Por Rolando Levanto vezino desta ciudad contra Iuan Francisco Baldi y Iuan Bautista Baldi en su nombre, vezinos de la ciudad de Genoua
Full text
En Granada en cafa deVrácifco Heylalmpref for del a Real Chancillen*-Año 1 6 3U POR ROLANDO LEVANTO VEZI: , tío defta ciudad- CONTRA ÍVAN FRANCISCO BALDÍA y luán Bautifta Baldi en fu nombre,vezinosdelaciudaddeGcnoua.
OBRE tres artículos efiá viíío^ El primero^fiíe ha de reuocarcl mandamiento de execuciong difeernio el Alcalde de Corte co tra el dicho Rolando Leuanto, porveinteycinco mil ducados de cinco pagas corridas en cin¬ co anos, en virtud déla eícri tura que en fauor del di¬ cho Juan Francifco Baldi otorgaron el dicho Rolan do Leuanto y fus fiadores. Elz.fi en cafo q la dha execucio no frdcucreuo car,íe deuéfcúocarelautoen q’cncargódelosdiczi dias de la ley aRolandoLcuanco, f in auerfido citado de r emate,ni aueríeopueflo > f inoíolo p o r aner pre* Tentado la petición en que dixo contra c! mádamiétodcexeeueion. El tercero,fi fe deuen confirmar, o réuocar íos ait tosenqueelluczdc dependencias y fu acompaña¬ do mandaron acomularel pleytocxeciuíuó alpley to de quencas intentado por el dicho Rolando. En cítos tres articules el dicho Rolando Leuañ* tó tiene juftificadosfundamentos paraquefe deter* tninefegun fu pretenden. Paraloqualfcáduiertc,qucaunqueesafsij quccí dicho Rolando Leuanto por la dicha elcrituralco* bligo el dicho año de 625.a pagar al dicho luán Fran¬ cifco Baldi quaréta y quatro mil ducados cinco mi! cada año, defpues dedo Ic fucremitiendo diucrlas mercaderias, de cuyo recibo el dicho luán Francif¬ co Baldi leauifd por fíete cartas que eftan prcfcnta* das,de larelacion de las qualcs relii!ta,que lo que cti tróenpodcrdcl dicho Juan Francifco Baldi ren>itido por el dicho Rolando fon 2200. facas de lana* 7 y* arrouasde azúcar,y efiforme losauifos de las dichas cartas lo vendido hafta entonces monta mas de ^ojj¿ ducados:pero el valor de todo mas de i50[]'ducados fegun el codo de Caftiüa. Eftas cartas eftaa comprouadas con comparado “ . r '- di
ác letras de inftrumerieos auténticos, y con teftigtí* de la nación Genoucía,que ti enea conocimiento de lá letra del dicho Juan FrancifcoBaldbcon comprouaeion del fello con queeítan foliadas las dichas car¬ tas,con depoficion de teítígo$,quc dizen tienen no¬ ticia de auerfe remitido las dichas mercaderías, y auerlas recebidocl dicho Juan Francifco Baldi con teílimonios de la paga del los derecho^ pólizas de cargaron, y o tros adminículos,que hazen indubita¬ ble certeza de fer ciertas en todo las dichas cartas. Y concluyente prouan^a de los auifos que contienen,y toda fecha incontinenti con citación departe. Porquede lo que fe dijere en los dos primeros ar¬ tículos, hade refultar el fundamento parala prctcníion déla acomulacion,fin embargo de que fobrcc- 11a es el articulo prebioj trataremos los dichos articu* los por el ordenque citan propuefios.- PRI MERO ARTICVLO. f En cite articulo para llegar a la juftificacion de la preteníion del dicho Rolando Lcuanto,por las o-* poficioncs que de cotratiofe hazen, primo inipicien dumeíl, fiel poder que tiene el dicho Juan Bautifta Baldi es bailante para la compenfacion y juyziodc } quentas,queeIdichoRolandoLeuanto haincentado. In quo aduertendum eít, que la compenfacion fe puede proponer en vna de dos maneras, o porreconuencion,[queesquandoelquelaopone,noíoIo quiere extinguir el debito, pero que fea condenado elreconucncidoenclcxcefibdela cátidadquequicre compenfar ? ] o por excepción ad rcpellendam & extinguendam adionem aduerfari, y la propoficion en qualquiera manera que fe haga,oporrcconuencion,o excepción > oraícaante vno,oraantediuerfos Juczes,vienea íervn genero de defenfa,ad cxcludendumaduerfariiudicium,Yt egregie notatSebaf tian.de M c d i c M ntraftdfcompenf.i.part.qurtJl, /. anutn. En
En ambas mineras ha pfopujfjlo é! dicho Rolan¬ do Leuanto la cornpcnfacionrael juyzio que tiene intentado de quentas, deduciendo, que en la corred pondencia ha auido diuerfas partidas de la vna a la o** tra parte^hincindccontradl^fiiintcntado el reme¬ dio de conucncion,y reconuencion de todo lo dado y remitido de la vna parte alaotra>y de la otra á la otra,que obra todos loi efetos de la compenfació* v t e 1 ega n te r Medi ci j s,vbifupyá > n um*17.verf Sexta con - clujiOi En el j’uyzio executiuo por exceptan para impc«“ dirladichaexecucion. Dcfto refulta,que teniendo el dicho IuanBautiílá Baldi poder para pediry cobrar del dicho Rolando Leuanto, le tiene bailante para defender el juyzio de la compenfacion,que íé opone contra fu padre que le dio ei poder, aunque tegala taxatiuaque elpodcr pretenden que tiene, vtpofsit id agercadiué) &non pafsiué,o por lo menos no ha de poder vfar dél adi-« iié,como prctcndc,text.eBexpreffus in l¿ aítionem, Cde procuratorcuius hxc funtverb r.