — Rh ARATORIS IN ACTA Reflituit quod prima tulitnon uoce querelas Excitet, aut gentitumocrentia corda fatiget Antiqua pro lege dolor, (celera ve uefasdg Hac potíus mercede placent munáoa redempta Sors auelior de clade ucnit,perfona ruinam Nor natuva dedit, tunc foemina foeta periclum - Nunc tumuit paritura deum,mortalta gines E. diuina ferens.per quammediator in orbem - Frodijt, ueram portauit ad «tbera carnem DE ALLOOVVTIONE Petri, & Mlatthía.xif.relato. CAPVT II. Rmus apoftolico parua de puppe uocatus ps gminc Petrus crat, quo pifcatore folebat squatmea turba capi, fubito de littore uius Dun trabit.ipfetrabi meruit, pifcatio Cbrifti Difcipulum dignata rapit; qui retia laxet Humanum captura genus. que gefferat banum Ad clauim translata manus, quiqy equoris imi Ardcbat madidas ad littora uertere pradas, E fpolijs implere ratcm.melioribus undis Nunc alia de parteleuat, nec deferit artem per latices fua lucra fequeuns,cut tradidit agnus Quas pafJus faluauit oues, totum per orbem Hoc auget paftorc gregem, quo munere fummus Surgit. «e infinuatts diuina negotia, coram Sic ucieranaus ait, no[tis quam proditor «mens : EC Meca sisi EE EL npud MSN ME MR Lii e a ous EUNT TR 000 ADPOST. LIBER PRIMVS; Mercedem (celeris foluit fibi, tedianoxe Horruit ipfe fue, [tringeris in gutture uocem Exeiplo ccjJantc reant, qui partc necari Proncruitqua culpa fuit, crimen retratlaus Iudiciotali peymifit membra fureti, . . Aérisutmcdio communi poneret bofH Debita pena locum.coeli terreq perofus '— guter utruntg pcritytullis condenda fepulcbris Vifcera rupta cadunt tenuesqy clapus in auras Fugit ab orbe cinis.non bac uacat ultio Yudee Que fuprema negat.uinditlag mercis inique Sic placitura uenit.iam cum modorura paraffet Fuaeris ex pretio, cum nomine fanguinis emptus Cefpes jin externas componens bufta fauillas De tumulis foecundet humum, caret impius agri Fertilitate fui, (olusa; excluditur aruis | use monuntenta ferunt,cuius tuba feua cruentum E/t exorfa nefas,qui ftenifer ofcula fingens Pacis ab indicio bellum lupus intulit agno. Nunc opus cft uotis quoducrba prophetica clamat Quem liceat fupplerc uices,tutc fumma precantes Corftituere duos, Lofepb cognomine Luftum, Mattbiama; dci paruum quod nomen, ut aiutit, Hebreo fermone fonat, bumilemag uocdrido Conprobat,ó quantum diftant bumana fupernis Iudicijs parui merito tranfcenditur ille Laude bominum qui iuftus erat . duodeta refulgent | Signa choriyterrisig iubar iaculatur olympi, 5 A HEC . ARATORIS IN ACTA Hac quod; lux operis quld preferat, edere peroaan Quattuor cft laterum diferetus partibus orbis, Trina fides uocat bunc.quo nomine fonte lauatur, : Quattuor ergo fimul repetens ter, Coputat omnem Quam duodenarius circuntulit ordo fi DIY A71, Difcipulisqy pris quibus boc baptifua iubetur, Myflica cauffa dedit numerum secrcare prierem,. DE ADVENTV SPIR ITVS (anti, inignefuperapoftolosdefcens — dentis. — CAP. III vPiritus etberca defcendens fanttus ab aula S Irrddiat fuleore locum, quo fteuma beatum... Ecclefie na(centis cvat quibus igne tac iftro. Yyibuit ora calor, dictisa fluentibus exit Linguarumpopulofa feaes non littera gefftt. Officiuuion ingenij ftillauit ab aure Menuayuec VET ei ceraloquelas, Sola fuit doélrina fides, opulettaq; uerbi Materíics.caelefte datum noua uocis origo Que numerofa ucitit;totoa; ex orbe difertis Sufficit una loqui. dudum uctus &quoris azca. Cum fuperaffct aquas,turrim uolucre nalioni In celum proferre fuam, quibus impia corda Sexmouum fecuere modos, focilsq; fuperbis A ffetius cum uoceperit, confufío lingue | Confimili tunc gente fuit mac pluribus una eft. Ecclefie quondamueuientis inacine caudet | co 09 WIE CREER oU iia m a I, EA -—-— — APOST. LIBER PRIMV$; Concordes babitura fonos , «& pace wodeftis Fit facunda,redux,bumilisq; recolligit ordo. Q uod tumidi fparfere uiri, res maxima cogit Nor reticere diu,quid fit quod fpiritus almus. His datur in flamma, lordanis ab eume columba, Quod tunc rite cauam;proni[Jaq; debita foluam, ' Si fua dona ferat . duo funt bac figna figure, — Vt fit famplicitas,quam congrua diligit ales, Qua netarda gerat fine dogmatis igite tepores. Sit pariter fuccen(a fides, dbi deftinat undis Vananitmos, bic ere iubet flaorare docentes. Meritibus inflat amor, (ermonibus eftuat ardor, Nos etiam ufo typica ratione moueri Error uctus aitquos cbría fonte recenti Conipleuit doGtrina poli, noua uafa liquorem Sufcepere nouum, nec corrumpuntur acerbo, Quo ucteres maduere lacus,de uite bibentes, Qua Cbrifto cultore dedit conuiuia ucrbis. Vide rubent, quas uertit, aque, tenuema; faporem : Legis in ecclefte fecit, feruefcere libris. Tertia fydercis inclaruit bora loquelis, Hunc numerum deus unus babet, fubftantia fimplex Perfonis diftintka tribus. quàmplurima tiobis Infirunenta patent fimul bac € tepora monftrát, DE SERMONE PETRI. AD baptifmum hortantis. CAP. JLIL. . Aye Prius ARATORIS IN ACTA Sy Rims at ille Petrus,cuiferuit in equore erefa ss. Retía iamcupteus bomini vibrare falutl, Vtpifcator ouans leuct bas de fonte cateruas, Rettulit etbereos populomirante triumphos, Venit adocciduas carnaliter editus boras, Hunatta fub lege deus , qui temporis expers Principium de matre tulit:tiec uile putauit Male[tate potens terreni fumere formam Corporis:ata opifex bominum pars effe: fuog Nospretiorcuocare