Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae... Tomi septimi, pars secunda...

tak t IBS, afia i Cstsees ai omar ^ ii ee Pues G9 Món resign FEAR denm | 4 i CU aye iac i- elu A epi 2 jr ee eme LL up i n ry iml n Vea Rd e nip aida je D , LE M Cori RS due 4 aee te redu - Bem qe i c ats, oorr dini m dat e S que PP mer o I 7 3 aaa eee ; AI DM m os nah D men Ki.g. cirten wr mph ho E Alp uni mom n E. urge arri ier "deae S P. , LM NOS dom iom d QU. qase ^ vete paru m Fm pent a, tM evtl OE t d t. P An npud $ ". Eis »3 .AD MARE ADRIATI« ES E * »* 5 T0 MI Sue PT 1 M Loop Rs 1 We A» i m Jp envi PU ^» ANTI QW I TATVM HISTORIARVM- IA TA LJGJOASE. Quo continentur —— Optimi quique Scriptores, Qui BONONIAE, VRBIVM Sn BS ECCLESIASTICI ALIARVM AD MARE ADRIATICVM, | Confimiumque Populorum ac Croitatium. Res. Antiquas y alasque vara jempore geflas , memoriae prodiderunt : Digeri olim coeptus Cura & Studio JOANNIS GEORGII GRAEVII. "Aecefferuat LA Bu & accuratae Tübulae, tam Geographicae , quam aliae , | ut & Indices ad fingulos Libros locupletiffimi: CVM PRAEERAT IONIBYS PETRI BY R MXENE U. D. H. rum, Graecae Linguae , Floquentiae €&. Hifloriae foederati Beloii , 3 Peta zu Academia Lusdunm-Batava Profellors. d TOMI SEPTIMI PARS SECVNDA LY QUnykNI-BAT AIL ORLUM: Exudt P ETRVS VANDER As, Bibliopola, Croitatis atque "Academiae Typograpbus, MDCCXXII. - Cum fpeciali. Privilegio: IIluftr. àc Praepotent. Ofdingps ande & ug a z 7 Prae Lm a m a mm I rA LL rr e tet n NNI NUM NS e USURIS. -— — VL Ó€UT TONS EN HAIR "mc Lo SR LH HTLIILG LETHLCELE aua i — I us DHHTBIRILLALRR HILILILEHISI - - 1) NR [ - m s : oiu SS KC , ! z- isruse : , : : S : | , , : Y - "ES ; HIE m NO. : : : mi : | : : EH ; ? : | | ! : HHTEEEHERH | : [B HieHIEEHE HERES HInD — Ht FEL HEHHHTHERHRHITTA LLLI L1 H HH ILLI HHEH ITTHTTTITTLLELEEE-H- HH FEHEEEHET] rH RUSANRSRAAHASERERE Maio a A S HURTS 3322ARIBAE SNSNERTEESURAAE 2- ; : Occnn. JÉuscoriLm A Jose. : ow | Qattorz i-a GC. LU jj I 1 1/1) eios : L^ Se - Luguadt n UT LET Í cfteone if Se s. 2: SONS 2 , ; Rec 15 S INS : A - S . NM « * ? - , , AA. aabrsis 18891335 22 EHE Seseskonan n 281128823. EI HTILET 525a HIM ErHHTHITIE PrHTHEHEDHI 12949188 RSHARURR 611118 DUTETHHHEHETHAHEHHTHHHEERH MITHTERÉHRMBHL AASURsÉEknariua et M : a H nagrii IEETEL II AEEHE-IH EHI--H-H H HILILHLLILEREHA-MM HTLHLLLELETII- EH HH HELGA HTTTELLHES 2i72u$asaupabd LEELIAILHTT HILATTHHTH THEM HALITETHIII DELE 1838218 E REOS RRTEERRSIRRRRARIRRSEORIARSS ITITITTELEEIA-HRHRHATEELILLLLILI HH HET 108 2RAERESRUEATEBENESARHECHARREM FHHTHHTHH EHHHTPETDLAHREREBAHRLRIALILIILILAÁÀ HTIHILLLCOHMRHMRMMARRIMPAELIILCILLLTJ MTHTPHLDLMIMMEELIBEEMTI HHTHTTPERLAITMAARBILLDEMLIII HHHeHPHEEHEMHEE HH PT iauzntususausaisoer PIRRARRARA HHTEHTEHHHTHAA HEHHTHPEDRDDDREBILEHHDBIBHÜDHTHIHLZ 128as3usue P PAERNTERUA ; rH rH L H H Be HHTHTTPBHEPHILILHAEUTHIBEMTD Hin I RRRARERERENSERSETIR/ 7525 eu 0208) muaat ree EARSRITE S424 RAN DAE HTETTBITITI HI] HTPILELI HTTHTHI HTTHTIIHELET] ELTE a-zean FEEH FELHTE HTHEEEEHEEI FEHARHEBRRDÉÉTEHETRHATREREHEHETLÉEHAHEH ri sunan r1 FLAEEEELEEETI pusshnpauss 12 FASSUJAEROANSS HT HTITI H1 HEN HTTDIHPHMDHAILGIIA H HE HIMDHLAITHIIICE iaa HILDLIEIEE ALLEE EEREEEÀ REHILHHRTRIHIREERIUHIHEUEIE eii, ir 338Àla das. FELLRLELHLLELTELII HALE LLTEETETT LLELHLELEIA "ARANSESESUNNGGARSAT rH H1 HF LALEHHREEEELEEELHHEELLEL I HH--H-H---H--HHH HAILLELREELLLLLLLII LEIITIEEIEEHHLLLI d 2 demplum- Iovis . 2. dibertacam ., — M— i EL IIT TB B, RbÉPRHANESSAadgeaAÉnN- * HTTEELLI HILEEPHELI VIAE EMT H TELE UL IMEII U LEECEELEEEHHM 4 dorum. Coraedu. 5 avem. 6 orum Lua. HIA ABAAI UEM UULEUU EHE ES ELUCET ELLOS (qp orum. Pepelic. 8 (wena... IS HIIALLLLLITES "x im CLCLEHHLCLELDLELIITUMIS LL a"umRer LILLEEEEHTT] LCLLEIEEEAILISILIIII] saw" Asasn LEEHIEME LALLERLLDMRRRILIAILIIL aseuanTsuis us LLLLLETTPPPHM LLLIITTTITTEH "UNPRAAR LLLLPLPI E — "PARPETIRTTAT Tun S e Pag. 1 2; 9 PETRI MARIA KAVINJE I-A V—-EONCOECICA A EDuRIVOI- v AX à quiti , luxurie, focordià ita We cflectum eft, ut, paucis à RW Julio Gefare zetaübus , Roma- ARLN 74 potentia evaferit exterorum! D 445 ludibrium, bonzque artes & eU ER A m literz profcriptione interie- nM S NNNSS rint. 7/244 Barbarorum ir- ruptione inundata, integris fxculis fxculifque ,nequiffimos J4Lorigenés perpeffa , có miferiarum , devenit, ut deperditis antiquorum | Scriptorum 3nonumentis , rebufque labentis Imperii penitus negleGtis , .teterrimà ignorantiz caligine obfcfía , contabuerit. Nos vero, quibuslux quzdam an. tüquarum rerum, altero fer& abhinc fzculo, ceu. poftliminio reftituta ,. talia in Jtalia quaerimus ; & quoniam Barbarorum rabies non folüm noftras É A SV Hi E i nt hi * M Es m 6 Jalorum opes, jura, fed. & nomina ac: vocabula plerumque eripuit, vel permutavit, in determi- nandis antiquarum , non regionum dumtaxat , fed & urbium nominibus finibufque haefitamus. ; Hifce tenebris involutum Zzvezfie nomen uf- que ad hanc diem latuit, & licét antiquitus non fpernendi nominis regio exftiterit, tamen "Appiani ac Strabonis Interpretes , menti funt à Grecorüm Codicut - difcrepantes. Firriiffimo igitur SzraZonis primum, ,utpote antiquiffimi , erudidiffimi., ac. fideliffimi ' Scriptoris , teftimonio fundamenta jacio , ut ex " conftituto femel Faveztie ftatu indubitato de po- fterioribus tton folüm deinceps ; fed: &': de priori- bus temporibus certior fit ratiocinatio. Ergo vulgata quae circümfertür SzraDonis Ver- fio fic habet: Gis, Padus verà , circumque Padum telelerrime [unt ciuitates Placésia 9 Crema , «media in regione propiuquiffme , inter bas £2. dri minum funt Parmáy Mutina, Bwmonia prope Ra- Veunain : 4n-barun medio exigua. quedam jacent 0p- pida , per que iler efl Romam , cri, Regium Le- pidi Naeri campi ,. ubi. quotannis forum conficitur , Gliterna , Forum Cornelium , Favéatia óina lfapi froio propimgua 6$ Rubiceni. Hec proxima funt 7 4rimint, | Quot veró hic adfint fenfus, perturba- tiones, inverliones, contrarictates , vitiatà & trans- pofità interpun&tione , ex ipfo Gzrabegis Greco textu.pér re ad litteram diligenter adducto & tranflato facilé conttabit: IlóAss d' ec tros 9 / X 5 n v e IIze $ «e. ^ lladoy'Éz:iQaxds. — IlAoxerría ' B oA Du 4 L6 X, Kpauáy t NueaiaouTo) , xr^ Mol) qxou Vd. 44 T No wot E A lib v9 SIR: Tho XeegY uel dé CeTwy TE X, Aem s IIa pp, 238 Meri, £ Bovora , wAnoioy EY € Vo , icd - Paucis X, Muueg) Trio T R33 ioo T d- Ser ate soo. UB 4 Ce Wai Co / TOY, dV d» w ei Paule) o00e , "Axa » Pryioj / y? e / : [ / & Aendor Naxpot xaJuuU , GTr'H TOJWyUeAS Guy- TEAWTO, «eT fTog. KAítpia, y deo? KüpraAuor! Dacutrria, 9$ x, Xia. «e3s T "Iedcri «osa 3M ino fom "A D 1 X To Pew now cordc T&ci TÀ Ae. Hac funt ipfa $zrabogis verba Geogr. lib: 5. pag. 95i , Edit. Grec. 4d. quz fic à me vertuntur: Cioizzrz$ Véró funt intus Padum 69 Circa! Pad celéberinue, Placentia enjps £2 Grenioga: cünfines funt , circa tuc. v | : ; qui Gre:a-Lativis- ed: | ». Gidere, in anguftias conje&i, Paraphrafes com- m fide toto colo |. J|qua fit [eo Mmaniffimá imperantium ne- À | diam ferà regionem ; inter bas Cg "Ariminum, Par- Ua, Cj Mutina, C9 Bononia, prote maximo Ra- Veumatn , C9 parva quedam oppidula: per medium |eurum y per que iter cf] Romam, cara , Regium Lepidum , INaeri campi , ubi. quotannis conficiuutur nundiue , Cliterna, Forum Cornelium :. Faventia ve- rà Cg Sina juxta. l/apim fluvium €9 Rubiconem ma- xiuà conuectuntur adrimino. , m 51 viveret Claramontius Cefene Hiftoricus fatis- e facere poffet quaeftioni, quam habct p. 156. cir- ca illud 2;, quod miris modis detorquet. Ego veró ex hoc Szrafogis teltimonio,. álifque afferen- . - dis Antiquorum Scripis, affero eamdem praccisé fuifle Flaminiam , atque Favenutiam : Sinamque, de entio ,"non Cefezam , ícd Senonum xc- gionem exftitiflc. | Siquidem Fa22eztia cum determinetur Fro Gor- uelioy Ravetiud, & Senonum Galliá , mediante & || connectente utramque /rimino s nullatenus difcrc- !| pat à Galla Flaminia, quam M. Caró-, vel qui- cumque fit; Libri Auctor , fic defcribit, Gallia Flamiuia à, Ravenna ad riminum : & quia C. Sempronius Tlaminiam extendit à Bosgonia ad Ra- bicomem , cenfendum eft etiam Forum Cornelium intra Zlazigie vcl Faventie terminos fuiffe com- prehenfum 5 quod infrà fiet clarius. Quoniam veró hac veritas, ex tenebris nuper excitata, fortafle per quofdam malé concoquetur, optimum duxi aliunde, quàm ex S/raloze , Sem- |zronio, & Catone, démonfítrare ; neque enim in |unius Auctoris, qui decipi poteft, fide univerfa | moles ratiocinationis eft fundanda, quando eadem conclufio ex multis rationibus evinci poteft, Primo itaque firmatur Favez£igos Populum fuif- 9 fc teftimonio P//zij , qui in o&ava rcgione Zalie ib. 3. cap. 15. inter cateros Populos Faveztimos enumerat; & Carolus Szephauus ac ali Fidemtimis- finitimos faciunt. FiZetimi vero funt Montani quidam inter Zonozigu S Florentiam ; hodie nun- cupatür precipaum cjus regionis caftrum Zdez- Hola, vulgo Piorenzola. P Secundo maximé favet textus »fppiami, licét folito more per Interpretes , qui Zzizo & /talico fermone Jppianum reddidere , malé intellectus. | Hzc ergo. Zfppiagus EM9IA. A. x, GG4 quc aU- qU$ "teo. 9 Oavarie. KdgBhoy Ü Nae[davós e 4 A e 35.274 5 : || 998 es. xo «63 ee rigas &xi € Meroe Tea- | rózredoy eire C9. circa. bos ipfos dies in Faven- tia Carbo C9 Norbanus ex itinere brevi ante vefperas 14d Metelli caftra" geroenientes, &c..—. An veró haec narratio, quà Auctor rem geftam & maxime in. ||ter duos magnos exercitus geftam 7 Faveztia di- cit, intelligi poffit de Facenti2 oppido , vel civi- rate, clarius eft quàm quod alia probatione egeat; | plura enim cogunt intelligere de regione duorum: exercituüm aliquo itincris Ípatio dittantium Capa- ce, & poftea fubditur., 3, auc vor mroxso) ae1- xupóci, viueifque denfis circumpofitis : quod non poteft intelligi de civitate, fed de regione ; quod ctiam confirmatur modo loquendi Auctoris cjuf- dem , ut aliunde non quzramus ; cujus cxem. 10 plum fit conferentia Cefaris & tonii prope Ma- tinátt de qua Grvilium lib. 4.in principio : K due Kavina, A DN 3 P:EIIÓAUS 1 15 / pes 9 Avron e» aui Malytlu 7r €; moidw, v Aafoie zroTO8- Gear ver C9. dutonius in. amicitiam. ex inimicitia conveniunt circa Mutinam civitatem in infulam. La- Lini fluminis : & in codem feré fenfu, quo de Corbóne , videre. eft in. Mitlridatico : ?4 aT &ulens oUm Xj Msrim(Q» "EA XaXxid , bac ipfa die fimiliter Munatius circa Gbalcidem. Ex qui- bus loquendi modis plufquam claré patet 747ja- uum, cüm de Faventia locutus eft, non de civi- tate, fed de regione locutum , dixiflet enim circa favewtiaim, non vero im Faventia. XMloc autem, ideo Interpretes fefellit , quia, cüm adhuc con-| ftans opinto fuerit, etiam inter Faventinos , Faven- zia andquitfimam quidem , fed tantüm civitatem faiffe, errores in Codicibus fufpicati, fenfum cor-- rigere conati funt infelici eventu. Vus "l'ertia denique ratio ea eft, quee ex Lapidibus. antiquis eruitur, quorum unum , aut alterum, exemplum afferam. | CNN Exone in Catalaunia, | | » | AX | INAL.. L. FIL. | GAL. FAVENTINO | 1I. VIRALI | QVI. ANNONA FRVMENTARIA | EMPTA. PLEBEM | ADIVVIT. ET. OB | ALIA. EIVS. MERITA | KOLLEGIA. KA | CLENDARIORVM. ET | IDVARIA. DVO | CIVI. GRATISSIMO ! POSVERVNT | | | : | | 1n Hortis Mediceis: CTIL CAN TILIVS FAVENTINVS *FECIT. SIBT. ET "CANTILIAE. PRI MITIVAE. CONIVG 12 Faventia. JA,- M...S ILL LX V.1. SATVRNINO C. FLAVENVS | FAENTINVS | FRATRI | B. M. FECIT | V. A. XXXIII | Romz. D. M. | PALLADIS t T. STAPBERI | FAVENTINI. SER T. STABERIVS | FAVENTINI.L | CHARITO. CON | | IVGI. DE. SE. B. M V. A. XXXIII Quorum quidem aliorumque Lapidum tefti- monio evidenter concluditur , Faventiuos non unius oppidi, fed juftze regionis accolas exiftimatos. Si quidem (uti norunt Antiquitatis ftudiofi) prifco- rüm marmorum .exaratores Aeomani , aut Roma- Manis Ka vrN Az 4 ts Qua da oy legs eurmran | A | tata. confuctudinem fequuti, quoticfcumque feri. berent aliquem ex certa quadam regione oriuns dum, nomine derivatvo five patronymico regio» nis utebantur , veluti Faveztizus, Sabinus , Cim- ber; ubi vero oppido aliquo vel civitate oriun- dum, non nomine derivativo , fed ipfo nomine urbis aut oppidi in fexto cafü , pracedente plc- rumque nomine "Tribus ; quod exemplis fict cvi- dentius. Beneventi ante Catcetes. M. GAVIVS. M. F. PALAT SABINVS. SCRIBA. AEDIL I.. D. PRAEF. FAB SIBI. ET NASENIAE. M. F IVSTAE. VXORI. B. M Ex Panvinu. de Civitate Rom. p.201. Urbini. L. FLAVIOQ. L. F S. T E. CIMBRO PONT. AED. BIS IIIIL. VIR. I. D. OVINQ PRAEF. FABR D. D Ex codem p. 230. Romse in Infula; T. RVNCANIVS T. F VEIEN AST VRIVS Ex eodem p. 210. ' - Eteniti Sabini Populi fant fatis cogniti ob bel- lacum Romulo; fiurii Populi funt. Z/pauie | memoratiffimi , Ga/leris proximi; Cimbri weró |-Germanie Populi, Marii victorià notiffmi. Ubi || veró quis. eflet alicujus oppidi Civis, vel oriun-. | dus; :hic erat;mos infcribendi in Lapidibus. | b JAomz. (CQ AVILIVS C. B. USDA SEVERVS FESVLIS MIL. COH. III PR 7. PAVLINI MIL. AN. V YU X. AN. VE V, 3 hs 4c In via Appia: CLAVDIAE. VENERIAE A. 'GELLIVS. À. F. DVM SECVNDVS BONONIA ! FECIT. ET. SIBI - IN. F. P. VI. IN. AGR. P. IX Ex Manut. in Orthogr. Anagnize. L. COMINIO. L. F. L. N. PAL EIRMO. PR. Q. AER. ET. ALIM . OPPIAE. SEX. ET. 2. L. EVNONEAE Ex Pamvin. p.201. Fefule , Bononia , & Firmum clariores fuerunt urbes, quàm quód.explicatione egeant, Simile inye« M & $ FurvEN-TIX RÉSDIYv1vX. . "M invenitur univerfim in omnibus Lapidibus &oma- |: s» moré incifis : fcio enim rnultos alios reperiri propter locorum temporumque diftantiam à Ao- «mani confuctudine deficientes, & pzné dixerim femi-barbaros ; Eruditi vero optime norunt inter utrofque diftinguerc infallibilibus conje&uris , nem- pe interpunctione, caractere, &c. ex quibus omni. bus plusquam plene demonttratür, Faveniam fuit- ít antiquitus regionem , & Paveztizos Populum non fpernendi nominis & famw , contta invctera- tàm fententiam. Regionis uomen, d» fiues Jpecialias. B) Loudus lib. 3. Reme inflaurate ancitut animo, quód cüm genitus fuerit. /orólivii in urbe Fla. "nie pcicclebri rationem ignoret nominis F/azzi- "ie, Gc Leander Albertus lueret in nomine , & poftmodum originem tribuit /722iz/» contiructo- ri vie Romá Zriminum ufque, fed egregie fallitur. Nobis veró hàud difücile erit vocabuli etymon aflequi, fi perpendamus totum hünc tra&um à| Tbhufii , quos Tyrrbenos vocabant Greci , tefte Dien. Halicarn. lib. 1. ac Cel. Rbod. lib.6. cap. 18.]|. €o quód in turribus habitarent, quas ipfi «voces appellant, fuifle inhabitatum : hoc enim maxime patet de Faventia noftra, teftimonio Sirabonis lib. XE Y . Ud. PG. UÀ LOXKIPRM | Kal 5 '"Pasin, X OeraquAG) Aceyevo] xmiopa, |. / 8 Qiégorves dé qos T Tujprar UEpes cdecouro Exér- |. 85 T Op Belousi mias s 01 x, YUy &xx8c1 loo ar iur. | Ravenna. verb. dicitur 3hefJalorum. edificium : aun. ferentes veró Tyrrbenorum iujurias fufceperunt ultro- | | "ei quofdam Umbrorum , qui €g. bodie civitatem ba- Lent... Nulli veró Zyrrbenorum vel Thufcorum ma- |: gis inquictare 77e//2/05 potucrunt, quàm Zaventi- 7i,1n quorum zítuarus Aavezga fabricata erat, nifi à Faveztigis. fuiffent prohibiü , non in zítuariis , fcd in continenti pedem fixiffent ; quod |. . X Ópime conditoribus ad Padi oftia contgifle re- fert idem Diony. lib. 1. fi tamen. verum eft. Ra. Vegnam à 3T beffalis gedificatam, nt inferiüs invefti- gun. quz cüm ita fint , probabo , nomina be[corumi , Flaminie , & Faventie fuifle cognataz fignificationis vocabula; etenim ZZa/zi , tefte eo-- dem .Diozyfio, e(t vox contracta, quia Greci rei naturam fpcctantes, cos non Z/ufcos, fed Gvocus; áppellant. 'Z7yo/ze? veró Sacerdotes funt, aut illi qui ex gos poyr£uóueoi. - Flamines vero: idem. fonant; crant enim Sacerdotes Gentium , ut colligitur paf- fim ex Auctoribus, & precipue Zfidori Orig. lib. Z:Cap. 12. ac Flazinia Sacerdotula etat cx. Fefto, CC alis. Idem eft ergo 72ufcia & Flaminia quoad vocis originem; quae Favestie prxcipué attributa eft ob peculiare ftudium , quo hic Populus rebus facris. vacavit, unde illi nomen Faventia, qua, juxta eumdem e//um , bouam omizationem Jfgnifi- cat y nam Preces clamantes , populum | acrificiis favere jubebant , & fic Yuvenalis Sat. 12. Ite igitur. pueri , liuguis animifzue faventes y 1 . Sertaque delubris , €9. farra imponite cultris, Quorum notuinum cogtita fignifcatio fili ambiguiratis relinquit , quin intelligamus unam fuiffe regionem Fazeztie ac Flaminie nominibus infignitam ; quod etiam claré conftat ex Auguri- bus: Faveitizis, qui inter Augures Pop. Rom. nu- merantür; cujus rei exemplum fit Ulpius Egza- ?ius,de quo Panvin. in Civitate Romana pag. 1606. Lapidem fübjicio : oftiis igni impofitis fururorum eventa| Conje&ant. Sic enim lego in zzagzo Etymologico. - e , € Y ^^ ^ / Greco, Guosxóoi eloly 01 aimo T. 'UoJLOGY did, ru- |. Pus DIS. :. MAGNIS ie VLPIVS. EGNATIVS. FAVENTINVS ... V. C. AVGVR. P. V. B. P. R. Q: PATER. ET. HIEROCERIX. D.S. M.I. ARCHIRVCOLVS. DEI. LIBERI HIEROFANTA. HECATAE. SA . GER DOS. ISIDIS. PERCEPTO TAVROBOLIO. CRIOBOLIOQVE IDIBVS. AVGVSTIS. DD. NN. .. VALENTE. AVG. V. ET. VALEN. TINIANO. AVG. CONSS. FELICITER: Addit £Mazutius in Ortograpb. pag. mihi 387. verbo Zferate , | ; Fota Faveutimus bis deni Jufcipit Orbis , Ut imatiei vepeteus. aurata froute bicornes. Et ne dubitetur an hzc familia fuerit Favezti- "à, exítat Faventie in angulo exteriori Ecclefia S. Hilarii fruftum antiqui Lapidis cum his cara- &eribus : | ! pow Rx , Et hec de nominibus hüjufce regionis , dum ipfa adhuc fui juris effet 5 poft fübje&am enim Romane Weipublicze univerfam Gallia; , aliis no- minibus eft nuncupata. [4 Finés ab Oriente. — . A D flatuendos ab. Oriente regionis noftre limi« - tes, expendenda funt Forolrienfium , Foropopi- lienfium y Gervienfium , Cefenatium y ac Saffinatiuta Jura, quibus. ipfi fuas civitates antiquiffimas per- hibent , fuifque fingulas legibus viventes ; quod fi verum eflet, multa per me diCta & dicenda cor- ruerent. Parcite comprovinciales, fi acriüs cxa- men infütuo, «non enim. alius quàm veritatis amor id effecit, & fi quedam fictitia ex Hiftoriis ac Annalibus. veftris eliminabo, totidem VCIÀ, nec fpernenda, fubflituam. : Referuntur. c. expenduntur. Forolivien- "e fium Tura. - pOrum Livii (& tamen non potiüs forum Livie) primum facit obftaculum : cjus Scriptores con tendunt eam: multó ante Zfugzj/; tempora civita- tem exftitiffe fuis legibus viventem ; quod nitun- tur probare. | 1. Quia juxta receptam ipfis opinionem £M. Livias Salinator forum condiderit anno V. C. $45. teftimo- nio 2777 Livii lib. 29. cap. 5. ubi quod 7M. Lzvius exercitum. volonum ex Eiruria in Galliam traducit , junttu/que Lucretio , yi [e Mago ex Liguribus propius Urbem moveat , obviam ire parat y Ji Penus [ub an gulo Alpium. quietus. fé contineat, €9 ipfe in eadem Jratione. cirea. Mriminum Italie prefidio futurugy, Nec multó póft habetur ejufdem Salinateris Pro- confulis in Ga//i2 provincia confirmatio , in qua 17. poft annos 4. Livius Salimator , anno nimi- rum V. C. y62. cum 74. P. Meffála provincias parti, AMeffale Ligures, Salinatori obtigit Gallia, Liv. lib. 3$. fupponentes teftimonio PojyLj Jib, », Gallos Bojos in provinciam reda&tos anno V. C. 28. | ; : 2. Idem arguit Auctor /Zforie Forolivienfis ex Marmore antiquo ín muro Ecclefiz SagBE; Lag- reni in territorio Porolivii, lapis fic fe habe- re dicitur: | s DO NA 27 SSEEPTMTVS ORAE in ai et SAPPINIO. FAVSTINO.... Kavina, A 2 Ipfe f. Ipíc interpretatur ,— Sappimius Civis Livienfis ,. ex vocabulo Civis civitátis: jura deducens , eamque municiputm decernens ^. ^ 7. 3. Ex éo prxcipué quód Cormélius Gallus , Pocta ungui state celebratus, ipfi credatur. /o- rolivieufis ,, concludit civitatem antea ex(titiffe. 4. Auctoritate Z. Livii Hb. y. Pitim, quem eumdem. cum Ürezte flumine facit , & Forolivio adícribit ," terminum conftituit. inter. Sezoges & Bojos, Ex quibüs omnibus , fi vera eflent, fc- queretur /zvesg funes nimis fuifle. contractos ,' &.ea quz diximus non bené conítare. iNos veró | rcfpondemus , | Ad primum. Quód licét M. Livius & C. Li- vius Salinatores in hoc traétu. ftativa habuifle cre-| dantur , nulla tàmen alia. emergit. conjeétura quàm quód exercitu híc diu caftra merante fo- rüm rerum venalium. ac "Tabernariorum fuerit infütutum pro copiarum fcilicet vitu. . juxta. bel- licam confuetudinem , unde Xezepbon de Ped. Cyri lib. 4. cap. 5. ex perfona ejufdem Cyri ad milites : Yw M NA B ES por - o! Tto d à5oea "tl docu c» T 9 apa To7réd t xxevEa.- TO LEVY » £Qi 5 jul adii pida, qa d T8s Xe7hAss X, «crópSs 0 7| Yd CXAgos Cypa Joy. Lorum ejfe in caftris proclamato ,. inquit ,, neminem PuycrygM AGNI Á IB iguriam | paffurum , ac; veudere- Taberuarios €2 |C Mercatores quidquid. finguli venale -balent... Quod etiam confirmatur... fi confideremus | multiplicia hujufmodi fora in Z/4//4 , qux. nullam aliam quàm fimilem originem traxere, corumque aucto- res vel fundatores exítitéve. Romami exercituum imperatores, qui diu in illis locis confiftentes cum . P » H exercitu. idem per neceflitatem fecere. - iP - Ad 2. dicimus, quód nimis prona eft Lapidis interpretatio , quá illud C. L.I.: . exponitur Civis Livienfis ,' quod apud Antiquitatis Profeffores nul- lam. fidem. obtinebit; "Habent Lapides füa: verba: | peculiaria ," nec. alia de caufà licitum. fuit tam cre- bras in Marmoribus interpuncliones ;' & | unicos caracteres pro integris verbis adhibere" nifi quia cüm pauca eflent verba ," quibus in' talibus ute- rentur , facile erat integra verba ex ptimis dun- taxat elementis affequi.— Aliquem vero intra fuae |. patrie fines conditum fepulcralem. Lapidem ha- bere., qui illam teftetur civem regionis , vel ur- bis , ubi fepultus cft, & cunr confuetudine, & cum ratione pugnat. Germana veró Lapidis in- |. terprctatio eft Caji Libertas, & fie. c , « zedificium civitatis Forolieienfs. ^ 000i 1 «Ad. 3. negamus Corzelium Gallum faiffe Foroli- one , cum omnes ejus vite Scriptores ipfum Forojulienfem. faciant 5. ta. habent. omnes. Eu/obii ab ipíis adducti Codices, inter quos editio Scari- 8er? y Xa. Petrus Crinitus de Poet; Lat.lb. 3. cap. 4*. Gyraldus de Poitarum Hiflor. Dial. 4. p. 154. Ca. Cornelius Gallus. Poéta , ai Eufebius ait, Fo- rojulienfis , quamvis amore , mt pulo, patrie EH. Bloudus. Forolivienfem facit: ' Ad 4. refpondemus, Livio tetminos effe $ezo- 2üm nonab Ureste , fed ab Ufente flumine non procul Aomá labente ; & licét S/gonizs dicat mul- ts Libros antiquos in Ueztéiz confentire, vul- gati tamen habent Ufentem ,— fübjungit Sigonius, de Ufente in iis locis flumine. nibil adbuc cotuperi. Sed non viderat /'irgilium, qui ZExerd. hib. 7. fub fin. fic cecinit ; 1 RpIUS a Quá Sature jacet atra palus , gelidufque-per imas . Querit iter valles , atque in mare conditur Ufens. Quare Segouum tunc temporis termini expli- candi funt ab 7 ad Ufeatem , quod & tempo- rum computs & hiítoris non repugnat , quid- quid fit de di&orum limitum mutationibus ab inde fequut&is. Et tandem qua eft. inter U/ezzezz & iim convenientia? E y orit fotum |. E KAVUN& Referuntur d. expeuduntur. Fo. repopilien[rum "f ura. Romane colonie nomen , quod prz fe fcrunt. Foropopilienfes , fuperius dictis aliquam caligi- nem offunderet j. nifi rit& perpenfis rationibus &. auctoritatibus, contrarium ; vel faltem multó diver-.— fum conftaret. Solidifimum & totale corum fun- —— damentum Sext. Frontizi auctoritati nititur, cujus. h&c funt verba : Forum populi oppidum mur du- Cum: iter populo non debetur p. xv. limitibus 4dfa- gufleis ager ejus im jugeribus eft affiguatus. Nam dm- perator. P'efpafianus poflea. lege fua agrum cenferi 4[/t.. Quz fic exponenda cenfeo: Forum populi] lpfi legunt Pepilii contra Eroz- "Hum, ctam refragante P/imio, quem cortu- ptum putant , quibus tamen nimis obftat Diplo- ma Zalentiniani apud Rufeum Hifl. Raveunu. lib. 2. pag. 97. & alia praterea. ^ Cem. Oppidum utro ducum ] Miror. conniventiain ? cüm dicatur oppidum muro du&um, ipfi veró. interpretentur coloniam. Zroztiuus licét Librum: infcribat 4e Coelemüis , (fi tamen ipfe. Auctor; & non alius hanc infcriptionem. Libro adjecit). non tamen omnes urbes , vel oppida quie recen- Íct , pro coloniis habenda funt: colonus enim. coloniz nomen dedit, veluti Azeeria Conflamtig muro du&ia colonia, Nola muro cina conia, Ca. pua smuüro du&la colomia, fic de cxteris; quod non obfervat in oppidis , vel caftris munitis tantüm fed colonis jura non adeptis ,' veluti, Clzudizauzz oppidum muro ducium , Feremtinum oppidum quuto - ductum, &c. —-— "eir , Quod ut clariüs pateat , fciendüi Remagor; quotiefcunque ' Populum aliquem — debellaffent $ aut vicinofüm fufpe&am fidem vcl potentiam. haberent , colonias in finibus deduxifle , codem fine, quo nunc majora, &', ut vocant , rcalía: munimehtà ftatuuntur. Sic Zivias Jb. 10. /E-- quos narrat colomiam «egrb patientes , velut arcem fiiis. finibus impofitam. - Ylud vero obfervatür, ne 1bter amicos aut fidos Populos in mediis provinciis hujufmodi colonias vcl munimenta ftatucrent , tan- quam animos irritaturà; quod advertit Lipfius in Jratl. de Magnit. Rom. cap. de Golouiis ; & Po- liti. ib. 4. cap. 9. — E -Licét ver Jfuguffus vix prihcipatum adeptus; ad firmandam novi Imperii molem : duodetrigin- ta colonias in fola Z/alia deduxerit, ut habet Szezos- "ms in Zfuguflo cap. 46. tamen inter eas non fuit Forum Populi ;. quod. fatis conftat e lib, 1. Hifl. Rom. Felleii Paterculi , ubi 4e Coloniis, qui parüm poft ZZuguflum vixit , & tamen inter colo- & tamen librum. fic nias ilud non enumerat, claudit : AVegue facil? memorie maudaverim ; Que, ufi militaris , poft boc tempus dedu&la. fis. .. Denique, ut conftet (atis effe. difcriminis inter (colonias & oppida feu. caftra munita, exftat ora- tio Ga/raci ad fuos apud Tacitum de Pita "Agricole cap. 32. [Nec quicquam ultra formidinis, vacua ca- Jlella , fenum colonie ,- inter. malo parentes C9. injuffà imperantes ,. gra (unitipia C9. difcerdantia $66 Hirtius de Bello Hifp. ibi prefidii caufa caffellum Ce[ar babuit conflitutum : &'i Tabula. Celetis ab initio legimus: eXve yp zie ina zu. eas 1d. ye yponuuivov , $1&. spadlóédov, , neque. enim quod pittum erat , urbs nobis effe videbatur, "eque caftra ; & tandem Z/dorus Orig. lib. 15. diftinguit oppida , civitates , colonias, muniopia , pagos, &c. & F'egetius lib. 2. cap. 8. five ille civitates int ,- five caftella aurata. Ater populo uon debetur p. xv. ']. Scilicet ubi mu» | nimenta fünt, vel oppida przefidiis militaribus in- | firucta, non eft liberum populo pertranseunti pro- pius e FAwvVENTIA REDIVIVXA *ó piüs accedere, nifi de voluntate Principis; quod A $7/525gj; & hodie obfervatur, & Romani antiquitus non fo- lüm hzc prsítabant, fed etiam extero intra fines | imperu ingredienuü cuftodem & obfíervatorem actionum dabant ; quod colligitur ex 22:70 e Mor. Germ. cap. 41. n fplendidifhma Rhetie provintie colonia pa[fin C9 Jixe cuftode transeunt y C9 cium ceete- 715 gentibus avia siodo caflvaque uoffra oflendamus , bis domos villaf2ue patefecimus : & Hiffor.lib. 4. cáp. 64. ubi queruntur Gerzzagi: Nam ad bame diem fla-, müna y ac terras , C9 quodammmedo celum ipfum clauferunt. Romani , ut colloguia congreffufque noftros arcerents vel, quod contumeliofius eff viris ad arma Halis, inermes ac propà uudi fub cuflode C9 pretio cor- remus: & cap. 65. in Refp. Agrippinenfium ,. Sint zranfitus incu[roditi, [ed diurni , C9 iuermes :- & cap. 74. in concione Cerialis : 7pfi bas aliasve provincias regitis y nibil feparatum , claufumwve: ex quibus con- jicitur quàm & quot fufpicionibus obícfie effent imperantium imentes. ( | Limitibus Augufleis |. Juffü. 2ugufli, vel alte: xius poft ipfum Imperatoris , pofitis. Ju jugeribus | Jugerum fpatium eft terre pe- dum Aomanorum in longitudine 240. in latitudine 120. ut colligitur paffim apud Jurisconfultorum Lexica , &c Alfled. AAdmir. Matbem, lib. 2. cap. 8. Agri cenferi foliti talibus menfuris continebantur, juxta morem zeítimatorum noftri temporis; for- mam íi quis cupit, videat qua Ícripfit U/piagas lib. 4. 4e Cenfibus in. Pandettis. — Nam fup. Fefpafianus poflea lege [u& agrum cea- feri jufft | Nempe fi Juguffus, vcl alius, qui op- pidum muniverat 4 aliquam eidem exemptionem dederat, ZJefpafiami lege fublata eft, qui agrum, non ARemanzum s uv interpretantur Poropopil;en[cs , fed ejufdem oppidi cenferi juffit. |. Cüm ergo hzc orania fic, ut dixi, fint intelligenda, & poft 4z- £tf/i imperium acciderint, nihil fententiz noftra officiunt. " Lapis veró , qui affertur p. 9. £2/f/. Forop; ITE LU. M a Lis IN. FOR. P. XV. e AGR. P. XV. feque fic legitur, neque bené deducitür, nomen fori, multitudo habitatorum , & affignatio pedum terre 15. in foro , & totidem in territorio. La- pis enim non habet FOR., fed FRO. quod diu fufpicatus fum , & tandem his oculis vidi: & eft Lapis fcpuleralis pofitus matri à filios quod qui- dem fepulcrum patuit in fronte pedes xv. in agro D non Ce/egati , ed Sexozalliam effe con- ftabit. Primam ergo Clarammntius (cui tamen fit fua femper viri doCtiffimi laus) rationem adftruit $/7a- boris teftimonio , ufüs depravatà illà Verfione ; quz circumfertur, cujus verba funt: Faventia; Sma l[api flwvio (9 Rubiconi propinqua : bec proxima funt. driminos & ne videar inveteratam & receptam Verfionem gratis extrüdere, provoco ad omnes Grecarss Litterarum Profeffores. Certe Claramontius rera vel non intellexit ; vel diffimu- lavit: obfervavit fiquidem Graecum Codicem , ut in lib. de Rebicone antique adversos Zfriminenfes cap. 7. pag. 42. & dixit illud evizzl«ei vertendum coberent , juncta funt , & proxima funt ; €go verto ] comettuntur, & quidem exemplo eorumdem In- terpretum. S/zabózis , qui //b. 2. ubi de regione Carthaginenf , TN d dgiy 3 Xa poyendovía, » cuU- CREER y 1-0 wy uu. em : a rSCI d 6) Napaoes eut. multa eff enim Cars» - tbaginenfis regio ,. conueGlunturque eidem. INumide. Civitates vero & oppida non conne&untur , fed regiones & populi tantüm, veluti de Perrbzbis & Atbamanibus Homerus apud eumdem $/rabo-- aem li.o. "Oye na t9 cuutCeuEe abr8s cz iudi) oix. Gy TcLs &NNGAGU, Lomerus enim eos conjunxit, ut fiuitimà invicem babitantes, Cüm ita- que Faventia & Sena, teftante Strabone , invicem. connectantur. prope Ra/iconem mediante drimino , ita enim fonat illud và "Aeiióo , tertio enim cafü utuntur Grec; ubi Latini ablativum. inftrumenti ufurpant , fequitur utramque fuiffe regionem, non civitatem tantüm , & fines invicem habuiffe con- nexos, nullamque de Cz/éga fa&am mentionem, fcd de Sena, vel Semogallia, quod idem cft. Ne- quaquam enim verificari poteft. Ce/ezaz & Fa- veutiati , fi fuiffent oppida , conjungi potuiffe juxta J/apim &c Rubiconem wediante 4rimino , cür utraque , ícilcet Faveziiz, & Cefena, quatenus funt modo civitates, occidentales fint à di&tis ter- minis, & Ce/ena tantüm có pervenire poffit cum territorio. aux : Sed in ie alicujus momenti non erit inutile omnes Cefenalium ac Claramontii rationes. per- cenfere , earum enim folutione folidum nobis ja- citur fundamentum. | Ad textum S/ralozis à Cla- ramontio alatum, ubi nominatur modo Sena, mo- dà Semogallia, refpondeo non inferri ideo duas ef-- fc , nec efle quid novum apud Auctores , idem flumen, civitatem , vel regionem diverfis nomi- nibus tecenfere. Sic Romani mox dicuntur , mox veró pedes xv. juxta illud Horatz Serm. lib. 1, Sat. |E Quirites, fic mox Eridanus , mox Padus apud 8. y. 12; Mille pédes in fronte , trecentos cippus im agro... Hic dabat: ———— — Ad nomen fori quod attinet , repeto quz ad- versus Forolivien[em. Hifloriam & Xenopbonte mo- nui, & adjungo Zoratium, qui lib. Serm. 1. Sa- tyra 5. Y. 3. fic ait, Differtum nautis , caupouibus , —— Sed ad ulteriora pergamus. Referuntur. d» expenduntur. ura Ce[o- | nati. —— Agná mole füuccedunt Cefezatium Jura, qui- bus auctoritatis ac foliditatis aliquid à C/ara- 7ontii nomine acceffiffe videtur, in quibus ad Li mam revocandis, fi Auctorum fides, & ratio rc- &é perpendatur, non folüm ca evaneícent , fed aflertiones noílra: clariüs apparebunt , & euam F Polybium , fic modó Zbufzia, modo Tyrrbenia , & fimilia fzpé: «4 veró proi, & & converfo, non cft mirum reponi, cüm majores diverfitates mul- to reperiantür, ut Codices, tam Grecos, quàm Latinos , evolventi patet. : Sed venio tandem ad difcu(fionem Polybiani trianguli camporum Z/2/ie maximorum. Sic cr- go Pollius lib. 2. "Eg db co ir toy. 63 x) $ quUqcL dU) "rela. Ey e C BOWS oa ls T e4- jovotidés* TSTB Ob Gv ipLaros leo [LE X00 Ua Wwe T Ager) xoASuG, ce3Y Xy T ADU |GUiTTQOIS, S axes) cO U 2icpoun réXd- ecc / 3 p S ^ y85 vztep MaoxaAias 2m reMA- Io 9€ ZA ÉU- | ey QS. IL luo como Y &pXTUhy (5$ mdyO res- ESO. P | &7u; v5 "Ares aUrdY T BwviA Íus x, 24 o- x0185 qulles qrapuceD. Cup od: (2S9. àe Ti dz peouuekas Y Aerei "Gu T&40*y Mas. xj &Eeocogies" Bixexós ye uluo qui Eu Aap did & aras- Ts coy fjuavTos 1 "QA lo, & xar T Adelay xA- «au T6 d MEA. P dowos tew dà mutus Xams es ACT wuyl?, vwtp Us die yis qa A jas A4 Pop TRI forma, circumferiptis liueis, triangularis: bujus fi- £ure verticem ddpenninorum moztium €g dlpiusm co- pulatio uon long? à mari Sardoo fupra Maffiliam per- Jiit, Latusy quod ad Septeatrionent, ut fuperius diximus, pes funt, que ger bis mille £2 ducenta MARIX jisE Xj UreayTOLOCiSS. Eft ver). tota camporum | A | masimos nunc failitet Lombardie j dit tria latera facit alterum tra&um A:ipium s al- Terum Traciuta ipeum ab eodem. Alpium initioyubi V. | ad. angulum coujunguntur y uon longo, "nouit à Tati Jfadia porriguutur. — Latus , quod ad. Meridiem " Ippeuninus facit , loggitudine trium millium €g fex- ventorum radiorum, — [n bafis igitur totius figure [o- euim extenditur littus finus Adriatizi. Magnitudo ba- Jis eft ab urbe Sena , ufque ad intimum maris recéJ- Jum» [ladiurum plus bis mille €2. quingentorum, Hzc adamuffim Ceo; , minimé vero Sénogal- liz , quadrare ad(truit Claremontius ;qua& an veri- tati confentiant, ut difcutiam , quxdam primo funt fupponenda. ; Primóantiquos Geographos, nedum Hiftoricos, maxime Pe/jji temporibus, non habuifle exactif- fimam Geographie , nec minüs Chorographize notitiam. Etenim diftantias tantummodo locorum per itinéraria ihtervallà in longis tractibus fallaci(- fima affecuti füht: nec, niti poit Hipparcbi tem- pora, locotum latitadines inveftigari coéperunt, ut ego aliàs inculcavi in Libro meo Páfcbali pag. 109. longitudines veró à P/olemzo tantüm initium traxere, qui in id. incubuit admonitus differentiá tempori , qux contigit in obfervatione eclipfis vife 4rbelis & Cartbagige ; omnino diffidens ob- Áervationi itineratizé, ut ait cap. 4. Geograpb. un- de ctiamfi affumpta intervalla Cz/zzze magis quàm Senegallie quadrarent , (cujus oppofitum videbi- mus) nihilominus argumentum incertitüdirie la- boraret. Obfervat infuper ZZllehrordus Snellius in -Epift. apud Gaffend. 'Yom. 6. pag. 393. in longi- tudine maris mediterranci Pzo/emeuiz amplius 16. gradibus peccare. x :2. Advertendum eft. Polylrum üfum effc limiti- US cXternis; quod fi negaretur in riomine Sez urbis, non negabitur certé in affumptione copula- tionis ZZ/pium Gc. /pennini fupra MaffIiam , quod euam apparet fuifle in more eidem Auctori, qui in defcriptione trianguli Zta/ie femper utitur li- mitibus externis, qui etiam mos Geographis fre- quens eft. Vp | 3. Etiamfi Polybius optinié inftru&us. eflet in Geographia, & termini camporum eflent inclufi- Yi, attamen non eft ufus fummá & accuratiffimà diligentiá in terminorum ad unguem defignatione , quod patet ex eodem Polybio ; qui lieet dixerit planitiem camporum. terminari ad urbem Sezam , tawen lib. 3. 7]. ubi de Zfrimino: aV 3' ei qn^us qos T ^ Adelon "24 TÓ "edm xem T "PA T Ilado) vejloy, os om neon eAas y ea eff civitas juxta mare ddriaticum fita in extremita- ?e camporum, qui eirca Padum funt à parte Meri- diei. Nicolaus Pevottus verüut, abi Eridami plani- Hes terminat, & quidem bené, fed in rc alicujus momenti mihi placuit Grezi Scriptoris fenfum ma- gis ad littera perfequi. Ex hoc enim confurgit unum de duobus, vel Zrizinum effe in planitie camporum inclufum, quod effet contra primum tcxtum , qui ait 42 475e Sega ; vel, quod verius cft, Seuz; non effe Cefenam ,. fcd Senogalliam , camque pro exclufivo termino ufürpatam. Sed ad rem. : Auctor Refponfjouis Cefenatium. adversis drimi- zen[es de Rubicone pag. 39. nititur calculo trigono- metrico demonftrare longitudinem lateris , quod cft ad Meridiem, nempe ftadioruüm 3060. malé autem ibi vertit Perorzus ; debuit enim verti 2600. non quadrare Sezogallie propter cxceflum ab co inventum ítadiorum 1288. quz fi excedunt re- fpectu Sezogallie , multo magis cxcedent refpe&tu C E €efmne. Sic ille: Polylius Trianguli quo campos | KAvVUNG ocATos comprehba- Sardoo fupra Maff liam ufgue ad Senam civitatem Tertium latus ac. bafis trianguli eft. littus F'enetum. Owueritur nunc quot. fHadiorum dio ipium C9 .penuimi, Cg. à principio fcilicet Jialie ad Semozalliam. | Ptolemeus inititm erufmodi facit graduum [ecunditm. longitudinem 27. 3o. G9 fe- 2. cundim latitudinem graduum 43. quot erat princi- pium Italie. Sit ergo polus mundi A locus princi- pii ftalie B, locus Semgallie C du&tigue intelli- gantur arcus circulorum maximorum AB, AC , erit AB complementum latitudinis ipfius B, grad. fcili- cet 43. adeoque erit AB grad. 47. £9. zetidem "writ AC: angulus autem BAC eft erad. 8. 30. differen- tia ftilicet. longitudinis grad. 2. € 30.62 grad. 36. queritur arcus BC diflantia locorum. |. Secetur bi- fariam BC in D , €2 intelligatur du&us arcus maxi- mus AD , qui fecabit pariter bifariam augulum BA C; - facietque ambos: angulos ADC, ADB re&os , itaque BAD angu- Ius eff grad. 4. 1s. dimidium féi- licet grad. 8. 30. in triangulo ita- que [pberico retlangulo , in quo angulus alter acutus datur BAD, G Jatus AB. fabtendens. angulum retium y queritur artus BD y op- pofitus angulo dato; .— Ex tanone Q e" trigonometrico ita procedetur. (or Sinus totus, adeoque fimus anguli reti ADB ; eff 100000. arcus. AB grad. 47. fozus eff 75135. finus anguli BAD grad. 4. 15. 0/7 7AT1. erunt termin, C9. difpofitio aurez regule. ; I. Periinus ,. y. Term. 3.1erm. 4. term, inventus 100000. 73135. 7411. . 