^íBionemehqui ábfen— tisnomineA^erevul^finoneumdefendahdenegarioporten im.tMclopropetuo exprtf[umtft T y deftosdájaf dos ra¬ zones en la mifma ley.La ptimera ) n u m . i . i b i ; Q «í4/'ír interuentumprocuratoris nondebtt fieri detenior condi t io éduer fart J 2. §.defendí ,ff.ex, q uib.caufinpofíefj. eaut.fedjí principalis ageret pojjet cora eodem indi ce recanueniri quáin vis alias efíet diuerfijori ne reas per diuer/a iudicUdiBrahatur>cap.difpendia->§.rcus dere/cript.in e. cap. t. CT2. cierna tuispetitioy l. cum Papinianus 5 in a utbentica confeqi, nteri vbi latéPtYtoli? alijsiQdtfentent.tr interlo^ommum i ndic.ergo cum procurator nftt debet defender e dornmm in caü Jareconuentionih &c. La fegundaen el fin del n 1101.2* dondcctim maximacóíidcrationedize, que la dicha taxatiua feria contra la fubftancia del ado,ibi:^ cita prohibí tio de non dífetidendo contentaJubexpreJs*' a r xatiua etiamfiejfet expreífa non de be tequia ejdet
Salicct.AlcXv&Baíd.ibidcn^Grcg. Lopcz,in!.ii.tit. j.part.3.gloC5.ibi:£í«e>Mfx/;oc,j«o¿ p r o c urator confíi -- ititus ad agendm videtur conftitutus, etiam ád defenden dü in caufei reconuentionis,tjridem dic^t?fe procurator confié toa tur adagendum cum hac taxatiua(tantum ) fecundu Fulgof.in diEl.§Mpr*etor^ Iafequi altos referí in difl* l, aftionenh&c.Y efto fe confirmaron que la taxatiua pue¬ de obrar fu efeto en las cofasque no fon de la natura¬ leza del a<3o para que fe da poder, porq íi vno da po¬ der para tomarqucntas,y ponerdemandas pornc-* cefsidaddelanaturalczadclnegociodclaquéca,vc-- niuntdata,&accepta,y de la demanda venir a< 5 fio,& excepción y aísi fe ha de entenderlefpeto de 'a perico¬ na con quien no ay quenta, ni contra quien fe puede poner demanda,vt exLndouic.Roma.cumiudicio, ííotatlafin di¿t.l.aétioncm ? n u m . 4.ibi:Q¡^4Wtf/«r4<//- clionis taxa(iu¿tH excludere extrañe*, ftdea qutpertinet M tiftum non excludit , text. efe tn diña Clementina exhibí verkCum auttm natura y c umglof.quem text. adhoc reputat aurerumfengularem , & peregrinumJoan.de Am*nia,in tofilsá.incipient.vtrumjopbanh ¡bidé mfac i tequia verba qud tumcumque generaba nunquam videntur excludere ca,qu4 Vtniunt d t n uturaadlusi&t'W n um ¿ .cadcm refolutiofiem comprobar Vndc fi el dicho Juan Francifco Bald dio poder al dicho fu hijo tan general para poner demandas,y to¬ mar quentas, no le puede dczir, que la taxatiua con [ \ • que fe pretende limitar el poder loco arte,para no po dercon las taimas perfonas con quic huuiere dehazcr quentas,y huuiere de ponerdemandas, trataren juyzio,yfucradcl todo loqucconcerniereacfl:o,y admitir la compcnfacion délo que dcuc el principal, vtaducrtitTindarus,dccompcnfat.articul.7*num.^ tom. 6 .trr< 5 t.a.part.ibi:NK«</tt^er^o compenfatio vteiur aflione , vel pajsiué difetnguedum eíl> an de propri debité ipfius procuratoris , vel tertij ampen/atio abita atur , Cr loe aeditnus nonpojfe tanquam de alieno oliiciatur debito dominéfeub dift* Ceiut quodam vero de debita , quod ad
ipfum dominumfipeñdt , if potejl bu abfiqat dubitationcyimo magis , quod ex quo coMpenfiatio prius e/Jetin-. ¿uña ipfo iurt certéprbcurator abjentis fit conueniatur non debet de rato cauere > quia nibil compenfat . fitd db iniciólo minas pe ti tur y vtficribit Jurisconfultus, fifi. de compenfd.poíled quamquidquidalidicant aiiter mteliigerfc do illum text. Principalmente,que confiderado el primero po-* » dcr,cn cuya virtud cxecútalacaxatiua,nocítápucfta fino en cafo efpccial del aucr de ioftituyrc! poder pa¬ ra juyzios; conloqual fe verifica, qire fuera de!caló de la limitación q pufo con la tax'aciua,cl poder com prchcndc todos los demas,etiam íffequi ran t tpccia* le mandatum,vc ex Ge miniad cap.qmad agenda, §.n de p rocurat.in <r, J m o ! : inl.fin. cola.it. fifi qu'h & a qu.appel. liceat. A icxartd.