Euripidis Tragoediae duae, Hecuba & Iphigenia in Aulide, latinae factae

- REVERENDOIN CHRISTO PATRI GVILIELMO ARCHIEPI' fcopa CM!umen[i Vrituti Anglix, ERAS. Rotf. s. P. D. jjVVM IN ANIMO STATV l!i!Tem Praefui ampliffime.uerteiidis gra: Scis authoribus re Theologica, deii im Mjmortalem ,qj idtgne lophiftids nugis !ljdeprauata,>f!uirili mea uFreftituere.uF adiuuarejne {fatim iuxta Gratcoruadagione, -ai 69 rdw Ksja/j.s/ap pidttari luderer, ad tantu munus th lotis Cut aiunt) pi edibus irrumperejuifum eit mihi ptv us piculum facere,cp noluiillem operain urriufcp liiv gu;r fl udiu inlumpta, idq? in re difficillima quideilla, led tame prophana ,quo pariter &negocrj difficultas ad meditatione conduceret ,&(i quid eflet peccatum ritra fecraru fcripturaru iniuriam,fplius liigcmj giculo peccarctur.Itaq; duas Euripidis Tragoedias, Hecuba &Iphigenia in Aulide, latinas facere Ium aggrdlus, fquis forte deus coeptis tam audacibus dexter a(pira' ret ;Deinde quum utdere opis mftituti ipecimen non difplicerc utris utriufcp lingua: calletifltmis (quos pro fecto iam aliquot habet Angelia,liceat modo uerum citra inuidiam fateri,quouis in genere doctrina’,uflta lias totius admiratioe dignos) intra pauculos mefeis. Mulis bene iuuantibus,ad umbilicum perduxi.Qua to cum ludore,id ij demumexpientur, quicucpin c;T<- dem palaeftram defenderint. Etenim quu illud ipfu ex bene Graecis, benelatina facere,fit eiulm odi utfin gularem ERAS.. AD -GVIt.' V-VA.-ARCS: CANT. EPr; * gularem aliquem requirat artificem ,neqj (olu fermty nis utriufcp copiola ,parataq; fuppel!ecti!e ditifllmu, uerum eoam oculatiffimu,uigiIanri/Timumcp adeo,ut feculis iam aliquot nullus extiterit, qui in hoc munere omnibus eruditoru calculis probaretur,facilis nimirtx eft coruecfiura, quantum fuerit negorij,carmen carmi ne reddere,praderrim tam uariu &inuiitatum.idq; ex authore no modo tam antiquo ,eotp Tragico ,ueru etia mirum in modum preffo ,fubtili, excudo, in quo nihil odofum,nihil quod ud adimere,uel mutare citra flagittum queas ,praeterea qui in tractandis locis rhe' torias tam creber (It ,tam acutus,ut padim dedamare utdeatur.Adde nunc choros,ne(do quana affectatio/ ne.adeo oblcuros,ut Oedipo quopiam ,aut Delio fit opus magis ,quam interprete .Acceditad htec codri cum deprauatio, exemplarium inopia, nulli interpres tes,ad quos confugiamus.Qjio minus admiror,II ne hocquidem felictdimo feculoquisq Italorum aufus fuit hoc muneris aggreddi, ut Tragcediam aliquam, aut Comoedia uerterec ,quu plures Homero manus fint admoliti, inter quos edam Poltrianus iple ftbi non (atifIedt,Q_uidam Hefiodum tentaric,uecp id latis feli citer.alius Theocritu fit aggreflus (ed multo etiam in/ felicius .Deniqj quuFrandicus Philelphus (id quod pofl inftitutam interpretationem congnouimus)pri/ mamHecuba: (cenam in oratione quadam funebri traduxerit ,(ed ita ,ut nobis alioqui puddulis ,uir tantus animi non parum adderet,Ego porro necp tan aqtiscx evripidis hecvba Ita ulque donecrecfla flabant pergama, SC Nondumiacebant Ufj turres (oli, Hecrorq? frater Marte florebat meus, Beneapud tyrannum Thraca,patrium hofpitem Crefcens alebar,plantulaein modum miler. Atubi interiuit Troia,fimul SC Hectoris Vita ,ac penates concidere patri) , Deumqjad aras iple procubuit facras. Mactante Achillis prole fanguinatia, Moxme paternus amicus,auri gratia Miferum trucidat, ac trucidatum lalo Exponit,aurumut ipfe poffideatfibi. Nuncfupeir harena littoris iaceo,hadenus Aeftu pertequor huc, SC huc uecftus uago. Infletus,inlepultus, at iam promico Charam ob parentem,corporereltfto meo. Mihi fupernis deuaganti fedibus , Supcracjp in aura,Sol agitur hic tertius, Itidemcp miiera tertium mater diem. Extorris amplis Ilq pomeerqs. In hac adefl: tellure Cherronefia. Cuntfriqs Danai littore hoc inThracio Gafiem tenentes ociofi deddent. Nanqje iepulchro uniis Aeacides fuo, Argiuum Achilles tenuit omnemexercitum, Remumad penates dirigentem ponticum. Meamis lororem poftulat Polyxenam, Tumulo cupitum honorem,&inferias fuo Dari 6 DZS. ERAS. ROT. INTERP. Dari,ac feret, neq* enim hoc linent frufirarier Honoreamici.deinde decretum iubet Fatale,catdt hac luce germanam meam. Geminasq? prolis geminamater funera Cernet,meumq?,& lachymandae uirginis.’ Namquo fepulchri munus aflequar mihi, Ancillae in undis memetofferam ad pedes, Venia impetrata drjs ab inferis,uti Tumulo potiar,in matris incidens manus, Itaqj (quod ad me)quicquid optaui,aflequar. Atanu aparente paululum abfcedam.hazcquidem Iam regis etentorio profert pedem Agamemnonis,pauefacf:a de fpcctro mei Omater,hucproh uiua peruenifli,uti Prognata quum fis regtjs eftemmatis, Indignaferres feruitutis pondera1. Tamafflicta nunc,& mifera, quam florens eras „Q_u°ndam,ac beata.Te aliquis extinxit deus, „Fdidtatis pnfiina: inuertens uices , „Bonacj5 ante acta paribus exaequans malis. Carmen amtpejliaim dimetrum, intermixtii tummn^unt eiusdem generis monometris. Hec.Ducite anum hancce foras 6famulat, Dudtefuftentantes,uobis Nuncconferuam Iliades,ucrum Dudum dominam,prendite, ferte, Portate mei corporis artus. Tollite,anilem corripite manum. Brj Ip& fiVRIPIDIS HECvBA Ip(a ego torto nixa bacillo, Annis tardis celerabo pedem, 8c Alternos promouero paflus. Ofulgur Iouis,o nox picea, Vt quid ita fub nodefilenti Terriculis,uifeque agitor? Olacra tellus, Gignens atris fomnia pennis, Sit precor irrita nodis imago, Quamde gnato, Q_ui feruatur Thracibus oris, Tecp Polyxena filia dulcis Alto uidi merfa fopore. Namterrificum uidi uifum, Didici, (cnfi. Oterreftria numina, gnatum Seruate meum,qui iam fblus Generis fupereft ancora noftri, Thraces habitans aruaniualis. Patrio commendatus amico. Aderit iamiam quodeunq? malum, Ludumq? nouumludibus addet. Haudfic unquam mens mea certo Timuit,tremuit,tada pauore. Vbinam diuina Helenum mente, Vbi Caflandram Iliades uideam ? Vtmihi carca infomnia pandat. Vidi liquidem ceruam uariam Vifu > DES. ERAS. ROT. INTERP. (Vifu mifcrum) Noftro egremio uidi direptam, Quamlaniat lupus ore cruento. Terrebar 8Chinc.fummum in tumulum Vmbraferods uenit Achillis, Aliquam emileris libi Troadibus, Praemia polcens. Procula' noftra,procul haec qualo, Drj depellite fomnia,gnata. Idem gfttus arminis. Chor. Adte celeri praecurri Hecuba Pede,tentoria herilialinquens. In quae ferua ego tradita forte, Vbi Troianae emoenibus urbis, Grarjs abigor bellica praeda. Haud equidemullum portoleuamen Aerumnae praefentis :at ingens Infuper 8C graue defero pondus Tibi priuatim 6mulier,feui,ac Diri ueniens nuntia lucTtus. Nanque ferunt decernere Graios, Celebri ccetu tua uti Gnata Manibus occidatur Achillis. Q_ui fublimem fcandens tumulum, Scis