Doctori Ioanni de Sosa Sotomayor, medico ac chirurgico praestantissimo

IOANNI DESOSA SotomayorjMedicOjac Chirurgo prseftaa ti/simo. 'DOCTOR SIMO N'RJDDE- vicus Ramosdefal/itate opinionis inurigeai dicapitis arphoviuo,c,tfi de qualitate etuf• demargenti vivi in confirmationem [ha vcnfsimA opinionispau culaperferibit. ~~ $3rC VMLICENf1A.~ DVPLrC I NOM'I’N'F. ,D O C- toramplifsime,mihigratifsim£e,fuerunt tute rariones;*vno quidem quod graui ad snodum oneri, quod dudum imbecilibus humeris meis aflummere volebam, te quoque validifsima manum admouifle confpexi altero quod in his, quarateantea ed dita: fune .paucula etiam dicere tentarim; qux littcrarifsimis hominibus ,quale ee efle cognoui,placitura iudicoj fecifti igitur me vt verum ingenu efatear, ex tu is rationibus audaciore;& meas mihi rationes plaufibiliores ita red dididi; vt tentare non fim veritus illas bonis viris Do&ifsimifq; hominibus perlegendas offerre „ Placet enim tibi quod non admittam falfatn.illam capitis inungendi opinionem ab aliqui - bus huius ciuitatis medicis infignibus probatam,' qua: tantum abeftvt fit bona ,vtab omnirepublt ca expellendam veluti inutilem deceptoriam & omni penitus veritate carentem. putem ,longior autem fuerim,fuperfiudq; laborauerim, fi pernitiofa eorum dogmata velim figilatim confutare, alioqui aIoanne de Vigo,FaIopio,Manardo,Fer nelio,& alijs refutata; ad quos illi remittendi funt qui veritatem in hac controuerfia perfefti fcire defiderant. Vt igitur tantam rem agrediar, iure iudicaui prius argenti viui qualitatem depromerejvt indenoftraclarioreuadatdifputatio :inqua te fic me geram, vt prius argumenta probantia ar gentumviuum calidum efle adducam decundario jliquaproponamfundamentaj&coclufiones vc- Ai ras ras fhuiam circa illius qualitatem:Tertio argrnnc tis fatisfackmiQuarto ex di&is corolarium educam ,inquobreuiter probabo nullatenus caput in vngendum fore;quo finierur noflra cStrouerfias qux vtinarn fit ad vtiliratem noffram,vt inde meliiis luem Gallicam pofsimus ab scgrotis penitus extirpare. Ad primam igitur noffri tra&atus partem de* ueniendo probatur.Primo argentum viuum calii' dum efleiquidquid mouet,agitat &humores con turbat, &expurgat,debet effe calidum ;fic videmus in medicamentis purgantibus,in quibus fempercaliditasreperituriSed argentum viuum hos effe&us caufatiergo argentum viuum calidum ne ceffario debet effe,Probatur maior ,quia conturbatio, &commotio,furfumq; delatio medio fit ea Jore,ficuti torpedo,quies,&deorfum ferri media fitfrigiditateffed argentum viuum conturbat,expurgat, atq; furfum ad caput, &palatum eleuathu mores lue Gallica infe&o.s:ergo neceflario debec lAriflo. 4. effe calidum. mcth.c.f. Secundo ftcipropium efl: caloris fundere,ac liquare,ficuti frigiditatis condenfare &vnirejfecl argentum viuum: 1'quat gumroofsitates, &lentos humores in venis, &ambku corporis contentos.’. Vide Vde ergo.arge.ntu vinum calidti eft.&non frigidum. Jiunt con- 'Tertio quidquid in fe acrimonia habet ,Calidii trouerficiefl (fecunda: enim qualitates primas infequtitur)' rum 4. &quia fapor acris,tenuis, &igriex natura: cum fit ex 6d.