Dubium an in morbo pestilente, bubone pestilente, carbunculo vè pestilente, apparente, ante septimum diem expurga[n]ti medicamento utiliceat

s DVBIVM AN IN MORBO PESTILENTE.BVBONE peftilentCjCarbuncuIo vepeftilentc, apparente,ante feptimum diem expurgati medicamento vti liceat: per Liceiiciatumlllefonfum HerreraPineda Compluti graduatu, &in Hifpalenfi Academia facultatis Mediese Gathedr^ olim profefforem. CVM LICENTIA. mffjli excudebM Clemens Hiidlgo. Anno-sian. Duci (k Areos, Marchioni Zaharenri,Ca2areiiriComid,Licenciatus Illefonfus Herrera Piiieda Medicus Hifpalenfis. S.P.D. VMMulta clartfslme ac omtit virtutumgenere ornatifsime^nncep^de natura icontagione »ac curatio-^ ne morbi ^efiUntU inter Medicos biiius citdtatis effent a.w\o^x&tCYitoconttoHer[a Jjoc vnumpracipue agtta^ tum pro cUmatumjjfmt ,num ante diem feptmwn ex purgans medicaiyientimi illi conutmret .Cumque hinc fitqueinde quam plurima proponerentur rationes abfirufifsimaquedif^- tultates ,atque ipfe omnibusfere confultationihus inter fuiffem ,eas quidem omnes i» rnum colligere decretu ,vt longafitis difputatrone exqnijitoque examine, quid tut oin re adeh perkulofa tenendum efet ,definirem» Jdvero tua celcitudim dicari emkitui,tiimqmd literis Uteratisqueom^ rubusfsmpfrfaueaSytum quod in duitatum ac opidorum tuorum ditionibus tuusfwifamulus ac indignus fuhditus .Has itaque meor um laborum primas elucubrationes, qua$ humiliser offero, tua amplitudo hmgne excipiat oro» 'A a VeHio hsc vt difficilis eft, fic granis multos provtraqiie parte habet fautores. Pro parte ncgatiuaeft, Primum argumentum fi id peftilenti contagio folum operanti agas, humores venenatos hcircunferentia aduifcera allicies ,vel cum peftilens fpiritus pharmaco non cedat, longe magis licdes, &naturales ac quietos humores, eo ci tius agitabis.quo facilius contagium fufeeptent omnes laborSi^. tis partes,ergo intentum. Secundum argumentum ,fi ratione morbofi apparatus id facias, turbabis humorem crudum &coc ruptum ,vt reliqui fucci qui fuperftitcs funt eadem labie inficiantur ergo. Tertium argumentum ,nam fi vitioforum aedulioriim occafione malum oriatur ,purgatio, vel copiofa futura eft, &hanc nequibunt ferre pufilla: vires ,vel fi minus purges, nil facies ergo,&c. Quartum argumentum, medicus efi paturiE imitator ;fed natura facultatis expultricis robore .vfa quod moleftum &inimicum efi; intus foras e.xpellit,hoc eft anobilibus ex ptEcipuis partibus ad ignobiles, ideft, adEmuntoria, ergo exiftente bubone peftilente, aut carbunculo ante feptimura diem non purgabis, ne motum natura contrarium facias probo confequeutiam, natura ab intro foras expellit,fed medi camentum expurgans, Qj^od efi foras tranfmiffum .intustrahit.ergo &c. Patet antecedens cura medicamentum expurgans bcircunferentiaad centrum trahat, ergo, &c. Hunc igitur natur,® motum cum medicus imitari debeat, profedo minimg purgandum erit ,ne motu contrario foris intus reuellendo, na tur® motum qui fit intus foras interturbet .Sic f®pJ videmus quibus ob bubones Venereos purgatio perferibitur ,his materiam reddi infupurabilem ,eiufdemque intro reuocatione luis venere® enferti confequutionem. Quintum argumentum,aut in morbi principio natura expulit humorem adcutem,autnon? Si expulit iamlubandaeft, nec impediendus cius motus ,qui ad externa fit, pr®fertim cum hic motus venenatus fit, &in motu ad interiofa pofsit maximi Iffidere aliquid ex vifcctibus. Sina- Si nitufa non expulit humotemj cum crudus fit |hon poterit purgari, neque enim turget humor, cum fit firmatus loco obfttiuSionis, ergo, &c. Sextum argumentum,fi aliqua ratione in principio bubone peftilente, aut carbunculo apparente.expur garemus,maximi exeo quod humor venenatus concoqui non poteft.fed talis humor concoqui poteil, ergo ratio nulla, maior patet minorem probo exGalen.lib,5. method.cap. la, vbi defcribit quandampeftem conftitutionem in qua ex purgato corpore vomitibus &albi deiedlionibusrtandem omnibus,qui euadebant ,apparebant nigra exanthemata.8.