fuluis cum apparuit armis, Naues detinuit Pontigradas, Nixacp torto uela rudente, Haec uodferans.Quo tam Danai Birj Fug/ris EVRIP1DIS HECVBA Fugitis, noRros Cineres delerturi inhonoros'? Atlis multo e(t orta tumultu. Acuariat fententia duplex. Bellaces Graiugenum turmas, Dumpars dandam tumulo inferias, Pars madari cenlet iniquum. Atqueinde tua: ftuduit parti Rex Agamemnon,id fatidicas Thalamis elargitus honoris. Atqueuiciflim dixere duo Thefidse, hos genuiflis Athenae, Vnaerat harc fententia utrique, Vti Pelidae decorent tenero Buftacruore. Nec placet,uti Caflandrae thalamos Armis habeant pluris Achilli. Et fludrjs ferme hactenus sequis Decertatum eft, donec uarius Et luauiloquens fualor, Achiuum Populo non ingratus Vlyfles Omnemdictis flexit coetum , Ne,pro captae csede puellae Negledtum pateretur Achillem, Vnum eDanais longe primum: Neu quis apudPerlephonen,ex his Qui bello cecidere,referret, Quammale gratus miles Achiuus Danais 8 DES. ERAS. ROT. INTFRP. Danais Danaum caufa extis, Ex Ili acis cedent amis. Sed iam nunc hic aderitVlyfles, Ifto uti uellat ab ubere gnatam, Ecp manu, ui tollat,anili. Proin templa adeas,adeas aras. Accide Atrida; genibus fupplex, Prece lollirita.quicquid Olympus, Q_uicquid claudit terra deorum. Siquidem aut places numina uotis, Nemileranda orbere puella. Aut (pectent tua lumina oportet Adtumulum procumbere, fparfam Sanguine natam ,deqj aurifera Ceruice atrum undare cruorem.' Idem arminis genus. Hec.Heu memiferam,quid uociFererC1 Q_uonarruilu!atu, quonam fletu Plorem milerx mifera (enectae Haud portandum, Seruitrj.haud tolerabile pondus? Heu tneme ,quis opem mihi uindex Tulerit?Q_uaenam natio? Quaenam urbs? Perijt lenior,gnati extintfii,. Huccine, an ifluc flectam greflum? Q_uo meuertamC Vbiquis deus, aut daemon praeiens Ferat auxilium ?Proh Di EVRIFEDI SHECVBA Proh Iliades laeua ferentes, Eheufeua ferentes fata, Extinxillis me, extinxiftis, Necmihi poli hae Grata eft lupero in limine uita. Defer anum hanc 6pes infelix, Hancmeinfelix dudto ad aulam Eheu gnata, heufupra cunelas Miferae matris filia, prodi. Prodi tectis,percipe matris Filia uocem. Vticognofcas qualilqualis Famatua de uita fertur. Pol. Ehem mater, mater, Quiddamas? Q_uid fubitu apportans, Sic me ueluti uolucrem tectis Cogis trepidam prouolitare? fdec.Heu megnata. Pol. Curlermonum exordia mecum Diro fumis ab omine mater? Hec. Ahgnatatuae metuo uife. Pol. Eloquitor,necp caelato diu. Paueo mifere paueo mater, Q_uaslo quid ingemis? Flec. Gnata, ah milera: Gnata parentis. Pol, Quurillud ais? Hec. Hocgnatus contendit Achillis, Communidecreto Argiuum, Vti Peli DES. ERAS. ROT. INTERP. Vti Pelidse Gnata fepulchro Mactata cadas. Pol.Eheu genitrix, ut mala nobis Immenla refers. Aperi fodes ,aperi mater. Hec,Rumorem adfero filia dirum. De caede tui, Scitum populus (anxit Achiuus. Pol.O te afflictam ,proh ter mifcram, Omale faufbe genitrix fortis. Q_uamtibi triftem rurfus ludum, Infandumqj,& acerbum mouit Daemon aliquis. Noniam gnata haec,nontibi pofthac. Infelice feneda infelix Conleruiero.nanqueperinde,ac Hinnuleum feu montibus hirtis Alitam uitulam,mi(eram mifera Moxde manibus uelli afpicies, Acfob humum,ceruice recife, Obfcurodemittierorco. Illic interlumine cados Degaminfelix. Sedte miferam ludu omnigeno Defleo mater, nammefata, Sortemcp grauem non lamentor Quummihi cafus lit 8c optandus Cedereuita» CCarmen evripidis hecvba Carmat Iambicum trimetrum Cho, Sedecce Vlyfles huc ritus mouet gradum, Hecube, tibi aliquem nunrium ferens nouum. VIy. Tefcire mulier credo placita exercitus, Etquaeinter omneis uicerit fententia. Haud te latere puto, led exponam tamen. Vifum eft Pela(gis,tua uti nata Polyxena Cadat ad fepulchri Achillis excellum aggerem, At uirginis noscfle folenneis duces Statuere,Pyrrhus Aeacide proles,huic Praefectus author,ac (acrificus hoftfee. Scinergo quid ages?neue ui retraxeris, Meeum ue manibus uelis contendere. '„Scitum eft profefto quiddam,&in medtjs malis , , Ea cjuenq? fecum (apere quas &pere eft opus. Hec, Vadi ua’h adeft dilcrimen (Ut uideojgraue, Gemitucpplenum,&noninane lachrymis. Necpenim ipfe dudum uitam acerbam,&alperam Illic reliqufquo mori decuit loco. Necpmeinteremit Iuppiter,(ed in hoc alit, Triftiffimis uti triftiora conlpicer. Proh mifera. Sed iam ft licet captis,necp Mo!efta,necquae mordeantanimum,loqui Heris.rogeris oportet &paucis mihi, Atq; ut uiciflim nos rogantes audias. VlyC Licet,roga,necp enim hoctibi inuideo mora*. Hec. Scin Ilium explorator,ut fubiueris Pannofus, atq? fqualidus,genas tuas Stilla: DES.ER.AS. ROT. INTERP. Io Stili* oblidebant mortis,oculis cxcitrc. Vly.Memini, haud emhec res fummafinxit pedtoris. Hec.Ten,agnitum uni prodidit Helene mihi? Vlyf. Meminimus in difcrimen adducti graue. Hec. Supplexq? factus genua tangebas mea? Vlyf Sic,manus ut iftis inftupefceret peplis. HecDedinergo uitam ,& Ilio emililoio? , VIyf.Ita,ut hoc profecto folis alpiciam iubar. Hec. Quid tum locutus,quum mihi in manufores* Vlyf. Q_uo menecis fubducerem periculo, Omneis uafer tum comminifcebar dolos, Cunctasqj pariter perfuadendi uias. Hec. Lege igitur ifthac gratiam refers malam, Quumtuleris ame,qua: tulifle non negas. At nil iuues nos, fed magis pro uiribus Incommodes,benefacta compenfans malis. Veftrum genus mortalium ingratifiimum, Quicunqp plebis condonibus leues Captatis auras, cognitum heu mihi plus latis, Quadamnum amicis lerre non fatiris pili, Mododifferatis grata multitudini. At iure quonam,aut quid fecuti, uirginem In hanc,cedo, decreta lanxerunt neas, Ipfum ne decus hoc fualit,homines caedere Turnulis ,ubt bos uiclima addecet magis* Anporro Achilles mortis authores fu* Punire qun?rens,iure in hancrefert necem? Atqui haec in illum fceleris admifit nihil. Helenam evripidis hecvba Hec, Hei milera quid agam? uitam ego hanc quoad traham? Po, Ancilla moriar patre nata libero . Hec.Atego orba quinquies decem iam liberis. Po. Quid Hectori ex te nuncio,aut leni uiro? Hec. Dic fccminarum meomnium miferrimam. Po. Opedhis,8<l queis alita blandefumubera. Hec. Proh ante tempus fati acerbi filia. Po. Vale oparens.Caliandra iam milii uale. Hec.A!q ualebunt,illud haud matri eft datum, Po, Quicpin fera es Polydore frater Thracia. Hec. Ita fiquidem ille uiuit,atqui non puto, Adeo undicjuacp prorfus infelix ego. Po. Viuit,premetqj mortuas tibi lumina. Hec. Ego 8C ante mortem prae malis fum mortua, Po, Me duc Vlyfles flammeo obuoluens caput, Etenim prius, quam macfler,examinor meae Luctu parentis,&hanc neco ploratibus. Olux,licet namnomen aflarituum, Neqj ulla poft copia dabitur tui Nobisfruendi.nifi quod intereft moras Adenfem eunti binc,atcp Achillis