scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Por Miguel Garcia Chinchillano y consortes, sobrinos y herederos de Iuan de Onrubia, vezinos del lugar del Abengibre, jurisdicion de la villa de Iorquera, en el pleyto con Diego Valero Vergara vezino del dicho lugar

García Chinchillano, Miguel; Pérez de Lara, Juan; Valero Vergara, Diego

Full text

POR MIGVEL GARCIA CHINGHP llanoy cofortesjCobrinos y hcrc de ros de IuandeOnvubia,vezi nos dcl lugar de Abengibre, j uriCdicion de la villa de lorqucra. EN, EL PLETTO ConViego P'alcro VergsrAveunodeí dicho lugar, Jmprefo en Grana da^porprancifio Heyiá imprefor déla Real r.haneilUria. Slííí 20flhfííi^t2C j 0:GO\^ ■ ^ :b!I hov^ ^kiuinóíjlj':; >.í ;: . ab «Sidj'Dfiod r fí* ■ .StíÜliiV f r ■ ; ¿ 2Í> Oí rc^ . • .jr.k v il i í^fl i o ^ "t a. ijs'rf-X'i AJ V.O "2^ í ^ X STE plcytocftavíftófobrcéonfir^- mar^otcuocar lafentenciadcl in ferior, en que abíbluióal dicho Diego Valero de la inftancia deC te juyzio,y poíTcfsion quepreten diáfe lcdcuiadar,como fobrino dejuan de Onrubia, y herederos inftituydos pot futeftanacntodeip.deO(5lubredeij98* yen razo carabiendeauer precendido>que cftos bienes les pertenece en propriedad como tales herederos de íii ció porci dicho ce{lámenco,(i bien eftc jüyzio pa rece,y pareció a la vifta del pley to no eftar coceftádo^aüquc por el ano de 606 Ay prefentada pccicio por cftas parcesjdeduziendo la propriedad defpues dcaucrcomadopoírcfsion la contraria, y pedido cftas partes que fe Ies dieíTc a ellos,y por fu pobreza y deígraciasquelesfucedieron, fin coñteftaríccñ forma efta petición,íc quedo efte pleyto en el dit:hocftadodcaucrpedido póíTeísion, y deduzido propriedad,hafta aora,c|uepor el año paflado de 27.no conccncandofe la parce de DiegoValcro con aucr gozado la poflefsion de los bienes codos, aísi de los de Jua de Onrubia,como los de Ángela Gar cia fu muger,que fue quien acl le dexó por herede* 1^0,7 gozado los frutos de codos, boluio a pronocarcítas parccsajuyzio,intentando demanda de jactancia en forma. A que cftas parces dieron por furefpucftaloqucauianrcfpondido, y deduzido de propriedad por el año de 606. con que fue vna conccftacion del dicho pcdimicnto, c infifticron delante del lucz que cfte nucuo pcdimicnto de jac tanciacra vno mifrao Cpn el pleyto antiguo queíc auiacomcn9ado ante el Alcalde ordinario, y afst íc remido a cl,fin declarar que fucífe íolo en quan to a la poífeísionjcomo confta dcl auto dcl procef fo,fol.48'pag.2. Con lo qual parece, que ora cfte pleyto fea en poífcfsion,ocnpropriedad,fcdcbcrcuocarla fen* tcncix •'3 iciadcl inftrior,tMandándo«3afa cftas pirres la poíTefsioade todoslos bienes que quedaron del ^jicho luán dcGnrrubia)Como fus herederos, cuya «laufuiaés laíiguientc. CLAVSVLA. ^ Iteri deiUintos^ que p^ra cumplir' eñe mejp tro teJlamentodcgatOyy obraspms en eldeciarádosjexamospornuejlros Albaceasyteflamen tarioselquequedarevifiodejpues de auer muer^ to elprimero,fiafuAlbaceaytefiament arto^ju 1 amente cOn Alofb Garda ’vezjtnodesíe lugar^ y elpojirero que fuere Diosjeruido de lleuarfe de ejla 'vidaydexeporfu %Albaceaytepamentario aldícho Alonfi Gardafy a Andrés López, ve¬ zamos defe dicho lugar de Abengibre,a los quor les^y a cada vno delloe,da mos poder cumplido^ puraque de nuejlf os bienes