+.Jim calida •, tenui ,ficcaqpmateria nec aliaeonfftere piicium. poteft. jpoteftjos acrimonia ferit,compungit,calefacit,fic' peq; etiam exurit, penctrat^meatus apcrir.crafTos Humores extenuat,attrahit,& foras euocat vrinas menfes &fudores mouet ;feci argentum viuuni maximam habet acrimoniam ,&illam in Humoribus induciriergo argentum vinum,curri hos om nes effeftus caufet,f|uos modo diximus, calidum heceflario deheteffe. Maiorprobaturex Galeni authoritate quarto.-fimpliciu^ ,vbi ex va-rietate fa poru variaseducit qualitates.auftcraenim &ftry phna iGrecis, anobis acerba vocata, vtinqualitatibus aftiuis non multum ab aqueis recedunt,ita in pafsiuis non parum diferepare credenda fiant, quemadmodum acida qn^ fi cxafte acida fint, frigida potius ,quam calida putanda videntur; quas aurem ex a£ie dulcia funt ,calida modice cfle nemo dubitabit: ficuti, amara quato dulcibuscalidio ra taro acribus cfie minus calida, at quar mixta ex varijs fiifce faporibus fimt promixtionis varietate mixtam quoq;teraperaturam habere neceflfi ft.captc. cft/Hoe effe verum patebit omnibustotum quar- Vide lom tum librum fimplicium medicamentorum lcftinem deVi tantibus &inconfirmatione afitrnptt videatur ver. jv &Val Ba Galeni fcitati 8, cap.parum poff principifi §.rur atgeirfrafiim ad acres orationem vertamus ac primum ex «rto c*. 8.-. a&e ipfos calidos dicimus &c. vbi iriutros ,varios de cnrd que caloris effdftosdhahri fap&rbprbeed&ntes co mobi < 5*1- mimerat ,qui hoftifo 'htg&riWvloo prepterfiiarti hei PdrciS exuperantem acrimoniam ebhuenitrnt. de lue ye- Qfiart&fic; penetratio eft qualitas,quas femper nere* hir. A. 3calorem 18» wp.rj calore kifcquitur:fed tanta eftpenetrationisvisuf geri viui, vtli cerota tibijs imponamus ,femfim, Stpaulatim ad palatu caput,& omne genus neruo fum penctratiergo tanta penetratione, impofsibi Ie videtur, quod argentum vitrum non -fit maxime calidum.. Vide Fer- Quinto agilitas, motusq; ille celerrimus eft paf nelimn de fio quae fempernimium confequitur calorem; fcd Aditis re tantam in fe habet argentum viuum agilitatem, ttmeetufis vr formam viuetem.qujmoueat,habere videatur* hb.i.crtp. etgo ifba agilitas,&motus abexuperante calore 18. inpdebet prouenire,& non ab alia qualitate. ne. Sexto vis illa corrofiua que gingiuas errodit,& exulcerat, nullo modo afrigiditate ,fed acalore debet proucnirc-ergofaltim aliquas partes debemus concederejCalidas.aquibus tenuitas, vifq;cor Confit*- rofiua procedit,vt inquit. Conciliator, qui dupli-' Ior dijfecem naturam argento viuo tribuit,terream quanrctiM-1fidam &fulphuream; aqueamalteram:qua propter duas qualitates attingit, fecundum duas naturas quibus potitur &gaudet. Septimo probant fuam opinionem authoritate Galleni Abj:AIiabatis,RafisArif.C6fl:antiniIachi .ni,Nicolai Mallie, &aliorum apertetenentium ar gentu viuum calidum effemitutur fortafle rationi bus &argumentis iam fupra adduftis. H£c funt argumenta que probare videntur ard gentum viuum calidum elTe pro quorum refpon Itone aliqua prius fupponenda funt Primo fupponendum cft, cotidianam nos doce reexperientiam varios erfi&us nobis tnanifeftos quorum inffrumentalem efficientem caufam no- bis ignotam effc manifefte videmus voco infixumetalem qualitatem illam jmedia qua agens prrn cipale effeftus attingit (quas enim interra videmus res varias, quis non miratur ?quis eorum cau fas agnofcitfquis effeftus