5420. Ef bir Jiuus arcus BD y. qui idcirco eff grad. 3: 6. 24. to- tus ergo arcus. BC eff grad. 6. 12. 48. F'ideamus nunc quot. fradiorum fint grad, 6. 12. 48, driffa- teles fingulis gradib, tribuit fladia vy11. Hipparchus fladia 769. Eratoflbenes fladia. 700. Reliquorum feutentie de numero fladiorum Jingulis- gradibus tri- Duendorum,, ut suulti: Polybio pofteriorés mon funt in Loc calculo adbibende. dccipiendo autem minima , 4348. que eff fladiorum 700. in fiugulos gradas , 3o60. erunt grad. 6. 12. 48. Jfladia 4348. plura —— fülicet diffantia ufque ad Senam fladiis 1288. 1288. ut in margine : diflantia enim ufque ad $e nam erat fladiorum 3060. tantum aleff , ut adamuf- Jem diffantia Polybiana Senogallie quadret.. ii Sed inquiramus trigonometrica ratiornie Polybia- 7i trianguli bafim & latera. Báfim Czfezare; fta« tuunt grad. 6. 12/. 48 . flatuentes aequalia triangu- | li crura ad vitandam calculi difficultatem , & fups A Ó ponentes eamdem effe Sezogallie poli altitudinem grad. 43. 6. quod non eft P/vlemeoe conforme. Ergo in triangulo fphzetico BC fit 4B grad. 47. ó. complementum ^ latitudinis initii Z2lie , quod à Prolezzo ftatuitur fub. latitud. grad. 43. o. longitud. 27. 30. 4C fit grad. 46. 5. complemen- tum. latitudinis — Sezogalliz grad. 43. 55^. juxta Aiccio- X dum n Geograpb. veformata , -..e-a--77 Dqui eamdem ponit füb lon- | gitud. grad. 36.29". Angu- lus veró B ZG fit grad. 8. 59. nimirum differcn- tiàlongitudinum utriufque loci. — — Demitto arcum perpendicularem D cx termi- no Z, & fic opcror: A B Ut [às | Jit datus ab augulo - Ut anguli Z D 8 rectang. ad D^ Sin. Rc&. 10000. Ad lateris B. 4 grad. 47. o. Sin. Re&. 73135. la anguli 5 44 D grad. 8. 9. Sin. Kect. 15614. Ad laris B D Sin. Re&t. 11420. 39 Intriangalo vero 5 4 D, Ut rad. 100000. ad. fec. anguli AZ. 151241. . àa tangens complementi bafis 47.8. 93251. ad .. tang. 94400, grad. 43. 41. pro complemento la- teris 7 D. ergolatus 74 DD eft grad. 46. 39. ergo perpendiculum caditexua, & latus C D ett grad. o. 24. Rurfus in triangulo 8 C D rectangulo ad JD. ut radius 100000. ad fec. lat. B.D. grad. 6. 33. 100660. xta fec. lat. C D. grad. 0. 34. 100005. ad 100665. fccantem bafis. quafie B.D. grad. 6. 35. 3o. Antequam Veró numcrum ftadiorum dictis gradibus 6. 35. 30. competentem exponam , ex- plodenda eít |Ge/esatium ratio , quo nituntur probare fingulis gradibus ftadia 760. deberi , ex opinione razoflbenis Polybio feré cozvi , eque ac fi Polybius hzc trianguli latera. gcographicée invefligaflet, Ad quod dico, Po/y^is: non quz- fiviffe rationem, laterum trianguli methodo tri- gohomcetrica,, nec per rerreftris diametri ac per- inde circumferentim indaginem , quod Hifítoricis eft inauditum, & maximé antiquis; cüm , ur fu- prà firmavi , non cofmographicé , fed geodeticé tantüm, hoc eft, per itinerum «menfuras , vel ad plurimum per climata , regionum fitus, limitef- que cognoverint ; hocque apparet ex ZZerodoro in Xerpfichore íeu lib. y. cap. 49. ubi .4rzffagoras 40 Milefius obtulit Cleomeni tabellam aeream , £v vó yiic. azmaene mepíodoc ivertsuillo , (forté legendum àx- plo *) ua) SdAerco sb mca , xa) oraMO) mdYTE, ju qua totius levre circuitus defcriptus erat. ,. €9 uaria omma , C9 omues flrvii: in qua tamen , ut €x Ícquentibus conftat, omnes diftantize ftathmis. & parafangis determinate. Hoc etiam in. Komaris - & alis nationibus obfervavit Zaregius in Geo- grapb. General. lib. 1. ubi de origine Geographiz, & ali , & hoc idem teftantur J/ineraria "Antonino atttibuta. Caterüm yerum quidem eft PoJyjium. fuifle magni nomini Geographum , quod ex Sikahone & Pligio habetur , fed hoc intelligen- dum eft, quód Polybius clarus exfliterit in Geo- graphs fuitemporis, quo &vo pars Gcographiz athematica parüm fuit exculta 5; quod perípi- cuum cítex dictis, & ex teítimonio Przolemei , qui cap..4. Geograpb. teftatur. diftantias locorum in longitudinem rminimüm accuratas fuiffe , ob ámperiuam rei Mathematcx & paucitatem ob- fcervationum eclipfium ; differentias vero in latitu- dinem paucarum quarumdam civitatum fuifle per folum Z£pparcbum traditas. Omitto craffiores calculos , quibus ufi funt Antiqui, & ipfe Pzo/e- Sueus c(t ufus, quirecta triangula pro fphaericis ufurpavit, tam in Geographicis, quàm in Aftro- nomicis; quod notavit Petrus ANouius lib.2. de Qbferv. 4t- Quibus fic claré perfpe&is , dicendum eft Po- dybium hsec wianguli latera ex iünerariis menfu- -risleterminaffe , maxime cüm hz regiones ante Polybium fuifflent per Aemames occafione porif- fimim belli Punici poen exploratz; immo cgo «conftanter credo ex hifce.diftanuis erutas, calculi opc, longitudinum difforentias , cüm rei Geogra- phice & Aftronomice periti non ubique fucrint ad obfervandas eclipfes ; quod euam deduci. tur ex «calculo ejufdem olemai , qui ex itinere mavigationis à:Corura n Paluras elicit diffcrenuam longitudinis grad. 10. 39. quod ut. affequerctur, * Emendatio nihili; nam £vec£zusz optimum eft, & rede convenit; ideoque in Verfione legendum incifas ; vel izfculpzus , loco defcriptus. FAvgNTIA REDIVIYvA: ,A| ex numero ftadiorum itineris demit tertiam par- tem , ut fic ad rectam lineam reduceret intervale - lum, admodum tamen incerté. | Quibus przcognitis , ad convertenda ftadia in | gradus, vel gradusin ftadia, fic procedo. Ex ve- rificata terreitri diametro , atqué adeó circumfc- rentia, conflat fingulis gradibus circuli maximi deberi ftadia o0. rorundé praeterpropter , & quam opinionem ( ea enim eft Pzolemei , qui ftatuit terreftrem femidiametrum millarium | Zza/icurum 31792) fequitur idem Claramontius in 'Yra&atu de Horizonte fenfibili prop. 7. pag. 139. Refo- lutis ergo grad. 6. 25. 30. emergunt ftadia 32952 queniam diflantiz Poe/ybiauz à principio 42 Jtalie ad Semogalliam deficiunt adhuc. plufquam ftadia 300. hoc ideo evenit, quia Hiftoricus in reducendo obliquum iter ad rc&um , non cít aflecutus verum intervallum. Sic ctiam poftquam enumeravit tria latera , fcilicet unum ftadiorum 2200. unum ftad. 3600. & alterum 2500. & fic in totum ftadiorum 8390. fubjungit, 4e zzv wc "repiMeTpov vOv 7rpotipuA evo. zrediov. Mua] TOÀ. Acl zy 6v pvpiey cadíov , fic totam defcviptorum cam porum circumferentiam uon sultum. à deceu suillibus Jladiis. defitere, Denique fi refpe&tu. Sezogallie deficiunt. ftadia 300. refpe&u Cefeze deficient plufquam. 8oo.. qui tamen exccflus refpectu $e- nogallie exam tolleretur , fi quorumdam fenten- tam fequeremur, qui fingulis gradibus minus quàm $00. ftadia attribuunt. - Ponenda eft ergo judicii firmitudo in verbis ad | fidem Grzci Codicis translatis, nec Hiftorici , vel | Geographi in. defignanda planitie totius Europe |maxuma intra paucorum ftadiorum fpatium funt coarctandi, illudque maxime perpendendum, quód fi Cefeua accipi deberet. pro urbe Sega. trianguli termino , illud non pofict verificari , quod à Polybio dicitur , fcilicet Zrimiuum. efle in extre- mitate camporum ; qua cim ita fint, certó fc- 45 quitur Sezata Polybii non Cefezam efle, fed Seno- galljam. Redeo ad Claramoutium , qui dicit littus 7z- |eetum , quod bafis loco eft , tendere à Septen- trionc in Auftrum, quod tamen nihil refert: de- inde affumit, finum intimum maris occupati à Jergefle , quod eft fub eodem feré Cefezz Me- ridiano ; hrcque tanquam fint przccififfimé intel- hgenda, objcit littus , Iquod ad. Seuogalliam per- ungit, Eurum potiiis fpectare, nec unam lincam, íed duas pouüs efle, affidtà figurà cum angulo precisé ad Ce/czam ; cuicgo refpondeo, capien- dum, juxta Polybium , ex littore maris Zdriatici , quantum implet ftadia 2500. à Cefeza veró Ter- gcf/e uíque funt ftadia 1600. dumtaxat, cüm fint : fub eodem Meridiano , & duobus tantüm gradi- bus in latitudinem differant ; ergo ut habeamus latus Zemeti littoris ftadiorum 2500. oportet ex- cedere Cefenam ver(füs Semogalliam , Gc Werge- ffe versus Jilyricum , quanquam diligentius intuen- tes non poffimus etiam ufque Zergofe latus 4- pium extendere , quia, juxta aflumpti trianguli menfüram trigonometricam , Zerge//e deberet dittare à. vertice trianguli , fcilicet: copulatione Alpium Gc Apennini , pluíquam. ftadia 3300. un- de cüm Jvelybius dicat folüm 2200. angulus ad 44 bafim fumendus eft intra Zergé/e 5 qua omnia quantum C/aramontii fententia ofüciant,, periti confiderent. Y Sequitur Claramontius , & affert. Eutropium. de clade Z4sdrubalis xeferentem , qui comparat infor- tanium Aomaaorum ad Casas cum infortunio Pz- uorum ad Cef[enam, ut Cefena Piceni civitas, ut vicus ille Gannenfis.. Scd antequam rcfpondeamus, | videamus alia, quz idem Auctor dcinde fubjungit. | pag. 12. Hiftor. Cefin. in Apparatu:.—., Cladem 3?» crgo LAS PesTRI MnRi1£kt KaWwrIN E í6 1 y» ero exercitus Afdrabalis Eutropius cum tribus »exercituum ftragibus comparat, quae ad T'rafi- ,menum , quz ad Czfenam , qux ad Cannas. »infignem itaqué is aliquam (tragem penes Cac- », enam accidifle fignificat; at cüm nullam in tota , Antiquitate copiarum occidionem apud Czx:fenam » reperiamus practer memoratam à Polybio ad Se- ,ham , quà Senonum nobilis natio & Romz 5» expugnauone celebris exftin&ta eft, fateri opor- | »tet camdem urbem Senam à Polybio dictam, qux Eutropii temporibus, ut nunc etiam , Cz- »1eni vocabatur. jam oftendo Senam à Livio , didam eamdem noftram civitatem efle, Me- ,minit Seng Livius, cüm adventum Neronis »Ícribit ad copias cum Salinatore altero Confule »]ungendas, «4 Semam, inquit, caffra alterius 45 5, Coujulis erant , C9. quingentos ferm? paffus Afdra- 3 bal aberat. .Confirmat Silius Italicus de eodem ,1um A(drubalis exercitu agens 4i. 15. |o. Panus inundavit campos , qua Sena relictum » Gallorum à populis fervat per fecula momen. ;» Dico ego Senam Livii nequaquam Senogalliam 5 efle potuifle : nam recedenti ab eo loco Afdru- »Dali, ne cum Romanis pugnaret , antequam fc »fratri, qui in Apulia erat, conjungeret , occur- »Tit Metaurus fluvius, quem cum tranfire. non 5» potuerit, à Romanis ipfum confecutis unà cum exercitu ad ripam fluminis ejufdem occidentalem ,occidione occifus fuit. Conítans eft accolatum , fama, ftragem prope Caftrum fuifle nunc For- ,mianum vel Pirmanum di&um. Eft etiam » Mons Afdrubalis hucufque di&us, & Caftrum ;,Offaia , ubi in camporum cultu offa interdum & »,arma rubigine fcabra dereguntur. Receffife ve- ;,T0 à Sena Afdrubalem, ut ad fratrem proficifce- retur, difertis verbis Appianus teftatur. Cüm ,itaque fit Senogallia ultra Metaurum , Ortum ,Vcrsüs nonaginta ftadia, & ea orientalior adhuc , Apulia ,. tot poteft pergenti ab ea civitate in 5; Apuliam Metaurus occurrere, adeóque non poteft impedire iter, aut retardare. Ad hzc fi quis à 5; Senogallia proficifcens non poflet tranfire Metau- rum, is in orientali, non in occidentali ,. ripa »; confifteret. | Sena ergo, ad quam caítra meta: | ,Dantur tunc Romani, & à qua quingentis fo- 46 5 lüm paflibus Afdrubal aberat, non erat Metau- 510 ad Ortum, adeóque Senopallia effe non. po- stuit: fed erat ad Occafum illi lumini. At quse- ,, am alia Seta ad Occafum Merauro legitur, aut » dicitur, quàm quz à Strabone memoratur pro- »pe Ifapim & Rubiconem ? " Hactenus C/ara- 70ontius. | e Fateor egregium effe commentum , & eximia Claramontii fübtilitate dignum. | Ego vero, falvo femper in Virum dotiffimum obfequio, fic omni- bus refpondeo. - | *. Ubinam hec dicat Ewfropius, nom indicatur, fed fané corruptus et Codex, fi haec dicit, quia idem Emtropius lib. 3. Breviar. ubi de Afdrubale: | 4s veniens eodem itinere, quo etiam Annibal venerat , à Confulibus: Appio Claudio Neroue €. M. Livio Salinatore apud. Senam Piceni. civitatem in infidias ompof;tas intidit flrenuà tamen pugnans occifus eft. Flzc mihi Tom. 1. Eliffor. 4ugufl. Edit. Lugduio- Dat. pag. 761. & cum co convcniunt omnes Scri- ptores, qui hoc conugiffe ajunt, aut ad Sezaz;, aut ad Mefaurugi, omniumque diligentiffimée $e- baflianus Mazzius lib. 3. de Belle Zfdrubalis, Qua "vero füfcitat Claramputius cx Livi & 4ppiani verbis , folvuntur, quia ubi Livius Hift. lib. 17: cap. 48. ait, 47. Seuam ( quam de Cz/fena intelli- gendam putat) caf/ra alterius Confulis eraut , mon Antelligendum eft, quód Romani cxítiterint intra , 47 fed prope urbem. Sena. Liücét vero diftiterint per quinque; aut plura milliaria j' adhuc: bcne di- A |citur ad Sema, Hiftoricorum riore: probo vero quód Aman diftiterint à Seza, quia pro certitli« ' mo. habendutn eft, Romanos & Poenos fuiflc am- bos ab eodem fluminis latere , quia; ut ait idem Livius de Zfdrubale Hifl. lib. à. cap. 49. 44f- drubal, dut lux viam offenderet 4 vigd fluminis figna ferri jubet , C9. per tortaofi aimuis fimus flexufque cam errore obiens baud. wmultum proceffffot 4 €9- ubi jrinà lux franfitum opportunum | offendiffet , tranfituras eraty fid quum y quantum à mari abfcedebat , tau- tà altioribus coercentibus amem tipis , mon inveni- ret vada y diem terendo. [patium. dedit ad infequen duin fefe bofli.. Ex quibus colligitur etiam. Rema- 45 1 tipa fluminis occidentali exftitific , ibi enim. dicitur 4d izfequendum ; fi enim fuiffent in ripa: orientali, versus S$ezam, dixiflet Hiftoricus ad obs fiftendum , feu ad prohibendum tranfitum ; quod euam patet, quia, codem Livio referente , noni-: nulli ducum Pesorum per vada nota Metaurum flumen tranarunt , quod. non fecifltnt, fi ex ad- verfo exítitiflent Rezazi. Iterüm veró contende- re Senam fuifle Cefenawi , infanire eft, quia, ante- quam veniatur Cz/ezà ad Metaurum , plura alia flumina intercedunt , quz eamdem A/Zrubali: di£ ficultatem peperiflent , fi Romanos.adcó vicinos vitare voluifftt, ut quidem volebat. UO Pergit Claramontius , veceffrffe ver à Sena A248. drubalem , uit ad fratrem proficifceretur difertis vérs — | bis Appianus teftatur. Ubinam hoc teffetur , non dicit: ego veró habeo 4ppiasi bellum Afdrubali$ — | tradu&tum per Z7. Rufcellium , qui. pag. 41. dicit de Confulibus Romanorum: Se eli accamparono à fronte vicino alla città di. Senegaglia. Afdrubale fa-^? rendoli, &c. quoniam veró in Greca Editione Pa« rifienfi Caroli Stepbani , & in alia Verfione. Lati- "4 , quas habeo , hic liber-defideratur, ulterius |non procedo. - Cg Czterüm à verifimili diftat Confulem ogg: nutn , qui infcio Z/ibale exercitum in zpulia (as tis enervatum reliquerat ; ut ad opprimendum Apz drubalem properaret, & cujus confilium accepta» tum fuit de acceleranda pugna, ze confilium [zug quod tutum. celeritas. feciffet ,. temerarium. morando gMacerent , ut dicit Livius Hifl. lib. 27. cap. 48. non eft, inquam , verifimile locum dedifle "Afdrubals evadendi quantum eft Cz/eza ad Metaurum , & poftremó quid obftabat 4/Zrabali , quin Metaurum per pontem viz ZZruilie trajiceret, nifi illum ARo- "mati Confules occupaffent, quamobrem coa&tus fuit fe recipere in: loca montana fecundüm flumen; ut traj&tum quzreret, certamen declinaret, &c ad A4uuibalem fcfinaret in Apuliam ; apertiffime vero contrarium teftatur Sexz. Aur. F'igor de jg, Tllufiribus ubi de Claudio Nerone : Sed: Claudius Nero , qui in Apulia cum Annibale caftra conjunxe- rat y Telilá in caflris parte, cum deletis. ad Afdru- balem properavit ,. €9. fe Livio college apud Senam oppidum C9 Metaurum flumen conjunxit. 1 Reliqua veró, quibus C/aramoztius contraria di- luere conatur, parvi funt momenti ; veluti illud, quod adducit teftimonio P/igii, Semomes, qui ce-/; perant Aoz47 , interiffe in octava regione Z/a- li? 5 quod licét aliquatenus verum fit, non tamen F | concludit, quia fugatis Sezozuz reliquiis , Romani Semi deduxerunt coloniam ; ipfafque Sezozum reliquias extra &ubiconem receptas deleverunt. Ego vero fubjungo vel diverfam , vel contrariam , Z.. Flori (:ntentiam , qui Ji£. 1. cap. 12. ubi de Sezo- E nibus, ait: INec mon tamen poff aliquot anmos , omnes ——- reliquias eorum. in Etruria ad latum Fadimonis Da-.—— labella delevit , ne quis exflaret in ea gente, que in- cenfam à fe Romain urbem gloriaretur,-—— 7 ety. 5o Decr. 17 5o Deceruitur , quis fit. antiquus Rubicon. 1Rgo ex illis, qua fuperius demonftravimus, . " fequitur, eumdem | Raicozem. fuiflc extremae Gallie & Faveniie limitem ; reftat modo diícer- nere, quis fit AaZicog. Rem aggredior inter 44/- mintufes & Ge[enates. diu. controvcrfam convitiis Tnagis quàm rationibus, & fic adhuc fub judice pendentetn: ied collàpíà tandem ac evancícente là toties decantatà Ce/cze ac Rubicomis propin- quiate, quam ex Sirabese verterunt. tot Viri alioquin eruditiffimi , facillimum erit demonttra- 1c, flumen illud, quod Lz/z;i appellànt, cffc an- tiquüm Aa/iconem. ge ! Mihi ipfiffima funt Szrabonis verba, & fenfus, ut fuprà vidimus, Favesiia veró (9 Sena juxla J/apim fluvium €9. Rubiconsm maxim? comuettuntur rimim. Ex quibus tollitur illa AzZcozis ad Ce- Jeanam propinquitas, & 2frzmigo tribuitur; ut enim aliàs dixi, zfrimiuum hic eft loco copulationis, quz regionem Sezemum cum Faventia five Flaui- "i2 conjungebat, & ideo uterque. fluvius affumi- tur pro limite regionum ; quia cum Az/iccz non | | $i1fluat ex fummis 4pemmini Jugis , Faventia veró | ufque ad ipfa juga pertingeret, ubi deficiebat. Az- Licóu , dividebat Z/zpis, qui ex co. vertice. defluit. Ratio veró cur illud S/rabogis 5d interpretatus fim saximé, cüm alii verterint /27 , cafuit, quia & rei & fenfui magis favebat: 224 utrumque fo- nat. AMaximà vero Rubicon terminatur regio, quia majorem partem limitis orientalis fupplet &z- Lbicz ; non vero jas, quia ibi tempore jra£onis nulla fuerat fa&a limitum transpofitio : & iterum dixi zaximé, quia cüm ARabicom fuerit terminus univerfc Ga//ie, debuit etiam effe terminus il- lius extremas partis Ga//z, quam tenebant ZZgo- é$, de quibus inferiüs. Omitto, quod obferva- verim illud 72 in Grzcis Scriptoribus fzepiüs in- veniri abíque neceffitate pofitum, ideoque per In- terpretes fzepiüs negligi; hic tamen illud ego nc- gligere ncc volui, nec debui, quia peniuffimum | verborum fenfum fequcbar, monitus periculo co- rum, qui in allato $/rabenis textu , illud 2s verà, ibi, Faventia veró., negligentes in maximum | in-- commodum lapfi funt , & fenfum, alioquin. dis- jun&um , cum antecedenti confüfum fecerunt, cum maxima legentis perturbatione. Cüm ergo copulatio regionum fieret, mediante riso, tanquam copula, oportet &ubicomem. propinqui(i- 5; mum fuiffe 4rzmzmo ; fed hoc cft firmandum aliis rationibus, & przcipué teftimonio 7/5. Seguef/ri , qui poft Zerár. Zutonimi cycumfermi folet, in tra&at. de Fluminibus, ubi fic ait: Rabicon Gallie juxta Ariminum olim dividens Galliam ab [talia s .& maximé etiam ex circumftantus itineris, quo Celar Ravexnd Mriminui contendit, & Rabiconem * pertranfivit. i; 2^ —— Gefarem Ravenne confütifle die antequam Rz- Liroues? iranfiret , Gc Ravenuá difceflifíc , omnes fatentur ; hora veró difceffus hzec. perhibetur per Hiftoricos, quos tanquam magnz rci teíles hic ílridtiüs examinare non eritabs re. —— Suetonius in gal. Cef. cap. 31. Dein poff folis eccafum , snulis à proximo piflrino jumBlis y occultiff- man iler s0dico comitatu ingreffus eff. CO NOAS : Piutarcbus in. Cefare P^g: 7253. Mio dé fce? £0 71€ eg. Sieger Üatus TO G04, dj aped éi$ T ddpGia , x, cvyyttdu €» Begocto 06 xe / , Un € S 3 cd , n I&rois "zr ro deiayor . dw ova wo (a oT (E ee ouegn. Paulutum ante. folis occafum adhibita corpori amedi- Cà refetlione , €9 unà difcumbens im c0nvio00 , € brevicum comvivis commoratus cenavil , Jamque ad- venientibus tenebris furrexit. [x vogEtROT lACCOROEPD TN rNCOAT — E B C 18 "ppianus .Bellar. Civil. lib. 2. AvTós às aa r2 / e d l5 3 Wy c | £G7T£gogJ 3 a5 da vo caput. Cro Nov Qv». vare- x oes v Guia. Ipfe verb de fero , etiamfé corpore fatigatus , difceffiz à comviio. Ex hac.ergo Auctorum comparatione conftat; difceflifle Care: Ravenná poit folis occafum , $$ atque ex $aetogio ceraiflime habetur. difceffifle lu- minibus accenfis, quod infertur ex illis Suezoniz verbis , &. cim lumumibus. exflintlis: deceffiffet. vias ad quid enim fieret luminum exítin&torum. men» tio, nifi ea prius fuiflent accenfa, ob noctis fcili- cet tenebras? Nunc de via quxrendum. Suetonius dbid. Malis à proximo gifirino ad veli- culum. juntlis ,. occultiffisuum iter. snodico. cotmuitatu ingreffus oft €9 cum luminibus ex[fintlis. deceffrffet vids diu errabundus , tandem ad lucem duce veper- 70, fer angufliffumos tramites. pedibus evafit , confe- cutu[2ue cobortes àd. Rubiconem flumen, qui provin- cie ejus finis erat , paululum conflitit. Plutarchus ibid. "HAewwe fea" mwà cyó- € 81 S* 1 3» ; , / " TOy-0doy , eiqUu (Qe3s TO AeAuwo) "Golapevyas. Ju- greffus prim. quamdam aliam. viam , poflea versis drimiuum comvertit, —— : 4ppiamis ibid. Kad Cebyes 'EhiBas sxaurer te TO AAA y ero pL Evo oí T ieraTéay C 2fest- uar» ,- didum 9! eAÜov emi T Pefxown 7m- qujior, s OeACd mh. AgNicry tan V dyiu8, X) &$ TO feUJid, a Qoeáy. Et bigam ad[cendens progre[- [us eft «ersis Ariminum y [quentibus quodam iuter- vallo equitibus , feflsnanter. pervenit ad. Rubicouema flumen , quod. terminat. Italiam , fletitque paulifger , (9 in fluentem aquam intuens , &c. ( -. De iunere vero à Rabicoge Ariminum tur iidem. Au&ores.- ! . Suetonius bid. Cuntianti offentum tale fa&umefl. $4 Quidam eximia magnitudine €9 formá in proximo fe- fic teftan- dens repentà apparuit , aruudine cameus y ad quem — audiendum. cit , preter paflores , plurimi etiam ex Jlationibus suilites concurriffent , interque eos C2 enea- tores, Taptá ab uuo tuba profiluit ad flumen, €9 in- genti. firepitu clafficum exor[us gertendit ad alteram Tipam. Tunc Gefars eatur y inquit , quó Deoram |oftenta, C9. inimicorum. iniquitas vocat. fata alea ef , inquil , atque ità. trajetlo exercitu: adbibitis ribunis Plebis , qni pulfi. fupervenerant , pro -con- done &c. Et pauló infr , extrema concio, cui fa- cilius erat videre. coucionantem , quàm | audire , pro dito accepit , quod vifu füfpicabatur, — B | Plutarchus ibid.: "Anjfíplo xuB(Ev » puo E, meds «luo Yifaan y 3 dpipo T9 Aor ov 349 2eó- 458 ; eO É7TEOE «c3 "hieos €i$ qq ' A eApaloy s E xeTeyue ^ Saga eff aled , €2. fe ad tranfitum incitavit :- celeriter itaque. fortuná utens ,' Ariminum | pervenit paulb ante diem, illudque in. fuam. potefla- iem redegit. - "ppianus ibid. 'O xev coríglo , dyéuo 9. üreubar "ray AeAuisóy T€ aie "eA wu. Atia Jl. alea , €2. celeriter. perveniens adriminum, illud oc- cupavvit circa folis ortum. — eum Ergo ex praemiflis patet, Ce/arem ad Rubicouena |perveniffe /2b Jucém ex Suetonio ; quod quidem F^ intelligendum eft ad primam lucem crepufcolinati, $$ quz anite dicm oritur, nequicquam reluctante C/a- ramontie.. Mos enim ejufdem Scriptoris, qui ea- dem voce utitur ih délipiando hóc auroiz initio, in multis locis pet lanum Zrimineufem adduCüs in Rabicone autiquo p. 130. intelle&ui vim facit; | veluti illud in. Ce/2r£ cap. $2. fed maxism2 Cleopas Tram, cum qua C9 comvivia im primam lu.em [epe protraxit: & fimile cecinit Z'irgilius Gearg. lib. 2. Y- 400. . KAgvina- B Quod 9 Quod (urgeute die inulfere borifaue djurtis y ANoGle premunt y. quod jas tenebris C9. fole cadente , "Sub lucem exportant calatbis, ——2 Quod etiam evidentiffim&- evincitür €x inter- ventu Paftorum ad flumen ad audiendum cum, qui arundine canebat ; peque enim Paltores no- e vagantur, fed füb primz lucis ortum, vel ad ferendum. mulfum ad oppida vicina , vel ad pa: fcendum gregem , juxta eumdem /77gi/. dic. lib. $. 324. - Luciferi primo cum fydere frigida vura Carpaumus , dum maue novum ,dum gramina cantus Et ros in tenera. pecori gratiffruus berba eff. Et quod interpretatur Claramontius pag. 37- & Cefenates de. Rubicone pag. 80. lucem intelligi debere prout contraponitur luminibus exftinctis, nullius eft momenti, quia Suezozius non loquitur 46xerborum contrapoitione , quod effet R hetorici potiüs quàm Hiftorici, & quamvis id faceret, lu- mina exftn&a not funt contrapofita luci, fed contrapofita quidem funt lux & tenebre , lumen exítin&tum & lumen accenfum , itaque debuiflet dicere, reaccenfis luminibus , quod opponeretur exítin&is. Nec minus illud zítimari debet, quod dicunt, Ce/arem uti folertiffimum facere. non po- tuiffe, quin, fi erraffet vià, lumina accendiffet ; hoc enim eft dire&té oppofitum narrationi Suefoziz, ibi, £9 cim luminibus exflin&lis deceffiffet vid, din errabuudus, tandem ad lucem duce reptrto i. neque, ut ipfi inculcant, P/szarebus dicit, Ariminum tuif- | fe ante lucem occupatum ', fed ante diem ; quod & (uprà vidimus, & crat alienum ab animo Ce- Jaris Ariminum no&tu occupari: & ratio eft, quia; cüm mandaflet fuis civitatem per eos occupari, panis (acaptiss Quis ux) rapti ,- Thaxim? abfhi- nentes à cedibus €9 tumultu , ut-ait Plutarchus , non juffiffet cam nocte invadi ; quod ctiam no- luit in oppido Mzr/zrum lib. 1. cap. 21. Bel]. Civil. ne milituws iutroitu, C9 no&urni temporis licentid ; oppidum diriperetur. Dies veró diftinguitur à luce; non enim femper eft dies , quando eft lux ; fic Romani antiquo more partes diei artificialis diftin- pee ia luciferum , mane , ortum, meridiem, occafum , flex. ab Alex. Genial. Dier: lib. 4. cap. 20. Sic Humerus Odyff. E. Loup $7 ^y d' $i Aeyiuy Tros diy "Tibavoio E 2 eo E , / P. 2 Tu Qvo, iy -oiüavovrowcy Qooe. dpspor d. (Oporoieiv. durora autem ex le&is à pulcbro Sitbouo | Surrexit, ut imuortalibus lucem ferret atque. nor- talibus. Ya Firgilius Georgic. lib. 1. $. 445* . "ut ulà fub lucem denfa inter. nubila fafe —DDiverfi rumpeut radii s aut. ubi pallida furget * "^ Tüboni croceum linquens durora cubile, - Sed res cft ipsi luce clarior, eó magis , quód Suetonius, ubi lucem artificialem defignare voluit, dixit a lumina ; wt in Cefaris triumphis cap. 7: ltaque cüm ad fucem ducem repererit, nempe zd crepufculi initium, videamus quotum temporis fpatium debeatur unicuique fuarum actionum , quó prudens rerum zftimator conje&tari poffit, quot dato tempore milliaria itineris conficere. potuerit , & íic quantum ubices diftet 4p;- suino. J Á tempore reperti ducis ad tempus, quo pede- ftri itinere pervenit ad ponticulum , computemus PagcTmRí MacmireKawaswux 20 hor quadrantem , minus enim excogirare non - potai, hoc eft, minuta 15; Mora füper Aabicoze , ubi paulifper conttititle dicitur, antequam tranfiret, femi-quadrans horz , | feu dod E. " "min. B. 1] Tranfitus equeftris & pedeftris exercitus , qui D E. in totum habebat milites $300. aliamin.15. — . Qua intotum funt minuta 28. cüin veró tota du- ratio crepufculi aequinoctialis in his regionibus — Dt horz unius & min.4j. demptis dictis min.38. — ' reliqua funt minuta 67. temporis ; five hora una cum femi-quadrante , pro itinere à Rubicone Arimi- "ut ufque, & tempore itigreflus & occupationis computato, quo tempore non plufquam fex mil- |larum iter conficitur citato gradu ; & fortaffe cuam minus , có magis fi verum cflet, quod ait Lucanus Pbarfal. hb. 1: — : " 2a | —— atque auxerat. undas Tertia jam gravido pluvialis Cyntbia corum, Accedit militum fatipatio ob totius notis itc? incommodum , qui juxta Zegetium lib. 1. cap. 9. etiam citato gradu unà horà zílivà (quz zqui- pollet minutis 75. zequalibus, hoc eft, horz uni cum quadrante) non plufquam milliaria 4. con- - ficunt. Ergo minüs fcx milliaribus ARzbzcoz di- ftabat 4rimime ; cámque inter flumina hujus rc- gionis folus Lz/zs totidem milliaribus diftet 247;- 4n», Íequiur .Lefum cfle antiquum | Rubico- "t^ qua omnia fic ut fuprà congefta ; nemo non videt, quàm bené inter fe conveniant. Affere- re vero. Ce/arem fecundüm pelagus iter habuiffe; — declinatà Ce/ezá ; ut quidam volunt, divinare cft; 59 nam 4i errabundus potuit undequaque errare, & fi fecüs mare iter habuiflet , non indiguiflet du- €€ ad inveniendum primó ARwbicozez , deinde "rimium, qua ornnia funt in littore maris. De edié&to in columna inferipto, & in Pi/aze]l; ripa appofito, nihil fübjungo, cüm illad hiftori- cz veritati non innitatur , & ideo fatis per Vi- ros doGtos reje&um , quod ultró fatentur Czz- uates. de Rubicone antiquo. pag. 61. & quidem fi tam atrox effet late fententiee crimen ; & 1deo in Romane Keipublice ditionibus notum - fuiffet ; | Rubicomegm cum armis & militibus pertranfire ; [utique Zuximates non füafiffent 4/70 Faro, qui ibicum praefidio morabatur, uti ab oppido difcede- | ret, ob eam folum caufam, fcilicet; ré//220s szu- uicpes pati mon po[f , C. Cefarem Imperatorem, Len? de Republica meritum tantis vebus geflis , oppi- do tmnibu[gue probiberi , wt Gefar ax lib. r., cap. 13. de Bell; Civil. Cateras; qua iti contra- rium adduci poffent , rationes tanquam inanes; & ex przmiflorum veritate corruentes , omitto. : Referuntur. & expeuduntür éa 3 — Saeffinatium Tura. — ». d 7 Árüm fideriter videtur Pb/ppas tonius, | Antiquitatum Sarfine diligens zque ac crudis - tus perfcrutatbr ; aflerere fitum antiquae Sar//zz ; etenim pag. 6. dicit : Sarfima era Città pofla nel- lo. fleffo luoga., dove à bora quella 4 cbe bavemo , «o- "e mo[irano le fabriche , Ie vuime €. i marmi , cbe vi fi trovano y. € fi diflendeva fopra la. deffra , e fo- pra la fiuifira riva del Savio per. lungo fpatio, snà peró tale , cbe mon fi pub. dire per apunto 4. da chi non. I? bà veduta in piede j. e non vede ragione alcu- na da confermarlo , mà folo me^ vifcoutra qualche vefligio di tempi , e d! altre fabricbe. anticbe, non circoudata. forfi di mura, bavendo à smonti per for- fezza. Etfubinde pag. 12. E foi bagnato il fito dell antica Sarfina dal Savio fiume detto da Latini Sapis , «£e corre dalP apennitio alP. Addriatico , e cc taglia - del ot CT o Lun e P aa en cim ibt: eic pacta quoe c sce uS AMO CI ERR eene e bt dupla ia wezzo d fuo Territorio , -& pafa vicino à - quella Sarfiud , tbe bora babbiamo. Ex quibus Ori- | ^os e. 2 7 " * 1 Y S y uitel ^ 'tur mihi dubii, an eodem , quo anuquiffime, "Sarfina conüttat loco :- eo magis quód Ptolemaeus: ' *de ea non meminit. ncc aliquis antiquus Gcogra- . :»phus lantudinem: ac longitudinem nobis. tradit, -quibus..cum..Modcernis .collatis. veritatem aflequi | ipoflimus:ix miisiups mobiun 1q d. í 61. Perfpicuum. cft. paucas. admodum. fuiffe; anu- quitus civitates ; » quod indicatur, non. folum, ob raram. earum apod Scriptores mentionem , fed etiam per fubitás Barbarorum exterorumque ex- curfiones , nullo ob(taculo- interruptas ,- aut. retar- datas ,, immenfafque, provincias nullo. foie bello vaítatas , quandoquidem primi regionum. acco- ke terrarum , nullo obfiftente ; quantum" libuit occüparunt :.nec moenibus uterum, - nec. vallo circumdati ^ uti de tota- Grecia: refert 2 bacydides, lib, 1. ingruentibus veró internis odiis & latro-| "cinis, "arma fümere & fimul cobabitare coa. " Sbucydidis Scholiátbes 5 dbey Tog ue adpae pias Undo, did ao pl RUN Quen. y Die gladios suoca-. bant. yauMas y quia fimul degebant, Exoità. deinde. tractu temporis hominum multitudine, in vicinos. Arrumpere, & tandem. longinquos ctiam. invadere: ; cceperunt ;-hincexcurfiones, valtariones,, & bclla, .& hinc timor homincs. docuit civitates & caftra munire, ubi fecuri viverent ; & poftremo civile: Icgimen virture & frcoritate comparatum. Qui veró in montanis agebant, ferius, vcl nunquam 1n ju(tze civitatis fpeciem. convenere: quo quidem. modo de Saffmaribur cen(to. " Exenim Sar/mam "fuifle civitatem Pil; dutenino nieja fufpicio eit, .de.qda apud: ipfum pag; 7r::fed.à quo, vel . quando'ex(tra&ta , '& deinde cverfa fit, ignorat ; 62, noftro enim fieculo ,' quo & pace fruitur & Epi- -fcopali Sede. decoratur , .incoloe ad. quadringentos non numerantur: qua cüm iua fint, in eam fic -trahor fententiam , ut credam quidem $27//]2 |. -modernz "incolus ex . antiquis - Saffmatibus. eflc -pofle, fed regionem . habitatam: Fawentiam five -dlamiuiam efle 5 cüm enim , juxta totics repetita , -JFaveutia 8 Sena juxta: J/apim '& Rubiconem con-. . ne&erentur ;^quidauid eft. intra. ea flamina ab Occidente ad: Faexziam | regionera: fpeétat ;- fed Sarfina. civitas eft intra: Z/apim y" ergo &c. Facilli- mz enim tranfgreffionis funt montana loca , cum -nempe regna:& provincie maximé fluminibus & illuttribus locis limitentur ; flumina 1n-docis mon- tanis, multis: capitibus ,- fontibus , rivulifque in- certos vel obfcuros reddunt fines, & ex Ci/alpinis -ac-Zranfalpinis una Gallia fatta, & fic de cete- -ris, deletz: finium parvarum regionum memoriz ; -fed etiam nobis favet, quàd- $4rf/a non 1n Thufiia , fcd im Umbria recenfetur.: Sirabo lis. 5. CE X Tujnie Sy Ova xau T0 «Qc96 o " pee» 2 "OpGenoly abo &py uo am "Asreniica * AaGUou y X tnu wigewTépo uéxeA T8 Adeis, auo Y) à Pasams aped Udo» ka Te C801. g- LU aO cuNQGlor, X, 6Qebns Xo poop» Ae puror, .&c., Zhufcie applicatur ex parte Orientis. Umbria, ab. Zpenuigis principium babens ,. €9 ulterius ufque 63.ad mare Jdriaticum. à Ravenna iniipitiis , propin- "qua nog tenzt , . ed deinceps Sarfimam , Ariminum , c&c. Vulgata "Lranslatio habet propiora feuent, negle&à ncgativà $««,, qua& tamen in. Codice Graco cxítat.. |... | * - Plinius Hift... INat, lib., 3. cap. 14- Sarfimates includit in ícxta regione ZJ/4li7 , octavam VCro .Iegionem terminat Zrimimoinclufivé. .— — . ^. Sed ad firmanda omnia , quz fuprà dixi , & -ad excludenda Fvrolivienfium 4 Foropopilienfiuim , Cefonatium , Sarfinatium , Cervienfir & alio- rum quorumcumque, qui nobis ad Orientem funt um Eo vokEANOG TAIREDTxx3Wd 25 intra Rulitontz y Jura , evidentiffinum & foli- diffimum- Zppiani teftimonium: affero ,. qui lib; 2. Bellorun Civil. ubi de Ravenga. loquens fic ait, $ cwaQ»e ve qW T2. Iraq, yaoi] e Kotiaapog -aopnrije T6 Acc&ia , qui? urbs in Jtaliay 69 provznde:Ce[aris erat ultima. Ergo qua nunc exftat fara j 1n- tra Flaminie- fines: condita cenferi:debet,: ac pro- [inde ad. eam fpectare. weno yeh 1c Y- RD EON obolis d: Meriditsss « | 4 Pennini. jugum ultra |citraque * habitantibus, immobile. pofitum. fuit; à . matura difcrimen, B|qued. nulla eget. probatione-: teftis, fit. Alex. a5 Alex. Genial.. Dier. lib..3.; cap. 28., cujus hac funt. verba :. Cura | Zpeuuinum. ; duodecim magnis urbibus -prefideutes,, amate. inferum. dyrrbenuus guocitarünt y -quantuuque à. Tiberi ad Maeram ira- Gus eff y, fines propagarumt s. traus. Zdgeuuinum vero | dotidea. colouiis deduitis, ,. ab Mdria ipforum. colonia | dariaticum. ttare; dixerutttu s ia ss cosriss " i » v w-— 2m ou Ova v qus E3 yt Rui zn di. 2 23 í 2 " eJ ; descodeson ocFamnes ab. Oceidenté. qpuientimi,, quos Plinius , -& ex co Carelus. Sie- |. phanus facit Faventinis binitimos, ,; quidam Po- puli crant jn montanis degentes à parte Occiden- .us., quos Auctores communiter. ftatüunt ,. ubi nunc cft Zidenlia , vulgo Fienzola, «e o. 4 Inferis vero. verfüs Padau/amr & mare fdria- lipum fic terminos flaruo. | Apud. Sempronium». | vel quicumque fit. Libri AuGtor ficlego : FIomi- (Hia iem 2 Bonomia ad. Rübiconem, ammtmm antea || Felfia à Principe Hetrurie :. quod confenut illis, [qui Ga//os Bejos ad Rubicenem. flumen pertingere faciunt. fed minüs exa&té; Gallos enim dib [ter Palas dividit Hif. lib. 2. TÀ mer T 4 uev dX. cHr86 Bolo xe Text eEns dU vd- AP ipe ^ eS m ES) f.- "EI NS VEN EIE |nuy es "mess T Adela» Alyems amd aeAGU- "aita, eese SaNad«da Zymanes.: Loca citra. Paduta prope: pesminum "primi zlnanes , poft eos Boji oc- peupatvere y cetera ad inave VIdriaticum e/£gones , ul- ima verb mari propinqua. Senones 5; ergo aperte '| conftat , inter 0/05 GC Senoges interceptos e/£go- |mes 5 terminum vero fic inveftigo. Vcluti ex 24- | piano fuperius: vidimus: 4. Caro . & - Norbanas in Faventia: ad Metelli . caftra pervenerunt : haec vero Metelli, caftra nullibi afüngi poflunt , .prz- |terquam in loco. Pri Corselit ; nec enim alia de |cauía locus ille Fori Cerzelii nomen potuit adi- E; pifi, quàm occafione caítrorum Metelli Syllanz j Ducis ,. qui forum militare erigere debuit fub ne- mine Cerzelii $ylle 5 cui favet , quod Forum Cor- welium Tpé Forum Sylle nuncupatur , quod & 'aperiüs videbimus, cüm de' origine Fori Corzeliz |difpurabimus ;.'ergo Favestia ultra locüm Zvrr C'Coruelii exienfa * iequitur ergo Silarum flumen , | quod S." Petri Cafirum alluit, uti propinguiorem, | fuifle Faventie tertnimutn 5. neque eriim quicfcere |poffum ,' aliquem. ex intereeptis rivulis. rCgtones CH air. ; TIS d Jem Padafam infündebatur , vallis ipfa ufque ad p mare Jdriatirum'loco limitis fuit. ids -Fines à. Septentrione, l Adriatico defignentur , nullo magis cyidenti figno denotari. poflunt. . Sola. fupereit Ravezga, quae olim in zftuarus zdificata , .& à littore feré E |divifa .fpe&afle dicitur ad Uwbrorum Jura, ex lh | | QU ad. Septentrionem funt fines , cüm mari | .cum mar: | (| | teftimonio Szraonis pag. s. adduCto, qui perhibet | oeffatas cju(dea urbis dici conditores, fed 9 qíporlse j5 TÀc 1&y Tvjpivay VOpeic » "uen ferentes d bufcorum Kavina, | Ba fn - - 64 . 6$ diligen--- Eno dE MEUM oq B .t Asremioy aaro [ue "Avaaes » 66 difcrevifle : quà: veró flamen predictum 1n val. , . 65, i P.g cr Roi 4ufültüs ,; ad(citis Umbris excefüfle. quod & .$9'- (A | regio maritimà, fed quacdam vallis undique mon- seuftbus ad Padi oftia accidifle teltatur. Dog HaL- cara. lib. a. i TE M EET Rawenuam -evgo ad regionis Jura. fpe&tare, fic ioftendo.. "f'empore Strazeuis, nempe circa Cbr;- fii Domini Nativitatem , erat à scis teri y 29 palu- dibus,: & in marinis zc(tubus codem aquarum in- &8 cremento vcl decremento afficicbatur ; unde. nobis 69 tatem fuam interponere , cadem de Aavezza dicere licet, quod olim Zzbie- es de ZEgyptiis. nempe quemadmodum /£gyptus totà cX arenis & tellure per Vilum egeftis creve- | rat, (ut ait Diederus hb. 4. Rerum 4datiquarum | càp. t.) ita eX noftrorum fluminüm eractato limo | Ravennas conftitific ;' quse cüm' fit fabricata. in| Joftro: fundo , ad' regionis Jura. redigenda eft:! quamvis enim ZVerarius in. qued in litore f. de aequir. ver. dominio , littora. pablica effe. dixerit, & in nulliesdominium adferipta; tamen cüm con- cedat inibi sedificari poffe, necefle eft, ut conce- | dat etiam poffe poffideri ,- alioquin. fruftra. cedifr- caretur : & nihilominus ,' adhibità diftin&tione, , communiter ceníctur cx jure gentium recepto , hanc zedificandi- licentiam. competere fingulis ex populo, qui jus habet in littore, fecus Barbaris & 'xteris, ut ibi Gorofied. Gieff. & Hug. Grot. de 3re Belli €2- Pacis lib. 2. cap. 3. num. 9. Faven- | iini veró , five Tbu[zi, hanc maris oram poffide- bant ante Z^bef/alos, quod patet ex infultibus in gheffalos iatis. - perio DUREE —— Sed quorfum hzc tam decantata ZZe//alorum fa- bula? ab imperito vulgo cffi&a, nullius Scripto- ris au&oritate fulcira, co modo ; quo irrepfit , ex- ploditur, , Neque $/rabo ab aliquo Auctore cam "decerpfit, neque ipfe afürmare audet, aut au&tori- fed rem, ut accepit, ita retulit, ipfius veritati nihil deferens , nihil adi- mens: hzc ipfius funt yerba, Ka] 2 "Paoviya, à GergsuAGY A&yero] xmoua, Ravenna werb did. Tür Tibolalorum- adifizium.