fibiypoft dona falutis, Po[ta;tot ere(Los pulfis languoribus eoros. Cun defleta etlamperfuntdaag corpora luci Redderet, € fuperas iterum concederet auras; Sequog permittens fufe,oenitricis abalua Carnis iura pati,uitamtie perderet orbis, Maluit ipfe mori, fed quod de uirgine facta Nafciturjillud obit,ligno fufbenditur infor, Et ligni uacuatur ous . fic uulmus iniqui Fit ucdicina dei. pauidis vefplenduit umbris Pallida regna petens,propriaquem luce cboru(cum, Nonpotuit fufcare cbaos,fugere dolores, Vufermus tuc effetimet.nulluma; coerceus V: fe poeta redit, noua tortor ad ocia languet, Tartara ma [la gemunt , quia uincula cunda quica fcunt. | Morsibi quid faceretyquo uite portitor ibat. Hunc deus oipotens, cui nunquam terminus inftat, E |. TPfifa APOST. LIBER PRIM V S. Poft facta Eufta leuat ,radiantemin corpore Lefurm vidimus, €» proprijs reducem con[peximus aftris. Scd fugite à miferi, € funefta piacula gentis, Cui,ueniente deo ueteres auertere r0xas, A ddita [acrilege creuerunt uuluicra culpas. Cui ratos Iudea tuos peruota cruoris parricida trbis? quid Chrifti (anguine fufo Hos tccum datnata premis? necdum creatos Feftinas proferre reos? bomicidat lingua Nature percuffit iter, cui ferior ortus Quàm facinus, difcrimen alit ; fcelerumq propago Denataleperit.que faucia uoce parctttum 1n lucem putiita uenit. fi foluerc cura cft Farcuudi crententa mali , felicibus udis Extinélumreparate genus, fpes una venitti, Debita fupplicij, poft crimina uelle enafci. Multiplicat iampaftor oues, tria milia uulgl Non aminus tlla dies in flumine diluit agni. Hic primum poft iuffa dei baptifmatis ufus ' Exocritur data iura probans, nam trina poteftas Colligitbanc prolcut, ttitierumpartita per equum Perfedtum eft qeodauille fonat y fic deriqy feclis 2 ponimus tates,cum tempora dicimus orbis. Res perfeta femel ter iuigitur, C facit agmen Myfticauis tumeri gregis eft pía forma nouclii, DE EO VBI ERANT IL» lísomniía communia. 1 CAP. Fm |"ARATORIS IN ACTA "iss GABVI-V Y Vditur interea per cuntlos eratía fenfus, B3 Diuitiasq metit locuples in «nore uoluntas; Vfgpij cocant in foedera pipnere certo, Res laxaut,eo* corda ligant fine límite cenfus A ffetlu conforte licet noua iura beatis Murifica fluxere manu,quibus ubere Leto Diuifz geminatitur opes , co crefcit in ones - Q uod faciunt communc fibi, tetumi capeffunt, Qui proprium triileffc uoluat, quo foite cucurrit Hacprobitas,que uc,illa fuit bonitatis origo - Hinccattercincipiam. Sacris lis fpiritus almus Difcipulis couceffus erat , [biratus in illos 4A Chriflo furgente femel, poft amijfus ab aftris Nefcia uerba uiris facundus detulit ignis. Ne quid inexpertum ftudio meditegur inani, Spiritus alme ucni. [inc tenon diceris WIquant Munera da lingue,qui das in muere [in guas, Haciterata reor, confirmant premia iuftos, Vt duo ivffa colant , tabulis confcript duabus, Diligemente deum ferueuti, plenus amorc, Rurfus ait, charus tibi fit quog, proximus , ut tu, Hocpathtmius omne tenet, quod [hiritus almus Bisueuicns per corda creat, fenel bic dedit auclor Interrisut axictur bouno,pe[Emifit ab aftris Vt flagrent bumana deum: dilettio prima eft Que doninumucbenenter atiatycuideinde fecunda Qe fociat mortale penus tamcn Incipit antc ois Pofteo t APOST. LIBER PRIM V S. Pofterior numero fequitur comitata fecundam Que prior eft, fic forma docetynifi diligis inquit Cernere quempotis es fratrem.quem ceriere none[t. Nefcis amare deum,concordía nexa calefcat. Ergo pari dominum uoto3;inpeBora condat — Fratris amor,penine fibi fit fubftantia caffe. DE CLAVDO A SANCTO ... Pettoad portam fpeciofam curato. CAPVT VI. -eLatidus erat, cui prima dies exordia uitae Metibrori cum ftrage dedit, [anguore coeuo Otto luftra geretis. ad que comitante loanne Refpice Petrus ait,uctum fbes lufit auarum, - Cima, negatymeliora parat.quáa fepe grauatos Defperata tuant, eo feine nata finifivo — Profberítas , clans molis confinia leta Principijs,ad uota ucuit.gaudebat egenus Plus uacita meruiffe manu, qui munera pofcets Eft datus fpe fibi. Nulla btc mibi uena metalli Refpondit que fundat opcs, ego ditior era Pauper ero. progrc[Jus abi. de uoce fubentis Exilijt medicina poteus,ata; bofbitegreffu Cornuixere pedes, cunabula longa rclinqueims Cálcauit ueteranus bumnm.plantisq; ttouellis Materics fe prifca mouet,cui prepete curfu -. Protulitince[fus quicquid uon addidit ortus. Stat Horrefcunt tratare pij,tec te quod; geftant Cuni bona fatta parant. quantum fbeculaturin illo Stare nefasq9 dona gerens contennítur aurum. ARATORIS IN ACTA ! DE ANANIA ET SAPHIRA CAPVT X. | (Cm infolix Ananias uulnere culpe - Fur cenfus fub fraude fui.caditimpia cotunx Supplicio percu[Ja pari, quia crimine ab una rit commune nefas.quoties (celus aute peracbum Confcnfus facit effe fuum ,nonmientis auara v indexilla fuit fententia, deniq; quando Auriceftat amor, qui pedtora femper adurit, Quocapiturmortale geius,qua pullulat omue De radice malum,cuius uiolentiad; ardet Aunbitio crefcente nodo, fhimulantq; rapinis Addita lucra famem, fed quod mutata uoluit aa Falfi crimen babet, cum: eft iam cautio uoti, Stare decetyiec uelle príus,uiolarc fequenti, Tus propriumretinere nagis d demere fas cft. Onribus exemplum fanxit uinditta duorum, Ne quis dona uocct que [ponfio debita pofcit. Refbice uera fides,ac dogmata clara beati