Apologia quae conuincit in vero lethargo perpetuum nessesario adesse delirium

Dodoris Garci^ Salzedi Co* RONELII, SE RENIS SIM ORVM portugallias Rcgu Medici,atque Equitis, ut vocant, dc Chrifto,ad Francifeum SandiumOrofpcdanum- Do6bore Medicum Apologia,quacconvincitj In vero lethargo perpetuum necesfario adcsfe delirium. Mcdkin<ii do^is ((srjludfojls S. i! A M E T SI genii,atquc ingenii mei Natura, Viri amplisfimi, ac praeterea Ratio illa,quam in Medicinae ftudiis jam diu fum fecutus, huc me femper allicicbat,ut in ea arte,in qua asfiduc exercerer, quaeque mihi unice nota csfet, cale ali¬ quid excuderem, quo pofteris tcftari posfcm,mc in tuenda & vindicanda hominum valetudine dc univerfo mortalium genere bene mereri fummoperc voluisfc; Tamen numquam hoc in animum meum inducere potui, ut me ad Apologeticum hoc,& cotentiofum feribendi genus ab illo , quod-folum mente conccperam,aliquando transderem, lam enim diu erae, quod mihi hoc unum perfuafcram, debere cum, qui facienda: medicinae operam daret, tamquam alterum Aesculapium , quem feientiae $ hujus hujus principem ferunt, non prxfcntibuyfclunr,, fcd & futuris hominibus induliiia fua fanitate coiifervare, ac pro viribus conferre conari. Sed quurii invidorum quorumdam , ac proinde malevoloru , culpa cfFcdum fit, utafolicamca manf(ictudine,& apacato illo dicendi, atque feribendi tenore ali¬ quantisper demovear j nemini erit mirum, fi pa¬ ria nunc paribus retulero , meque ferientes hoftimenti lege perculero, praecipue quum & dido, 5c fcriptoprxtcr-omncmfpcm , prxtdqiic meritum meum ruerim lacesfitus. Nam qui neminem umquam lxfcrim,cund6sque potius officiis omnibus,, atque obfcquiis meis ultro profecucus fim ^ quique opiniones , ac fententias meas, omnes co dircxcrim,ut ne hilum quidem arcceptisfimisprobatisfimorum Medicorum placitis, quod ego feirem, re¬ cederent : numquam ne fufpicari quidem potui, aliquem cmcrfurum ftiisfc, quLfcaut re lapfum, autverbo tadum a me csfc vere diceret , meaque ia medendi arte judicia veris rationibus adverfari^ maligne contenderet. Verumenimverd dies ipfa, quae confilia noftra, mentesque, & pedora, quan¬ tumvis abftrufa, ac recondita patefacere fplct, ac novas femper novarum rerum occafionesaffcrrcjj cccc nunc nolentibus nobis, atque invitis unam hanc obtulit: quam tamen fi terga vertere moda fincremus, ac nos oblata dcfcnfione deftitutos tc^. lis advcrfantiunpbis confodiendos objedaremus,/ amentes amentes profecto csfemus. Neque vero in hanfc arenam meipotms tuendi cupiditate, quam veri¬ tatis firmanda? ftudio, (quam unam & colui,&maximi fcmpcr feci) defeendo j ne fiforce illa in ab¬ dito, perinde ac vid:a,latcac,ruam ipfius,mcamque dignitatem in magnum discrimen trahat. Erit igi¬ tur prxfto a me fua veritatidefenfio, modo ucau¬ ditorem,^ judicem ab omni odio, &animipcrtur batione vacuum nancifear. Quamquam non du¬ bito,quibusdam fupervacaneum vifumiri, verita¬ tis defendedae provincia a me fuscipi, qu3? in fe ipfa ^tantam vim habeat, Cicerone asferente, ut contra "homjhumingenia, calliditatem, follertiam, contraque fi(ffas omnium infidias facile fe perfcipfa defendat. Sed ad rem veniam, camque, ut gefta fuerit,paucis tamdem explicabo. Superioribus diebus, quum aliquot Hifpalenfcs Medici in sedes cujusdam tunc asgrotacis,acccrfitii ejus coiremus,d^que revocanda hominis fanirate in medium confulcremus, atque in his Francifeus Sa6bius,eximius medicina? do(ior,quum de morbi natura, ultro citro, ut asrolec,qua?fitum csfer, folus affirmaret, morbum illum , quo a?grotus infcfta- Tctur,Lethargum esfeftatim refpbdi, Mihi nequa- .qua lethargum vidcripotuisfejquddpcrpcruo deli¬ rio, quxprxcipua cft veri lethargi differctia,a:gcr omnino careret. Qoumqueille fenon posfe non magnopere mirari dixisfec, quid ita in vero Ic- § 1 thargo ttiargo delirationem ncccflario perpetuam confticucrem , recepi, me idipfum illi adeo magni nominis Auitorum monumentis comprobatu» rum, utineorumgravisfimisteftimoniis acquie^ fcendum fibi esfe , pulcrum putaret. Poftquam itaque disccsfimus , domum ego reverfus fcripfi ad illum breviter , & parum accurate , tumul¬ tuariam quamdam,acimpoIitam; qualem amico licebat ad amicum , cpiftolam , qua asfertionem meam tantummodo firmarem locis hinc in¬ de-ex Galeno , ccteraque primae clasfis Medico¬ rum turba petitis, Se congeftis verius, quam cum cura dilpofitisin quibus ego meas partes non tam verbis ornarem,neque enim erae nccesfc,quam tot eruditisfimorum virorum judiciis fuftentarcm. Sed ille opportunitatem nadus fui ornan¬ di , meique traducendi , non folum miferam cpiftolam ad obvios quosque circumtulit , fcd formis etiam cusfameliminavit, non contentus illam prius Complutum, Valentiam, ac Salmanticam mifisfe. In quo quidem dupliciter mihi pcccasfc vifus ille eft , & quod me inconfulto rem meam omnibus prodidit , Se qnbd Hifpa- Icnfcs Medicos tantum non in ordinem redegit. Atque, ut verum ftrictius fatear, non erat con- •ftitutae controverfias tam fpisfa disceptatio , ut ad exteros medicos ftatim deferenda csfet illius diremtio j quum certum fit, tot illuftrcs & re, & nomine. nomine in hac Hifpalcnfi urbe pasflm reperiri Medicos , quot forcasfis in reliqua Hifpania vix invenire quisqiiam posfit. Quorum quidc-m au¬ ctoritati & judicio , non dico feriptis , fed viva fotum voce prolato , ftandum omnino csfet, fi aliorum ,• quiam noftrum ucriusque teftiraonio nobis csfet in ea re utendum.Atqui cgofimpliciter in illo epiftolio meo meum judicium promferani, cpiftoliumquc ipfum amici (inui commi- . feram , qiiafi indice digito Galeni , & aliorum prxftancium Medicorum locos a me ftantcscomimonftrans; ac praeterea nullam comenda: oratio¬ nis , in tanta pra^fertim illius anguftia , curam fusceperam (quam unamifti adeo afFcCtant, uc ■ fatis habeant fefe vel praeter rem ,& extra verum Jocatos csfc, dummodo verbis comtisfimis,acLaainisfimis, ut videri volunt, loquantur) quum mihi contentionis noftrae ardorem jam deferbuisfe exiftimanti, fubitb affertur nuncius horri¬ bilis ; totius rei intra privatos parietes gcftx publi- .ciim commentarium , fimul cum epiftolio illo ineo fyllabacim repraefentato, typis csfe impresfum. Qu_em ille (dejerare aufim) eo animo in Jucem nobis infeiis ediderat, uc ex epiftolii noftri parum curiofe exarati exemplo de reliqua do- ^Clrina noftra finifterior opinio conciperetur. In eo San(ftius meus, pr;tterquamquod contentio¬ nem noftram paullo aliter, atque res fc* habuit, $ 5 xceen- rtccnfccjac meis quibusdam objedionibus nefeio quas afFcrc folutiones , quas ad rem minime fa¬ ciunt : producit etiam Valentinorum quorum¬ dam , &: Complutcnfium Medicorum gravisfimum, fi diis placet , 5c maximum de ea lite ora¬ culum j ex quibus ipfe fententias pro fc facientes praster xquumque & bonum, ut ille ait, elicue¬ rat; ufus nimirum fc & patrono Scconfultore, qui mirificus cft alienas causfas verbis fubvcrtcndcc ar¬ tifex. Obftupni equidem, ut fatear ingenue, gclidiisquc perima cucurrit osfa tremor , non certe quod causfas meas jam diffiderem, fed quod amici mei & officium candorem requirerem , quem haud injuria mecum omnes in hoc,fpero,culpa¬ bunt. Pt^ftea vero , quam me collegisfem, non potuifacere, quin Francifei Sandiii tam omnibus ipcdabilem modeftiam defiderarem^meque illico pro circumvento Se male accepto haberem , ac mei nominis exiftimationem non leviter pcrftri- (Stam dolcrem. Non minimam autem boni no-i minis habendam esfc rationem, vel ipfe Deus no¬ bis audor cft , qui nos idemtidem bonas famae negligcntes esfc verat. Q^amobrem quum ea, quas a me fupra didafunt, tam fintvera , quam qux verisfima , & quum in Medicis necesfarius omnino fic boni nominis bonus odor, quando ex eo maleaffcdornm fanitas fere omnis pendeat, & , quod prascipuum cft , meis allegationibus mini- nnnipie fit ab illo fatisfaclum: cur vereri dcbcaniji obnoxium nicfuturum hominum reprehenfionibus,;(i pro farciendaexiftimationc mea, proque veritate tegenda, ita.menunc ad rcfpondendum compararo ,, ut mihicausfa: meas ratio ftarc posfic integra,. 