per cognitos habet^quis aeris immenfi miracula perfpicit,aut explicata te net ?quis varioru operum &mirabilium effeftuiv naturas,& fupra tcrrasy&inrerris non intuetur, & in admirationem protrahitur ?quis immenfas terra: voragines ?qnisfatdas aeris peftes earumq; cuufas plane intelleftas habet ?quisexerciiuu hominu in aerearegione interfe pugnantium rationem reddet ?quis cft, qui ,inquam ,neget omnia' hxc magnam habere admirationem &eorum ra tionem non polle miriiffrari ?quis enim non vi. dct,& admiratur Vafti Oceani naturamjquimire bis ir'ce duos lunse exortus affluit,6ifq; in alueum redit,eiufq;fi'ngulornmdieriim inceffanrer fluxus &refluxus /quid de admirandis fluminibus ,Si' fontibus ,qui modo hic frigida -modo- illic calida fcaturinnt; non trulla etiam tnaria diuerfas aquas calidas, frigidas, puras impuras,- falfas ,&dulces in eoderrxahieohaberenonmirarur ?quis magne tis, aliorumq;lapidum,& medicamentorum pnrganfiunr qualiraterrv(vt philofophisc debetur) ad " Vnguem percallere poteftfquis rerum mirabiliii, quas Plinius in Hbris de naturali 'hiftoria refert, na (uram poterit offendere ?quarenecefsitate con- A4vidi vj&i quanciam vmiltis rebus qua!it*fern incognitam 2c indifeibilem tribuere debemus, media qu» effedus varios &miraculofos produci confpscimus. Secundo fuppotiendum efltanquam certum & firmum, quod poftea probabo, argentum viuum e(Te venenu, &malefica ocultaq; qualitate anima tibusomnibus fummeaduerfari,atq;eorii fubflatia difeipare &putre facere, non pondere nec grauitate (vtmalequidam) nec propter impotentiam ad aduationemmam fic ornne graue,& quod minime aduaripotefta noftro calore, venenum effet.ficuti aurum,argentum.&alia metalla qu£ nu! Incubus latenus propter pondus &impotentiam ad adu# Grtuintu tionem venena dipi polTnnt. hb.dc^e- Proqua veritate confirmada, Srftabili redde» msc<tp. x; da fciendumefi venena omnia triplici natura cor» ‘flare. Prima proprietas occulta appellatur ,quae fpecificjccuidam&occult^quatuor elementorum mixtioni innitor; fecunda o(V quae vim fuam in-’ qualitatu excelfu exercet. Tertia eft &omnium rrrnime periculofa, quae, &fi quantitate fit minima ,fubito cum intra corpus .fuerit aflumpta ,& aduata ,pania mora interpofiu peftifera infert accidentia ,quam propie. venenum appellat AuiJ cenna lib.z. de mcdicamefis cordi conferentibus.' Hoc enim proprium, habent.non ob exeeflum'' caloris, frigiditatis, humiditatis, vel decitatis, fedl ob peculiarem quandarn malignitatem, quam no ffoliim cxpccu,lwriJ>§{,qcGu]{a.icIcmc.ntorum mixr.'<. ,kL"~sionc tione contraxerunt, feci (vt aliqui putant) ex ali-' cuius figni coeleftis inHuxu propter materi^ difpo fitionem acceperunt ,nihilominus qualitatibus Fuis imrituntur,& fuftinentur :cuius generis eft at' gentum viuum, quod &fi ad frigiditatem vergat Scilla fic manifefta qualitas fua: forni?: conferuatiua, tamen ex mo<3& mixtionis elementorum, Se ex influxu Ccelefti quandam malignam ,fpecificamq; qualitatem adeptum efl, qua nobis, &om» tiibus animatibus etiam paruulis, vt pediculi funt,1 loto genere delfeterium fit. Tertio fiipponendum efl: ficut dantur varia me dicamentaqu^ certis &determinatis partibus ma gis proficiunt vtabfintium ventriculo Sciecori,' caparri lieni &inter medicamenta