Vcrba require Petri. Quiifnamte fallere fuafit, Conclufitay probans? bomines baud talía fando Deludis jmentire deo,qui damnat iniquos: £&dificat dotbrina pios, quod fpiritus almus Sit deus, examultis plena cft infttiQLio libris Et APOST, LIBER PRIMVS. Et tamen binc capit arma fides, quó tendimus ulti: Quis dubitet quod Petrus ait? qui turc uctiitis Ad latices ,boc ftate loco, fatis boftibus obftat: Ecclefie quod forma fonat, dauifor amare. Iudicium dc fine time, qui criminis auctor Errorisg; tui eft; fufo ruit Arrius aluo Infcelix,plus mente cadeus, loetunta; perentptus. Cum luda coimmune tulit:qui gutture pendens Vifceribus uacuatus obit. nec poena fcqueftrat, Quos par culpa lígat,qui maic[tatis bonori Vulinus ab ore patatit;bic prodidit,ille diremit Sacrilega de uoce rci deus arbiter orbis Per[onis tribus eft, in quo fimul una poteftas Abfiulit bis fpecies operumbonitate creatas. Qi fabricatoris non in[pexere decorem, Errantesq; putant qui fecerit omuia fadum. DE EO VBI VMBRA COR. poris beati Petri fanabantur infirmi, CAPVT XL Ama ciet populos ad myftica flgnajalutis LI culis properare locis , &' peftibus «gros , 1n leis deferre folo, quos orbis in illa Parte locant,qua facra tenet uc[tigia Petrus, O mibi fi cur(us facundior ora mouerct, Ceritenosqs daret uox ferrca,lingua diferta Hac in laude fonos, quantum fpeciofior cftct Ayubitus cloquij,uarijs aperire figuris * B4 Siga -ARATORIS IN ACTA Singula, nec modicis includere grandiauesbis, Que fuerit rerum facies , cum temporeparuo Morborum cecidere grepes, c fluxit ad omues Iniprouifa (alus, quengorpere fufa fereno Luzuinis umbra creat. dubia; à morte remoti Erexere caput:fed on deprendere uifu Autberempotuere boni quibus ardua uirtus .Occultat quampra[Hat opem, resq; ante paratus Quàm fpes uljaforct,furtiuag; premia uite * patmedicina latens, Go anbeli corporis eftus 1onarolanguenterapit.quatm nefcit ade[fe Qui ueniffe probat,crefcita; potentia facki A guitione carcus,cuius fplendoris imago — — Omnia peruolitans,ta&ud; nocentia mundans Stat donis, fugitiua oculis: «? munere plenos Linquit ubiq;tboros, boflesq; à feufibus atros Proijcit,ac nebulis larualibus exuit artus, I citus , «9 curas bominum de calle frequeutatig Excute Petre pradus tecum ER alutis Aonbulat, addc uiam, fpes cft ad gaudiauclox, In pedibus uon cffe moram;tua femita uita cft Si properas tam nemo iacet: tu motibus umtbre Corpora cuntla leuas,atq; boc fimul infcia uoti Suit turba iaceusquod cumrogat accipit unus, . Omnibus ergo (alus uno pofcente uenibat. Querite quos agitat tantireuerentiafatli, Quidtypicunres ifta ferat, librisay uolutis, Nofcite quod foli ceffa eft bc gloria Petro. TT | : mo Ote 4 APOST, LIBER. PRIMV S. Queue fub bac fpecie latitant documenta uidetei Que teutabo loquens , es ft datur ifta facultas, Axídus ut magnas impellat riuulus undas. Rurjus ab antiquis ueniunt miracula caufsis, - Firuior in cunctis capitur fubftantia rerum Corpore feufa fuo fequitur quam corpore certo Fuzditur , c folidam non terminat umbra figuram, Sed tamen ipfa fib praecedere corpora figuat E.cclefiamterris colimus, quem prodere nulli A&tbercam dubitare licet: fed uerior illa eft Qué fuper aftra manens y cocleftis € alta uocatur: Hac intrans curfu dubij que ceruitur orbis [ Aduite datur ejfe uiam, fpatiogy fub ifto Deftinat eterite quos colligit, atq; probatis Hinc iter cft cxcelfa fequi , regit agmen utrum .. Petrus. € binc forti dat (ydera turmis, Vt patuitper uerba dei,quod folueris inquit, -Quodqg ligas terris, fic uindtum fiuc folutum K&tbere perdurat . culta bec quam ceriimus aruis Ero figura forct, firma cft quam nubila geftaut Petrus utratiq;regens.ibi corpus et bic parat umbra Et quos bic uitijs noxisiy rcfolueret «gros unocui ducuntur cí,que permaiet a[tris, Sufceptura plas bac emundante cateruas. DE EO VBI IN TEMPLO apoftoli,qui ín carcerem míífi erant;funt reperti. Bs; . CAE ARATORIS IN ACTÁ CAPVT XIL : Nterea templi zelo mordente priores Tro creuiffe dolent;anime colonos Ne fpargant quod corda metàt in fede velegans Carceris,ut defint nafcenti fercula meffi. Angelus aducniens tenebrofa uolumina nodis. Reppulit,c fubitomicuerunt aftra fereio, Eruipensq; dies alieno temporc fan&los Ad templum facit tre uiros. fed cardine fixa. Irrita fignato cuftodia permanet antro... - Stausdy fuis foribus uallante crepidine carcer Claufus apoftolicis ucftigia pandit aperta Greffibus «9 uigiles illudit ianua fallaxe O nunquam ne glc&a fides, cui fubiacet illud: Quodatura negat;proprijs quam legibus uti Non finit omnipoters,quotics iubet ejfe uiciffim. Poffc,quod in folitum ficri mirata perur get. $i quis adbuc fragili meditatur pecore Thomam, . Hinc documenta petat.quia tunc peetratavecepià Ianua claufa dcumzmirum eft fi corpore portam Sic adeat quem uirgo parit,quem uifcera matris Integra concipiunt? bumanam quem vogo carnem. sumcre cauffa fuit nifi fufcitet? inde veucr[us Exbibuit protefte latus, noftras fauillas Corporis exemplo proprij docet effe nowandas Vulieribus fua mcibra probás nodo Didyme difeis Quin fuerit dubita[fe nefas,an fecerit auctor Quod uobis licuifJc uides, fi uoluere fenfu E | ! Utd 7? APO$ST. LIBER PRIMVS. Cura fubit quod Chriftus ait,tton indiga uocis E/t fpecies;cur bas fandi liquere tenebras. Dixit opima paras bos Lioniais effc