6c honor meus Mlacfusf Q^cm forte jam labcfadum csfc crederet adverfarius meus , qui hofte nondum vifo triumpum fe egisfc fibi perfuadcrcposfct. Conabor icaquein hac Apolbgia, fcu potius rcfponfionCjCapraEftarc^qua: polliceor. In qua quidem candide amice , & absque ulla verborum acerbitate, qui meus femper mos fuit, & erit animi mei fententiam declarabo , judicmmque meum , fi quod cfl: , interponam. Id quod fi do6i:is, pariter & probis confecero (quod divino auxilio me asfecuturum confido) nihil cos inorabor, quibus eft mala mens , malus animus. Vos autem, DocSisfimi, & optimi viri qui an¬ tiquum obtinetis , qusefo & obteftor, uc opus¬ culum hoc qualccumque meum pro vcftra erga me benevolentia ita attentis animis perlegatis , uc & Scriptorum,quos appello , tcftimonia , Se Rationes illas,quibus utor, diligenter expenda¬ tis prius, quam de illis vcftram fententiam fera¬ lis. Quod fi me aliquid dixisfc comperictis, quod auribus vcllris acerrimis non ingratum vifura fuerit j communem hanc, causfam , meque ejus cjus vindicem in vcftrum patrocinium fiiscipiclis: fin minus^rrancem me corrigetis,atque igno# rantem docebitis. Neque enim ego is fum ,, qui errorem meum nolim agnofccrc , quique in meis disputationibus vidorix compos, quam veritatis asfertor efle malim. Valete. I lefus Mafi^ filius. ‘OVATVQR IGITVR ERVNT j in hac enarratione potifsimum demon liranda: primum falfo dodorem Fran- ^cifcum San6tium hiftoriam segroci cnarrafle: fecundum non novilTe eumdem duplicem lethargi acceptionem’j polTc^j affectionem efle le¬ thargicam,non Verum lethargum; tertiu necefla rid in vero lethargo dandum efrcdcliriuperpetuu; quod illius indiciu patbognomonicu dicetur: quar tu nullius effe monienti quae pro fua opinione aftere argumenta 5 atque multo aliter allata ab ipfo teftimoniaefreinterpretadajiplumque meis nequaqua fatisfeciffe rationibus^Se: au6loritatibus,quas ofcicater & praeter omnium reCte fentientium mentem in terpretabatur.Quibus explicatis &: vere demonftra tis poterunc qui aliter fentirc vifi funr,melius fapere: iin minusjin eodem errore cum amico SanCtio invo luti opere ipfo dcmonltrabunt vere dixiffe Galenu, indelebile proriusefle vicium ignorantiae cum fuperbiaconjUnCb^. Fabd fuifle hiftoriam a Francifeo SanCVio relata intcll igent omnes,qui ipGus verba perlegerint, quae habent.: Intuebar febre lenta/ojwre ^ atque inerti ebli^vione ckUntum : c^uihus !(sr alr^s indiciis lethargo pot/ufy (^umiineUnMuc^rrep^^^ exi/timabamj^tecille, Con vin A ticur il.mctK cdp. 15 . z.pH 6 . IiabuifTe.Nam ut Idem alias proclamabar,Quicuq; dolentes parce aliqua corporis omnino dolorem no fentiimc,iis mens xgrotac.Vndc merkd Hollcrius concludit in lethargo non folum memoriam, fcd etiam rationem Ixdi. Hanc illius textas illationem qui afTccutus fuerit,nolens volens fateri non dubir tabic ncceiTarib in lcthargo,in quo non percipieba¬ tur colli doloivmcccm fuiffe lic(am,,hoc cft, deliria, ubiqucenim cum non percipitur, dolor, delirium Cip.tf. addejfc docebat Gal.7.deplacins Platonis,6c Hipp* vbireferensprajdidumaphorifmum,dicebat. Hic enim dolcces nominat cos,qui.aliqua parte offenfi fune ita vehementer, ut nifidclirio pracmercncur, dolercnt. Poterat quidem hoc Colum teftimonium fufiiccrc^ut ncgacnt.es in lethargo delirium,fateren¬ tur jammodofcamicitia Sandiiconvidos illud di xifTc: quodquide aequiori jure illos faducos fpcro, fi.aliorum nofhae medicinae pracllancirsimorum, au diorum tcftimonia.camdcm veritatem confirman¬ tia , qua: modo addudiurus fum non ofeitanter per¬ legerint. Vereor tamen, ne impuros amici, & ejus, judicum.animos magis laedammam,uc optime dicc Cdp.uUt. batGal. ndcfimpl.med.faculc. Impuris, animis fi nutrientcs.rcrinones offeres, no modo nihil profis,, fcd etiam magnopere obfueris.lu enim Hippocra¬ tes inquit, fic.ctia Placo ait,impura corpora quanto plus nutries,tanto m^gisla:dcs,&c. Quare nchxc, quae deinceps didurusjum, candidos alias viros Ix- dant, evomant,obfccro, quam pertinacius retinue¬ runt opinionem : atqj difeant toto lethargi tempo¬ re aegrotantes colli dolorem non pcrcipientcs,dcliros fuiffc.nam eu primu metis copotes fucrint,mor bo fciliccc,hoccftlethargo jam ceflante protinus collu fc dolcre fcnriec,quod dicebat Hippocrates, Primus igitur,qui poft Hippocrate (e offert Pau¬ lus cft. is de lethargo juxta Galeni fententiara eges, dicebar,Lethargus itidem cum ratiocinatricis ani¬ mae noxa fit,locum eundem,quem phrenitis, nepe cerebrum, occupat : materia vero mali ederaria cft, & ne aliquis fallo cum amico Saneftio cxiftimctpcr noxam faculcaris ratiocinatricis, adionem intcllcxiircimbccillam, 5 c non depravatam, legat qurieidc > audof paulo poftin hunc modum fcripfic. Somno, inquic,pcrpccuopra:mutur,aquo2cgrc polTunt cx^» - cicari: & quocuquc modo interpellentur,vix rcfpodct,obliviofi,mente moti, ofcitac crebro, &c.Vbi per mente motos intcMcxiflcdeliros, agiiofccc qui Hippocratis verba perlegerint intradacu de Infania,quac in huc modufe habet, Qiicmadmodum in libro de facro morbo dixi,infanicnti ncccfle cft prae humiditateccrcbru,in quo animas funt opera movt ri,ubi videlicet hutnidius,qua pro natura, fuerit, eo vero comotoncq*,vifum, nec auditu quiefccrc fed alias,alia&vidcrc,&audirc,&lingua talia loqui,qua lia fingulis vicibus viderit atq; audierit.quadiu vero cerebrum quieverit, tamdiu etiam homo fapitj&Cii B 2. H^c Hacc Hippocratcsrpcr quae non foliim oftcndit mcn tis motionem (ignificarc delirationem, & mente motos cfTc deliros,fcd etiam cxplieat, ccrebru plus juftojfcu plufqua natura poftula t,humidius ea fubire motione, quas facultate raciocinatrice errare,fcu delirarefaciat.Hasc tamefententia (ut obiter illud interpretemur) non erit intcliigenda abfolute de quocuq;ccrcbrihumidiori intemperameco, fed de illo,quod ex pituita putrcfccntc oboritur.qucmadmodu poftea latius furnus dcmoftraturi. Nunc fufficiat oftendifTc ex fententia PauliJethargicos clTc mente motos,hoc cft deliros.quam fententia multi alii prasftantifsimi medici confirmarut,ut loga ora- Cdp.L tioncprobat Ccelius Aurelianuslib.i.dcMorbis acutis. ubi definiens lethargum ex fententia antiquo rum diccbatjPlcriquc hanc definientes pafsioncm, ajunt,lethargum cflcprtEffurara cum febribus acu¬ tis (hoc cfl:,ut ego interprecor,concinuis) ad perni¬ ciem ducentibus,6cc. intcliigic autem per verbutn pra:(Furam,delirationem,& masftitia,quGe duo in le¬ thargo exiftere probat eo ioci- &proptcrca reprobat definitione lethargiaLconidcin hunc modu tradi¬ tam.Lethargus feulethargia,ajcbar,fecundum vias membranaru cum furore mentis,acq;febrc,& mxftitudinc,acprx(rura,&pulfu magno,&c. quam in¬ ter alia reprobans dicebat, nec etiam mxftitudinc, vel tfiftitiam, 3 t q u e mentis furorem dixi/Te debue¬ rat ; etenim prxflura in femet mxfticudincm,atque furorem continet ex Athenaeo,&c.per qux amplius demonftrat,pcr praefluram intcllcxifle etiam metis furorem,hoc cfl:,delirationcm,ucipfc vocat. & hac neceflario in lethargoefle conftiruendam^ omnes ' aliae,quas aiFcrc definitiones, fatis fuperque demon- ^ Urant. Hanc camdem veritatem confirmat Avicennas, Uj.m j. tum quia dicit lethargum cfTc apoftema phlegmaticum,fa6feuni intra crancum,tum etiam quia inter figna ipfius numerat intelle6tus cdmiftioncm, hoc cft, alienationem,feu delirium,nt omncs.ejus inter¬ pretes explicant , ratio ipfa dcmonftrat. nccefiario enim ad apoftema cerebri fcquitur delirium, ut paulo poft latius fumus oftenfuri,nunc eadem fententiam aliorum fimiliter graviftimorum audroru ic ft i m o n iis e o n fi r m e m u s, Haliabas (quem:amicus Sailctius magnum alibi l» vocabat) in prasdidx propofitionis confirmatione eu. dicebar, lethargum phrenefimclTc frigidam „acci.- densq; illius efle mentis confufionem.. Ifaac lib. % Thcoricas de lethargo particularius C4|).4, agensjdixic, Et mente alienantur, intelligcrc autem praEdidtos aucftorcs per mentis confufionetn pertur bationcm,& alienationem,non quidem illa facul¬ tatis ratiocinatricis ltEfioncm,qu2c deminuta &:imbccillis acftio vocatur, fcd potius eam, quxcorrup¬ ta & depravata dicitur,fatis fuperque oftendit Alexaiidcr Benedidus lib.i, nam tradens figna lethargi B y dicebat } 0 . In coicit pmhpdg, m. dicebat,& clamor ingens lethargum excitat eu me¬ tis alienatione. Alienatio duobus modis contingit, aut enim non bene imaginantur, aut non bene tccordatur.fed&in utroqj aliquado accides evenit, auferens imaginationem & memoria, quod deliria & infania vocatur.hasc illc.In eadem etia confirma¬ tionem refera HicrcniiaTriverium. 3 . a p h . q u i ita ad verbum fcripfit.Et quia de lethargo nulla alibi deligenterdeferiptionededimus,atq^ obTcuracft illius apud alios dcfcriptio,ac rara fortuna nunc (ne alibi excidat) paucis verbis lubet dicere, quod Lethargi materia humidaefl',no quidem in ipfis ventriculis cerebri,fcd in ipfa cofiftcns rubftatia. Na fi vctricu» losinfarcirer,apoplexia comirtcrctjatq; omne fenfum tolleret : atqui lethargus totufenfum no delet, fcd mometu aliquod rcliquaiu operarionu retinet, tamen i^fuminiclle<5l:um vitiat 6c omniufere coru, qua: prius gcfta fune,hoc tepore memoriam aufert, hsecillc. Notanter videlicet dicens in lethargo au¬ ferri memoria,quod cft ablatam e (Te aftionc, & vi¬ tiari intcllcclum.quod vicium vclSandius fatetur, delirium vocari, (^arcfihicc Brachclii verba (cui multu tribuit) prius pcrlegiflcc Sandius, nequaqua inficiarctur inlcthargo vitiatam elTc facultatis ratiocinatricis adioncm,hoc cft,dclirium. Parum ta¬ men refert ipfum negafle quod pra:ftantifsimi me¬ dici confirmarunt, inter quos cft etiam lacotius, quantumvis ille dicat,me nmtilaflc & truncatam re- rctulifrelacotiifcntcntiam.non adverrens jure quidena Qpeimo pofle illam fententiae parcem omkii, in qua non lolutn palinodiam audor non recanta¬ bar, fcd mulco apertius quod propoiitu crar,conSr- ^ mabac.Prxfatuseuim nome lethargi generarim fu- ' mi pro aliis affedionibus foporofis^qujE veri Lechar gi non funt,docet ipCas a lethargo vero diflingucrc in hunc modum dicens, in cachocc & cacalcpfi eo¬ dem ftacu manent atgri,quo prchcnfifunt,rigidi, 6capertis OLuIis, fine febre: in comate & cataphora foporanciir claufn oculislin caro,motu &: fenfu privantur per aliquod tempus,adeo,ut fiquis ftimulcc, non fenciancfervata