expurganti* Rhabarbarum maiorem cum iecore familiaritate habetquam cum alijs partibus, agaricum cum veta Kriculo„carthainum cum pedore Sc fic de alijs ,fic danturvaria venena quse certis determinatisq;par tibus magis funt obnoxia vt cantharides veficx le pus marinus pulmonibus ,imo quod magis efl: in» ter VSnena quaedam funt quorum fympthomat* primfim velincerebro, veliniecore ,velincorde in confpeflum veniunt ,Vt de Iufchiamo legirur qui ftatimpercerebri Iqfsr fympthotnata cognofd tur.quemadmodu ephemeri colchici per alui fluxum in quo excrementa,fimilia lotur^ carnis refcenter maftatse apparent fic argentum viuum qua dam antipathiam cum toto genere neruofo habet vt eius temperamentum dcftrust maligna fua qua Blitate argenti vini natura qua omnes effe&us prster rationem nobis cognitam &appertam caufare vide xnus, quid de eius ponderofitate qua pollet cum qua neceffario partiti crafsitudo debebat copullari; &adeo efl' tenuiu partium vt omniavcl durifst ma metallorum corpora fubeat ,penetret, atqjdif foluat; multae corpore perfudores difsipatquas dam purgatoria vi in aluutn deturbat. Multamq; pituitam ex ore prolicitquo. circa ex accidenti de "ttt tliusli ^GC3r!S vacl,anstli lympthomatu materiam no pa de abditis re r“mfuccurrit, vt optime, ait Fernelius; quod nulrum uiifn lomodo tanto pondere id pratftare poffet nifi alictp.14.cio quid diuinum, &occultum intus delitefceret. c-ifinem. Quis etiam negabit antipathiam illam qua cum toto genere neruofo vel (vt melius dicam) cum omnibus partibus feminalibus neruis fcilicet ofsi bus, dentibus, fpinali medulla, &alijs huiufce coditionis, apotcntia,viq;occultapromanare &ini micitiam &auerfionem quam cum ignehabetra tionibus manifeftis poterimus deprehenderemini nime gentium jignis enim vi argentum viuum natura fua ponderofum fuperiora fcandit ,aurumq,- (fi auro eftadiun&us) clefcrere cogitur quo ipfigt» nihil efl amicius. Tertia conclufio argentum viuum vim quarsdam deleteriam toti noftrje fubftantia: prorfus in- Qifnto.fm fenfam habet, htee coclufio cxprstffe eft adGallefJiatS. ni mentem qui inter venena ,qu§ tota fubftantiai agunt ,argentum viuum connumerat ,cuius haec funt verba ;at funt qu$ totaeflentia nobis contra- fh funfjproilnde Svel minimum eertirn afTumptu f-erit omnino Ixdetnecefseefi, ceu Dryopteris, &Pityocampe, &Tapfia,& Solanum manicnn, &Hydrargiros, &Fungorum non nulli, prxterea faliua &fel venenatoru animaliumthec Gillemu eandem fententiavn tenet Fernelius fib.t.de abdiflrntJiut sis rerum caufis. Manardus 14. epiftotarum lacoj;/, lmsGreuinus2.Ub.de venenis.Eftq;fcre omnium ditis urum neotericorum fententia quam probo his rationi «e/h np* bus. Primo ea qualitas; qua: nec calore, nec frigore, nechumido ,necficco interficit refte ve- "".u menofa& occulta dicenda eft, hoc autem praffiat j4„j_ Gr/t argentum vitium lergovenenofnmeft. Maior eft tinuii.tap certa :minorem prbbo ;non Calore ,cumiamfa- a». 