miniftros, Et candclabri pofítas uclut arce luccruas Intota fulgere domo.nox illa retentet Quos lumen lux ipfauocat,qui dona ferentem Ef tcflemmeruere dcum.qua lege caueriis Occuleret lecus ille fuis,tot in ordine foles. Dc quibus,ut teucbras pulfis erroribus orbis vinceret, eternam meruit coguofcerelucene. * DE EO VBI AB APOSTOLIS feptem diaconi ordinati funt, CAP. XIII. Va ninifterij facris altaribus apti C» fepté ftatuere uiris, quos undiq; lectos Leuitas uocitare placct,quà fplendida coepit Ecclefie fulgere manus, qui pocula uita Sd Mifceat, C" latices cum fanguine porrigat agni, Hoc numero delatus houor fubliniia fecum Sacrameuta gerit. pcr quCmHnme longius ire Non patitur menfura uic plura loquutus qarueniar dixiffe minus. fi cura miniftris Officium libraxe fuunt,quo laudis amictu iunc decct,binc lucere chori quem ntyftícus orda Couecrat in numcro, cui dant caeleftia formam. - Premiffum feruabo modum,uenerabilis orbi Catus ait, ucroi potius nos conuenit onmes XT Quàm * KEPOEMTLRLLSLREEEC EE PECORE SR Vel -- me JARATORIS IN ACTA ' Quàm menfe captare cibos,O gloriadiues — ^ —— Oris apo[tolici, nunquampermittere plebem. Virtutum fentire fame: difber[atalenti Crefcere fumma folet: commi[Ja pecunia lingue: Difblicuit cum fola fuit, locus indicat ite Quodancliora rudi populo fint fercula mentis, Quàm fufe permembra dapes, latea; peritum Nutriat ingenium uerbipinguedo fuperii, Nam quid corporee profuut alimenta fagine, E furiente aima? cuius ieiunia pa(ci Seniper ab ere decet , men[au ut tendamus ad illam. Vberibus uerbis ad quam conuiua recumbit Qui ucflis candore nitet : tie fulcrabeata Deferat abfirattus, quibus €? deformis ad illam Eloquio fordentc uenit, nam feceratefca falutem, Progredieus de pane poli. gula pedboris ipfum Anbiat, atq; animi pleno guflare palato Interior feftinet bomo, ne uilior effet Cauffa reli&ta tamen: claris trattanda miniftris Creditur, €? numerumtenuit prctiofa fupermum. DE PASSIONE SANCTI STE plianí prothomartyrís. : CAPVT XIIIL | ES binc Stepbanus , primus quiin agone —— coronaim | Heres buius babet, de quo prtiuntia palm Vox cecinit, quod caufJa dcdit, fere premia "m APOST. LIBER PRIMVS. erlices babituraneces,ubi gloria pana, Et cadere cft ortus, iugulisq; parattibus uum Na[citur «terme coupledens munera uite, Vite principium fuit cn fine fine beate Sicucruiffe mori:lapides 1udearebellis In stepbanum lympbatavapis qua crimine duro Saxea femper eris : bunc denia; Chriftus adoptat Ad quem miles ouans,per uulnera facra uocatus Sanguine fecit iter, cupiensinpremiauicor — . Hacproperarc uia,niuei «9 vuctitus bonorem Callis,ad excelfi pergit faftigia regis. E per tot lapidespetre coniungitur uni. Quis furor ifte nouus mulli feritate fecundus, Pacere nulli impios uibrantibus atta lacertis Saxa lacis perat ille preces,nec refpicit unde Grando nef anda cadat,quitempore mortis amice Pro populopeccatite rogat.licet omnia tecum Tela feras, filicesq; graucs, 9 pondera libres, Quen perimis uitlurus erit, qui fine colono Seuinat exemplum quo furgat uitea Chriflt, Et calicem domini conuiuia fefta coronent, Lunina cordis babens caelos confpexit apertos, Nelateat quid Cbriflus agat,pro martyre fexgit. uemtunc ftare vldet,confefSionoftra fedentcm Cum foleat celebrare agis, caro iuncta tonanti. In Stcpbano faucet ipfa fibi. duxprefcius armat Quos ad dotiauocat , ne quis bic dimicet anceps, Corpus in arce deipatuitpromunere teft d S Ad $«n | | ^ARATORIS IN ACTA | | Ad Sauli pofuere pedes uelamina fei. Infernum quod H ebraus ait iam conftat utri Hinc meritum fentire fuum, cum fydera martyrs. Carnifices inferna petunt, fors prima reuelat Exemplum; creat. quod talia bella gerenti Hoc de fonte matt, fic occidentibus ut mox Tartara fuccedant morientibus aftra patefcunt DE EO VBI SYMON PECV* niam offerens, Petroincrepante; — confufus eft. — . CAPVT XV.' &pefibi focium Petrus facit effe Loanment Qi quiauirgo placct. quo denia; iuncta Samarie uicina petens bapti[matis uncis Ablutas fignauitoues, quibus affuit almus Spiritus, C uarias fecif procedere linguas. Hic fucrat Synton ille magus,quem prodidit orbi Fonte quidem lotus, fcd non in pedore mundus, Pana fequetis ttefciffe fidem,contra&tibus auri Munera uult equare dei,nummisq; referre | Quodprctiomercator cmat. Quen talia Petrus. Attentare uidens, Quifnamte perdite, dixit, "Mouit ad ifla furcr, domini quod gratia donat, Vt uetale putes? fenfu boc non fumitur auro. — Nec licet ut celum corrupta pecunia querat, Quam terre ferutator amat.tibi nulla profedo Hac fupere]t im forte quicsynec «d i[ta uenire Tupol APOST; LIBER PRIMyV $. vupollutcpotesdolisqui cordis amari — — Felle tumens,aliena petis. andy atria mentis Spiritus illa fubit que funplicitate nitefcunt. Hac de uoce facra lux eft manifefta figure. Ecclefie fpccicmpraftabat machina quondam Temporibus confiruGa N oC, que fola recepit Omue genus, clau[is ; ferens baptifmatis inflar. Cumuaga latales pateretur turba procellas, Aduwitam conuertit aquas; fünulipfa columbam Diluit &' coruum, fed non concordia mentis Fecit utrof(q; parcs,bunc guttura plea rapina Subduxerc uie. cupieusq; in funere pafci Nil potuit uitale fequi, redit ales amica Frugibus, C uullis fuccumbit naufraga lyupbis. Nutrici de morte tinens, fEudioq; laboris Dat documenta pij,quatito teneatur amore Pus operi dcuota fides:roftriq; mode[ti Pignus oliua fuit, dileclio femper in ore kructum pacis babet.uolitant in fluclibus ambo, Ex utto fan&toa finu feruantis in aluo Me Purgati uallatite fretoytamcn cxulat utius Etreditu ceffante perit.uonergofalutd —.