cumplan de lo mas bien parado dellos el dicho nueñro teñamentóy j de lo demas refantede nuefiros bienes y elpofire roque murierebaxodeñe teñametO y dexamos p ornuefths herederos a nueflros fibrinas hijos ^ déhermanoSiO hermanas, los quefi hallareñy ► %s guales llenen t hereden portitualespar jes^ Ella prefupueftajaquella parte pretende,queCB otra ciaufüla an tecédcn te a eña efta cícri ta por^ he. fedérala dicha AngelaGarciá, y qtiealsi fíendolo ^ ’ el de la dicha AngelaGarciá,es heredero de todos los bienes dé el luán de Onrubia,fin querer que to¬ ga cfeto efta claurula,y no conten tandofe con que poraorafeleconfieíle, queel teftamento que en trambosmaridoymugerhizieron juntos, po*" pártele pudieíTcteuocar la dicha Angela García, dtexcuminI.licet>C,dcpAétisy& D. V aldcsjin additionlbus ad Suafcz vi. quoniam, in declarationeadlegemRcgni,limitac.5.nura.ii. pag. 84 Ccuallos,i.tom.q.3io,nu.n.d¿ 12. 5 cq. 140. num.4. P^flador.lib.j.quotidianammjq. 7.Burg. dcPaz,q.i.num.i4.Gammajdecif 185.0. j.Aluarus Valafc.confulcac./.num./.AntoniusFaberjfuo có¬ dice, d c .de tefl:amentis5.diffinicionei8.& deerro* ribuSjdccadcj^.eiTOfc 4.&5.D.Cafl:iIlo,lib.2.cap. i8.LingIois,in decif.Iuftiniani,dcciC 24 .q.io. Aunqueporcfta parte fe pudiera pretenderlo contrario,pucsauicndofc vnoyotro hcchó here¬ dero parpado rcci{Kbco,vinoa quedar el teftame toentodo irr eoQcabl£,con tanta iüerga)quea u n q tunicranhijos^ccflauala dilpofíciondela lcy <^e í'oro,vtelegantertraduncGudg:rez,deiuramen-' tOjpar.i.cap.j. aWm J 7 .& nun]^26,6¿ 27: D. CaftilTQ,l i b . 4 .controuerí.'cap.49.nimv^i.tor;48i.Mo- I¡nQ,nouiísim¿,dericu nuwárum,rib.3.q.^o.n.V T Siendo can claras láspaTabras dé laclauiuTarete-" rida,es el intento dcaquclla parce dezir, que en la claufulaancccedcntc ay inftitucion de heredero, fin calidad ninguna de que defpucs de los dias dcl quefobrcuiuiefirc,fuccdaníüsfobrinos 5 n o r cpara* doaqueilapartecnque U claufuja de inftitucion de herederos en que cftas partes fe fundan^ es pot; terior,y fi bien vm claufuU non tranjit priusqum alte-' ^ rayCromnesclaufHUineodemínfianticoncludünturt vt . ^ hL/h-yy cftdoarinaBarc.ini. l e da,nnnLi.p.5ci8'&CagnoL O<^^^^^ ^ ^ ' ibi, n u m . 1 2 9.iF.ficcrt.petat.idcm Bart.in I.contra- ^ ¿tus,nu.4 C.dcfidcinftrumiFanucio,dc momen* r\f^ totcmporis,cap.i7.n.2.RotaRomana,dcciC7j6/ ^ / n.fin.par.i,Surd.decifi57.n.6.ydemancrá,quccti vn inftrumcto no fedizcaucr primero,nidcfpucsí 5ceph.Gratian.com.i.G.i75.fiü.7.Fontttndtom.2. ^kuf 7 . g lof 2 .p> 2 m. 47 .ibirC«mwrfi/« todmmñrtí^ mentó non demuspr 'fUhnecpolkyiuS'fidomniafimuli iT\ femeiin eodeni momento viresJuJiipidnt y omnia fmut perfiemm invltim verbo pnrmrncQntrnihmy.eJ^ B iiibQ. Sffoftüonem hdentmm pn perfeBh, Efto no c|ui ta que pueda tener lu fentido como lo tiene la primera claulula de dexarfe vnoa otro por heredero reciprócamete,y pueda tener fu fen* íídolavItima,dequcaquella primera difpoficion leayfcreftrinjaáquccadavnofca heredero délotro por fus dias,y dcfpues lleue la hazienda de cada vno fus fobrinos,dcclaradoíc por la vitiraa claufulá la primera. Quia vnapars teíiamenti ex alt declara’^ r«r,pcrtexc.inlqui5liabus,dcIegatisi.l,Vxori §* . fin.vbi Bart.dc legar,3.Baldus,l.legatorú,,$', fi pl.u; res,num.i.adfincm,deIegat,z.CardinaIis MantK í ca,deconie¿iuris,Iib.3.tit.5)unumc.3.Surdu$,conf 4zdnum.2i.