'ais probatum habuerimus nullatenus efle calidum aion frigiditate, nam fi frigiditate id efficeret non «lifi magna quantitate, cum intusaflumpta frigida venena &largius ebibita quaedam demetent, quae «tam mortem inferant, atleui pilorum Fricatione argenti viubpcdiculi enecantur :ergo maligna qualitate :&cotidiana experientia docet pueros fola duorum granorum quantitate mortuos fuilfe repertos vt inquit Laguna fupra Diofcoride propio capite. Praeterea congelationem illam,quam in fangui sne caufat quare afrigiditate fola nec acalore fieri dicendum eff.nec ab vlla manifeftaqualiute;cum multa fi aflumantur venena 'frigida 104. gradu, &fi in magna quantitate fumantur, mortem fili caufabunt fine fanguinis concretione ,fed, ipfo Cfluido fluido &liquido in corpore pcrmanbnte •ergo * frigiditate non proucnit folum. Nec etiam acalore difsipantc fauguinis calorem &accidentaliter &priuatiue producentem frigiditatem ;nam quanto aliquid calidius eff tanto melius& fitius ab affumpto ipfo fanguine congelaretjfed ab aflump to fublimato fisu calcinato Hydrargiro quod calidifsimum eft,fandaraca, &: auri pigmento nullo modo fanguis congelatur &concrefcit :ergo non acalore. Nec aficcitate, &humiditate :cum congelatio non pofsit fieri afimilibus qualitatibus-: ergo neceffarib ab aliqua maligna &occulta qua-i litate caufatur. Nec audiendus eft Ambrofius Parcus,quem ini confirmationem fux fententia: contrarium afferentes afferunt, qui multis experientijs probai non efle venenum -• vt videre eft in hiftoria aMariano narrata ,qui inquit viffam fibi fuifle mulierem, qua: certis de caufis &affeftionibus pluribus vicibus fexqui libram hauferir ,quam fine noxa per alnum reddebat &in illiaca coll-icaq,- paffione valde profuiffe afferit :&Antonius Mufla ipfurn argentum pueris vermibus moribundis ex hibec :quod confirmat Abic.afferens argenti viui potu multis fuiffe innoxiunv.& Mathiolus vtfum anum remedium parturientibus proficere affeuerat :cx quibus lpfc Parcus venenum non efle fibi perfuadet. Quas experienti^ non deberent illum conum.' cerc ,vt affererct non efle venenum, cum faci- Ic illis refpondestHr experlentijs; dicendo, quod intermedicamenta qusedam celeris ,quadam tarda: .quadam vero tardifsima aftuationis reperiuntur :celeris actuationis eft vinum ,de quo Gallcnus inquit quod nihil ipfo celerius nutriat; Sardx afruationis funt medicamenta,qua: craffam Iiahent fubftantiam dura.m &compa&am; tardifsimg aftuationis funt illa qua crafsifsima &du ram maximeq; podefofam ipfam fubftantiam,feu fubftantia; modum aquili verunr, i|)quibus omnibus differcnrijs etiam latitudo maxima invenitur. Viuum igitur argentum propter fubftantije smodum maxime aftuatiom renititur ,Semulca» tics acorpore fine ipfa detruditur ,vt ferrum, aurum, plumbum, 8t alia metalla; at fi ipfum argentum adhiationem naturalis caloris confequatur, flarim venenata accidentia mortiferaque inducet vnde prouenit quod multoties fine noxa in magna quantitate fummatur ,vt aurum, & argentum, quin potius fuo pondere humores in inteftinis contentos &vermes per aluum detrudat ,& expellat ;&hoc melius fumpto Hydrargiro in magna quantitate contingit, &fccurius afummitur quaminparua; quiain magna quan* titate difpofitionem illam qux ad aftuationera requiritur comminutionem fcilieet& triturationem non fufeipit magna argenti viui quantitas, parua autem optime trituratur,&comminuitur,ac perinde aftuationc confequitur ,qua interficit & delcterioin exiftit. CiVel Vel fecundo rcfponderur maximam cuminimoribus turgentibus fimilitudinerrr argentu viuu habere