— Sufficit unda lauans nifi fit finc fellc columba. Qui generatur aquis, Symon bic baptifmatis undam Contigcrat, (ed coruus erat , fua lucra requirens Qua numquam meruere deun,qui limine teupli Vendettes arcere folet.ameliora fequamur Petrus ad ifta uocat , quifilius ef]e columbe — - | ^. Did» ARATORIS IN ACTA | Materia eft dixiffe nibil. nonnunquam fouora CaufJa petit, quod lingua tacet. nec celsat ab aure Clamofa pulfatite fide, qua Petrus aditur Quixientes audire folet,ubet ocyus outtes re foras, flexoq genu, fit pronior aruis. Tuuc magis alta petes, oratio fufa tanarti Mox fuper aftra uolat;proprijs que clauibus intrat Dic ubi funt mundana tue fapientia leges, Qua uirtute negas in fe corrupta reuerti, Que uitam de morte uidest ut munera Petrus Seufit adeffe dei, quibus cft reddenda (aluti Que deflcta lacet, fatur conuer(us ad illam: Surge Tabitba,uocata redit, luci redutha . Sc ftupuit fupereffe fibi. quam protinus ipfe Prendit, c eretlam turbis g audentibus offert. Tl maus meruit Petri contingere dextram, pauperibus qu& larga fuit, quauita reuertens Catera membra leuat, corpusqy itura per omnee Huic fubijt que caufia fuit, fi iuremouemur; Ynftauratadics, anime patet apta figuris, Quamnimis antiqui deprefferat umbra pericli. Ad uocem conuer(a Petri, caput ante grauatuim Legis in obfcure gremio, uelut altera furgers Ecclefia prefente leuat,tenebrasqy repellit Lux operum comitata fidem, que legis ab ore Noi fuerat promiffa falus. quia fonte enatis Gratia perpetue caepit dare munera uite ^ E APOST. LIBER PRIMVS! DE CORNELIO AB angelo vifitato. , CAPVT XX £farcauenerandus erat Cornelius urbe (emi de flirpe fatus, que dedita .cau[fis 77 Vita pijs facrauit aquis, capiti; gerendo Credere, qui ge[Jit quicquid baptifmate lotis Confueuit pre[Lare fides.nam misus ab aftris Angelus bunc adiens, fummi confpedibusinquit Stant domini, quas fparais opes, que uerbaprecaris Premía nc defint uirtutibusyaccipe certam Huc Petro ueniente uiam. fic uoce cborufcatis Nuntíus eteruis fixit mandata lauacris, Noua fuit tune bora magis qua rc&lius ora Prodiret iamtrina fides, quod tertía finplex Hoc iterumter trina docct, (acram figuram Singulater faciunt, «9' ter triplicata fatentur, . H«c eft noua poternsyoculos que reddidit orbi Poft tenebras remeante die, cumprotulit ortum De radijs lux nata crucis, cunttosq; repleuit Hoc fine fine iubar.nam mundum conflat onuflum Gentibus cffe locum;quibus in baptifmate lotis Plena uepurgato fulferunt lumina mundo. Hanc folet ille fequi denarius, omnia donans Quempreceptadecem feruantibus arbiter offert. Nec funt ut tardos pracedant erc priores Temporis bulus opem, quam facri fontis adíuit Preuius, Q utinam noftre petat ao uite: E ^ €4 Mota ARATORIS IN ACTA. Mortalisgy fibi ftudium proponat orígo, Vt credentis amor rerum fpeculetur bonorcit, Et ferat exeuplum meritis, qui prebuit undis: Laut; capax fidei Cornelius, indiceuoto Ad Petrum tresire iubet,confe[fio trina Sicueniet generautis aque.numeruma per ipfum - Europe atd A fie, Libyeq tenebitur orbis. | DE VISIONE PETRI QVVM ei de coelo plenum vas oftens. — fumeft, CAPVT XXI. Rua progreditur caenacula Petrus adire, As medio torrente die , locus inftruit altus Defpicieusa; folum, Petri ccleftia femper Non terrena fequi. fexte quod; circulus bore Detegit etatenquaC hriftus uenit in orbem Largiri faluantis opem, numerusd dicrum Pratulit exemplunquo condidit antca mundum, Quemuctat bac ipfaueniens etate redemptor Peccati ditione premi.fic deitiqy fexta E Fertur € illa geri, feffus de calle magifter Cuin putei fuper ora fedens;per uafa puelle Poculaquerit aqua, requiem facturus ubias Ecclefie de fotte fue.qua Péfrusin bora Efurit,illc fitit.pius ad fua donamagifter A ddere femper amatis , cui nominis auxit bonorem, Dat pariter itutrire fidcm. letabitur orbis | .. H« J' APOST. LIBER PRIMV $. Hac faturante fame, que muiere pineuior omni Deliciofa fluit nullum relinquit inanem, Perpetuas latura dapes. qui folucre nofti, Excute Petre mee retinacula tarda loquele, Ded tuisepulis exbaufle porrige lingue. Clauiger etbereus caelum confpexit apertum V fus bonore fuo. demittitur inde figura V afis,ut in terris fit uifio corporc Petri Oumía poffe capi, qui quicquid fumit cdendum, Ecclefte facit cffe cibum. prefertur imago Quattuor ordinibus, fe fubmittentibus una Foria eft ecclefie, que quattuor entinet ortis Partibus, (9 laxattotidem preconibus ora. Ontmne genus vetineus uolucril, pecudum ferarum, Reptiliumq; fimul, uortalibus ifta cobevent Ex meritis,uicijsq; fuis. patet ergo quod auclor Iu[fit in ecclefie transfundi uifcera gentes. Mala «2 manduca ditpracipityab(lrabe quod funt Et tibi fac fimiles, qui uertitur alter babetur. Deniq; Saulus obit,quia Paulus uiuere caepit. Abfit Petrus ait,quanta cft reuerentia fancto Legis, e? efuriens oblatas e(buit efcas. Ter fonuit domini uox qua ditlata faluti cft. Hoc genitor,natusq; fimul, fan&usqs peregit Spiritus. buic fideipugnax cadit Asríus, uma Per[onas tres effe negans. Sabelliusunum Sed patrem confe[fus ait,qui deinde uiciffim