&; Jafi inl.finff. quodqúif.iur*Tprobsít\Ü terminis Cardin.Tüfch. condujenum*a. litera E. Y porque en cite punto no entendemos que ay juíia ra- ~ fe pudiera traer en conl filacomprouacio que ticnehcchaeldichoRolando de las dichas cartas hazen plena prouanja contra el dicho Juan Fráneiicó Baldi de lo que las dichas cartas coticnen,y no ay du¬ da que deuiendofc tener por ciertas, todo lo conte¬ nido en ellas fe tendrá por prouado, l.gener ahterfi.de nonnumer.pecun.l.quidam^ff. deconfiitut.pecun. LTlutttdj ■ > § fin.Jfi.de pofitlfiliusfamtlíafyfflitd fyfdceJontat, Yantes de dezir lo que obra la dicha comprona-- cion,fuplicamos a v. md.trayga a la memoria lo que dizcBald . c onfia* s.num.r.libr. /. propéfincm,dclas cfcricuras priuadas de los mercaderes,ibi: Quarum etiam ficriptuT^unquampriuaU exgeneraü confitetudine reputa* tur quafiiauthentica, ürcredibtles proptermercatorumprxcipuam fidditate, Urex parte legalitatem, ffi.de ¿dend. l.qu& duM>§, nummuUr ios,máxime quattdo iubanturadüiW^* propterpublican vtilitatem, &c. Y el Carden*! ñauare» lufiinfimdn princ^ókcm: Quod littt* zon de dudar,omitimos lo q prouacion de lo dicho. Secundó diflerendumeft, í
mittunturhéet vim puhíicorum rnftnmtniormde confié indine-, y dedo nació, que ales libros de los mercade¬ res fe da crédito,y dize Bxld.confity.num.í.lib.r.y So* eiciuonf^Mb.j.c^uod hocquod detur fi.d es libris mer catorumdicicurtranfiuiíTe in iudicaturn,quiacum domusmercatorumdebeateífe domus equitatis,& veúut\hAt)gc].ccnftfS-col.j.O'CQKfj2/.c(>lum.2.Aipo~ (iilaú Alcxzud.vctb.hfercat orum>cotiff o qu;ealiosrefert,&ipíoru iritcríit,qncdeisadhibeaturfides;prefumefe>queen fus corrcípondcncias tra¬ tan toda ucrdad, y afsi Arctin.co»;/^. inci pit ciegan ter col.penult$.vÍtf.'Cuwer¿opr¿mi//t,&cSac\n. con/. j 0 7.ti* /Mb. *.dizen,quc los leñares Iuezes en fus negados fequi debent íimpliccm veritatem in qua de pr^hen* denda attenderedebent,quod verifimile eíi,&hoc quia in eorum caufis proceditur ex bono,& ^quo fo¬ ja fa&i veritate infpeda,Roma.c 5 /T^.cí/./. infin.verf Maximéintcr mcrcatores,Bcnbcn. Strac. i ntraíiJt intrcatur.titul.quomoclproced.fu in caufmercatorMumer* /.Cj. Eñ lo qual folo íe pudiera fundar,q las dichas car« cas por fi folashazian concluyente proua^a de loque contienen, p o r ícr el dicho Juan Francifco Baldi, y el dicho Rolando Leuanto hombres de negocios de tanta corrcfpondencia,y fer efto tan notorio*,pero ex abundanti lacomprquacionquecfláhcchadelasdi* chas cartas de por fí, fola y mayormente conlascircunftanciasqucconcurren hazcn concluyente pro-* 113055. Dosmancrasdecomprouacion fe han hecho de las dichas cartas; vna por comparación de letra del mifmo Juan FrancifcoBaldi,cfcrita en inftrumcntos auténticos,de pedimiento, y con citación de parte,y mandamiento deluez; otra por reconocimiento de teftigos, que conocen a las partes, & notam habenC manum ícribentis,y que es cierto,que las cartas en fu firma contienen el nombre y fobrenombre del di¬ cho luán Francifco Baldi, y que I os fobrccfcritos fon aR,o*
a Rolando Leiunco, fu fecha en Genoüá * eob día y año de lia, fu remiision a Granada,& fie habent debf tam,&confüctam formam cpiftolarum. La regla e*, que las eferituras priuadas,etiam curri comparationc literarum, &curo probatione teftiu affirmantiumfimilitudincrn,quianoüam habetmamim fcribentisjnon faciuntplcnam probatione,por¬ que por el derecho de los auténticos eftá corregida la Lcopár*tiones¡Q déficit inftrurn. y es regla que afirma Rarto feo m u n m en te fegui da, in 4 ádinvntndh fah num * 2j.jfMiurduYñndXKZtex2dí\\hMznoc\\\u$)iib.i,dz*rbit~ eentur.j.cáfüiTj.num. /• teftecur hoc t o tu pende re áre¬ nlo iudicantis arbitrio,expcndcnsadjdBald.imóctia Bartol. diccntis quod tanta poteflefle vis c b m .pt- * rationis literarum, vtpriuataeferipturaefit prefianda plena fídcs,quíerecenfec Syg\fixi*ScaCci2xJeitícl¡c.lib.2¿ CAp.trMum.pftp.ir n.iQ90.'H\co\aoGtnuz,clepriu*t.fcr¡p¿ tur.lib.Jt.jUrtJi.S’Mum.fs.y fi en algún cafo fe puede de~v zir,quc ay gran fuerza de comparacion,por lo que íe coníidera para que fe pratique la rcfolucion dcBald* Bart. &Menoch.cs en eftc* Sed qüidquidfit,eftarcg!a fe limita en las cartas miíiuas,las qualcs cótra el que las cfcriuc, per rccognitionerm Se comparationcm literarum faciuntplenamprobationem,Grammiat.</fayr2/.«./f.itacxBartr Butrio>Paul.dc Caftr.Socin.Alcxand.Cratict.Fclin« Grammat.Dccio>& ex communiori epímone cocrá Gardinah& AbbameíbluitSygifm.Scacciajvi^/rrftfwM.ioió.affirmat non cífc rcccdcndum afohac tationc,quiacftcommunitcr recepta,&confuctu-¿ dincaprobata,nam vcinquitC^far de Gratis* nj.ntwt.y. i n comprobatione epiftolarum non ex igicurexaélailladiligentia, qusealiás adhibcrcíbletcu non folcantfcribi in práelcntiá teftium» qfipd ideni notatSygifmiind.Scacciaj<'¿//i/»r.í/^««m./»/£r.Nico e ’ laoGcnu Jefrmt.fcript.<¡u^ que milita lamifmarazon,quecn las partidas d<yV libros de qucntij calas qualcs la compara^ 0 ^ ^ .