* Quod quidem dubi-. tandi locum relinquit. Cur enim emendicemur é longinquis:adcó: rcgionibus r Fabricatores, ubi habitavere 7yrrbezi undique ma- rium ecléborrimi 2: etenim. Zyrrbeni ipfas Graci littoris-ac maris 3nfulas ..Gzzeeis invius, invafe- runt, occuparunt, ipfafque beuienfium vaulieres rapuerunt; quod marrat Pistercbus de virtut. qu- dierim pag. 247. Vupptssav aciuu ^ Ahuvoy xai "Tu Beoy xo eosrórmov,. apmacaymoy dV Baugevéboy (five, ut mehuüs reftituit X)/2nder , Bea.ceavQ ) 3 T o wexth d ; l2. mm E "TUS * A fret Y ure css £y eoylo «uides , Tyrrbeni , us maritimarum urbium | Ma&RIE:r:Kay3NÉ D tibus conclufa, ex quibus OZyzpus tantüm pelago - — alluitur. Zerodotus y. Polyzmia feu lib.7.cap. 129... Tl d$ OcoxaMbu Xósjok tai dont Aou. Go] Nes quito y. dez ye ovyuéeNio ual quyroÜey U7repLUn »! , tl TAE ! , xsm ovoect. NNarratur Vboffaliam antiquitus lacum - fuiffe, utpote conclufam undique prealtis amontibus. Et cgo memini quidem equitatum Zfeffzlum ui yalidiffimum fzpé leziffey maritimas vero claffes nunquam: unde Zaripides im Elecfra y.915. '"Ex T xaAGYsqumáoi toic) OtoaAois .. E iyaq "rcd? y 0q-i$ «vyUp OY DO TOLJLEL UNS s "owes Wy. —— | Juter. alia. bona ja&tants Theffalis Hor effe datum:y quilibet taurum fcità occidit, "a Enguofgue domat. — | Et Maximus Virius Diffatt. , 5n eudviua G. Kpyixdo É Srieal » ópeiBo.oiou y "toElo » dpdpior oo eT (RA Var & Xvelwaixe: 5 dipecioy- (GO ATToDaxe Ng ta ajo C dei" Axkapraveg" "reg (uoi Oez- xis vwwoipTo AGB. ^ Diftiplina Creteufium eff -— Venari, montes fuperare , fagittari currere: Theffa- dorum equitare : Cyremenfium aurigavi ; /Etoleruma pzredari : jaculo Jcarnanes , feltà valent Thraces : Jn[fulami naviraut. Et quod magis urget , dum Socrates apud Platonem in. Meuone fab. init. Tbeffz- lorum artes laude dignas enumerat, ^Q Mél» ait, aunt Mon , 39 fn , DE epaTB. uy Or (a.Aoi d Gupuoi zoe cy 00$. EA» : d . Ut "n Axci 5 3 eraUpud C,oyTo £Q^ Vm mTOU) Te X) TTNST" XP P. 4X Pu ups 3/2) t ME 1277. an YU) d 65 joi dox&l, x, 60i copo. O Mena , elapfis temporibus Tbeffali clari fuerunt inter Grecos; maximéque admirabile. ob eguitandi artem C9 ob.dis ^— vilia , nunc verà pieutiam. Sy Becr ens s 1 T S At Ravenuates objcient , Theffales Raveuue.conz ditores, de quibus $7ra/o , intclligi debere de anti- , ut inibi videtur , etiam ob fa« |quiffimis illis, quos Aa£eus inino Hifforie 4 INoci .|Bepotibus coxvos. facit, &t.cum Pelz/gis cofdem | putat, relatamque Szra£ozis opinionem firmare ni- utur, Gozeris Galli ex apocrypho illo Zerofo, | 4Marfilio, &c. narrationibus ; fed mentem meam, ne in hac fententia quiefcat , multa deterrent. Nam gefta, quxcumque ante Belli Zrojeni tem- | Pus relata funt, fabulis adeó fcatent, adeó obícu- dun Leusuum €9 Tubrum occupaffent , AMtbenienfium E mulieribus Braurone abreptis ,' filios. procreaverunt , "c. unde Laertius 1a Pytbagora ait, Pythagoram floxeno dici Tyrrlenum , và wis "P Ynguy ds xacée vor Alluuaioi Tufpiyous Ca Ba Aóvmes y ex una An[ulavum, quas, ejettis d'yrrbeuis , AAtbenienfes pof- Jederunt : & fi vempora fpc&temus , fas fit, quod "Íciamus Pytbageram floruifle , vcl Olympiade fexa- gcfima juxta. Laértium , vel, ut. famblitus in Pita ejufdem P. "bagere : nag Qvopénis d dip ? IIo- Puxego res "rugenid(Q» «OA ox X) deca or pua- Jugu eros y4)9Vas » fuboriente: «ero Pülycratis 1)- zoraummuide gatus «irciter amos. decem C9 oo: quam Polyeratis tyratinidem Petavius confert in Olym- piadem 62. (cilicet ann. $30. feré ante. vulgarem. Chrif/ji Epocham, quibus 530. annis fi addamus ipfos annos 18. Pyrbagore, tempus , qued interccef- "it inter Zyrrbenorum ex. infulis eje&tionem & Pj- dbagore ortum , € denique tempus , quo iidem Syrrbeni infulas teriuerant, videbimus, quàm fit remota & antiqua Z5z/toruia in mari potentia. Sed ad Zbeffales revertamur, & videamus quz fuerit eorum. in rebus maritimis exercitatio. Sed quee vires Tbef/alis in meri? neque enim 47ef/alia cft ritate laborant, ut res fingulae enixiüs inquirenti femper magis delitefcant. «Quod attinet ad erz- fam, aliofque Autores, quibus, ut dixi, ARe£ezs utitur, ex quo ferio Chronologiz opera datur ,- à Republica Litteraria funt folemniter cjecti tan- quam nullà fide digni. Quaecumque vcro ex- ftant Berofj. & aliorum fragmenta, Gre? exftant apud Jof. Scaliserum de Exsendat. Tempor. in. qui- bus , quantumcumque legerim j nihil fimile in- veni. LASS | | Nominis 7Zef/alie origo fi quxratur, non be- né inter fe conveniunt ZZerodotus , Strabo , Fell. Paterculus , & alii de tempore veró & principio cjufdem nominis Zelus Hf. Rom. lb. 1. cos. perftringit , 2 Jliaca componentes tempora , de ea reripue ut Tb cidio 7rejauo dLeffaliam nuncupatam à 2 Leffalo quodam juvene 7e/2sg0 ,: qui illam occupavit ; un- de non bené conftabit ,. quod ait RuZeus ,. Ravez- 4e idificationem per ZZeffalos fa&am accidific ann. 488. ante rojam captam : & fi res redeat ad Pelaígos civitatis conditores," dico Pelafgorum: in mari potentiam per annos B5. tantüm durafle , ut ex Gros Eufebii vefert Tob. Seldenus de dominio maris lib. 1. cap. 10. num. 3. IcAac*yoi dximeeoy SUL Aa. o30X C9. 7116 0) EU "y Jecandó mare obtinue- runt 7A 8 effalia commemorant : cüàm idem Au- &or dicat, regionem plufquam 100. annis ab cxe 73 13 E. [| - civitatis Favetie diligenuffimé compilavit , & Fa- -;tentia pugnant. 1 Y G p od ; 1 e n 74 Tó.589 ob» x «ra. Up? A£2puL evo». 04 7rvT« Dae- Quoi i QadorrQ » aw «es eu piégn xg T6- 75 vero lego, in optimo Chronico "Alexandrino, vul- vyacdéres Bbutus , ex quo Troslodyte y quod etiam | | 2 tbiopusm populos nigrum traxi[fe color eu. 4 i FEoAivyEuNGS ha SR BA wonwvoAS Y E o runt. Pclafoi auios $9. quod cüm ibidem referatur | A| videtur. mentio apud .Platozem in 4tantico y ad Salomonis tempora, recidit in. eamdem | "elg Pau[auiam wm Atticis. mes ; fententiam, quo tempore 7)rrPeui erant potentiffi- Sed injucundum non erit lepidam ZLaciagi nat- mi, ex.fuperiüs di&tis & teftimonio Z/e/iedi, qui| rationem adducere, qui in libello de .Ele&ro, five. in Z/cosonia (ub fn. fic cecinit de 4Zgrio & Latiso | | de Cyguis , ubi quód cüm. haec £ridano: proxima Vyrrbenorum Principibus, littora circamnavigaret , duGus famà -cafüs; Pbaz- tbontis , & Elce&cri à populis emanantis j;pér flu mibi$ oftia interiorem. regionem perluftraffet , & Omnibus Tyrrbenis valde inclytis imperabaut. [gae olas EPIO IM STD EE EIE ins | quidem Paébontis notum crat incolis, cámque Ad Pbaéibontis narrationem quod fpe&tat, licec | | cx integro rem ipfis narraflet, hanc retulit refpon- Rubeus Autor. candidiffimus illam non admittat, | | fionem: Tis amUTU G0» € Qa.oY0! y ^ DurydaouTo., ^ : a ? , T , rj " 3 x DE sh i POUR: nimis fufpe&tam, & Ari ae iet p | toromer d). Leder D dilgur: ipiis 6 oters 227] : 16 e t , br 1 , , 3 i / Jem in Ravemme conditorem ujus regionis ha fond mra, nario, e dou s d qus ary bitatorem recipere non audcats attamen quia ni- 5 mis arridet cuidam Domino meo, qui- hiftoriam TI JUR LG 2n b OU ov £ IIzow Tupotzuoigi d^yaxXXO T0163 durdoyons uds ducis éBaAdi tex, teer Te dy, 3 Cue 00 QUNGiA, (qe3s cucwdio? Tà Udap, ois ePls 7IAB- Tr QAAEMGS T aiyzieuy qu. duoxpuas .Qui- cumque , ajunt , bec tibi dixit, bou frauduleutus C9. ventie nomen à Poaétbente. deducere müitür, & | quia non aliarum folüm Flamigie civitatum , fed | ctiam civitatis ipfius Fuvemie fabulofa tollere in| animo eft, fubjungam multa, que cum hac fen- | ' au | CLER pfum novimus, neque illas quas tu. dicis populos babemus ; quód fi aliquid. ejufmodi apud mos effets en putas duarusa obolovum pretio mos ita. laboriosé na- vigaturos , C9. uavigia adversis flumen tratiuros, | auibus facile effet ditefcere , populorum. lacrymas col- Etenim tota P/aetboztis fabula ad res phyficas | refertur, ut lego in PIatoris 1imao fer ab initio : Üay 'HAíe muis 9 WU wuTeós appun Ceu ne» alg T) pi Quuavrüe eli xx) clou. magos odor EAad- Ye) qoi T. 67d yis EuUEXGUCE 9. Y QUT XEQdtUO- Deis DwpÜaens T870 uy. uoa axes Ex 0Y A eye To, 0 d aite éci P qeÀ "ylo xj wu T. 8ea- YOy idc qo eee S Y) 2g. uacx.eav ocglroy o1- YoyLeY TU yis qUtA 7G doen. JNaim quod eliam apud vos didtur Pbattboutem oltm Solis fi- lium , patris curru juntto , propterea quid. nou potue- vit patrid vid aurigari , C9 ea , que. funt in terra exu[fffe, €9 ipfum fulmime percuffum. perüffe y boc uidein dicitur per fabule figuram y revera autem fi- gnificatur , C9. corum , que [unt in tevra , eorumque , que in celo (vel juxta calum) moventur , mutatio s zumis,qui fit lougo temporis [patio , terreflvium ve- vum à nimio calore interitus; & 1n camáem fenten- tiam Au&or Libri de Mudo : HTopxedied Te $; 9A Ses ok Lo E ded "yacpdue| eei Tsgo» QrTUp fatis füuperque confirmant... .. Quibus pofitis cenfendum eft, quemadmodum Hadria civitas maritima ab iidem Zyrrbenis , fic ctiam Ravennam fuiflc à Tyrrbenis Faventiuis , fi- ve. Flaminienfibus , aedificatam 5. nec obftat , quod dicatur Spina ad Padi oftium ved:&icata à Pelafgis , vbenos , five TEufcos , ac Pelafgos , quos non alio argumento differre arguit Diuuyfius lib. 1. mfi ex aliqua diverfitate Lingue ac Sacrorum; fed pa- rüm urget hzc. differentia tempore 2272/7 ipfi Dieuyfo cozvi, ob tot fequutas ante id tcmpus mutationes & cjufdem regionis fubactiones à Ga/- lis & Romanis. T Y Ger : E:tenitn diticarum rerum Scriptores apud $774- donem lib. y. vagos & errantes homines aeAdcysc, quafi zeAdpyse ciconias, nuncuparunt; quo nomine invenio vocitatos 7rrPenis in Lexicis Grecis, im- mó in Erymolozía Greca fic lego : IleAetgjaxoY y T0 atuso TUBpyr xemuwaQU Tüxos, obs x) Sen- capo. «wis , lleNapne)s GYípaco!, Djg) vus gyosias y ds época. Pelargicon murus eft à 25r- rbenis fuffoffus , quos, ut. aliquibus videtur , Pelar- gos (five Cicouias) vocabant , propter findones , quas ferehaut, Et fic etiam multa tolluntur anuquo- rum Scriptorum diffidia. Iodemque modo, quo illi vagos homines ciconiis "fecere fimiles , "lanus i cafdem ciconias hominibus comparat lib. 3. cap. 23. de Aaitual. ubi ait, cum in patriam fedem cx longip- quo redeunt, dL émvTGY exac (v X. Aia euo ryieelt um os al oixáay dY)parzo , quelibet ti- |dum. fuut -ecogno[cit , quemadimodum bomines faa |domum.. LC RE RUE Su Quo vero ad Raveme: nomen , illud fruftra in Gracia. quaeritur dà «& gia. 2. fluendo , quia pro- pinquids exítat inter ipfos indigenas, qut eodem Dionyfio efte Ub. 1. Rafeng. vocabantur 5 quod idem movit Zrider. Sylburgium , qui 3n Notis ad cjufdem Dionyfii Graero- Latinam Editionem pag, 5. col. 2. ficat: ozfag C9. Ravenna uomen ab bis Raftnis foe Razenuis y actepit , licit apud Strabo- auem &c. dm | | Neque tamen aliquid. Aavesze antiquitati: de- || rogare intendi, quam antiquiffimam fuifle ipfius lignea ftruétura demonítrat ;. cujufmodi vetufbiffi- | mas Z.die civitates defcribit Zrriagus 1n libro Rer. ladicarati , ibi ,- coa. qo esr qund aUTCGV » 5 b 3 (o Ou quM. oos di. | "Quamvis vero deberet hoc accipi pto alicujus, putà ipfius Péattbos!is , quem. pro Pbut , filio Cbam , & Noe? nepote , accipiunt , migratione, quem aliqui fabulantur ad has oras navigafle di- co, id totum, tamquam crütum €x 5. hb. 4zzi- quitatum Berofi , vcl. potius recentium figmento-. rum 4auii P'iterbienfis ,mallam fidem mereri. Ego goFaflis Sicilis, ubi enumerantur gentes 31. qua cxftitere ex filiis Cham, pag. 64. 92, iE S Toe. magis confonat fabula , undc Ovidius hb. 2. Me-. Vamorph. fb.2. | Sanguine Lum. credunt im corpora [unma vvbcato .. Quo enim modo conftarct ordo, & verifimili- tudo, (1 Pbaetbon. cecidifict in Eridauum , & ZE- ibiopes potiüs quàm hujus regionis accole nigri cvafiffet ? meliüs ergo confüterit fabula , fi in Nilum cecidifle dicamus , cui illad fatis favet , quód, cüm flumen illud in coelum translatum. fit occafione cafus PAderbontis , ut vult Hefrodus, & Germanicus Cefar in -Aratum , non. delunt qui il- lud.coslefte flumen pro JV//o accipiant, & com- plures Oceanum efle dicant; ut refcrt Hygints lib. 2. & licet veré de Eridano effet intelligendum , extat alius Zridazus non longe 4iZeis, dc cuo eués de Qe Cyopdp ^ el JU loo a roUTOY old a mendax fuit: mos enim ueque aurigam ullum dela- . ligeindo ?- Quee omnia fimul fumptà fententiam meam - quia conftans ctiam opinio fuit coídem fuifle 157- 7 78 4 : L2, T 2* * ; : Pet : 3 »* P gorom po iMi uc Ear um UK cA Sv iN UE 28:48 aD aosiu) y was uo EX (ras rule, A| occafionem | accipiendi. fepé ^ Elaminizm regio». | quecumque juxta. flumina , vel juxta amare [ant y cay nem pro ZEmilia captarunt. io effe ligno. compattas.. "Tum ipfe vitulus zdutique , | D quam. prz fe fert, & qui non eft nuper affum- Fiaà Faventia civitate verfus 2 ptus ; ütpote quo irifigaita eft ab ufque evo GClaa- cALeridiem. -"diami^Poéue , qui in- Panegyr. de fexto Confulatu js | | Honorii fic. cecinit, | exierat ZEc via .Lucam ufque perducebat per Apes 33. , 3e 8. f Veho pud egt effa S MEE E uii jugum. -4uioninus in Jtimerario: — | — C9 auliquae 1nuros « "HA , | ! ; Signa. tovel. e | ; Iter à Favemia. |. m * MS OTOM | ELA Luca. M. P. CXX fie 2 zi] Et fi Raveuam Faventinorum opus contendo , e i fallo M. p. PAD Mess ! quz injaria ? Fveztizos enim non unius tantüm | : ur R3 ; m. | Anuceiago. .M., P. X. XV. "-— jio civitatis Zaventiz, fed totius regionis-accolas in-| B| ^ ^ "Eu M p, XX. T TM igo. Vio de AM ud deferi. DEC JB HB OS e ADAE Sdae e 79 -.Preter alias rationes ,, quas in integro dcícri- dta MP MXSMI 894 yu ia. pronis Opere congeram ad oftendendam totius | rcgionis antiquitatem ;. & ideo DD. Raveznates y Geftuates , Foro'vienfes , Foropopilien[es, Forocorue- linfes , aliofque vicinos oratos enixe velim , ne aliquid fibi tribuant offznfioni ,' fed objectiones & notitias füppeditent humaniter ; quo auctiüs eorum hobilitatem faciam ex veris fundamentis s boron j^ 3; m uIITSAeE.. : tu | a" Ex qua via licét conje&tar ZLbufrorum intra-&6 — cis Jpeuinum incolentum antiquam commu- ^ "inem. We Rs | v ] OB v FUN UTEER CTRETSE E Via ab Arimino Ravenuam ,.&c. . 0084. Alitoninas $- Ab Arimino veto tinere. vero Ravema M. P. XXXI... —— MT E Jude navigatur feptem maria Altinum ufque , &c ^ ElUcEre. s, po UM tae 3o I Faventia, free Flaminie , typum Notitia. W^ a Ravenna, c cireumadjacentia. — "Ornandes in lib. de Rebus Getigis pag. 109] "^. Editionis - amburgenfis Gc Ravennam dcíerie.- bit , ubi de J4larice loquitur: ;, Nullo penitüs ob. - »fiftente ad Pontem applicuit Condiniani , qui »terio milliario ab urbe erat regia Ravennatc. »Quz urbs inter paludes & pelagus , interque - ,Padi fluenta uni tantum. patet acccílui , cujus MIO - ca dudum (ut tradunt Majores) pofltffores Encti,, - Fia: comilia. | N id eft, laudabiles, dicebantur. Hzc in finu Rcgni 1 E | D |, Romani fuper mare Ionium conftituta in mo- - H JEzere videntur. nonnulli in finibus. Z/ami-| |;dum influentiurn aquarum redundatione conclu- uie & e/Emilie viz? terminandis 5. omnes feré | | ditur. . Habet ab Oriente mare , ad quod qui s Regionis termini. pUnes , quibus clauditur regio, ab Oriente | .& Occidente , fatis diftinguunt 5 à Septen- .-trionc mare , à Meridie jugum .Zpennini deter- minant; ut fas difputavimus. "y -"riminum ufque perducunt,, aliqui Ferocorue- , Ico curfa .de Corcyra atque Helladis partibus lium ufque, inter quos Marliamus, lih. 6. cap. 19.| |,» Davigat dextrum littus, primum Epirum, dein | 81:Sed rem fatis claram habemus ex Martialis /ib.3.| |, Dalmatiam, Liburnam , Hiftriamque, & £c | , Venetias radens palmulà navigat. Ab Occidente C Romam vade, Liber jfi , veneris unde, reguiret; 2i p T OCE paludes apet qpos uno angufiflimo EROPMIR URGO S SEXQUEA TE UURET , j ,1ntroitu ut porta relicta eft. A feptentrionali — Emilie dues devegione vie. o 0 - |. [squoque plaga ramus illi ex Pado eft, qui Fofa — — 01, quitus in terris qua fonus in. urbe , rogabit y ,, Vocatur Áfconis. A Meridie idem Padus, - e T » Corneli referas we licet. effe foro. | , folum fluviorum Regem dicunt, cognomento | Clarorem veró ex Plini-Nat. Hif. lib. 19.|g , Eridanus ,; ab. Augufto. Imperatore aluffimá | Cap. 2. ubi de linis celeberrimis , €9 i2 e Emilia » (vel s. ut legit Fred. éndepbrogius ;. laüflimá) via Faventia; cüm itaque Faventia viam e/£ii-| |» NUS SRM quis Reus Mi alvei parte liam habuerit, fequittür Flaminiam 4rimimum non| |» cmm iniu MET 1 :ofigsfia amoeniffi- cfit tranfgreflam ; unde patet regionem non fui-| |» (AR PEE Spraenegs ü C'RACID GCL. Davinm,. - Íc à via Flaminia vocatam Flamimiam, [ed & con-| |» ^9De Tckerente,. tutiama, dudum credebatur tra Viam, có quód in E/aziziam tenderet, fic ef | - Pu flatione: qui dpi ; Ut ai Fabius, íÍc nuncupatam , more viarum "Romemarum, que | | 099 SRATPRHNOS DES ucrat , fpaciofiffimos nomen habcbsntà locis, ad quos ducebant, ut |»Bortos oftendit, arboribus plenos... "derina y, Collatina, Tyburtina , Preueflina , La- 2E ^ epigr» 3. "icána , Gabina ,. Ardeatina, Laurentina ,. Offien- Jd'ttiumce E oos. Jis 4. Portuenfis ,' & vaio altera eft; quód ad in- Tice 5 QE UPERELSR ^ greffum: Flamimke regionis. via nomen amitit;| | ?Ulcherrima & antiquiffima .pinuum |. fylva ; meque affenüri poffum illis,; qui nomen à £/azi-,F| ..qu& modo.juxta maris littus in. Rzvezgatz "wis deducunt, e0 quód viam. flraverit. Livi| | Vihtur, in tota undique Faveniia. olim. celebris enim . Breviator fic. ait Jib... 20. viam: Flaminiam crat; unde. SZius Za. lib. 8... ü v1 : * TIS quibus confentit Ca (fiodorüs in Chronico ; ? r Tp M digu e füler j €x quo deduci pofle videtur, quód ante id iem- D MEM COUPE: LANGCSOR Son pus etiam Z/azinia vocaretur ; ne€ verbum zi- ii rd nt Ld hee s iun La geo vit importat , quód de novo fecerit. Omitto dif- |. | | Hinc illad. conftare non videtur; ex quo Rus 82crepantna à S/raboue , qui ait^ Flaminio Confu-| |/eus lib. 3.: Lf. Ravemm. deducit Remanorüm le, Florus veró Flaminio Cenfore. . Itaque. quae operà pinctum -confitum ad navium ftructuram - Plaminiam. regionem. ufque. pertingebat | via| || cüm folertià .Favemtinorum cxcültuim tfadat $;- Flaminia, cxinde veró ufque. Placentia , emi ss In via eEgla cxtra civitatem | Facentie ad Jia via dicenda cft :. ex qua celeberrimi Au&ores | | Orientem inua fecundum lapidem cxtat adhuc : ; zd fan- L4 fom FAvrHT?IA REDIVIVA 58 fundus ; cüi nomen Pigza. : De fylvis vero juxta A adnemonis, Montouis , P'itis , & Sapis circa Raven- : civitatem £uvemiie metinit gallia: lib. i $5 Nócwe vovyetpd) bi Popouor TÀ, TNGCU to g8l s Euwtpa putet ri "Exi ess X) QNA SS üt o- QuAaxSrmé, 6s, diu Qj Ojg pete » GUX Qm ecpáo xe001 Qaa uiuat. 'Oiuadoa JY qxgorTo & go N 3j uxo pu (Bog dvzreNaturo- LT y, TT & Us D[geniuouevis» x, ois 4018 7015 Ü'eois srt ToU o eh moy [20168 ovo y to? te Oa irruay Ti Y) «ex T07r6ÓtY Aworre. No&u. itaque ut plurimum Romani iter faciebant y. couglo- bati infer fe ,. mutudque fibi tergum munientes y 1 fi pugnandum efft , impara deprebenderentur. Ejulatis itaque agreftium exnudicbautur, €. boum aba&lorum anugitus , éque lignationey quam in fylois faciebant , fragor , €9 talibus quidem "borroribus omi ex parte eorum aures per[onantibus , dem Faventiaim €2 ad. exercitüm pervenerunt. . Ex quibus faris apparet, fi copulemus illad zz4igue Silii Italici cum fylvis circa Faventiam per dga- ZLiaim defcriptis, quàm laté pateret pinetum. Ad Ravennam veró non perveniffe fic probari poteft. Scilicet Ravenne littus, quidquid erat eo temporc à mari defertum , riondum 'erat tot arboribus confitum. Sic Martialis lib. 3. epigr. 9t. Civi peteret patrie Mifitius arva. Ravenne ' Semi-viro Cybeles cum. grege Just iter. Arva veró fünt campi aratione & [íatione de- íftinai; unde P/auzus in Trucul. Aet. 129027 $6 Nonarous bic , fid pafcuus eft ager » f arationes imnbituris ——— | Hanc autem fylvam , five pinetum , per totam |. regionis planitiem fuiffe extenfam ex co non ob- |: fcuré deducitur, quód Cefzr , ut fuperius dixi- mus; in itinere Aaveum ad Rubiconem erraver vià, & per anguítiffimos tramites pedibus evafe- rit, & (c S//us optime dixit uudique ; quibus |. omnibus fic obfervatis femper magis elucefcit ve- ritàs premiforum , fingulorumque inter fe con- | venientia, Án - Semplum tfovis Olféguenti SUperftitiofa qbufcorum. alioramque: incolarum ;** religio templis carere non debuit; quorum cc- leberrimum juxta Zileriacum , nunc. Bagnacavvalle, | exítitifle ipfa produnt antiquifima adbuc exftantia | rudera, marmora, e bafes , ubi nunc eft vetuftit- fima Ecclefia, five Plebatus; Saudi Peri m fyl- Vis extra Bagnacavallum , cum duabus , qua fcquun- tur; in fua quxlibet bafi; Infcripnonibus : dies 1c eto ies poii sero - OBSEOVENTI. PVBLICE 1 IOVI. LIBERTATI $5. Licet. vero fciámus fovi templa non nifi Dorici operis fuiffe zdificata certà quádam religione , quod difpurat & afferit VVa/a/s Comes. Mytbolo- giarum lib. t. cap. 10. tamen non folum hx ba- ies cómpofiti funt operis ; quod tamcn excufari pnilss ratione ; ut fcilicet ara fublimior ; & Jovis ignura populo fpe&tabilius fieret; fed cuam epi- ftylia, aliaque ex terra defofla marmor?» templi- | que rcliquiz , compofitum ; aut Corizt Pi» redo. lent. Alia preterea exftitere. intra regionem aliis numinibus templa, de quibus agam in integra de- |. fcriptione ; de lioc uno monuifle contcntu53 quia celeberrimum , & public curà factum: Aquarum. decurfus. NOn cadem , quà olim , hujus regionis aquae & flumina in Zdriaticum erumpunt viz. Padi egre tan- |. 412 paludem confluentiam defcribit Ra£eus ib. 1: pag. 4. De $api fic teftatur B/endus in. talia. il- lufirata:- Sapis fluvius, quem octavo milliario pof terga liuguimus , ad auum uunc plus minus. fexcen- zefimum ipfam illabebatur Candiani vallem , efficie- batque portum in primis Italie celeberrimum. : Fluviolus hodie Pif/atellus hoc figno vf4 in ty- 88 po notatus, cüm & ipfe ducentis tantum abhinc ^ annis circiter in flumen Sa/iiani influat , antiqui- tus ad máre pervenerit, nec ne, eft in controver- fià apud Zfriminenfes & Cafenates, Negant 2tri- miuenfos, afürmant Cefemates : pro utrifque ftant JDecfiomes Sac. Rote & Manutire. Ego igenué fateor in hac obfcuritate multüm hafifle: tandem. vero, & credo in quamdam vallem erupifle, jux- ta Zfriminenfium fententiam, &c poftea ex valle in Adriatico fuifle receptum , juxta Cefenates , & nae türalem aquarum décuríum. Pratermifforum. quorumdatn vátzo- pàr ea, juxia tradita per B/ezdum in talia . ilufirata, €c Rapb. F'olaterranum. Commentar . Urbauer. lib. 4. ut Forum Zruentinorum ftatuerem ubi nunc Aertimorium civitas. :Blondus legit Fo-- rum Jriztagorum: íed omnes quos ego vidi Co- dices Pliniegi habent, Truemtimorum : hos íequuta eft recentiorum Auctorum turba; ego vero non | quiefco,quia Zruentum per cümdem P/imium in quin- ta regione ftatuitur ; 2ruemtiporum vero Forum in octava, qui lanus patet favemti4 noftrà ; ideo. locum incogmine pofitionis adhuc exiftimo ; im-. mó fufpicor potiüs legendum Forum Faventiso- go rA, quod tamen fub mera fufpicione rehnquo: ' tempore & ftudio res clarior fiet. — Mautilum eorumdem Auctorum tefümonio lo- càndum erát ubi nunc ZMa/iliaga terra nobilis GC antiqua ; milliaribus decem à civitate Favemrie Apenuinum versus... Cur omiferim hzc fuit ratio, In via, pet quam ex Flaminia in Traufapenninan Etruriam crat tranfirus , quae juxta Matilianam pertranfibat , & quae deferta fuit anno Chriftianze Nativitatis 1195. ad finiendas difcordias inter. Co. Guidonem Guerram de Battifolle fbufcie Comitem; & S'oanuem Mare[cottum cjufque fratrem. Favenri- 4$, corumque amicos, inter quos fequuta eft pax 9. Januarii 1195. 1n tabulis redacta per facobums Faventinum Notarium , cujus originale exftat apud Do. Bermardimum Azurimum talium antiquitatum confultiffimum ; & quam defcribit A4zonizus n Iti- uerario füperiüs relato, non exítat Mutilum, ut. exítare debuiflet; fed. tantüm ad milliare 25. cae flellum, Hc di&a fint citra injuriam , & quo- ufque aliquid verius innoteícat, nequc enim un- quar füppeditandas notitias fpernam. Butrium Ravenne caftellum fub eodem eft cen2 fu; nüllam enim rationem excogitare potui, quà quiefcerem Orrelie; qui in J/alia Galliza videtur — exitimare Zutriuim ; illud effe caftrum prope Bo- 99 noniam adhuc ejufdem nominis. | Regionis Tnfignmia- QU? quis inoffenfo pede affertiones meas hafce .percurrat , hec etiam fubjicienda ftatui. Quamvis cenferi poffet, multa, quz de Faventia dicünturs ad civitatem ipfam: Favenziam , quz to» ti regioni ut nomen, fic Jura dedit, cfle referenda, tamen ad vitandam invidiam , probabilioraque di- cenda , dico Infignia illa antiquiffima enfiferi leonis ac ccronati toti regióni fuiffe communia ; quod ex co elicióquód plerzque regionis civitatesantiquiffimz, nempe £aveitia ipfa , tum Foropopilium ,Gc Mu iu, [E Prmmaus Ms angfagkgKoasvorm ue $33 liim, eodem infigni adhuc utuntür , mutato tan uim in gryphem fForocornelienfem. í Hzc veró Infignia aut. proprio jure affumpta, aut deno accepta. Si accepta , haud facile cít de- monftrare , unde vel à quo accepta. Plurimi enim fücrunt tum Principes , tum Gentes lconis in(igne gcítantes. JEgyptiis Regibus familiare fuit, ut ex Dioderi lib. 2. Rertia. zd atiquarum x ad. terro- rem fortafle incutiendum , unde 4zamemnon. cly- 1 peum geftavit cum leone, addito epigrammate , O'rog uev Qo[Bog. àgl (posv , 0 à Exyov Ayaput qvam , ut legimus in Paa/amia. Trojanis etiam fuit in ufü. Sic e£zeas apud. Pirgilium lib. 2. eEucid. Miren MOS | ——— latos humeros. fabje&laque colla Fefte fuper fuloique inflernor pelle leonis. Et de Panis Silius lialieus lib. 7. gam cernes Libyeum buic vallo affultare leonem. In annulo Pompei Magmi , quem ad ejufdem. Pompeji mortem Romanis fignificandam — Aemam mifit J4us Cefar , tiia. trophaea. infculpta fuifle tradit Xipbilinus in "fulio cx Dion. lib. 41. Pla- £arcbo vero. de trophaeis nulla menuo, fed dicitur in annulo infculptus fuifle Ado» Eiclene eo enfifer : quà veró occafione hoc tropheum fumptum, in incerto eft, cüm victoris , qua trophaeis caufam. dederünt, plurcs acciderint Pozpejos nifi hoc ca- ptaverit occafione magnz illius czdis leonum, quà quingenti leones dicbus. quinque abfumpti in ejus theatro , Reano Populo fpectante , ut ex Dion. lib. 39. & Xipbilino in Ponpejo: fatis conftat ; unde veteri opinione apud nos Faventinos à Pom- fcjo derivata Infignia non folüm dicitur, fed etiam Ícribitur. í — Adriano lmperatori in ufu fuifle refert Carolus Pafcbaliss 1n "Fra&tatu de Corovis lib. 10. cap. 18. 92cx antiquo numifmate ; de 4stozino vero Com- mentator ad 4//ciazi emblema 184. Nunc omnibus feré Germanis ,- Goibis , "fuglis , Scotis , aliifque Populis Borealibus hoc infigne par- va intercedente varietate eft commune. Magflerus lib. 3. Geograz P. pag. mihi 669. originem refert ad Cimbros. Petrus Scriverius in Not. ad Compeud. Cbroa. Gbeldr. pag. 13. fic at: 24. Francis quippe propagate gentes C9. familie y. origini [ue denotandee, jeones ferre fluduerunt. | Francorum autem antiquis: Regibus leonem pro infigni fuiffe, opinio eff :-€2 Ha- Aibaldus (fi fidem ueretur) tradit de leone Hollandi- corum Quraitum , qui Francos prouenitores fuos agno- Jeunt.. Scribit Hadrianus Junius Bataie cap. 1x. de Palatinis leonibus , qui propemodum in: prover- bium abierunt. Marquardus Freberus Orig. Palatin. £ap.x111. Hoc de Francis Imperium adeptis di- | Cum cenfeo. Si enim ad antiquiores illos Fraz- £0$ fit referendum , obftare videtur ejus gentis fim- plex & inculta armatura, de qua Zgathias /ib. 2. Aug yup T84s v8 vec d ome, . lmmo idem 7Maun- fferus Geograpb. hib. 2. pag. 341. ait , Principes Belgas , occafione: expediuonis "lerra: Sancte, permutatis infignibus diverfi coloris, leones af- fumpfiffe. ; NP. In re tam obfcura quid dicam hareo: ut vero 93 credam infigne. vel à Pompejo acceptum , vel in ejus honorem affüumprtum , urgent exacta fimilitu- do & occafio, nempe Pompeji viora in Picemo, nobis adjacente regione, vicinarumque civitatum per eum affectata amicitia, & S)//ani in his par- tibus belli, cui Pomejus favebat ; accenfio: quod ex Plutarcbo. in Pompejo patet; fi enim recentiori occafione fuiff:t affumptum , permiflum non effet nti coronato & enfifero |conc: ut enim de corona non loquar, de qua dicam inferiüs, gladius five Á|enfis juftitize .& poteflatis eft fymbolum ; quod | tüm communi zxílimatione firmatur , tum ctiam | notatur per Claudium Paradinum in Libro, cui ti* tulus , Devifes Hereigues , & per funium cap.xv1l. - Batsvie , & ab antiquiffimis ufque fzculis doctif-. fime recenfet Jacobus Mazzonus in Defenf. Dautis. | lib. 3. cap. 36. & alii. Hiec vero militaria Infignia Imperatorio mune- | re fortiflimis per Italiam diftributa per £razcos Cé-. fart$ , referunt. Sigomius de Regno italie, & Co. Zbefaurus in. fimili tractat. pag. 611. annot. 473. — 474. Àb illis veró AD tanta irrepfit non |folüm in familiis, fcd & Communitatibus in aflu- mendis Infignibus licentia, ut inter antiqua & no- va, donata & aflumpta malé diftinguatur , & à quibufdam prazpoftera narrentur. Eft apud me antiquiffimum figillum communis 94 & populi Faventie civitatis, quod cadem, quà - eft magnitudine & figurà fubjicio, NM « «4 e TO NS * | E NN In quo multa obfervatu digna comperio. Ab annis plus minus quingentis conflatum incifum- que figillum fuiffe, multz. fuadent conje&turac: nempe forma , modus , caracteres Longobardici , & fcribendi barbara infcitia, maxime in vocibus COMVNIS, & FAVENCIE, ubi debuiffec fcribi $. COMMVNIS. ET. POPVLI. - TATIS. FAVENTL/. maxime per publicos miniftros, qui aliquatenus fcribendi regulam cal- lere debebant ; fed ante quingentos annos. Majo- res noftri plus arma. quàm litteras fequebantur, 95 Curaque finitimos vincere major erat, | Et equidem mihi fepé antiquas fcripturas evol- Venti nunquam accidit videre aliquam hoc figillo munitam, in quo quinque lilia vifuntur, Gue/fze factionis teflera notiffima, fub qua factione civi- tas Faventia fuit, utpote Gerzano Imperatori ins fenfay ac Romazo Pontifici addicta ; zam qui Pon- lifici favvebant Guelpbi , qui Imperatori Gibellini ap- pellati [unt , ait Platina in Gregorio IX. quarum faétionum in Z/alia exortum Sigonius "rejcit füb Imperio Friderici Y, Suevi , duodecimo falutis fz- culo ad finem vergente, ut in princip. lib. 13. d &egno Italie. Hinc Germanorum ire in Faventiam , cunc ampliorem , ac 350co. feré incolarum civita» tem, exarfere, quae tandem in rabiem verfae fub auno 1241. quando Fridericus ll. eam longiffimá obfidione defeflam , nullaque auxilia fperantem , & viribus exhauftam ; in deditionem recepir, & ex Antiqua digmitate dejecit. —— Alia praeterea exftant, quae Romazze Reipubli- cx morcs redolent, quz uti per Antiquitatis igna- ros in figillo effica, fic ab antiquiffimo exempla- r1, aut faltem traditione, arbitror emanafle. Omit- to Samniticam Ícuti formam, uti toti Zzalie tunc ufitataro & receptam , & in tefleris gentilitiis No- 96 bilium adhuc inagis probatam , de qua Lip/ius $a- iu surual. A5 boleraUrla dre rne*ae 54 urzal.lib.2. cap. 11. utens verbis Livii: Samnites, | A à me obfervatam viderunt Roe D. 7oauzes Dou; deter ceteros apparatus , ut acies fua fulgeret uovis |— | Gaffínus Aftrononius clariffimus hor. 4. 47'. à me- wrmorum infiguibus feteruut..— Duo exercitus eraut - dia noGte ,. Parifíis vero congreflus Mathematico- 99 ffuta alierius auro., alterius argento celaverunt. Fore rum ad Bibliothecam Regiam hor. 2. 4". 35^. ut sa erat. [cuti funnnum latius , quà petius atque bu- habetur in EgZemeride Exuditortim Romana dict. an- seri teguntür , fafligio vequali : ad imum cuncatiar ni 1668. pagina 130. differentia temporis bujus vzolilitatis caufà. XOvale fcutum nunc pingunt pa- apparenüz inter Parifos & Faventiam 33.25. rüma laudabiliter. 'Coronà leonis capiti plexa tri- inter Parifiós & Romam 4X. 25". inter Romam & bus in confpc&tu Quernis foliis füpra circulum af- |— | favezriam 9. o. | furgit, non vcro radiis, (ut quibufdam ignaris - "Obfetvauonem digitorum 62. viderunt zdem Picoribus pingerc mos eft) quod folis magnis| | Mathematici Parifiis hor. 2. f2. quam cüm cgo Regibus convenit : quercus enim aptiffima crat |. viderim Faventie hor. 3. 36. 44^. differentia cori- Vi&toram corona. Sic in Rufinum lib. 1. Claudia- | y, | furgit 44. 44'. Necidco tamcn, ex harum difie- WU y rentiarüm aliquali inconftantia , obfervationi meze ; Md M Sd Ut e(t difüidendüm , cüm & ipti obfervatores Romam i M Oe f letior adit & Parifenfes ob tales lubricitates tantumdem fcre Gloria , eflitá [poliis donabére quercu. exorbitaverint in quibufdam cjuídem eclipfeos EC ELS OU ribur s phafibus ; quamobrem monet A;celus non cfle mamentum .ARozani imperii non femel ápud An- | quicfcendum obfervationibus eclipfium , fed cuam tiquos fint vocate , hic corona, fic ut vidimus, ERE ed TA HR nneMos Br lib. 8. Geogr. antiquiffima alicajus cgregii bellici facinoris pre-|— Ref DAT RC TERME co ipfa difierentia IDECEU- mium eftcenfenda: non enim tantummodo fingu-| | 7747 e JParifos minutorum 4o. temporis à Ke- li foitirüdinis & vi&torie coronas funt adepti; ícd| | glero ofcitanter tradita fuit, à Bzlialde minutis 8. integri quandoque Populi, Cohortes , & Vibes. aucta, & duod taxata, per e obfervationem . Livius Hifl. hb. 21. Abodierum Populus coroná, . icerupá Tt GüDIUH V ISVOCOIT, VIHGLUTP qw aureà virtutis ergo. donatus ef. Dc quo latiàs C4- € di RUE EN gonored Your 3j Ee 97 rolus Pafibalius lib. 7. Coromarum cap. 9. Quod |. " CE ub à: DneRusine ARE 1 Eis E magis ft clarum ex pampinis totum f;gilli 1cu- eb. ciun idm RONEUD DUM tum coronantibus, de quibus did , quid fibi vel-| | 25 Gc Gbiervagom b SUE grodom 35. 59". fed 100 lent, follicitas , tandem oripinem inveni ratione | *mEPP Vgcdipids GUN: REL Eier. vel palpabilem ; per hzc enim. vius folia & ramufcu- IA ; bi EM * t SR IER dE UID los foüari élariffimam: victoriam pro. Mere/fo $3I- Ur GuDRCB, GETETQIITITHCAADI CHE HE Su m tundo grad. 35. fcilicet quia illa minutorum 59. afiertio majorem requirit precifionem, quam lanarum. partium in Faventia Duce contra Gar£o- acm e INorbanum 1ole clarius apparet: cum enim; gent bs 545 d. Ue en Sog cue ET '| quz ex hujufmodi obfervationibus acquiri. pof- ut alias diximus, certamen acciderit, cjztAwv zv- awdv zrepmewuóyoy y. "UPHOLS denjis cireumpofitis , ut Ye- | — fit. Woo CEP M TR xr T" : tulimus ex ppiàm; Bellor. Civil. lib. 1. cum c&- | e reliquis pM locis per iinerariam di- de decem millium 7Mariagorum , & rehquorum | p); Da S pd id mundi plagas .vergenuam fuga; Faventini auxiliaribus coron cx pampi-| M Bub Nr a & lautudines dijudi- nis competebant. Plinius lib. 21. cap. 6. INulle er- cabo ,, CC 1n tabulam reagam. | go berbe fuire certae n boc bonore , fed quécumque fuerant im periculi fede , - quamvis ignobiles ienotae- que bonorem mobilem. faciebant. Quod lucilentiffi- mé confirmat Pa/cbalius dio lib. 7. Coronarum capp. 7. & 16. qua fuit caufa cur obfoletum pam- pini redimiculum iterum FaventinisYnfignibus ad- : jecerim. p opOAD | Maghetice declinationis inquifitio. [UT fübtilem ad mundi plagas verpentiam habe- ^rem , magneticam declnatonem exploravi, inodo [cdHEltLip s rem e LAE T Die 24. J4nii 1669. Divo Jor. Baptifie facrà; nimirum circa folftinum aftiviim , quando folis declinatio nondum eft fenfibilis nura. paucarum horarum fpatium , abii cum viro perilluftri D. Pe- fro: Frant. Bertonio S. 'Y. D. & in hac civitate Phi- lofophiz: Profcílore publico cxtra Faventiam in lo- cum , cui nomen ozte d' rco, ibique à R.. D. Epocha: 1668. Maj Lanrentio Bertonio hümaniter. cxcepti , & in me- joi. füb altitudine poli borcalis 44. 19, ut alis fepé| dio campi ad Aolem optime cxpofiti firmiffimum inveni, plenilunium eclipticum. ac vetuítate. & craffirie. folidiffinnm afferem ho- .. Quo tempore [üda coepit obfcurari à penum- TIZont, parallelum locavi; & in multorum E er bra (quod quidem. deprehendi duobus egregiis| - defcriptorum circulorum ene WA tclefcopiis ad hoc paratis , altero palmorum Ao-|. |f 7 ftilum aurichalacum paimaris ES ds snanorum ÀÀ.alteto 8.) im ca parte , qua dicitur & obfcrvavi atque notavi utübre cufpid ET dem "Ricciola littus écliptisim. y ad modum orientalem, . |fBli interfeQrioncs in duobus ER En oe inveni altitudinem Azturi , per quadrantem z- ||: G.pett ueridigmd quar one parum ope neum bipedalis radii grad. 24 jo.& demptis duo- | . invent lineá aftronomicà iens , 1n €a ercxi bus miniis ob refraétiones grad. 24. 48'. unde po- |F alium brevem & qune dor ; Cut füper- ítea ex calculo trigonometrico inveni horam à me- pofui optimum verforium fauilque 'ongam, recens disdez ARE MEL rs imbuttm magncte, cujus cx Primo Indico gene- Quando veró umbra vera excedebat medium re fruftum. ad id mihi e0no dedit vir candidiffi- luparis difci, obícuratis nempe tribus illis conju.| | 99h» egit Aot zd AS oca peritifz eatis maculis, qua Ricciolo fant fimus eftuum , nem- my diiinsid a is dis , liberéque dimif-. pe. ad obfcurationem digitorum 65 fere inven pos em Dopod Mid Want MN poculo ,.ne altitudinem ejufdem ftellzc grad. 16. 46..&, adhi- | || VEDIUS, VET Li E , & repeut .fapius bità corre&tione rcfra&ionum , grad. 16: 42. 15^. . obíervatione EB UA acum declinare - & cx calculo triangulorum horam à media. rioCte grad. 1;. pr&cisé à meridiana linca versüs O- 3. 36: 44. seis : | | rientem. Primam à penumbra obfcuratiorieni fcnfibilem Latiüudo , év Longitudo Geo- 5 graphio: — eGlipfis lunaris. occafio ftimulum injecit hujus | - 9$ '—penculi faciendi, quippe:anno Cbrfi vulgaris. ij 25. n. y. obfervavi Faventie Km. ^C — dm j Py À $3 P Cut n: Mam vo2yfgtiquiffiua quedam Faventisorum «AMo- Aumenta, per Orbem Romanum inven- 12; (v ab objectionibus indicata. rjOu regio Favestie ve PFlamikie nomine, iis quos fcripfimus limitibus contenta , jure nobi- iis municipii gaudens, diu manfit indivifa ; quod ratio ipfa Javeztie civitatis regioni. cognominis fuadet. fzvésfizzm pro municipio decrevit. M. Farro lib. 7. de Lingua Latina :. Nomina. babent Jlerique liberti à municipio wanumiff : im quo y ut focietatum. C2 faumorutmu fervi, uon fervarunt propor- Zonem C9 vatiouem y X9 RomanoruzAa liberti debue- vunt.diciy wt à Fastntia Fawventimus , à Reate Reatinus , fic à Roma Romanus. hole to3 hem, Plamini , quod in idem recidit , munici- ' pii meminit antiquus Lapis Forofempronii apud Gra- terum pag. 417. n. G. E ADT .