Filius" fauttus dicatur fpiritus idcm. i Cs Sctdto ARATORIS IN ACTA Sed totum fit ut ipfe pater,quod; ordinc trina: Continet uius apcx,bic diuidit,ille relinquit Vitlus uterag iacet. nam iuffio trina mouentis. Perfonisnumeruumuirtutibus indicat unum Quouocat imperiogetites boc credere fas cft. Si uolumus complere fidem, facis omnia Chrifte Sanguine munda tuolaterisqui fluxit ab itu Difcreta coniun&tus aquemaculofus oberrat— Anguis, G' extinhum lymphis gemat eJe uenetu DE EO VBI PETRVS COR nelium baptizauit cum fuis. CAPVT XXI. Otperit accitus quam fit fua uifio Petrus; C» merito q tionen babet, nà Petyus Hebreo. A giiofces fermone fonat.pro munexe Cbrift?: Sic uocitare dedit quo cognofcente pate[cit. Defcendit uifurus cos,quos miferat illuc Qui laticum quefitor crat:defcendere Petrus Dicitur ad plebemueniens gentemaynouellam, Que nec di cognorat aquá,pars mera profetto efl Sacro fonte carens. cuiusuia ducit cuntes Ad patiie melioris opem,qua pergere cefSans Non intrat quo uitauocat, comitantibus j (dem Coruelij properat cacleftia regna daturus Santlificare domum,genibus que poplite flexo Nor finit aduolui,gratis dare munera fuetus Arcct bonoris epus.caput binc nouus crigit orbis Qui APOST. LIBER PRIMVS. Qui percuffus eras antiqui dente parentis, Natalemq, tibi fors reddidit, «edite rurfus Nepreme colla tuis alicuis libera culpis. Vt primum favi fubliista dogmata Petrus Capit,C «terii my[tería pandere Cbrifii, Magtianimcs ftupuere uiri,uocent; fequeites Inuenere uiam. quid non credentibus offert Indubitata fidest cui nunquam munera tardatit, Nec faciuut diuina moram. mox fpiritus almus Indulgets uarías opulentoamuueve linguas, Corpleuit finemoredomum.baptifma frequentat. Petrusyut ablutos flamuis,purgaret in undis. Exeuiplo caret ifle locus, quo fpiritus almus Preuenitquas fauxit aquas.uitalia fentper Addere dona folet, folisq; ex fonte renatis Inipofíta properare manu.gerit ifta uiciffi, Ne quifquamputet effe fuum;meritisq; uenire Qua uariat qui (ponte parat.nam fpiritus «luus Nefcia menfura fert prmiayplusqy mim[trans. Qum fperaumis erat, pracedit gratia uotum DE EO VBI SANCTVS PE» trus Hierofolymis retulit,curgenti —— bus predicaffet. Cap.xxiij Eruerit binc abiens fublime Petrus inurbem Querctinet uexilla crucis plebs cuntla reqrit Gentibus uide falus aperit quibus ota door, Subiungensq monet nun(quam fas c|Je negar! | Que "uy ARATORIS IN ACTA Que ueniunt bonitate dei. fententia uoce Digna pij monftrare palam cuftodis amorem Vt uclit ad cuztlos caclcfHa regna patere, Quiteret bas fine fine fores. quid turba querelis Gaudia noflva teristnon [unt noua munera Pctro . Tot uicibus fignata prius, cum uominis almi Huic Cbriflus dat laude fruiquem iura locauit Ecclefie portare fue. cum littore naues Profpiciens aftare duas,precepta mini/ivaus In Petri uult puppe ucbi. fyagoga profecto Sicca reman[it bumi,poftquam dottrina magiftri Ecclefte dedit alta fequi, flat perfida terris Iam pelago currente fide . fua quippe figura H«fit utriq; rati.Vofepb udea uocabat Hunc natum,cui Petrus ait;tu Cbrifte probaris Filius effe dei.pars bac defigitur aruis, Que cecidit terrena fequens,procefJit in altum Que creuit diuina loquens cum pifce fine ullo Inteuebris captura fuit,iam tempore lucis. Lux qu& Gbriftus adeft fboliat uafa falfa dracoriig Vt cuntlos ad littus agant facra retia fontis, Et de cerulei rapiantur fauce profundi. Nam nare anundus erat, cuius de gurgite Petrus Huanida lina trabens, uerbopifcante carinas Conpleuit maiore finu. quia turba duobus E populis uentura forct centcsq; leuauit Tunc famulante falojplenaq; in puppe fatetur. Ecclefiam cuius placida [tatione recondet. Quod ——————————— APOST. LIBER PRIMVS. Quod domni fermoue capit, qui dixerat ante E [Je altas quas querat oucs. bas nempe paralat, Quas nunc rite uocat. per quas clementía Petri Coagregat etbereis bumana peculía feptis. Non deerit fua fama locis, Petrus omnia preudens, Betb[aida fatus »4 fuit. quam nomine Hebreo Venatcrun eji dieta domus: quam uerus ad illa Ecclefie uchator adeft, qui cun&la peragraus Cinxit, 9 ad fidei collegit retia gentes. DE EO VBI ANGELVS NO» &c Petrum foluensa carcetepers ——— duxit. CAP. XXII (Lauditur obfcuro, (ed non fine lumine Petrus o7 ncc po[Junt tenebre caligine furta Ecclefie celarc diem.commune per omnes Supplicium timor ille facit, cuftedia Petri Publica poena fuit. proprium fed paftor ouile Seruato cuftode rcgit,quem ditat bonore — ' Ter dominum confej]us amor,de nontinc petrae Nomen Petrus babeus,eterna uocatula porta Fundamenta gerens nunquam pafsura ruinam, Expetlate tuis cuntlog intemporc ebarus E.t nobis iam Petreueni fumul omnibus cxi Quos ftimulat niic cura prior, iam notle profunda Angelus aftra ferens,crgaftula candidus intrat, Se comitante dic.cocli ueniente miniftro Carceris ura fugit,pulfe pericretencbra: d Lucis l ARATORIS IN ACTA Lucifero radiante nouo color exulat ater, Et mutata uident uo&lurna crepu(cula folent, Cuftodum uallaute mauu, inter uincula Petro ; Corpore fomus crat. (ed cum uigilarct inillo Qu nefcit dormire fidcs,boc cantica clamant Dornio corde uigil.leti documenta figure Difcitequi liquidomeruiftis fonte renafci. 