pyram; Hec. Soluuntur artus hei mihi,ac mens defiat, Ognata matrem prende,porge dexteram. Da,nerelinquas orbam,amicas conddi. Vtinam lacasnam liclororem Caldoris Helenam utderem,quas decentibus oculis Roretis peremit indecenter Ilium. Carmen 14 DES. ERAS. ROT. INTERP. Carmen huius Chori ex udrijs mixtum ejl metri generibus, ac firme ijfdem, quibus upitur Euripides. Cho. Aura,pontica aura, Qucecg pontigradas per undam Ratis ederes agis marinam. Quoloci mileram uehes me? Additfta cui fub sedes Ancilla deferar? Atlittoradorica.an ne Ad Pthiada,quo loco aiunt patrem eximi] laticis Currere Apidanum,fatae]? rigare,an Sallo milera remo Illam appetlarin infulam, Producturadomidies acerbos, Primiaua.ubi palma frondet, Lauruscg facros in altum Latonatibi sedit Gratiffima ramos. Partus monumentadrj , Ac cum deliaris puellis,Artemidisq; dea; Spicula,arcuscp canam,aureamq? uittam? An palladis urbe,quam Currus nitidi uehunt. Peplis in croceis equos Sub iugafplendida mittam? Pingens uaria,crocoqt Drj Sindone Ievripidis hecvba a Sindone florulenta? AnTitanum ad fobolem. Quam(atumius igniuomo rex Strauit iaculo? Vahprogenitoribus, Vahpatribus,ac (olo Quodfumo concidit, Marteq? captum,&exuflum Ab Argiuis.at ipia in Tellure uocabor externa Serua,Afiam fugiens Europafamulantem. Mutans mortefaces thalami. Carmen Iambicum trimetrum. Tai. VbiPhrygum regina quadudum fuit, Hecubam,puella Troadas conuenero? Cho.Eccam haud procul te, tergo humiftrato cubat Taithybie praco,’circunnoperta linteis. Tai. Olupiter quid dicam?utrum mortalia Relpicere te?an neopinionefallier Falfo putantes efle diuorum genus? Cafu fed omneis res agi mortalium? Nonhacmodo regina ditium Phrygum? Priami uxor ifta nonne locupletifllmi? Nunc urbs quidem eius funditus bello iacet, Atipia,anusqj,S? orba liberis,hurm Cubat.inquinata puluere infauftum caput. Eheu fenex ium,(ed tamen mori prius, DES. ERAS. ROT. INTERP. *> Quamfoedus ullus accidat cafus uelim. Exurge mifera,toile lubductum latus, Quodcp omne canis albicat pilis caput. 1 Hec. Ehem,quis hic,qui corpus haud finit meum ' Iacerqfquidme,quifquis,afflidam mones? Tai. Talthybius adfum Achiui mulier agminis Minifter,accerfente te hinc Agamemnone. Hec. Ouir mihi chariflime.an quod mequoqj Vifum eft Pelafgis,ad fepulchrum occidier, Obid uenisv ut grata nuncias mihi, Properemus,acceleremus ,age duc mefenex; Tal. Gnatae ut cadauer fepelias,te mulier hinc Ducturus adfum,mequidem legant ad id Geminicp Atridae,exerdtusqj Achaicus, Hec. Miferae hei,quid aisCergo non adifti.uti Moriamur &nosfuerum acerbamandans? Gnata interifti matris auulfa efinu. Ego orba pofthacliberis .miferae hei mihi. Sed illam ut ocridiftisCan reuerentius? Anfic,ut hoftis diriter leto eft data ? Dic haec fenex,haud laeta dicturus licet. Tai. Duplices mihi uis meparare lachrymas, Mileratione filiae mulier tuae. Et hic enim tam fena commemorans,genam hanc Fletu rigaro,maduit Sdlachrymis mihi Modoad lcpulchrum,caela dumferro ocddit, Tttrba aderat uniuerla Achiui exerritus Frequens fepulchro, filiae ad cxdcmrutr. ;Dhj Polyxenam evripidis hecvba Polyxenam autem Pyrrhus attollens manu. Summo fepulchro ftatuit.atqui pone ego, Lcctiqj iuuenes ex Achiuis inclyti, Saltum iuuencx.ut manibus exciperent tuar. Sequuntur,ac plenam tenens pateram.undicj; Auro nitentem natus Aeacide manu. Fudit parenti mortuo libamina. Mihiinnuit.prarconio Cientium Indicerem omni Achiuum multitudini, Egocp,inter omnes medius aditans,ha:c loquor. Silete Achiui,Pax fit omni ccetui, Pax,et quies.ftatui quietum exerdtum. Hic inquit. Omi nate Peleo pater, Libatioues propitius cape has meas, Placida abditorum manium euocamina. Atej? huc ades,quo purpurantem combibas Purarpueli* ranguinem,quem tibi dsmus Egoq^plebscpjiamcp nobis fis fauens. Soluens rudentem ,& nauium retinacula, Concede nobis,Colpites ab Ilio Omneis reuerfos.patriam reuifere. Harc ille.at omnis populus apprecatus cft, Loculis fub harc moxaureis piiftum notis Educit enlem,iuuenibus Graio agmine Ledis.puellam ut prenderent manu.innuit, Vbilenft illa, hos ore prodidit (onos, Oqui exadiftis oppidum Argiui meum. Cupide obeo,ne quis corpus attingat meum. Intrepida DES. ERAS. ROT. INTERP,' \s Intrepida fi quidem colla porrigam,ac uolens Quoingenua moriar,liberam meper deos Sinite immolantes,quippe apud manes quocjj, Regina quumfim ,dicier feruam pudet Turba adfremebatrex &iple iuuenibus Moximperat,quo uirginem remitterent Hi fimul ut audiere uocem regiam , Summamq^omittunt.namhunc penes ius primumerat Vbiilla fenftt iufla principum,ilico Summo prehenlos pectore,fodit manu Adumbilicum,uentris ac medium,peplos, Sinumq? monftrat,&uelut ftatuaead modum Mammasdecentes,dehinc humifigens genu, Verbaore fudit omnium miterrima. En iuuenis ,hoc fi pedtus enfe mauoles Promptum ferire,ferito, Sin ceruicem,adeft Expromptaceruix.Tummilertus uirginis Pyrrhus,uolens q;,SC nonuolens,atcg haefitans Animae meatus enle librato (ecat. Fluxere uenae, at illa iammoriens,tamen Sollicita mireelt,condecenter ut cadat, Cceletqj,quae cadare decet odos uirum. Letalis ait ubi uitam ademerat mucro, Laborex Achiuis idem habebat neminem, Ali] tacentem frondibus conlternere, Alrj fupremum fcdiilc apparant rogum, Tedas fereqtes pineas ,qui nil tulit, Male SVRiPrDis hhctba Male audiebat aferente,hunc in modum, Ignaue cedas ,nec puella: amiculum , Necaliud ullum munus adferens manu? Nil cs daturus uirgint promptiffima:, AnimoCpfummoCde perempta filia Haec dumferebant,liberorum ad te quidem Matrem optimorum ,uerum eandem ex omnium Gregefcetntnarum confpicor rnilerrimam. Cho. Acerba quadam Priamidas clades premit, Vrbemcp noftram ,faca funt iftharcdeum, Hec. Iu quod malorum gnata,cum adfiht plurima Intuear,hccreo.fi quod attingam ,i!ico Aliud uetat.rurfum,alia me moleftia Also uocaqmaliscp fuccedunt mala. Et nunc acerba fata neplorem tua , Nequeam profecto temperarepectori. Hocfurlus ipfum,nempe ne gemamadmodum, Nimis^acerbe,fuftu!ifti,ftrennua Mihi nunciata.non nouumergo,fi mala ,,Fauente coelo terra fert legetem bonam. „Bonadeftituta,quibus opus fuerat,malum S„Fructum edit. At mortalium quifquis malus „Nil podit aliud efie.cp femper malus, ,,Frugi, ufep frugi.Sors nec ingenium uiri „Aduerlauitiatjed probus (empermanet. Vtrum id parentum, an educantium magis? „Recte edu cari fciltcet nonnullam habet ,j Doctrinam honefti.quod quidem quilquis probe Tenet DES. ERAS. ROT. JNTERP. r> „Tenet,idem honefti ad regulam nouit (edus. Sed inaniter iam mens mihi haec effuttjt. Tuporro Achiuis uade, SC ifta nunda. Nefilia: quis applicet manum meae, „Vetentq; populum.nam frequenti in agmine , , Indomita turba eft, ac tumultus militum , „Si quando nullo cohibeatur principe. „Vincit furens incendium,quifquis mali „Nihil hic patrarit.ille demumerit malus. At tu uetus miniftralumito fitulam, Atcp huc reporta pontico impletam falo, Vti fupremis te lauacris filia. Innupta,nupta, uirgo non uirgo.lauem. Et ut tibi exhibeam,quibus digna es. Sed id Qj.iiC' aut undeCnequaquam potero,ueruntamen Sic ut licebit.nancp quid aliud agam? Mundumcp captis colligens afoeminis,’ Qua:mecum in rjfdem defident tentorrjs , Si qua ex penatibus aliquod fuis habet Furtum,in(crjs,quos nacTta nuper e11,heris, Tecta odecora,proh beatx olitn domus, Oliberis ,opibuscp florentiflime Priame,uetuscp ego illa liberum parens, Vtpriftina exuti fuperbia,ad nihil Recidimus ,& poft ifta adhuc tumelcimus. Locupletibus noftrum hic quidem penatibus, PraeFulfIt,hic quod dignitate ciuibus. Curaruminania mentis htec funt Ibmnia , ELinguaxg evripidis hecvba Linguaeqs fauftus.ille felidflimus „Eli, cui nihil contigerit in uita mali. Carmen Choricum, ac uarie mixtum Cho. Mihi aerumnam Atropos, Mihi dadem dei parabant, Syluam ut primum abiegnam in Ida Alexander incidit, Liquida uada rate tran!iturus,audax Helena: ad thalamos.iubar quam Pulcherrimam auricomi.in Orbe uidet Phoebi. Nammala.en nos,ma!iscj; uallant Tnftiora Fata. Priua amentia ciuftati Malumpublicum Iliacae Peperit, &ab alrjs profecfta clades, Iudicataq? lis in Ida eft, Qjaatres codicolum puellas Paftor iudicauit,ad Bellaqj,ftragemqj ,& Mece exitium domus. Gemitcp forte quaepiam, ad Vndofum Eurotam Lacena lachrymofa puella in aedibus. Capiti quoqj mater albo Orbata gnatis,inrjdt Manum, &unguem in ora cruentum Infigit auida,dilaniate^ malas. Carmen DE5. ERAS ROT. INTERP. Ig Carmen Iambicum Trimetrum. Fam.Vbi Hecuba multo fceminas.milerrima? Que fuperat omne uirurn, ac fimul noftrum genus MalisCnec ullus palmam et prasceperite1 Cho.Vt mifera nnncp dormiunt uocis tua: Male ominolas triftia praeconia. Fam. , , Hecuba: dolorem huncadfero ,porro in malis „Haudeft facile bene,ominata dicere, Cho. Acforte tetftis prodiens uidelicet Verbainter ipfa commodeapparet tua. Fam.O milefa prorfus,& magis quamproloquor Hera,occidifti .uiua non es amplius. Orba urbe,gnatis,ac marito,perdita, Hec.Ais nouum nif, ac frientibus opprobras. Sedquid cadauer hoc Polyxena uents Portans,fepulchrum cuius Argiuum manu Modonunciatum eft omniumproperarier? Fam.Nihil ifta nouit.led Polyxenam mihi Deflet,nouarum dadium attingit nihil» Hec.heu mifera,uatis nunquid huc affers mihi Sacro citum furore Caftandrae caput? Fam,Viuam eloquuta es, mortuum hunc nihil gemis, Atqui retectum iam cadauer tnfpice . Nouares,& infperata fe offeret tibi. Hec.ExtinCtus eheu cernitur gnatus mihi Polydorus,ame Thraci creditus utro. Infaufta perrj .nulla lum pofthac. ohe Opignus,heu ohe,cantionem Mamadum Ei) Ingredior EVRIPIDIS HECVBA Scruplo iliud animum turbat iniccto meum. Quam iilum amicum copiae ducunt uirum. At rurfus iftum qui peremptus eft.fuum Hoftem autumant, is fi quidem eft charus tibi, Priuatim id eft.nec pertinet ad exercitum. Atilla noris,quod uolentem me quidem Habes,ut adfim rebus adiutor tuis, Opemqueferre promptum,&accindtum tibi. Contra,pigrum,fi offendo multitudinem. Hec.„Heu, „Vtnemo quisquam liber eft mortalium,aut „Fortuna (eruum reddit,aut pecunia, „Autferipta lex,aut multitudo ciuium , ,Vetat luopte uiuere ex arbitrio. Sed quia paucs,nimiumq; multitudini Tribuis,ego iftoteleuauero metu. Sis conlcius modo,(i quid intendam mali Huic,qui peremit.cxterum adiutes nihil. Tantum hoc ferente,quae feret, fi qui interim Exiflet aut tumultus,aut luccuriio Compelce tu,ftudere difTimulans mihi. Porro alia,fide,cuncta conficiam probe. Aga. Q_ui qucefoCquid ages? num manu ,quum f anus Ferro prehenio barbarum interimes uirum? Anmageuenenis,fiue quali tandem ope? Tibi unde amicosCquce tibi ariiftct manus-'' Hec.Hxc ipfa daudunt tecta Troadum gregem. AgaPraadam DES. ERAS ROT. INTERP. « Aga.Pnrdam Pelafgum forte captiuas ais? Hec.Per has quidem fum ultura carnificem meum. Aga.Etqui uirile robur aderit fceminisC Hec.Res ualida multitudo,nec fuperabilis, Armata quando eftdancularrjs dolis. Aga.Res ualida/ed muliebre non probo genus. Hec.Quidvnonneluuenes nuper Aegypto fatos Omneis (ernei focminea confecit manus? Marescj Lemnofuftulere foeminat? Sed qua gerendum fit uia negocium, Iftam mihi relinque follicitudinem. Quin foeminam hanc per copias duci iube Tuto ,ho(pitem fcd tu profedta ad Thracium Dic,aduocat regina te dudum Ufj \Hecube,tuapte grana haud minus,ac (ua Gnatoscp refert fcire &hos,qna; moxtibi Narrabit illa. Sed recentem uuftitnain Agamemnoninter htec uera (epelirier. Germanus una ut cum (orore,uno rogo Geminusdolor parenri.humo condi queant. Aga.Itafiet,atfi nauigare coprjs LicuilTet.hoc tibi haud queam largirien Sed quia ferenteis nuncnegat uentos deus. Manendum,SC opperiendum erit nobis,quoad Detur fecundus curfus,atque commodus. Bene uertat autem,quippe pariter omnium publicitus,& fingulorum proprie „Refert,malis,rnale euenire,bonis bene. Fij Carmen EVRIPJDIS HECVBA Carmen Cboricum C7 ume mixtum. Chor,Patria heu dolor Ilium ,haud Vrbs inexpugnata uocabere pofthac. Tamdenla circum Danaum tegere nube. Domita,heu domita hofti es, Spoliataq; turrium corona. Fumi uapore flagranti Pingeris milerabiii nigrore. Nonte rurfus obambulabo. Noctis medio interibam Quumiam accena lornnus luauis In odos Ipargitur. Solennibus ac facris choreis, Cantibusq; peracftis, lacetin thalamo maritus , Suffixae^ lancea. Paxillo hatret inalto. Et necdum agminanautica Troiat confcenderemce nialentit. Aft inter ha?c mihireuindis Mitris uaga lege,& orbe Certo corna componitur Aurei rotundum Spectanti fpeculi aequor,atc[? Lecfto proxima flabam Subiturae]; moxeram cubile, Fnoppidum occupat tumultus, Phrygumcp talis urbeclamor Sonat, - a de s. eras. rot. interp * Sonat,quando Achiui,quando,agedum Populati ualidam Phrygum arcem, Velfras domos repetetis? Atdulceis thalamos ego fimplid Relinquo uelte fic,uri Solent puellar Dorides, Necprofuit mihi,quod fupplex Procumberem Artemidi infelix. Agor autem.oculis uirum interemptum Intuens.pelagi per undas, Vrbemcp relpe<ftans,ubi Iam pedem reducem carina Moueret.undiuagum per sequor, Mcqjiolo abduceret Iliaco, Dolore cor,ad/,germanamDiolcurorum Helenam execrans, Idarumqp pallorem, Peltiferum Paridem,quod eparente Tellure me exigeret, Atej? pellerent domonuptiaa.non nuptias Immodaemonis Male amici Atroxcalamitas qusepiam.at Illam necp maria tumida reuehant,neq? Adpatrias peruenerit ardeis. Carmen Imhicum Trimetrum.' Poly.O Priame petflori uiromnium meo f-hariflime unus,3tq? idem chariOtma F/ij Hecuba ^VRIPIDIS