rcfpiracionc : in apo¬ plexia,.eadem : fcd Ia’dkur rclpiratio: in lethargo, dormitant , delirant, oblivione celeri;corripiun^i tur Gum tebre, 6cc. qualiter ipfc interprete-^ iiir,nc,c confidcravit, nec judices animadverterunt, cum nullam aliam interpreutionem patiantur, ut quifq,**fatcbitur,c|uilacotii librum habuerir.Eadcm> lentcnciam conhrmac loanncs Gorreus lib. medilolzoS. carum definitionum , ubidedethargo agens dice¬ bat,jlintaurem omnes obliviofi, ftupidi, & mente capti. Holcrius meas fimiliccr partes tuetur , dum^ Lih.tJe inter alias lethargi definitiones, illam probat: qux habet V lethargus,cfl:: delirium intermifsionis expers, cum febre,foporc, & cclcrioblivioncconjundu,&c. noranter dicens, intermifsionis expers,hoc c:H:,cocinamn & perpe tuum. Sufficiebarquide fola haec haec audoritas ad confirmandum,quod alias amico promifcram: cum praefertim ncc ille,nec, quos vo¬ cavit, judices aliquem reperire potuifient au£lore, qui diceret,delirium in lethargo non efle dandum. Ego vero multos affero Graecos, Arabes,Latinos,an tiquosj&recetiores praeftantifsimosin noftra me¬ dicina au6borcs,qui cficeptis verbis, & apertifsimis afferuerunt in lethargo perpetuum efle delirium, de lethargicos perpetuo eflcdcliros. nec enim negare poterant quod in Iethargicis,qui vero lethargo afficiuntur,confpiciebant,non quidem quando cataphora de alto foporc tenebantur,fed poiiiis cum ab ipfo excitantur. Q^madmodum Aetius & aiii audores annotarunt. Qua: verba no patiuntur admi* randam illam, qua folus dodor Sandius ex fuo in¬ genio fertilifsimo protulit, interpretationem,nulla ratione,ncc audoritate cofirmatam. Potera multo plurcs audores in noftra medicina rcccptifsiinos referre,meam fententiam confirmantes:quos confulcd mitto, ne iterum amicas vitio vertar,me feriptorum varia: Icdioni fine fatigatione perpetuo in¬ cumbere Jntelligct fane modo, quod jam p ride intcllexilTc debuerat, me ipfum non folum in evolvedis antiquorum, de recentiorum audorum monu¬ mentis plurimum fine fatigatione valere, fed etiam in eruendis ipforum fentcnciis (abfit arrogantia ver bo) aliquantulu potuifTcjquippc qui depofita omni ambicione,&populari aura, veritatem dogmatum qujcro. qiiarro. hanc diligo,hanc docentes benevole audid, & qui eam docene fufeipio. Verum hac de re alioru firjudiciummuncad penfum redire fatius erit,nam invitus dico,quae amicus dicere debuerat,ut vel faltem verbis parem amicitiam, comendationem referret, nec illi (mihi crcdat)opprobrio erat futura aliorum comendatio, funt enim aliquot in noftra Hifpalenfi civitate dodlifsimi mcdici,aliis non infe¬ riores,ne dicam {upcriores,quos poterat, & debue¬ rat de propofita quarftionc confulcrc. & ipforu do- (Slrina: acquicfccre,ni fe folum in hac civitate , imo &in toto orbe medicum efle habendum putaret. Sed ille fibi fapiat, ego quod pollicebar abfolvcrc conabor.Erat igitur mihi amplius dcmonftradum, Galenum in vero lethargo delirium, illud perpe¬ tuum conftituilTc: quod facile fiet hac priu? propofitaargumcntationc,quavtlutiradio quodam ma^ thcmatico putamus rioftruni axioma dcmonftrarc. In omni cerebri inflamationecft deliriu perpetuu, lethargus verus ex fententia Galcni;& aliorum om¬ nium medicina:audtorum, cftcerebri inflamatio: ergo in lethargo vero eft deliriu pcrpctuum.difcurfus legitimus cjft.qucm non poterit culpare amicus Sandl:ius,ficutculpabarillam argumentatione,non quidem meam, (ed quam ille pro fuo arbitrio me fecific imaginabatur,l6ge fanc diverfam ab ea, qu^ fieri debuerat, ut paulo poft apparebit, nunc hujus difcurlus fingulas partes comprobemus.Major non e indiget ap.7* CAp.lU indiget cofirmationc, nam & adverfarii ipfi agnofcunc vere dixilTc Galenam lih.z. de fyrapr.caulis,de liriaSc omnes depravatos motus principis faculta¬ tis a pravis humoribus, anca cerebri intemperie or¬ tam habere: fed in omnibus cerebri inflamacionibtis adfunt de humores pravi cerebrum moleftaces, &: calida intemperies ex putredine ipibrum humo¬ rum cerebrum molcllancium comparata 5 ergo in omnibus cerebri inflamacionibus erunt deliria, Se pravi facultatis principis motus. Qnarc folum dcmonftrandum fupereft,lethargum ciPe cerebri infla mationem,uc minor no6i:rx argumentationis affe¬ rebat. hanc propofitionem confirmant omnes Ara bes pr^eftantifsimi medici, de omnes ipforum inter¬ pretes non contemnendi dodlorcsjquamvis loquedi elegantia non polleant: qui omnes dcfinieccs le¬ thargum per cerebri apoftema,fatis fuperq; propolltam illam minorem confirmarunt, quam Gale¬ nus mulro prius docuiffeintelligunt omnes,quiipfins verba penitius contemplantur lib, 13 . m G t h . i s enim dieenSjLcthargum contrarium quodamodo fecundum fpccicm effe phrenitidi,apertirsimeoftedic inflammationem efle lethargum,, fient phreni¬ tim. Hate verba relata innoftro epiftolio cortice tenus confpiciens do(3:or Sandtius,vccc potuit affir¬ mare fc prorfus ignorare quorlum a me addudla fuerint. Sciet tamen modo , fi feorfum lingula conccrancur d: explicentur, quemadmodum me ia in ipfius amici gratiam fadurum polliecbar. Illud igiturpriiis intelligac oportet, vere omnes diale£i:i* cos ab Arift. edoctos aircrcre;Contraria efle qu3^ fub ^ eodem genere pofita maxime interfe diftanc, unde ^ contraria commune habere genus nemo cft*qui in¬ trepide non fateatur, quare dicens Galenus lethar¬ gum cflb contrarium fecudum fpeciem phrenitidi, nccelTarib vnum genus utrirqiic cornune confticuere debuit, hoc autem efle inflammationem doce¬ bat lib. ii. meth, per hjEC verba. Eadem ratione nec in cerebri, & ejus membranarum phlegmonis cu¬ curbitulis in morbi initio utimur, &c. intcllcxiflc aute hoc loco per inflamationes cerebri 6c mem¬ branarum ejus lethargum & phrenitidem , fate¬ buntur omnes , qui integrum caput perlegerint, in quo methodus curatoria, auxilia peculiaria ad prasdidas duas illas alFcctioncs, lethargum in¬ quam phrenitidem,docentur.cum prxfcrtirn Ga Icnus ipfe vocare folcat lethargum, inflammatione cerebri: phrenitim vero, inflamationem mebranarum ipfius cerebri.locus cft fingulads apud iprum Galenum 4 . de caulis pulf ubi ita ad verbum Icrip- ^ ^ tum reperies. Neque hic quidem GaufasiIloru,qnx ^ diximus,invenire magnilaboiisfuerit, li feias ge¬ nerari a biliofo humore phrenitim, ut lethargum a pituitofo: fi item hoc teneas, lethargum ex ipfo potius cerebro,phrenitim prxeipue gigni ex tenui meninge , & fepto tranfvcrfo, &c.Vbi notanter e z dixit I brum negantis invenire fc quid ejus obturct^aut no obturet, quid enim primum ex ipfis dicas, aut quid omittas^ quippe omnia, refutare, quae perpera fune dicla,longum cft, &c. haec Galenus, quae &nos prxfari decuit,ne in inmenfum protrahi noftram difputationem aliquis vitio verteret: &c fi fciam aliquado brevitatem clTe condemn^am,vcluti Galenus nos admonuerat lib.j.dc fanit.tueda per hxc verba: Ve¬ rum fi quis,aut neceflarium aliquod theorema,aut qux id confirment evidentes dcmoftrationcs prae¬ teriens, brevitate fc ufum putat,hunc non tam de talibonitaccfibi placere, quam certe pudore affici par cft. Ergo in exordio ftatim fuas difputationis pollicetur exadam quadam interpretationem deli¬ rii & lethargi: Sine cujm, tnquity exa^a cognitione Jlio dirimiiminimepotejl. Sed videamus exadani hane cognitionem, fupponit quidem ex Galeno tres cflc hcgcmonicasjfcu principes fundiones, imaginarricem, raciocinatricem,& memoratricem ,acque ca¬ rum vnamquaque triplicem lacfioncm pofle in fua adione fubire,deminutam fane,ablatam,&:corruptam. pcculiariaqucin vnaquaqefle nomina, quae Galenus tradidit , & ipfc Sar>dius ad verbum tranfrripfit, nihil prorfus aliud addens, nec adver¬ tens,num prsccer didas tres illas fundiones & facul¬ tates principatum obtinentes,fit conftituenda quar taabillisdiftindaadfcnfum comunem. quemad¬ modum plurcs ex Peripateticis dcmonftratc co ¬ nantur: nahtuncum pracfcrtim propHlim illius munus Galc nus dicac^flc foniDum dc vigiliam, qua: ad delirii & fympJriji lethargi exadam cognitionem facere videntur, Sed dicet tamen trivialem efle quasftionetn de f ^ nurnero potentiarum principatum in cerebro ob¬ tinentium, & indignam, quae a tanto viro expli¬ caretur exiftimante citra illius determinationem pofFc propoGtam de delirio in lethargo conrroyerfiam explicari : Verum eadem ratione poteterat non tranfcribere, quae attulit Galeni verba, omnibus medicinae ftudiofis vel nuper initiatis perfpcda, quamvis multa adexadam illorum ex¬ plicationem praeclaros etiam medicinae profeffores laierefolcant.quaeconrulto mifla modo erunt facieda,ut caeteras amici Sandii lucubrationes 6c ad¬ mirandas interpretationes perpendere pofsimus. qui poftquam communia illa verba tranfcripfit, 6c alia tranfcribere non recufavic ex eodem capite, ia quo Galenus deliria omnia pravos effe motus re¬ gentis facultatis efle dicebat : cadeinque partitur in deliria , quae cum febre funt & phrenitides no¬ minantur , &: quae fine febre , ac maniae vocan¬ tur. in parte (antequam ulterius progredia¬ mur) aequum fuerat,ut interpretaretur caulam, propter quam Galenus in hac divifione nullam facit mentionem delirii melancholicorum, quod nec phrenicis , nec mania vocatur, unde deminu¬ tam fuilTc ipfius divifionem