in motu illo, huc &illuc &vndiq; fluenquemadmodum'turgentes humores prop ter inordinatum ipforum motum natura cum fit tunc maximd adminiculans leui quodam pharm* coaffumpto fine prseparationc&coftioncacorporc detruduntur; fic argentum viuum affiimptu* cum,motum maxime fimilem turgentibus humo ribus habeat, ponderofitate ,quapollet, invenirem &inferiora vergens vi fimuL natur* expultricis fine aftuatiene acorpore expelli necefiurn eft, vn3e ,ficuti turgentes humores leui quodam pharmaco trahuntur.quia motus ille vndiq; facile conuertibilisleui medicamento trahete naturaq; expellente impetumverfus in teflina aflum it: fic u militer aflumptum argentum viuum propio pondere inferiora fcandens ad inteltina defccndic ,& quod in turgentibus humoribus pharmacum facit inturgente Hydrargiro proprium pondus pr*f- tat in vtrifq; natura exiflentcadminiculante,& adi expulfionem maxime excitata. Quibus fic pofitis fundamentis: ad refponfiod nenrargLimentornm deucniamus,vtnofTra de argenti viui qualitate concludatur oratio. Ad primu quod probat calidum ede ex agitatione nimia &conturbationequa fulcitur &omnes humor#* lue Gallica infeftosper omnem regionem drturbat, Relpondetur conturbationem illam &hump rum agitationem prouenire ab ipfa argenti viui in II agitatione, quam habet, qua in omnem parte vergit, &nullibi confiftere poteft :at quando furfum tendit ad caput, palatu ad aliasqjpartes fuperiores quo motu humores expurgat, proucnit ille motus exeo quod maxime igni ,eiufq; qualitati ,ad verfatur,& poflquam vi caloris naturalis in a£fu reducitur argentum viuum, duo apparent, maligna fcilicet eius qualitas atq;averfio ha:c quam cii calore habet ,hac contrarium &inimicu fugiens contra eius naturam furfum tendit, illaverohu-. mores conturbat, &fua qualitate maligna inficit facultatem, excitat expultricem:& ipfam ita irritat, vt per omnem regionem, perquam quoscuq; humores expellit, expellat ,perpalatum fcilicet, per fudorerrr, per refolutionem ,atq; per alui fluxutrqvr potetum maligna, occultaq; argenti vini «pulitate.totrr etiam humoribus illis fic coinquina *is maxime oprefls. Ad fecundum refpondeoeffedlus illos fundere &liquare ab humiditate qua humores induratos emollit ftc anotiuo panium calore fortiori in con trarij' przfentia reddito per antiperiftafim fieri di cendum eft .Sicut enim aqua frigida ,vt Hippocrates, &Gallenusteftantur, nempefrigiditate ni mia natiuus calor ad interiqra per antiperiftafim reuocatus poftea fortiore vadens fudore arceffit: fic argentum viuum hos effeftus accidetaliter cau fat reddendo fortiorem naturalem calorem prsefentia contrarij.ad interiora recurrentem :quo fir "wt humosesliquct, &fudores moneat ,aliosq;ca- ’Ciloris flifft.S. tpbt.O-Gil IcMUi 2.ii Gliucwcnj j.fmpliim loriseffe&us producat.' Ad tertium refpondetuf argentum viuutn nullatenus acre eiTe ,fed folum humores, quosfua ebulitionc commotioneq; mouet acres &morda ces efTe.&quando acre argentum viuum foret.no .. femper ex faporibus.,nec ex fecundis qualitatibus JtmpUcitim primas fore indagandas Gallenus enim 3.