Yw ‘ Jf V tii3que;fe!ti'lioíl dich|^o!andoLíuaoto caridad su: tíioncofflisdajóy.áciaáoi, y cita proiudo, que n¡oauaasdcKfí»crcadcriasricnecnter,yqueíegun c! cüfto de Eípana, valían mas de í|0[).ducados, de ttunera>queay mayor cantidad liquidá>que la que fe pide por !jidicl¿eícr¡tura, y la liquidación lea techo Í0Contináiri>iqüeescaloea qj>ccodos conuienc en aucfedcue ^o.icirb. excepción de compenfecion concra'elínrtrfiiiicnto.Tyn(iarus,r¿//;¡/-’M ) í iaKfr.^ ¡ SebaftüfjfMedv:Í vbifi¡>r<t,i. qu^y pertotm, pluri!|íjs^adduíítis Azibcd.tnl.htitul.ii>num. us.hk i.'ltetopit. La caceraconfideracion,es delinque los dichos Rolandl LcuantoVy Juan Francilco Baldi ion naturales de Gcnoua, y que en cllaay eftatuto, para que no fu pueda oponerdccompenlacion contra el i ni— truniento,fin o confiare deliapor otro inftrumento, como lo refiereSy giím .Scaccia><fe cambas A cfta opoficion fcrefponde. Lo primero,que el eílacuto queScaccia refiere, que es en ei Ubr.z.cap.u ¿¡ecaifitxécíitiitXtxí. TSÍ¡¿HpGffit-> cxprcíTarrtentc dizCjC] fe pueda oponer !a fatisfacion, o cornpcnfacion peí fcriptnran\pubÍicam7Yelpriuaum,y porque el libro dcloseftatutosdeGenouanoestanffianuel cnEfpa- ( ña, fe pone el eftatuto,que hemos vifto en el a la letra: Non pofsit refpodere volens , ctium obferuatir pr¿Mflifyali~ quidopponérteme aliejum excepúonemfacer e,nifif$lutione^ iJél¡añfañtonem, etiam per viam con pe nfañora, vel quiet*tionem,aHtremifsioriern per inílrumentuni publicum,vel éliam feripturam publicam, ve i per extraftum cartuUrtorií Sanfli Gtor^ij, vel aliarutn compemUrurn reipublic¿e. Vcl perícripturaspriuacascrcdicoris^e/^o^//?^ /cripta\ áUt(ubferiptam p er c y editor em. Loiegundo,quc el contrajo de ladicha cícriptu-*^ H no íc hizo en Gcnoua, fino en Granada,y fe han de atenderpara determinación de fu cxccucion, no las leyes de Gcnouíjfi^ 0 ^ 1 dfftcRcyno? Lfijundus/JM iuiflio -
* w/3/W¿0j,Baito!.Hi ÍcuBoM$u!of'> nrnn.rf.&iec.aé Sftmma Trinitat-úrfide C^M&cftcortibunis opU-> nio,ccftcRokndoáVallcjroffp^?»%‘4^. Lo tercero,porque aun en termiM^efte cftaru- tO)h,uicrtdoíc la prouan9airtc6ntincnti>como le hi« 20 con citación de la parte, f e cumplía con emporqué tienen ygual fuérzala prouan^a de teftigos^ oclinftrumcntojvtinccrminis probar AnfS.de'Canario» de execution.inftrum.num.Ts.qutél. J< 5 . dj||ns: Statutum áifponit y quod certa cxceptionef>qu¿ permitl'unti r d íldtuto pppotii contra publicum inflrumentüm, pod exe quipe ti tur , nonpojiint probar i y ñifiper publicum iMtrumén(0 y r ds no babet injlrumcntum p cenes fefolutionis , an aliquo remedio occurratur< refpon fic y quiapoteji in Fiare? q u od luíkx ex of~« ficio teíUs r teipiat quibu* receptir, ir publica tis fydicir of~* fcio tuebitur: jicut dteimusin eo qui turauit nonprobarejb-* lutionem y n i fiper inflrumentHm, vt netatSpeculat.w tit.de probat.§.vide y v er. quidfidebitorfacit deiureiurand.c.aí nofiram y quinimb tuebitur excepthnefraper infirumentum probata : cum de attcRationibus rifle receptis, Z? probatibué liqueat publicaferiptura, i?fie publico inftrumcnto y v tp4<° tet ex dittir i ti próxima quaíl De hazerfe la compenfacion ipíb iürejriace el fun* damcntoprccifo la determinación de los artículos fobrcquccífévifto cftcplcyto;porqiH L ompenfació que obra ipfoiure, tiene particular muraleza de extinguir la acción a que Ce opone, B znoí.in l./Ipluresi mm. 4 . jf.defideiulJor&o\¿.inLficonítat>ntim. vbi cvíi Paul. Cdecompenfat. Afñift.deci/liai. nunca* Muñoz de YLCcobM y costc{crcnSiderAtiocin.comput¿tJ 4 .num.f.\b\i QuUexceptio cotnpenfationisin hoc ab alijs exceptionibus dijfert y q uodrel¡qu<cexceptmesoppofiu m indicio tantm elidía aftionem y v t in Ifi vnus y § .pa8us ne peteret y f fje pa* Bisequeeamperimuntquovfquefententiafuerit Utainfauorem excipientis y \ t tcnet Bartolo IhlianuSjnurn'ú-ff* de conditdndebfei exceptio competífationis tatn babet na-* turam y v t vbi primum oppofitafie ipfofaBo debj tm ext¡n ~ ~ guatáduerJarij } < T con¡equenUNclionem> e tím M (c j uam