fufpicari poterit., Dx Quam ^ , ' ■ ); Likuc.s, Quam fufpicioncm debuerat amicus Sandius a ta- to profeffore Galeno auferre, fi cxaila illorum ver¬ borum interpretationem parare ftudebat: atque fimul interpretari decebat, num vere Aurelianus ca¬ pite de phrenitide contenderet dari maniam eu febre,6c hanc diftingui a phrenitide vera. Quia ma¬ niaci, inquit, febris tarda eft, & delirium antecedit ipfam febrem: pulfufquc major in maniaco,faltena in augmento febris, nec apparent peculiariter illa phreniticorum figna evellendi floccos, de fimilia: qua: oportebat illum interpretari,qui exaeStam cog¬ nitionem delirii 6c lethargi reddere pollicebatur,eu prarfertim dixerit fine exada hac cognitione non poffe controverfiam dirimi. Sed dicet illa confulto le omifilTe ne animos judicum retardaret, ac proti¬ nus oftenderet non elTc delirium in lethargo confli tuendum,quemadmodum fefecifTcputavit. Dum poft allata de no explicata dida verba protinus fubdit, Omnia autem ddirin praeter me/ancbolica^aut ex calidis ac mordentibus fuccis^qualis maximeflaVa bilis eft , au t ex calidiore cerebri intemperie ortum trahere confiant ij?i me of= firmat Galenus ^ ut Vf /ex hoc apertifime conjletydelirium a lethargo creari minimepoffe^tantum abejlutperpetuum de* Urium in ejus effentia neceffario corfiituatury <src, amicus.qui multa perpendere prius debuerat in illis Galeni verbis: antequam ex ipfis apcrtifsime effla¬ re dixiflet, negandum prorfusefle in lethargo deli¬ rium, ne dum perpetuum. nam fi ad delirium nccclfario ccITario requiritur caufdcaIiJa,iitpore caliJior ce¬ rebri intemperies,aut humor calidus ^ acris: quo pado melancholicus humor luaptc natura frigidus delirare facie ? nec fat erit dicere, proptcrca Gal.noj tanter dixiffc, praeter mclancholicajuc videlicet fignificarct illud peculiare habere mclacholiam , qua¬ rumvis humor calidus non fit. de eo enim vere di¬ xit Hipp 6. cpid.Si abit in mentem, mclancholicu: com. 8. fi in corpus,epilepticum efficit. Quas verba adducit & interpretatur Gal-s.dc loc. afFcdt. eadem quoque interpretari debuerat amicus Sanftius, cum exadba delirii cognitionem reddere Rudebat. Qj].am fi ipfc integre caluiRct,nec filentio prastcrirct caufaiDjpro pter quam humor melancholicus, fient & biliofus, delirare cogit: nec ita ficile conRare dixifiet negan dum ciTe in lethargo delirium. Verum ipfc verbo¬ rum forcafle corticem tantumodo confpiciens,atq^ videns deliria,, praster melancholica,aut a calidis & mordacibus fuccis,aut a calidiore cerebri intempe¬ rie audlorc Galeno oboriri,putavit in lethargo non efie dcliriu^Quia,inquit,frigus immoderatius aufert,aut inmiiiuit adiones: cur tamen caldcm non pofsit vitiare nulla probat ratione nec audoritate. Sed demus ita efle ,^ut perpendere pofsimus quali¬ ter oRcndit in lethargo caufam cRcfrigidam, de propterca in ipfo auferri,aut inminui fundionem facultatum principatum in cerebro obtincntium,& nequaquam vitiari: /etharms , inqu/t, ut nomen Di #'« >t. meth. c. S. I. dff ini fcb, cdp.C, 8 . mcth. C.7. C4p.5. Cdp.U Com, 45 . i^fumfamt^nlVilaltui efly quam ohlhto odofa (A)»04 qua in cerebro ex tumore ^ Vel putrefacte pituita oritur,Vnde infeparabilis lethargofebris: oblivio etiamfegnitia altus ac agre excitabilis fomnus ex eadem caufa eveniunt, <jrc. Ex quibus verbis qualiter propofitum oftcndat, nemo confequi poterit. Erat enim illi probandum lethar¬ gum a caufa frigida oboriri: & dicit lethargum fieri a tumore vel a pituita putrcfccntc. fi a pituita puircfcecc,quo pad:o a caufa frigida? putrefeens enim pituita calorem fubirc cftncccflc, quemadmodum & reliqua omnia, qu 2 cputrcfcunt,ficut longa ora¬ tione probat Gal. in omnibus humoribus , 6 c aliis putrefccntibus. quod & particulariter in airabilc oftendebae i.de fympt. caufis, dicens,Nigra namq; bilis frigidus natura fuccus efi:,fed cum putredinem fibi adjunxit, cujus caufa febrem accendit, tantum pofsidcc caloris,quatum etiam putredinis &c.quod & ratio ipfa oftcndit.omnis enim putredo vel Arill. ipfo au<3:ore 4 . m e c h c o r o r u,ab extraneo calore proficilcicur. quare fi humor picuitofus in cerebro putrcfccns calorem pr^tcr natura fufeipit, necefiario delirium concitabk,vcl ex ipfo Galeno, qui omnia deliria procer melancholica, dixit ex calidis &mordacibus fuccis,vcl a cerebri calidiore intemperie or¬ tum duccrc.vnde optime Ide audor 3 . epid. com. 3 . excifdcm humoribus crudis putrefccntibus deliria foboririoftcndcbar,dicens,Non efl: igitur novum in corpore crudis collcdis humoribus, ut cx crcmcca tacomonftrarunt,eflrcfopkosillos,fimul Scdcmentcsevafiffe : fopitosquidem, cx mulcicudine & fri¬ gore fuccorum Grodorum : dementes,quod acredi¬ nem patiebant & calorem putrefccntes &c. hsec Ga Icnus.pcr quas apercifsime dcmonftrat humores cru dos ,^€um purrefeunt,acredinem 6c calorem parere, ac proinde deliriu efficere, hasc verba no poterit un¬ quam amicus Sandius typhomania: adaptare. Na in hac ncccflarib mixta debet effe caufa ex humore biliofo &pituitoro.in prae^dido autc textu fimplex cft humor nempe cFuduSjqui per putredinem calo¬ rem & acredinem fabic,qucmadmodfi optime inicrpretatur etiam dodirsimusVallefius,cujus verba poftcafumus allaturi, nunc fat erit oftendifie vcl ex his,qux affertdodor Sandius verbis, Icthargu non quidc acaufa frigida, fcd potius a calida ut pote a picuitaputrcfccntc oboriri, & cxconfcqucnci deli¬ rium habere conjundum. Ac proinde nonfolum quod propofucrat no oftendifie,fcd potius mea fen tentiam comprobafic: tanta eft veritatis vis, ut co¬ gat nolentes ctiaipfani fatcri.qucmadmodu Gal.<>; de ufu part.de Adraftiae lege dicebat per hxc verba. Oftederequenemine Adraftixlegepoflrc effugere^ etiam fi quis aftutus admodum ac dicendi peritus fuerit, quin confiteatur tandem &ipfc fuam vafri* ticm,fcraiqj veritatiteftiraanium,quaalius quivis, multo gravius,quiinvitus ad cefl^u acccficrit. &C'. &cd vidcanius qux amplius in cofirmationc afferr. Cdp.iu tib. 2. de fmnc*c,di }g!tur^tnqukj,ethargns memor atrkls alolhde facultatis fymptoma. quodft Galeno credinmfrigtddc caufat ad Jcri^ bendum necejfario eji. non enim d caufa calida memoria, "Vn^ quam deperditur y^jrc. Hasc ille protulit: epix tamen non videtur intclicxifre (quod ejus pace dixcrim)na fi abolitae tantum memoratricis lethargus fympeoma a caufa frigida ortum duccrct^ncquaqua a deperditae memorix (ymptomate fepararctur, eademq; prorfus in lethargo clTct afFcclio, quae in de¬ perdita memoria confpicitur. quod quam fitabfurdum nemo cfi:,qui non confpiciat, &ipre Sandius fatebitur fi fuo ingenio valuifTcc diftinguere inter memoriam deperditam,& lethargum vcrum.LongecnimdivcrfxfuntafFcd:ioncs,& longe diverfas habentcauiasjdillindamqj admodum curationem declarant. Prxeerea quo pa 6 lo aflerit memoriam Cip,6, femper ob caufam frigidam deperdi, fi paulus lib. 3 . vere docet in phrenitide atrabdiofi deperdi etiam memoriam? ejus verba funt,Q£emadmodu quibus atra vitium contraxit: tam immaniter fxviunt, uc coerceri nequeant, omnium,qux dic ut, faciunt ve, oblivifcunturj&c. Et quod majus fortafie judicabit c<<p. 2 . amicusSandius, Act.de p h r e nitide agens lib. in univerfum affcruitjin morbis febrilibus cum deper¬ ditur memoria fimul rationem & imaginationeperirc. quod autem per verbum perire cb loci intcliigat Actius non imminutam fcu ablatam adionem Icd depravatam qualis in delirantibus confpicitur, aper- tlcp.4. apertius cftjquam ut dcmoftratione indigeat, nam in eo capite de differentiis phreniticorum agit, in quibus principum facultatum adiones non inminuuncur, nec auferuntur,fcd potius vitiantur, quod fimiliter affirmabat Galenus lib.j.de loc. affed:. ubi tradens phreniticorum figna dicebat,Interdum ve¬ ro adeo agreftis accidit oblivio, ut laborates aliqui, cum matellam petivifient, mejere tamen neglexe¬ rint: aut cum lotium emitterent, matellam ipfam prodere haudquaquam meminerint,6cc. Ex pra:di- <^is locis poterimus affirmare, non fcmpcrlsedi me¬ moriam ob caufam frigidam, quemadmodum ipfe putabat: ac proinde mirandum no efic, in lethargo ex putrefccnte pituita acrcdincm,& calorem ob pu tredinemfufeipiente vitiari facultates imaginatricem, velcogicatricem,auciitramque fimul: & de¬ perdi memoriam, quamvis non ignoremus fegniticm,foporem, & memorias lasfioncra in lethargo oboriri etiam ex copia,& peculiari natura humoris pituitofi,quas in pluribus ipfius partibus adhuc per¬ manet, quemadmodum apparet in reliquis omni¬ bus putrefccntibusjvel aliquam aliam altcrarioncm u euntibus, uc docet Galenus lib. de Inasquali intemp. & in aliis multis locis, afferens optimu illud cxemplu lanae, quado colore aliquo imbuicur.Hicc ,,pronhc altiorafortaffe videbuntur,cum praefertim non poffint modo longiore oratione a nobis cxplicari.