&:n.D.Caftillo,lib.3.cap.i5.num. ^ 6c num. lib.^ ;Cap.47'num.i^& cap.jo.num^ | ‘ j j. i b i ; £/ conjiquenter dicendum claufuLm vnamjui uf; lihet dífpojitionis interpretari aíiam per aham , Fe- # bus,declf39.hurac.7*Morque.chüs>dediuifionc, j irb.4.cap.z.num.9.Franci(cus Molino, hbq. deri- • tu nuptiarüm,q.X4.na72.FuíIarius,dcfubftitütiO‘‘ nibus,q.320jn.7p. Demas que quando dixcíícmos, que las dos cíauíulaserancontrariasjficndola vlcimacfta» en quenueftras parces eftan inftituydos por herede¬ ros dcuepreuaIeccr,probat tcx.inl.fi quis inprioel qio teftamenti 2 2.de legatis j.ibi; Suprema voluntad potiorhabeturynem9 ettim eamfibi Ugem potejl dicere, * dpriorteirecedirenon liceat. Y es la razón,que quaodo lasdifpoficioncsy clauíulaslonopueftas en vo milmo ceftamento, talitcr, que nulo modo políunt ftári vltima pracualcr,tcxt.in 1. qui dúos, de co iungepdis cum cmancipacp libcris cius, ibi: TumpoJJifiioriemacciperepoteUpropteraiiudcaput ^ ^^ £}h(¡uod¿IulUnointroduBftm eíltxnwa claufuUyV^^ ¿lanouiísima,C.dcpa¿lif,l.talisícriptura, de e^ i.Alcxahder,conííi 70 .vólum.¿.num.i.Barr.in • iurc,num.i.fF.dclcgat.3.Nata,cónf47pmunic.í7' McnocH,con£i74Í.DUi)q.3»V€rC£fí S pr^fumpt. i<íj. duiu. 28.u.<^altillo,hb.4.cap.jí^.num.ji,&cíp.jo.ánH. J^cumlcgq. Luego es cuidcntcjcjuc cada claufüla tJcnclu efcéio.La primera de la fuccísiú reciproca porvidadelosdosdilponentes. Lafcguda,dc dexar cadaynodefpuesdcfu vida por fus herederos a lus robrinos,fin que el efetíodefta clauíu la íe puc •da aucrreuocadocóauerhecho herederoaDirgd Valero ladicha Angela Garda, porque fu difpoíH ^lon fe entenderá,y dene en lo que es herencia fuya,y no en la de (u maridó,probar elegans text. in I, Cum niius ag.íÉde teftatíacntó niilitis, jbi; Qmuhtti redttau quidemfua mtltt <jmlim veUtfuhíl'ttitmnlmü ^f>'‘¡>otejl,wmmtanmalitnumítttmmmnonf)oteii. Sinqueobfteaeftaverdadera inteligencia deía c aufulaclentendimicotoquefelequicré dar poí el Abogado contrario, de quecftainftitücion de los fobrinos fue a losfobrinos del vltimo que que i ^ I?* premuerto Juan deOm c a fue la Angela García, y ella do túuo fobrínos quadocntino,yquadoIosayacftos,nopidcnnada* y^s.,queeldichoDiegoValeroeselhercderod¿ todo. Porque queeftc cnrendiitiicnto esconralaspaIabra$,yalsinofcdeucadmitir,vtprobaÉ lexc.in ffiancijlas d^.de legatisi.¡bi:iX«^^^^^ •>^<>l>>nt»tidefunSUmommoda.uh<tcfi^^^ I . ómnibus I04,epd.tit.¡bi:c«i|« <S>‘fi¿nific4tií.’o¡rÍor$ nonrepugnetkuKjtntentU, <(irv<>lunui tiTUtorhítm ’ vr«<,r.Porque-por derechoTe requiere,que po íe dé ícntidoa a voluntad conír^ ljis palabrjisióia las p» labrasdcl teftarpentocoatratayoluntadj* qni L Iium,í',Faufm,flF.adTrebélianum,aütbcntiWjde ?cfl:itutionefideicommifsi,;j',nos igiw&ibi:«S»¿t/#- y por, ™ * ueapartar fi no/efporvoluntad ¿xpréffa .y fe deué entcndereomo,fuenaiíil,t»«aUE<ry^^^^^^ 7 ?-/. Kr?