HECVBA Hecuba.iflachrymo,te contuens.urbem ac tuam Iltamcp.quac modoeft perempta,filiam. „Heu ,,Vtflabile nil eft,nec licet confidere, „Confidere inquam non licet,fucceflibus, „Vtqui fequundis floret,haud in pofterum hic „Rebus repente fiat aduerfis mifer. „Verumexcitato,luscj? decj» numina ,,Milcent tumultu cuncta. Proinde inlcitia Veneramurilla.Flere at htec quorfum attinet. Quumnil medela; ad priftina adferant mala? Ablentiam at tu fi quid inculas meam , Ignofce.nam forte intimis aberam procul Thraces in oris,hunc ubi appuleras locum. Verum ut reuerti.famula protinus domo Pedem efferenti commodumoccurrit tua, Verbis tuis mihi nundans,qua; fimul ego Vtaudrj ,e ueftigio huc mecontuli. Hec.Ore intueri te quidem aduerio pudet PoIymeftor,iftiulmodi fitam in malis. Namcui beata utla fim.huic me pudor habet In hoc flatu,in quonuncago reperirier. Neq;te queam rectis tueri pupulis. Sedne putaris iftud efieodio tui Polymeftor, atqui eft quippiam in cauta rei. Velfex recepta moribus mortalium, Aduerfa ne qua fcemina (pectet uiros. Poly.Neqj miror equide.mefed adquid eft opus? Cuiusqj 1 DES. ERAS. ROT. INTERP. l4 Cuiuscp gratia moueo domo pedem? Hec.Arcana res eIt,quam tibi,ac gnatis tuis Cupio referre,pro in latellites mihi Procul his iubeto abfiftere atentorijs. Poly.Abite,tuta harc folitudo.tu quidem es Beneuola nobis.beneuolus mihi hic item Exercitus,Sed indicare iam tuumeft, In quo beatum deceat afflictis opem Adferre amicis, promptus admodumIum ego. Hec.Dic hoc prius,quem creditum domi tenes Patris emanu,meacp,Polydorus meus Viuit neCdeinccps reliqua percontabimur. Poly.Viuit profecto ,hac parte res bene habent tuas. Hec.Vir optime,ut probeloqueris,ac digna te. Poly.Poft haec quid ex meconcupifcis difcere? Hec.Etiam parentis nunquid eft memormei? Poly.Quin clanculum ad te ftuduit hucaccurrere. Hec.Sed faluum id aurum eft,Ilio quodattulit? Poly Seruatur iftud in aedibus faluum meis. Hec.Seruare perge,nec appetas res hofpitum. Poly. Abfitmulier,his qua',mihi adfunt,perfruar. Hec.Scin ergo quae tibi proloqui,ac gnatis uelim? Poly.Ignoro,uerbis indicabis hoc tuis. Hec.Ametur,ut tu nunc amatus es mihi. Poly.Age,quid nolebas fcire mecum liberos? Hec.Gazae Priamidon abdita’ ueteres humo, Poly.Ifthuc referri filio cupis tuo? Hec,Prorfum,& quidem per te,uir es etenim pius. evripidis hecvba Poly.Quid igitur hos adede oportet liberos? Hcc.Moriare fi tu,(dre &hos fatius erat. Poly. Probc.eloquutaes ;&hoc modoconlultius, Hec.Scin,Iliae delubra ubi fint Palladis? Poly.Thelaurus illic fcilicetcfigni at quid eft? Hec.Tellure (timraa prominens ater lapis. Poly.Atnunquid, hincquodad hxc loqui uelis mihi? Hec.Serues udim has,quas extuli pecunias. Poly.Vbi nempe?an intra amictum?an abditas habes? Hec.Spoliorum acerao his delitent tentorqs. Poly.Vbi?nam hic Pelalgum nautica tabernacula, Hec.Sunt propria captis fceminis tentoria. Poly.Tutan latis funt .intus atep abfunt uiri? Hec.Intus Pelafgum nemo,nos fote fumus. Sed intro propera.quippe Grafj ab Ilio Curfum ad penateis flectere cupiunt fuos, Vti eundaubi peregeris ,quas te quidem Peragere par eft,tum tuis cumliberis Eaqueas reuertier uidelicet, Vbimeumipfe coilocafti filium. Semi Nondumdedifti.at forlitan poenas dabis cho Portu ut procul quis turbidis uafti maris rus. Errans procellis,moxfuaui orbabere „Anima,atcp uitam deleres. Siquidemdolus, „Necaequitati,nec deis (at congruit. Peftifera.peltifera mala. Heu mentietur iftius tibi (pes ute. Letifera quae te adduxerit fub tartara Eho tf DES. ERAS. ROT. INTERP. Eho miler,ftemeris imbelli manu. Po!y.Oculum orbor eheuIuce,& afpedlu miler. Semi.Virieiulatum Thrads audiflis precor? Poly.Heu rurfus eheu,!iberos necant meos. Semi.Intus peracta genera fupplicrj noua. Poly.Nunquam tamen quantumlibetpernicibus Mepedibus effugeritis,imo protinus Qtiariens 8Cipla tecta funditus eruam. Semi Vibratur ecce dextera telum graui, cho' Vultisne ut irruamus introdocus enint rus. Heeubaeq?, 8iiftis ferre fuppetias monet. HecRefringe(ne quid parferis) uellens fores. Oculos enim haud referties unquam,necjj Viuos uidebis quos necaui liberos. Semi.Num Thraci) uictrix potiris hoipitis? Patraftin haec,cuiuftnodi narras,hera? Hec.Moxhunc uidebis prodeuntem ex aedibus Caecum,atcg caecis lubricantem paffibus. Pariter duorum liberum cadauera, Quos lpfa cum fortiffimis Iliadibus Ferro peremi. lamcp perfoluit mihi Poenas,(ed (Ut uides) foras mouet pedem. Verumhinc procul conceflero,ac uitauero Ira aeftuantem Thraca,& indomitum uirum. Carmen Choricum,uarieq•mixtum. Poly.Heu quo ferarCquo intendamfquo torquebo Quadrupedemgradum,montigenae fera: Prelia manuueftigia tentans, Quonam GHuc, an ne EVRIPIDIS HECVBA Huc,an ne ili uc defledam curium? Vtuiricidis ,qu.T meperdunt, Troadibus tnrjdam manum, Scdefta^lceleftae Phrygumnurus Proh execratae Quomepauitantes Seabdunt latebris? Outinam meis (anguineis ocufis Medeare,medeare,mihi lumina Caeca adimens Phoebe. Atatfile.ocailtum gradum (entio harum mulicrir, Qjjo deo pedem?carne atque ofiibus MeexpleturusCquo mihi lumam Poenam iniuritemeat.Io mifer Otio,quo rapiorffola tartareis Bacchis relinquo fecanda pignora,SC Catdem canibus auentam Impias dapes,montanamqj praedam. QuotendoCquo meuerto? VtTali nauis in fludibus Turgida uela diftendens Funeftum in has merecipiens latebras Cultos meorum liberum. Carmen Iambicum Trimetrum. Chor.Eheu mifer,quamgrauia perpeteris mala? Sedquum patraris fccda,poenas alperas Sumpfit.deorum quilquis infenfus tibi. Carmen priore uerfu Iambico dimetro Catalecta. Altero AcaUlcdo, Poly.Eheu V DES. ERAS. ROT. JNTERP. 'It Poly.Eheu.ohe ferocis Gens marrialis Thracias, Hafta ualens.equiscp, OhePelalgum copiae. Eho duces Atrida;, Voco,uoco,rurfum uoco. Venite,adefte curfu, Omnes rogati per deos» Auditaliquis uocantem? Annemo nobis feret opem» Qjiae uos moras retardant? Meperdidere foeminas. Me perdidere capta:. Acerba,acerba pertuli. Heu dira noltra clades. Q_uo uertor,aut quorfum feror? Vtrum ne fubuolabo Sublimem ad aetheris domum? Vbiminax Orion, Vbi Sirius oculis luis Radios iacit micanteis, Rammis micanteis igneis? Antartari nigrantis Triftem petam portum miler? Carmen limbicum trimetrum. Ch,, Vbiquis malorum pondere,atep fordna, „Q_uam ut ferre pofft,acerbiore,premitur,huic „Sit uenia uitam calamitolam linquere. Grj Aga.Me EVklPIDtS hecvba Pofy.Immo fupremis lapiam ab antennis teget; Hec.At unde faltus tanta temeritas mihi? Poly. Malum ipfa celeri nauis alcendes pede» Hec.Alatan humeris*;uel quibus tandem modis? Pdy.Rescanis ,oclos ignelueenteis gerens. Hec.Qui nota forma’ ucrlio tibi eft mete? Poly.Threicius augur Bacchus ito prodidit, Hec.At-ex tuis ni! ille praecinuit malis? Poly. Sic neutiquam mefraude coepifles tua. Hec.Defundan illic an nc uiua finiar? Poly.Defunda. tumulo nomenindetur tuum.’ Hec. Sumptum afigura?aut quod aliud dicis meum? Poly.Canis (epulcrum ,nauitis fignum uagis. Hec.Nihi! laboro,pofteaquam te ulta fum. Poly.Quin filiam necefle Caflandram mori, Hec.Equidem haec abominor,in caput reprecans tuu. Poly.Coniunx at illam interimet huius alpera. Hec.Necfic mihi unquam Gnata Tyndari fuerat. Poly.Quin ipfum 8? hunc bipenne librata in caput, Hec.Itan furis tu,qui malum accerias tibi? Poly.Neca,At lauacra mortifera te Argis manent, Aga,Non hunc minifiri ut trahetis hinc procul? Poly.Audire graue? Aga,Nonora continebitis? Poly.Opprimite,dictum eft. Aga.Quam poteft ocyflime Nonhuncce folas deferetis in inlulas? Adeo procaci quandolingua abutitur? AtHecuba des.eras. rot. interp. j» AtHecuba tu proh,mifera,funera gemina Abfatquefepeli.uos oportet herilia Adire quanq; Troades tentoria. Etenim hos fecundos uideo uentos.patriam Verfus.bene autem nauigemus,atque item Liceat domires profperas offendere, Tandemexpeditos hilce iam laboribus» Chor,Ite ad portus agite,&Graium Adtentoria tendite fatua. Experturae pofthac fortis Aemmnas (eruilis acerbas; NamCc urget nefaa flecti,3C Cogit,dira neceffitas, EVRIPIDrS, HECVBAE, DEJ. ERASMO ROTHRODA MO INTERPRE TE, FINIS- Argumentum Hi» ARGVMENTVM IPHIGENIAE. IN AVLIDE PER DES. ERASMVM ROTERODAHVM, Oftquam Grarcorum Duces omnes una cum clafle, reliquoque belli appa-» ratu in Aulidem conucniflent .ut inde pariter ad Troiameuertendam nauigscrent, tanta conlequuta eft coeli tranquib litas, ut nullis flantibus uenus, non cfletnauigandi fa-> cultas.Quare quum exercitus iam molefte ferret,fe fnu ftra tempus inibiterere,conlultis extis,Calchas augurre (pondic,Diana: Auliclenfi immolandam ede Iphigenb am Agamemnonis filiam, atq? ita Graecos feliciter ad Dium nauigaturos. Itacp conuocato exercitu ,Agame-- mnon perfuafcs aMenelao,patitur fieri decretum,ut ac cedatur puella.Caeterum quo libentius eam Qytemne^ ftra mater mitteret,priuatim fingunt ntulu, quafi Achib li Graecorum prinripu optimo foret nuptura.Hoccom mentum folinouerant Agamemnon, Menelaus,Cab chas,atcpVlyftes.Atqui miflis iam ad uxoreliteris Aga memnon.quum fuperioris confilrj perniteret, 8C futura cedem filice ferre non poflet, noctu clanculum alias ad uxorem literas feribit, denuntians ne uirginem mittat in Aulide,in aliud enim tempus proferendas nuptias.Eas antelucano feni cuidam (eruo Argos perferendas com-1 mittiqexpofito llmu! earum argumento. Verum hunc ARGV. IPHI. PER ERAS, ROT. cum epiftola Menelaus,dum &ip(e ante lucem puellae aduentum obferuat ,interdpit, &acriter cum fratrede conlilrj inconftantia expoftulat. Interea ecomitatuC\y temneftee prateurrens quidam, Agamemnoni Mene' lao praTente nuntiat,adede in Aulide Iphigeniam,una tum matre, 8C Orefte infante, neqj eam rem damefle exerritu. Ibi fimul atqj Menelaus lenlit,illi iam non efle integrum filiam remittere, ficte ccepit fratri luadere, ne uirginem fua caufa pateretur occidi. Duhaec inter illos uerfantur, interim adueeta eft Clytemneftracum filia, mulrisqj modis exagitantur patris afleeflus, dumconii' liu de iugulanda filia ftudet celare. Quade re dumcon fulturus Calchanteabrjfleqinterea acceflttAchilles expo ftulaturus cu Agamemnone. Salutatur aClytemncftra tiicjj futurus gener,Achilles ignarus demirar.Ibi leruus (mex, ille,cui literae lecuda: fuerat c5mi(Tte,rcm profert, proditqj conGlium regis.Indignatus Achilles,quod ad cede uirginis fuo nomine eflent abufi,in condlio defen dit ea ne perimatur,(ed uindtur (uffragrjs.Itaq? quures ad fummu tumultum (pectare uideretur, reliquo exerd tu poflulante puellam, contra Achille cum untuerfis de pugnareparato,ip(a ultro mutata lentenda, fuadetma' tri farius efle (peaolam oppetere morte,cp ob fua unius uita,aut tot prindpes in certaminis periculu uocari ,aut ‘rem tanta,omitri.Dutftaigitur aci aram Dea',ipfa quide fublata eft in Tauricam regtone.at eius loco caua fup' poGtaeft, Sacro peracto nauigantGned. ... ARGVMENTl fiNIS'. : Hiij Guilidmo GV1LIELMO AR CH1EP1SC0P0 CANTVARU ENSI ERASMVS ROTE *'RODAMTS S. P. D. Ofteaquam huic Tragoedias manus admoliri ccepiflem ampliflime Prae/ fui, protinus alium quendam oratio nis guftum, diuerfamq? carminis in/ dolem ientire mihi fum uiius.Nam (ni fallor;jpdpiulculum habet candoris,8C lufior cfl dictio. Quoquidem nomine Sophoclea uideri queat. Atrur fus argumentorum den(itate,qua(tq? declamatoria qua dam fuadendfac difluadendi facultate, parentem Euri/ pidem magis refert.Q_uanquam utri fit inferibenda, ne que meumeft pronuntiare, neque magni referre puto. Nobis tamen utlum eft de priftma illa noftra religione nonnihil remittere,ne no hac etiam in parte cogruere/ ‘mus argumento.Proinde Iphigeniam paulo tum fufi/ us, tum copioiius traduximus, at ita rurfum, ut ab in/ terpretis fide neutiquam recederemus, hoc uno in utra/ que fumus aufidilTentire.quod in Choris immodicam illam carminum uarietatem, ac licentiam, aliquantulum temperauimus.lperantes futurum,ut hac in re docti no bis ueniam darent, nimirum in tantis uerfantibus atv guffrjs. quandoquidem neque Flaccus Lyricorum, ne/ que Seneca Tragicorum poetarum tantam in maris, aut pedum i*^ »ut pedum libertatem,aut generum diuerfitate fit irau latus, cum uterque fequeretur Grarcos duntaxat ,non etiam interpretaretur.Quod fi mihi per grauiora ftudia liceret,alias aliquot uertere Tragoedias, non modo me non poeniteret huius audacia: ,quin etiam non uere rer chororum &fti!um,& argumenta commutare, mallemque uel locum quempiam tradfare commu/ nem, ue! in amcenam aliquam -raafw Wip exfpatiari , quam ia canoris (ut uocat Horatius )nugis operam fumere. nulquam enim mihi magis ineptide ui/ detur antiquitas,quam in huiufmodi Cho ris jubidum nimium affectat noue loqui,uitiauit eloquentiam,du cp uerborum miracula uenatur,tn rerum iudido ceC* fauit. Vale, meu decus,' PERSONAE FABVLAE. Agamemnon. Senex feruus eius . Chorus ex mulieribus Chalcidcnfibus-. Menelaus frater Agamemnonis. Clytcmnejlra uxor Agamemnonis. Iphigenia filia Clytemnejlrx C7* Agamemnonis. Achilles diftus fponfus. Senex minifler. Nuntius. EVRIPIDIS IPHI GENIA in AVUDE, EGRAECO SER MONE IN LATIN.VM TRADV CTA, ERASMO ROTE RODAM 01 NT ER/ fRETE, Carmen Anapefticum Dimetrum. PRAELO QJV ITVR AGAMEMNON. Orfum lenior prodi cedtis. Prodeo, fcd quid molire noui rex Agamemnon ? Moxcognoris. Ocyus appropero,mea nancp efl: Multum impigra, uigilcp leneda Sic,ut &ipfis conflet,&adfit, Vigor,atque acies fua luminibus. Aga.Ergo quod hoc age trarjcit aftrum? SeaSirius ardens,qui Pleiadibus Septem geminis uicirius,adhuc Medio rapidus fertur cocio. Aga.Hinc nulla ftrepit uox,non auium Sednec pelagi,taciti uenti Tranquillum fternunt Euripum, Sen.Attu quid ita tedai elinquis Rex Agamemnon? Aulida adhuchabethac alta quies, INec mu EVRIPIDtS IPHIGENIA Necmuris ceflere excubiar. .Introeamus. Aga.Tumihi forte Felice fencx ede uideris. -Namfelicem ccnfeo fane /„Egomortalem ,quilquis tutum ^2 „Ignotus,& inglorius aeuum ,,Tranfmifit. qui ueroaetatem ,.Egerunt in honoribus.horum \,, Sortem haud duco perinde beatam . Sen,Atqui in iftis decus eft uitar, Aga.