— C. HEDIO C. F. CLVST. VERO - EQVO. PVBL. PRAEEF. EQVIT. ALAE INDIANAE. P. F. TRIB. MILIT. LEG. II TRAIAN. F. PRAEF. COH.II. LING. EQ IIVIR. HVIR. QVINQ. QVAESTORI PATRONO. MVNICIPI; FLAMINI- JTYESM RES. WOSg uU men . Forté etiam. Revera4tium nomine vocitatà fuit polt Komae Keipublice cafum , quam fimiliter pró municipio acceptam invenio apud Zruvium lib. 1. trebitecl. cap. 4. circum ;Altinum , Raven- sam, Aquilegiam , aliaque , que in ejufmodi locis muuipia. Quibus tamen temporibus incolze uni- Verfi totius regionis Faventini funt appellati, quo-. rum cüm exítent plures infignes Lapides & Mo- nuümenta in toto Aoz440 Orbe fpe&tabilia, ex iis plura per mie collecta , & ad. Favemtiam civita- tem hacterus fpeCtare credita , toti regioni rc- ftituo. ho)s IO Nc Quonidm veró hec me pis mandante exiit, five potiüs ad me pervenit Liber ,. cui titulus Mar- 10421 eruditi 4, Opus Eq. Sertorii Or[ati Patavini ,| Viri nobiliffimi & Romane Antiquitatis fcientiffi- mi, in quo legitur Epiftola per eum fcripta ad D. 7ulium Cefarem Toudutium, Faventine Hifforie nondum editz Scriptorem , ubi multa adversüs veram Lapidutm intelligenuam adducta funt, vi- LE e T7 IA PORNE ^ MR fam eft ejufdem Viri obje&tiones fübjicere, & poft- Lib. pag. 121. ., Se fcriffi pói di non cfedeie , che T; Sta: - berio, Tib. Claudio , ed V lpio Egnatio ha- veflero toltoil cognome di Faveztizus dalla. pa- tria; (perche fe lo havefüi fcritto. di L. Vale: . Tio lo fcrifi male, ed ora ne canto la palino- dia) fü perche mi hanno le antiche Infcrizioni infegnato ,' che volendo. gli antichi lafciare in effe memoria della loro patria, lo fecero bene in varii modi ,- come fóno rariffime volte ; fervato ; togliendofi il nome di cognome xmmediatamente onde appreffo di me $ fino ad ora, unica é la memoria eretta à Q. Hoitenfio Fanftino , procurandolo C. Alliario Tiburtino ; che cosilo nomina il Grü-- ». tero in quella Ínícrizione, che profeffa havere s. $. — havuta dallo Smetio, il quale non so poi fe fia , lo fteffo ; che quello , che ella fcrive: dal me- defimo nominato Cajo Alliano. Brundufino : € checerto il Tiburtino da Tivoli lo dimoftra ; oltre che haverei per rifolvere la oppofizione . una valida diffefa per me, to quel marmo dedicato nel Confolato di Claudio Maffimo , e di Cornelio Scipione Orfito , cio fü l'anno di Roma DCCCCXXIII , di Crifto quella per loro Caflicd. Chron. Panvin. Fall. l P modum ordine objc&ta diluere. , 9iC ergo diéti | ome per moftrarle , mà | perquanto hó fino ad ora of- | dicendo che effendo fta.. | CLXXIII. ed il terzo decimo dell'Imperio di |. IE UK AO vel NOE Á mi à capriccio e fodisfazione/4 non già fe- URENTINVS dell Antonini nelle" Antichità Marco Aurelio Antonino detto il .Filofofo i fü in tempo , come le hó motivato ancora, in cui i| buon ufo delli tre nomi Romani era qua- 104 fi cheaffatto perduto , imponendofi allora i| no- condo la regola antica", come pure le tochero pià abbaffo; che quantóal P, POTES. FLO- di Sarfina da lei allegato ; tion ritrovando la fua memoria. raccolta dal Gretero , ne haven- do quell Autore appreffo di me; mi riferbo à dirnela mia opinione , veduta che io habbia quella Infcrizione turta intierà; ,, Iníei modi adunque; per quelfo hó fino ad ora veduto , frequentarono gli antichi l' ufo di fcolpire nelle fue memorie li nomi delle loro patrie. 1l primo, e pià cómmune; fü ponen- m FER HUE, MORES NERA SANM : L: PA A Lo er TEL s e dovela in cafo affoluto ; come Bonezia, Muti- T. ua, Veroua ,. Hafla , Novarias che cosi, molte E. in numero , ne marmi nominate fi rítrova- ? no, come queíto di Firenza , per turte me ne 13 farà fede, d Q. GARGENIUS E [d PROVA E ; CELER Gtutet. 8. FLORENTIA. | MIL A ME COH. XI. PR T Eu MIX AS NOXVI Wn MILIT. A, V "E SEE. S. E. B Cioé , JQumwimtus Gargenius Lucii. Filius Scapits ^ Celer. Florentia Miles Cobortis Vadecima Pretoria jJ Vixit Annos Viginti Sex. Militavit Anuos Quinque. a Hic Situs Efl, eee E Il fecondo fà , quando pure in cafo affoluto ;3 la patria vi collocarono, mà antepoftavi , ola 12 lettera D.; à tutta la intiera parola Domo ; a. quale in loco di Civizare , prendevano ; onde 3 non.mancano nelle antiche Infcrizioni , Dono d 4 Arretio , Domo Atbefle ,/ Domo Placentia, ed al- rr tre diverfe cosi.dette, come fi conofce da. que- LE fta memoria Brefdana, ——— ? Q. BISIVS. SECVNDUS 106 | Q. F.. DOMO. BRIX | - Cu f£ . MIL. LEG, X. G. 7. COMINI. . $54. ut - CELSI. AN. XXX. STIP. VII. da HERED. EX. T. .. € Eus Um Clie vuol dire 5 Quintus Bifrus Secundus Duinti t Filius Domo Brixia Miles Legionis Decime Gemine T Centuria. Comin. Celfi . Aumis Triginta. Stipendis i Septem. Heredes Ex Toflamento Fieri Curaverumt, * Fü ilterzo , quando la pofero in derivati- E vo , come Neapolitaüus , Pifaurenfis, e fimili ; EN mà con quefta offervazione , che avanti vi fi * trovava 1l cognome di chi erà la memoria, on- P4 de il nome della patria di cognome non le E fervivà, e di quefto. modo di dire; prove non E mancano dalle antiche pietre, tanto in Italia; M che fuori. In Iralía frà le molte, quefta di Na- E | poli lo manifefta, RON 2s : r C. PIPERIUS Hs c dab FELIX. ' uw Grut. £ NEAPOLITANVS CE IINE UD BENEFIC i Fuorid' Italia frà le diverfe ; quefta di Narbo- na mi bafta. . eec ^ : CR ME S Q. MOENIO ' VERECVNBO 49 S ci NARBEONENSI Ta^ Gne, VET. LEG. VIL GEM . .- . £ ss. FEL. AELIA, VALEN . "^t . TINA. MARITO. I quarto fü , quando dopo il prenome , e nome gentilizio ;' vi fcolpirono la Tribu, nella quale fi trovava la loro patria defcritta ; dopo ieri a Colonia. ,. facendo poi fuccedere 1n derivativo il nome della fteffa; cosi fü. Vi- centiho quel. BLENNIVS,M*F, MEN, VICENTINVS j j Da 197 49 ^^Er f cui placeret Faveztini nomen non efle Li- | À | berti, fed Servi, adhuc inculco etiam in Aoma- sorum Anftitutis fuiffe, Servos ante libertatem no- minare nomine nationis unde orti: exemplum fit P. Terentius Afer Comoediarum Scriptor , ante li- bertatem 4fer dicus, có quod ex Africa oriun- dus, natus Caribagiwe, ut in ejus F4 eius Donatus teftatur. Sed ut magis Viro doctiffimo oftendam Fzven- 3105, de quibus ipfe dubitat, ad hanc Zra/ie efie referendos, vifum cít fubjicere Notas ad cofdem Lapides... "Ad Lapidem LL. Zalerii velatum pagg. 2 c1 B L.VAL.] Satis probatum eft Faveztinos, quo- rum Lapides in Zi/pagia reperti funt, efle ad Fa- t3» ventiam [tálie xedigendos ; fed quo magis veritas tangi poffit, demonítrabo ope antiquorum Làpir- |. dum, adhuc intra hujus regionis fines fuperfti- tum, familias corum, de quibus dubitatur per D. Eq. Or/atum, ex hac noftra Faventia fuifie. Ad gentem Zaleriem quod atunet, cam | Faventtnati ctiam produnt Lapides , quos fubjicio.. " Lapis extra Ravennam ad Sacrarium D. 44polL7- uaris in Claffe , apud Rub. Hifl. Rav.lib. 1. pag. 19. uetus T e COUIVIRPRISCGI VIX. ANN. VI. M. X. D. VIII IVLIVS. GERMANVS ARMORVM. CVSTOS ET. VAL. MARTIANA . | PARENTES . - In vico Portiolo ex codeni ! 'M. COCCEIVS. M. F. CAM EROTIANVS. DEC. COL. CENT. M. R. SIBI. ET. VALERIAE -— BENIGNAE.- CONIVGI: | INC d 3t 35: S INGIOMP Coe ss CVM. QVA. VIXIT. ANNIS. XX —Ex eodeni Do uM. s; «M. VALERIO . : M. F. CLAVD. CO LONO. LIBVRN .. VARVAR..SCRIB. CL PR. RAVEN. VIX. ANN. DL 133 d MIL. ANN. XXVI . dE VALERIE COLONVS. ET ..; &ecocobeoobeoebos $5. -" Xuictat verb & afferre Lapides in ipfis fere re- gionis limitibus Zrizizi repertos, cüm hac pre- Tiofa Ántiquitatis füpellex ex noftra civitate £2- "entis fuerit erepta per barbaros Gozbos Ravenue dégentes, tunc fcilicet quando juffu 7Zevderig "Regis omnes quadrati! Lapides Pavemiá Reve *am delati ; quod teftatur Caffrodorus ib. 5. Pa- iar: cap. 8.ad novae fabricae exftrü&tionem , quod Tiquet'ex ejufdem Caffed. Par. lib. 2. cap. 7. & lib; 3. capp. g. & 10. quamobrem nobis Antiquita- | tum ftudiofis deplorabilé eft tot Eapidum & Mo. "mumentorum , quz iü tota Facesriz Civitate cjuf- que territorio vifuntur, fragmenra non folüm tem- pore, fcd manu refecta, vel cxefa fpe&tare. Hn Ergo Lapis Zfrimin. ex Clementin. Hifl, drimin.- |... DIS. MANIB. RR UM ; - d j M " f SEPTIMIAE. M. VALERIVS. M. L Ui E "HERMÁA. PATER "ETOVIILIA. Ms OE Pa wgEWwórra4! Re$9rvey X D. 59 MIRTALE. MATER FILIAE. PIENTISSIMAE i POSVERVNT. EX.1VG. X. ? IN. FRONTE. P. XXX. VII IN. AGRO. P. E. V.FE " GAL.] De adícriptione in'Fribubus fatis dizi- — mus: modus, quo Cives Aozazi cx coloniis Co- 134 mitiorum tempore Ao fuffragia ferebant, intel- ligendus eft ftante Republicá; tempore enim Im- peratorum , aut nulla, aut nullius momenu fuf- fragia, fed rantüm quxdam privilegia & jura in lios, 1n libertos ; item jus Quiritium, quod per Romanos lmperatores fepiüs fingulis concefium eft. Plinius lib. 1o. epift. 12. ad drajanum: Rogo ut propinquis ejus des civitatem $ Gc paulo pólt, item liberis ejufdem. Cin yfippi. Epigono €9. Metbri- dati, ita ut. fimt in patris poteflate , utque iis in li- bertos fervetur jus patronorum. — Item vogo indulgeas « jus Quiritium , &c. Ceterüm juxta IReipublice exigentias modo coloni miffi abfque jure civita-; - tis, modó datum jus civitatis & fuffragii, abfque |. - co quód mitterentur coloni, & talia feepiüs, qud - legenium mentem pertuibant. : 2nd Licét verb quidam Lapides exftent hominum Barcinonenfium cx Galeria 'Yribu mihi tamen fub- oritur difficultas cüm enim Zarcizo deduGta fue* rit colonia ab Zfwguf/o; co tempore quo Tribus xxxv. celebriorcs erant inftitutz ; non videtur Bar cigo referri poffe ad. "Tribum | Galeria , utpote unam ex antiquis illis 35. fed potiüs alicui ex Trí bubus illis extra numcrum. additis, de, quibus mentio apdd Pamvis. de Civit. Rom. pag. 259. ubi idem Auctor obíervat morem Romanorum , qui. propter novos. Gioes novas etiam ribus addere folebant. Ex quo videtur argui pofle Barcinonem non in Ga/eria üt antiquà, fed in aliqua ex récen- tioribus "I'ribubus effe recenfendam. -FAVENTINO.] Ex Faventia Italie , utabünz - | dé demonftravimus rationibus , conje&uris ; & i.à- pidibus Gentis 7'aleriz intra Faventiam. regionem |reperüs: nec obftat quód ejus monumentum in | Hifpania, quia tunc: temporis multi:etiam fpe&ta- 135. | biles viri Romani , vel Jtali , erant Zi/panie coloni. Lapis ápud Vul(inios, ex Grutero pag. 385. hum. I. iar L.GAMVLEIVS ^ IN.ITALIA. VOLSINIENSIVM. PATRIAE 'SVAE. ITEM. FERENT. ET TIBVRTIVM | ITEM. COLONE. ITALICENSIS. IN.PRÓ - VINCIA. BAETICA. PRAETOR. ETRVR. XV POPVLORVM. SACERDOTI. CAENI NENSIVM. M. HELVIVS, &c. II. VIRALL] Duumvirali, quod eft exprzez fecto, five colonie, five. municipii. fui, Ideoque nobili viro. Plebeji Duumvirata. non 'fupgcban- tiro 5 6.2. de Deut. 45 tasa ds -; ANNONA, FRVM.] Frumentatores in pro- vincias mittebantur. ad comparandam annonam | tempore flerilitatis. Szetomins in. Claudio cap.-18. Nibil uon excogitavit ad invebendos etiam in tempa- re bilerno commeatus tam C. negotiatoribus cería lucra propofuit fufcipte in fe damno, fi Cui quid per | tempéflates" accidiffet: lmmo ipfe provincie cu- ram habebant fervandi frumentum pro Populo Romano. Cicero-pro Domo jua: Fruthentum fra- meutarie provincie partim un babebant : partum in alias 4erras:,. eredo. propter varietatem venditarum s ; ditus Sr Nes "I miftraut ; PLEBEM.] Romattam intelligo. Kavina, D AD. 775 QA E . ial » 7 KP ^ E. di eic $e $a Pura vel muaere plebi debito lege C/oZió frumentarià, quà populo frumentum gratis datum, & quam tu- lt P. Clodius "Vrib. Plebis, aut lege Sempronia C. Gracchi. Sue M KOLLEG. KAL. ET. IDV. DVO.] Que fucrint Rome hzc Collegia, didici ex Cuacio. ad "African. traBl. 8 in 1. ejus qui in provinc. ubi quod Kalendarii nomine fignificantur foeneraticke cau- t36tioncs, & pccuniz deftinatae foenori , & ratio no- minis hzc, quód folerent creditores (tipulari ufu- ras in Kalendas fingulas, ut hac fcilicet. ratione ufurz duplum excederent: nam per partes foluta füpra duplum deberi poterant. /. 10. C. de z//uris , & ibi explicatur 2. EpoZ. Heratii y Quanueu velegit Idibus pecunia , - Querit Kaleadis ponere. Hiec veró Collegia, & Iduaria, que Lapidem pofüerunt , Remaza fuifle, nemo, puto, inficia- bitur: praterquam enim in una civitate Zj/pagie non fuiffent to: Kalendariorum , tot Iduariorum Collegia , obftabant etiam Imperatorum decreta hifce Collegiis provincialibus contraria, quz funt apud $uetoium. in julio cap. 42. in 4fuguffo. cap. £2. & 1.1. .D. de Goll. €. Corpor. Ad Curatores vero Kalendarii fpectafle rem. frumentariam docet ]. 2. C. ühbeod. de Curator. Calend. & D. Gorbofz. i91. x. D. de muner. C9. bonor. "d CIVI.] Rumau: quod patet ex eo quód in Ge- feria 'Yribu defcriptus. Ad Lapidem 7M. Cornelii Faventini, qui eft pag. 39. - Hic Lapis repertus eft B/asde , quac oppidum eít Civium Aemagerum , ut vidimus ex Z/mio. Gentem veró Corneliam in Faventia fuiffe conji- cio ex Lapide Zfrimisi, de quo Graferus p. 1093. | num. 3. / C. CORNELIO ——QF. QVIRIN- FELICI. THRALLO IVRIDICO. PER. FLAM ET. VMBR. C. V. &c. 837 Ad Lapidem L. Furii Faventini pag. 40. Suburitani & ipfi , qui Lapidem pofuerunt L. Furio , funt ex civitate Lafzzi nominis, quidquid ali dicant, aut à Su/ura Rome vico, autà Subu- rana 'Yribu. Gentem vero Furiam hic etiam ha- bitaffc indicat. Lapis 44rimizi apud Clementia. Hift. rim. pag. 31. | D lh e | THEONI. APOLLINARIS C. FVRIVS ge Ad Lapidem Otatillie Faventine pag. 4o. Cüm- Lapis hic fit in. Helvetiis , quis. nefcit communionem inter Ga//os Tranfalpiuos. & Cifal- pinos? fed (í hoc non fufficit , tamen indicatur Martiam | Otacilliam Severam | Philips Augufli uxorem hinc aliquid traxifle. « Lapis vetus Foro- aopilii , ! MATRI. DIVM . . MARTIA. OTACILIA. AVG ih MATRL DEVM. TAVRO POLIVM Ad Lapidem S'alerii Faventini pag. 5. five pouüs Pa//adis ejus fcrvac. MaAmRrIx KA vIN " ADIVVIT.] Vel tempore caritaus annonz ,|À| . Videtur hic Szaberius Faveutinus 3dem cflc ,. de ? 9 1 AN CA j 5X quo Zzoratius Serm. lib. 2. Sat. 3. Heredes Staberí fasmmam incidere fepulero INT fic feciffeut , gladiatorum dare centum Damnati populo paria ,- aique epulum ,. arbitrio rri , Frumenti quantum uelit Africa. Cüm enim ibidem ZZea£ius defcribat hominem |. É avarum maxime per ea qua fcquuntur , * ——— (3 cavit uíl acris , ul f Fortà minus locuples uno quadrante periret; 'Talem hominem Faventimum defcribit Martialis lib. 2... epigr. 74. | Hos illi amicos, €2 greges totatorum , Fufciculenus preflat , C9 .Faventinus. Duo fcilicet. foeneràtores , lucro przftabanr. Cüm veró arbitrium ejus teftamenti dederit 447- 7i0, verifimile eft Szaéerium Gc rrium fuiffe . quodam neceffitudinis vel affinitatis vinculo con- junctos. Gens autem 2477ia hic 1n Faventia five Flaminia frequens erat. qui pecuniat injufto Lapisad Plebem Ceparani pauló fupra Faventiam. ARRIAE. IONIDI --. C. GAVIVS. THALES CONIVGI. OPTIM Foropopilii ex Vecchiazzano Hift. F'oropop; : contra Bertin. 'TE. TIBL VNA. QVAE. ES OMNIA. DEA. ISIS ARRIVS. BABINVS. V. C | Cümque jubeat dari populo frumentum quanz tum metit Z//7zica , hic fundus (qui adhuc Inter- 139 à pretibus crucem fixit) intra Faventie fincs yeperi- tur, de quo exftat mentio in Diplomate Z/zrici Imperatoris prid. Kal. Januar. 1012. Ind. 10. apud ghel. 'T'om.1. Jal. Sac. col. $13. in quo Mona- chis $, Beneditii in Alpibus Faventie Dicecefis in- ter alia concedit Manfos duos in Africo , & fic etiam explicatur ZZzratius ,' quem hyperbolicé los cutum dicebant , referentes ad Zfricam illam vas ftiffimam ; quo nihil ineptius. : Ad Lapidem 777. Claudii & C. Clau. | dii l'aveutini pag. 3. Hunc C. Claudium Flavenum Favéentituim mes cefle eft vel patrem ,. vel. adícendentem, aut de- Ícendentem efle illius Claudii Faventini centurio- nis, de quo Zaci/us Hiffor.libi 3. gap. $7. Sed claf: & Mem Mifeuenfem. tautum. civilibus difcordüs. etiam Jin&ulorutz audacia valet) Claudius Faventinus cen- turio , per ignominiam à Galba dimiffus, ad. defo« ionem. traxit, fitis F'efpafiami. epiflolis. pretium proditionis aftentaus. Ex nie; credatur hxc ignomi- niofa C. Claudii dimiflio aut viri ignaviá, aur ali (quàalià, quee militarem honorem deturpet, cau- $à accidific , ecce quomodo legiones ipf perigno- |miniam dimitti confueverunt. Suetonius in Zuguflo cap. 24., Decima legianam. centumacits. parentem cum iguomiuia tolam dimifit. —— s Ad Lapidem Ujpii Eguatii Faventini pag. 6. VLP. EGN.] Ambo nomina funt gentiüm quarumdam propria : fi veró. hunc cx gente 77/pia effe volumus , /"/pii non fuerufit Hi/?dni origine, ut vult D. Eq. Or/atus ;. fi enira, ']pius Srajanus in Hi/pasia natus eft , natus.eft in urbe Jialica , 1 d ut omincs Agtores confentiunt; nec im Z/a/a de-. — T funt $3 FavrNTIA REgEDBIVIYA. ££ 3 funt antiqui. Lapides gentis 7/pie vcluti M. P7.| A s SE TSPNEE ACER AVE pil Jdpollonii apad Gruter. p. 86. n. 1. F'Ipii Prfi- TELESTINIS. EIVS tii p. $69. n. 12. Z'Ipie Reflute p. 549. n. 1. T- POSTERISQVE | iai Scitai p. $17. m. 3. Si vero ex gente £gna- EORVM */à , repetatur fragmentum C. EGN. Faventie Tcpertum ; quod attuli pag. 6. & quod rem clarius explicat. ue. C.] Vit dlani «oc de | AVGVR. P. V. B. P. R. Q.] Augur pu- blicus Pop. Rom. Quiritium: aliorum Lapidum teftimonio & autoritate fic explico. Ceeterüm TAVROBOL. CRIOBOL.] Malleo dio 82: cerdotes percuflere victimas , tauros fcilicet & arietes. E cdd : VALENTE. AVG. V.] Quintus Confula- ttis Z"alentis ab Ozupbrio confertur in annum. Chri- fti 376. fed à Scaligero 3n annum 377. cüm enim A "dne Pun. MERI SC ue di duobus annis praccílerit Confulatum 4ufonii Gal- Peau. Eoque wee da nullus dif. li, is refertur adannum 379. ut in Lib. de Emend. 14 HIEROCERIX.] Vox Greca, quze facrarum |P 48g. pages I5. quits COGIERBODE far NU icrüm Prconem. fignifican Pota.| Dedicato are vovg. — D.S MI ] Dei feli Mithrzinvidti :. ideo JBis deui fufcipit orbis] Annorum viginti vovens enim fo] Antiquis & maximé Perfis, Mitbra vo- MD EE Pr Woo aeq 9e iiu V n » | t nhfevacl. p His [aep . X. TA. XX. rupe Dominis, ve Pair obw | |n fore Hr Mos üt Angus viai 588. Edit. à ju Sad erat adifioeft quà cas más coronare, & earum Pu auro obducere , ut tera omnia generabilia movet inviétis viribus, ut e M m ^e US: dor Inciz €go aliàs differui in Cozje&turis Pbyfrco- Affronomicis | di DEMME m E à fbi E ome c eer HE de unicérfé ajso 1669. editis 5, conje&ura 12. p. | mu src exae 43. Phyfici: & A(tronomicis rationibus. | [ratum, qui dicitur exttare Rowe in sedibus Mof- ARCHIBVCOLVS. DEL LIB.] Cutodum| V^; ex Grurero pag. 340. num. y: armentorum Deo Libero facrorum PracfcQtus. c| TON. Co*oN Sapieutens . HIEROFANTA. HEC. j Scribi debebat ZZie- | EN. ANAPACIN iuter viros Fopbanta , Sacrorüm Interpres. OIONIKON . "Augurem SACERD. ISIDIS.] Hic tría Sácerdotia in ANAPA. ME pe Virum ma Favenstia antiquiffima invenio, Liberi, & Hecate; - FICTON.: KTIN I deinutn. Quin Lapis non diu repertus Ferocoruelii , cujus co- TON: IOTAION uti Tulium piam recepi ab egregio Jurifconfulto D. Adiebac- MEIAHTON AMiletum le Ignatio Portio quem fubjicio: Ol; TEXNEITAÍ uifies J.-M. AVR. MONTA ANEOHKAN Jiatuerunt. — Q. IVLIVS. FAEN TIVS. ALVMNVS | |. CVM. ARTIFICIBVS . POSVIT M|Hunc Quistum fulium (eumdem credo cum 2: NI SACERDOTIS . LIBERI. ET. ECATHE ÁVR. AGATHE. FIL ET. HIRCIA. CAPRIA. CONIVX. CVRA. GEN. ;:: D Julio Faventino alumno 9, Fabii Citif , de quo CALPVRNIO Gruterus pag. 617. num 5.) par eft Faventinum or- FAVSTINO. P..; tu vel origine credere , fiquidem 7werum hic t4á CL. PR exftant plures Lapides , ultra allatum 7'a/ii Ger- CENT...;: mani Ravenne, : lfdis veró clariffima funt TES Montümen- Foropopilii. ta ultra Lapidem allatum Zrzii Babizi , quorum e pe affero exemplum , quod vifitur juxta portam Pa-| e usos MATRI lii populi Foropop. Iba . IVLIVS FVLLONIA. L.F Ex liactentis extra oleas ut ajunt, protemporis TERTVLLA. SACRORVM : anguítia hxc pauca dixiffe fufficiat: maximé cüm ISIDIS -]El|idem Dom. Toudutius & ipfe amplà refpoifione LOCVM. DEDIT obje&is fatisfecerit : in integra Deícriptione , ubi C. TELEGENNIO omnes , quos potero , antiquos Lapides ad rem SPERATO.SACERDOTÍI fpe&antes afferam , plura dicturus. FINIS E X. z d E ^, (o Barcinoni cur cognomen Faventia, inditum i 47.AB i Gones Galli, Faventie incole , ài; D| |Berof Libri apocrypbi , 24, D.E JEmilie vie termitii , | 25D| |Ber HIOFIUIN 3 3e. C Appianus male intelledtus ac verfüt s m D ^ Butrium ; UR 3o. E c ejus Interpretes notati 2: D E. 3. | ' SOSA UE : Mihakoei reu atitiqui ; 29.F.30:A | | (fafta mon eff Sena Seisbous C Polyb, 1o. CD Af ibibucólus ;;.B —C an avo julii Cefaris exfliterit : 22, Ariminum ci 4C aiuti,18.E.19. C | |Cervia aU. e NE a1. PF ice n TEE ERU A erbe : 52.BC Civitatem pairiam quotnodo fcripferint in Lapidibus Anti Afdrubal i : IS E qui ? i 4. A. 46. C Mrehal juste Mbitapiers ceftts s Civitates ut fai exorte? 21 BC agnacavall : 59. E Claudia gens Faventina, —— 52. E uL yp inel Db wIapiiu aimi pfit — COD 1 zz D z Cogo; : GCVCITY p ds TD. ac ioRE ue atn * agir: ma Antiquorum uon nece[faria , — 43. B. 4. C D — Imo | E La | e cur inventa? 46. À [Legiones antque-ex eadem uatibue, ^ 47. F e— à vidis gentibus , 45. D Leonis iufignia quibus ufitata? 3T ABC p ——— à patria ortas 46. À || | Esberi Sacerdotium in Faveutia , s;. BC Cognom:ua civitatum unde? | 47. Br | | Locorum latitudies d» longitudines. Geograpbice quando —— ab Hiflericis ut expre[fa? 46. F. 47. A primum obfizrvata ? ir. BC ——*- quemodó iy Lapidibus? ^. 0 48. D Lundyis eclipfis obfirvatio, 34;EF Cognominum apud Jutiquos ufus y 43. B. | E^ uus idem ac (CO antigttif s :20.C —— impofitio à populo, 43. D : S ado Colouie qua occaftoue-dedate 9... $. CD agnetica declinatio Faventie obfervata , ^34.DE ——- Beficientibus colotiis ceffabant effe colonie , 48.À Metelli CafIra eadem ac Form. Goruelium, / 22. D E Colaniarüm Qv oppidorum difcrimen, .$.C D'| | Maunicibii jus , quàm colonie , civitatibus magis gratum; Colonias: deducendi ratio , 47. E. 5o. B | iidd | 49. BC Cornelia.gens Faventiua y. | sn | Matiliana Terra ubi? /— ! 3o. D . Cornel, Gallus l'orojulieufis , 24D EL Corona fuper Infiguia Faventia , 33. À | Nomina plara eidem à regioni , ' vel civitati, 10.DÉ Crioboliam- quid? S | 54. A | À —-— nbitm-trium weceffitasy, 43, BC x02 ! oq—— nomen tertium in Lapidibus y 45. B ii partes , | 19.D : OS 76i 1 Muss à Diflantie Geograpbice apnd Antiguos ; .i1.BC| | Ü racilia gens , 2. 52.E E iB viri, 3$ 35 35,550. E / Mec Y ie i; E. "A pdufa Faventie limes , E E ad p; ifitellum abpofí T7] cenfura. ; : 20. D Pampinis cur- Infignia Faventie circumdata? 33. C D "Egnatia geus Faventina , Po $2. FR Patriam in Lapidibus exprimendi ratio, «4, A. 46. DE Egnatius Faventinus Augur , POENSNESS IA Pelafgi iidem ac Tvufci , 26. € 3 F. , Pbaétbon pro Pbut acceptus, i 25. D Xe veutia C S7 regiones confines juxta Rubiconem I.F Pbaetbontis fabula, — 285« DÀ. : ; 1o. BC | Phbaztbon non cecidit in Éridanum , 25. F —— sr ac Flaminia y as. H. 35. AB | Pbut idem ac Pbaitbon , 29. D — d(ualisrégio? — 5. — "Iroglodytarum pater , 25.E v—dlae Cafena cenune t uon potuerunt ad Rabiconem , Pinetum antiquitus quale d» ubi? . 38.F, 29. ABCD 10, C D Polybius egregius Geograpbus quatenus intelliggeudus 2 31. C e—— qunicipium , | 35. D , D. 15. D e— qn Tribui adfcripta? 46. D — quale verfus y | ir. F Faventie nominis etymon , $.E oid ——— fines ab Oriente 6.C Rvema Italia & provincie Cafaris ultima ; 22, À — à Meridie ] 22.A B —— ad Faventie jura pertinuit, ^ 13/ —— ab Occidente , ,22.B C —2 à Fasentinis conditay— 5 50s 26. C eei) or à Septentrione , « 33.F| | -— ejus nomen unde? — — UP ouoH —— Infiguia ; E 30-F. —— antiquiffima , 26.F : ——— latitudo , & longitudo qe apbicaj —— 33. E —— ejus fitus deferiptus ; [à 1429. CDE 2 "Favisiifi Populi , & quales: 12J4Do5. A — gnunicipium , Cop» 35. B —— Cor0náti , en CD Regiones conneéti dicuntur ,' 108 civitate; "M io.B —— coloni in Hifpania , (47. A B]. | Rubicon Faventie terminus , E LE qoA Fidentini Populi , ue 2, D. 22. B x —— Arimino maxim propinquus y. (o TAI 4 DE Flaminia. municipiuti y... ta 35. B C —— quando à Cefare zranfvadatus $ à *- 185.BC^ Flaminiz etyman y -. | 5. E — ddeuac Lufuss 7 PLA) 20,C | Flaminia via cur fie up UID EE am EF | Fluminie vie termini , : ET [2/712 Sar "a an eadem que antiqua? r. 2o. F, 21, A. - Fori nomen quomodo iplisendiar $13 o. E an civitas fuerit ho aL C D Jorum Corneliutm idem ac Metelli C "- apua Appianum , —— intra Faventie fines , DAI. DE.22.A 22.D E Sena Strabonis efl Senogallia , Uc Eius E TOP —— intra Faventie limites ,.—. 22.E]| | Senones ubi deleti? TET $m P 2 Forum Livii, Forum militare, —.. 6.DE. 7.B]| |Senonum fines , ny 54 D an tempore Caefaris exfHiterit? ar.F| |Servis uomen unde? 7000s 48. F. ab, Á Forum Popilii mtn . «coloriia ? ded ufpidum n muro ducum , | Silarus flumen: 3000009 D drm xe $. A B: Staberia gens Fauentitd , 9i SLIoFagaoA -— an tempore Cafaris enftitri ? 21. F] |Sradia uni gradui circuli maximi quot dibeantur?. 13. B aberim-druentinorüm y. 5 ha atrii 335. C] . Dj 14. À Framenzatores , d frumentaria provincie |vohesosF d d Serabo vetli Scriptor DES- QC DIVUTEST ILC Furia geus Fuventina y. n - * Sr.DE' mM male verfus , E. E - 1.DE Gor apbie veter is ftátus Vitia Hor CHER OPE D aurobolium quid? E iiie i 54. A "Goibi pug e ER Faventia. civitati eripuerut | | 1 beffali an üdem à ac Pig) Pel EX ..: 26: G- 2 (00049. E] |] —— Ravetinam'non condiderunt, | 1 14.D.26.CD Gradus circuli maxitni quot fladia contineat 2 I3.D.14.A Theffalorum vires in mari nulle y — 23. F.24. H. —— nomiuis origo, 24.EF ecate Sacerdotes in Faventia, y 58.C pa Thufci Faventie incole , &. Hierocerix quid ? t 83. B I mm eorüti cum Transalpinis communio ; 28. B Hieropbanta , . crine 5;.C | Thufcorum uominis etymon , s.B Eloratius iluflfratur s e ud ka etes THER IU cus nacida t qocDYdE B Triangulus camporum Italia , Ic.EF Ip. —€ uS LUB LL c ejus limites externi , Ic. F. 11. AB lufiguia Faventie unde? ^.— — (i$. $o0E]K [*-— ejus bafis , C latera, 12.EF — lilia unde? a ee 5o 2, Tribum in Lapidibus féribendi ratio ; 44. AB jT cur pampinis circumdata? 100 NSSNMC D p,] £rihui qui adferipti ? 44.BC Lovis Obfequentis templum, ^^ CA C EBPD I Tyrrbenerum potentia in. mari, Tu C s 323.DE hs 4n: Faventia culta , SUUS ESO $2. C: V. bu trig NN dtali-Hifpanie coloni , (EC DA J/aleria gens l'aventiua, 45. 770 0 oat L. M9MB dBter quatenus permiffum in. logis f'fpediis ? Ue RF Ufens fluvius WP Gx-IeMa »- ecsiq LEE Jugerum menfura s |. aT 9.C| Vie ptr Faventiam , | 707 i esdirth JOD . Siulia gens Faventina » 54JC D Ulpius Egtiatius Faventinus Aügur s j* " * 4.F. 6. A Kalendarioruim Collzgia , SI. AB TOM " M E '"u SCIPIONIS CLARAMONTIIL- Cafenatis. ; Equitis UT, Dothorisy q465 5, DERE Tr. € Rab I-S HISIORTARU M. | b initio Croitatis ad. annum MbCX Li * t^g | d E Hr REM IOB R CINOD bel Una cum duplici illariim ANWPop SUA HI: In quibus totis interdum ITALIE, unis crie feré - femper Provinciae communis Status defcribitur. | — Editio Noui iet ab innumeris ugoi purgata, ldycegue 2: mneltori ducta. | mot B LUG D UNI BATAVORUM | CSunpibus PETRI VAN DER (Ans — Billie, & Typographi "Academie — Civitatis, 213 » 5 v. ] R Eu REVERENDISSIMO DOCTIS$$1MO AC CELEBERRIMO D. PETRO CATHERINO ZENO CLERICO REGULARI. SOMASCHENSI BIOLAVEUIOAQTSE 2 NACE E. x : A C : PAIR TA ih m. NOD. s T Urbgl o Eu ad rE B^O-N AR Hb CAR T'I.UM- o0-T D-571 A TUENTI AC PROVEHENTI | | NOVvV3ÀAMP iA NC j EALREIONEM NU LIBRORUM Jk ox4Bozn 8 rad. Dc qu apxrerpon LE UR OS HI Fed : "L1 s T O gopuoqee gla ^ JOSETHI -O€LXAXRXAMeON TII UNA CUM DUPLICI ILLARUM HISTORIARUM .À p E A EA HEuuAC oup TOU t IN PIGNUS ET MONIMENTUM TEL UMP AR ADDICTISSIMIQUE ANIM] ue AE à | NOU BLO OMUERIG TG PAM €9-C ATA s CONSILIA ET OFFICIA be | * | TRACTATIBUS RARISSIMIS | : IMPERTITIS PRI ICPOUCE SI Ba | D. D. C. TEE REVERENTIJE TUAE | Affiduus. Cultor. RIA RAS C T C ICBSN AA. * "psg up aqritehu ü | (B a z J- v ve »* j^ ELM b xm bs Me " 3 iuhiiéo3 25 n Eg a Seg, a - ar de in zt pug Las : "toad eub Dye 579L arilé nsn i ^ 1 SHIHMSH SEE HE iil Ü E Rs ^d j5 PHTTETERERRERUIR Himno " t n : A, x: » I int iB H : 2 d TI ÀJ, z Á — S EL 2n dil edit ] -— e T * u me : ! ie: ERES EL PEIBRIL.) INGRESE. SINN tsm Mas x x. j n (4 MET. D n ^ Kec : , ; Li P D - T T m : v . - le; i23 i 1 t K , UM ex Romane Eloquentiz Principis definirione Hyfforia e Ju Teffis temporum , lux. "eritatis , vita. memorie , magifrra Z vite; ac vetuflatis mimtia : Jàre merito ad Cefenz urbis lau- dem , decus & fplendorem , fexdecim hofce Hifforiavum Cefenatium. Libros , unà cum duplici illarum apparatu; Au- &ore ScIPIoNE CLARAMONTIO, Equite, multarumque. pes difciplinarum Doctore notiffimo & excellentifhimio, primum Cefeue ex Typographia MD C XLI. Carol Nerii 3n 4? in lucem evulgatos ,. denuo luci exponi curavimus , ut ejufmodi opus ad fuz Patrice decus & ornamentum exaratum oblivioni atque inerti filentio fubtraheremus. — Qua autem fide fumma, laboreque immenfo hiftoria hec fit confcripta , hic e- narrare fupervacaneum effet, quia hoc ab au&ore ipío in fua Dedicationé fatis luculenter exponitur, ad quam L. B. ablegamus. Sed hoc faltem dicen- dum, quid in hac Editione nova fuerit praftitum. Annotationes, & appen-- dices, quas hinc & illinc auctor addiderat, ut & Bullas Summorum Pon- tificum, ex quibus nonnulla ad probanda di&a exterpferat, Bullas autern ipfas in calce Operis affixerat, fuis locis inferuimus.. Multos quoque errores ex literarum mutatione vel duplicàtione, vel dipthongi abufu & ex inter- punctione commiffos pro facultatibus fuftulimus. — Paginas jamjam dicte E- . ditionis in margine novz huic noftre, ut le&ori in evolvendo loca ab alio . quodam auctore forte citata, füccurreremus. INon incongfuum etiani duximus catalogum Auctorum, quos Auctor nofter, Civitatis Cefene Hiftoriam , & res ejus geftas, plerumque cum reliqua provincia, interdum cum Koagis ;- nec raro cum Exarchis & Occidentalibus Imperatoribus conjunc&as perícri- pturus confuluit, colligere , & operi ipfi przmittere. "Tabulas antea inor- natas , invenuftas & incultas , jam elegantiores ac nitidiores perfpicies. Indi- - cem tandem antea fere nulli ufui àccommodatum, meliorem , locupletiorem & corre&iorem invenies. Hzc przmonere & prafari de noftro hoc opere vifum fuit; 'Tu vero, Denevole Le&or feliciter utere , nobifque fave atque vale. | | Y A | PA / $. Clarin. * z E M T Li E EMINENTISSIMO, ET REVERENDISSIMO : ANTONIO BARBERINO, | C 4 RID IN L1 UR B nA UN E VI |l. GROXOBRRORGDROEAQNSE POUR E. - , i MER $ LI pscoeNTIOUIYJSIMZE Coitatis Hiftoria (Ampliffme Cardinalis) mwifr- y/h Nara. "€ prodit. Quod autem nunc etiam prodat felicitati Seculi Duyus, gi quo —— (Vos Mufz regnant , tribuimus. — Qui modo omnia muderatur , nedum Apes in. Sy EA US Infguibus gerit, fód sella quoque im facundifffmo ore , 69. immertalilus NERO V /orzptis condit , funditque : znde im fübjetios emanat virtus, € ad elo- ScewenPWese? ouentiam , C9 feribends ftudia inestamentum: bec fiquidem eft verum indo- Jes uf füperiores im eas , que fübfünt , dotes fias infuudant , atque infuudendo fibi ali- quo patto affimilent. Ejufmodi ergo infiiuéiu imformata Scipionis Claramontii Czvzs goffr; pietas potuit ex denfis filentis tenebris vetufle bujur PPatrie fatía eruere , eaque fhylo confequi , €9 conflautem noftram erga Sauctam Sedem fidem , qua praefertim gloriamür, ——-— paugere. Cum itaque Hiftoria bec fit Cela iflius (1ta dicere liceat) Barberini opus , quod — vim condeudi Author 1nfluxit ; par eff patrocimum ad confervationem inde petere ,' un- | de cepit originem. . Verum enim vero fcripto ipfa füpremi "Principis , ac Pontificis ma- Jeftatem veformidat , confidentiufgue Sacram Nepotum "Purpuram adit: verum , quoniam Emiuentiffimi Francifci zz Forzbus Aftrza excubat , in. penetralibus poftea Gratie occur- vuut; ad de bumaniffime , ac magnanime ANTO NI confugit, cujus nedum Adyta , f£4 Veflibulum Charites occupaut.. Tibi , qui PPatrui Sceptrum, Fratris Gladium nobis GEN conciliare potes , eam dicamus , glorzofoque tuo nomi nuncupamus., enixe deprecautes , ue dedigneris lucem , qua longe , lateque emicas , devotiffime bujus Civitatis geflis im- pertiri. Tanto bec aucta jubare mirum in modum coruftabunt. — Qongruet celebrata ubi- que && undique beueficentze tue "Orbis bujus , que muuc tandem ad memoriam venafcitur, communicatione Tui [beudoris Mluflrare natales. yufczpe ergo Hifforiam banc leta , ac benigna froute , &9 Croitatem , cujus texitur potentzffemo patrocinia tuo , ad quod univer- Jf ardenter. aubelamus , in perpetuum fove. | Sic fofpitet Vos , Eminentifftmi Fratres , II- Jufiriffmamque €& ExceHlentiffmam. Familiam. fortunetque 5Deus ,/ 9. quod caput. eft , Sancli iffimi Patrui diu vitam prolatet. e | A - * 4 ) premere tan ERN VOY ttem ginti RP PER EMBI URP nett TH ETIN PETER m eem me tunm m Net eene mn Sp rt pnt emet mt Hm MM . t ; » » hj s rn (c^ ?» d Humillimi, ac Devotiffimi Clientes Senatus , Populufgue Cefenas, . -Eminentiffimo , ac Reverendiffimo D. | | D ANTONIO BARBERINO -$. R. ECCLESIE CARDINALI 4 Siepquesd AM PEISSIM Ob. cuna hoi JOANNES BAPTISTA AMBRONUS A SECRETIS | SENATUS CJESENAE. up Ws -Tyrincipis Alme Nepos, Orbem qui legibus x:quat ; P Et Sedem Petri folus ubique tenet, - Accipe nunc hilari, qua fulges undique fronte; Quz Czfena Tibi tradidit hiftorica , -— Magni fcripta Sophi nuper, quem clara Sophia Hinc facit ad fummos ufque volare Polos, Et tam Pierio, atque diferte afperfa liquore -— ^ Qui melius poffet condere nullus erat. ^ Sit Tibi grata Operis tanti (oro) cura tuendi; Urbs quoque Prafidio fit recreata Tuo Namque Tib: tot laudes, quot funt ora Virorum; - Sunt ac Virtutes; Aftra quot Axe micant. | Niti- E D ESD:TiCHASEL:PFPyOAN E-S. Nititur; &: merito fplendor, plaudenteque toto Orbe fimul Coetus gloria Purpurei. E cg Quid plura? es Romani Herois Celfa Propago; — Et Patruo fimilem Te fore quifque putat. Ac ideo Tua cum propria virtute corufcant, . - Non eft cur Soli lumina ferre velim, Innumerafque modo hoc parvo libamine dotes; Indigus afflatu tangere Apollineo. - Concinat ipfa Tuos queis gaudet Roma Triumphos Urbs dum noftra, Tuo Numine dexter adi. e Ad Eminentiffimum, & Reverendiffimum Principem : ANTONIUM BARBERINUM UE LES ULM US cad | Qi A. RuDpSUNSA-L CERAM M gne Nepos "Patrui , totum qui temperat Orbem , *— 'Ollos uec fenes , fceptrd verenda ferunt ANunc dignare tuo. infignitam uomine gentis fProdire antique , fulgereque Hiftoriam 5 Gela ejus tenebris obliuia dira premebant s : & Eruit induffris que pia cura Viri. | Quod ff qua [Dlendes , qua comples omnia , lucem V fPrafles , ficque micenz lumine Jfiripta tuo. Quanto Luna magis Solis radio autia veuidet , Tanto geffa , € opus , fplendidiora cluent..