<n- J-tlÉ; j.tic. partí paldhraí ieljAX^tdoY deltejiamento deuenfer entendidas llanamenteafsi como ellas faenan^ no fe deueelj azagador partir del entendimtc íoM^/jBaldusjincap inindatum,numc.i. dcrct xx\^t\s^\h\iT^umtamennonrecedaturd ver bis y Decíanus,conn47.num.8.voIum.j. Alciatus, conC loi. númAÍAb\:^otuitetÍ 4 mmouerialijscau/ís , ^uas diffixileeíifcrutarh<íyproptereaJlandumeftverbisM de ma ucra fe han de entenderá la letra las palabras que noíelcshadcdarfentido nofolo diuinatorío co¬ mo efte? fino ni el que fe puede acomodar con la mente del teftador,fino folo el fentido literaU AuguftinusBcroius,confii20.num.47. volum.i. ibi: Qíwdverbaftntintelligendaad literam , <T n$n eñ a[u^ mendusalius intelleEiusyetiamqui ex mentCy Crfimilitudiñe rationisfumipofsitfedfolumfenfus littraUs , quam^- íí/xrgwroyíix,Mariano,confS.num. ( 5 . Aymon Craueta)Confi8ji«nume.ij.^ \6* Mantica>dc conieclurisjlib.j.tit. ?pr.num.j.&6. vbielegantirsimé& plur^ ciimuiat D. D.Joaiines del Caftillo) hb.f cap.á.intoto. Mayormente que cxrrcgula L i. ff qiiod quifquc mris,vcrbafuntintclligcnclacumcffeétu:y fi íc hu uiera de entenderla elauTülacomo fe pretende en Contrario, no fe podia verificar lapalabra enqué losdiípoHentcshizicrondifpoficion de fus fobrinosjdizicdo nuejlros , pórque para qlíc fucedieíTcn los fobrinos dcl vltittloqucqucdáircViuo, no era TiZcel^moác'úrynneftrosfobYinosy y baftaua fucedarf los fobrinos de qualqUicra dcl vi titiló que muric-, reryes ihdubitable,qiíclápalabra nuejlres obrafer ydcucrrctconfidcrafdosteftamentos en vna mif ma difpóficiónjVno en fauor de los fobrinos df el n)arido,y ottoen los de la muger, itavtvnufquifqüé eorum videatuYconfuluiJJtJiis confnguineis: vt eleganter confidera t GrcgGr.Lopcz,in I. x. ti t. iy»parti. 2 . q. ^S\jd¡:sycthoyelmaspropínquopárientéy fol. mihi 47- &cxcclcbri OldraldijConC 174 * refoluit D. Moh'-* ba5lib.4.c.2.n.84-Micrcs,dcniai6ratibus,p.i. q.aj* Ceuallosjq.zój^n. 17. aun hablando todos cftos eri términos mas rigurofos de inftitucion de mayo* razgojo Capcllania,y tradit latifsimé Francifeus Molino,dericunuptiarumjib.}q.¿.ánum.8.&:5>. cum fcqq.Iorcph Scfe,tom. j,dccir354.n.i7.D. Car fl:illo,tora. 5 .cap.( 57 .nu. 2 8 . c oíum.< 5 .numeri, verC ^^ 0 ’ ^h\:Qt^dcum maYitus-iirvxorfmultn eadem/crif tura teílaniurjduQ fmt teflamentayáuoqueprimogeniadi^ uerjay feparatapropterduoíteBantesy vHdifponeHytes y adeovtvterque pofsit iellamentuin pro Ju4 parte^ velmaioratumadfminitbitum reuQcarey vnujiqmfque^ úam eorum videaturprouiSfiefuo confangmeo: fin q,uc obfte ei texto en la ley cumpater,^. atepeto mari* tc>dclcgac. 2 ^.ibi;T«/V,^«e Meísprqpi.nquis:^QV(^^ el cafo de aquel texto era diferente efpectQ dcln,y:$f trojquc íbio era la tcfladora la muger^y fin embar* qñ? UQ ífe;i?d^^rb'^ v-ños y otros parientes, dixo fubfl 'ttuúone refpondi.Wiz. orden de eferitura esía que queremos íeatiendaennueftrocaíb^como tenemos proua* do* Y refpeto también de que cftá deduzida la pro* pricdad,quandofc pudiera dezir, que no puedcj que auia fído heredera totalmente Angela Garcia^ refpeto de lo que le cftá prouado aucr viuído inho* neftamentedeípues de muerto fu marido, esfin dudaqueperdiotodoquantolepodia pertenecer de fus bienes,y que fe deue mandar reftituyr a cftas partes,como herederosaBinteft^o de fu rtiaridoí en efte cafo de no confiderarfe fer herederos ex teñamento (como es cierto lo fon ) probatglofa,in cap.fraternitatis,infinej2.qüícft.2.&inmulierc vi dualuxurioféviucnce,quodammittatbonalucraliadotcm,&vfumfruaú,probactextusdcibiGrc gor.inI. 5 . t it.i 2 *part. 4 P alac.Rüb.inRubric.dedo' nauonibus ínter,^.67,& ¿8^&83.D.Caftillo, de ^ VÍü*