&.p. die; qux erant reliquae fanguinis, qui in febre putruerat :quas veluti cinerem natura ad eutim trufit, ficutfolet alia fupervaeua expellere. lam expurgationem corporis vomitibus &albi deierSioiiibiis fadfam, poft coQionera fequutam fuiffe intelliges cx eo ,quod vtilis fuit ,fi hoc ita eft.potcrit ergo humor venenatus coqui, 6c anatura vtiliter expelli. Septimum argumentum medicamenta expurgantia quibus vtimur, multum mnuent. Si parum euacuant, quod efl: multum inconueniens, fatpeenim multa nocent, quse non nocerent nifi moucrcntur, ergo ,&c. Confirmaturex Cornelio Celfo.Iib.5. cap. 7. vbi agens de febre peftilente h®c prorrumpit verba ,fi vero ardens febris extorret, nulla medicamenti potio danda cft,ergo,&c. OSanum argumentum medicamentum expurgans in principio exhibitii trahit materia venenofam adinteftina ,fed talis atradfio dyflen teria producere ualet ,&tegri morietur,ergo,&c.C6firmatur exHipp.3.3epid. feft.3. text.Jd. Sc.jy.vbi deferibens quandain peficro, inquit, nam purgationes multos offendebant,quorum qui fic habebant, cito multi peribant :multis malum producebatur, &paulo Inferius, vnoque verbo, qui longis morbis ,vcl acutis tenebantur, ventris vitio omnes praecipue mortui funt, cundfos namque venter fubftulit, prteterea probatur nam con dfa medicari oportet atque mouerenon cruda,Scc. ergo expeftare oportet codfionem &perconfequens ante feptimiim die non purgabimus ,huius caufam reddidit. Hipp.4. de ratione vidlus in morbis acutis cont.44, dum ita inquit: venteemab initio clyftcre duces, fcd medicamenta expurgantia non adhi- A3bebis; r ‘i i *bebisinim fi ventrem moiserlj^vtininori Matar»b!tfir,febfif. que citra fudorem&iudicationem ialongum protrahetur.His (jverbis docet expurgationem fuccis non codtis facere longiores morbos &maiorem cruditatem ,&impedire indicationes. Caufa qua hpc mala eueniunt.elf, quam ipfe Hip.reddidit fatis differte eodem lib.cont. aa. itadicensquicunqj ea qure inflamatafuat, morborum inter initia medicamento foluere conan tur, ij non folum abinternainflamataq; parte nihil adimunt,cu non csedat affetSio cruda ,verum &quE morbo aduerfa ,& fana funtabfumunt ,contabe facinntque,dudloquead inbecillitatem corpore, morbus fuperioreuadit, qui vbi corpus vicerit remedium non habet: htec illo loco Hippoc. Caufa qua affeiflio cruda non cxdit.eft: quod tempore cruditatis intenta efl: natura retentioni ,quaroqui expurgat ,contrarium motum mollient ei, quem amat natura ergo,&c. Nonum argumentum medicamenti expurgantis vfHS,febribus perpetuis &magnis, ideft; acutis efl: aduerfifsimus teftc Hip. lib. de expurgantibus medicamentis dum ita reliquit fcriptiim :Quicunq; igitur a febribus fortibus corripiuntur, his medicamenta expurgantia dare non oportet, donec remiferit febris, (in ininus,fa!tim no intra quatuordecim dies. Carnes enim ipforum ,& ventres cit calidi fint, medicamentum afluraunt, &iiihil expurgatur, &fe bris maior fit ,& color eu ertitur,& morbi regi jfpeciem prtefeferunt. Commota enim biie, &non purgata ,non vult forbere icger,nec bibere,fed omnia abominatur, &.pleruq; perit ergo,' &c.Obidqj di.xit Hip.lib.2.apho.i4.in acutis pafsiontbus raro, &inter initia medicamentis expurgantibus vtendum.