&4.firrs Wtiffl». plici:& Aberro ,colliget &Abic. a. canonis ap « pene demonftrant iudicium afecundis qualitatibus efie debile ei tantum vni fidit Gallenus, quod ab operatione dcducitur/cilicet quod calefacit ca lidum eft ,quod refrigerat frigidum fafta experientia inhomino temperato ,aut in corpore ^gro tante argumento dufto aiuuantibus &nocetibu* id enim, aqtio calidum corpus Inditur ,calidu eft» ^*quo frigidum, frigidu efhvndc Vallefius hoc Rupili vnum deducit; nullum efie certum argumenti locum ad inucniendum cuiufpiam temperamentum cx fecundis qualitatibus, fed ex modo quo nos afficit folum; vt v.g.alba qu£ calorem ateftantu.r,& siigra frigiditatem, nix autem frigida fit ,multaqj nigri coloris calida,&fapor cicutae fit amarus,cicuta autem venenum frigidum cfi :vnde confias fallo &male femper primas qualitates per fecundarum effcSus indagandas fore. Ad quartum refpondetur argenti viui penetrat sionem prouenirc ex inimicitia quam cum calore dquoefiaftuatum &antipathia quam cu genere neruofo, ofsibus, dentibus ,&alijs partibus feminalibus habet, quod facit, tum propter inimici fu- gamitum etiam propter appetitum,quo omne ge’ nus feminale attingere cupit' ,ad quod etiam ma. xime iuuant res,qux compofitionem vnguenti in grediuntur,quse magnam in penetrando.vim adipifcuntur,iuuatq etiam afortifricatione qua zgro tantes fricantur. Ad 5.refpondetur agilitatem tllatrt argenti,ve- !ocemq;eius curfum,& motum' afsiduum non aca litate prouenirc,cum alia eo longe calidiora mini me moueanturmifi atterreitate &: aqueitate 'quadam,atq; sferica figura ineo admixtis,quo fit vt t J genti tantum in punfto ipfum Mercurium non ad harreat facile,fugiens:vt optime Confiliator pro- Ctufilinir] pio capite inquit. ffinnIU Ad 6.refpondetur dicendo tenuitatem illa qua Ij, ‘- argentum viufi poft aftuationem confequtum eft ex eo dimanare :quia poft aftuationem infumos evanefeit &facile exhalatur querens in exhalatio nem conuerfum partes illas quibus melius ipfum pofsit conferuarq&cxulcerationelingue lahioru, gingiuaru,& palatus fieri;quia hg partes nimis la- 3t$funt& impetum maligni,errodentifq;humoris «ullo modo poliunt fufcipere,vt Soffa de bubosrte venereo :quare exulcerationem illam ab humore errodente per illas partes tranfeunte fieri dicendum eft: non ver6ab argento viuo cum par tes omnes qu^ tanta fricatione invnguntur non exulcerentur ,quod facit quodlibet medicamentum nimis calidum fine fricatione. Ad vltimwn refporvdetur quot quot afferantur teftesprarcipue Gallenum &Abic.(quod ad maio rem pertinet machinam) noide argento viuona tiuo &puro, qualiter in venis fodinarum inuenitur.fcd de faftitio&calcinatoifore intelligepdos. Circa alios autem authores non addo eis fumus af trifti vt non veritati magis, ab ipfo fiquidem Galleno didifeimus, nulli quamtumuis fummopjus credendum elTe,quim quantum rationi, &experientia: efl confonu. Et Ariftoteles Platonem ami cum efle fatetur fed magis amicam veritatemam. pleftitur. Sed vt vnica ratione omnibus refpondeamus ar gumentis qua noftra concludatur oratio de argeni ti viui qualitate, dicimus effeftns omnes miraculofos,quos ab argento viuo effici confpicrerius,n6 amanifefla ,nobisq; cognita qualitate fieri fenfejTHisifed ab occulta indifcibiliqjproprietate dimanare. Ad cuius rcfponfionis confirmationem fatis fuifiet videre tot contrarios effc&us deorfum fcilicet ferri funfumqjfiibleuari, congelationem &Ii quefaftionem