— i4 Simonis Claramontii Authoris Filii. SANATUI, POPULOQUE QG A SEN JA.LI SCIPIO CLARAMONTIUS | D. D. D. ak | | L pau Aa UD Liricüs dicit, Occultam virtutem parum diftare inertiz , noftra hzc Pa- Y. Ne. tria ( Ornatiffimi Cives ) diutiffime experta eft. Natales ejus, repetita fal- MZ. * tem, à Sezonibus origine, quorum Regia fuit, clari; & illuftres hucufque P) delituerunt ob Scriptorum incuriam, & Civium przcedentium negligentiam, Quid pariter florente Rozzo Imperio ; & quid. declinante ingruentibus Barbaris geflerit, & co abolito, qux in magna rerum ItaBicaruta perturba- - tione opera , modo fidci erga Principem, modo fortitudinis pro fui, & ami- corum defenfione ediderit, univerfa func filentii tenebris reli&a; etiam qua indu(triz ve: ftigatoris patere, in multa licet Scriptorum penuria, potuiffent. Quod €o.magis mirari in hac Civitate oportet, quo praftantium ingeniorum fuit femper fecunda Parens. Certe, qui proxime floruerunt. Z'cobus Maznius Philofophus celeberrimus; & ultra omnem fidem eruditus, & Jofephus Ifzus Comes, qui cum jurifprudentia fcientias impenfe conjunxerat; Scriptorque fuit politiflimus, poterant, fi ad hzc ftylum detorfiffent, przdecefforum de- fc&um largo foenore compenfare. Sed forte propera mors Mrs enim inter anguílioress quam pro publica opportunitate, vivendi limites deceffit ) hujufmodi pio propofito fuit impedimento. Huc uíque ergo illuftria fatta hujus Patriz fine luce defidebant. Qus con- fideratio cum jamdiu foderit mihi animum, potuit tandem à publico munere, eoque hone- fliffimo, in quo verfabar, Cfeza me ad ejus texendam Hiftoriam revocare, privata fcili- *3 cet J——^—^—»——»—————ÁÁ à ln Um gemino enmt ny m ARISIR IUIS m nq oe impe e steer aeq Be eg pt tmn erem omen rennes icem Hm tt spem creme nem ms . E t » DCCESDSISGQQGAQTREIGOA cet utilitati, & rationi publicam longe praeferentem, | Numine afflante, pietatique mex opem ferente, longum, & laboriofum opus hoc abfolvi, "Yribuamus ctiam felicitati hujus Ífxculi; quando Mufz, & ftylus fervent, tandiu omiffüm opus huic tempori fuiffe refer- vatum. lpfum vobis nuncupo, & dico; in quorum gratiam Ícripfi, ad eloriam fcilicet com- munis Patriz, quz in vobis confiffit, induítria mea defudavit; ad gloriam tamen veram, non falfis laudibus quzfitam, fervata fideliter Hiftoriz lege , quz veritas eft. Hanc mens mea femper profpexit, & ubi obtutum refügicbat, ratione quzfivi. Sufcipite Cives beni- gno animo , & vultu pium hoc Civis veftri officium, quo vobis in re infervivit ad publi- cam dignitatem prorfus neceffaria: Exunt forte qui hoc exemplo excitati uberius, & ^ orna- tius haec ipfa tra&tent, quz przferiim ab Anno millefimo quadringentefimo ad bxc tempos ra contractus juftis de caufis feripfi* . Attamen. poft viz ubertatem adhuc alii rei Rozzz- 24 Scriptores leguntur. Utinam praeterito filentio, Hiftoricorum poft hac veftrorum muül- titudo füccederet , tanto clarior Civitas redderetur. Quz fcripfi ex. editis Scriptoribus plurima fumpfi, 452770; Polybio , Strabone ,, *Procopio , "Paulo *Diacono , Bloudo , óBzgo- zi0, & Bonomenfibus Hiftoricis, ac FJamiuzzs Rubeo Ravenuate , Tholofano Faventino ] -Clementiuo Zirzminenfi, &alis nonnullis. Verum cum difperfa, qux ad Ce/ezaz attine- bant in illis effent, vix in legentibus ejus memoriam imprimebant, nunc in unum collátá, fubque Ge/énatis Hiftoriz titulo non permittent Civitatis, de qua confcribitury memoriam clabi. . Monimenta etiam nondum edira materiam fügeeffere, quorum przcipua fuere, quz à Rea/; Canonico, & Petro Cantarella Cefenatióts conlceipta fuerunt, & quz Pucens £us Carrarius Jurifconfultus, & Canonicus Ravezzas in Commeatariis Provincizx univer- fx prodidit, ex quibus multa manuicripta in Urbe hac palantia, & parum fida emendare oportuit, quod; labori haud parcens, impigre praítiti. Hac de Opere: nunc de me, dc: que fenfu erga vosmeo pauca hzc fubjungo. Commentarios hos rerum veftrarum multa cu- ra, magna diligentia fcripfi. Plura Opera ad Scientias attinentia edidi, ex quibus; fi qua mihi laus oboriretur, ut in vos recideret, curavi. In civilibus munis; officiifque per an- nos unde fexaginta ex quo munera publica attigi operam. meam magna fide praftiti. |. Arra- men profiteor obligationibus erga vos meis nunquam plene fatisfeciffe, Plura funt, qua debeo, quam ut ea xquare officiis meis valeam. — Debeo fane pluribus nominibus, primum ut Civis. Ecquid vero non debet Civis Patriz , quam genitricem, altricem, inftitutricem, confcrvatricem, nifi demens fit, agnofccre cogitur ? Debeo praterea nomine familie , qua: variis cafibus, ab antiquis Sedibus in Jtem , Infibriamque depulfa , ibique ja&tata in- commodis fub extremis demum Ma/ateffree Novelli annis huc appulit, ubi benigne fufcepra à vobis fuit; qui Szzzezezz tum advenientem inter Cives, & Gregorium deinceps , cjus Filium inter Senatores cooptaítis, quem locum adhue Pofteritas cjus retinemus, utque lo- ci dignitatem tueremur, multi; Literis, aliqui. Armis, non; pauci Ecclefiaticis munis, & fun&tionibus Sacris contendimus: laboravimus fcilicet; ut nobis honori, vobis non dede- cori eflet collatum beneficium. | Ex quo id demum nos affequutos agnofcimus; ut 7727/27. inam nominis Claritatem, nifi affeqifi) liceat camén smulari, Debeo vobis poftremo no- mine ipfe meo; *in quem dignitates omncs, quxcunque in Cives Primarios conferri confuc- verunt, plena manu congeffifis. Excedunt ergo longe veftra in me merita quafcumque gratias buc ufque retuli, & quaxcunque officia rependi. / Id libere fateor, & in animi grati Ípecimen me jam ab ortu dicatum, vobis quafi novo fa&o principio rurfus devoveo. Vi. vite felices, & Majores veítros, quos Przclaros Viros fuifle intelliectis, aequate, vel fupe- ate, filiceat, factis. : FOdgdaPTASÍd - IN EXIMIUM CE Cc adicere Enixa Animi propenfio. Q "UcA£ Gefina TJ haud debet precihia? attaque Per Te uuauc fPatrie redditur omue decus - gam , jam verfafti iuflar. Apis monumenta Virorum , | Nunc dulci cunctas nettare plena fluis : EM i 7 Preflat , ff dignos cumulafli bic *Ürbis bouores ,^ -— eL nutus faltem fit Tibi prompta tuos ; ; Nam quantum Stellas $01 vincit luce minores , 3;c inter velut es «Dotía Minerva Sopbos. mier ur. | - | PER Seen PP PERPE ERE LOYER D CERO MmSGLET CE aS, Y ww ELOGIUM. PER LUDHI S3 OR IA DI Ci Bousss EC NASA -DEL SIG. CAVALIER SCIPIONE CHIARAMONTL IL TEMPO OQ. DÀ | DI DOMENICO GILBERTO CESENATE. Qi Vecchio altier, che le volanti piume --Spiega co'l Sole, eció, ch'éin Terra adombra; E ch il tutto qua giü qual fumo, ed ombra Difperde, quafi al Vento, e quafi à] Lume. Dopo, che'l crudo hebbe atterrato, € vintó 1l Faro à Memfi, à Babilonia i Muri ; Rotti i Marmi di Sparta, e i Bronzi duri, - - Fatti polue di Rodi, € di Corinto. Dopo, c'hebbe fu'] Nilo alfin' prefcritto. "Termine a le gran' Fabbriche fuperbe ; Stefe ful piano in frà l' Arene, e l'Erbe; Le piii vafte Piramidi d' Egitto. E, poi, che d'ira infellonito, ed ebro Fé per l'antica Roma andar" gl Aratri, Sü i diftefi Obelifchi, e fü i 'T'heatri ; Rotti mille Coloffi in Val' di Tebro. Non ancor'fatio il Temerario, e l' Empio, Venne in riva del Savio, e ' Opre antiche Gettate à Terra, pullular l'Ortüiche, — Fé fopra pi d'un' Arco, e pià d'un' Tempio. . Indi in Fogli eruditi i Gefti accolti, Ofcurati ai SENONI arfi gl' Annali, E i Nomi de gl! Heroi Chiari, e Immortali, In Oblio profondiffimo fepolti. Sue noftre Ruine alzato il Soglio, Ridea fprezzante, e infuperbia quel Folle; Ea pie de P Alpi, in fu'] Garampo Colle Moltraya i danni, e fe n'empia d'orgoglio. Quando il Gran' SCIPIO, il cui faper trà i vivi Puó tornar' Ombre, e immortalar gl'Eftinti: Quel, ch'à la Grecia i Senofonti hà vinti; Quel', che del Latio hà fuperati i Livi. : : Quel SCIPIO, c'hor'fu'i nobili Volumi : Stilla fol Meraviglie, € fol Tefori5 Hor' manda fuor'da i labri fuoi fonori. -' Catene d' Or, pieni di Mele i Fiumi. 'Traendo fuor! da fe folf' ombre il vero — .. A] difpetto de i Secoli tiranni, PE Voglio rifar' (diffe) ala Patriai danni, . Efapró ben'mortificar' ' Altero. | E. con la Penna fua chiara immortale, | Pugna co'l TEMPO, e i Secoli combatte; E, faetta l Oblio, I Invidia abbatte: . Quafi foffc di Gloria alato ftrale. Chiama ala luce, e &à piü bella, .e viva - De la Patria, e de fuoi la Fama oícura; E, nel Età volubile, e futura, I'Nomi eterna, ele memorie auviva. — Efferciti fchierati, illuftri imprefe, Popoli domi, ele grand'opre in carte, EVonte hor'di Vulcano, hora di Marte, — Come foffer'prefent ei fà palefe. — — —— — -— Mura abbattute, é deffolate Moli, - Guerre Civili, e de'Nemici infulti,- .E longhi Affedii, e Popular" T'umulti Narra, ed auvien', che da l'Oblio glinvolío — Tes | : ; .O delOblio veleno, e de la Gloria Balfamo pretiofo, e facro Inchioftro, Che ritorni piü belle al Secol noftro L/ Opre vetufte, in fempiterna Hiftoria. E chi ti dié (dimmi, à Scrittor Divino) Quella Penna immortal? fü la Fenice? . La Fama? à pur del Ciclo Angel felice? ' - O tela die da'l Ali un Serafino ? Poiche non folo in quefti Fogli tuoi — — Pon' trar efempio 1 Regi, e metro i Regni; —- Mà ponendo a i Scrittor' gl'ultimi fegni, — Qui dai Norma a i Guerrieri, eda Si Heroh bU s E L.O.G i U.M. SIMONIS CLARAMONTIL | vAutboris Fili, | | DE iod | c ACCU TH OR; 1 Roanne: extruxit ; liberavit ab Hoffe Camillus | 1 "Romam , 'Ürbifque Parens , dicfus uterque fuit; Hic non ex faxo , féd fame ex ere perenni Moenia utmctPatrie , 02 peritura firuit; Non preffam à Gallo , at letheo ia éarcere viuédám | Extrabit , (8 liberat , jam celebremque facit. Imveniat Cafóna nevos cum uomine bonores : m Non Patrem Patria eff dicere namque fatis... | ooo M CATALOGUS AUCTOREUM, E ur | - quos M EU SCIPIO CLA RAMO .in opere lioc perfcribendo confüuluit, E À &a Urbitm Cefmátis: € morum olim Progenitorum, Senonum fari Nepotes hianti aimo , gratoque corde [ufiblant ; c» setius Flaminia Civitates e grege fimul, quam. fejunttim ab eis per anteacta Secula fideliter infinmata im copiofam. recolen eu[fionis amufhm confectum approba, ev fufcibio- ' Ex Monaflerio Alraa Virginis de Co D. Celfus Rofinus Abbas Canonicus Imprimatur, P. Épifcopus" Cefena, Chiton. Saxonicum 416. A Livius 6.E 16.D44.BD » f fa&torum tam da me[fem percurrant; dum interim illud ad legum n[olatione-idibus Maji 1640. Reg. Lateranen. Doctor Theologus, & Confultor lmprimatur. Fr. Michael $gxw; Mag. Inquifiter Generalis Faventia, SCI.- JUR "triminenfis y4.B. Cicero 24. A - Lucanus 2o.C [-0 1 Albertus (Leander) Io,E358.F. - Clementinus (Caefar) 12. À I9. M 3ssgosmes Antonius) E i Alexandri 1v. Zitere.197.D 3 A 197. A 372. AD 381. E sol eie ee T ' Allegri (Andrez ) Manufcri- 419. D E i Manutius (Aldus) 166A. A pium.4zy.A ! Tysss 230. D —— NISudeuidonbnieb 403.CE - Annales Cafenates 144. F r48. ; Diploma Conradi Dmpera- 417.C | | E -4D 150. B r6o. D 161.C 162. toris 124. C | pum Diáconus 92.C m a D 166. AC 174.F 176.B 186. Diploma 577i 426.B Petottus (Nicolaus) 13. B E i ^ — AF187.C 192. B z221.A 22. Dollionus 16.À D. Petrus Damiani 112. D E : — B232.D 248.C 251.A 256. | Duranteg (Guillelmus) 227.E Platina 206.D 3 E. E 273. D 285. B 310. D 318. E di&um 398. A Plinius 7.D 11. E 1 3 E.320. 4 347. A 420. À A Eutropius 6.D Plutarchus 4o. D € Annales Favertini. 171.E 173. | FE SABE (Julianus) 423.A Fabius 4. C6.A8.C 453. B. B BC298.F- | | : | f4- | Co : B. Antonii 404.C . F E emurdie Boiiciiim : R efponfa Civitatum 23g.F 4 D. Antonius 379. F 235.B236.D | Rubeus 9.D124.E135.A — E. A" Appianus.72. À Formula 2acis 239. B 137. À 149.À If$. A 159. A 1 Areoftus.26. B | FPortifioca 353. A 160. DE 172. B. 175. D 176. p Aretinus (Leonardus) 379. C | Frizolius z6.F | A 178. A 182. D 200: A 207. E $0250: ET di Cr angelus at t.A Bz.BC 254. A E 303. E 4 Ariftoteles rgo.C io4.B.— Ghirardatius 189. A 196. 306. E388. B 391.CE *d d ze gl up 13. D As A260.F : ScoUem (Marcus Antonius) * —. JADhBaroniu 127.E 410.F D. Gregorius 72 regeflo oy. C q4. 6 x. P ^ —Baftardii(Matthzi) gozumentum irtius 25. À : Semprotiius Vu uo E icr 407. E x -A Hiftoricus Bononienfis | Sequefter (Vibius) 16 E T . .. Blondus 13.B 160. A 101.F | . 268. D | Severus 744B i 3 — — — Boccacius (Joannes) 12. F ] I. Sigonius 146. AE 152.F 154. A E. s s: Boétius 81.C UA ulius Caefar *2 DE. Silius Italicus 6. F D Bulla 744i 436. E. «is : Load "orum 396. D | Statuta303.A — E. -— Martini F.423.F. : — Obligat: Prelat.423.C | Strabo 3.D68.B. — e opm —— Nihi429.À — | -— Aefermat.393.C Sutontder2DALR — | WE E. alepinus (Ambrofius) 17.A - Litera ad Bononienfes 21r6. E aen (Johannes) 260.D 3 E 02 Co 179. B 18 BC c Fr Michaelis Cefenat. 413. 299. À 325. E 3 e. 182. F 185. D 186.B 202.B Dn E — (Matthaeus) 351.D E Cato 7.C qo Pentifiie 1384. E 321. E - Villega 753. C' | E Chronicon Foroliyienfe 344.À .| ^ 43o.D : Virgilius 2o. F 378.A D o D3aagSA 00 5e Aegis Roberti 270.B Pf dE exdecim bofte Hifforiarum Cafenatium Libros , unà cum du lici illarum "pparatu duflore SCIPIONE CLARA MONTIO Equite , miul- E ; S tarumque difaplinarug Doctore notiffimo, ez extellentifiro vidi Ego mfrafiriptus jró. Allaftriffirno , €" Reverendif/im, Di D. Petro E .. Benaventura. Cajena. Fhiftopo , ez pro Reverendif. P "Mag. ;Micbaele Saxo Generali Provintis Inquifitore Dormisis TU. Obus ad Patris EC —.— dents , «2: ornamentum , ex "veritatis alvearibus Jummo uixu, laboregue immenfo im fuaviffitna meld derivatum ; ac dedu, Antiquifft- »- TL * g«dy* Bess es », ; , "SN sd Ey dc NE ud GN - S re DEA arto MEL " pf ret pete i UWeSPUAROIROND TOC (om coPIREI NT ap us homm mm " AA htNMUGERNNIR 1115011111110, BIRD (11110110) IRR (101 ergeste mnmommm / - EDI o LOS Psaurz- : ,k3 SCIPIONIS CLARAMONTII anc UOS BON GB.) OnpoRcO-ORCMPICU CMS U- ew sr hominum haud levis auctoritatis fententia: Maximarum tantummodo (is. b vitatum , infigniumque Principatuum | texendas Hiftorias cffe. Dedecere (& cjus fcriptionis gravitatem fi-mediocribus Urbibus, ac Rebufpublicis appli- AS cetur. Non poffum ego probare hoc maximz partis rerum humanarum fa- $ [tidium. Paucz illa ad fummitatem extolluntur. plurima circa mediocrita- : tem ; infraque confiftunt ;'ut neceffe fit permultas illis ignotas effe , qui fummas tantum confe&antur. - Quod preterea &/47z/Zoteles dcfpicientibus in naturali fcien- tia vilium animalium contemplationem objecit ( nimirum in illis quoque numen , & admi- randum naturz ingenium reperiri) Quippiam tale his quoque oppont poteft in minoribus enim Civitatibus aque ac in magnis rationis vis, & inítinttus apparet, five czcas appeti- tiones coerceat, & ducat: five ab illis ducatur: caíus pariter 1n ils vifuntur multi, & gra- z "ves, quibus aliqui remedia prudenter adhibuerint, aliqui manus ignavé dederint; aliqui — infra&o eos animo cum vitari non potuérunt; exceperint. ut legentibus xque occurrant przclara facta ad imitandum, turpia ad evitandum; eventaque varia, quz pabulum menti przítent ad prüdentiz penu inftruendum, & locupletandum. Si qux vero Civitates ma- enis fortunz; viciffitudinibus documento effe poffunt humanz inftabilitatis, ac prudentix fuggerere unde calamitates futuras provideat, ac przcaveat, vel preíentes facilius toleret, vel poft cafum refurgat, certe non pofiremum inter eas locum Gz/ega patria mea. obtinet. Hsc modo inter mediocres J/4/ze Civitates majoribus multo. quam minoribus propior; florentium olim Sezozu Regia fuit; quibus proftratis. omazorum Colonia fatta eft , ad füperum. mare privilegio vacationis 1nfignita.-. At in civili inter $y//ez , Mariumque bello à victoribus; contra quos ftererat; diruta jacuit... Reftituta tandem pro Colonia Op- pidum diu.permanfit. Attamen fub Aora20 Imperio cujus diutiflime retinens fuit, tantum incrementi fécit ut prementibus jam 772/7277 Barbaris potuerit pro Odoacro T beodorico Go- £borum Regi re(iftere, & longo poft tempore pro 77z77ge , cui fubjiciebatur, longam ferre Grzcortim obfidionem eofque demum depellere. Et fequentibus feculis Luz bprandus Log- gobardorum Rex fat habuit ad munimentum. 1mperi fui, fi cxteris Exarchatui locis reftitu- tis, tertiam ipfe fibi partem Czfez refervaret. Egidius Cardinalis qui ditionem Ecclefix. à pluribus Tyrannis ufurpatam univerlam recuperavit, Pratorium in eadem Civitate fuum nobiliffimis zdibus excitatis collocavit... . Attamen fub. Cardinali Genebenfi Legato. miferé concidit... Hanc ipfa remunerationem fidei fuz ab infido. rectore tulit... [pfum fola adve- - nientem ultro füfceperat, omnique officio coluerat, at decuit eum qui paulo poft Eccle- fiam fpecie fummi Pontificis immani fchifmate erat diftra&urus Civitatem fidiffimam Eccle- fiaftice ditionis fimulatione paftoris dare barbaris militibus direptum. | Non integro tamen . elapfo inde feculo tantum refumpfit virium, & dignitatis, ut Ecclefiaftice libertati reftitua ta caput ipfa fuerit univerfi in. hac Provincia imperii. pontificii. Pariterque aliquot poft an- nis Cefari Borgie ab vAlexaudro Sexto tradita ,, ab co fuit laté jam effufz ditionis fuz fta- tüta fedes... Nunc demum Pontifici fubje&a. quiefcit ubertate. agri nulli.fecunda, .ad colles amzeniífimos fita, fecundam: ad mare ufque planitiem, ibique portum nobilem obtinens, Publica omnium bonarum. artium academia lola inter hujus Provincie Civitates floret, &c exercitatione armorum non minor, haftiludium ab antiquis ufque temporibus exercet, cu- jus in nulla Zz2Zze Civitate par» aut fimile reperiatur. Indigenz inftar Cataphractorum Equitum armati infeftis invicem concurrunt baítis tantz craffitudinis ,. ac firmitatis ut re- boet ex i&u cavea, & perculfi interdum adco obftupefcunt, ut ex equis deturbentur.. Hu- jus Civitatis Hiftoriam aggredior, res ejus geftas ab origine perferipturus : erunt. ez ple- rumque cum reliqua Provincia; interdum.cum Komani, nec raro cum Exarchis, & occi- dentalibus Imperatoribus «conjunctz, - Satisfaciam ego officio ac pictatt civis, dum enitar longam annorum , ac vitz Patriz mez feriem oblivioni, atque inerti filentio fübtrahere. Cxterum qui Hiftoricüs effe non encomiaftes velim pari veritate majorum noftrorum bona; & mala promam. Nulla fuit unquam adco laudata, ac laudabilis gens, cui non aliqua vi- tuperationis nota inuri potuerit; & ab Hiftoricis non fuerit 1nuíta, verum ante aggreflio- nem Hiítoriz hunc ejus apparatum prazmitto. en * A a Coria e SE 8. Claramoutius, | A A PPA. 3 SciPIONIS CLARAMONTII 20 '" APPARATUS HISTORIA. | te Pparatus duo continebit. — (Primum quidem erit , cum dueSenz antiquitus EA fuerint; alia traus Apenninum, "Tufcorum Sena. 4iffas 4/iz cis Apenni- / Uo num Umbrorum Sena appe//atz , banc fife Czfíenam zoffraz. Et quo- mA AS niam in aliam fermà fententiam reliqui fcriptores abeunt Scnegallizque zou CAM V Cafenz i4 tribtunt; idcirco rem uugenter excutiam , €9 veritatem po- MocNOD ess 7jus Q conuiventia firibentium oppre[Jam , quam ipfam per fé occultam, claram faciam. | Secundo vero Joco, quoniam Caíena duos Jluvios babet , Sapim, €ui affr- det; Rubiconem , 2 quo prope abeft , bunc vere effe antiquitus dictum Rubiconem often- dam cum tnodo fiut qux momen boc Aprufz Ariminenfis agr; tribuant. Antiquo Croitatis mo- enine conflituto ; && remotis de minori ejus , at celebriori flumine ambagibus, que poffea ede ipfius origine , geffis , agroque dicenda fünt , inoffenfa pracedent. "tque ita difpu- £atio , fíne qua revocata in coutrover fiam veritates flatus non poterant , ab Hiftoria , ut. par erat , fejuugetur. ueque euim bifloriam fübtilzs differtatio decet. Jum tamen locum NA babebit , uude poffit bzflorzce veritati comimus lucem afferre. '" J APPARATUS PRIMA PARS. ze» UAs igitur Sezas ab antiquis [A | vocatur. At fecundum S/raonis teftimonium ad- Scriptoribus memorari facile ' intelligunt quicunque in eorum lectione verfantur. Altera qua- rum in ZZetraria locatur à PZ- & 7i (qui Coloniam eam ezez- s lem vocat) à Pzolomeo, ab aliis- que non paucis. Altera inter Uzz/ros reponitur, & ad füperum Mare à Szrabone, à Polybio, & à Livio. unde ejus quoque recentiores meminere viri eruditi Rapbael Polaterauus , Leander "lber- Zu$, & alii nonnulli. verum ut in hoc re&e, ita in decernendo qucenam Sega ea fuerit plurimum decipiuntur. Credunt enim effe eam Senegalliam; cum tamen non Senegalliam , fed Cefenam fuiffe , quam Poly/ius , Livius, Strabo Senam dixere cla- ziffimum fit; modo non conniventibus oculis eo- rum verbalegantur. A $rra£ose exordior, qui ut geographus rem digito monítrat. Is ergo /i7. v. Geograpb. difertis verbis $ezaz hanc Sap; Flu- vio, & Aubicosi propinquam dicit. Quam effe | Cefene defcriptionem omnes ad unum fatentur, etiam qui dpru/am Rubiconem effe contendunt , Cefenam ibi defcribi affeverant, & id folum ex- cuíare conantur quomodo dicat propinquam Az- biconi Cefenam quzc ab eo 15. mill. diftet.. At lo- cum integrum ó/raZozis appono , ut ex ordine quoque locorum intelligatur jure in confeffione omnium effe, & fuiffe Oppidum tum à S$zrabone Senam vocatum Ce/fezata effe. verba funt. — Znter bas Placentiam , €9 Cremonam, C9 driminum funt Paria , Mutina , Bononia. prope Ravennam in barum medio exigua quedam jacent Oppida , per que iler. eff. Romam ,. cara , Rbegium Lepidi, Nacri, catupi ubi quotaunis forum conficitur , Ci- zeraa , Forum Cornelium , Faventia. , Sena [api S fluvio, C9 Rbubiconi propinqua. Hec proxima funt trimino. Hacc S1ra£o ex quibus fané patet Sena fignificare ibi Cz/zzaz , tum ex fluviorum lja- pis, & Rubicouis circumfcriptione , tum ex ordi- ne, & fitu, cum inter Favestiam , & Ariminum collocetur re&a per Romanam viam. — Noto vero: ubi in codice graeco irrepferit * pro H' cil. sra, ;. nempe /o£a, mendum effe , quod & conftat ex fcquuturo mox teftimonio S/rabomis. Preterea vero eo quod Ce-Se22 qua nomen 5244 retinet in poftremis duabus fyllabis non Ce/iza: fed Cefena W LUDUL Don dep elan SIL DHLT SE ETE * Pro H fül. ita, 1. fail. jota mendum effe] Oftendi ego ibi ex alio Strabonis loco Sezam l/api, e» Rubiconi propinquam fuiffe fcribendam per vocalem ita non perjota, nequein pre- fentia dictum revoco. At ülud amplius addo Precopimo Ce- ducamus, ex quo hoc ipfum conftat 5. praeterca- ue Sena; ab ipfo, & Sezogalliasm ut duo loca diftindia memoratas non ut unum. verba fünt« Tdufcie applicatur ex parte Orientis Umbria, que ab Appeninis incipit, € ultraetiam ufque ad fnum 4driaticum. | Hic euim à Ravenna incboautes pro- piora. deinceps tenent Sarfimamy Ariminum, Senaut, Camariuum ibi , 9 fis fluvius, £2 smons Gingu- "us , C9. Sextinum , auni[que Metaurus , €$ Fa- num fortune, — fn bifce namque locis priores fuere I- talie teymini, atque Gallie ad quandam maris ejus partem , licet. Iumperatores. [eepenumero. tranfpojue- vint. 4dntea quidem E fim Flumen terminum facie- bant. Rurfus FRubiconis Fluvium. 4Efis inter dn- conem labitur , 69 Senezalliam. Haec Strabo. Quo ex loco duo colliguntur. Primum eft, Senegal- liam & Senam differre, cum in eodem literzecon- textu diverfis, & nominibus, & locis nominen- tur. Secundum eft, Sezam ibi graccé per H' fcri- bi non per jota, indeque Sezam non Sinam jure merito verti, ut conílet $2747 , quam prope Sapim, & Rubiconemrepofüit, & cujus uniushoc nomine meminit per H. non per ;. fcribendum , proinde $eza72 non $izgm legendum veluti antea monui. Jam patet Sezam Umbrorum Strabonisnon effe Senegalliam, fed Cefenam cum hacc. non illa l/api, & Rubicomi propinqua fit. Idem prorfus de Sena Polybii demonftro. Is $euz meminit Zi/. 2. Diff. ter primum autem in defcribenda Zralie planitie, quz vulgo nunc Lombardia dicitur, maximamque partem Romazdiole noftrae occupat qua ufque ad littus Z2riatici Maris porrigitur, ad ejufque angulum quo id ipfum littus in Eurum fle&itur cum prius áfeptentrionein Auftrum recta perrexerit.. Verba funt. Sufjacent Campi extremi 9 totius Italie, opmnifque Europe maximi, atque uber- rimi. Horum etiam. forma triaugularis. — Apicem trianguli facit. dpennini ,. atque. AIpium copulatio ton longe à snari Sardoo fupra Maffiliam. ' Latus quod. Septentrionem [petlat ( quemadmodum füpra diximus) dpes faciunt, que ad duo millia, € du- centa. fladia. protenduntur. — Latus. vero, quod ad Meridiem "vergit perficit "Apenninus s bic ad tria tilia, €3 fexaginta. fladia protenditur. — Bafis lo» eum venet latus ipfum Maris Adriatic s. ejus magni- £ndo fenam noftram ter nominaffe per jota tum in prima fyllaba tum fecunda Kieíva & interdum Kseírs five fuerit is ertor Im- refforis , five Hellenifmus , aut Greciftgus vigatee pofteriori- 3 ilis (egulis lingua Grac CR Se a P aiv ai Ac 2 aft ST y cal xn Uu plo tpi oni uti MI IAE ee Rs " " - Meum re "xS: P t " D — dosi DL. 1, at RUM ac uti Sg LONG LU ali Hi C BOE Ci iis qure. to V cric. pe USE Gr EP m E ings as du mi rp Cf bare ACE A d Se. e n Ri UA -— ^ c m * V. Pi mtm 25 - i - Quis dati oum Cielo rela m, - V UMES CONTENTER TNR KENMNMNNME---——-———————————————————«]nMÀM9 m MÀMÓÜ v'mQÀM M MÀItÜÀM "Pam WBRREWRRRRQWRRORRWRRN N N R y À PP AmACOUSSSHAS$ T^gEFrESPAfRs E. ó "udo eff à Sena Urbe ufque ad intimum ejus Maris | A | nititur Leander : fed ejus altitudinis, quam pro finum y C9. duorum millium, C2. quingentorum fla- diorum fpatio continetur. Hzcile. Modo dico fitum, quem is $euz. tribuit nullo. modo qua- drare Senegalliz : adamuffim: autem Ce/eze con- venire... Quod ut evidentius fit, figuram Zrzlie Appono quà ad hoc noftrum. negotium fpe&at. Eft itaque figura quz fubjicitur. Noto vero li- neas progrefluum fpennimi, Jlpium, & littoris maris à nobis in univerfum defcriptas ,. proinde- que anfra&tus omiffos, quibus ille (fi res: minu- tatim confideretur) àrectitudineexcidünt, cum ejufmodi excurfus, & recurfus totius Ztalie figu- ram non mutent; & ideo Po/ybius iis fpretis tra- &us, tum Zpenzini, vam zfpium, tum Veueti lit- toris pro reGtis habuit. | Effe vero littus J"enefum à Septentrione in Auftrum: ( progreffü ejusin uni-- verfam confiderato ) demonftro,: nam "intimum . finum occupat Zergef/e, .cujuslongitudo eft-grad. 34.4.5. ex Ploleimeo.. ex codem longitudo/Ce/ezz eft grad. 34.40. ut littus noftrum Orientalius Ci- Hitate quinque circiter milliariis fit ejufdem fer- mé cum Zergefle longitudinis. unde linea inter ca locafub eodem erit meridiano; proindeque: à Se- prentrione in Auftrum recta procedit. Littus ve- ro , quod ab agro noftro ad Sezegalliam pergit, indeque in puliazi , ipfum fi univerfum fpecte- mus. Eurum. veríus tendere inde conftat, quod Ce[zna quadraginta quatuor, & amplius gradus latitudinis habet 5. at Bazzz: gradus 40. circiter folum obtinet cum interim, & ariutz, & ca- tera inter illam, à noftrám Civitatem interjecta loca fubinde femper majorem quam nos longitu- 10 dinem nacta fint... Ut ex majore longitudine Or- tui propiora efie , cx minore latitudine in Au- . ftrumdefle&tere,. adeoque.in Eurum plus, minus- ve. (id non moror) vergere: conftet; Indidem coníequitur ad agrum ioítrum angulum eum fie- | rl, quem Jenetum littus cum. FJaminie y" Piceni, atque Apulie littore continet. Hoc ipfum quod geographica graduum ratio monftrat: nobis ocu- lari infpectione. conftat 4..qui ex noftris collibus littoris. ZZzriatici verfus Eurum flexum defpici- | mnus,. magnamque ad- Occafum, ac Septentrio- nem planitiom. | Quibus przemiffis rationem jam colligo. eua ex Polybio elt terminus /"eneri litto- ris quà ftringitur triangulum ab eodem littore, G& à tradu, tum Zpezsini, tum ipiusz conten- tum. . Sed ineo ipfo termino Ceefezz eft, nequa. quam Sezegallia. Exgo Cefena Sena ett "non $e- uegallia.- Cefenam in €o-effe termino fatis ex di- €tis planum. . Unde etiam Sezegalliam non effe, neceflarió confequitur. Attamen hoc ipfum con- firmemus adhuc. Ex Iconographiaergo fatis pa- tet littus à Zerge//e ad Senegalliam duas effe lineas non unam; quibus fi jungantur Z/pezgigi ,' & 4l- gium longitudines quadrilateram inde figuram a- cinoidis inftar non trilateram (ut. Po/ybius afferit) ex(urgerc. Neque accommodata effet refponfio fi diceretur defpici obexiguitatem Ce/eze, atque Senegallie intervallum. Cum enim diftent. ipfa quingentis fexaginta ftadiis. Sit vero "egezug lit- tus ab intimo finu ad nos ftadiorum duorum mil- lium, & quingentorum: proportio inter ea quin- cupla minor defpici neque debet, neque poreft. Accedit preterea effe Sezaz ex. Polybio in extre- mitate fitam maximorum Z/a/ie camporum plani- cici fcilicet celebris, & à Giceroze ufque decanta- te Gallie olim Cifalpize: nunc vulgo Lombardie à qua longe Senegallia abet... Cum poft flexum "Adriatici littoris trames potius quam planities in- ter montes, & Mare evadat, prafertimque. poft riminum qui quoque trames ad Catholicze vicum à collibus abrumpitur, &à Pi/auri montibus pra- cipue, Neque lunt hi. defpicabiles,. ut fuadere * planicie nullus rerum juftus aeftimator fit tranf- miffurus. Ad hzc. — Polybii verba ex Cafaubogi ad fidem gras: litterae vetfione repudiant effe Senegalliam memoratorum camporum extremita- 11 tem. Suntverba. Sega bec dicitar de eorum Gal- lorum somine, qui prius tenuere. - Feciznus nos gaulo ante ejus tientionem , offendimufque ad Hadriam effe fitam im extrema plamicie 4 quam Padus "rigat. INon terminat fané Sezegallia planiciem à Padeir- - rigatam ; quem tamen fluvium fuiffe olim agro noftro propinquum ; cum ultra Aavezzaz verfus Ce[enatem agrum aquas effuderit , colligere faci- cile ex veterum monumentis poffüumus. — At hoc certe nemo inficias iverit, nullius planiciei termi- num Sezegall/am effe... Efto enim ad eam Civita- tem campos Z72/ie magnos extendi, at ibi non fi- ftentur.- Nam quz ibi planicies eadem dd Zzzo- "4; ufque pari zequalitate procedit, cjufque in- ter Pifauri, & Macone montes medium non ex- wemum Seneeallia occupat. Non eft ergo Seae- gallia ullius planiciei terminus, multominus cam- porum ///ie maximorum. Non eoruni quos Pa- dus'irrigat à quo fluvio abeft. Non cum zpiu,, &c Zpennini longitüdinibus triangulum ducta ad eam ab intimo Zriatici finu linea conficit. Que omniatribuit Sere Polybius. Cefeneque fingula congrüunt ut nomen eriam convenit, quod dempta prima fyllaba integrum retinet Cefezz. ^ Aliapo- | ftrema ratio ex Po/j/;o ducitur fi Eutropii dictum jungatür, quz planiffimam pariter fententiz meae reddát veriratem. ^ Polybiusergo hzc fcribit, 7/7. rr Hoff. Flic M. Curius Conful latim legatos in Gal- liam ad vedimendos captivos mittit, qui cum ea per- | veniffent y "violato jure gentium à Gallis interfician- Tur.^- Quo [celere indimnali acriter | Romani movo | delecti! babito" penetrare 22 Galliam aggrediuntur. | Sed-parusa proceffum erat vum cis Senones occar- runt. Hos collatis feuis e veflieio agereff fuperant : | "agnam partem interficiant :- fi qui fuperfuerant, fe-- dibus fuganty regione potiuntur. novamipfiin urbeua coloniam inducunt. eam «veteri nomine quód primo à Gallis babitata fuerat, Senam appellant , eff aute ea Urbs y- quemadmodum füpra memoravimus in lit- tore Adriatici maris fita , ubi campi Italie termi- sautur.. Hzc Polybius cam. quibus jungo, quae dicit Eziropius de ftrage exercitus J/drzbalis ad Metaurum. verba funt. Fuit boc prelium penes Metaurum Flwvium , ubi Afdrubal ifas eft , ut na Piceni Civitas, «ut vicus ille Canzenfis. Cladem ergo exetcitus Z/ürubalis Eutropius cum tribus exercituum ftragibus comparat, quacad Zra/ime- mum. qua ad Cefemam, qux ad Cagzas. nfi gnem itaque is aliquam ftragem penes Ce/ezam accidiffe fignificat ; at cum nullam in tota anti- quitate copiarum occidionem apud Ce/egaz rc- periamus praeter memoratam à PolyLio ad Sezas, qua $ezozum nobilis natio, & Rome expugnatio- ne celebris extin&ta eft, fateri oportct, eandem "Urbem $ezam à Polybio dictam , qux Eutropii temporibus (ut nunc etiam) CZ/e22 vocabatur. Jam oftendo Sezam à Livio dictam eandem no- ftram Civitatem effe. Meminit Seze Livius cum adventum ZVerozis fcribit ad copias cum Sa/igato- re altero Confule jungendas. 2/2 $2525; (inquit) Cafira alterius con[ulis erant, C9 quingentos fermo: paffus Afdrubal aberat. Confirmat 8iZius Halicus de codem tüm /drulalis exercitu agens. : Penus inundavit campos, qua Sena veli&um Gallorum à Populis fervat ger fecula nomen. Dico: cgo Senam hanc Livii nequaquam Senzgal^ liam cfle potuiffe. Nam recedenti ab co loco Z/- drubali, ne cum Romanis pugnaret antequam fe fratri qui in Zulia erat conjungeret, occurrit $. Glaramontins. A 2 dMe- Trafymenus lacus ubi exercitus Romanus, tt Ceft- x3, * r » cons d- Two P LS L2 bx. EL M. Doo me ciet M yd qu ian dec ae NES cx ce Fuptethen: ap TUE puse Pod EDT pita siga? sd gti A DRbe di^: ed vr ries e m e prre s : i "Copia - " y :ó : "s - z » à rio F 3 . on 1 LM did . eher A e^ VIG Mae cnt rideo mit feri - at pcdes caligine o inigii fa ed 2^] — "B. A CCRRACNKXMUMN-IT Secunda Ratio, "Tertia Natio, 17 Civitas. Au [o Alia fcriptorum teftimonia ad eandem proban- 'dam conclufiónem inducunt, qua ferunt inter Ravénnain, 6 Mriminum Rübitonem effe , ac fluere: utuntur $zrabómis teftimonio. Rabicon eff inter !riminum, (9 :Ravennam. ^ TYeem mbrofii Cale- : pii^ Rubicon fluit inter Arimiuum y€9. Raventiam. Ex iis inferunt-Rubiconem effe ufum, non Piffa- | fellum. (Cum Cefeze fcilicet non meminerint. At eadem quae: praecedenti etiam huic argümen- | to refponfio fatisfacit, &c per oftia defcribuntür. | Flumina. & adjacentia loca:maritima oftió ap- | . ponuntur. Non poffum praterea imbecillitatem | diffimulare éjufmodi rationis; ' Quz. namque il- | laio' eft: Fluit'inter Zrigmuzam, & Ravelizam Rubico.. ergo eft. Lufus ?. Id fine eft. fi ad integri- 3o tatem adducatur argumentum. : Az/ico inter ri- minum y: ec Ravennam: fluit. «Lafus inter- Zrimi- num, & Ravennam Huit; ergo Jus eft Rubicó, verum nos pariter inferremus $257 effe Rubico- 4ti codem ufi argumento; ' Rabio inter Zrimi- uu, Gc Ravennam fluit. 7 Sapirinter Zrimizum; & Ravennam fluit. ergo Sapis eft-Rubico. ^ Exi- gitur fane ad re&e arguendum major lopiez ob- fervatio, cujus'adeo ipfi canones fpernunt..^ Tr fecunda fiquidem figura ex duabus affirmativis ni- liil colligitur. Quid vero dum adducunt tefti- monium pro fe $//7 7tal/c;? dicunt autem. Silius Jtalieus idem libro oGtavo igauit dum Civitates fi- deles memorat , que auxilium Romanis adverfus Annibalem grefflitere. ^ At innuit:ne Rübiconem efle Zriziini Biuvium , an' potius Seze aperte jun- git? nimirum Cz/tze ex jam-oftenfis ita S/Jius lib. eodem etfavo, & loco indicato ab JZriminén- fiug.:uiguti Suv uon pr muse euiSEO Et Clanis, & Rubito, & Senumum^de nomine Sene jungit Sere, fcilicet Cefene Rubiconem $i- lius Arimini ibi; Gin eo toto catalogo Civitatum opem ferentium Aoanis nufquam meminit, 'ut conftet non fatis accuratos effe, an non fatis ve- ros? in teftimoniis pro-fé afferendis. ^ Habemüs nos tamen illis gratias, dum arma nobis ipfimiét . fubminiftrant ^ quz retorqueamus adveríus^ éos pravalida. [ey J His rationibus aut aliam à praecedentibus, aut confirmationem pracedentium fubjiciunt, .cujus (quocunque nomine appellemus ) verba funt. taque. nois video à quopiam mentionem , vel tmini- vem, pag. am: Cefene: baberi... Videtur autem effe. ratio; quam hic jacit Scriptor. In defcribendo Ruzizoze nulla mentio: Cefezz. ergo non eft is fluvius Ce- fene propinquus. At jam ut vidimus non recte confequitarg non eft cujufpiam in defcribendo ' flumine Civitatis facta mentio: Ergo non ett illi propinquum flumen. | Z/Zeris enim non effet pro- pe Romam, cujus in eo defcribendo nequaquam meminit Pzoleeus. Jarum y not Florentie eandem ob caufam. | Prze- terea vero neminem meminiffe Ce/zzam occafio- ne Rubiconis falfum effe jam vidimus. verum di- ftinguere oportet, non parum intereffe inter de- Ícriptionem locorum ex fluminibus, & fluminum ex locis: loca enim etiam mediterranea ex flüviis | defcribuntur, tumque propinqui prorfus ni(i fin- 31 dant Urbem affumuntur; at fluvii ex oftio; & locis maritimis proprie defignantur non ex medi- terraneis idque jure; fi enim per mediterranea de- terminarentur, cum fluvii quique plura loca al: laant prolixa: defcriptione effet utendum; "inftar * Cum €» Citero de alia Cefena exponat. Aldus, Maputius ] Loco Pauli reponendus eft 4Ídu; Pauli, fenfus. vero ibi rc- fponfionis non eft quafi 414i expofitio de alia C«éza probe- tur: jam enim in principio quarti libri fufpexi viri amorem ; | * AprPARATUS HrEstomnirzx PaAzss If. oftio ex locis maritimis fit omnium proxima illa Item Zrzus non fuiffet P;- - 18 A| ejus, quam in .Dazte habemus dum zi cürfum defignat ut in populos fcilicet quosalluit inveha- tur. Addo nunc preter communem eam caufam hic peculiarem fuiffe quamobrem adducti aucto- res tum Cz/czie non meminerint j- nam occafione illi itineris Cefareani Ravena - Ariminum, : Ru- biconis meminerunt. per eam autem viam pergen- ti Cefeza non occurrit ,' ut deinccps latius ali- - quanto dicemus. At Zrizirezfis Scriptor alior- fum reticentiam Ce/eze accipitamarulentam nem-« pe interpretationem afpergit. — Qze2/a7 (inquit) vel Caefenve um aon va-erat , qiue uunc exillimatio, ur ex ultima epifl. fam. Ciceronis, C2-ex' capite | Catonis X. eli poffe dicit, aut quoniam; Rubico cim 1» agro Ariminenfis eju/gae -ac Tralize fizis ef? Jet y mon erat: cur. Ceefendé meminiffent , qué quae lifcungue effet extra ditionem Romanam. veperteba- | Für adeoque sec ibi edittum po[uiffont , uec Bojiy alirve Galli & regioni Tmpérantes: i4 ule. Ar | poterat non neceffariam' harc càufam' omittere, * * curii,- & Cicero de alia Ce/eza: 'expopat //dui Manutius | vir eruditiffimus; ^ & "Catonis locus fit fomuium Scriptoris, nufquam in Cazoe reperiatur: poterunt: enim aliqui credere ex vomica antiqui olim inter has conterminas Civitates odii dictuni crumpere; At reliqua rationis pars flaecefcit pror? fus,nàm vel'arbitratur eüm edictum pofüere Qoi mani ád-Rubicouem Iniperium tüm eorum finitàüm; & five Lufus, five Piffatellus Rubicó fuerit véque ratio procéditj vel in noftro nullam habet vim ; vel zeque-iti- Lao habet :^àut non finiebátur Rui Vicone imperium ut vere tot fitiiebatur, &c-cor-- rüitárpüténtum, ^ ^ Pfopenit/quinto loco diplomá Federizr; & fen- quissa poft a&a Cefenatum , & fep dEaso. tentiam Ufer, nenfium pro-fé , qua: pro'tiobiséfficaciffime cotietu- dere füpra jam oftendi. CGHJISIMI O3. .01DJU0901510 - Anne&it idem Scriptor aliam rationem, dümses Edictum illud ftetit nüllum in Z2z/izoge jus-habe-R«tic, re Cefeuates, quicunque is'füetit, five fcilicet quem ipfi, five quem nos contendimts." Quatro ergo unde ipfi defumant nüllüni jus Cefanáies in Rubicóne habuifle, an: fibi fomnia fingunt? vere pufillum oppidum fuiffet Ce/ezz , cujus fines non abfuiffent bis mille paffuum à Pomaerio:/ At fatis de magnitüdine Cafzz in pizecedénti. " verum enim vero faciámus , Ce/ozz agrum tum àd ai- conet non perveniffe, & JArimigenfes ula Piffa- telum protuliffe fines. Adhuc modo Pzfrella fit. Rubico eft quod. nos contendimus contra 777- miuefes--- Non eft enim controverfia utrius füe- rit Azbico: fed uter fluvius Lz/zs , an Piffitel- lus Rubico fuerit. Difputator-é ftatu cauíze de- labitur. "At urgeo di&um viri, ager Ceeze ad Pifatellum:on pervenit id fibi vult: düm qui- cunque fuerit Re/iro in agró Cefzzate füiffe-ne- gat. Qusro ergo cujus fuerit ager ultra Ce/eza- ?e$ finess fi rimini dicant j at finis agri Zfrimigens Jis erat finis Ztalie , & finis tale erat Rulico, id ipfemet Scriptor afferit ergo inter Cefézagz 8 Piffatellum erat Rubizo. - Forte erat Rivus'ille.i]- lac fluens, quem vulgo Mafalardum dicimus; Gerz mier&. Quod fi nec Zrzzinenfium, nec Cefenatum tantum dpri, quanam inter'eas Civi- - tátes inrercedebat Civitas, aut Oppidüm, cujus nec $;rábo, nec ali tum Geopraphi ülli memiz nerunt y nec modo ullo afferunt rizripenfes ? paz ret quam fint omnia inconíftantiz, & repugnans tiz; plenay quie ad tuendam falfam cáufam 777i: müuenfes Scriptores dicunt. Aiyr3G (I7 non füfcépi. opinionem , fed. uod in.diverfitate opinionum praeftabat non abuti altera ad depreflionem amicae nunc Ci- vitatis; ^" T TN E LM en $.Claramontins, — B 2 Ab — - ^ | MONROE NEMUS t Lad misa DE . NM ELE o dic MOS we€g * I9 ScrPi0mNrS,€C.L Ab experientia itidem naturali fuppetias petunt. |À verbaíunt. Ze oltre gl Arimiuef;. (Clement. pag. 81.) in aumento delle loro buouc ragioni aggiungono | con l'efperienza in mano que[P altra , cha tutti i foffs | rivoli, e fiumi di quaft parti da. vyo. aui 1n quà babbino alargato li loro letti altretauto quanto. ba-. camo prima, € cosl fi puo .eredere. verifiuilmente » cbe babbino del continuo fatto per l'adietro. 4i Pif- fatello di prefente non occupa in larghezza di terreio pii d'una. canna o meza. dunque 209. anii - anto era affai minore 1500. ammi. er coifequenza dovea. | e[fere un. picciolifemo foffo s. € percib on gare» che babbi multo del wveriffsnile , che poteffa fervira. per confine di Provinties.€ forfi Regni , come à I Italia; e le Gallie, .. | * Ulterius Arimineníes per, incre- | mento rationum fuarum hanc aliam experientia | ' ductam addunt. foffas.omnes, rivulos;. 6c amnes | hujus regionis ab hinc 150 annis prolataffe ulte- | rius altero tanto alveosidem primo in praeteritum 33 femper accidiffe aequum, eft credere... Piffatelli | nunc latitudo non eft fefquipertica amplior, ita | 200. ab hinc annis multo minor :. at 1 00: fuiffe minimum £foffulum. fateri oportet y. adeoque non admodum verifimile..eft. potuiffe pro limite. pro- vinciarum , potiufque Regnorum quantae Ttalize, & Gallix: erant. defervire. * ] 'At infirma füb- ftra&ioni falfam rationem (uperftruunt, |. F'unda- Septima. Ratio. ^ mentum . (inquam) .quod. 150. quibufque annis duplo xoajora facta fuerint hujus regionis fluenta, . Quod neque ex naturali philofophia fumitur, ne- que non experientia; refragatur. Arift. 