Jera turfentetia y pt in §.l9n¿efidei. Infút* de ¿Bio.ISc. q u c d Ídem comprobar Stcphan.Gratian,0^7.7^. á nutne.es. cumfeqq. ormino >vulendus y Tyndarus, alios referáis? in traB.de contyeyfit.art.f.num.ytQm.ó.traB.part^. C a ¬ ro!. de Grafsis? plurcsrefcrcns,í/e txceptionibus , cap. tes. nunuu. Yeftoproccdcconmayorrazonenlos cafosque fe deuc proceder,ex bono,& acc¡tío; porque como la compehfacion fundaturin acquitatcprcptcr quam admittitur vbi alias non eífccadmittcnda,GralLiSjí:cfiLi2i.nurn.i].lihr.i.Go\\z(\u$ y de obligat. Cerneral.qud’Ji>2. num^.ípart.CDzchcrin.dectf. c Pedemon.p2.num.is> quos refert &íequitur Alcx.Ludouif^ayr^.wttm.^.Y en¬ tre mercaderes qui debent cífe amatores veritatis, <5 c arqiii fe proceda ex bono, & $quo, fe ha de admitirla dicha compenlacion iplo iure,vt etiam contra obíigationem inratam tener exalijs Stepha. Gratian.-uí* jupranum.i^á\ctn%:Maxitné y quiavbiprocedí tur de bono y <S <equo.pt outfit Ínter fociosfeu mercatores y (sftmiles per - joñas nunquam impedí tur exceptio contpenfationis y fed/em - ■ per admitiitur etiam contra debitumiuratum y < S contra obli~ gatiñnem (fameralem y G rato y c onf.i2\.numer.n. t u/quead t +. Ofsfco y ikcif.J>2-num.js.in princip. Graf.de exception . cap.if, tium.ip.Cdualcan.decijG.num.n.infin.Gabrtel y conf.7M.t2. t¡eiur.iurand,Mdrccl>CáU y dc mod.articul. fS proband.§. r% glof+.num.is. IntriglioLconfj.num. 20. cum alijs, perMarl ( tin'Benecbendorfn additio.ad Straphin.priuiLiuram. 74.1t. 10.col.37s . Anchan. fu<eft.2.num.s.par t.i, Mancin.de mam. par t.+.effe B.jo. num.y cum enim in ter[ocios, isfimiles agatur de bono y < S¿quoce/Jat rigor iuris y < ÍT eíljeruanda ¿qui¬ tas tn quafundatur compenfatio cum ¡it dejenfio d iuretrida- Ba y Albert.de ftatut.parí.^.qu¿B.^i. Grato , confiar, nu.12. <Si3.Ub.i.i U v t h kitífnodi ¿quitas ínter talesper[onas y de~ beatejjeanteeorum oculos jtanquam fpteulum diuin¿ y < y nobilis bonitatiSyíBdldxonfs^jaft^juerunt^ col.idn fin.verf confider linter dumyhbj.titul.16. num.3t.ls37. CFc.Idem rcíoiuitSygilmund.Scaccia,/iírr4fí.¿/ec4w. <scom.§. *-¿lofí4f.nuni,#7¿dd\* ccnsadid ftatutum Gcnucnfe,
qiod Afiirmit efte conform'líurccomonijquu va!-.' de fraudarccur fides mercacbciaíi hxc compcnfacio ipío iurc non fierctpraecipué,ibi: Tum quianimisdurum ffitfilmre aíteri^quod fibi debeturad qumMmtiem cuitadmadmittitur compenfatio ip/iiúrc y vt dixi fup.num. *jr. compensa tiene diciturfjflafolutioj&c.Qiúzzd liberandum debitorem compenfauonemcífc veram folutioncm íicenpíainící]tfi¿UfoIutiocencntom~“ nes prxcicaci Doóiores in locis,fup.re!atis. Ex quo fit,quc como la compcnfacio qué fe prueua incontinenti fe puede oponer contra la cofa juzga da, contraía execucion del inftrumcnforAnton.de R.ipQÍi,variarumrefolut.otp.vlt¡modecxecutioncenfuttli) nuTtt.r^/. plurcs referensj conicrua fu naturaleza en la propoíicion de la mifma manera en el juyzio exccu— tiuo,qucen el ordinario no folo en fuerza de peren¬ toria para que íe reuoquc la cxccucion,íino en fuerza de dilatoria para impcdircl ingreflodel juizio,yque ño fe moleftc al daidor,como ni mas, ni menos que la verdadera paga,y otras excepciones deftegenero, que obran eftc efeto de derecho,vt ex Arctin.conclu* á\sV\nccnt.Gzxxoc\o,deremed¡jsc$ntrfenMxceptio. 27 é numj4.<&isJ\ccnvMttalisexcfptioQppoMpottjlfiuecaii* Jafitordinariafwt fummári^tStxtcutm* Arcúndn§dit bon^fideiynum, er.de aEliomb. ^racíic4 igttur efl in excipiendi campenfatio Wft * prima tfUquod non debet fieri executio cotrd me pro njigintid Titio petitis , qu ia ipfe in alia manu efl mihi debitar int ot->qu<c o fe— ro excomputariy t? prabareinfra breue tempus iudicis arbi-» trio, Arctín.í# diñ.§dn bon*fidciynu.7.dcaEiionibMMC . Anton.BIan c.inirafUecompromJitul. deexception.im* pedien.litisingreJfum*nu.+9.tom.j.tratt fart.vbi ex Bart. & alijs hanc conclufioncm probatLanfran.de Ariano, deexceptionib.num-7.^ ^.tom-3>trañpart t 2. Porque todas las vezes que el acrccdoragitad debitum compenfatum ipío iurc rciiciturali mineiudici, 1 ' * ruSyartic.7-num.14.titul.de compcnfdt. 1 &\2ncusi‘ v tj u P Yá * nuin.iop.Y la razón defto es, porque obla» peticione ^ com*