-quip pe qui rationes tantum noftri amici expendere ilu- E demus Crfp.S. T? f*i * - demus,ucagnofcat GaL lib. dc Sympt* differeniiis aflcrcntcm in principatum obtinentibus fandionibus motum fieri dcficidcm & imbecillum: Qualis, ^ inepit, in comatis lethargicis cernitur,6cc. intclligcndum efle non in vero lethargo, fcd in lethargo comuniterde omnibus foporoGs afFedionibus di¬ cto, ut fuperius annotabamus. Caufa autc, propter quam in foporofis afFcd:ionibus,inminuutur,vcl au feruntur fundionesfacultatum principatum obtinentium,^c rion vitiantur, efi quia in illis humor pi tuicofus nonpatrefcit,6cita fu a frigiditate,humh ditate obtundit &; hebetatadiones : at in lethargo vero eadcpituiraputrefccns acris, & calida reddita, vitiare etiam adiones, & deliria procreare valet, na ob eamdem caufam in vero, lethargo adeft febris: non in aliis foporofis,6c rheumaticis aftedionibus ob eamdem caufam provcniecibus,(icut nec in de¬ perdita memoria unquam confpicictur,quc.madr jixodu omnes medicinae audores advcrcuc.Qm hasc non aovic,nec etiam nofcerc poterit diferimen in¬ ter vitiatam ,& ablatam , vel diminutam adionem: licce verba,quibus a Galeno feparancur, trafcribere valuerit . Haec fuat, quae pro fua opinione doito.r Sandius reftimonia & argumeca alfert: qui¬ bus putans fcfufficicntcr rem dcmonftrafTcjfubdit, Egimus ba^e?tHS de Jelirw <sr lethargo , quatefiO/S ftmqilicia fymptomata firntyUt conflaret dogmatis ab fur ditas eorum, qui Uthargum dici mipojfe, cui non adjunclum perpetuum Macc illc. Quibus nequa- ^'ua noftri dogmatis abfurditatc, ut ipfc vocat, pa¬ tefecit nec lethargi &delirii,ut fimplicia funt fymptomata>rationcm & eflentiam enarravit: quemadtnodumintclligcnr,qui veritatem non cocumcliis, fcd veris rationibus, concertationibus confequi ftudent. Vere enim dicebat Cicero lib.i. de Finibus Differentium interfe reprehenfiones vituperanda: non funv: contumelia: autem,iracundia:,contentio nes, pcrtinaccsqjin difputando concertationes in¬ digna femper optimorum quoruquc ingeniis cenfentur, &c.Quod autem de compofita affedione difputationcm proponit,pticterinftitutum fecit, &C logiorem cnarraiione,ac majorem eruditionem ex poftulare videtur, in qua tamen ipfc praeter verba Galeni nihil comentatione dignum attulit. Nam quam affert textus emendationem, omnino menti iprius Galeni eo loci. Se in multis aliis repugnare confpiciet, qui hujus affedionis mifta: naturam fuerit affccutus. Conabatur autem ipfc ex fuo arbi¬ trio,nulla adhibita ratione, textum emendare, ut fic fc liberare poffet a manifcftifsima Galeni audtoritate in meam fententiam allata: quemadmo¬ dum intclligent, qui valuerint libri illius de co¬ mate fententiam affequi : difficilior enim cft , quam ut tam brevi oratione comprehendi poisic. quarejure optimo illius traeStationem relinquctcs, quae pra:fenti inftituto nihil facere videtur, illud E X tantum illarum pofita commodo temperamento cft., &c. CdpS, cj^^dem operis multo apertius dicebat, nec ^ enim prius hoc decretu, quam undique reperilTcm V conflans pronunciare fui aufus: nunc quando cilcn tiam facultatum adducti fumus nihil efle aliud prx ter qualitatem temperamenti,omniaque &inxognofccndo,& in prxdiccndo,& curando conveni¬ re cum hoc decreto animadvertimus, nonabfurdc nos arbitramur fecifle., qui pulfus hic comi¬ tantes cordis inxqualcm intcmperie.explicavimus, dee, nocanter autem hoc loco dixit decretum illud maxime convenire cum omnibus, qux in praedi¬ cendo , dignofccndo, & curando morbos tradun¬ tur. nam medicus ad illa omnia confiderat facul¬ tatum omnium adiones, quatenus auferri, vel imminui, aut vitiari polTunt: has autem mutatio¬ nes fubcunt non ex parte lormx fubflantialis , a qua etiam fluunt: quia hxc nec habet contrarium, n-cepoteflfufeiperomagis minus audorc Arifl. cap.dcfubftantia, &muhis aliis locis: fed poxius quatenus dependent ex certo illo partium & orga¬ norum temperamento,quod alterari,immutari, vi¬ tiari,&corrumpiroIct,i<:-hoc.cflrquod etiam vo- C4p.4. 1 uit fignificare Arift.i.dc anima dices, Etenim flfenex talem acciperet oculum, videret ficuc ^ juve¬ nis, &c. unde vel ipfo Arifl. audore adio videndi imminuitur in fenc non ex parte animx, fed potius ex parce organi, ho.c cft, ipflus oculi:quodin reliquis facultatum functionibus facile poterit oftendi,quemadmodum in univerfum dicebat Gal. i ap.9» de naturalibus facult.dices,Tum quod five quis ve¬ nas,five jecur,fiveartcrias,fivc cor, five vencriciilu, five aliam particula ullam fungi quacuquc aCliono dicar,inevitabili neccfsitate cogetur propter certa ex quatuor corporibus temperiem cdiaClioncm ab illa fatcri,&c. Et hoc cft quod idem Galenus fignificabat lib. de fubftantia nat. facult. Vbi affirmans, h fc cflentia animx prorfus ignorare, fubdit, atqj hac in re nihil fane medicam artem inde ofFcnfum iri puto, quod in anim 2 Eimmigrationc,aut demigrationcexploranda haliucinemur, &c. Sunt & alia multa cjufdem Gelen. teflimonia dcmonftrantia caput tertium ex libro, Quod animi mores corpo¬ ris fcquancur tcmpcraturam,multb aliter efle intclligendum: qux confultd praetermitto, quia ad no* ftram quxftionem nihil facere poflunt. quae au¬ tem adduxi eo feci confilio , ut amicus Sandius 3gnofccrct quantum interfit diurna & noCturna manu non folum auCborum libros, fed etiam do- ^kifsimorum profcflbrum thcoricas , quas vo¬ cant, manu feriptasevolvere, non quidem ad lau¬ dem popularem aucupandam , aut aliorum rc- Cte conftituta placita evertenda : fed potius ad Veritatem penitius ferutandam. Nam, ut inquit Galcndib.de praecogn. ad Pofth.Indignis ifo dandi cxp.j. funt libri, uc cos Icganc. Voco autem, ait, indignos Fi qui- quicumqj malo animo funt,nec libros,ut difcantjlc gunt, fed ut quempiam inde calumniencur.Scd hxc obiter, nunc ad penfum revertamur. Tertium teftimonium adducebam cxlib. 3 . dc loc. afFed. cap. 5 , ubi Gal, videtur apcrcifsimis ver¬ bis noftram fencentiam confirmare, nam principio capitis dicebat,fic in lethargo atque omnibus fopo rofisafFedionibusutraeque pereunt, &c. quemad¬ modum ipfepauldpoftparticulariusinrerprctabaturper alia verba , quae inpraedido meo epiftolio amplius afferebam: quae habent: Laeduntur etiam principales animae funeSiones cum febre,ut in phre nitide & lethargo, &c. .quibus propofitis interro¬ gabam ipfiimdodorcm FrancircumSanclium,quc tunc mei araantifsimum efle credebam, quo pafto delirium perpetuum in lethargo negare poterat, ipfc verd cum nequiret verbis apcrtifsimis repugna rc,fubterfugercvideturargumcntum: dum inquit, Cui roga?iti p aucis refpondeo^quoniam in lethargo non adejl mcejjarib delirium» Sed videamus qualiter oftendic nonadeffe delirium. Jtqueidipfujn^ fubdic, ille me» cum putabit fi GaL d fe adduBa "Verba relegent omnia^ Qiy fi vero truncata tantum verba,ut ipfc folet, per legerecofueverim. univerfum quidem caput,imo & integros fex de loc,affed.libros fa^pius evolvi, &: evolvere non dcfiiio. verum cum hoc ad noftram difputarionem nihil prorfus faciat, videamus, qux funt illa verba, qua: a mc iterum cilc relegenda admo- itionet : ca autem funt: utriufquc noxa ab eadem difpofitioneproccdentCjquas ubi vehementius in¬ tenditur, fimul cum memoria ratio quoque deper¬ ditur, qu^e afFedio morofis no paraphrofini nomi¬ natur. hccc Gal. ex quibus qualiter colligat in le¬ thargo non efle dandum dclirium,necipfc annota¬ vit, nec aliquis alius unquam colligere poterit. Sed videamus quid amplius dicat, fubdic enim ftatim, jitquehi^c^inquityeji Uftouht kthargieaufa Vehe* Vietius intenditur ibus anim^fuuclionihiis accidere fotejl^ut qu^ diminuta fuit aSiio ob adauEiam malicaufam (id omnino abolitam delabatur^mn autem ad depravatam, que bili flav<£ d Galeno tribuitur 2. defympt. caufts^ \r\xc Cdp.y, cft integra illius ratiocinatio,in qua ita carciuirc vi¬ detur, ut nec verba,quae me iterum relegere admo¬ nebat,fcmcl fuerit confpicacus. nam dices Gal. qua: ubi vehementius intenditur fimul cum memoria ra tio quoque deperditur aperte videlicet fignificans, laedi non folum memoriam,fed etiam rationem, quando difpofitiojhoceft^intepcrics laefionis caufa vehementius intendebatur> ipfc putat adeamdem tantum memoria: lasfionem facere augmen¬ tum intemperiei Ixdentis,ita ut qua: prius immi¬ nuebat memoriarn, poftea vehementius auda om¬ nino auferat. Sed demus illi contra manifettifsima Galeni verba,& apertifsimum verborum fenfum pofle illam adaptare diftindionem de imminuta Sc ablata adione,verbis Galeni, qua: erant,Vtriufquc F 3 noxa noxa ab cade difpoficionc procedente,quar ubi ve¬ hementius inceditur,fimul eum memoria ratio quo que deperditur: quae afFedio ftultitia nominatur. Quid inde colligit? negandu ne in lethargo dcliriu? abfic tantus error.Nam Galenus eo loci de laefionc memorix ages optime docebat ipfam fxpc Ixdi eu ipfa ratione,ficut & ratio ipfa folet Ixdi cum memo ria,ejus verba fune. Memoria enim fepe vna eu Ix- (lone quadam rationis fieri confpicitur : quemadmodu & rationis Ixfio una eu memaria Ixfa utritifque noxa abeadedifpoficione procedere: qux ubi vehemetius inceditur fimul eu memoria ratio quoq; dcpcrdicur,qux affedio ftultitia nominatur.Hxc fune integra Galeni verba, ex quibus qui voluerit oftederc negadu aut cocedendu inlcchargo deliriu, no poterit eadem ftultitix difpofirioncm no fubire, quid enim ftulcius, aut magis fatuum dici porerit? quam verba Galeni de ablatione memorix & ratio nis,adaptare lethargo? dicet tamen pro Sanftio ali¬ quis,quod Gal.ipfc eadem verba tribuere videtur ]crhargo,quia fubdir, Sic in lethargo etiam acqj om nibus foporofis affedionibus