Illustrissimo, reuerendissimo ac generosissimo Domino Decio Garrafa, archiepiscopo damasceno, sanctissimi Patris Pauli Quinti in hispaniarum regnis nuntio meritissimo

/ ILLVSTRISSTMO, REVERENDISSIMO, AC geneiofifsimo Domino Decio Gamfa ,Archicpifcopo Damafccno, Sanftifsimi Patris PauliQuinriin Hifpaniarum regnis Nuntio meritifsimo, Dodor Luna Hifpalenfis Medicus, falutcm ac aeternam focliciratem impertitur. GklM RASSATVR IAMDIV (Illuftrifsirae Princeps) apud nos, & (vt audio) vbiq; getium. Morbus gra uifsimus (vulgo dolor dc el coftado) _Pleuritis medicis,ita crudelis,&afsidua, fme vt cum ARrologisloquamur,ob Martis,faturniq; Dominium, liue cum medica arte, ob Aquilonis (aquo fapiens omne malum pnefapit') coftitutionem perpetuam,iiue potius obnoflrorum flagitioru fuppliciu, vt maximam mundi partem deuoret. Haec olim,aliqua do hyemis frigida, ficcaq; tcpeftatc, mortalibus maximum timorem incutiebat, modo vero domeftica fera, ac inteftinalis (quam fugere nulli licet) hoftis ,hofpes eft reddita. Illa cft, circa quam Hippocrates ,&Galenus, &omnes alij hos, in hanc vfqj diem feribentes ,in normam, &exemplum aliarum grauifsimarum ,acutarumq; regritudinum fe fe,& alios exercuerunt. Pro huiusfedula, artificiofa, ex adaq; curatione ,iam didi Heroes ,Statim ,atque in principio ,laterii dolere affeSi venas fcindendas docent ,femper ,&conflantifiime :iidemque manifeliijiimc oppofiti lateris venas contemnunt , atque re citra ajfeButn ,&vt decet ,in jjieSa ,damnarunt . Sed com non fuerit vnquam lententia, aut opinio quantumvis abfurda,ac dilTona, quafuos patro §nos 44. i.deittutnl. dialili, e.i. iijos non^fuerit fortita ,pi'out etiam 'hominum' ingtnia 'variant,&fipiiis homo homini lupus extitc rit. Sine ob ihuidiam, medicorum (luxta Petri Apponenfis confiliatoris diftum) morbum, fiue ob arrogantiam, fapicn^ tiamvc fallo vfurpatam, pafsim,poftcri lepores,& leonibus mortuis infultent,& ignaui multi baruam valcntifsimotum audorum euellere conati funt. Nam, bone Deus ,quam paucos iiruenias artium primis conditoribus fideles diicipulos, ne difcipulbs di cam. Nam velle interpretari,& de antiquis velle bene meaefi, eic 'olfctu eft^viiusquifq; pierfe opinari,fui juris,“ duxq; effe prsfumit :quamuis proclaraetGalenus in ta, Ics, dicens. Mpotius cutps. cos ,qui cum ca ,qus. aj? Hippoerdte bene prieceptufunt yclahoriere-, utque conficere deberent, laudis appetentia duSi aliaikfeQam conftitiiunt. Verum nos qui veritatem honoramus. Hicc iUe, fed neq; folus,immo mui to magis, atque vndiquaq; ^ftudia noftrrsui iacentia,: Rhodolphus Agricola ca;leberriinus vir deplorabat i dumlcripfit. 'Nec quidquamfermc-difcaturfuo loco ,&tempore. Sicjurisconfulti perplexa,&huoluia dijputandi prxcepta balbutiunt. Sic medicinx fiudia magna exparte redaBa fiunt ,ad fiuperuacuas ex infiituto fuo phifitcas quxfiianes. De Theologia, vero quid dicere oportet? cui fi methaphificam, fit phificam, fii dia leBicam demas, hodie nudamporro, &defiitutam, &qux nomen fuum tueri nequeat, reddas. Hadenus Rodolphus. Stylu tamen reprimam,ftridifsimus eft locus, &hxc grandem declamationem ex poftulant. Et vt adinftitutu. Auicennas,quisquis isfuerit,Gaieno in numeris annis pofterior, operum illius aggregator, cui maior fuerit gloria, &laus, fe effe Galeni interpretem. Ita