tompen(atíonÍ5oppo(ít«,&inft¡fícatac iücontincnciíCoipíoapparctagcntcmfincaólionecxpcrirbTia ¿^.vbifupra y num. 7 6 ^<\^oú^c\\mc\^ eonftatexceptionem non competeré agenti exeludituralimi* ne iudicij & impeditur litis ingreífus, ex fupradi&ii Do¿L>ribu$,&per ^\i\t^\mcu^vbifupra^um.fi. (? yp.vcrLStd dilu trte> <JT ¡n ipfistermims compcnfationis lop.Porquc corno la compep fació introduzida por derecho por la equidad quecon tiene en fu razón,co* prebende en fu ercto tres caufas, que obliga a no mo* leftaral deudor. La primera,eíkr extinguida la ac«« cion, y cftá claro cft áque exeludit alimine iudici cu .fine adtionc n t i V> o p o í s i t e x p e riri, Iftpupiili y §. vicha-* w\us ff.de n e gotgeñ.cunt vulgiitis. Lafcguda,lacxclu* íió del doio,quia dolo pene creditordcbitum, quod ^ftcompenlatum>&potcftabeoíiexcgeritcondicci tanquam tn debitum, Muñoz de Efcobar,<//tf. coput . i 4 Mu.%$xtiphix\.GxzúxüAiR'difcept-> 72 t.nm'S. i ?#*Y cfta obra el miímo efeto. La tercera,ad cuicandum circuitum,& litiiim exterminationem quaslexmul tum ab horrctjTyndar.m traB.de c 0 m penJ.artic. 2 Mwn. •3.<sr 4Ytic.zo.ejfeBufecundólo es judo,que fi in IiminC iudicij,confta dcla juftificacion dclacxcepcion,quc el deudor fea moIcftado,vtclegantcrconíidcratSe-* baftian,de Mcdicis,w diB.traB.de compe/.a^part.qtí^/l, ¿/.««w^quiclegatcrloquitur vndcAnto.MaílaGab Jlcíio./» traB.adformam QmerMgAn t.partit. qutjl.i* Hm<r.cratando del cfcco de las excepciones q fe opo¬ nen a la rayz de la obligación Cameral,para impedir fu exccucion, entre las qualcs pone la de la cotnpcnfacion, qua: a&ionem extinguir ipfo iureinuchic,in Co $ q u i l i c c t h a b e a n t c rcditum compcfatum, vtunturad cxccutionem obligatione Camcral^,w«. 8,his Vcrbn:N.cc puto ¡ u J}e repreb endi p ojje iudicem qu i fu bíiite ' • te ¿quítate idfaciateí¿contrario non videatur bonefeage* re cr editor volenr exigtrefibi debitum> ntcfoluere-, quod de*- bet^hodjaciutitpUrumqueiniquibominervoIentes^quodfíbidebeturhms oblígatmirpretexta executm exigere ,<£* yicifim
viciftm ¡pje non eodem mojo obüg&úper mustriusn xn^ú tiarum ordinaria litis yéntequamjbltuMt iis ¿(pxíbus excgé* runt cr editor tí Juos di¡]rabere>quc)degofxcfientjudexnun* qiumpermitcere babes prajiriimpi'O bácpartedBmt. ¿t jui* ttt.ifjont.cm> (yalios egregios ÍDoflorct^qui eúmfuntirriiU tatíMCjueboc rnAximcfaceremvbi debit hchms opponeretur c °mpenf4tiocontraEiumej]etpoli t empus fuR# huiu/modi vbligationif^c. Palabras qücícajuIbn tanto a efie ca* fo,y a la cautela, con que el exccutante procede, que porbs razones de equidad que concurren bailaran para la determinación dclarticuloi Sin que pueda fer de confideracion oponeríe,que en el tiempo que fe hizo la cxecucion no le confió al Alcalde de lacompenlacicn,&fie legitime dea cbit* y que la apelación noícjuftificacon loquedeipuesld prefentó,porqucacftofcreíponda Lo primero,quecomocfiádicho ? p o r f crla rcmiP fion de las mercaderías dcípues de la deuda, fe ha de encender que fe embiaron, y el dicho luán Francifeó Baldi las recibió con animo de eompenfar el debita* y fe obró laextincion de la acción ipfo iurc,vr ex piu* ribus doétrin£,& grauitate prcclari$Doélonbus,pro batStephan.Gratian.í//íf4d//cf/?^/.7^.?i«m.ao.Yauicdofe obrado el dicho cfcto,y manifeftadoíe een la pe ticion preícntada por el dicho Rolando >• para que fe reuocailc el mandamiento de cxecucion,con juftifi* cacionineontincntidela dichacompcnfacion, fino obraíTc el impedir el progrefifo de la dicha cxecuciort no íc difercciaria la naturaleza defta excepci 5 , que ex¬ tingue ipfo iurc la acción de las excepciones, que no la extinguen,fino laelidcn por la fcntcncia, & tris (Ira Doólorcs rcfolucrcntad cffeétum coropcnfstionia non «fíe neccílarium fadum iudieis,vt fupra probatum cft; y afsi es predio, que luego que confie el infitrumento no mereció cxecucion, porque cíhua ex¬ tinguida laaccion,ccfle el progrclfodcla cxecucion vfqucdcclaretur mandatum rclaxatum fui% IJüi ~ lunio