4&que forma manet facrato in corpore etri. Cernite corde pio, docet banc uirtutis aperte Angelus ipfe uiam, tangens latus impulit in qud Ecclefie fLat parte caputqua nuntius ortam Noucrat;inde leuat.lateri fubnexuit arce Oftia fantla No£, claufus animalibus binc cft Diluuio ua[lante falus producitur Eua Dormíitante uiro, lateris generata propago Nomen babens uita , fi umquam culpa fuijJet Sic manfura magis. Chriftus poft myfticus Adam Dignatus dare membra cruci, atqj in carne perepta Morte premi,qua uita reditzioua donaliquoris. - Per lateris facrauit iter. nunc angelus illa Petrumparte uocat, ciis credat ut ominis in ipfa Ecclefia conftare decus, teneatis fuperno - Affertore fidem, quo calciamenta mouente Hi meruere pedes, tetigit quos dextra magiftri, Qu totum mundauit aquis,gradientibus illis Cozclufe cefferc fores-putat onmia fomno Ludificaute geri, cui premia uera parauit Maieflas ignara doli, iam ferrca clauftris Porta E uu : APOST. LIBER PRIMV Ss, | orta patet,rigidi laxatt [ua uincula po[tes, Gentibus ab(cidens dure feritatis acumen Afbera cunda domat, nie ianua fixa uetavet Orbis itcr,quo curfuserit. Dic gloria verum, Ferrea quid mirum fi cedunt oftia Petro? Quen deus etberee cuftodem deputat aule. Ecclefi«q fue faciets retinere cacumen, Lifernum fuperare iubet.mox liber ab bofle Diuinum celebrauit opus,quem príma puella AA tenebrisremcare probat,quia gratia Chrifti Rem dcdit cffe parem. uifus aditipfevcfurgcus | Fermincos, loquiturredcuntis gloría cartis. Ad fexumque mater babet , patet binc quoq; uatem | Ecclefiam fenfiffe fuum. que gaudía portet In cunttum diffufa gregem. quis talia fando Explicet,aut uerbis attollat. pondera rerum? Maxinus ille pauor , gelidos qui ftrinxerat artus, Letitizauen(ura fuit. manet omne per «uum Pignoris buius apex , € fyderis obtinctinflav ^ Corpore quam Petrus facrauit, Go angelus ore His folidata fides.bis cft tibi Roma catenis Perpetuata falus barum circundata nexu | Libera femper eris. i» enim mon uincula preftent Qu«tetigit qui cuncta poteft abfolueret cuius Hac inuida manu, uel veligio(a triuntpbo Mania, tonullopenitus quaticutur ab bofle. Claudit iter bellis, qui portam patdit in aftris, FINIS LIBRI PRIMI, ARATORIS IN ACTA Quem Petrus antiquis tribuit confurgere plantia Adportamuicinus erat.gers uenit ab illo Circunci(a loco, pfaluii,lex atque propbetee Qui Cbrifli cecinere diemquem P aulus ab armia Ejígit, ad templi nunquam confederat edes, Longinqua tellure iacens. quia gentibus or(us - Capit ab ore pio folide ucligia mentis lu turbas proferre rudes, populog mederi; Quem latuit uox prifca dei. fic claudus uterque... i Cumproperat,geuus onte leuat,gentisqy [alutet — Perfot« fisuauit item, que gloria rerum Coitulit,ut Petro Paulum gerat ordo fecundum, : Quifundamentis manet arcbiteCtus inillis. Vf tatticit auGloris tiemorcimus ad omnia laudes, | Hi duofutt ceci,properautibusundiqueturtis Qui domino dixere fimul; Fili optime Dauid Da tencbras exire graucs,da cernere luce, Quanmnefcimus adbuc. fubitum tunc illa medele " Semper amica manus iubar intulitatque reliquit... Nox oculos,exulg, dics illuminat orbes; Expauita; redux inopina ctepufculauifus. Hos populos licet ejfe duos, quos noxiauctiee Cecauit natura fu«,clementia lefu Tunc celebrauitit.y,cumtempora carnis babere Seuoluit,de luce nouatpurgatq; figuram Quam deli&la dabantmoxq; integra fulfit imaga Qua meruit fentire deum.pars iun&ka cerebro Maxima funt oculi,creat bos in nunere Chriftus APOST. LIB. SECVNDV's. Quicaput G rerum fplendor e[l.pars omnisus una Sunt in fine pedes,bos fanat inaggere cura Voci; Apoftolice. quomodo fpeciofa uocantur Que pacem cunédis portarít ue[iigia terris Exortumtft lumentenchris per donaamagifiri. Hi flatuunt greftus quibus cft fors tradita uerbi Vt uigeat medicina Jequeis bonitate prioris, Paulatima; (alus in totum tranfcat orbem, DE EO VBI ITERVM IN cadem fynagoga depaffione& refurtectíionedomini — — | dícauit. : :-CAPVT XXVIIT. pius obfcuris radios infundere fcruetis Syuesiibe: xu (um sicmorauit in erdicP aut? Poftquam figna dei carnis ucji itus amictu Chriftus ubics dedit, faciens nzanifefía quod oroi Venerit ipfe falus, fHimulis agitata furoris Inipía turba fremens, petit bunc ab iure Pilati Suibeudi,figia cruci. terrena propago Vota quod optanti non poJcit omala ferre Sponte falutiferi cefferunt munera Chrifti, Qui libertatis pretium tibi uenit ab ftris, — Perdita rcflituens,tumulis q; iacentta tollens, Refbice d propriomaneas obttoxia rcgi, Ne pereas,uult i mori. pofl triflía fatta Quin ctiam cu[tode dato, figrare fepulcbrum Da4 Adgte ARATORIS IN ACTÁÀ . Ad peminum uoluere nefas, dominog; paratam Surgendidamnare uiam.Prob ceca uoluntas, Queputat eternum mortali lege teneri, Et non poffe fibi poft funera reddere membra, Qui toties aliena lcuat.meminiftis ab ore Dauidice refonare lyre: Corrupta uctabis San&um uo[fe tuum.poterat tc puluere lotti Ferre noras 2 uita manet? quem fufcitat auGor, Nil patiens de morte deus.amors deniq; uicla eft, viincenditran(gre[[a modum, qua iudice tatto ' Linquere iufta reos fbolijs uacuata uetutis, Per fua bella cadit. ueniemsay abfoluere uinttos, Non rctinendus erat . fors ultinta carpit auerni I«m uita prefeute mori, qued; onmia fubdens Aute fuit tunc ipfa petit.triduoq; peratto Lucis iter quod fecit adít,quo tota rc[urgit 3n dominonatura fuo, de legeuidetia: Laxati ton poffe ucccs. bunc queritecuius Sanguine mundatiregno fociamur berili. Tn cuius idm partc fumus, fub pignore carnis Quam uoluit portare deus.Tunc dogmata quofdam Ecclefie dant ifta uiros,uetuere loquelas V lterius proferre pias. O femper inanis, O flerilisIudea tibi, que femina ultus, Ne fructus afferre queas. quibus orc magiftri Paulus eit: V os iflaquidem uos offe decerct. Aft alijs boc lumen erit, nam fcripta fatentur: Lunmcnin extremis pofui te gertibus cffe« 4 Gentis APOST. LIB. SECVNDVS. . fBentiles ftupuere globi ,fontema; fequuti Suxerepromi[fc cupiunt nouitatis bonorem, Et lympba genitrice fatimeruerevenafci. — . Conuenicr ratione loci promuneretanto.