edia-: metro) Interpretem attende)contradidorfuit,inpleu ritidis venis fecandis aprineipiofprKcipuo vena’ fedlionis tempore, opportunifsimo,& vt credo,vnico) vt no^ dubicauerit (fi is fecit ncc ^b aliquo interjedu fit)fcri» ficrC ,Trlfft ,remotifimas in pede “penits ,deinde eppejt^ ti brttcchtj ,tandemrjue ad latus dolore affcBum dcfcenden - dum ,quam rein ,li refte inipiciamus ,dedita opera, &pra; inuidia fadta,credere eft a;qum,nam nulla ducitur ratione, &fi diftantiorcm poiTet inuenire partem, (vt Galeno opponeretur) euidenter incrtiisiine ,in artificiofifsimeq; elcgiffet, Prteualuithsc hsrefis, fiirra cenaq; piaxis quam diu (vt nuper fcripfi latius) in hac, alijsq; regionibus,Hippocrates,& Galenus arrisAppollinctc luminaria, latine loqui vifi funt,ftatim enim cum nece, pernitieq; Aviceniftarum laluraris iententia,veritasq,- libentifsime accepta; quam iam ,&barbari relt qui amplexi fuunt,qui difciplinabiles fupererant,hono ris gratia conantur quidam Auicenam exponcrc,illius vero doftrinam exercere nullus,donec clapfis diebus, nefeio quorum malofato, cxlcui quadam contentione ab inferis ignorantia: (fub Ipecie tamen fcienti.c often tationisq; )methodus deprauata,a quodam medico ad huc adolelcente,ficq; in vtraq; via parum,aut nihil experto,refi.ifcitata eft. Tenelloque adhuc, cui illa Appollinis pijfsima carmina adPhaetonte filium mirum in mobum quadrant. <Magna petis Thaeton, &qua non viribus eftts Munera conueniunt, nec tam puerilibus annis. Et illud etiam eiufdcm, de Icaro prEcipiti. Icarus Icariis nomina fecit aquis. Quod pulchre Andreas Alciatus ,in Aftrologos altaq; petentes imitatur. Sed ignorat quod bos lajfusfortius ji~ get pedme feribente Dmo Hieronymo. Cui a:qualium confilia, feniorum exhortationes, amicorum prEces, fuperiorum, judicumq; minE non fuffecerunt, ad affertionis publicas procedit ,argumentis vrgetur ,&ne amplifsimum virum in hiicc remorer, lacefsitus AuicenE fententiam, fuo maximo S»nialo t.mitlmot M- Desrie tm, tjo m.ilo,tutari typis conatur, atq; ex alieno fudore omnia, Auicenam Hippocrati, &Galeno conciliat ,Hsredicorum rnore,diuinat'n paginam caute admittentium, attamen 1’uis nefandis conceptibus adaptantium ,tunc I obuiam illi ab dodifsimis quibusq; ;tur,atq; typis etia, ego vero nullam in illo agnofcens corredionem, ne malu diutius ferperet, atque adifcipulis exerceretur,; filucis huius ciuitatis ,fcholafticoruq; boni prouidus, aduerfus Apocrypham in Hippocratera,Galenumque, ! pro Hippocrate Galenoq; enarratione falfam ,falfoq; i adduda,nouumquamprimudifcurfum edidi,quale,& j qualiter me in ipfo geiferim, qua plurimi fimt judices, ^ Romani enim profeifores, veneti,Neapolitani,Parifie , fesq;,vcnoftrates Academici,atq; Archiatri noftri vi- ; derunt, honorantq. Perftat tamen proteruia,atque ,vt I plebecula? medicjE fatisfaceret,menouatote refpodet. Atq; vt ait comicus de exclufione ,ita ille ca;terum de i deriuatione Galeni, ideft de interpretatione, qu® cft ’ illius,& barborum fubterfugium,verbum nullum,vnde quia tacet, quod attinet adderiuationem invito Galeno impolitam, tacite etiam confentire,& manus vidas dare conuincitur.Videtur tande fententiam mea,circa, ven« fedionem,in imminenti pleuritide petere,& cum I illa vtinam illum lucrifaciam Chrifto, timeo tamen. j Vam quod