illam crafsifsimstq; fuatfub/lantix penetrationem ,morum illum inordinati! vndiq; fluttuanrem fine extrinTeco ,nec intrinfeco viuo motore :quid enim moueturprztefin fuam fphe ram.quod non ab extrinfeco motore feu aviuenii forma moueri dicamus ?quid dicam devarijs contrarijs effeflibus quosTcimus ab vna eademq; qualitate manifefla' fieri non polle ?contingere enim nequit vtiddem per eandem facultatem eu dem rerum contrariaru fncaufa quod ex Arift.col ligiturthoc ipfum quod Ariftotcles negat in argen to videmus,quare aut aduabus contrarijs qualitatibus nianifefte elucetibus &dominatibus (quod eft abfurdu) fieri dicendueft; aut ab vna folutn oc culta &incognita eminenter continente omnium primarum qualitatum vires, &ipfa argentum vivum pro materia: difpofitione circa quam agit op pcrari credendum elt. FbecTufficiawrprobuius quteftionis traftatio- •nenuncreftatad quartam huius traftatus partem deuenire :inqua propofui breuiter difputare, vtrum competat caput invngere? quam quaiftiomcmDottor Solla induas diuidit partes. Primo pertraftare intendit., vtrum fit rationi confonum vnffionibusaTgenti'vhii:vti . ?Secundo dubitat an •caput invngendum fit ?circa primam partem varij funt Doftifsimi Dofrores qui fimilem invnctionem renuunt, veluti eft Fracaftoreus ,Falopius, &Manardus ali(q; quam plurimi :fed relictis rationibus, quas pro fua-opinione confirmanda longo fermoneDoftor SolTa adduftit.exdiftis de qualitate argenti viui corolarium infero hac conclufione contentum . Caput proptermalignam argenti viui qualitatem frigidamq; propriam temperaturam ,vtiam probatum eft, nullatenus in vngi debet, Haccconclufioeft ab omnibus recentioribus Doftifsiinis recepta, &ab illis etiam qui iunturas invngunt: vtviderecft apud Ioannem' de Vigo ,Falopium, D&Val- «irift.4.me tborZ 6.c. Contltijio rle in "Vuitionc cnfitis. tandum eft, quin potius fugiendum. :nam hxcTanitas alias fine capitis vnftione confequendaerat vt cotidievidemus capite tophaceis tumoribus, & gumofitatibus pleno ,folaiunturaru inunftione, multos perfarrari,& folo etia firiilacis afpeixvfiu, aut folo eiufderBTmilacisfyrupQ. lEtfi illi quibus caput inungitur lijfionem aliquandono fufcipiunt magnam hoc eliquia. cerebro vt pote al i) spartibus hutniHiori niaiorern excrementorum copiam congerenti natura.varias patentefq; vias Fabrica, «it, per quas expurgaretur :videlicet aures, occu los, nares,palatum, &comrriifluras &cu vias alijs paterniores &in maiori quantitate habeat, nihil mirum quod multotiesTIydrargiru cum humore Gallico intro, recurrete &reperctifo iteru peram pia foramina detrudatur. Sic optime adminiflramus inphrenitide oxirrodina ,qug nullatenus ad miniftrada funt in pleuritico dolore, aut in aliqua partium internaru nobilium inflammatione. Ha: igitur experienti*valde periciilofa:, &pernitioffae funt ,<um ipfum experimentum .periciilofum fitvtHippo.docet,'.n5 igitur His experietijs adiiigt debemus ita periail6fis &incertis :alijs rationi-' bus quas pro:fua opinione confirmanda afferunt .ex diftis,de argenticviui qualitate. facile refpoderi potefl &breuitati innitens plus temporis in iongis relatioriibus.& cafsibus ,vt.contrarij faciunt confumere nollo hoc enim positis taedium parit quam inlcgendo fuauitatem Vale.