1... Me- tcor,- docet flumina primo creícere, . deinde in ftatu permanere; poít multum fenefcere. fcilicet diminui:.& demum exficcari: qui eft ordo, & ;progreffus rerum. omnium ortui, & interitui ob- * poxiarum ortus fcilicet incrementum , ftatus de- crementum, & interitus. Oportebat itaque 4ri- auinenfes id demonftrare, non afferrere gratuito , fluenta hujus Regionis. elapfis temporibus ufque nunc femper in incremento fuifle; quod fane af- (cqui. non potuiffent , cnm contra experientia con- ftet ipfa in ftatu faltem ab Augufti, temporibus conftitiffe , cujus rei nobis preevalidum argumen- "tum pons ipfe Zriminenfis favii juffu ZugufHi con- ditus fuppeditat, qui intra cadem nunc alvei la- tera, intraque tunc exacdificatus fuit confiftit: al- veus ergo idem nunc qui co tempore perfeverat. At vero incrementum illud altero tanto centenis quinquagenis. annis; quod Scriptores iidem pro- fitentur quantum fi calculus ineatur ab omni ve- ritate abhorret? Ego. ratiocinium ex fluvio ipfo trim. progreffione ufus (ut vocant Árithmetici ) fupputo., Pons itaque Zr. longus eft, adeo- que-ejus. fluvii alveus latus pedes 120. fcilicet per- ticas 12. tantaque adeo erat latitudo ejufdem: al- . vei tempore Augufli , fcilicet fub initio annorum Chrifli. At faciamus latitudinem tum fuiffe unius tantum ; pertice. annis itaque 50. Chrifii ex trim. canone fuiffet 2. pert. annis 300. 4 pert. annis 450. 8. pert. annis 600. 16. pert. annis75 o. — 32. pert-annis 900.64. pert.annis 1050.1 28. pert. annis.1200. 256 . pert. annis I 350. f. 12. pert. an- nis.1$00: 1024. pert. quoniam vero non eflluxe- runt alii 150. anni integri» quibus incrementum Clementi- nus pag. 1ee, fuiffer ufque ad pert. 2048. fed intercefferunt an- | ni circiter, 130. ex reg. aurea colligemus .incre- mentum ad pert. ferme 1775. €Xporugt,, qua conficiunt miliaria f. integra ; 5€ tertiam Anfu- per proxime partem :quod £1 retinceamus latitudi- nem perticarum ab initio. 12. y iatgridagRdos quam modo ineffe oporteret ejufdem fluminis 34 alveo 63. milliariorum. Quod portentum nefcio an par aliud portentum penesScriptoresobtineat. Neque tamen leviculus error erit fi latitudinem quinquemilliariorum retineamus pro pracfenti flu- | —-— * f ARA MONTIESYX 20 vii rimini latitudine, non /sdus ,mon Ganges lonz |! gointervallo ad rizizi fluvii latitudinem pertin- | gent. - Alia ratio: adduci videtur ex Piffate/li no- tri pufillitate . quem afferunt 15... millia. paftuum. longum, fefquiperticam latum, cumque plenif- fimus fluit uni tantum mole frumentariz fuffices | 16. Alii-dicunt tantum. fex. millia longum effe. |. Non eít autem pro digüuitate tantarum regionum. | exiguus limes. rivus potius, quam. flumen, qui , non in mare: fed in alium fluvium aquas demit- | tit;.-.cujus pons nullus magnificus; at.contra Z4 | fas altitudine , :&scopia aquarum... Magnificentia | olim pontiumsquorum-adhuc ruinz indicant qui fuerinty & quanti; Haec eft itaque alia ratio de | rigüinenfium ,.-quorum;.fi;energiam in attollendo, | Lufum ,in deprimendoque Rubiconem attendamus, | | videbitur ea effe inter Pzffatellum y. & «Lufum ra- tio, quae inter Zeleboems & Gangem eft, cum | tamen ofa; longus vix fit 25. millia paffuum 5 tantaloquuntür hi viri animofitate; tanto partium. ftudio feruntur... ;Cexte.fi limitanei fluvii divifa- rum Provinciarum. dignitati amplitudine ipfi fua refpondere deberent j. vix Padus effet par Gallis & Jtalie dividendiss..àt non. ex amplitudine: fed ex.fitu conftitauntur limites. Ita folvo argumen" tum.. at.modo retorqueo... Ex ipfamet enim pu- fillitate aquarum ,.&. pontis contra. confirmatur noftrum hunc.Aabiconem effe. : Lucanus. parvum; & exiguum Rubiconem deícribit: : ^. Ut entum efl parvi. Rubiconis ad uudas. Item $m czitnfmos5i sow ba : Fonte cadit. vodicoy garvifque impellitur undis s Puniceus Rubicon eum fervida cduduit eflas. Suetonius ponticulumilli,non regium pontem tri- | buit...Qzod fi. (inquit) peuticellum illum tranfie- rimus, omnia armis agenda erunt. — Juagitur alte- ri fluvio antequam in, Mare erumpat. Hoc ipfum AaDiconi tribuit Sabellicus ,. ut quae hrimi- neues contra. nos.afferunt ;pro tobis prorfus fa- ciant ;..& -contxa.La/u. omnia funt, quem ipfi dum eloquentiz yi tantum augerit, certe contra caufam - loquuntur. fuam... Pofiremo arguunt; quoniam Aaliconem ex Alpibus, ex zdpennino ícili- cet oriri Lucauus , & Lucani expofitores afferunt. 35. - At nofter Piffazellus paulo fupra montem Cogor- tiui nafcitur , qui idcirco ob brevitatem curíus non- plus aquarum aggregat , dum. pleniffimus fluit, quam quanta fatis fit ad ufum frumentarize molz...Atvero Rabico negotium fecit aquarum copia Gefari xranfeunri , junde Lucanus. . Tan vires prebebat hyems s atque auxerat undas. eec ineo equitatum oppofitum vadum feciffe yxitlaon eumibiv 21. r5 MUI " Peimus in obliquam fomipes opponitur amuem cu Excepturus aquags sso i At.quod fupra. dixi. nunc repetendum eft nimis deprimi- noftrum hunc. ab. Zriinenfibus, mole frumentariz -pluresinunc. buic Aubicori infident; quae praeterquam 'in-futnmo aftu femper frumen- | ta expediunt: at cum .turget plenitudine aqua- rum, ac cumulo ut -Pocta dicit fepta interdum | molarum lapidea ;demolitur aggeres fcandit, & | in receffü hinc Romam Clementis: Octavi tanta agus copia fuir, ut non-minusnegotii nunc Pon- | tifici quam. olim Ce/ari in tranfeundo attulerit etiam fi.nunc 1oultum cura, & diligentiz adhi- büerit heec Civitas, ut tanto Principi iter expe- ditum effet... Non eft. Risus, nec foffa Aubico | rioftery ut appellant Zrizizenfes s (ed amnis cujus. alveus non fecus, :àc minorum fluminum qua te- gitur aqua, qua glarea, & arena fternit ficcum nus innüit ibi. Euri refolute flatibus alpes, Ex Mantuanus dicit, y 3i : Fee iter commeantibus. - Oriri autem ab 74/pe Luta-- Ee. - BONG XO. CT valeam TF LES UN ? 21 APPARATUS HisToniszx Pags [Ll àà Feuerat dlpini parvum Rubiconis ad amuem. Attamen verum eft oriri ab Zpeuziuo: cum mon- tes omnes huc pertinentes Zpezgini fint propagi- nes. Praterquam quod Zrufa, five Lafas lon- ge ab zfpennini, & ipfe jugo nafcitur, nec mul- to minus ejus origo ab Alpino vertice, quam Pz/- fatelli noftri fons abeft. At licet retorquere. ar- gumentum. efficacique ad hominem retorfione. Aubico ett parvus , ponticulo conftratus ex Saeto- nios G Lucano, Gc veteribus. |. At Lufus non eft parvus, fed magnus, & pontibus magnificis, ac regiis inftru&us. Ergo Laus non eft Rubi. Minor ex riminenfbus. At Porta eludere ar- gumentum nititur dicendo paryum à 4470 dici 36 in comparationem A/egi, & Mofe, & ejufmodi fluminum , à quibus tum difcedebat Car. at fri- gida evafio. . INon ex Cef/aris perfona loquitur: fed ex füa Pocta, qui non (ut Gefar) tum ex Gallia proficifcebatur ut offucias pateretur. .Prae- terca parvitatem defcribit Ru£icozis , quia zeftate pede quafi ficco tranfitur quz eft ipfa per fe, non ex collatione parvitas.. At quam ovcacíus parvitatem. defcribit, volunt ne ut ex comparatio- ne accipere? qui Boccacíus. declarat quomodo ex "Apenninó vaícitur Rubico, dicendo oriri ex propin- quis montibus, nimirum fignificat non cx jugo, .fed ex propaginibus pemmizi naíci. Ignofcant mihis nimia licentia in interpretandis auctoribus utuntur. Ad argumentationes adductas ab Hi- ftorico Zriminenfi accedunt alize ratiocinationes. Primum quz. in Epiftola Hiftoriz infert legun- tur (pag.83.) & fequentibus; deinceps, qua in opufculo adverfusfupplementum Chronicorum Feruculi habentur. Singula excutiamus... Prima ergo viri ratio qua erit decima prz fentis Catalogi, quam multo ipíe.apparatu , mul» : taque digrediens exponit , hzc in fumma eft. Ce- far non tranfivit per Ce/eze Civitatem, dum Aa- | venna Ariminum contendit. ergo injuria Ce/eza- £es fibi Rubiconem adíciícunt. "lotus eft in ante- cedente probando, (Ce/ar tum non eft per Ci- vitatem Ge/fene profectus) in ejus probatione duas integras chartas ponit. | At adverfarium fibi fin- git; neque enim nos hac tranfiffe Czz/arem dici- muss neque à Ravenna ad Ariminum pergentibus Cefeua ; ied Cefene ager, & Rubico Piffateliufve occurrit. .Confequentia autem quam abfque ra- tione dimifit cujus roboris eft? quam vel mini- mam efficaciz fpeciem prz fe fert? nullam fane. Ce/ar per. Civitatem Cefene. non tranfivit ergo Rubico prope illam non. fluit... Immo neque di- cimus illac tum tranfmiffum flumen à Cz/are ubi nunc edictum. vifitur: fed multo inferius verfus Marc. . At.nufquam illud tranígredi poterat ar- matus, & cum armatis turmis.Cz/zr ,, quin. ad- verfus juffum Populi Romazi faceret. e Succedit fecunda ratio viri. quz eft in ordine hoc undecima... Huic: rationi. plurimum fidunt (ut videre-mihi videor) Zrimiuenfes. procedit. ex codem Czfaris itinere; & hujufmodi propofitio- nibus maximé. nititur ,. Ce/azetz ad ripam. Ruli- conis fub aurorze initio Ravenna. perveniffe; inde vero Zfriminum. ante. Solis. ortum deveniffe; Pif- 37 [atellum.autem-abeffe 44rimino duobus de viginti paffuum millibus... Non poteft.ergo is effe Az/i- c0, non.enim ex tanta diftantia potuiffet. Gzr/ar intra crepufculorum fpatium Jrip/ini Civitatem occupare. .. Haec eft (umma rationis. quam. val- de Scriptor prolatat in memorata epiftola: poft- caque in opufculo adverfus fupplementum-Chro- nicorum Zeruculi repetit, magnoque auctario re- fercit. Modo ut fingulas confirmet fuppofitio- . nes videamus... Primam itaque ex verbis Suetonii - probat, funtautem $uetogi? verba. -Deiude, pof? Solis occafum voultis ex. proximo pi[irino, ad vebicue A, lum juntlis. occultiffrmum iter snodico comitatu in- greffus eff , €9 cum luminibus extintlis deceffiffot via diu errabundus , tandem ad lucem duce reperto. per angufHiffrmos tramites pedibus evafit.. Confeguutus co- bortes ad Rubiconem Flumen, qui Provincie ejus fi- nis erat; paulum coufiffit : acreputans quantum mo- liretur 4 converfus ad proximos. — Et etiam nunc in- quit regredi poffumuss quod fi. ponticulum tranfieri- "us, omnia armis agenda erunt... Confiderat Por- /a verba ad lucem: quam diei lucem, crepufcu- linam ícilicet interpretatur. una id Virgilii au- Goritate fatis habet confirmare. — — — felix fi protinus illum 4Equaffet notti ludum, lucemque tuliffat. At vero hzc lucis ad diurnam reftri&io nullam obtinet neceffitatem; fiquidem lucis fignificatio ampla eft. & folarem. nedum, verum, & alio- rum aftrorum, & corporum hic lucentium fülgo- rem fignificat; qua de re nemo fanus (arbitror ) ambigeret; arctare itaque lucis vocem ad dir- nam. eft metaphora à genere ad fpeciem, quam inter quatuor metaphorarum fpecies reponit Zfri- floteles ,..& in antonomafiam ob Pebez lucis ex- I^ Tocticá; cellentiam recidit. verum quando res ipfa proprie- tatem. non refpuit, non eft interpreti à proprie- tate recedendum; multo id minus cum exigitur ex rerum , & verborum :nexu ( ut nunc ). pro- prietas. In addu&is fiquidem Suefonii verbis fibi ex adverfo refpondent exzin&is luminibus , '&. ad lucem at. extin&ta lumina nonnifi faces noftrates fignificant. . Ergo ad lucem quoque lumen hu- mana fadtumope importat. NimirumQGefariti- — neri fe-noCturno non nifi cum aliquibus funalibus 38 | commifit , quibus extin&is erravit in: tenebris quoufque vel cafa aliqua inventa, vel alio argu- mento ignem excitavit. & faces rurfus accendit, per quas duce pracfertim reperto, in viam rediit: neque enim extin&ta lumina interpretari poffumus . quafi Cfar fine luminibus in viam fe dederit. lon- ge aliud eft fine luminibus, aliud extinctis lumi: nibus incedere. . Id ipfüm Hiftoricus Zrizizenjis afferit , .Ce/arem àccenfis cum funalibus verfus Rubiconem inter inftituiffe quibus extinctis erraf- fe diu donec duce reperto in viam fe remifir. A« lia etiam ratione verba propriam non metaplióri- - cam interpretationem expofcunt ;. nam fi Coicot- des funt Suetonius , & Plutarcbus reddendi ,: qua de re poftea, non aliter illi convenient, quam fi de funalium luce Suetonium exponamus; ita enim & Cefar ad lucem corum poterit reperiffe ducem; & deinde ad .Ru£icogem perveniffe ,, ut Suetonius ; & ante lucem. diurnam rizigum occupaffe: ut Plutarcbus fcribitg fecus qui fieri poteft ut ad lucem diurnam ad Rziconem devenerit; & tamen : ante éam zfriminuim occupaverit ?: Violenta funt, qua. ad..conciliandam repugnantiam retenta fua ipfa explicatione Zfriminenfis Scriptor comtentus cft: non vacat omnia confütare, id unum confi- dero quod ipfe:contendit- przpofitionem (ad) fi- gnificare propinquitatem , non tempus ipfum , ad. lucem. fcilicet fignificare prope lucem, non autem initium jam lucis: fed. cum przepofitio (ad) tempori-apponitur id falfum frequenter etit, ad tempus enim.;venire non fignificat ante-tempus, * Nos hic. te ad menfem Januarium expeEmus.e ciis; Non fignificat ante Januarium. ' verum eniin ve- ro res ipfafuader. (ad lucem) . $ue7054; pro no&tur- nis facibus. mon pro diurno lumine interpretari. Siquidem Cari; celeritas, & diligentia non pa- titur ,-ut cum ab occafu Solis ut Porza, & Suero- nius fatetur difceflerit Ravenza no&e hyberna; ut deinceps:patebit; quae tum major. erat horis 1 f. & triente, non nifi ad initium crepufculi. perve- nerit. etiam fi. z/z5 fuiffet: nam vix isabeft à Ravenna millia paffuum viginti feptem , quod fpa- 4. Glaramenting, Baz tum 23 $crPIONITS CLARAMON'TFIir 24 tium fejuges hyemali etiam tempeftate o&o horis, & paucioribus conficiunt. Porta feptem horis cum dimidia contentus videtur. Dico autem fc- jugibus potius quam quadriga eru vectum 29 quod id verba Suetonii (multis junctis) fignificant , licet Beroaldus ( mulis ) legat : at Codex meus (multis). habet, & non inepté dum equos fubin- telligamus. . Certé enim tum in ufu nedum qua- diijuges, & fexjuges: fed aliquibus etiam octiju- ges erant. At aberravit via Cé/r 5 non tamen debuit Dux diligentiffimus ;. & perfpicaciflimus fex ufque horas, & amplius in errore perfeverare abfque eo quod aliquo argumento, vel luminis, vel ducis in re&um fe iter reftitueret. Nihil mi- nus verifimile: cum ratio praefertim militaris po- |. (ceret invadere Zfriminum in tenebris, non autem lucenté jam aurora: neque fane crepufculum ex- fpe&tant j qui ex infidiislocum aliquem intercipe- ie ftudent : ut credendum omnino fit. PIptarcbo duni ante lucem .riminum occupatum narrat. Quocirca ad Rubiconem Crear. no&urnis facibus, non diurna luce pervenit. Satisfuperque ratio fecurida nobis undecima hunc in. modum fublata eft.- Attamen reliquas fumptiones percurramus. E, re noítta eft detegere. quam falíis undique fun- damentis ratio, quam ipfi pro /fcbil/e habent, ni- tatur. Secunda tamen fuppofitio nimirum Ce- farem dnte Solis ortum invafiffe. Iriminum vera eft, ut nos tamen, non ut ipfiexplicant. . Dum Ícilicet intelligamus ante quoque aurora ortum cam occupatam effe Civitatem. At tertia fumptio in. prafenti negotio falfa eft abeffe fcilicet Pzffa- : telum. ab 2frimino duobus de viginti millibus pat- fuum :- nam qua pergentes à Ravenna .ad atrimi- aum illüm tranfeunt ,. & qua tum tranfgreffus eft ipfum Ge/ar , nunc decies circiter mille paffusab Arimino diftat. ..At in deducendo quartam affer- tionefn,- non potuiffe fcilicet Ce/zrem à piffatel- lo. noitro ad Ariminum crepufculi tempore, im- mo & majore proficiíci, non leviter nec femel peccat argumentator.. illudeft palmare Ce/arem rtranfiffe Rabicenem circa Martii finem ( Porza adverfus /upplem. Chronicorum Peruculi pag. 18.) alibi id fuiffe die 22. Martii videtur afferere.— At longiffimé à veritate abeft ;; cum Ce/ar menfe Ja- nuarii Rubiconem traníierit, Gc Zfriminumoccupa- verit, ut patens eft ex- coment. de bello civili, ex Epiftolis Ciceronis ad. Attirum , & Epiftolis Cz/z- rit .& Pompeji ibiinfertis. Miror in re tam ob- vias. & aperta hominem eruditum parum adeo vi- diffe... Nonnulla ex multis locis huc pertinenti- bus-congeram. In primo ergo Jijro- coment. de bello civili cum: prius narretur quid Cz/zr à Sena- 40 tu petietit. -Eratqüe eo tempore, ut ibi dicitur, Ravenne , expettabatque leniffimis fuis poftulatis refponfa, tum fuübjunguntur hzc. | :Decurritar ad illud extremum y: atque ultimum Senatus confultum , quo.nifi. pene inip[o Urbis incendio , atque in defpera- zione omnium. falutis muuguam. antea difcefum. eft. Dent. operam Confules P. Rom. rib. Pleb.. quique Procepfules um ad. Urbem nequid Refpublica. de- trimenti capiat, .Klsec: Senatus confulta perfcri- buntur 2d v11. Id. fanuatii. Poftaufügerunt ex Urbe Tribuni Zztoziu: j'& Curio amici-Cz/aris , .itain^eodem loco. Paw/o pofi profugiumt flatum |. ex-Urbe Tribuni Plebis, fe [eque ad Gefarem coufe- runt. interit Cea, flatim atque Senatus conf. ex- gulfionemque Tribunorum intellexit alloquutus eft de- gionem decimam tertiam: quam [folam fecum tum babebat, ft eque £8 dignitatem illi [uam commendavit, 3 Coment,//f2 :(. ibi Ácribitur ) conclamant: :xLegionis "XTTI. que aderdt y auilites hanc eniminitio tumultus/evo- cauerat y relique nondum comoenerant y. [cfe parádtos Jmperátoris;fui ,ribunorumque P lobis'injurias de- feudeto,.. Cagnitaüilitum voluntate, zfriminum:eum A|ea Legione. proficifcitur. Caefar. vero. "Tribunos Plebis Zfriminum perveniffe reperit. Ut hinc col- ligamus cum fexta dic Januarii. fit Senatus con- fultum fa&um, & eje&ti Tribuni, illique ftatim ad Ge/arem profugerint, & ipfum rimis con- venerint, tanto tempore poit fextum diem Ja- nuarii, quae fuit Senatus confulti dies, friminum occupafle, adeoque Aubicogem tranfiffe, quanto 'l'ribuni Plebis iter ab Urbe ad Zfrizimum abíol- vere: potuerunt fex fcilicet circiter dierum inter- vallo. Hzc ex comment. | At modo ex Epiftolis r;y. ;. de Ciceronis. Isergolibro feptimo in Epiftola Ni- llo Civil hil habebam , Pozipejum jam poft bellum illatum concidiffe animo die 19.januarii defcribit. 772i, (inquit) Pbomiuem 14. Kal. Februarii plenum for- midimis. Et poft multa in eadem Epiftola hoc 44 A«i- | fubjungit. —.ZZzc fribis (fcripferat autem x. Kal. e»- Februarii) pof diem quartum quam ab Urbe difcef" Jinus..-.Die ergo 19. Januarii difcefferunt Pom- fuus, Cicero, & Optimates. Difceflusvero fuit nedum poftquam Car tranfeando Rubiconem, & occupando Zfriziimum arma in patriam movit: fed poftquam illud refeivere Contules & Senatus, 41 &c poft nuntium acceptum poftquam difceffum adornare vel raptim potuerunt: verifimile eít fex dies faltem interceffiffe , ut initium pariter belli, & Aubiconis tranfitus hinc in diem circiter 13. Januarii rarfus recidat. alia plura prudens o-' | mitto. Eft inter Epiftolas Ciceronis itidem fepti- ma ad ticum Epiftola Pompeji j1n qua certiorem facit Ciceronem: (e à Domitio accepiffe: obfidione cin&tum Corfinium à Ceefare die: 17. Februarii fci- | licec x1 11. Kal. Martii libro vrir. itidem ad Z/t;- | cumz. Epiftola -cüm' ad fe literas refcribit Porpe- | o, fe accepiffe ejüsliteras datas die 20: Februarii, | quibus hortabatur ut quanto citius Bruzsfium | irent. "Verba Gicerons ad Pompejwum. — Juterim accepimus tuas literas Conufio ad x. Kal. Martii da- tas, quibus nos bortaris ut celerius Brundufium «ve- | miamus. "Pratterea veto eft in eodem libro Epi- | ftola Balbi ad Ciceronem , & in ea inferta Epiftola Gefaris, cojus ibi verba. 42 vit. idus Martiz | Brundufium veni, d murum caftra pofui. Pompe- jus eft Brundufáü , mifit ad me Cn. Magium de pace. demum lib. nono Epiftolarum ad Atticum. £y;- folam miferam ad 1e Ax Kal. fcribitur , Pompejunz ex obfidione Bruadufiina elapfüm efle , adeoque ex Jtalia profügilfe die xv. Martii. Viderint Zr;- qmiuen[es , atrüm Gear tranfierit Rubiconem ad fi- nem Martii , qui die xv. Pompejunm Italia expu- lerat poft reliquum ferme 772/ie Picenum ,. Hetra- rinm y Umbriam, Corfinium occupatum. Quam ergo falfis propofitionibus nititur ratio, quam ipft pro zfcbille ja&ant?'cum itaque Circiter x11T. diem: Januarii tranfpreffus fit Rabitonem. Ce[ar , ex Plutarchi aütem teftimonio (erat eo tempore (noridum - anno '' emendato ) 'ea /die Solftitium, nox in hac Regione fuit horarum tj. && m. 29. crepufcula autem: tum hore 'unius '& minuto- rum quinquagirita: ;'Confiderent nunc Scriptores fines , utrum'Ceefarianee celeritati adeo re^ pügnaret decem circiter milliaria intervdllo dua- rum horarum abfolvere, cura Livius 7/5. xxv1t. fcribat Ppilippum Macedonum "Regem "uno. die milliaria ^ amplius ;60:; 'contendi €; "concitati etiam" pedites ;abfque 'ullis ámpedimentis -prz- fente &/excitante IErperatore ad breve fpatium | tantum vice cónficerent; »prolatayrautem ad duás horas crepufciila, quoniam Pó//z ad lucem, non. fignificat /prineipiam erepuleulorum : fed prius aliquanto teripus. /quod dixiffe ex abundantia volui; at in; rtoré'refponfione 'perfifto, non fi- gnificare Suetonio (4d lucem) initium , vcl pro- 42 pinquitatem aütorX, fedlumién nocturnum hü« mára arte,'&c opera excitatum. Satis hzc fu- perque XII. Ratio. . ratione. profeadducitlocum Zfriminenfis Scriptor: Fe guendi, dum fimul gn aptos Brei corum conjubgimus ea ratione, ut utriufque di- &ti veritas inconcuffa fit fervanda, non efie ufque ; hoc confirmo. Zr- Ziu$ in. Commentariis alloquutionem Cae/azzs ad Milites, qua dignitatemillis fuum commendavit, Ravenne fa&am effe dicit. — At Saezonius Arimini coram 'T'ribunis Plebis eje&is, quos nondum ad- fuiffe indicat Zrtius. Plutarchus dicit, no&te , quz praeceffit Rubiconis tranfitum vifum effe Ce- quaque firmum. Exem / fari, (Cio matre coire: at$wetonius idem fom-. nium alio tempore , & loco refert. Sufficiunt duo hzc ex plurimis loegattuliffe, non effe ad- mitrendam hujufmodi religionem diverforum Hi- Ttoricorum "dicta componendi perpetuo, ac tuendi. des cae Ad tertiam rationem; five logi noítri tranfeo. Eft autem ex 2/izii teftimo- nio à me pro noftra opinione adducto in fecunda at pro utra opinione fit locus ex ditis in eadem ratione meis clariffimà conftat, ut quicquid ad- deretur ad ratiocinationis adverfariz levitatem a- periendam vere füpervacaneum effer. Noto in eo duo folum. Primum, fcilicet repeto repugnan- tiam inter arguentis didta: in eo enim argumen- to concedit Aubicomem ibi à Plinio di&um effe. Lufum : at. poftea in fupplementum fatetur à PZ- xio Lufum non Rubiconem , fed Plufam vocatum. Secundum quod in cenfuram cadit eft id viri di- &um. Civitatem quamque à Geographis duo- bus fluminibus definiri exemplo Ce/ezz , qux: à Strabone tum Z/api, tum Rubiconé determinatur. At fallax eft argumentum penes logicos ex parti- culari univerfalecolligere. Nonenim colligi po- teft Zverroes fuit Philofophus, & impius, ergo omnis Philofophus impius. Penes Szrabozem non aliud facile exemplum praeterquam Ce/eze repc- ritur. Interim autem fatis fit Zrzzminezfibus dri- minum offerre ,. quod ab eodem. $7ra/one non nifi flumine. Z/rzzigo determinatur. abet autem XüLRado, (inquit) 4rimumum Portum , €9 ejufdem mominis Advenus. Ane. : Succedunt alia duz (pace corum di- THE xerim) ridiculerationes. |Eritergo decima ter-. - 43 o" tia, quam. Scriptor ducit ex venditione Ugouis Maltaleouis Malatefte fa&a. venditionis funt ver- ba. Ego Ugo Maltaleonis do tibi prefenti in X uomine Malatefle emptori pro 16, C9 tuis beredibus zitulo sere venditionis concedo tibi quicquid babeo , «el de cetero babere fperà in/Caflro Scorticate, C9 in ejus curia, 9 infuper quicquid. Dabeo inter flumen Maricule , €9. flumen. Rubiconis à, litore Maris, u[/gue ad caftrum Sobiaui: €9 bec omnia pretio cen- Zum aureorum y £9. decem infuper librarum. ' Avgu- mentum inde elicit, fi Rubico effet PzfJatellus no- fter tantum agri tam exiguo pretio nullo unquam tempore par.effe potuiffe; idcirco intra Lu flu- men réftringendam venditionem. proinde ei lu- mini ,Rzbicomis nomen affignandum. Et potuit: fupina adeo interpretatio in animum do&i viri furripere? quafi Ugo vendiderit quecunque inter $i1U ' ,duo flumina Zr/mmum., & Ruübiconem contine- rentür; non autem qua folum in €o tractu poffi- | deret ip(e cum tamen aperte in verbis exferiptis legatur quicquid habeo, non yero quicquid jacet. Adhuc vero poteft. ne is fibi perfuadere quicquid , Anter.Lufum , & Ariminum Buyium. continetur pofle pretio centum circiter aureorum ut juftoli- .ccri? Solum Oppidum 5. Zrcbangeli quodin eo tra&u continetur, quanto pluris valet ?. Nollem virum gravem pro amore pofitionis & Patriz: - , adco hallucinari. Xiao, || Atineque longe ab hac nota abeft ratio x1 1.11. * E quam elicit ex verfu Frizolii de fe dicentis. JNo7 FINIS APPARATVS. duodecimam Cata- | -['bile nomen P/z/z commutaffet : non ita * | Ariftoteles 3. Rerb. exemplo Szmonidis, qui dum Car. z: T XV. Ratió, ES 1 AN CAN. 2 Porta inE- ciderat demum alia Zrzzinenfim ratio, quam ex pittolapag. ArPARATUS HisToRiE Pans Il. 26 perque. Attamen placer fubjicere ; genus hoc ar- | infimus accola Plufe. Natus is fiquidem eft in Frizoli pago, quem Lafzsalluit. interpretatur "riminerfis Scriptor fenfum Frizolii effe . etiam (i in eo humili loco effetortus, tamen eo quod P/z- lebriratis effe participem. . At oportet excitare manes 7rizelii, & ab €o tám reconditum fenfum haurire; fecus enim verba fatis aperté fignificant fuiffe ipfum inter conterraneos fuos honeftze con- ditionis. .Cedit divinatrix haec, & extorta ex- pofitio inreprehenfionem ejus non fpernendi Poc- tz. Nam fi laudem ex Az£icoze quaeret, nz valde reprefiendendus effet, qui nomen ARubiconis unde laus tota promanaffet reticuiffer, &inigno- onet mulas laudavit, vocavit filias volucrum equorum, at dum vitnperaret (inquit) filias afinorum. Ex- "treofliau&toritate deducunt, quicelebrans Gzzez- ram Malateflam xum Zfrimini Principem , eam il- li virtutem tribuit, ut Cz/arez pacatura fuiffet , ne Rome bellum inferret, libertatemque Patriz opprimeret fi ea tempeftate vixiffet. . t à quell'etade ella im Arimimera ' Quando fuperbo de la Gallia doma "Cefar fà in dubbio y'oltre. la riviera Dovea paffando inimicarfi Roma —.— Crederó, cbe piegata ogni bandiera, E fcarca di trofei la ricca foa. — Tolto bauria leggi, e patti à voglia d'effa , Jve forfe bauria la libertade opprefas — .— Quoniam vero meminit hzfitationem Ce/aris iri -Rubiconis xipa, colliguntinde fuiffe in ditione Z- rimini Rubiconem , fécus ab re 4rioftum ibi lo- quutum. "Ar quz yis quzfo, quac ncceffitas ra- tionis? Princeps Zrigini à Cefare, qui fait an- TRE RyAA AN in Rubicogis ripa, impetraffet ne bellum Aoze inferret , nec patria libertatem op- fi. Cur etiam fi in ripa Zge/zozis anceps pariter fuiffet Ce/ar, non tamen poffet eam vim tribue- re formz , & virtuti cgregix illius Heroinze, qua . Cefaris ferociam fedaffet, & in gratiam cum pa- tria reddidiffet ? non ctiam tum pertinuiffet ad ditionis ejufdem fecuritatem mitigare Ce/arem ? ne bello Z/2/ia; perturbaret, multoque maxime ne friginum occuparet: quz duo RaPiconis trans- greffus fpe&abat. Przterea non quarimus hic, -cujufnam fuerit Rzbicos fed quinam fuerit. Me- - mini nunc Scriptores rurfus Zrizzinenfes ex au&to- ritate Lacani interpretum afferere fuiffe quondam fcripta erat hzec Juffio. Imperat. frve miles, five Tyro armatus Quijguis es fiflito vexillum - €: .. aritta depouito , uec citra bunc amnem ; ibis Jignave traducito, C9 fiquis coutra fe- ceri s — Hoflis adjudicabitur P. R. ac ft arma coutra Patriam . . ^7. | Sulerit, Penate[gue Deos abfulerit.— Si hoc dicunt ut ibi Rabicozem effe colligant, erit Zriminus , in cujus oftio eft Zrimini portus, non Lozfus Rubico. 3i vero velint aliud effe illud edictum ab eo, quod in Ruicozis ripa, oporte- bat ibi, non ad Reiconem finiri Galliam. ' Nam ideo in ripa Ruliconis heefitavit.Cefar, quod c- jus Provinciz is terminus effer, ut diferte tradit Suetonius, Non fatis ergo fibi conftant, nequc id ingenii, & do&rin& imbecillitati; fed caufz falfitati potius tribuendum 5 neque enlm caufa falfa poteft rationibus veris confirmari, cum ex veris propofitionibus vera conclufio colligatur ne- ceffario du&u. , ' pem B3 - SCI- |a fit Rubice fluvius celebris, fe quoque ejus ce- 103 Hitt. primeret. Ergo Rzjco fuit in ditione Zfrimizen- - in Portu Zrimi»i Cruftam marmoream, in qua 4f — 27 2$ SCIPIONIS CLARAMONTII C 45 ARLLNO GE Ex S E N ZE HiS T O.R-;PFI A-R-D--M LIBER PRIMUS. AECUNDA fuit femper Ga//e- NV zum gens & numerofa: at pri- mis adhuc temporibus magis. 'Tum enim bellax natio, & fer- | vidi ingenii ftimulis Veneris pa- z^ tet. 'lum quaque gens ufque -—XAÀ quo naturalibus contenta divi- tiis fimplici vitu, & veftitu utitur, ftatim at- que per ztatem inftin&u ad id agitur connubia querit , non luxusimpedimentis, non familiarium bonorum anguftiaretardatur. Sunt quz ad nu- merofam quantumcunque fobolem nutriendam füfficiunt tunc obvia, & paratu facilia. . Prafer- tim vero cum agri accedit fertilitas, qua infigni Gallia utitur, eademque paícuis abundans, & pi- Ícofa regio. Hinc itaque magna ceu fui exami- na in Énitimas nedum, fed remotas Provincias effudit, nedum fcilicet in ZZi/pasiam Celtiberos , in Italiam Cifalpinos Gallos : fed in. fiam uíque Gal 48 Io-Gracos profeminavit. | Ad Zialicas vero Colo- nias fermonem contrahendo par eft Livium fequi. Quo ergo tempore Zarguinius Prifcus Rome ,eo- dem Ce//is imperitavit Zfzb;gatus , qui redundan- tem multitudinem intelligens Be//ovef/um ,ac $a- gove[um ex forore nepotes mgri cum copiis emi- fit, qui fibi alias quzrerent fedes... Be/Jovefo. /2a- lia obtigit, in quam per Zaurimos, Julieque al- pis faltus tranfgreffus prope Z;zinu flumen 72/os, ejus tum tractusincolas , & dominos collatis fignis fuperavit, Zz/ubriam. cepit Mediolanum condi- dit. Continebatur occupata Regio inter 7/pes, & Padum. "Verum Beji Pado raübus trajecto jTrau[padanam ilis , ac Cifpadanam nobis intra 4- genuinum tamen obtinuerunt. Poftremi Segones poftremam ejufdem Cifpadane Regionis partem, quze ad Zdriatici Maris oram fita eft, occupave- re. Utrum vero Bojj, & Senones iidem fuerint qui cum Jellovefo venere, an poft fequuta Gallo- 7» manus, incertum cum fit, fub eadem etiam ambiguitate à me.relinquetur. . Quod autem de iifdem Segonibus conftat hinc jam tradam. Gens hzc celebris Ce/zici portio extremam . Cifalpiue Gallie partem fibi vindicavit vel quod poftremo advenerit ,. vel quod cam fibi partem quaefiverit , €x qua in novas imperii acceffiones aditus liber ef- fet, & à reliquis Gg//s expeditus. Conje&uram facit, quoniam Senones 'ad Ujentem ufque prove- xere ditionem , iidemque in Grecif2 intulerc ar- A| runt. Prima vero eorum fedes in oGtava. Zzalie Regione (ut poítea diftinxerunt Rozazi) con- ftitit; à Septentrione finem 7f/Defizi fluvium ha- buit: ab.Auftro Zpezninum: ab Ortu finum .4- driaticum , GC driminum :ab Occafu Bojos. tbe Jis F'eronam Ícindit , & in Zenetiarum aftuaria in- | fluens qua ex parte ad Mare jam accedit, inter Aenetos ,, & Senones limes fuit. In defignato tra- 49 Gu Seam ipfi zedificaverunt ad mare Zdriazicum prope flexum littoris ab Auftro quorfum Zesetum ittus tendit ad Eurum quorfum reliqua F/zzizie ora Piceni, Jpulorumque flectitur. Caeterum vi- catim habitabant, iis exceptis Civitatibus, quas reperierunt, inter quas Ravezna , & Sarfina. Se- 241^ ergo ipfi fuo de nomine dixerunt, ut 577/25 /- Lalicus confirmat, Et Rubico, & Senonum de no- mine $ese. Situs ejus ad occurrendum Zezetis , quibus cum inimicitias habuiffe narrabimus, & ad imperium protelandum accomodatus. Ager amanitate, & ubertate nulli fecundus. Colles :ad Auftrum: molles, & fxcundos obtinet nunc vitibus, oleis, ficubus, & aliis fru&tibus confer- tos, valliculis interfepiuntur amanis. Definunt colles, aperiunturque valles in amplam, & fru- giferam planitiem ,qua: maximorum Z/a/;z Cam- porum nunc Lombardie vocatorum pars eft uber- rima. Planitiem ad Ortum, & partim ad Ce- . ciam ftringit Mare, ibique Portus profundiorum antea aquarum, & intimiorc finu nunc à Civita- te octo millibus paffuum circiter abeft: femper enim aggeritur terra, & Mare fübinde recedit. In Collibus, & inter Colles vina praefertim ge- nerofa producuntur ,. quo nomine ab antiquis uf- que temporibus celebria funt vina Ce/enazia. "Territori ad Septentrionem limes mare. Lon- gitudo Civitatis more geographico eft grad. 34. 40. latitudo grad. 44. at amplius quam Aorza ad. polum grad. ferme 2. minus ad Ortum grad. 2. 40. accedat. Hac fuit Sezonum Regia. Poft autem Ci/a]pini Imperii divifionem Ga// £edere, & amicitia jun&ti perfeverabant. At fingulorum Refpublice diftinétzc.. Forma vero ipfarum Re- Era refra&a ,ut magna quidem eflet in omni- us rebus Regis auctoritas: plurimarum tamen poteftas non nifi à populo. In reliqua Zr4//a qTu/corum gens pravalida ,etiam fi eorum citra Z- penninum accifae vires à Gallis, reftabat tamen ea in parte in eorum adhuc ditione Picezzz, unde ma, & Delum invaferunt (ub Rege Breuno, cum antea Ubros expulerant. —Romani in Latio, & pin.tib. v: & Breunus fuerit, fub cujus ductu-Roma occu- finitimis Regionibus imperium prolataveranr, Li- **? '? averunt ut idem Rex, vel cognomines Reges | | | bera: reliquae ut Vs erant Civitates, & eandem fuiffe nationem monftrér, quz tum .&o- qua nationis ejufdem plures uniebantur fzdere. mam cepit, tum Greciam invafit. Ad magnos In hoc rerum ftatu Seones fuis & finibus egrefli «o ergo ditionis acceffus cum adfpirarent $ez05e5 non- Picenum invadunt, ex eoque Herrfcis expulfis dum occupat Z/a/ie parti contermini effe volue | |] 4frimimwm, & Zduconatt ; interje&tafque, & adja- ; | centes His. lib. 11. Hift. . Wat, Cap. 16. & con f yizu5s ivit ad. educendos inde in Ztaliam tum. pri- zonm Gallos ille&tu vini , ut quidam dixere, quos . Livius lib, v. confutat. Jamdiu advenerant. Ga/Z | & magnam /tali£ partem fui juris effecerant. At | profectus eft fane in Cifalpinam Galliam ad $eno- adeoque & Jetrurie. pervenit. Brenuus tremendo 29. SciPloNIS. CLARAMON EIL, HiToORIARUM, CuesENJE Lig. I. 30 centes Civitates, & loca occupavere. Pifaurum (À fcilicet, & Famws, & Camarinum, .& fum totumque illum traétum, obtinuerunt, & Zpez- j uinum etiam tranfgrefli confines T: u[cis auftralibus. | Lwislib.evafere. . Id quod. teftatur refponfum "eyentibus. |. ab iifdem Arrafzis datum , dum peterent à Aoma- | ttis obfeffi auxilium , denegaverunt enim €o quod novos accolas Ga/los haberent.,..cum quibus: nec bellum, nec fida pax effet... Interim erat in /2- | fubria.florentilitaum Oppidum, Mel/pzr nondum à. Gallis. quibus. J»/ubria , obvenerat .. captum» | Suppetias illi à Bojis, & à Semonibus pro fzdere, | (anguinitate. perierunt ad. tollendosé medio | botes, qui ditionem ipforum intutam reddebant. Exercitum miferunt una cum J0//s Segoges uns ^: de oppidum illud celeberrimum vium, & .ex- | pugnatum .,. demumque deletum. fuit. Incidit | expügnatio in annum cundem quo Canillus 7/2». | jos cepit, Florentes ergo Semoues amplitudine | imperii & rerum geftarum gloria interim quie- - fcebant,, captaque loca cultu exornabant.,, & z---| dificiis. Montes Pifauri , atque. ducong, Mari | imminentes duo promontoria efficiunt, inter. quae jacet acqnara planities quadraginta milliarium. fn cjus. medio ad: Mare novam Civitatem excitaye- runt, deque fui nomine vocavere:. verum ad. dif- fcrentiam prioris. & ad gloriam gentis non 3e- nam tantum ; fed. Sezegalliam. dixerunt. Alluit Civitatem. fluvius. non quidem magnus, fed qui Portum aptiffimum ad hzec ufque tempora faciat, Potuit ea commoditas, & agri fertilitas ad novam ibi condendam Urbem Ga//os allicere. t. ecce nova fe fe obtulit occafio.ad Hefrurie imperium afpirandi. . Z/ruus Clufinus ob irrogatum. uxori fuz ftuprum Lucumoni infenfus prz potenti juve- | ni, cujus prius tutor:fuerat, contugit ad Sezo- a5, qui rumore victoriarum fuarum £212 im- pleverant,,.in fuique ultionem adverfus: patriam | cos incitat. Obczecat adeo impotens ira, ut vel per.patrize ruinam ad ultionem. private injuriz | "quis pergere fuftineat : neque vero trans. Zlpes ..4- num Regiam enzg fcilicet, ibique facilitate vi- €torizz,, & amplitudine occafionis propofita mo- vit concionem , & Regem ad arma fumenda.. CGlufiuuz olim Porfene Regia, & pollens inter Etrafias Civitates, tum quoque ad fui imperium | allicere quam maxime poterat. avidos imperandi Gallos, eofque ampliore adhuc fpc implere qui fibi ab armis, & virtute fua omnia pollicebantur. ludi&o ergo juftitio maximas copias coegit Rex , ca(que omnibus rebus inftruxit , non ad C/zfinos fo- | los expugnandos: fed ad maximos praeterea pro-- . greffusin reliqua //2lia faciendos. Inclinabat jam ver cum fuperato //penzino ad confinia imperii fui exercitu. Inde in C/a/ios movit apertis aut de- bilibuslocis ftatim occupatis :- munitioribus vero interim declinatis ab Zrzzte Duce locorum ie 10 du&us. Ciufini fane tot, & tantorum ho ium inopinato adventu perculfi non defponderunt ta- men animum : fed ut virosfortes decet ad patriam defendendam fe accinxerunt. Difficilem ivi- tatis expugnationem reddebant fitus. (in: edito €nim ac arduo monte pofita erat.) & munimenta. Cum tamen hoftium ferociam cernerent, corum- que adverfus Za/cos £ran[padanos , & Gifpadauos Ammo & finitimos victorias audiffent alienas quo- que opes quaerendas arbitrati funt. ,, mag. ita- que legatos mifere, qui auxilium à Senatu pete- 44 obs MV kr Zen adverfus gentem exteram , qua: fatis jam ma- nifefto ad totius //2//z imperium adípiraret. Cum Romani ejos E1ru[camn Ütbem oppuguarunt , C/u- fini ctiamfi Ezrufci fuppetias P^ gentibus non tülc- runt, quo nomine cultam à fe cum Rorzazis ami- citiam profiteri poterant. Legati ergo in &o/446 Senatu hunc ferme in modum locuti funt. Si Populus. C/zfiuus P. Con(cripti adverfus cujüfvis | Ktale gentis inyafionem à vobis auxilium in fui. defenfionem. peteret, certe. defenfionis titulus - . arma veltra allicere. Accedit antiquum inter ve- | ftram, noftramque Civitatem fedus, .