—— Hiflorie pulfare fidem. que prodidit olim Cum populos geutesq; duas in uenire Rebecca Ferret, G* anguftis includeret agmina muris, Confuleretd; rogatis oranti corde tonantem Reponfum meruiffe dei. Prior, inquit,in iftis Ioferior breuiorg; manctymaiorqy minori SeruictG' iuuenis palme potictur bonore. Qaicquid in boc utero foecunda puerpera geffit, Ecclefie conceptus babet, formamay fequentem Geztilis concurfus agit, qui crefcit in aluo 1n qua uilor erit, quod iammeninifJe neceffe cft. Et ftudijs celebrare bonis, f amulemur ut illi, Cuius ab cfFeCu nos contigit ante uocari, Quàm nafci,qui donapriufquamtempora preftat. DE EO VBI PAVLVS HIE» rofolymam Petro velcunctisapoftolis decírcuncifione, quam ludzíno uerant;retulit queftíonem. CAP. XXIX. | Am rabidas bouinit Paulus fuperauerat iras Tete fide, fubitas uomucre procellas 1udaica de nube dolinon primitus ulli - Poffe lauacra dari quam circuncifto carnis pd. D 5 Accte ARATORIS IN. ACT À A.ccedat de lege dei.gens dura quid ultra Ad lapides ferrumq; uocast boc umbra figure Non fpecies manfura fuit. fumulata relinque Qua fam certa uides. Chrifti proceftit ab ore V ita manens, oumnesq; iubet de fonte zena(ci. Qui ueniunt.cur membra fecent partem vefoluat- Cum totum faluase queant? ne quere uctufto Morepreninouitatis cpem,deflexsag retro Lunina conflituipoft quant ua ve&lior entes. Dirigit, &' cali illufirat fentibus orbem. Lite fub ambigua Paulus loca tendit ad urbis; Cui vadant monumenta crucis (anclosque rcuifit Iuris epoffolici proceres , quibus omnia prefens.— Qua fint gefla vefert. Petrus,cui moxma cura ef& Cormilfos augere preges,ad pefcua cunas Se duce leta uocatis, bas explicat ore loquelasz. Cernitis eternum (aclis memorata ucti ftis. Qu populo docili cecinerunt ore propbete, Iu nobis comple[fe deum, qui maluit emptor Onirribus effe falus ullum difcedeze pa[Jus. In pretio quo uite redit,mibi iu(fit apertam Gentibus banc morftrare uiam.quiduotamorari Tardarique iuuat,quid ue bec enigmata cand Mifceri cum lucc.tioua? quos gratia purgat, Vt ueniatt lex nulla uctat, ceeleflis amoris Materia et feftina fides.banc Cbriflus adoptat, Hanc facit effe fuam,qua quifque merebitur utl Circuncifus adc[l y iure vena(citur udis. .) Paftea — APOST. LIB. SECVNDVS. Paftorem ftatuere fequi, placet ergo usiniftris Irc fimul, fcriptisq; pijs abfolucre getites. Hoc illis ton [lare iugum , tameu cfe cavendum . Ne fuuulacbra colant, quorum libamina femper Execratida foreut,ne fuffocata cruore Que maculantur edant.nc feuiorbofte libibo Hos impura premat,quos lux baptifmate mundat, Clarius ut liqueant buius documenta figure. Et progreffaprius cur iam difcedat imago, Principium meuiniffe iuuat. Deus,inquit Abrabam Vt teflamentumtibinunc foboliqueperetie Con[lituas in carne meum,preputia ferro Circuncide libens, «9 fodera necle fuperta, Secretam fcrutemur opemyuideamus in ifto Vulnerepatla dci,qui tefLamenta recondit Préfcius,ut terris confortia iuigat olympi Qua didicit iurare puer.qui primus ad uitdam Repperit ecclefie currentem fonte Rebecca. Corporisille locus quo ciycuuciditur Abram Luxuriam lafciuus babct,uitijq; minifter Nature fub lege iacet. pater ipfe futurus. Seminis,unde (alus ad uitam pullulat orbis. Euacuat que culpa grauat, truncata libido. Virgineumpromittit opus, becnanque propago Diuinum concepit iter:binc facra Maria cft Adpartumgeneratanonum,que coniugis expers Mater info, uatusq; dci de uirginis aluo Enicat, atq; bominemuediator inomnla complet | Hine 4 ARATORIS IN ACT & Hinc terrena leuans,illinc ceeleftia preflansz Preterit ergo uetus Chrifto nafcente figurae - H«cfacies ius oue nouat,cultroq; fugato, . Spiritus ardefcens cor circuncidit inundis. Qui fauantur aquis, tte figaut uulnera membris, DE EO VBI PAVLVS A SPI - rituprohibeturin Afia predicare. — ' CAPVT XXX. E fcius interea curis laxare quietem, ; IN Paulus in orbe docet uerbiay ligonilus o£s- - Excolít, c fidci cocit flaucfcere meffemi,. Errorum fugiente gelu. quem fpiritus almus Hac Afi proferre uetat,nec Myfia quiuit Diues agris buius tunc femina ferre falutis Facunda íciuna folo.uir quippe Macedo Iu fonnis bac uifus ait: Miferere precamur T/lyricos dignare finus.O gratia quantum Iuiprouifaparat, fubito flemmanturamore —— Qui pofitum iam tempus babent. fic nocle fupata. Do&liloquus conuertit iter, frudus loquela Nefcitur cfurierts Macedonia, pera foporis Dona (alutiferammeruit comprendere linguam; Queéftio crebra fonat fi plenus muere largo Pradicat omnipotens: Non ueni perdere mundum. Scd faluare magis, faciat que cauffa negari Hac alijs alijsq; dari.cum prodiga lefu — Ii comumpne uclit pictas (uccurrere cundis. | . $uppe [Document text truncated for crawler view.]