&c. i Pro huius quaiflionis exafta iiitelligcntia. Nota prima.qualis conditionis (it humor, &per quam regionem defignctiiad ' turaipfum ducere, quippe licet in omni morbo ftatum (it,quat natura vergit eo effe ducendum, maximi profefl:6exequendu venit in quauis peftilente conflitutione ,itam aliter prxterquS quod natura non erit nobis adminiculans, omnino fuccumber, humoris veaenofi motu per aliam regionem renocato ,quia plures erunt eo tempore partes qus contadtu venenoli humoris lEdantiir, quodujomnipcftilentecoafticutionc, tanquam iunim$ pefniciofum cft fugiendum,itaqfi per ventriculu vo-S initibus coftitetitmoueri,eodem ducere oportebit, maxime fi humor exbilioforum humorum forte fuerit, quod Ij dcorfum in vita natura pellas in lethalem dyffentetiam ,vel in magnam virium iarSuram laborantem deferes. Deniq; fi laborans naufea butidus apparuerit ,fafliditus &adnomendu pronus ad ipfuiB Cogedus cft aeger coprefla frote &oculis fafcia aliqua &prono corpore ab affumptomedicameto quodfecepit aqus buglofsi tepidpiib.i.firupi acctofivncias duasmifce aut fcutellam vni aquf floris naragiorum tepidae cum vnci/s duabus firiipi defuc co accido citri aut limonum,vel refcipe came mali vncias duai feminis anethi &raphani ana.vnc.i. terantur omnia,&bulliant in lib.jx.aqup donec confiimatut ttes.&faaa exprefsioneadd» aximelitis fimplicis vnc.iiij.agarici puluetizati dragmam.i. cuius fumat laborans vnc.iij.Sc paulo poft cogatur ipfum vomere quo fi£lo citra potu qmefcat,& quali vna ora hvomitu ,fumat apozima contra venenofum affeflum ,quod recepit puluerii lapidis bezoat Indis Orientalis.g.iiij. confeSionis iacinthoru dragm.i.theriacf veteris dragm.i.pnluerisboli armeniciprsparati drag.feraifem pulucris diamargaritonis frigidi fcrup. i.‘ aquarum oxalidis &fcorchioners ana. vnc. iiij. mifce .Quo fumpto fi fudorapparueritjud eft inter dicedus, im oeft prono candus.-fudor enim hoc in morbo tanti eft momenti, vt aliqui airerant,in huius morbi curatione argentum viuum maxime cd ducere,ex eo quod vehementer fudorem commouet :propter quod audiendus non venitLudouicus Mercatus Vallifoletans academisjolim primaripCathedra: profcllor, &hcubiculo po teotifsimi Regis medicus, eiufdethq; prothomedicus ,cjui Ijb. y.de febr.differ.cueatu curatione.c.de febre maligna &pefl:ile te,afferit,n6 efle prouocadurdeniqjfingulis diebus cogedus eft advomitu laboras,ante cibu,vel fi debilis fit poft cibura.donec aliquid profuifle copertii Ctrquod fi conftiteritadcorporis ara bitum humores raoueri vt euidcnterconfpicitur ex tumoribus &puftulisadcutemtranfmifsis,aut ex eo quod non eft in pecu liari membro lignum de cubitus humoris ibidem ,tuc quidem fiidores mouere, &corpus per eam partem purgare oporrebits A4medi- medicamento quod recipit theriacE mangnar vnc.i. boli prseparatijrhabarbari puluerizati ana.vnc. femif.cornii monocerotis &puluerisgarriophilorura ana. fcrupulo. i. lapidis bezoat fcrupulum femif.firupi de fucco limonum dragm .femilTem aquarum efcabiofe Tcordij Stfcorcliionerae ana.vnc. ij. buglof fi &radicis carlinj ana.vnc. viij.mifce,& fumat laborans quinque aut fex vnc.sftiuo tempore frigidas &frigido temperatas; atfi per fedem inferiorem humor vergat, peripfam euacuare oportebit. Secundo nota duplex repetitur caufain febre peftilente cum bubone peftilente aut carbunculo, vna antecedens. quE fua maligna qualitate Scinftabilitate ad expiilfionem raoleftat ,8c apatte ignobillad nobile decubere poteft, idefl: auenis