„Sed decus iftud,lubrica res eft. ,.Etenim uotis dulce quidem ipfus „Eft honos.aft ubicontigit idem, „Tum difcruciat. modo religio Diuum.non (at rite peracfta Labefactam fubuertituitam. Modorurfum hominummentes uariae. Ac difficiles prorius acerbant. Sen.Haud ifta uiro in principe laudo. Nonte (euit ad omnia laeta AgamemnonAtreus. ,.Gaudere ,atque dolerenecefle eft. ,, Mortalis enim es.Sin tu nolis, „Tameneueniet. fic drjs placitum. Attu appofito lumine tedae Scribis epiftolium Hoc,quod manibus nuncquoque geftas. Rurffim 54 DE.S. ERAS. ROT. INTERP. Rurlurn deles ,quicquid fcriptum eft. Atque obfignas.deinde refignas, Piceamque folo illidis .liquidas Fundens lachrymas. Etfic anceps tecum uarias. Vtinil defit. Quominus inlanire puteris. QuidhabesCquid habes? Quaenoua res,qua: res noua quxto Terex agitat? Quicquid age eft.tmperti nobis, ' Fido,atque probo dixeris homini. Namtibi quondam dotis partem. Cumuxore tua meTyndareus, Mifit dignum fponlae comitem. Aga.Ledae obtigerunt Thelliadi tres filiae, , Phoebe. Qytemnaeflraque, quam mihi duxi cg°> Heleneque.at huius nuptias multi proci Petiere.iuuenes Graeciae opulentiffimi. Verum hinc minatruces coortae,&mutua Caedes uirum imminere uifa non leuis, Quilquis fuiflet nonpontus uirgine, Ita ut haefitaret mente Tyndareus pater Vtrum nedaret,an non daret,nimirum agens Sibi res utilia cederet profperrime. Atque interim iilud uenit in mentem uiro, Vti coirent iureiurando proci, Itj Atcp inter EVRIPIDIS IPHIGENIA CoIIufitantes tcflerarum lactibus omnrjugis. Conlpexi Palamedem, Quem Neptunia proles Produxit,neque non viribus,ac manu Inlignem, Diomedem, Oblectantem animos iaefiibus aenei Diici, Necprocul hoc Merionem,inclytam Gradiuifobolem patris, Miraculum mortalibus. Et Laerriadem profecium Montuolaab infula. NecnonNirea,quo nemo pelalgica Inter pulchrior agmina, Tumcurfu,& uolucri pedum Ventis cum rapidis fuga Decertare potentem Achillem,dea quem progenuitThetis, Chironfinxit, 8C educauit, Vidilittoreis in harenis Armis onuftum currere. Certabat autem cumcitis quadrigis, Curfu uolans pedeftrf. Etanteuertens deproperat ftatae Laudemtollere palmae, Eumelus acris inter Ifta Phereriades Quadrigae moderator Exdamat 38 DES. ERAS, RQT. INTERP. Exclamat,huic profecto Vidi equas pulcherrimas, Frenisqj pictas aureis, Stimulo incitante curfum, Vaftum celerare per aequor, Partim arcuato fuppofitas iugo, Albis terga notis diuariantibus, Partim hinc Sc hinc aequalibus additas Extra iugum catenis, Obliquos glomerare flexus. Rufis confpicuas pilis. Porro cruribus imis, Quatalum premit ungula, Diuerio uarias colore, Iuxta has in armis Aeacides gradu Fertur citato ,fepe uolubili Cantho propinquus,feruidoqj Proximus axi. Pofl haec ad numeroiaz Cladis peruenio trabeis, Spectaculum ingens,nec recitabife. Quomihi blanda uoluptas Foemineos oculos Gratiflima tuendi Illecebra (atiaref, Cornucp dextrum Myrmidonum manu* Quae Phithrj duds Militat aulpidis. Kij Quinquaginta EVRIPIDIS IPHIGENIA Quinquaginta agitans carinas, Pernices.rapidasq? tenebat, Porro in eminentium Puppium faftigqs Sculptiles auro,dete Aequoris.Nereides Stabant,nempe Achiileias Signa cohortis, Atquehis ordine proxima, Paribus recincta remis Cladis ftabat Achiuum, Quos Meciftiades agebat, Capaneofp fatus, Bellator Sthelenus.dehinc Proles inclyta Thelei Quinquies denas agens Dite ex Atthide nauets. Perferiori politas In ffatione tenet. Harum in puppibus eminebat Pallas diua uolucribus Nixaquadrigis, Signumbene ominatum, Vifuqj fauftum nauitis. Bocotiorum bellicum Rurlus apparatum Quinquies decem rates Vidi flu<ftifecas,citascp Adprobc DES. ERAS. ROT. INTERP. Adprobedecoratas Signis.quippe minacibus Cadmus in roftris erat, Fuluumtenens draconem. Atcohorti nauticae Terrigena praeerat Imperator Leitus, Phocys cui patria tellus, Poneillos .totidem nauibus eLocris Aduedlis (equitur gnatus Oilei Throniaca urbe profedtus. Caaerum eCydoprjs Satus Atreo Mycenis Centum rateis agebat, Denforefertas milite. Huic aderat pariter DuclorAdraftus, Nempeamicus amico, Vti.quccdomo relitTta Barbaras Phrygum Fuerat (equuta nuptias, Vindicaret Tyndarin. Adhsec Pylo profecti Neftoris Gerenrj Vidirateis.in puppibus arduis Inlignrj (labat uice,taurico Alpheus orefictus, Q_ui Pylios eder Kirj Diflecat 39 EVRIPIDIS IPHIGENIA Diflecat agros. Biflenis aderant nauibus infuper Aenianorum cohors. His picefcctus Iuneus,' Hos item lequuntur Euryto duce, ‘- Optimates Elidis, Q_uos uniucrla plebes Dicit Epeos. Agmenqueagebant albireme Phyliaci manipli, His ductor praeerat Meges, Q_uem miferant Echidnas Infulas,appellentibus PericuloGe nauitis. Afl Aiax Salaminiae Vrbis alumnus, Cornuiunxit utrunque Dextrum,atque Iguum,cominus admouens, Bifienas rateis Praecipites,agilescp,& Vltimus agmina daufit. Sic ut inaudq. Namclaflicam cateruam His ipfauidi oculis. Aduerfus hancce Barbaras Quicunque dux phalanges Committetjs laluus domum Nunquam 4« d’es.eras. rot. interp. Nunquameft rediturus opinor. Illic itaque naualium Audij.uidicjj Agminumcohortes. Eadem domi recordor Meos apud penateis Audiflede Pelaigum Conuocatis coprjs. Sen.Menelae iam audes grauiacj?,ac immania. Audere,qua: te neutiquam licet aut decet. Me,Abi, nimis profecto heris fidelis es. Sen.Mihi exprobrafti probrum honeflum falicet. Me.Iam uapulabis ciulans.ac flens mihi Q_ute te nefas patrare,fi patratieris. Sen.Teioluere tablas non decet,quas ego fero. Me.Nequeferre Achiuis te decet eundis malum, Sen.Contendis haec fruftra.has (ed amittas mihi. Me.Haud quancpomitta.s eN.Sed nec ego rernilero. Me,Sceptro tuum cibi moxcruentabo caput. Se. ,,Atpulchrum heri uel mortem obire gratia. Me.Omrtte.multa fertius homo uerbahicfacis? Sen. Agamemnonhere,uim patimur.hic epiftolafn Tuam manu uiolentus extorfit mea, Aequi nec ulla huic ratio conflat,nec boni. Aga.Hem quid tumulti in foribus ,aut conuitij? Sen,Meum potius,atque huius eft rem dicere. Carmen Trochaicum Tetrametrum Cdtxlefiicim. Aga.Gctcru Menelae,cu iithoc caula qute tibi incidit Lius,&contentionis Ccurcp ui trahis meum? Alpice EVRIPIDIS IPHIGENIA