& amici- ' tia, que tantum apud nos yaluit, ut reliqua Erra- ria pro P'ejeritibus adverfus vos confpirante, nos | adverfus veftram victoriam abflinuerimus noftra: famen ceffationis , &incrementi imperii veltri -mon pznituit, &t multo minus nunc pinitet. Utile eft in quavis gente Populum aliquem po- tentem effe, qui cognomines populos ab extero- ) HH rum, & barbarorum jn(ultà poffit defendere: Res nunc incidit... Gens fera, & barbara ab ex- tremis Oceani finibus; fuperatis conterminis cz- lo Eos Italiam 3ovafit amplalque ejus Provincias occupavit (cur enim non pro Ztalit habeamus univerfam Banc plagam, qua ab /lpi- bus, B à duplici Mari. continetur?) runc anti- contenta , Pácezo, & Urnbria rnagna ex parte oc- J P i4 cupátis, Za/cigm invadit, nec corum infana do- iinandk libido pote alitér quam armis repelli, | Quos pes, & Padus. nan; coercuit, certe nom | zucepis, non Tiris filter, ut quae arma nunc nos terrent, nobis devi&tis fint. vobis intra //uze1ezr, | & forte Tiri" expectanda ; confiderate pro veftra | prudentia utrum vobis expediat junctis etiam no- | Er rior naga US e pugnare ,an nobisde- bellatis (tollant Dij omen): intra vifcera. imperii veftri cum immani hofte veftris folis viribus ma- nis (fatemur) attamen folis de falute potiufquam dé imperio certare. Imploramus P. C. veftrum auxilium p dtala, & amica Civitate adveríus | barbaros hoftes. Ar fi res intimius confideretur | offerunus arma noftra adverfus communem , & | immitem "hoftem veftris jungenda: proponimus | Urbem noftram munitam opere, & fitu pro fede | belli, in qua lafferur furentium impetus, fran- gantur animi, tela hebefcant , quo facilius veftra virtus, & difciplina feris inimicis debellatis //4- lie libertatem. partim reflituat, partim tueatur. Senatus poft maturam de re gravi confultationem refpondit... Cura: fibi futuram C/zfinorum defen- fionem; placere tamen prius tentare , quid paci- ficalegatio, authoritafque in ea Aomaai nominis fit. Elegerunt itaque tres Fabi; Zmbufi filios, qui cum C/z/zzis irent. atque Senatus, & P. Ro- mani nomine cum Ga/Jisagerent, ut à violandis P. R. fociis nulla ipfi injuria provocati abítine- rent, pergratum id Senatui Populoque Aomago futurum, qui optent amici Ga///s efle. . Petere itaque ab ili ut C/ufinos antiquos amicos poffint pace defendere. — Sentient Ga/// poftmodum non effe illis Romanam amicitiam inutilem. —Confi- lium Senatus fuit antequam quicquam decernat; ofcere fenfum Gallorum fitne pradatorius ; an fedes figere, & imperium propagare intendant : quac virtus, quantz" copi: , démumque id agere üt fi declinari poffir, bello non fe implicenr no- vo... Sin minus, hoftis faltem prius noverint in- enium, .& vires. . Prudens omnino deliberatio, Gallorum concilio accommodatis primo verbisSe- natus mandatum exj t alli ,& pro illis Brenuus mitius fpecie quam re refponium reddi- CIC. L ; E poffet adverfus injuftitiam aggrefforum juftiffima £2 (etiam fiui) ab omni tamen facto, dicove. qua porgone criam fi longe lateque effua haud — ad avertendos Ga//osab incepta oppugnatione pof- 5 3 nifi ferocia Legatorum eam corrupiffer.. llliin- asse. 78 ^ / 35 S$ScxrxpPiONIS.COIL AROAAMION' Tui! 36 Romanos: tam fede fugiffe crediderunt. Unde Drennuus infidias fufpicatus.non permifit fuis ef- Írzni eos curfu, ac inordinato infequi. | Quouf- que inftru&a acie licuit ,, eoufque fugientes, eft perfequutus. Inde vero expeditam manum mi- fit, qua hoftium iter exploraret , num infidiz alicubilaterent. | Retulerunt exploratores nullas fubefleinfidias Romanos effufa fuga Romam pete- re, plero!que arma ad expeditiorem fugam abje- cifie. Tum demum G2// facilitatem. victoriae fuz admirari ceperunt mutataque ira in derifionem, quzrebant num ii fuerint Aja tantas penes Jtalicas gentes exiftimationis. .. Poffe fane fibi to- tius //a//e imperium, fpondere , cujus fortiffimi ante telorum jactüm aufugiant. . At Brennus non contemnendos hoftes prudenti Duci arbitratus juffit ibi confiftere, & pernoctare agmen ut ve- getes craftina die Roa pervenirent: fequenti. ergo die bene mane premufit qui, Reza. ufque. irent, & Civitatis ffatuni, atque hoftium in ea | defendenda confilium explorarent.. Ipfe. vero cum Exercitu inftructo tanquam fubinde pugna- turus eft fubfequutus. Poftquam exploratores munere fibi injun&to diligenter functifunr, re- verfi renuntiavere, Urbem nulla ftatione ad Por- tas, quie paterent omnes. firmatam neminem in manibus apparere, ut fpeciem prorfus defer- tz Civitatis referat... Se vero obequitayiffe por- iis: at non ingreffos : tum rurfus novas. infidias Dux veritus juffit refici militem, poftea vero.in- - ftru&a pariter acie tnilitari ac lento. paffu: per-- venit: ad Urbem quam patentem ,. & ipfe re- perit; & neminem ufquam apparere tum in. portis, tum in muris confpicit. Unde tutius ra-- tus ingreflum refervare luci. vefperaenim appro- pinquabat agmen extra continuit diligentibuf- que excub is undique fepfir.. Romani interim cum holles eadem die expectarent, qua. milites fuos ex Ag recepere in re tam fubita ,. cum. neque tempus effet convocandarum rufticanarum 'Tri- buum ad dele&um, neque acceríendi ex viis mi- lites ad ejus Civitatis cuítodiam ante. collocatos (deiis enim qui noviflime illuc fugerant, . nihil noverant ) neque focios convocandi ' judicave- runt à przefentibus copiis folum Capitolium poffe defendi. lllam ergo arcem, & collem .robore militum firmaverunt. — Illuc frumentum, & com- meatum importaverunt. Res facras in Civitates propihquas, && amicas amándavere. . [nutilem turbam, & plebem quocunque liberet abire per- miferünt. Senatores prx ctate invalidi ipfimet ne oneri effent defenforibus, in Civitate perma- neré' decreverunt , ibique in fuis. fedibus .mori cum Magiftraruum geftorum infiguibus. ld.con- ruentius effe ante acta dignitati, quam fugam. Alii ergo triumphalibus veftibusinduti quitrium- phos duxerant, vcl geftos honores decentibus in medio aedium eburneis fellis federe obítinato ani- mo certam mortem expectantes. | Refert Livius à nonnullis fcriptum pra'fante Pontifice Maximo carmen eos Senatores fe pro Patria devoviffe. Certe eorum coniftantia, & pietas, qui. noluerint. | pro fui falute inutiliter occipare iu. arce locum, | & cibum militibus przripere, inutilem plebem, | PERI ees " ? m ] [9 & turbam ab ejus loci defiderio avertit ,. unde pri- yato qüifqueconfilio (quibus licuit) ex Urbe ef- fufi in finitimas Civitates, & loca abierunt. Non omnis tamen plebs evafit ,. tardiores Gallorgzz. in- zreffus occupavit, Qui adventante luce inftru- ái Urbem intraverunt ,. vacuámque ab armatis reperérunt. Solam arcem pracfidio munitam vi- dere. Adverfus ergo capitolinos milites partem | ipfi copiarum oppoluerunt, ut reliqui. tuto Ur- bem diriperent. Interim venerandos Senes in do- morum vettibulis confpiciunt augufto ami&u ve- A |-latos.. Primo rei novitatem . admirati, funt : at omnes pottea trucidavere., -Dicitur Ga//us qui - dam 4M. Papyrii barbam quee promiffa.adrodum crat permulfifle manu, . cui Payrius in caput fci- pionem eburneam ampegit. . '"l'um Ga//zs 'evagi- $2 nato enfe vitam Payrze ademit, & eodem exem- plo.ceteri omnes 'occifi./ T'um veroad.populan- dam, & incendendam Urbem dividuntur. Par- | Cciüres tamen in incendendis adificiisab initiofue- rnnt, quafi quo integra Civitas eo majore pigno- re. animos przcfidii ad. reddendám arcem, atque ad || pacifcendum oppugnarent. - At.cui intelligerent Obduratos ad defenfionem loci j.- libertatis Ao- 14705 Íaevitize fracma laxantes omnia-fzde incen- - || derunry. & qua pars plebis, velatate, velzgri- tudine detenta, 'vel;pavore opprefía in Urbe re- maníerat, univerfam miferis exemplis trucidave- | runt... Speétaculuro;(ane. miferatdm-obíeffis: in | Capitolio. militibus acCiyibus:offerebattr.omnes eorum fenfus.diro modo vexans; fervor late. cffu- | f iae tempereprefertim &flivoyac folüditiali | torreb | pereuntis Civitatis. afpactus .oculós-excruciabat, | Fuliginisacrimonia nares torquebat,: fonitus ignis, at tactum 7 flamma patriani torads, & & fragor, ruentium; teétorum: mulierum , puero» | IMigque pereuntium ploraiusafflitabat aurcs "T'ot- que & tantorum malorum internuntii;; fenfus ani- | mum perfodicbant. ;,. Attamen -:obfirmatuin ;pro- pofitum. tuendi. reliquias: quecunque: füpererant Romane libertatis; . & dignitatis abalienàbát.à fen: | fu malorum animos... "Xantum: aberat: ut: flecte- rentur ad Íui. deditionem, vel ad pacifceridum de | falute cum. hoflibus.':-Ga//;. vero: poft-Urbis :di-- reptionems. & (iragem ad expugnandam arcem, qupsjarilius fa&u ex praecedentibus vi&oriis cre- d bant quam ufu; ipfo repererint 5:fe accinxere. Prima itaque luce-inftrount in foro:aciem, mox- que facta teftudina magts clamoribus ;.:& truci cantu, adverfus arcem: collem y;cui: infidebat; Ícandunt, |. Rozzazi qui lTioftes dedita opera ultra clivi medietatem afcendere periniferunt fperantes quo illis in. arduo. magis loco: ócctirrerint facilius p proclive depulfuros;: fubeunti aciei robur mi- atum. opponunt; qui dedecus //Dienfisfugse pers ofi Remane virtutis fpecimen tum: demum Gaj/i; precbuere. t Non defüit-tàmen animüs; :& virtus Gallis ;. at loci iniquitas:facilem reddidit teftudi- nem qua perfringerctür. "Fam vero" Romazorum ex fuperiore loco-impetus pendentes ferme hoftes 6 3 facile deorum depulit ;.. quoque ampliusrepugna- bant Galli , eo. major.eorum £trages fi&ta:elt, ma- jorque mortium multitudo extitit. :.Agnovit 'ex co expermmento. Bzenpus. non. effe-expugnationi locum: fed obfidione; &-fame vincéndos inimi- . e cos. Quocirca cinxit obfidione locum ne pate- ret ingreffui ,: egreffuique aditus. -.Rupem folum Tarpejata qua pra'ceps flumini ámininet ; quafi in viam , dimifit. Interim tantze Civitatis cxpugna- tio rumore fui finitimas nedum ;. fed longinquas etiam Provincias implevit. In Grecizm:enim faz ma pervenit, Ut multo verifimilius fit in Ga///az1 Plutarch.in Immo ;Bzenaum eo. nuntios mififfe Cemill. | vi&orize fug ,.& praefertim .Sezaz:cum fele&a : piso parte pro. donariis Deum , :& publicorum perveniffe, ocorum ornamentis... At ad obfidionem tedea- | mus. ... Agnovere jáin Ga/// imprudenter inceridio Civitatis corruptum: frumenti 2 & vini rion pas rum, quod fervafle oportebat poftea quam obfi- dio diuturnior fütura-erat, quam:ab initio credis derant.... Acceffit quod; meffis maxima pars à Ros wanis P'ejos vvaduta fuerat oportebatque longius ab, Urbe ad commeatum: quxrendum procedere : quod.difficilioremob&dionem reddebat... Adver- fus tamen obortam difficultatem intentüs Dux ne | quod in longum requircbatur deficeret jam tum: par- Ud 37 HisrTOn1ARUM CostENUG Lrprz ÍL. 3$ partem copiarum .in obfidione detinere, partem | À mittere pabulatum, alternis tamen vicibus Capit; ne perpetua in Caftris quiete gentem morae impa- tientem inwítuante: prafertim'folo 4. & in fzeda incendiis Civitate morbi corriperent: neque ta- men vitate potuit (ut dicemus) .quo minus poft diutinam ibi manfionem: peftis Caftra invaderet. Perduravit feptem men(ibus obfidio fperantibus Gallis alimenta: defutura Romanis :- Gc. Romanos contra fpes eadem alebat non:bene paratosà com- meatu Ga//os- tandem receffuros.: Interim hi poft. Romani xeiritorii populationem in vicinos irrum- pentes in Z/rdeate/z agrum pervenere. Vrdeewero |. degebat Camillus , Civis Romaagus infignis, «quem - Ob invidiam:;plebs dejecerat, qui fane in militari | arte omnibus przftabat Romanis fed neque: tum | 64 facile alibi erat; qui conferri cum eo: poffet. "Tan- | tus vir-ibi càlamitatem patrize magis; : quam fuar | moerebat, Cum vero adventus Ga//orum ianotuit, | tum propemodum: defperabundi pavere: Zirdeates, congrcgarique confülcre; quid:in fui defenfionem | facerenc. :-Quod intelligens Caillus ,: dui antea. ^' :ab eorum:conciliis. perpetuo abítinuerat tum: 1n. concionem fefe intulit. -«Excepit concio magina cum:veneratione virumg quem maximi faciebat, ' & cujus in ea Civitate exilium pro magno orna- | . mento reputabar. | "rum: Camillus. - £240. 905 | amore fi autea- profequutus: vdIrdeates y: prater -eve- tera sea in os officia s. bocindicare poteft , quad fe- . dem exilii-2nei;. banc unam Givitatem. elegi. -. Modo | vero cum. exutus Patria iflius unius fim Civisy ue- ' ce[fe efl -ad antiquam amicitiam» charitatem erga *vos . Givis acce[fiffe: Quim - itaque. intelligam: Gallorum juetu territos veflris vebug diffidere, amor ue coegut infuetum olim-«ve[lvis conciliis bur: accedere ut 1mo- | -vem vefIrüm anulto. quam par fitimajorem efft oflen- . daiÓ y: deiucepfque: opem nedum ad. defenfiouctu: s, fed: ad vi&toriaum, €9. gloriam pollicear. / Gens bec, que vos ferret proceritate: potius : corporum. y animorum V dmpetu, quam firmitates C9. fortitudine pollet. Qui || primo terrori ex. eorum congreffu: vefiffit ,facile.es - | guguat armis... drguimento: fint Romani y: qui mum jam. affueti corum. a[pettui , 9 clamoribus parva | manu iti Capitolii defenfine illis refifhunt. ... Hi bar» báriuune pofl captam Urbem magno omnium noftrum, €2 finitimerum Populorum contemptu inflati Jiue-or- | dinibus incatiti "vagantur : fiue. flationibus ,-ac tHtt- pimentis noGu. flernuntur y.€9 dormiunt : Exercitus | Jine-ofdine quantacunque fit. anilitum fortitudo y. mul" | lius eff roboris : ipfi femete impediunt. Prudentia Ducis. eff. virtus 4 Cg copiarum. robur. Et certe Jniperatoris temeritas fIragis Romane ad Alliazmmon Gallorum fortitudo caufa. fuit... 4b inordinata itaque |. €? palaute. ejufmodi turba uon eff Cives cur tantum timeatis.. Verum fi oobis blacet- nedum menia bet tueri (ne barbara gens omnia occupet) fed victoriam &loriofaum -conequi , vobis me ;offero ducem y fub quo duce adverfus bellicofos Populos nunquam «itti fem. per. victores Romani fuerunt... Polliceorque. non ad óg pugnam; fed ad cedem du&turum.. /. Somno bofles de- viclós pecudum 4nflar trucidandos tradam... Quan- Aum. vobis! glorie afferet. viciffe Romanorum «vitlo- *e5 ? .pretereaque Vi[dem- Romanis pro. magnis. eo- - VUT- in: «os, meritis maximum . boc leneficium. vo* gendiffo 2... Parate ergo arzia y £9. me prima vigi- lia fequimini : nifi vos preclara vitloria auttos ve- duxero... non . deprecor. quin ane (ut. olim. Romani 3/4 y. €... vos. extorrem ex bac. Civitate: depel- liit ei Deer zu )3 San 24d h-edIli9291 | Au&oritas viri tanti cui bello parem tum ne- minem:effe jure merito exiftimabant ' movit Zfr- dedtes :. unde. dimiffa concione arma parant; .cor-- poraque curant. expe&antes interim à Cazzi/lo fi- gnum ; quod cum datum viderunt prafto ad por- | V5 cum €o fuere: qui eos pro fua fingulari pe-- ' vociferabant. ritia-egregie inftru&tos' no&is filentio cum pro- fundiorfomnus mortales occupat, ad'hoftesper- düxit: ipfos undique- intutos; .& abíque ullis ex- 'cubiis, & cuftodiis (tantus erat omnium-fpretus) naéti magno fublato- clamore invadunt," omnes fomno oppreffi; multi-etiam fpoliati armis jace- bant, ut facile fuerit in quos primo inciderunt , trucidare omnes. Qui longiusaberant exciti ftre- pitü adeoque improvifo malo territi arma ca- | "piunt "fed ignari unde clades, & à quibus in- | ferretur; "pars in hoftes incidunt j' qui eos oc- cidere, pars in'Zptiatez agrum aufugerunt, übi "ab oppidanis in ultionem damnorum antecedentis 'populationis- palantes , '& trepidi intetempti füe- Te? pauci ad Brezaum remearunt: qui in 1mptü- "dentiam Dücum j -& in temeritatem militum ni- | mis hoftes .contemnentium cladem rejecir, quam documento' effe debere dixit ut cautius in pofte- rum pabulatores E ; atque ità confola- tus- milites obfidionem profequebatur. ' Populi interim Romanis infenfi ut^ 'olfci ^ Etrufti non pauci Ziburtiui voto faltem Ga/[is favebant , quo- | rum: poftremi in fequenti: Galorug editu' cum ilis.etiam arma (ut dicemus) junxerunt. Errz- | fei certe 'obfidentibis adliuc Capitolium Gz/Zs in agrum ARezianum irruperey indeque onufti prze- da prope J/6jos tranfeuntes non procul Caftra po- | "fuere à Civitatis ejus óbfidione non alieni. ^ Ao- 66 | -amanina preefidium damna füa, & hoftilem 7z/zo- | f£ conatum contemplans exarfit animis; /za/os |-etiam ,& finitimos Poptülos fuis infultare miferiis, '& cum barbaris hominibus 7/aZiz libertati infi- yKye 9 | diatitibus confpirare voto, & viribus. "In ultio- nem proni-à Cedi;;o; Centurione, quem in Du- | ceti fibi -delegerant in tio&tem differuntur: tum in tenebris fopitos fomno 79//os, & ab omni in- -vafione fecuros' (adeo contémnebantur tüm Ac- quani) non fecus ac frdeates Gallos , trucidarunt; & praedam omnem immo, '& hoftium fpolia 7z- jos'reduxerunt.: Poft Zrdea?u:, adeoque Camilli vi&toriam & Zz/cos à fe trueidatos ceperunt Ro- mani, tum qui in /ejentana Civitate erant, tüm qui in alios erant locos difperfi fumere animos ; & jam inertiam fuam deteftari qui ad Patri: partim "obfeffzé, partim incenfie defenfionem, & recu- perationem tandiu éeffantes non anniterentur. Plurimi ergo 7jos'convéniunt, ibique E Dàce deftitutos quaerentes unum Cazillum effe ,* füb cujüs du&u vi&toriam fibi pollicerentur, omnes Mittunt itaqüe rdeay; ad. illum Legatos qui militarém 'concordem ele&ionem ejusin Imperatorem denuntient , utqüe imipe- rium. fufcipiat' deprecentur. ' Refpondit Legatis Camillus nüllum fe imperium fufcepturum nififuf- - frapiis Senatus, /'& Popüli in Capitolio obfeffi, in-quibus jus Reipublica: refidebat, prius. fit ab :exilio revocatus; deiride Magiftratus demanda- tuss fecus injuftum , & illepitimum orine impe- riufn futurum. Magna offerebatur difficultas pe- netrandi in'obfeffam ar&te'adeo arcem. | At non defuit ex illis juvenis impiger, qui offerret fe ad periculum faciendum; & fpe fucceffus reliquos animaret. ^Pontinius is Comriinius fuit honeftze inter plebejos conditionis Civis. Hic fub veftitu ad. id quod agebat; accomodato fübere occultato Romam perrexit. ^ Vefpere autem dedita opera ad Caftra hoftiüm acceffit qua ex parte flumini affi- debant. ;'Tüm antequam defpici potuerit in 7- berim defcendit, innixufquefuberi ad proximam 'ufque Zarpej? rupi ripam etavit, quam magna cum; difficultate, at pro fumma fua dexteritate feliciter confcendit.: 'T'um vigilibus confalutatis 67 fe fe illis manifeftavity itaque in arcem admiffus. -Magiftratibus , & Senatui , & victoriam Zr- deatutii Catitilli opera, & viétoriam exercitus qui $.Claramestinss, C 2. Fejis Plutarch. in Aliqui enim. Ga/Z .circumeuntes obfeffam arcem | - | j '£ami 39 . 1 SuGxPioNaS F'ejis adverfus Zafcos fignificavit magna cum Se- natus lxtitia, qui.nihil eorum antea intellexerat; tum defiderium ejuídem Exercitus opem ferendi Patriz , atque eorundem confenfum in Camillum pro Imperatore.in tam difficili tantique momenti bello, 1n quo recuperatio Patriz , & defenfio li- bertatis Romane confifteret. . Quidque militibus refponderit Camillus expofuit. Ibi Senatus, ac omnes unanimi confenfu, Centuriatifque comi- | tiis ab exilio revocarunt.Cail/um , atque Dicta- | torem conftituerunt.. .Pogtinivs ergo fequenti no- | Gc cadem via, & pari felicitate: 7/6jos repetiit | Senatus confultum , Populi decretum, Legem- | que attulit. 10! miferunt zfrdeam ad Camillum. Istum 7/ejos adut | fummamilitum letitia acceptus, juramentumque | €i militare non minori alacritate omnes dixerunt. | Statim vero prudens ,& amantiffimus patriae Ira- | perator adoríus eft ea parare quze adverfus praeva- | lidos hofles natura , & victoria feroces exigeban- | tur, difperíos:ergo: Romanos undique contrahere miífis qui excirent ,. contendit. . Interim milites, | ,quos repererat clade, & fuga perculíos inftruere, | .& exercere, ad exa&tamque difciplinam revocare | nitebatur. .. Ex fociis quoque quos potuit excivit potius pro amicitia, quam. pro imperio... Vix cnim ulli fe captivz Urbis fubjectos amplius Ar- | bitrabantur. .INon parum itaque temporis inter- ceffit antequam. copias. eas. contraxerit ) . quibus adoriri Ga//os pofler, .& liberare Urbem.. At ve-- ro interim oz maximo in periculo fuit ne pe- nitus concideret, arxque,.& quicunque ibi. erant. Civcs,:& Senatores in hoftium manus venirent. ' in pertraníeundo viderunt qua Ponzinius afcende- | rat veftigia adhuc pedum ,1mmo & mantium qua eminentias faxorum interdum ipfe . renfaverat. Rem Regi indicant , qui locum ipfemet adire, | ac videre voluit, intellexit Rex per eam viam | conícendifle quempiam in arcem , & poffe ab aliis | fcandi: fed diffimulato tunc confilio fuo ad ten- | 68 torium .révertitur. . Poftmodum. ad.fe vocatis | uos corporisdexteritate pracftare caeteris judica- bit hortatus eft, magnis etiam praemiis propofi- | tis, eandem tentare viam , quam hoftes monftraf- | fent. . Facilius multos ;'. quam unum afcendere | dum fcilicet fequentes interdum (uftinent prio- | —« | res, & priores interdum inferiores fublevant,fe- | | ue invicem trahentes alii alios adjuvant: neque dicile criam ferre arma, leviora tamen dum pro : loci iniquitate proximo tradunt cum conftiterint refumpturi. Convocati gaudentes quod Rex eos aliis prztuliffet omnia fe facturos prompto animo pollicentur, quod & praflitere..— "anto enim filentio ad fummum evafere ut nedum vigiles : fed canes etiam fallerent 5. anferes. foli qui. Junoni facri in fumma licet alimentorum inopia tamen fervabantur exciti ftrepitu etiam fi tenui clangore ipfi, alarumque crepitu propinquos Cives exci- tarunt, primus accurrit 74. 7Mazlius vir fortitudi- ne przcftans, & clarus qui triennio antea Confü- latum gefferat.. Hic armis arreptis alios etiam ci- ves ad periculi locum advocavit, & Ga//uz qui jam in fummo conftiterat fcuto impulfum pracci- pitem de faxo dejecit... Is cadens fübjeGtos ,. in quos incidit in eandem ruinam traxit. Caeteros Gallos coronze montis proximos jam territos tru- | cidayit qui infra illos ehm miffilibus ,.& [axis petiti omnes in idem praccipitium deturbati funt. oitiani tanto. periculo defun&ti reliquam | no&em diligentioribus pofitis cuftodibus quieve- | runt, .Luce autem orta: militari concilio à 'Tri- | bunis convocato , ut. praemia viris fortibus ftatue- | rentur, pana ignavis. ./Mazlius ut Patrize defen- | fer publice laudatus; .donatufque nedum de pu- * CLARAMONTrEi A; blico à Tribunis, fed finguli milites (e libram far- Quz omnia nulla interpofita. mora | B | tique Tribuno, cur id faceret, | dolorem adderet witlis. Quod in adagium poftea | ceffit. . Polybius fcribit auro accepto Ga//os inco- | lumes domum rediifie, ut fua fcilicetà Zezeti; de- 40 ris vi&tu fuo fe fraudantes,: & quartarium vini ad ejus zedes quze in. Capitolio erant detulere, rha- ximum intantainopiadonum. Arezzu poftquam inirritum cecidit dolus locum antea incuftoditum; ipfum quoque cuftodibus fepfit. At graffabatur jam in obfidentium exercitu peftis, fub initio ea autumni, quo tempore grave.eft Caelum JRoza- num in Gallorum corporibus frigidiori Caelo affue- tis exorta, poftea ex copia mortium; & mortuo- 69 ' rum increbuit, dum non finguli fepelirentur ; fed acervatim multi fimul: urerentur.: Unde teter nidor, :& peftilens ex femiuftulatis corporibus in acrem diffundereturex quo.czepta contages fupra modum aucta fuit. . Frequentia fépulcrorum , & | ànje&ee terrae cumuli nomen loco fecerunt. Bu- | fta Gallorum y ut. peítis Gallos. ita fames utrofque | & praefertim. obfeffos aflligebat. |... Rozaáni tamen | ne. hoftes penuriam, qua laborabant, crederent, adeoque diutius in obfidione perfeverarent: panes ex muris in caftra, quafi abundarent, projece- runt. In hoc rerum ftatü res Romanis opportu- niffima cecidit... Numine fcilicet in eorum jam rot;bius libertatem confpirante. | /egeti confines Segopi- lib 1 | &us inceorum regionem irruperunt. Quo nuntio ipfi accepto induciis cum Aozazis faétis colloquia '| vulgo ferere cum illis Epi in tst pue in- | nuere non magna mercede fe ab obfidione recef- furos.. Obfeffi up cum jam fame conficerentur | neque Cazzillus ;. ventaret, quidque interm fa- ceret obar&tam cuftodiam intelligerenon poffent, - | aures przebuere «dictis, .. Adeo ut Senatus affenfc- | rit nedum fed "T'ribunisetiam militum ut pacifce- rentur injunxerit. —$u/piius ergo Tribunus, in | quem. munus id: reciderat cum Ziezzo:conveunit , | fe. mille. auri pondo daturos: ut dimiffa obfidio- | ne,:& Urbe à Aomauorum confiniis prorfus rece- | dant... Pa&o inito deferunt Roxazi aurüm, in | quo. pendendo cum. Gz//i iniquis: ponderibus ute- rentur, idque dolerent Aoazi 5. dicitur Brenus ponderi gladium cum baltheo addidiffe, quzren- refpondiffe, U7 Lib. :1, fenderent eofque ulcifcerentur. | At cum Livio Plutarcbus in. Camilli vita. (in lib. de fort . Roma. Polybium: non confutat ) longe aliter narrant; nimirum | dum altercarentur cum: Gallis: Romani de iniquitate ponderum tum cum exercitu adve- niffe Camillum , qui fümma cum reverentia ut Dictator à Romanis exceptus juffit aurum reaffuü- merent, ac reportarent. Et A/exzo pacta jam Jo inita:proteftanti refpondit, invalidum effe omne pactum fe Dictatore ab inferioribus Mapiftrati- bus fa&um, proinde expedirent arma: Aoraao; ferro non auro fe füaque defendere, ac recupera: re folitos. . Ga//i improvifo, licet difcrimine oc- cupati non defpondere tamen animos: fed ar- mis correptis Aozzis acerrime refiftebant. ve- rum cum Aoza4us exercitus inftru&tus.acceffiffets afpe&tuque deformatz , ac defolatz Patric ira . impleretur , ac plenus fiducia fub tanto Duce ef- fet, facile hoftes, quorum turmz confufe, & implicatae erant, expulerunt; immo reza; ipfe intelligens quanto eas ob caufas tum füperiores Romani effent in caftra fuos reduxit: no&u po- ftea clam figno fuis dato omnibus convafatis inde receflit, & via $a5ina oo millia paffüuum pro- ceflit.... Orta ]ucé Camillus cft eos confequutus, ibique aciem inflruxit. nec. detrectavit ;pugnam | Brenuus, licet diminutus longe numero exercitug | eflet; tum ex Zfrdeatum vi&oria tum ex hefter- | na pugna; tum vero ex ftrage peftis diutinge, | Milites prétercea multi debilitati morbis: omnes autem | *,. 41 HisTOR DARUM. C £SsEN E Lrrz.IIL 42. autem fame, Gc diutina? obfidionis t&dio fracti. | A |: dem integra viribus, proximz victoriz: memoria JNon tamen deftitit Dux excitare animos memo- ria priftina virtutis; .glotia rerum geftarum; qui ab Oceano to ufqiüe-omnium :gentium victores extitiffent. Recordarentur: quam facile hos ipfos Romanos: vicerint: fi priftino ardore ipfos inva- dant non:toleraturos impetüm ,. imimo nec forte afpe&tum irruentium..|. Ab. hac una vi&boria pen- ' dere num. Patriam, Uxores, Filios revifant; num - Venetos iinportünos adeo hoftes ulcifcantür ; num poftea-haec: ipfa loca repetentes poft Z"ezetos:ex- pulfos aut :deletos: imperium. & hujus regionis, & totius Z/z/ig occupent. ::Confiderent pro fe habere: [Deos infenfos perjuris; :& fxdifragis qua- -les Romani (unt qui ^ "exercitum accerfierunt ut incautos , & fidentes opprimereüt. Camillus contra incenfos ad ültio- . nem fuos:rurfus oratione incendit; Quos videant coram Ga//os;eos: effe internecinos hoftes qui Ro- 74:1 ceperint vaftaverint; incenderint ; primo- "res Senes setate, Gc faGtis venerandos occiderint; 5; BRuüptas ,; & intuptas quotquot &uz rermanfere ftupraverint , deincepíque:cum viris efferate trü- | -Kidaverint; facra prophanaveritit , templa com- -bufferirit....:Si virorum fortitim eft injurias ulcifci »quid publicás?: quid immanes? patriam immo buttum patrize ab illis recuperaverünt, dignita- : tem Romanam per annos trecentos fexaginta in- - violatam ac florentem ab iifdem belluis fzedatam, :& conculcatam recuperandam reftare : acceptum dedecus non nifi'occidione hoftium expiari poffe. Facdam ARograrionomini maculam inuftam morinifi eorum inimicorum fanguine poffe celui. Demum confideratent fub co fe tunc Duce militare; cujus ductu femper antea vicerint.: 'Oftenderent virtü- tem Romanam non à Gallorum furore victam ; fed. temeritate & imperitia. imperatorum fuorum, iipeditam, ac fractam fuiffe: irent in pugnam, ulturi patriam, ulturi patrios Deos, dignitatem. Romanam: à veverrimis hoftibus infigni facinore |: recuperaturi. Proceffere ergo. acies, Aomaza qui- " . d verfus juratum faedus clam, | faumi milli erat.dies/hyberna. Antequam ergo inftrüerentur arma, & pugna inter beHaces gentes abfolvere- ferox, Duci fidens, ordine excellentiffimo pro. fumma imperatoris fcientia inftru&a , indignitate injuriarum acceprarum in hoftes animis incenfa, & defiderio ultionis efferata 4 contra Gallorasz ut jam dixi longz obfidionis taedio affe&ta mor- borum reliquiis, & fame debilitata, ex pefte, ex occidionibus numero diminuta, ex proxitna de- mum clade animis fra&a. ;Par tamen fuit in im- preffione utrimque impetus: Ga//orgm ex inftin- &u 5 Romanorum ex rabie, At non par in du- rando virtus. .Gz/lis fiquidem poft longam pu- gnam fatifcere vires, deinde pelli loco, & tan- dem in fügam conjici: in Caftra primo compul- fiea (anniténte 2rezz6) tueri adorfi funt. Ve- rum urgentibus fummo ardore fücceflus fuos A- máiiis , Cattra occupata; '& omries occidione oc- cif; fi- Livio credamus; neque fuperfuiffe qui nun- tium in Gz///zzz cladis ferret. - Plutarchus tamen | majore ex parte occifos fcribit ut aliquam par- tem füperfüiffe (ignificet; Neque vero in pugna omnes à Romanis fed poft cladem palantes à po- ulis finitimis plures interemptos. Cumque P;- "Dybius, & cladem, & pügnám neget; incolumem- que exercitum in'Ga/l/z , & in patriam rediiffe 72 afferat, inter extremas Livii, & Polybii mediam (o | Platarebi fententiam füfcipio. ^ Brezzum cum fc- le&iore mianu defperatis jám rebus, & amiffis ca- ftris aufugiffe : reliquos vero qui à clade füperfüe- runt dum palantes Ga/Hajs repéterent plüres à | populis oppreffos, nonniüllos tamen Cvafifle, qui poftca in Ga]liz ingreffüm expcétati à Brzjp, & 'excepti fitit. "Oportet enim papam cum Aozz- i *is ad vefperam protra&am 'effe, cum o&to paf- a prius hi cadet die confecerint, & tur, »przetereaque & Ca(trà caperentur ad no&tem | certameii pervenicunde betieficio tenebrarum ma- | gna Gallorum vàrbà e Romatiorüm manibus elabi E potuit. RLNIS LIBRICPRIMLE-- - wenenfibusiuisfe fe repraefentaret. nen[es Regem advenientem commiftis affectibus receperunt. magna, & fufa Civium orbitas com- miferatione ceteros 5. at parentes, uxores, affi- ; nts dolore . maximo afficicbat... Contra. victoria przcclarze: gentis , amplzeque. Urbis: expugnatio temperabat luctum ; adeffe vero: Regem infra- m animo ; & imperatoria arte excellentem ut inftrü&tior adverfus //egetoseffet: demumque ut. pro obfidibus effent ne ob infelicem cum Romanis. €xitum recentis. Imperii acceffus rebellaret. —$e- | R RANA RENNUS: ditionis fuz fines in- | Dl rum-tamen Ga//ice virtuti : quod cum iritellige- jk greffus ad reliquiaspriftiniexer- | A12 - citus magnam manum adjunxit. NI Cot populorum fübje&orum. idque B Js prudenti admodum confilio: ni- | mirum ut-majore cum dignitate E cum ftrenuà etiam ac veterana priftini exercitus | 741€liquia:; preter. novas copias: fpem faciebat: de- fenforis ne:dum ; fed ultionis adverfus 7egerp;, ut jam ingreífi: fines late regionem Senonum va-. gentis pacaret animos, au-- € fibi fuam, :fi qua ex parte ex clade- exetcitus labafceret, reftitueret, concionem ad- AKaveranr. : Brennus ut - &orita vocàvit. : Ibi de profeGtionefua, de rebus peftis. "magnifice. differuit.: lviffe:- C/zféu , obfediffe Oppidum fitu; & munitionibus firmum, celfu-- | &u territi aufugérint fra&i | mis ut nec muros firmare prefidio nec portas US ey dtt rent C/sfini Romanorum auxilium petiere. ^Ao- "aua. Civita$ magnam inter eas gentes virtutis opinionem obtinebat , perpetuis ferme vi&to- riis per quadringentos prope annos confirmatám; lateque ditionem extenderat.. Is tameri populus pacifica primum legatione obfidione liberare ami- | cam Civitatem tentavit. ^ At iniquis poftea factis | arma provocavit, & in fe avertit. — CIufinis crgo interim relictis exercitus raptim R47? conten- dit, cumque non procul ab Urbe Rozzs9i occur- rerint mirum eft quam facile quam £xde folo afpe- eo, & proftrati ani- claudere auferint inarcem rectà profe&i illam fo- | lam defendere tandem fuftinuerunt. "T'urba Ci- vium pars palans aufugit: parscaptiva cum omni- bus fermie rebus, & Civitate prater arcem tota in manus victorum ceffit. ^Arduusarcis fitus lon- gam obfidionem defperata expugnatione fecit, rocedente ergo obfidione in femiuftulatz Urbis folo per fe fervido, & infalubri morbus, in Ga/- lorum corpora frigidior climati affuetá fzevire coe" pit; &auturitio tandem peftiletis jam fa&us hor- rendd contage , & innumeris mortibüs graffari. Perfeveraffe tamen poft morbi, & peftis ftragem in obfidione irá coniftantia exercitüfn an potius C 3 eXer« 43 S-c:x P E O:N:E S". OQ LVARA!'MO N T Erf 4 exercitus reliquias ?- ut ad extremam penuriam | A | duraverit bellum cum 7ezetis neque id conftat; ut Romani demum ducti fe redimere pretio fint pa- &i , emptiriamque deinde vitam j ac: Civitatem habere. decreverint.. verum. virtus. Ga/lorum non pretium redemptionis:. fed deditionem expretfit- Íet. Atgratias habeant Z/ezeris ,, qui coegerint. exercitum cogitarede reditu ante deditam arcem; qui prohibuerint ne fupplemento novarum copia- y 1um petito, & miffo priftinas vires exercitus re-. .fumeret . qui occafionem- dederint .ut -pactionis. beneficio fidentes fzederi Gallos exercitus. ex Ao-. manis profugis contra&tus: ex infidiis inter expen-. dendum pretii aurum. fra&to federe invaferit ,.& licet improvidos vix tandem vicerit... Neque vi-. cerunt Romani Galloss fed. peftis;. fed. in alieno, | & fterili folo diu tolerata. fames: . &'vicerunt non, exercitum fed parvam exercitus reliquiam. ;: "Tot. Ícilicet contagio. abftulerat ;. & tandem: corpora. . non virtutem y ac ferociam. Gallorum. vicerunt. Artus .languentes: vel morbis. praefentibus , vel nondum plene recreati à morbis ; niultorum fame "tabcícentes vix armafuttinebant ;. ferociafola ani- morüm,arma regebat, impetum faciebat y hoftes. repellebat, ut licet,fortunz . & iratis Diis.ceffe- int fpecimen tamen corum fortitudinis in animis nedum gentilium qui amant. & admirantur: fed -boftium qui timent . & obftupeícunt;. triumphet. Hzc cum militari facundia dixiffet Rex fubjecit, Romanum imperium captione ejus Urbislacerum. reliium. Populos enim olim fubjectos i liber-: tatem fe vindicalfe , multoíque pro A&omagorum fupérbia favere Ga/Jjs ut fi proftratis /enetis .il- luc novus mittatut. exercitus Aoza rutfus. facile occupari poffit. Qua capta Civitate. totius. //4- lie imperium fibi fpondeant. Conclufit demum, parentandum effe viris fortibus , qui. pro gloria gentis ,ac Reipublicae $e202um gloxiofe-oppetie- rint. .. Deinde pracfenti, exercitui novo dele&tu. fupplementum confícribendum. . lisetiam militi- bus dimiffis, qui longis laboribus , .& malis tole- | Tati fra&ti quiete, & vacatione egeant. Ceteru polliceri fe impurtuniffimorum 7'ezezorum debel- lationem. "Tum à concione fzpius acclamatum: fortiffimum, & invictum imperatorem effe Re- gem. Omnia fortiter, & prudenter egiffe dele- &um pro arbitrio faciat: fe imperio parituros, . homines pecuniam , & quicquid opti fit ,' fubmi- niftraturos. Rex ergo primo magnifice parenta- ! ri mortuis juffit quod ejufmodi parentatio tum in | : | confolationem affinium cederer,. tum milites ad 6 fortiter. agendum inflammaret. ... Dele&u. deinde | habito ,. & cactero- apparatu inftru&to in hoftes. ftatim movit... Id ipfum anxie cupiebat Civitas, .utimpetum hoftium cohiberet ,. & illata damna -ulcifceretur gente etiam, quam maximé oderant | (fi. fieri poflet). debellata. . Qui fuerit belli ad- verfus //enetos exitus nullius fcriptoris narratione: -fed fola conjectura affequimur, victos fcilicet 7e- -setos ; at non fubactos. Victos quidem ex iis con- Xib. 1. ift. Sieimus, quae Polybius folus harum rerum Scriptor. indicat. Cum enim ad 77ezetos vepellendos Roma remigraffe Sezónes ícribat.fücceffum reticens bel- li; fubjungit tamen illatum Senezibus ab aliis Gallis Zlpium incolis bellum ob. felicitatis eorum, . au- &ique imperii inyidiam. | INi viciffent- S'egones F'enuetos , luíceptaque damna rependiffent commi- Íerationem ,. vel contemptum non invidiam ejuf- modi conditio genuiffent.: non tamen. fubaé&tos tum 7"enetos demonftrant quae Livius narrat..Coff. fcilicet M. Livio .& C. ZEzilio. qui annus fuit ;oft Urbem liberatam tum fcilicet Cleonymum La- : eedeemonium Ducem cum, claffe inyafifle. Patavi- num agrum &.a Patavinis, Fenetifque occur- zentibus.non alienis auctoritate, & viribus: fed. fuis male eum clatie mulé&tatum. Quandiu vero omnino reticerenecefle fit, nifi. quis fingere; & divinare velit quod ab hiftoriz legibus procul ab- :eft. Illud conftat referente Poly9;o: Senones poftea Lib.primo - .à caeteris GaJlis bello vexatos, przefertim ab /Z/pism accolis, qui S$ezonumincremento inviderent.. Ve- rum cum pini. (aurini fcilicet.) Gc Jigures:) "Longe à Senonum finibus diftarenty oportuit in- -terpofitos Zz/ubres , .& forte Bojos faviffe illorum conatibus. & forté eadem, & ipfosinvidia rigen- tes fuafiffe (terilis. foli ;.& praeruptorum 'nontium |, cultoribus ut ad Sezouuz amplam; ac beatam re- ; | gionem adfpirarent ,:ejus: vel precario: partem B C t Tiusz: Atexperti jam quid multitu | verfus formidabiles:Ga/lorum: cóp venere : ubi obvios AAoezagos habuerunt. .gratus fuit occurfus Ga//is, quifpe victoriam prae- 5s ied vel^armis occupantes. «Bellum fane iutinum exarfit j: &cnon femel reperitum , uttó- | tos unde triginta:annos;partim:/JZezgezo partir Gaj- -licó bello occupati Senones fuerint. :Liviustamen , 'ads/duos, & viginti: contrahit: :vigefimo: enim, .|-& tertio anno- rediiffe: Ga//os; adverfus ^Rozans | | cribit.; : Ego Duns ' bellorum fcriptione modo Lzvium yao Polybium Ííequarutalteruter — — rem: dinftin&ilis ; enarraverit.:;: Anno? ergo poft Lir. li. 4 Urbem à Gal/is:captam. vigefimo, tertio. rurfus ! Galli adverfus Romam xediere. ::Compofítis fcili- | |. cet cum Zeriezis ,:& cum reliquis Ga/Lis:bellis.an- ptiquum defideriümexarfit occupándi: Roma y: ac Romanam ditionem: memoria-;;priftings victorite fpem felicis exitus faciebat. neque fufceptam dein- »| de cladem Aoziauz virtuti: (ed: morbis ,& pefti, | | amopizeque- tolerate: tribuebant; :« Dur-parati à .€ommeatu dum iritegris viribus effent longe fe prze- 1 ftituros Romani veputabarit. Defiderium praeterea : ulcifcendi fios; à Aomanis occifos-valde: urgebat. | Publice.ergo: decretum eft bellüm ;:& omnia. ad | illud: pertinentia magno apparatu'inftructa. ^ Se- | le&torum militum. praefertim ingens multitudo. | Explorati.etiam per Legatos Zo//corum. & Lati- ||. sorum: ,; & finitimorum Populorum .animi-5 ali- |'qui..Zyburtini.- praefertim | commeatum polliciti D | funt; neque pluraG2// quzrebant:fuis armis , .