ad cor altera cft coniuniSa, qus eft illa qriE in obltrudionis loco iam. firmata eft, eftq; in via ad obflruaionis locum. Tertio nota peftilens morbus dupliciter prouenire potefi,- aut aeris infedlione tantum fine eo quod humores vitientur, aut aeris infeftionefimul cum humorum vitio ;His fuppofitis eft concluflo in febre peftilente aut carbunculo apparente depolita prius vitioG fanguinisSc corrupti plenitudine quod ,ex eo quod fanguinis plenitudinis figna deficient, cognofcetur fignisq; cacliochymix apparentibus, vt lingua amaritudo,aut -viridis ,alba, aut pallida ,aut nigra cum anxietudinibus fimul, cxaerisq; infeSione cum humorum corruptione proueniat ,& per albi deieSionem humor vergat, vt antecedentem caufam inuenisexiftentem deponamus, quam citifsira^ &antefeptimum diem medicamento expurganti vti oportebit ,ne illa in principem decumbat partem:qua probatur multis rationibus,' quarum prima eft hasc quanto magis expurgationem differas, tanto magis venenati humores reliquos confpurcabunt, ergo, &c. Secunda ratio fi propter bubonis, aut carbunculi peftilentis exitum ex purgationem differamus,vniucrfa humorum maffa facile contabefcet ,&membra principalia inuadet ac infirmabit,ergo,&c. Tertia ratio ,fi expurgationem differre debebamus.maximJ propter humorum coi3:ionerTi,fed humores ve nenqfi-coqui non poftuntjnec eos coquere natura valet, ex eo quod funt fero fimllei’ ergo’,Sic. Qiiarfa ratio ,tales humores de forte &natura turgentium funt. &ob id protinus funt educcndi,ergo,&c. Patet confequentia.antecedens probatur,tales liumores cum propter fuam malignam veneficamq; qualitatem nulla in parte ^natura retineantur,omnium enim membrorum 'natura ad illos expellendum confpirat; ergo turgent, cum tur- 'gere,nihil aliud fit, quam humorem de parte in partem agi, nui Ilaque in parte hxrere ,vnde confpirabit etiam cum pharmaco, ;quare expurgatio optimi caedet. Qjtinta ratio, venenati humo res maximi abfumunt vires ergo protinus funt educendi. Sexta ratio inter caufas propter quas bubone peftilente.autcarbun 'culo apparenteante feptimum diem expurgamus,potifsima efl: vtcauiam antecedentem, in penitioribus locis exiflentcm, ne in partem principem decumbat ,teuellamus ;fed talis reuulfio ante diem qnintum eft facienda ergo,&c. Maior prob3tur,talis antecedens caufafua venefica malignaq; qualitate,&inftabi liute femperad expulfionem moleftat.ergo maximus eft timor ne ad cor defeendat, &per confequens reuulfionis gratia efl euacnanda, quod optimianimadnertitGuIlielm.Piant. in anota.HuiusHippoc.Aphor.concoffamedicari.&c. Dum dicit: Animaduertendu mtamen eft vbi materia fua inftabilitate ,aut qualitate moleftaad fui excretionem ftimulat, aut ne hparte ignobili in nobilem &principem decumbat metus eft, tunc jcitra moram aggrediundum elTe ad humoris huiufcemodi vacuationem: idem fieri debet ad materia: etiam frigids &crafTf retraSionem in magno morbo vtapoplexia, tetano &ad natu Tx motum inhibendum vt infraftis &luxatis: fic manet maior probata minorem probo ex Hip.4. de ratione viiftus in morbis acutis cont.tfq, dum docet his verbis, hos fi abinitio purgare volueris ,ante diem quintum facito .Tum prsterea probatur materia venenofa femper eft turgida propie& perfe, vel ob eius lEfione ex eo enim quod ftatim fubito cor Isedit. Quod do 6lifsimus Monardus lib.13. epiftola.i. tenet ergo ,8cc. Scimus enim ab Hip. fancitam ,quod in morbis valde acentis fi mate- 'ria turget medicari eadem die expedit,tarde enim in talibusma Ium efle ergo intentum tiim probatur nam fi citb non purga- A5mus.