utrxqpercut,6cc. ubi verbum,fic,videtur fimilicudinem denotare ad me¬ morix & rationis ablationem,ac fi diceret,eodem modo in lethargo & omnibus foporofis affedionibus memoria & ratio pcrcunc: aeque in ipfis fequetur cadeaffcdio.qux ftultitia nominatur, & no dcliriu.hunc dicedi modu fi amicus Sadius attingere valuifTcr, valuiflet, certam fibi polliceretur vidoriam, atque proclamaret protinus vel ex ipfo Gal.in lethargo no delirium,fcd potius (lultitiam effe conccdcnda.Sed audiat ipfc de reliqui omnes,quibus modus ille dice di placere poterat,qualiter verbum illud, fic, inter¬ pretetur dodifsimus,neque unqua faris pro meritis laudatus dodo.r Thomas Rodcricus,(ignificat, inquit, Qncmadmodu febris nonunquaipfa morbus dl,aliquado morbi alterius fymptoma:ita larfioncs has,yel ipfas pcrfc,,ccu abfoiutas alFcdioncs afligercjVclfcqui,ceu lethargi aut catochi fymptomata. nxc ille dodifsimus vir: per quas maximam lucem a^fferc ad caput citatum de memorias de rationis Ixlionibus. in quo Gal. prius doccr ipfas cognofeere quadoperfe & vclutiabfolutc funt a(fedioncs,dciude quando morborufunt vcluti fympromaca. de propterca notanter,pgo poft illa verba,fic in Icchac go,&c.fubjungcban>alfa,quas habent. Itaque Ixduncur etiam cum febre,&c. ut videlicet ex utrifqj colligeret amicus Sadius neceflarid in lethargo da- <lum effe delirium perpetuu. quare verbu illud, fio, non hmilitudine ad afFedione,fcd potius fimilitudi ne ad modum , quo Ixfioncs principum fiindionu cotingerc folcnt, referebat. Veru quod nec amicus Sandius,nec ejus ludiccs voluerunt colligere, ego modo interpretabor : dicens igitur Gal. in lethargo Vtrafquc fundiones perire, &pofteafubd.cns. Ita- ^ux Ixdunxur etiam cmnfcbrcptincipalGsanimx fundio- "Eode.^Je loc. dffed. fundioncs, ut in phrcnitiJc & letiiargo , intcfdum fine febre vitium cft,ur in mania &mcIancholia , dee, aperte fignificacin lethargo dandum clTc delirium, nam fi in lethargo laeduntur principales animae fundiones cum febre , ficut in phreniti¬ de , ncceflario eodem modo laedentur , fed in phrenitide laeduntur cum delirio , ergo & in le¬ thargo, quod autem tale delirium in lethargo de¬ beat efle perpetuum,ficut in phrenitide, ex eodem Gal. in eodem capite dcmonftro. Nam Gal.cb loci prxdidas quatuor affcdliones phrenitim fcilicet, Ic thargum,maniam,& melancholiam dicit pofTe eotingere per primogencam cerebri afFedionem, de per confenlum: atque utrumqj dilUngucrc docet inter alia ex perpetuitate, aut intcrmifsioncfympto matis,fubdens. Quemadmodum modo per confen fum, modo primaria affedione cerebri, cum igirur propriis accidetibusexade difeernuntur hujufmodi vitia, & perpetua funt, neque aliis praccedetibus fupcrvcncrunt primogenea afFedione: cum vero propriis accidentibus difccrni non pofTunt, neque perpetuo permanent, atque ad alias afFcdioncs cofcquuntur,pcr cofenfum ipfa conftare dicimus,&:c. Eaindcm dodrinam confirmabat lib.5. cjufdcm,ex quibus ita concludo. Lethargus verus per primogeneam cerebri afFedione morbus cft delirium effi¬ ciens: ergo erit tale continuum fcu perpctuum.Cd- Icqudia adeo pacet,ut vel hoc folo teftirnonio mea fuffi- mcafiifficientcrdcmonftrcturfcDtcntia. nccproptcrea credendum eftjcamdcm efic afFcdioncm le¬ thargum & phrenitim, nam licet in genere, & in ip¬ sius generis propriis fymptomatis, qux funtfebris continua & delirium, conveniant: in aliis feparantur, quemadmodum fupra annotabamus, & paulo poft particularius adhuc interpretabimur. Nunc alias alFcramus Sandii folutioncs dc interpreta¬ tiones. Quarto conatur reprobare illam rationem, qua promeafententia afferebam. Cum enim ad eam fupponerem ex comuni medicorum fchola, lethar^ gum efle tumorem prastcr nataram in cerebro.ipfc putavit ab hoc axiomate cxclufum fuifle Galenum, & pro omni fchola fuifle fumtum Avicenam, quod modo non dicet, fi meam haede re fuperius allata enarrationem voluerit aflequi. Sufficienter enim demonftravi lethargum ex fententia etiam Galen. efle inflamationcm3& ex confequenti tumore prastcr naturam , qualem videlicet fubftantia cerebri molIis,&: ex pituitaputrefeete poteft fubirc, quem¬ admodum eo loci annotabamus: non divcrlam fa¬ cientes argumentationem ab ea , quam modo in mei gratiam conficit,dicens, colliga amim doHor ? Illud ne^ Ji lethargus eft tumor^ in eo perpetui deli^ rii ineffe neceptatein. Ita enim ait, nam & fi humor efficiens lethargum fit frigidus, putredinem tamen fibiadjundam habet, cujus caufa calorem & acic- G dinem <!inctncontrahit,quaefunt incaufa demendae,.aut delirii: in cujus confirmatione adducit Galeni ver¬ ba ex texe. 45. lib.5. cpid.com. 3. dee. hxc fane mea fune verba,quibus cxadifsime demonftratur, quod propofitum erat, quemadmodum fuperius deftin- 6iius explicavimus, non placebant autem amico Sandlio, quia ipfa fortafTe noluit confpicerc. Nam fubdit, Qmhus rationem Galenus reddit, cur ea tempejlate peribant quidam cum lethargo phrenitici,quod nos ex humo*> tum permijlione jieri poj^e mini me negamus, Haec ille,qui ut manifcftifsima verba (ubterfugerec, ea affirma¬ tive tranfcripfic,quae cu negatione (cripta funt.Gal; enim cd loci rationem rimatur,propter quam dixe¬ rat Hippocrates,nec phreniticorum infanivit quifpiam,non ut ipfcinquicjcur quidam cum lethargo phrenitici peribant: quod falfum contra Gar leni interpretationem,dum inquitrSi non praedice¬ ret nec pihrcniticorum infanivit quifquam:rcd finir pliciter dixiffet prxfcntes phreniticos veterno pcrii(rc,no erat abfurdu accipere eos coverfionc in lethargu faila, ita.dcfiinctos efle.Nuc eu fit prxdidu, nec infaniyitquifq.uar-probabilius cft periifle eu foporc perpetuo phreniticos,hoc cft,dcmetcs,.6cc. ex quibus verbis coftat nd.agcre cd loci de phrenitidis & lethargipcrmiftioncj jcd de una folu affedione, fcilicct de lethargo,quod & caura,cx qua afFcdione dicebat oborirhfufficictcrdemoftrat.dicit enim,no c.ft igitur novu in corpore crudis collcva:is humori¬ bus,, bus, ut cx crcmeca comodraru^elTe fopitos illos,fimul & demetes evafifle: fopitos quide, cx multitu¬ dine 8c frigore crudorufuccoru : demetes^ quod acredinc paricbanc & calorem putrcfcctcs,hacc Gaf ubi vcrbu,pucrcfcetes,refert humores crudos, queadmodum fuperius annotabamus eade verba traf* cribcntcsrquacmodb itcrurefero, ut omnes confpieianc me dixiiTc &:docuiflc quod amicus Sandlius nec potuit dicere, cu falfd verba trasferret: nec do¬ cere,cu praeter illa verba ex primo Prorreth. text. i. allata & fortaffe no pcripefta nihil amplius afferri potuerit, quamvis dicat, ex Galeno ipfo fuferius njfeBione ajfeBhmfq^ue caufas docuhnm quo na nomine abHippocrate^^aliis^appe/leturjndica^inm^^src. Qua¬ liter aut haec praefl:itcrit,intelliget qui hac dc rc do- £tifsimoru profefToru aniraadvcrfioncspcrlcgerint, quas cofultd pra:termitto,ut ofteda dodore Fracifcu Sadiu,quae adduxerat verba cx Prorrhct.no folu no cxplicaflc/cd ctia no advcrtilfe. Si enim cofidcraret verba illa,quas habet (ego vero quoties ad fine ufqi tudcfipietia,tu coma pcrfiftunt affccfionc hac cx phrenitide & lethargo mifta appello.quidam typhomania vocaverunt. Hippocrates cataphora pi* gram nominat) nequaquam in lethargo deliriu negarct.quonia potifsima caufa, propter qua quidam fallo putarunt in lethargo no cfle delirium,eft quia non confpiciunt lethargicos,ficut phreniticos dclirarc,aut vana loqui, non advertentes Hippocratem G 1 phreni- phrenicis ma!un:u 5 ^ Galan com^eJum inquit. Cum a calido humore fit peripneumonia ea multis va¬ poribus in caput fublacis replet cerebrum phre¬ nitim cfficic;,6cc. Vbi dicit fieri phrenitim ex. vapo¬ ribus ab humore calido fublacis, & caput replenti¬ bus,intclligc, dummodo ibi impatSti &c coadunati inflammationem effecerint: nifi mavis dicere,noa efle illam veram phrenitim, fcd potius paraphrenitim phrenitim dicendam,ficut illam.,qute ex inflatu matione fepti tranfverfi facic perpetuum delirium, audore eodem Gal. nam citra humoris calidi effluxiim,a quo cerebrum, vel ejus membranae inflammantur,no fit.veraphrcnitis,iitcumq;tamctfi fuffi cienter dempnftratum eft abillo^nofl-ro axiomate, non fiiiflcexciufum Galenum, nec aliquem alium medicinae dodorem,.quantumYis reclamet amicus Sanctius, qui naturam phrenitis Se cfTentiam Icthar gi hucufque obumbrare voluiflc videtur, eu in ipfis inflammationem non agnofeat, atque proinde nec quae ex ipfis componitur, afFcdioncm explicafle eo vinciturrqui enim fimplicia ignorat, & quae ex ipfis componuntur ignorare certum eft. definat jocari: pofTc quidem nos dicere,nequaquam tamen doce¬ re fymptomataillain lethargo reperirc,qua: jpfepu rabat ryphomaniaec/Te propria.,nam illud, fatis fuf. ficienterdocuimus, fimul dcmonftrantcs , Iqnge diverfaefrefymptomata lethargi (quem exiftimat clTc tumorem aedematofum) & phrenitidis (quam cryfipclatofum vocat) quamvis in quibufdam con¬ veniant. quod nequaquam tollit rationem natu¬ ram fignorum pathognomonicoru, ut poftea eide objicienti oftendemus.nunc alteram illius folutionem admirandam interpretationem expenda¬ mus. Quinto loco conatur reprobare illam noftrara argumentationem^quara ipfc a fimili vocat, inqua admittens & libenter concedens aflumtum, negat fequcllam. Erat autem