nantabctfeittel ajfumpfit nunquam dimifit ,fed De» \ adjuuante, futurum confido. Is enimhadenus credit, ficq; docet tuetur,& exercet,ita morbum aliquem,iaq; ( pra:fente,curandu :ficuti multo poft futurus, atq; tem i pore verno anticipatur, atq; quibufda hinc,indeq; c6- geftis ambagibus, tota errat medicina,cum tame oppo ntum demonftrauerim ex veterrimis ,recentioribufq; medicis, in grauifsimis pr*cipue,acurifsimifq; morbis. Rem fateor arduam, &cui fortafre,ex profefTo ex nof-i iris nullus calamu admouitjficq; forfan ego prim® intec Hifpa-' i Hirpanos^fec! neq; id temere facium, opufculum oftendir. Vetuftatc erat dodtrina (vt&ali* nuilc».)b ncwli gcntiam vt fupra tetigi in colendo Galenum) in illius documetis fepulta, areliquijs fa’cis arabica:,barbariiq; ignorata, ncc qua.'fita, fi enim in pra: lenti morbo,iaque pleuritide, cum barbaro duce venas diftantifsimas fecabanr, atque talem,tantuq; abfurdu pro fide medica habebant, quomodo illorii metes capere pofient (neq; fi inucnifilmt, legiifentq;) intelligere, in incipienti ,in imminentiq; pleuritide (ob imminerem magnitudine) focietatem venarum feruandara, atque anteuertentem vena: re(a:ioncm,melius multo quam in pra?fentia morborum ,exercendam. Longijime ab lUonm miferis tuditijs iHud docimentim aberat ,quo nihil vtilius ,nullum inquam xquale in noHra arte eji ,ficqu: femperque ,adhuc yaletudinarios ,&confueta agentes opera ,in morbos ipfos incidere ,&agrotos iam in mortem immedicabiliter lap- /uros expeUabant ,quibus duobus qu$ a;qualia po - tuerunt vnquam concipi mala? Si igitur probauerim, imminente qucmcuq; morbu graucm,veluti etia pleuritidem,cu inqua imminet pleuritis,Petro. V.g. (quod ex tali anni tempore,confuetoq; ,in coelo pleiiritidum feraci, ex morbo vaganti,ex defccndenti fluxione, \-cl catharro,a capite fcilicet per thoracem aut omoplatas, atque alijs pratludiis aprajftantibus medicis fci iptis,acque afolertibus artificibus (vt abonis nautis anubeculis longe profpedtis) atque ex conquerentibus aegrotantibus, lafsitudinesq; fpontaneas caufancibus,alijsq; malis prsnuntijs monitis, venam lateris dolentis feindendani, ante morbum pt®fente,atq; fi fuis ftent dogmatibus, prsdidtos artis noftr:c patres feidiffe, in confelTo erit, &nulli dubium,in prtefenti pleuritide ,citra controuerfiam, feruandam focietatem Galcnicam ,fuperfiuam per tot annorum faecula (centena inquam multa multa) qii<Tftioncm fuiffe ,dubloquc omnino carentem. Ac per confcquens Avicena? in pleuritide fentcn tiam ,cunftas pelles fuperafle. Atque hoc cft (dignifsimeprffiful) opusculi afliimptum. Nec vero que- •quam fore fapientem hominem credo ,qui dubiter, hos labores principibus, magnatibusque confecrados, illos enim D. O. M. infignifsimos ,C£Etcrifque pra:ftantiores, inter mediocres conllituit, ad quos accedere, quorum vmbra tegi, neceirarium,vtileque ex- (perientia docuit. Nam ficuti herba mollis, paruaque velutj htedera, nifi palma’ procerifsim!g,alicui ve arbori infigni conjungatur, nunquam vigebit, neque e humo extolletur (nam alias ferpet ,femper atque a coeli inclemcntijs ,alijsque injurijs tandem fuccumbet) fic limiliter ftudiofi ,ftudioforumq; vigilia ,ni adfint patroni, quod &elegans fcripfit Paeta fic. Sint Uizcenates,non deerunt Flacce Marones. Coelum etiam principes ,Ecclefiafticos prarfertim vcluti quadam afila,facraque templa fecit, in qua homines ftudiofi, fe fiiaque opera, tanquam ad facram anchoram recipiant. Quemadmodum igitur quondam Roma: ,ad templa, libri, laboresque deferebantur, vnde fur quidam aduerfus quem Horatius. 