& militibus contenti... Saus illiserat habere ab ami- cis duo fe pro occafione reciperent, & unde vi- *;| &ui heceffarià fuis ipfi nummis compararent. Im- minentis ergo belli à Ga/lis fama ad Romanos per- | venit; in quorum animis infidebat; & diu etiam pott. timor maximus funefti hoílisinfedit. ut Ic- 'ge fabxerint5; nemini neque etiam Sacerdotibus vacátionem ab armis in tumultu Gz//co permitti quocunque is privilegio nitatur; 'imodo'à Qüzefi- , ... | toribus eligeretur;:.:Erant eo anno Aozze Tribu-- | ni militares poteftate: confulum 2. 84M. Corzelii, : - y m á dur m e ; / : : | ME Gegunius P Manlius JL. Ft eluritsg P. Falez riv. lib. * ul I * A fi- os REN ias poffet , ad : - E o "n. s » Diétatorem fupremum: in rebus ambiguis przfi- | dium: confugerunt: dictaturamque M. Furio Ca- || millo Itnperatori invicto j. & adverfus GZ/Jos fatali | demandarünt.: Senones ergo ad ifezegalliam, pris mo profecti videntur ; inde per Cazzerinumi reGta in auftrum procedentes Zy/ur tandem devenere, ubi confalutatis araicisy. & firmato rurfus foedere mo- ||:dica quiete recreati inRomazam ,-acíociorumdi- 78 — . tionem irruperunt ;. late omnia vaftantes, & po- pulantes, magnaque edita ftrage in /flbanum per er- fumebanr. Exercitum occidione occifum ; |. Ro-. —— || tain. captam ;' ditionera Rojzanam. univerfam oc- cupatam fibi animo temere repratfentabant. Ao- || 485i. contra: damnis: fociorum j.. & fuis praefenti- | bus-irritati antiquarum injuriarum. odio efferati | füb maximo imperatore, .& femper invi&to fidu- | ci. pleni fpérabant- victoriam; neci fpernebant | hoftes. Fidebat ;etiarn Dux: militibus ; mul | enim exerciti bellis;ac veterani plures erant. Po- c : Plutarch? fuit Do ow | . "traxit, ut fíimularet metum, & diffimularet mi- litum multitudinem ,' cupiebat fcilicet augeri in hofte fuorum contemptum, & ali temeritatem. "Cum ergo temere ;; & incauti frumentatum irent; €os adorti Romani multos occiderunt. Aliis prae- Cum confirmatos autem vidit; inftruxit aciém ; & figna cum. hoftibus , id:fumme expetentibus contulit. | Providit ne. à majore Ga//orum. multi- tudine circundazentur. «: Caeterum vero Aomasa "acies longe: Gallicazz ordinatione, & difciplina preftabat; Primo enim furori: & impetui.Ga/ lorum jaculis ;:& :velitaribus:armis occurrerunt velites:: at ipfis intra ordines principum receptis COT ES GE. X. principes'ipfi: ftatária jam: pugna diu reftiterunt. | . . . Succeffere principibus haftati;j: qui recentes j: GC integri: hoftes::jam diu pugnantés (eadem: enim | AL: femper fronserat); exceperunt jS poft diutinam: | ,: pugnam :cum affari inciperent: jam.Ga7/7 tum-de- b mum "Priarii ferociffimi milites: Gc veteranorum primi receptis inter fe haftatis ordinibus deinceps ; confertis;in fatifcentes jam Sezones infurrexerünt: tum laxari Ga7licane turm?e, deinde cedere 378c ia tandem. inferentibus fe acerrime "T'riariis 'eftüfa fuga Cáftra petere: czperunt; ^: Non deftitere | Romani infequi. fugientes ;; eodemque ferme 'im- | . petu Caftra ingreffiunivería mortibus, & faugui- praedae implicatos numerofum adhuc equitatam; ventuni Gailli memorat PZgzarcbus (cuta: Roma aiana circumdedifie . ferro jut refiftere - poffent gravibus :$eionuza: ictibus qui csefim. feriebant Galeas quoque licet ferreas," ferreis adhuc aliqui- bus circulis ad majorem firmitatem munivit. Prze- uorutm cornibus hinc inde extantibus vibratos fus iherent'enfés: unaque prominente mucrotie pe» PR &ora foderent; ^ Maxiniam' ergó victoriam ^ aus fpiciis excellentiffimi Ducis ab. infenfiffimo hofté &omani yeportaverunt , ob quam timorem ingeri- tem: Ga/foruzz , quo: prius premebantur j "dimi- E nuerunt.:' Ga/// poft cladem in zZpuliam deflexete; , ut fcilicet Pirezi imperium in Zpuliam prolata» . fent poftea quam cum Aomagis infelici. eventü pugnaverant. In Z/pz/ia: quid: ipfi fecerint: non : . fatis conftat. feciffe tamen, & Sedem iis in Ree: E gionibus quzfiviffe aliquam ; id argumento: eft quod fexto poft-anno cum adverfus Romanos re- dierint, rurfus recefferint non in Ga//iaz in oc* Qniapy,. Cüpatumque: Picezum : fed'in Campaniam abiere ; "a undeiterum fequenti anno in auxilium Zy/artizo- . fif contra Romanos reverfi funt; ut conjicere li- ceat ;; & locum in Campania occupafle ubi per annum morarentur, & tráns Zfpenmimum finitima . . locaantea adeptos effe quz à regione Campani ^w, ,, hohlonge disjun&z forent: Sed facilis effet ab - hisad illa-tranfitus. Haec pro conjecturá- dicta fint; At fexto poft Anno Coff. IL. Sulpitio, & C. Liinio vurfüs $en0nes. bellum intulere Romanis. ,; Memoria captae olim'Urbis-faciebat animos : fu- fcepta.-poftei damna acuebant iras; Et forte 7y- burtes quibus tum denuntiaverant Romani bellum; | miffis I:egatis pro amicitia, &c federe folicitave- ! 7i ditionis vifcera penetraverunt. '' Late enim va: ftato agro; ad Zgiennis pontem ter mille paffibus g, folum ab Urbe diftantem pervenerunt. o -. Ibi repererunt 7. Quintiam Dictatorem' ejat- dem tumltus:Galici caufa creatam ,. & equitum Magiítrum Sergium Cornelium cam maximó exer- €itu trans flumen Ga/// ,- cis. Remagi pons in me- HisromRa ARUM. CUsEN'm Lrus» 1l. ^ füit tamén prius, & munivit Caftra, eaque Con terea levioribus przliis affuefecit: Cazillus vmlites | diffonis Gallorum cantibus: &c truci. afpe&tui: ^. ggne repleverunt;: magna tamen pars Ga/forum áu- | | . fugit, néque' Dux Aowanpis ^ paffus eft «milites. & peditatum ulterius fequi. Tllud preterea ins. terea vero jut: PIntarcbas dicit venabulis armavit. 46- À | dio; quem neutri exciderant ne timorem prae fe Ab Urbe ferrent: at'frequentis pugtize erat occafio ;« & &?'^- materies, duniutraque parseum occupare contea- deret. "Eratadhuc ab alterutrius dominatu is li- ber cum Ga//z5'procero: admodum corpore infi- gnibus armis. ornatüs in medium pontem procet- fit, magnaque voce ad- fingalàrem pugnam pro- , vocavit. quicunque ex- Aomanis manum fecam | conferre aüderet : ab everitu:pugne conftitü- turum ütra gefs fortitudine praftaret. Ceflanti- bus aliis. Z. Manlius: celebris ob maximam in Pa- trem pietatem ,' quam à tribünitia vexatione libe- - rando oftenderat; licet ipfe à patre inhumane tra&aretur. - Hic inquam juvenis: Di&tatorem adivit, ab eoque veniani petiit extra ordinem cum provocatore:Ga// pügnandi. 'Sperare fe pracful- | tanti: & infültanti demónftráturum quantum in- ter barbaram ja&taitiam j/ 8C Romanam virtutem." | interfit.' Amplexus juvenet Dictator. 7Ma28e virtute (1nqdit) fuabmin patfem pietatem bet i2 ^U patriam: pietas devet, toj 09 1a fraeulari etiampusná inoittos Romanos oflendito. -Atmatur Torgualas con- cürréntibus railitibusejus virtatem ex fola oBlátio« né'qd»pugnaitótis cáttris celebrantibus - "ármatüs is fé pedeftii prieterea (éüto munivit Z7/5agieaji- que: gladio 'ad propiorem pugnam habil & ad punétitn feríendam cinxit: "Plum productus ab zqualibus i pontem ipfe remanfit, cxteri fe- ad ftationem-recepere. ^ Gallus cam longe proceri- tate corporis praftaret, ac fplendore armorám j prolixitatequé 'énfis, nedum exultatione ;/ & ja- Gatione-armorüm cantuque- üt rios ferebat seris tis Maplibinfultabas ' fed exferta praterea Tingua ipfuinairridelsa:" A v Rosas tacitus mente foli- 45 B prefehti animo contemplans qiia in "parte paterct i&üi hoftis áccefit: "l'um magno co- natu j'!& *robore-enfeni eelità »vibrarite.-Ga//o : ipfe?fcutó 'fübláto' plagadi excepit; eodemque temporis"tiibiiento" veloci^, "& "porre&to pradü inter/ihofüles-€nfem ; &c^clypeam fe infans g, mücróne láuGt^ventreni, 68 hoftem. eo vulnere occifütti^troftravit: quem folo fpoliavit torque reliquis fpoliis" relictis ; eircundeditque eo fibi collumiy" é&currentés itaque létabundi milites mi- TM PULO VGBPARUEIy aii aepo des cognomen pofteris perpetüum fuit , Dictator eut pro concione meritis laüdibüs extulit, coro- namque irfüpér auream-pro dono addidit. Segones tám celerem ferociffimi viri occifionem obftüupue- - rünt j'G cum ex ea, éc velitaribus pradlis pro - pontis' occupatione fpem tum vincendi depofuif- . fent 7ybur revertere, Gc credentibus tum 75/2r- tibus tá G2///s eo anno noti amplius Rósanosar- ma illaturos, dimiffià fociis G2//j commeatu etiam benigno'ab idem adjuti Campaniam repetiete. Anno sq; Sequenti atino Confules ereat C. Perilius Balbus, M. Fabius inbuftus. ^ Bellim: adverfus Zybarte; Peiilio à populo mandatum. "Acciti ergo à 7yz partibus Galli es Campánia ; quiaucto" (ut ex pez flis apparet) exercitu fedas populationes iii [2n vicao y Tufzulanbque 8€ liano agro" fecere: Cum reverti GalJot Romani intellexerunt Dictato- rém 9 Servilium Halam Magiftrum Equitum 4! Ouintiumn:ereaveré. Dictator máximum coegit exercitum nullo juniore facfamentüm militiae de« tíeCtatite; Dim dele&us 80270; diftinetad Ro- má dfquemania Gall atidi&ter perveniunt; Non proeul à porta ergo Collina totius Urbis viribus pugnatum infpe£tantibüs parentibus, libéris, &e conjugibus: quorüm libertas; & falus, &inyio- latus pudor, pátrize'itém coriférvatio , Senatüs | dignitas, populi majeftas przemium erar pugna. Utrinque acriter béllatum atque diu & magna utrinque manus cecidit. "Sesene; tandem pulfi Zybur'repetierunt, at cum folutis ordinibus; & pala- Ab Uribe capta. 47 palati redirent in. Pezi/ivz Confulem- inciderunt, qui exercitu in eos invectus eft. 7y2urtes -pericu- lum fociorum confpicantes; non enim proculab Urbe congreffus eft Peri/lius , copias emifere in- Gallorum iubfidium ; ambo tamen, & Zj£urtes, & Galli victi, & intra Urbem compulfi nihil a- liud eo anno contra Zy£urtes , & Gallos. moliti | Romani , ut fatis pateat Ga/Jos potius depulíos ; quam confractos :. cum neque in reliquiis infen- 82 fiffimi hoftis exícindendis perfifterent Aomazi ,. & Galli fubinde ferociores , & plures ad. eorum damna remearent, & vifcera imperii immo Civi- tatem ipfam peterent. | C. Pe£//ius tamen Con(ul concedente ei Lauream Dictatore. de Ga///5,. & de Zyburtibus triumphavit. "anti adhuc facie- bat S. P. Q. R.. Ga//os ,. ut quavis de ipfis vi&o- | ria triumpho digna haberetur. In fequenteauno | Zyburtes iuis ipfi viribus ad mania Romagza pro- |. fe&i no&u funt Coff..M. Popil. & C. Manlio ma- | Anno sr. pe inde repulfi. . Quieverunt poftea ambo à mu- Anno 32. tuis offenfis populi: unde neque accerfiti Ga qui idcirco in Cazzpania perfütere..... At. poftero anno Gz//i revivifcente. in Aomanos ira. & forte infligantibus | Zyburribus novis: accerfitis . copiis rurfus arma movere. At prudentiore-confilio non vifcera , fed extrema A&omane ; ditionis. ado- riuntur. Prezeflem ergo cum venerint .propin- quum inde Pedum obfidere. | Gallorum acceffuau- dito Romani jufferunt; Confules dicere. Dictato- rem... Coff. erant. C. Fabius , C. Plautius... Hic accitus dixit Dictatorem C. Sulpitium , cui Ma- gifler equitum additus M. 7/z/erius. . Di&tator ab exercitibus confularibus ,' quorum alter in Zar- quinien[es, alter in JJernicos pugnabant ,. robora detraxit, eaque adverfus Ga//os duxit. . Rem Ro- anam pluribus bellis implicatam juvit pax Lz- «is petentibus dataj auxilioque ab illis numerofa militum manus ex. vetufto fzdere.miffa,-. Gal certaminis ab initio avidi parem pugnandi avidi- tatem in hofte cum repererint ,. partiarii(que. in pugnis magnam in illisferociam experti fint, len- tius jam trahebant bellum. Imperator pariter Ro- . "auus cunctandum dicebat. - Ga//os enim impetu yalere, at frangi mora, neque fatis;paratos tum effe à commeatu, neque in hoftico efle fumendi copiam. . Praeterea neque munitis admodum Ca- ftris. confidere ut tzdio quietis, & diligentioris cuftodia impatientes facile recedere cogantur abf- que pugnz.aleaj & ouai militis atque focio- xum difcrimine. Sanguini fuorum parcendum dum fine fanguine fit obvia defenfio. | Prudens fane confilium : at ingratam-militibus qui quafi ozz- 83 naim. difciplinam cum. Ga//ica. ferocia commutaf- fent . parum abfuit quin imperio Dictatoris con- culcato ipfimet fibi pugne. fignum . dederint. Vi&us à militum; confeníu Dictator pugnandum edixit cum tamen multitudine fuperarent inimici aftu. juvandum numerum. cepfuit.; .Mulis clitel- lis detra&tis. Agafones . armatos. captivorum ,. & zgrorum armis impofuit : füerunt. illi mille qui- bus adjunxit centum equites ut veri equites in fronte fequentium. figmentum amplius obtege- rent. Eosno&u in montis fylvis effe, .& fe oc- cultare juffit , ibique expectare evafionis, &in- curfionis fignum ;. [n campum deduxit ex mon- te ubi. Caftra locaverat, Legiones, eafque in- Ítruxit.... Non crediderant Ga/// in. equam plani- tiem 4o420$ defcenfuros : fed montis, & fitus beneficio ufuros, | Cum autem deícendiffe vide- runt alacrius multitudine fifi in praclium non ex- pe&ato à Ducibus figno ruerunt : tantoque im- etu in dextrum cornu irruere, ut nifi ea. parte conftitiflet Dictator, Romani locum non tenuif- . fent. Tum is alta voce inclamare num hzc ea effet militum ferocia , quae quafi certa. viétorize ScrPi10N1iS. Ch ARAMMOUNTI:' 48 A! paullo minus excufferit Ducis fui imperium defi- A5 vae derio pugnandi. En jam campus, & hoftis: cur &?'* fegnes cellarent. Cur obftupefcerent in acie pa- vidi, in Caftris feroces? Vera objurgatio rantos pudoris ftimulos admovit , ut-per tela , & per mortes vecordi impetu in hoftesirruperint, quos turbatos immiffus deinde equitatus in fugam con- jecit: ab eo cornu jam vincente in levüm accur- rit Imperator; indeque figno agafonibus, & equi- tibus eorum. du&oribus dato, ex infidiis illi ma- gno clamore.evaferünt , cumque obliquo curía monftrarent, fe: à Caftris feparaturos Ga/jos , co: rumque terga petituros veriti Sezozes ne interci- perentur Caftra effula fuga petiere; At cum in- Falerium qui equitatu dextrum cornu profligave- rat, inciderent , pars magna in fylvas aufugit. . Multi itaque Ga/Ij in praelio & poft praelium in fylvisoccifi: nec majorem hac cladem poft Cazij- Iuti paffifunt. «Caftra capta. fpoliaqueampla in- de:accepta, ex:quibus magna vis auri in Capito- lio confecrata.:...Imminutze adeo füerunt $ezoz4 84 vires jut octo: annis intra fuos fines quieverint. Secundo itaque poft viétoriam anno Aozazi Ty- turtes. à Gallis defertos ad deditionem compule: runt.Coff. M; Falio zmbufto.. .M. Popilio Lezate ; alii^pro Lenate T.:Quintium dicunt, in: quoram fententiam videtur: propendere Ljvizs. Quid Ga/- li interim in. Campagia , & puli egerint. non fedes credere par eft ex illis, quae fequuntur. Octa- vo ergo poft anno Senozes: Coff. M. Popilio. Lze- gate. y. & 1L. Cornelio Scipione ruríus arma Romazi; intulerunt: non ámpliüs vero per 755zrtegz agrum procefferunt, prierepta illorum focietateà Rozzz0- vum Dominatu: fed per Latiuzícilicetex Campania proceffere.. Jam pofuerant in Lato caftra cum Ro- manis infenfi hoftis adventus innotuit. - 'Tum P;- pilius Conful; cui:extra fortem zegrotante altero Con(ule, bellum ;inGa//os mandàtum quatuor 1e- gioncs;fupplevit:juffis;junioribus ad aedem Martis convenire; cum armis ;. & Quseftoribus illuc de- ferre figna: | Aios praeterea, felepit, quos Prae- tori /alerio Publicoke tradidit. Author. enim fuit Patribus alium; exercitüm. confcribendi, qui in omnem incertüm. belli.cafum fubfidio Reipubli- . ce-efler. . Cunctis jam paratis. & inftru&tis ad- verfus Senones perrexit. Confidebant illi-non pros cul ab. 7/7, late fcilicet: agro: vaftato.: Conful proximum illis.collem occupat , in eoque Caftra collocare, .& munire .decernit. Muniebant Tria- tii Principes ,. & haflati armati aftabant ;, muni- torefque . cuftodiebant. |. Ga/J pugna. avidi ad primum inimicorum. confpé&tum inftruxerant ut. pugnaturi aciem..." Cum itaque eos viderent mu- nire fe vallo pavorem illum interpretati, & op- portunam rati:invafionem dum intenti operi or- dines deferuerant. magno clamore; & ingenti fe- rocia eriguntin collemaciem ,. in Rozanofque fe- runtur; fuftinent haftati, & principes impetum; inde T'riarii refumptis armis, pilifque ja&is, & ha- ftis deturbant afcentlentes G//;, eofque vel trans- fixos vel oneratos conje&tis telis in planitiem mul- tà cum morte: dejiciunt , at ibi ex novis copiis Gallerum. multitudine abundantium pugna inte- gratur, Confulque macera in hunieto lvo vul- neratus exceffit pugna unde cunctari. Rozazos, &c € cunctantium njapnibus vi&oria prope elabi. Cum Conful vulnere alligato revectus increpavit mili- tes quid -ftarent adverfus exitialem inimicum y; quem, vel exfcindere, yel à quo exícindi neceffum crat: lrent, victoriam jam captam urgerent ; non morarentur. .His incenfi monitis renovant impetum , & Ga//os demum fundunt, quibus nec certa imperia ,: nec Duces effent. | Fugati Ga non ad Czftra y. fed. ad. /lbanam arcem confu- | giunt, oo $ ^ | conftat. Retinuille tàmen quas ibi paraveránt Anno 4o. triumphavit. |. Hec eft Livii narratio, quae mihi ' Só6arbitrati funt acie certandum fed potius popula- .. 4, commeatu imparatum fedens vincere. ..Dum €rgo ita quiefcerent. oppofita Caftra , proceffit |. Gallus proceritate corporis, & armorum decore. infignis ad fingulareque certamen quicunque Ao-: |. ?nanorum. id auderet ,. provocavit. . M. Zalerius: B : lites in tanta loci iniquitate cum feffi effent. Sed parati loca munita cuftodierunt aperta, & debilia 49 HrisTORIARUM C E&SsEN Las. Ik. go giuntquz intumulo erat circumftantium omnium. | A| 7725... Átrox ergo certamen oboritur : tandem editiffimo. | Coníul continuit.ab infecutione.mi- opulentum fpoliis Ga//icis exercitum oma re- duxit, & licet Ga/// occuparent arcem lanam, in tantaque.'propinquitate permanerent de- illis prorfus inverifimilis videtur... Cur enim Conful victos hoítes in poffeffione 7/2 relinqueret ubi multa adhuc. facra Romazi celebrabant ?- Si reli quize Gallorum paucae. cur non in tanto odio exci- Íx? Si multz ut ex fequentibus eorum geftis pa- tet, cur eas in tanta vicinitate relinquere. quae vaítarent agros in. viíceribus . Romane . ditionis; Cur non confulere Latisorum fofpitati ' dum- in Latio barbaram multitudinem. permitterent .refi- deré? Multo probabilior eft hac in parte Polj/ii narratio. Ga//os ícilicet repentino adventu. ad "ibam xevertiffe non quidem quód tum primum poft captam Urbem bellum ARoanis moverint ; Sed cum octo annos quieverint facile Rozazi non amplius reverfuros credebant. « Adverfus ergo in- opinatam invafionem , & numerofum ho(tem im- reliquere. Acceffit quam poftmodum (ubjungit Livius Latinorum defectio , quam tum quoque cum Ga// advenerunt , ebullifle credendum eft, cum non reftitiffe Ga/Zs in Latium introeuntibus, neque adverfus eos petiiffe à Roma auxilium lega- tur, ut cum Ga///s tacite potius confpirare vi- deantur. cum itaque Avzani fe à Latinis deftitu- tos à Ga//is bello petitos; Greca etiam clafíis eo- dem tempore maritimam oram depraedabatur non tionem agri tolerandam quoufque exercitum com- pararent multiplicibus inimicis parem. ' Gal/ilate | vaftatis agris cum defperarent munita Oppida ca- |. pere in Cazpaniaim, revertere contenti praeda, & | incuffo inimicis timore, qui neillis quidem occur- rere aufi fuerint. .. At fi Livio hac in parte creda- mus perftitere in ///;aso per hyemem montanique frigoris impatientes in campos, & maritimam oram populabundi defcenderunt, ibique cum ma- ritifnis praedonibusdecertaverunt. Senatus inte- rin in tanto difcrimine , cum fociorum auxilia deficerent decrevit intentum dele&um à Confuli- bus fequutis /4pp. Claud. & L. Furio Camillo ha- bendum tum UrZaze, tum agreítis fobolis, füo enim milite, coque folo imperium ARozazuz con- fervandum. . Decem itaque Legiones deícripra:, |. quarum dua: ad Urbis defenfionem reli&tze: octo cum Confule Z,. Furio (nam moritur, in appara- tu /Z/ppius) & Pratore L. Pigario erunt Praetor adverfus Graecos, maritimam. oram - cuftoditurus. Conful adverfus Ga/los nomen adverfum eam gen- tem furiorum. fatale fecit ne Dictator diceretur. In agro ergo Pomptiuo prope hoftes locum ftati- VIS aptum. firmare vallo decreverat; non fubire aütem pugnz aleam non cogente neceffitate : fed: |. prohibendo à populatione hoftem numerofum, & Tribunus militum adolefcens fortis, & cui gloria orquati animo obverfabatur concedente. Confule. arma fumpfit , & in Ga//uz perrexit. — Dicitur -OTVUS 4 volaffe, & in. galea. "ieri iufediffe in hoftem ver(us, utque ciebatur pugna Ga/// oculos oraque roftro, & unguibus impetiiffe , unde ani- Ihatus oftlento Aomnus, & territus Gallus, hic concidit, ille victor. evafit.: Dum vero Zalerius Corpus obtruncati hoftis.fpoliaret concitati indi- Snatione Ga//; accurrerunt , quibus occurrere Ro- exemplo monftrabant qui eam. Civitatem | cepiflent quid.modo fi jun&is armis invadant? iis devi&is tutius demum Romanos non folum. manipuli proximarum ítationum: fed legiones univería .procurrerunt concitante: cas 87 Confule, quod litas, & animatas victoria Tri- buni, & opinione faventis Numinis videret.- Cer- tamen tandem ejuídem exitum habuit, quod pu- gna origo... Victi, fugatique funt ingenti ftrage Senones... Yn Zfpuliam itaque Cazpania etiam de- relictaaufugerunt, & omni fpe abje&ta Roma po- tiundi, & cogitatione dimiffa Aozanum popu- lum ampliusbello laceffendi. .- Victoria magnade: illuftri bellica virtute gente A&omazo nomini cele- britatem addidit. Ind: prafertim factum crede- rem quod. Capaa przclariffima Civitas cum à Samnitibus armis premeretur ad Romazuin patro- cinium confügerit, & cumaliter auxilium impe- trare non poflet ,' quoniam -.Rozzazi. antiquiore foedere erant cum Saznitibus conjuncti, Campani fe fe illis dedidere, ut jam cogerentur Romani de- dititiam fibi gentem defendere. Primum quidem tentarunt pacifica legatione ab oppugnatione Samnites avertere : cumque id. fruftra fuerit ar- - mis protegere decrevere, Sumpferunt itaque bel- lum adverfus gentem numero ,. fortitudine , &Y. opibus pravalidam. Diuturnum fuit bellum, &. - ancipitibuscafibus plenum. - Samnites tamen tan«; - £i 4 dem domiti jugum acceperunt. Romani ex diu-. — turna cum Ga//i5 , & Samnitibus pugna edocti mi-- litarem diíciplinam ad fummam perfectionem ad- duxiffe à Polybio dicuntur. Centum prope annos Samniticum bellum duravit ; cujus initium. non multo poft fequuta eft Lazizorum aperta defectio. Cum ipfis pugnatum ancipiti przlio; par enim. difciplina utriufque partis, iidem ordines, eadem arma. Romani antea exercitus parem legionibus: fuis numerum Latinorum fociorum habebant equi- tes fuis dimidio plures: difparem certaminis exi- tum fecit, atque Aozanis victoriam peperit Im- peratorum. fuorum 5 alterius ( Dezii) pietas, qui .Íe devovit; alterius ( Zorguati) Imperatoria fcien- . tia, & virtus, victi tum Latini: at quia mul&a- ti agro rurfus rebellaverunt , tandem expugnatio- ne Oppidorum fuba&ti fuere. Communicata ta- men multis eorum Aozzaga Civitas, ut participes aliquo, & ipfi pacto Imperii effent. 7/o/fzi etiam: domiti eodem fere tempore, quo Lazizi. Galli autem totis ferme quadraginta annis à vexando 88 Romanos abftinuerunt fi Livii fupputationem ; at triginta folos annos fi Po/jbii íequamur ,' quo. . temporis intervallo &oza72 arma longe, & late vagata Reipublice ditionem | amplificaverant. Apuliam dorauerant , Lacagos vicerant ;: pluribus. ftragibus S$azuites ceciderant, Hetrufcos, Marfos, Pelignos , Umbros,. & Equos victricibus armis non femel fregerant Coloniis etiam in hoftili terra ali- cubi collocatis. |Ga//iinterim nihilut dixi adver-: fus Romanos moverant. . At Tranfalpini alii G2//: tum J/pes tranfgre(fi Ci/alpinos ,. & praefertim Se- nones vexàre caeperunt, qui adventantium copiam, & feritatem veriti conciliare cos fibi aggreffi (unt. Affinitatem ergo generis demonftrantes, opimif- que doris placantes , quanto fatior fortunatior- que victoria foret oftenderunt fi. Romazis arma in- ferrent, eorumque magnum Imperium, & Ur- bem. affequerentur :: id. accidere poffe fuo ipfirotybius multos effe populos iis fubje&os, qui magno co- rum odio, teneantur , illis fpe vel.libertatis , vel mitioris imperii fe exterislibenter jun&uros, dum fuperaturos credant. — Zray/alpini precibus vidi, & donis, fpeque uberioris victoriz ex hoftibus li libro 2. amici fiunt, fzdereque cum C;/alpinis junguntur. Liriasquo- In finitimos ergo ZZefru/cos arma expediunt , ut ?"* ib. 10. ediantur. jd He- $. Clarameutinms. yz FSicaoP r0 NOI C LOA RO A M OUNO TO pg 5D $i Hetrufii tanta belli mole territi fe maximo auri | X pondere à belli periculis ,' & damnis redimunt: poftmodum in.belli focietatem adverfus Romanes folicitant nec abnuere Ga/Z: fed: de miercede dif- ': fenferunt.- .Credebant. 72/5 fatis amplam . efle | mercedem datam jam ingentem" pecuniam : at Galli contra eam. datam: ne vexarentur' bello re- | fpondebant :- pro bello ergo agri pártem' quam | incolerent , colerentque flagitabant: verum agri damnum, & multo minus conterminam .habere | : gentem ferocem utque ipfi eredebant barbaram ; & efferatam non placuit. . Revertere ergo Gal/ pecunia. abíque-füdore; & fanguine parta con- tenti. . At reverfi in Ga//am Cifalpinam fcilicet 89de divifione predaz orta contentione ad arma : hic Seuozes , inde qran/alpini venerunt. ^ Ys. füit pugna exitus ut eoses ab eo bello occupati ma- gnam lmperii partem. perdiderint: tum: nempe Livius — Picenum amififle verifimile eft nam fub ea tem- pora Pizentes cum Romanis £xdus inierunt, ut jam. Senonum jugum plures faltem eorum abjecerint. Hic annus quo tutnultuati funt Ga/// fuere Roze | Coff. M. Fulvius Petus... 3. Manlius Torquatus. | Romani autem. cum motum Ga/lorum intellexere | quorum arma horruere diu, fprevere nunquam; | maximo adveríuseos copiarum apparatu feíe mu- nierunt: at intellecto difceffu ea cura levati mul- to fidentius folos /7erufcos aggrefli funt, lateque corum. agros populati etiam. vicos, & inferiora Oppida incenderunt fedentibus intra munitiones Zu/cis nec audentibus fefe aciei aleze committere. Senones demum reverfis in fua Tran/alpinis circum- fpicere damna fua, imperiique diminutionem, à cujus recuperatione Piceztium, cum Romanis fze-. | dus , prohibebat , ni oma ipli vincerentur. | Cum ergo przefentibus incommodis vetus odium revivifceret decreverunt cum Sanite implacabili Romanarum hottearma jungere. Quadriennio er- go poft percuffo cum Samnitibus tadere invafe-. runt in Caertimorum regione Romam, pluri- mofque eorum cecidere, & rurfus juxta $entina- ?e5 non pauciores alios obtruncarunt , copiafque univerías in fugam conjecerunt. | Ita narrat o/j- bius, variatque Liviss non negando tamen mul- tos tum Aomanos à Gallis caefos. Narrat. itaque Livius tertionon quarto poft anno Coff. 9: Falio, & P. Decio cum Samnitibus Gallos in Romanos moviffe tantis copiis eaque ferocia ut Ga//i C/a- Jium uíque venerint; ibique $cipiose Praetore in- tegram legionem ex aliquorum narratione, quos non improbat occiderint ut neque nuntius füper- fuerit: tum. demum adveniffe Confules ambos: exercitus eorum quatuor legionibus coníftabat ; fociorum vero Lat;gi nominis numero-ampliore: equitatui Aom45o magno mille fele&i equites Campani adjungebantur. | Alii praeterea duo exer- citus in przfidium urbis Hetrazizz oppofiti, alter | infalifco fub Fu/vjo: alter in vaticano agro füb: Pofiumio collocati: At cum Galliserant $awnites, 90 Hetrafay , Gc Umbri , qui concilio habito , cum: —. Menoues , & Samnites inultitudine. abundarent , non omnibus copiis in pugnam defcendendum ju- dicaverunt ; fed folis Miss ; & Samnitibus pu- gnam delegavere. — Hetrz/cis vero &c Ubris in |. ardore pugna: Caftrorum oppugnationem deman- |. davere. In agrum Sentinatém uterque exercitus | convenerat ibi à:C/gfigis: tribus clam: no&tu Con- | F fules de hoftium confilio certiores fa&i funt. Ex- civerunt illi Pritorum exercitus Pz/vii , & Poft- |. Dumii, uv Clufium profeGti inde vi fumma Hera- |. víe, G Umbrie fines late vattent. Nuntius pe pulationis ambos eos populos ad fuos fines defen- |. dendos impulit. Quibus abfentibus pugnandum. ftatuerunt. Biduo ergo lacefferunt. hoftes tertia demum die in aciem utrinque defcenfum. ^ Ga/Ji adverfus finiftrum' cornu übi erat Decius, Samniz ?es'adverfus dextrum" ubi erat Fabius fteterünt? Et pari adeo virtute concurrerünt, ut fateatür Z7- ' | Viuss fi Tufci praterea, & Urmbri adfuiffent, má- , gnam cladem Aozanos accepturos fuiffe. .— Fzp;gy .in dextro cornu continuit rhilites, ne impetudi ipfi facerent ,' fed" füftinerent tantum Szzzyiter perfuafum enim habebat eain gentem ficut etiam , Gallas initio pugnze magno ferri impetu: at lan- | gueícere: poftea animi , & corporis vires ; tum: , que facile vinci dam Fadjazus miles lenta pugna | Samnites vetardabat. Contra ferox juventa Decias militem fuum, ut Gallorum impetüi pari impetü | occurreret incitabat , immifitque etiam equita- | tum: qui proturbaret hoftem ad eam laudem ex- | Citans utrofque at priores dextro cornu pellerent | hoftem. : Maximoillis honori futurum fi ab equi- | tatu) Gc alevo cornu victoria inchoet. Equita- tusitaque Aomanus bis Gallicum averterat, cum | Galli effedariosimmifere. ^Superftabant carris, & effedis armati. milites , ingentique equorum , & , rotarum fonitu in hoftem ferebantur: fragor, & | infolitae pugna fpecies Romagorum equos terrtiit, | & diffipavit: inde peditatum aggre 1 antefiona- | nos proterrere, & jam perturbare legiones: nec ceffabant Ga//j impreffionem carrorum catervis fuis fequi, nec refpirandi tempus Rozazis conce- 91 dere. — Inclinabat jam acies, nec Conful praefens objurgando milites eam reftituere poterat, cam ad faperilitionem paternam recurrit : Se fc fcilicet | pro legionibus fuis eodem quo pater olim habitu, | lifdemque in hoftes imprécationibus ufüs in me- | dios Ga//osfe moriturus invexit. ^ Anitiavit Con- fulis: mors imbutos eade füperftitione milites: | quafi ipfi ab.omni jam Deorum ira expiati ; quafi | ca morte devoti telluri, & Diis manibus inimici. | Pontifice ergo Lucio, cui lictores tradiderat Con- | fül ,. vociferante jam defünctas Confulis fato Le- .| giones feruntur in hoftem. ^ Advenerant quoque ab altero Confule miffa auxilia unde primo fübfi- D| ftere Galli, & fa&o cuneo irruentibus ARozznii refiftere donec: Fabius in Samnites jam defatigatos impreffione facta. eos fugavit ; qui Caftra effufo curfu Gaj/is relictis praeter eorum aciem petive- Tunt. Tum à Confule miffus Campazus equita- tus; tergo invafit Ga//os conftanter tamen ordi- . nes tuentes donec captis, & direptis Cafris $- amnitum à toto fermeexercitu circumventi ftantes non fugientes mortem bellicofa gentedignam op- peuerunt: laffati tamen vi&tores multas catervas inta&tas reliquerunt, quze adventantibus tenebris. iniGalliam revertere. Senones vi&i licet armis non tamen cecidere animis, nec ultionem defperave- re; | Quievere tamen ufqueqüo vires re umpfe- runt. Decennio ergo elapfo fi Polybio credamus: at bis decennio fecundum Liviut, arma refum pfe runt; ingentique comparato exercitu non amplius propinquas Aomanis Hetrurke partes: fed ab eo- rum finibus remotiorem agerefli funt. Tranfgret- fi enit Zpeunintm dfretinos fines invafere, G&ceam demum Ürbem obfiderunt. Roma, qui faepius potybisy Tufcis vi&tis Herrurie- imperium, vel füi juris fa- .Ciebant, vel jam defítinatione przfumebant, in tutelam Zfrezigorum exercitum füb £.. Dezzul Con- füle miferunt; Coff. enim eoanno M. Curius ,. L.. Lentulus. Exaríerunt in Romanos Senoge; non poffe jam fe;commovere quin przfto fint ad refi- ftendum Romani. Quin Camfaniz, quz in /- ulia , & demum quie in: Piceno pofféderant. ab. iis vel'occupata, vel per rebelles fubt a&a, quos ipfi protegerent. Nihil effe medium $2555 Us, 92 vel vincendos, & profternendos Romanos, vel in antiquam Ga///2/? redeundum. ^ Exacuente ergo ira ferocis gentis fürorem aciem in Rzzagos ne- quaquam detre&tantes pugnam moverunt, Con- flictus . 53 HisTOoRIARUM^C ESEN E LiB. LII. $4 fli&us acerrimus. fuit tanto tamen ardore aniiio- rum Ga/// pugnaverunt, ut magna édita ftrage Ro- 422105 vicerint, Confule etiam interempto. -' Pro- pinqua Urbs: ( non longe enim à menibus rei contlixerunt) ' fugientes Ro//u05 multos fervavit; quz reliquiae adjun&ze Civibus à Ga///; Civitatem efenderunt. :Sesones magha parta praeda cum plurimis captivis in patriam remeaverunt'j Se- iamque magno: cum triumpho j qui poftremus fuit; ingreffi funt... Succeffere novi Confüles Sex; | Cornelius ; -& M. Curius. ^ Huic Provincia Hetra- 714 demandata, & contra praefertim Sezones Zfre- Cos imrum:defenfio: qui ftatim $222: ad redimen- dos captivos mifit. "At internecinum adeo odium Senones adverfus Romanos jai conceperant; ut in Legatos: ipfos jure gentium violato populariter infurrexerint ; eofque 'occiderint. | Pinis jam in- clitze gentis, '& Rome captione celebris immine- | bat; unde quod :moribundis ferte accidit, jam mentis lumen , & vigor fübdeficiebat.. Romani | itaque tam infigniinjuria provocati, innocentium praterea.commiferatione moti novum dele&um magna cura habent , copiafque & numero , '& virtute militum przeftantes comparant ,. commea- tu praterea, & apparatu omnimodo inftrü&as. Cum illis Curius in Galliam contendit ad excin- dendam, fi fata velint, gentem ARomazo nomini prorfus infenfam. Multae funt viae, per quás ab | auftrali parte ad borealem /Zpezninus pertranfitur; inter cacteras ca eft, quam |Sapis Ce/ene flumen curfu fuo findit. Hzc cum prius inter montes triginta ferme millia paffuum ar&etur, ad Czfz- "e tum Sene Urbem in planitiem aperitur, quae cít pars, & prope terminus ejus, - quam maximos dtalie campos vocat Polybius; nunc autem JLozz- Lardie planitiem vulgo dicimus. —Sesones Roma- 20r? cognito adventu maximafi unquam ira in- cenfi funt; aufos eos effe qui intra fuos fines Ga/- | :93 Uca arma femper horruerant in Ga//ar nunc pro- ficifci. In tantum ergo contemptum vires ntinc Gallorum captivo :olim populo deveniffe ? at id permififle Deos: ut Z/lezfezi fugam in Sapienfem occidionem commutent, ut fanguine ipfifuo oc- cifis poftea Senenibus parentent. Quse vero te- meritas cum ad 7727; moenia à $ezozum parte vi- Gi, & foede fugati fuerint nunc cum univerfa gente intra ejus vires velle confligere? Non vero | hic fugatis erit amica Civitas, & propinqua re- fugium : fed hoftilis undique regio aut fepul- chrum, autvincula minatur. Quid vero vincu- la? Implacabilem hoftem occidione occidendum diver effe. Pleni igitur ira, fiducia Senones prope fines fuos Romanis occurrunt ; id ipfum Polybio afferente.. Intra fauces itaque montium ingenti militum multitudine,obviam inimicis va- dunt. Furor certe potius, quam prudens Impe- À| rator eorum exercitum duxit: non enim. ingens multitudo. equitatu praefertim ,- & effedis pollens inter atia loca, ac montana cogenda éráti poc tius fitus ejufmodi Roza7s manipulis, lüxatifque eoruur ordinibus prorfüs accommodátus erat: Coneürrerunt ergo ad primum occurfum exerci- tus pari animorum forfan" ardore :' at- diféiplina longe difpárr, Gfortuna: "Intra montitim angu- ftias obftricta Senonum multitudo poftquam lon- . ga; & diutina pugna irzc furor elanguit, Romane di(ciplinzéj '& fortunz ceffit non fugiens üüt ce- dens; fed ubi conttiterat ibi mortem oppetens üt. - celebris Imperii finem pulchra faltem morte ho- rotytius. neftaret. Quanta fuerit! clades ex. fucceffü. elu-; cet: flatimenim, & Urbem Sezam , Gccsteram: regionem Roman; ceperunt, quafi omnibus $e- nonum viribus excifis, & conifra&tis. ' Hac'eftea: ad Gefzzam clades quam inter niaximas 'exerci- go tanta potiti victoria, ultique. tam demum ignominiam capte olim , & incen( Urbis füpra- modum Tti in Regiam Sezonum Civitatem Senate fcilicet novam Coloniam inducunt iifdem. Coff. Sext. Cornelio, & M. Curio, qui annus fuit: - tuum occidiones Ezrropius numerat. ^ Romani Ct- Antea in : apparatu. "Hsec Polybius gravis Scriptor his verbis rem o4. totam exponit. $ed parum proceffum erat , cam eis Senones occurrunt: Hos collatis figuis e vefligio agereffi fuperant; ^ Magnam partem Anterficiunt 5: figui fie- perfuerunt, fedibus fugant y regione potiuntur. wo- vam ipfi in Urbem Coloniam inducunt. Eam: veteri nonne, quod prius à Gallis babitata fuerit ,/ Senam appellant; Eft autem ea Urbs: quemadmodum fu- pra wenoravimus, in littore Adriatici maris fitay ubi campi Ttalie terminantur. Qui füerint'Trium- viri, à quibus dedu&a Colonia $eza:z , cum de- fint xi. & xr. libri Zivizzz hiftoriz ,. non con- ftat. Inlibrorum Epitome, & Coloniam dedu- Gam, & violatos à Sezonibus Romanos Legatos y & ob id indictum illis bellum dicitur: at pertur- bato etiam ordine; fed nulla narratio. ^ Colonia Lib haec Senenfis vacationis facrofanctze privilegio fuit: infignita afferente L;vio; qu: tamen ei vacatio: fub 4/drübalis adventu quoufque hoftis in talis. effet ," abrogata Senatus Confulto fuit; utíuo in- fraloco. Tnterim jure merito huic Coloniz. va- cationis privilegium: conceffum , cum inter po- pulos , vel inimicos, vel fufpectos conderetur, ex altera enim parte Bj, ex altera Z/ezeti cer- te inimict, ab ortu Picegtes nondum | domiti ;. ab auftro autem magno montium tra&tuà Romana | ditione feparati , & ob longam ab Urbe diftan- tiam, & interpofitos Hefra/cos imprompta fubfi- dia. Huc uíque de Seza Gallica texuimus Hifto- riam; deinceps de eadem, fed Rozaza jam: Co- lonia facta, agemus. iun Pu NOpSUOTPE^LR ]p*SRO CUR E * IB BR r Eger x:593 XoRDIoR jam Hiftoriam feme | E.| lonis quietem peperit: at nihil otio à gloria alie- poftquam Colonia Aomanza fa- &ta eft, ecundum Po/ybium Sext. Cornelio , & M.Gurio Coff. licet Florus | Senonum |. extin&tionem Dolobelle xxibuat,. cujus Confu- latus Cornelii & Curii. Confula- tum novem annis przeceffit. |. At quoniam pareít Braviorem, & antiquiorem Scriptorem fequi, id- Circo Po]j)jo (temus... Jejuna autem erit hzec Hi- 9TI2: pars quod vacationis privilegium altam co- nius. : Non poteft idem tranquilla vitz filentia , & effüfum famz fonitum obtinere. —Alternantis fortunze ,. & obnitentis virtutis fragor famz tu- bam implet. .Coloniz flatus ut conjicere licet fub initio hic fuit. Ravensa in Romanorum jus * 274, cum Sega devenit. Ar illa Municipium , non o6 Colonia ,. conítituta eft... Caeterum | Zfriminum , & fi qua Picezi pars, non UE fefe in libertatem Rubeus in AXAVCR, lib. primo. : vindicaverat. 'l'um abjecto jugo cum reliquis Picentibus convenit : unde paulo poft Picentibus $. Claramontins. D2 victis, Hift [Document text truncated for crawler view.]