argumentatio; Qm ab alto fomno opprefsi excitati vix confcntanca loquun¬ tur , deliri funt. tales funt lethargici, ergo deliri funt dicendi, hsec cft integra argumentatio, quarn jpfe ciim non pofTet inficiari, ut pote ab Aedo confirnratamita fubterfugere conzuu : Libe?iter, inquity admitto ajfumtumy ut yfdeat nihil tale ex ipjo colligi ^ imo quod auBores lethargicos d fomno primum excitatos Vana loqui animadverterint , eofdem plene expergefaFlos con^ fentanea eloquh^ inVenire videntur, nam fi perpetuo tene^ rentUY delirio yfrufird tam hreVe tempus indicarent : di^ Sluri potius perpetuo Vana effutire y ut qui perpetuo delU renty hscc ille. Per qua: (antequam ulterius progre¬ diamur) aperte fatetur, quod hucufquc conftanter negaverat, nempeadeffe delirium in lethargorillud tamen non cflTe perpetuum, cum tamen hucufquc dixerit nequaquam deliros efle lethargicos, nedum perpetuo delirare. Idem etiam confirmat ad fcplimam argumentationem,in qua erat propofituin H X fatif- fatisfaccrc Actio,qui conceptis verbis meam con¬ firmabat fententiam, dum inquit,Atqduexcitan¬ tur aliena loquutur & obliviofi funt. amicus Sanftius videns feconvinftum hac audoritate, putans fubterfugere magisfc illaqueavit dicens, Qmrfum nmi frobaturm lethargicos fer j^ctuo delirio teneri^ fatis fefecifjeputat f de eis Mt.fcripferit dum excitantur aliena loquuntur obliviofi funt^ quod fi jiet, O' omnes, quotquot de medicina fer ipfere, literis madarent lethargicos aliquando delirare,nuquid colligendu inde ef^et,eofdemper petuo delirio teneri ? Ha*c Sanctius: quibus fatetur de¬ liros quidem ciTe lethargicos, non tamen perpetuo delirare, fed cum primum excitantur, verum enim vero cum amici ingenium agnolcam atque certo fciam protinus efle negaturum,quod modo conce¬ dere fatetur: aliumque ienfum his verbis efle datu¬ rum,quarumvis nullum aliu recipere pofsint, opor tebic particularius adhuc oftendere ex illis Aerii ver bis;8c ex noftro aflTumto ncccflarid colligi, in lethar go delirium adefle perpetuum: admirandaque efle hanc amici Sandii interpretationem , quaipfepro fuo arbitrio fingens,nec ratione nec auctoritate un¬ quam confirmare poterit.Vrrumque fitnul puto fa¬ cile pofTc oftendi fi iterum afferamus hanc vere ejus interpretatione, Imo quod, aullores inquit,lethargicos d. fumi.^primn excitatos Vana loqui animadverterint, eofdem, plene expergefaElos confentanea eloqui innuere videntur. Certe non poflum non admirari cum hanc lego in- tcrprctationem : nam fiauflorcs illi medicinae hthargicos plene expcrgcfadlos confcntanca eloqui confpcxerc 5 C u r illud non annocarut ^ dicet fortaile^ quia facile cx his, quae liceris mandarunt colligi po¬ terat, dicunt enim, cumafomno excitantur vana loquuntur, 6cobliviofi fune, /ed demus illi quod vult, lethargicos videlicet plene expergcfadbos non Vana loqui: ergo eadem ratione nec tunc obliviofi* erunt, nam fi vana loquuntur,& obliviofi fune cum a fomno excitantur plene fuerint excitati nec vana loquentur,nec obliviofi erunt.& cx cofequeti nec oblivio erit perpetua in lethargo,ficut nec deli¬ rium. Qiiod ipfe tamen nequaquam fatebiturjCum dicat lethargum oblivionem effe otiofam, perpeludque cum morbo confiftcre : fi igitur lethargici plcneexpergcfa6i:iobliviofipcrmanent,nece{rari6 etiam tunc deliri erunt. Nam quemadmodum per¬ manente caufa obliviofi cxiftunc,ita & permanente caufa deliri erunt. Permanere autem utriufque caufam,conftat, quia caufaipfius cfFe6bus permaner, hoc cftjpicuitain cerebro putrefccns. Qjjareaudores medicinae, cum affcrucrut lethargicos a fomno excitatos vana loqui & obliviofos efle: voluerunt nos docere,ipfos quando foporc fune oppreTsi^dcliros quoque & obliviofos cfTe, quod cum ipfis dor¬ mientibus non pofsitagnofci, excitentur, a fomno inquiunt: ut aperte cognofeatur deliros effe, quia vanaIoquuncur;6cobliviofos, quia non rccordan- H 3 tur. tur, & ica quocumque tempore,& quacumque ho¬ ra a fomno fuerint expergefadi inveniemus ipos va na loqui, & obliviofos efle. quemadmodum fateri poflunt omnes medici,qui veros lethargicos c 5 f pexcrc. Hancefle veram horum verborum interpre¬ tationem apcrcifsime fignificavit Paulus capite de lethargo dicens, Quocumq; modo interpellentur, vix refpondcntjobliviofi,mente moti,&c. notanter videlicet dicens, Quocuquc modo. Hanccamdcm interpretatione eadem fimilitudinc,quam fupra de Geometra dormiente afferebam, ica & dcmonftro. Ut nullus relinqui dubitationi locus poisit. Fingarnus Geometram dormientem,in quo appareat in¬ dicium , per quod agnofeere pofsimus, talem horni nem effe Geometram,adficqj aliquis,quigeometra illum effe certo feiatreui tamen nolumus fidem da¬ re, dicet fanc qui Geometram ede agnovit, excite¬ tur a fomno,& protinus confpicietisjipfum verum effe Geometram, deinde excitatus jam a fomno-, Se Geometriam per fuas dcmonUrationes docens,om nes confpicicnc, quod ante ignorabant, verum illu effe Geometram: nec aliquis fufpicabicur ipfum ple ne expergefadum Geometriam effe arnifluru, cu¬ jus artem infc ipfo haberet , ad eumdem prorfus modum nequaquam dubitare aliquis poterit Icthar gicos delirium effe amifluros quamdiu in fc ipfis delirii caufam habuerint,hoc eft,inflammetioneni cerebri ex putrefccnte pituita obortam.Null-uquc aliud aliud.evidcniius pdfTe,indicium ad confpiciendum ipforua%delirium,quam illud quod-Aedus docuit, utafomno excitentur-nam fi afomno expergefa»^ dd vana loquuntur, deliri dicentur, & erunt., perperuoque ipfi delirantes,fi perpetuo excitati a fomno fuilTent, quamdiu inquam delirii caufa affuerit, lioccftjipfa cerebri inflammatio, quam confulcd fxp.ius refero , ut vel fic pofsim Amicum Sandium ab illo fuo lethargo cxcitarc.Sed rejiqua .abfolva^ mus.. Conabar inmeocpiftolio eamdem fententiam demonftrarc ex natura, & peculiari conditione fignoruna, c]U3e pathognomonica eflcntialia me¬ dicis vocantur, quee femper morbum ipfum concomitantur, unicum ipfoinvadunt , fufficcreque ut talia dicantur,quod per omnia tempora morbi pcrfiftant, 6c in hujus rei confirmationem adduce¬ bam locum Galen. ex lib. 3. epid. com. 5.34. cxlib. deconfl. arc.med. cap.15. quae omnia refe¬ rens dodor Francifeus Saadius veluri per iro¬ niam (ubdit ^.CoW^it quidem reSie/edeumamko hac in refentire nmiquampojfum. necid dgreferat ^precor^qua* do nullum e:>^hi 5 y quihaBenm medicinam fcripferuntyhi^ dicabit anciorem , quiUthargipathognomonicum fgnii de^ Urium e jfe affirmet u t \ideat quam longe abfit ^ ut cre^ dam hoc apud omnes au^ores ej^e receptijlimm . Hxc .amicus: cui non pofTum gratiam non reffere, quod hac inre mecum confcncire non potuerit, nec 12 . ncc id graviccr fero, aegrius quidem laturus, Ci illius habuiflem confenfum. Crediderim me deceptum fuiflfeinre , dc qua folus amicus Sandtius dubitare poterat. Ceteri enim medicinae profeffores & au¬ siores, qui artis praecepta &fancita decreta calue¬ runt, Sc interpretati fucrunt,apertifsime intelligut, delirium in lethargo fignum ciTc pathognomonicum, quippe qui plurcs ex ipfis inter figna demonftrantiaefTentiam lethargi ennumerant delirium, ut fuperius oftendebamus. atque proinde vere ego in meo epiftolio dicebam,reccptifsimum efle apud auSlores & omnes medicinae feriptores. ncc opor¬ tet fpedlarc (quod fortafTe decepit D.amicum Saii- £lium)ut in audorum monumentis rcpcriatur,hoc cft fignum pathognomicum: fatis enim erit quod inter figna dcmonftrantia cfTcntiam & peculiarem naturam alicujus morbi reperiatur , ut dicatur pathognomonicurquia talia unam Sceamdem debent participare nomenclaturam, quod autem delirium iitpathognomonicum Icrhargi fignum, dcmoflro tum ex eo,quod fuperius ollendcbam,delirium feilicct, efle fignum pathognomonicum inflamarionis cerebri, 6c ex confequenti lethargi, quiinflamatio cerebri dicebatur: cum vcl maxime ex eo, quod Galenus docebat lib. i. Aph. 6ccornuniter ab om¬ nibus dodoribus recipitur , quinque efle genera fignorum, qux in aegris confideranda func,pathognomonica, afsidccia,codionis ac cruditatis, critica, ac &prognofl:ica,quo fuppofito cftfacilis dcmonftra tio,delirium in lethargo nec eft fignum prognofticum, nec criticum, nec‘co£lionis &: cruditaris, nec afsidcns: ergo pathognomonicum.Hanc fignorum per fua genera diftindlioncm & propriam cujufque vim &naturam fi amicus Sadius prius perfpexiircr, non difcederet ab amico,quem ipfe novit nuquam fine audorefuifle locutum.