'i.tjiijl.i.ei jslmjiorum Quid mthi celfue agit monitus multumq; monendus, Vriuatasvt quetratofcs,& tangere ritet Scripta, palatiitus qutecumq; recepit xAppoUo. Vbi etiam (proh dolor) ex in.aximo illo incendio opera plurima Galeni concremata fcimus, quorum a-^ mifsio Galeni artem ,procul dubio in multis man - tam reddidit. Sic etiam ad principes tanquam ad faj crariai craria, lucubrationes neceflario Tunt defcrcnd». Cur vero tuam elegerim !'pra:ftantiam, fi quis inquirat, id grato meo animo (cujus Cicerone tejie efi ,illi cui plurimum debeas, velle magis debere) tribuendum venit. Cum enim pra:teritis diebus, de tua valetudine tuenda, deq; ijs accidentibus ,qua: maximos viros ,maximisque curis deditos, exercitijs ob anguftiain temporis carentes,ve luti ecclefia: columnas, regnorum, rerumq; publicaru vigilantifsimos cuftodes frequenter inuadere folent, non exiguo honore me afficiens, confulueris, qua in prouincia meis humeris impari me plufquam potuerim, pr^ftitiffe eft certum, quandoquidem amicos fedulos, dodifsimeque medicinam facientes vocaui in partem laboris, curarumque, atque focios habui diligenrifsimos. Quod manufculumhylari fronte te accepiffe efl certum, quod&figillumtcftatur &litterx. Ob hxc igitur in animum induxi meum ,intrepide quem (fi per afsidua a.'grorum,muherisque officia liceret) ferens, ofFerensque ad tuos pedes notium fecundum difeurfum, ad te mittere, quo fiibvmhra alarum tuarum protegatur, &vbique fub tanto patrono legatur. Siquidem in totius orbis plagis fufeeptus ,vcncratusquefuifti,&nuncfufciperis, &veneraris. Nam in illis omnibus legati afummisPontificibus,legalifsimi offundlio fundlus es. Sacerrima; enim,res &maxime feria:, non ni facris, ferijsque viris comraituntur,atque ijs ,qui ftatim ad fummum pontificatum promoucndi funt. Vt pote quibus diuina arcana communicantur, &qui denique talium experientiam habeant. Quod fi vt vulgo dicitur, expriBteritoru in fpeftionc, polTunt futura praifciri ,liceat mihi citifsime tibi Diui Petri clauespriBnuntiare. Si enim retroaftis tot temporibus, inclyta; atque antiqua: genti Garrafa; gubcrnacu la, fidei nofirs dedit, non fine myfterio. Garrafa enim, idem idem eft quod, chara fides, dante fic diuina mifericordia, in tuis humoris videor iam videre Ecclefiam Catholicam, Romanamque. Hic campus latus tuarum laudum le offerebat ,cui muneri nec Demofthencs quidem fufficeret. Patere tamen obfecro,vt pro breui difcurfu ,te xquifsimum judicem efferam ,litterarum thcfaurum.Exobtabam, pietatem tuam lingularem laudare, continuo aderat ,religio,fi religioneni magnanimitas, fi magnanimitatem liberalitas, fi liberalitatcm animi candor, atque hac in re, quod efi contra philofophos,in infinitum eft procedendum, maxi^ meque obtenue meum ingenium ,Nam materias grandes non fuHinet ,Striftifsimamque locum ,orationi vela contraham; plurimumque Vale. Hifpali poftrema Septembris ,anni praditfli. Illuftrifsima? ac Rcucrendirsim* Generofifsima’q; Dominationis tua? obfcruantifsimus. Doftor Luna dum vixerit.