Lo rcgutido,pofquc no importa que clinftrum& to cnfirpfScipio aya contenidoobligación y accio, fi dcípucs parece que cedo la caula delía, cu paria lint tuiliam'ab;ioinofuiflccauram ? í c d f uiíicaliquam,rcd cam effe finitam, vtex U.jfixondiclfine cáuj.tX i nihil íntcrJl^Aenautfen.proh^tTin^uclifiiraB.ce/sdtcaufi ' i .pAitjiU't & probatura LfijulQffl.de condiflfinemfi vbiPauL««w.7.Jaíff«yí^.Barc./«/. lulUnüs , numxffldt condiundebit.Si\g^dofieEfigÍ4protifl.^pA)t.§.7.nunt* p+.cum / ^.Porque para el efeto,lo miíttio es eftárc# tinguido eHnftrumento porlacompcílfacionjopa-- ga,que no auer contenido obligado, oaucr fidonulo y y no merecer exeoncion; porque déla miimam*- *' ñera qti'éel queopoñe excepción, que rnuefti a que peca el cócratoén la fayz; deue lcr oydo para que no íeexecutc,vrinfimili cxBar i .tn l/Dtuus IrAxanusytu r.reíoluic Didac.Pcrez,/# IsXttadtb.sxrdinamjtíb ffljfi í.\crl. EMtreganiexecucion, addit. hareverb r.Etumjit in ctntraftufit cláulfiafirma, feugU4Yentigi4,qui4Cum con - tr aflúsfit nullus, ir cUufula in to ex prefija isfie obílat ex-» ceptio nullitatis ipfius cotr aflús jBdrtol. inl.(D'ms , 1 raxa» ñus, nurn.iffl.de teíla m . rnilit. Hippoly. in l.vnius,§.co¿rn¡iu¿ rum,nu^fflde quxHion. <5* alibi, in Ucó opportuniori diflk ifi,<ju9clnota in ómnibus contraflibus in quibus obfiat exeep* tio nullitatis ipfius obligationis ,nam de firmitate , (Sválori obligationisprius confiare oponed qum agatur de efflefluj quitflexecutioipfiuscontraflús,<yc. Idem tradunc Azebcdnn.U.titulj.Ubj.fycopil.nuM'i?. Cuúcrtci,deiurament.confinnat.\.partxap.2 t n um. 22. is cjuauis altanulli» táte¡ Parlador, ltb.2.c4p.fin.s.p4Yt.§.n.num.n.\<* dcuc fer el que opone excepción, que extingue la acción ipfo iure;porquenofcdiucrfifica los términos fiantes de lacxccucion cílá cuaquado y nulo el inílrumeto por lacompeníacion que el derecho cobró ipío iure de lostcrminosdeícrnuloáprincipio porfalta de cauía juila,que es en el que hablan los dichos Dodorcs, por que falcando la caufa de la acción,ccfia fu excrcicio,y íedeueimpcdir,vtprobat Tiraq tr4fl.ee/J4n.c4ufir , t)4rt*?U2j> La
n Lo tercero,porque dadocafo qii^cl mahdamien* todcl inferiorcftcjuftificado(c]uiáf9^itcmporisn6 crac oppofitacopcnfatio coram eo) aiiicndofcop u c ¿ fto por prouan^ahccbaincontincnti^ficcüra om¬ nímoda iuftificatione,y de no oyr foBrcella para irrt pediré! ingreíTo, yprogrclTo déla cxecucion apela¬ do; de jufticia fe deue rcuocar,porque aunque fea aC fí,quc ddacxecucion no íc apela para que obre efetoluípcnfiuo,puedcfeapcIarparaqueobreel cfe¿to deuolutiuo* vriudexfuperiorcognitainiulhcia roadad relaxad illudrcuocct,vcnotant Antón. deCatí^v.cxSpccii^.doéinniyiniráft^texscutionjnítrum,, f»^R^ 7 ./;«m.^.Anton.MaCGalfcnm tnttt.adfom.Camer.obligatdn qu<eñdncidentium poHprocefímpwm. ?.v(« que adnum.n.pvqc'] pué*ibi:Hoc trgo ejl vnum ex reme Jtji contr4 iniuHam exccutitnem inuetitíuvt Ínterpofita app(l-~ U tío cor,im iudice appelUtionis vsññcetur , per Me p er eum iudicem ext cutiofacía rtuocetur, Sygifmund.Scaccu,Je camb.tr com.qutíUiydmtt.ioMmji.' Y cfto pro¬ cede con mayor razón quandoclcxecutadocnotro pleito tiene prouada fu excepción,de tal manera,qué vulnerad inftrumcnto, como íücedio en efte cafo,q auiendo el dicho RolandoLe uanto ante el dicho D¿ Thomas de Arredondo pedido la quenta de las correfpondencias por eferitura y otros recaudos,y pedi¬ do el dicho JuáBautiftaBaldi lo mifmo en nombre del dichofu padre* con que qualquicr inftrumcncO vino a quedar reduzido a partida de qucnta,y hecho el dichoRolandoLeuanto con citación de la parce h verificación de las mercaderías remitidas,que ion de tan cxccfsiuo valor,nofe pudo cxccutar clinftrumc- to,vc cum iudieio aducrtitScaccia,^^ ijdirn\t.fcnutti»^*ndfinttñ^fi iccns! S) ecUta litnttdndo td dm rejlr¡8mem y vt procedat quando reus inprocefíuordi-' namprobijjn aliquid , quodmlncrujfet vim inílrumtnth ttiam ftprobaffet aliquam cxcept'Mem y q u<t in vía uanonjuijjit admittenda , quid tuncaHor y no executiui *¿ere íitntc vulneróme inf¡rm‘" th