(etfircdefciverim eflc miferrimiingeniifemperinventis uti,& nuquam inveniendis) atque proinde non erat quod unum cxpoftulaflTct audorcm,qui diceret delirium eflc fignum pathonomonicum, cum omnes illud affirmafle jam modo intelligct, quando inter figna demoftrantiacflentiam lethargi illud conftituiffent. ^uod cxfufficieti enumeratione nccciraribpathog nomonicum erit dicendum,quarumvis reclamet amicus Sandius.qui deinde dicit meam argumen¬ tationem dcftruxiflc Galenum, in cujus confirma¬ tionem,in quit.G^/^/i/Vocww addudWXieJlru)}! erh Oale^ -/ ' Tli yerba ex^endere^^ an ex illis fuam apteinter^retatione, fuerit ementus judicare, dum Ucedt ex eodem Galeni loco perpetuum delirium ad phrenitis ejfentiojn eodem modo in^ terpretari :iit phrenitis non Jit niji per totum morbum adjun Bmn delirium fuerit.vnde juxta I).Salsedo fenfum eadem amnino lethargi ^phrenitispathognomonica ftgna ftatuen* tur. jiudiamusVero Galenuin hanc praecedentem argnrne*» tationem at^tie inauditum iflud dogma fmul deftruBem. I phretf I. Vmrh, tcx*com.i» fhrenitim non 4 p()ella^tommhommes^fi/Jtfehr!at i^conthiue del/retxontmuitate /ghur ddir/i {inquit Gal) quodque jlmiil cum febre fiat phrenitim agnofcmm. hinc rellim fortaJSis colligeret ^ delirium,perpetuu?n cum febre, pathognomonica phrenitis ftgnaejfe, Mienum tamen fatis d ratione judicabit^ utajfeBionum.contrariarn.eadem fnt pathognomonica figna. quod ft adhuc perflat in affirmanda perpetui delirii ad lethargiejfentiam neceflitate : qu^t GaL dtphrenitide nos reBe docuitdedethargo falfo pronuiu dare fe que nti oratione tenetur '.continuitate delirii^qod que fimul cum febre fiat lethargum agno fiemus ,quo quid ab* fur dius dici pofit, ipfe unus mihijudex atque index fit, Hxc amicus Sanctius : quxnon minus inurbane quam eleganter eflene dida ,. fi, ajiqua ex parte medicam eruditionem redolerent, a qua quan^ tum diftent ejus rationes, facile indicarem fi par pari effet referendum, obtemperandum tamea erit amico, qui & indicem & judicem me conftituit. ludicis officio nequaquam fungar ea.in re, ia qua ille alios habuit judices dodlifsimos & inte¬ gerrimos, utipfe vocat , vel potius patronos, uc ego video. ludicis tamen munus obire nitar: fortaisifque amico indicabo qux ipfe hucqfque confpicerc noluit. Atque in primis non efat quod ad judices relegaret, ut expenderent verba Galeni, qux ipfe interpretari prius debuerat, fi aequum jpdicmn judicium Sc non patrocinium fpevSarei;: fed. fid patrocincntur ut libuerit, nihil enim adverfum veritatem valere poterunt, in primis credit abfurdum efle valde , quod ex mea argumenta^ tione colligi videtur, eadem efTc figna pathognortionica, quse in phrenitide confiftunt /lethargo tribuerim, verum quod in quibufdam conveniant t phrenitis & lethargus, dcfinct mirari cum intclexerit in genere quoque, hoc cfl:,in inflammatio¬ ne cerebri convenire, nam demonflratum fupra cft phrenitim &: lethargum ejufdcm generis efle fpecies, cujus ratione communia quoque ha¬ bent indicia, nempe febrem continuam & deli¬ rium perpetuum, in aliis autem diftinguutur tam¬ quam rpccics ex contrariis humoribus ortas, quinimo & in ipfo delirio, atque febre etiam feparantur. Nam ncedelirium in lethargo ita loquax, vi¬ gilans,tumultuarium eftjficut in phrcnitidc-.nce febris ita acuta ut ex Hippocrate , de Galeno de aliis medicinae audoribus fuperius addudiis facile intclligent, quinonofeitanter nec proterve illo^ rum do6trinam confequi iluduerint. necfalfd cocipiat amicus Sandius ex hoc tolli vim Cenatu¬ ram fignotum pathognomonicorum^quoru nullfi })cr fe fumtum ita proprium alicui morbo efle pofiit, ut omnijfolijCe (emper conveniat, nam Ccdeliriu perpetuu cum febre cojundu aliis a vera phre¬ nitide convenit, nempe inflammationi fepti tranf- I 2. verfi. 6 . ic COpt fccund.lo* iOS C.J* 9. mctkc,6. dccrcta pronuntiare vififunt, apertifsimcfuoore profitctcsfeipfos nccumquam lethargicos aegro¬ tantes confpcxifle, quod mirandum noncftrnec eflendam lethargi,aut de inflammatione cerebri, excitatas quacftiones difcipulos fuos docuilTc, quod omnem excedit admirationem, illam enim praeterire dodrinam, in qua magna noftrorum in¬ genia infudaruntjfumma eft defidia, (veftra dixe¬ rim pace) ac vereor ne vere in Valentinos do£tores proferri pofsit quod Galcn. alibi dicebat, utro¬ que crure fane claudos efle, qui nec in particula¬ ribus fune cxercicati>necunlvcrfalium Theorema¬ tum dotSbrinam fuerunt confccuti. Sed ipG vide¬ rint , quos tamen obfccrout melius pollhac fapiant, necira vel temere deliciis & blandimentis amicitias capiantur, ut quae a vxrisiludiofis profe¬ runtur penitius ferutentur. Sed audiamus Complurenfes, quos refert feorfim fententiamin fui favorem pronunciaiTc, atque unum dixifle* ISlo es necejfarhijue ellethargo tetiga Jelirkperpetuo para el complemento de fu ejfentia , ni aun delirio es de ht eJSencia de lethargo y porquefolo con ftieno prpfundo y fie* hre continua y lenta fe contenta :y Ulefon. que ei lethargo caufa en las reUrices es-refolucion^odrminucion de memo* ria , y el delirio es depraVac/on de las dichas. aclionesU qualproiviene de calor^ no de frio, o reda danda, de humores fim j por^ue t^ftos caufan fegnkk y torpe^^a en ias aSlio* nes , que es dmmucion y no depraVadon^que es delirto. Haccillcc]uisquisfuerir, quiplanefolum Hifpane protulit quod Francifcus Sanctius amicus Laii^ rjefcripferac. illud folum addcns.crrarc quidem ra tionem in lethargo obdefe€butn memoriae , &uc in terpretatur alter dodor Complutcnfis,quia mc* moria non refert cogitati ve fpecies integras &:pcrfc6bas, quod ipfc his verbis protulit. EI lethargo es tmpojiible tenga delirio proprio^ qUe es el que nace de caufa caliente : elimproprioy que es el que nace de v/c/o dela memoriapor no offrecer las jpedes a la cogita^ tiva enterasy perfeSlas eJlecondcomo tengo dicho en mi refputftafirmad^. Hanc ego no vidi. ccTcrum ex unguibus leone, hi dodores nec lethargi effentiam videntur agnoviirc(bonavenia dixerim) du dicut, Adipfius elTcn tiam fufficerc fomnum profundum,& febrem con tinuam lenta, non intelligentcs,aut verius non ad- Vcrtcntcsyfebrcm a caufa frigida nuquam poiTc ex¬ citari,ac proinde humore pituitofum lethargi auiSfcorcm ncceflario putrefeere in cerebro , unde ca¬ lorem ncceflTarib contrahet, ut febrem excitare ^ inflammationem in cerebro pracftare pofsit :qucadmodum multo latius demonftratum habe¬ mus. Quare illud dicamus, tantummodo ratio¬ nem quam proferunt dc fpccicbus & fimulacris K 2. amc- a memoratrice a Jcogitacrlccm oblatis, non cfTc medicam, nam medicus ad intemperies tantum refert rc£l:ricum,ficut aliarum fundlioniim la^fionesjfivcimminutacjfivcablatas,Gvc vitiofe fuerint aciiones,utfupcriiisinterpretabamur, & ita Gal, interpretabatur memorandam illam Hippocratis fcntentiam,Siabitin mentem, melancholicum : fi in corpus epilepticum reddit, lib. 3. de loc. affed:. deinde lib.4.cap.i. agens de aflFedlibus linguas fcf eundum camdem fentenciam, dicebat, Si aliquan¬ do tota anterior cerebri pars afficitur, fupremum ipfius ventrem ei confencirc ncccflc eft,atque cogi tandiquoque adlioncs vitiari, &c. Vbi notanter dixit fupremam ccrcbripartcm affici, & inde vitiu in cogitatrice provenire, ejufmodi autem afFedio^ nem non ad delationem fpecicrum, fcd potius ad intemperamentum referens,quod &c in omnibus aliis fccilTc taquam verum medicum certo fcimiis. a cujus medicina Complutenfes medici toto, ut ajunt, casIo difcedcrc convincuntur,dum Ixfioncni facultatis ratiocinacricis in lethargo non ad intcni pcricm,rcd potius ad fpccies impcrfcclas & trun¬ catas referunt, fed dicende philofophos agere, di¬ cent quidem, fcd non poterunt oftendere ad men¬ tem Arift.fuific locutos, nam quod magnus philofophus fenfuicdmuni tribuit,mediciilli Complutenfes memorias referunt, non advertentes poten¬ tiam liam hanc uftimamcfTc, & vcluri thcfaurum eo¬ rum omnium, quse ia aliis potentiis internis,&: fen hbub externis comparatur, fcd de his alibi: Nunc fufficiat demonftrare ipfos medicorum perfonam exuere,dum manifcflamGaleni caufam rclincjuut, in cujus operibus fc non videntur admodum exer¬ citatos &vcrfatos, pace eorum, fatis fuperque pa¬ tefaciunt. quod &c illi tcftantur, qui in hunc modu fententiam protulerunt. EI de/mo es aedon JeprayaJa de facultad reclriXy y es tmpol^ible fer accidente pathognomonko deel lethargo, ni en toda la enfermedad, ni tampoco en los tiempos V/r/Ve/ - fales : y aunque al^unds ve^^es fepuedehallar delirio enel {el qual es fiece/fariamente proprio) pero es ex accidente ^ porque puede ejiar fm el la tal enfermedad ltn impedimeto: y aj^ino es accidente pathognomonico co?no tengo dedarado largamente , y ejle es miparecer. Hxefunt, quacdoclorFrancifcus Sandius, &: ejus patroni Valentini, atque Complutenfes pro¬ tulerunt: quic quantum a veritate & a reccptifsima Galeni,& aliorum medicinae procerum diftent fententia, omnes fpero efle luce meridiana cla - riusinfpeduros, fi hxc, qux modo fcripfi, non o/citanter perlegerint. Dpo gratia habeantur. ' ^ - y - :r. t. , i. : • ■ ■ ' ■ • ^ ■■ • ■ iV .;i->;icr-n,i : ■ ' . ' -= ‘-; :; : -.i^;i,. V , ,'- i ■ ' > ; - i'i j'.V rT’-^'-'- ii^Ui'/' - ^ "‘.' ? UO ' i ;^,i ' nt « fi. :i{ ■ ’ , V. '^ ^ ij-''-'--' ' ■ ••' . - ^ ■■ ■ • . ; .^- N_,;, : ^ -.«..- :;:>i X\r:\S:.Vy t:- «:.:?• i.V -^ io V ■ '\^, ''' ■ ' ^ " VV ‘\ ,', ■ > Vj jtj ' 7 : '. ' \i-» _•• ; ■ ! Itj; J*», « y, Z-' V-'.X ^:'u / . ■ ‘..VY‘ :V.- ' - - ^ Vvc*aU 4 . .V- ' . - : '* , •. • , ' ■ - ' ■ ) ■ *V - ‘ Ji'- •\;- ■ ■ v^'.- ii -v.»v'; OjV.v.’ ■ > 1- - ..'v ,'. ! ■ ' /.)); ■ / ■ ;, Oi* « 'ib Vi-.yy^^yr-u :Z cr>D)!:>ni;-i^ lol^ yy x?t-* ^ ifuA j:;,! ! ’ Y -ji .^';jo-.:r;r i. o 3 t ::ii 4 ^ / j» 1... _ ...; . • 3:t“ nibnj(ib:;o-' ,:r,; bihorn :m. iaU.'.::\ i C i:^U 3 tim -:.b j.nul.ii;:q i;-.l iHj ci-.! «rifio, ■ ;j,;.:;:j:;^' iiofi .D!|hi} oxjjiii sup ,;;c;i ii , «i-iirli,:; i| - ' Yt' /bjioiiOGi.;:' “ ',';-^-o ,r,'v''" ^ 555 ^^ ^ 4 . " i - V-. > 1 •v-' Ia 8 l>