pucdcaucrcxtcpcion proüáuíaquf tanto cnnerüela fuerza del inítífecnto,cpmo!aquceldichoRobn«» dóLeuanto opone, p u e s extingue la acción ipfoiu-* re,y nofepucdedudardcllaparaqueci manda mico* eo aya lido nufó,pues fe ha hecho por lo que no fe de-* ue,vtin terminisfimilisoxccutionis.probatHercuh hhttfcQt.lik^.wrUrum refolut.otp. 6*ptr totum. Loquarto,porqucclinftrumcntoqucfccxecut 5 no es liquido,porque eftádcbaxo de condiciones? que aiiia de cumplir luán Francifco Ba!di,y no confta que aquellas |ften cumplidas,y cftaexcepcióobra omnímoda kjfpé.fion del juizio,y fe puede apelar de la execucion,ad vcrumquceiFeflum,extradicisáSah g.íd.^r : tfe i g.proteFi.4np.c.7M.\of.y afsi no íc puede dezit júftificado elfüandamicto á principio, ex quibus pat r,qudaapelacionde¡mandamiéto de execucion, citando tan prouada la excepción de compcnfacion? cítá juftificada para que rcuoquc en fu principio. SEGVNDO ARTICVLO. v f En ^rctroccHÍé.^Jolucralc^'oquf,^^» * dichode m ^ n dei dicho Rolado Lenantó,po ^e cn cí¿' r que el dicho mandamictono fe deuie fié retrocar, no fe puede dudar por todo lo q qucdadicho,qconjuftosmotiuosfcpudodezirc6- tra el principio,eingrcíTp de! juyzio decxé;ucion,y que la ale gado en cita parte noíc pudo tener por opo íícion a la execucion para encargar el Iucz de los diez dias de la Jcy,yqueaunquccIapeIaciondeaucrledcf fachado el mandamiento no huuiefiedc fufpcnder el grogreífo de la execucion,no por efto fe deuia alte* lar la forma del procedimiento en ella, fegun la que da la ley^y q U c ) 0 q fe hizo fin guardar fu forma, ruó agrauio,y contiene nulidad por dos razones. La primera,porque la forma del procedimiento dada por la ley en el iubftanciarcl juyzio ordinario* ©furaario,fcdcuc guardar alias corruic aflús, v t e x Angel
Aogcl.Oíi//^jncipictr¡afüntícnetMif&sÁntón¿ Biancus, decopromifj.inter coniunfiQfjtitul.de exceptiom impedientibus Itt. in^rejjinume. 73. i bi: Fác¡iproboc,^uiá habcmus,quo¿ge¡la contraformmnfunt null^vtin cap.cn dilefia,de refcriptis,<y¡n cap.Tifanis , de reliitut . fpoliah Crin l.cum bisj§.JipY(€tor^ffi detranjafiion.iyperillm text. Angekin co nf¡l.lutriafuntdicttrfUQdforma proa- ¿endi tradita per fiatutumpuntualiter feruanda, allegal etiam text.inLprobatam,C.deJcntent.<y boc late ponit Fé lin. di fio cap.cum d ¡lefia, (y latifsimé Frunus, in trafi.dé materia (yforma, c ap.de potentia, (yejfefiufpf^k 27.i? vltimo ejfefiu,xyc.Dc modo , que íi la ley difponc,^ en el procedimiento de las execuciones pifiados los términos de los pregones fe cite el ejecutado,y tenga tres dias para oponeríc, no íc guardóla for-« ma,ni precedió citado,& fie cxdcifcdíu form^,fu¿ nulo el cncargamiento. La fegunda,porlaprepofteracion de!ordé,por* que deuiendo dé prpeeder la citación a el cncargi— miento,fio aucr he c h o el d i c h o Rol^^o Lcuantó opoficionalaexegP|MÍH^^^^j||B^l man<¿ damiento,leencarg9elui^íUoci^Mcz dias déla ley,lo qual induzc nu!idat!^KraditilJ|Blan¬ co,^ vbi/upra,numer.74xxc[ua pateta que juftificada-¿ mente fe pretende que fe reuoquc el dicho auto dé Cncargamiento de los diez dias. TERCERO ARTICVLÓf f La dificultad deftc articulo confiftc en la tradicion ordinaria, de que los pleycos cxecuduosooi fe ha de acumular a los ordinarios, porque en cílos términos no próccdcd&cscépcip n déla litiípenciencia,que es el fundamento de la acumulación,ve cxGeminia.Jaf Crauec.Gratian.6cal!Ís 5 mdÍ£^l'‘’ gad .*.part.cap.7'numer.i7t% r . Efiadificultad en los términos deft* ? x J i Q excluye ex feqqv , . ... Lo primero ) p o r queporcodaíaquc h e n lo? } Q cho en el primero articulo,!* comp^ft^ion