Afpicein nos reda, ut hoc capia loquendi exordiu; Aga.Numuerebor lumina in te tollere Atreo latus? Me.Halcenum tabulas vides,fcripti miniftras peffimi? Aga.Video qjprimum,fed iftas manibus amittas tuis. Me.Nonprius ,q; quicquid intus,aperia cudoagmini, Aga.Ita ne fris ,quae neutiqj te fas erat cognolcereC Iclqi refractis ropinor,epiftolat lignaculisC Me.Aperiens uidelicet,quo te malorum denique Pudeat,ac pigelcat horum,quae patrafti clanculum. Aga.Verueas ubi nadusvO drj mentis impudentia, Me.Nempedum cautus tuam (emo, maneoq? filiam, Nunquid Argis adueniret ad Pelalgum copias. Aga. Caeterum qui conuenit, tu res ut obferues meas? Obfccro.an no eft uiri ifthuc impudens et improbi? Me. Sic enim tulit uoluntas, Seruus haud Ium ego tibi. Aga. lixa non indigna ,&intoleranda, quatio per deos? Ita ne per te non Jicebit,nec finar,negoda 'Propriat domus meopte temperare arbitrio? Me.Varia lentis, nucquideillud,a!ia dudu,aliud ftatim. Aga.,, Didaphaleras.eftmalumautem doda lingua peftilens. Me.„ Varia mens iniqua res eft,atq? amicis abdita. Iarnq? te uerbis reuincam.tu per iracundiam Verane negato,non ego te admodumlaudauero, Scin creari ubi ftudebas,dux Achiuum ad Ilium, Fronte,fic fpecieqj noles,led animo fane uolens. Quam tu eras fubmiflus, omneprenfitado dextera, Ac fores habens pacenteis cuilibet popularium, Etlalutans DES. ERAS. ROT. ItfTERP. 4, Etfalutans ordine omnes,quilquis ellet obuius. Si quis eoam noluiflct.hunc honorem quaeritans Emere,comitate morumamultitudine ciuium? ,,Ah ut imperio es pontus, non es rjlclem moribus, ,,Nec urdflun ut ante,amicus qs manes,qui Ce tibi ,,Pra?iiitere dudum amicos. Sed aditu fuperbus,ac „Faltuofus,abditusqjdelues in aedibus. „Atiiios mutare mores haud decet probum utrum , ,,Po(leaqslp!endidis donatus eft honoribus, „Maxime (ed tunc amicis efle firmum conuenit, ,,Quando maxime iuuare iam pcteft felicior, Harc tibi primumopprobraui,primum ubi expey rior malum. Deindein Aulin ut appulifti ,omniscp Graiurn e^ .xercitus. Nullus es, led abneganteprolperum curium mari, Ilico Fortuna,quam drj miferant,te perditum Menteconftrauit. Pelalgi at inter Irrc dimittier Flagitant daflem,negantes efle confilrj libi, Vtdiutius laborem fruftra in Aulide trahant. Fama porro cp fuiflet foeda,&infelix tibi, Quantaitem perplexitas .animiqj confternatio. Mille aim prarfedrus efies imperator nauibus, Ni Phrygum campos repleffes bellicoCo milite? Mecpcofulis quid ageres quamue reperires uiam, Netibi regno abdicato,fama’ 8c occideret decus. Hinc ubi inter (aera uates filiam edixit tuam Immolanda Artemtdt Calchas, atqj ita Danais fore LCurfum BVRIPIDIS IPHIGENIA Curium ad Ilium fecundum,mente gauifiis, lubens Teimmolaturum puellam pollicebaris deae. Acuolens ,uon uicoatftus (hoc caucto dixeris) ,Coniugi iubes.ut horfam filiam mittat tuam, Nomine hoc,quo tancp Achilli lpola nuberet uiro, Nucrepente uerfas, alias mittis immemor Ichedas, Filia; nectam futurus dirus ocdfor tute, .Age,Ied hic efh'pfe aether teftis,atque confdus, Ifta qui te pollicentem uidit,atque exaudrjt. ,,Accidit nimirum idem ifthuc plurimis mortalibus , „In capeffendis negocrjs, qui quidem enixe, quoad „Afiequantur,elaborant,ddnde fcede deferunt, Idq? partim incogitanti ciuium uecordia, •Partim item merito,atcp iure,quando non idonei, Nempereperiuntur ipfi,rem tueri publicam. Ego potif&nu inaufpicata; Grtedte vicem gemo, Q_ute patrare infigne quiddam,&gloriofum in Barbaros Perditos conata dudum.iam tua caula, ac tu* Gnatte.eis rifum mouebitfcilicet focdifllmum. „Neminem loci crearim prtcfldem,aut bdli ducem, „Seurei,{eu dignitatis.offici ue gratia, „Menteduntaxatlagad oportet elle pnrditu hunc, „Bellicam qui rem adminiftret ciuitaris nomine. '>«QPPP6princeps ille,quilquis praeeminet prudetia. Qi,„Res dira uerbis inuicem akercarier, ,,Dictisi|! fratres dimicare mutuis , ,,Si duandolis indderit,aut contentio. Aga.Bene de S. ERAS, R.OT: ,IN'TE'RP. :• ,^t Aga.8ehe tibi Menelaecontra iam uolo maledicere, Idcjj paucis,ne cui parum pudenter, ac nimis Inuerecunde putemur agere,fed modeftius ,„Tibiloqmur,quippe fratri, na uirimprobus quide „Is mihi uidetur efle,qui uereri non folet. Cedo mihi, quid acerba fpiras ,fic cruento lumine? Quis nocet tibi?c[due faCtu eftfan ne raptae coiugis Recipere praeclara fane concupis cubilia? Nonobi praeftare hoc noftru elinam tuoru tu tibi Ipfus author es malorum.deinde commiffiobfecro Ipfequod nuncjp patrarim,innoxius poenas luam? Noftra numte ambitio mordet?at uenufta coniuge Miflo honefto,xq,bonoq? uis tenere amplexibu s, „Nam uiri mali,improbicp lunt uoluptates malte. Ego qp antehac ifta num perpenderim confultius, Sanus haud lum,anuerius tu?quippe qui conubio Quumfies malo leuatus,denuo repetas miier, Pofteacp drjs lequundis,res bene obtigerit tibi. Sed proci oiim tibi Tyndarea deierarunt foedera Improbi,nequam,&fuperbis imminentes nuptrjs. Ali ego ipfam fpem uidelicet arbitror magis deam Illud effecifle, cp te,uifnue confilq tui. Quos agens bellu aulpicare,nam reor forte, ut Icias Menteuecordi inita praue, uicp adada foedera. Ctccerum meosego non liberos mactauero. Actuo quidem arbitratu commodocp fcilicet. Coniugis uindufta fiet, praeter aequum pefltmas? Medies,noctescg modiis lachtymis confecerint, Lrj Impia EVRIPIDIS IPHIGENIA Vbimeqj,teqj iam peremerint ,dare Tum mrginem fuadebit Argiuos ned. Quodfi (dta Argosmerecepero fuga, Aderunt ,& ipfis me fimul cum moenibus Cydopijs euerterint,nec non foluin Vaftauerint.ad hunc moduminfortunia Se noftra habent.heumiler,& infelix,ut his Nuncper deos perplexus inuoluor malis, Vnumhoc mihi Menelae lema, copias Adiens Achiuum,ne quid iftius rei Refcilcat uxor ante,cp gnatam meam Mactatam ad orcum,& inferos demtlero, Quolachrymis,quantum poteft,paudflunis Miler uem.at uos hofpfce mihi focmina: Silentio negocium celabitis. Carmen Glyconium. Ch,„Feltces quibus obtigit ,,Sors nec fumma,nec infima, „Sed (ane modica,& quibus „Caftos annuit aurea „Nancifci thalamos Venus, ,,Tranquiiiacp perenniter „Confuetudine perfrui, „Quorumpectora mutuis Flagrant incita flammulis. Poflquam iam geminis trahens Spicla torquet ab arcubus. Tincta(picula Gratrjs, Coma DES. SRAS:, ROT. INTERP. ComaIpendidus aurea, Cupido deus aliger, Quorumhaec dulce &amabile Aeuumprolpera conferunt. Vita: htec perniciem ferunt. Acturbam,hunc equidem meis Formofiffimadeprecor, Auerforqs thoris Venus, 5 Sit modefta mihi precor Forma: gratia.fint mihi Amores liciti.acprj. Contingantmediocria Blanda: munera Cypridis. Porro ingentia deprecor. ',,Humanis uariantia „Sunt difcrimina mentibus, „Suntdifcrimina moribus, „Atqui re<ftus,& integer, ,,Is lemper limilis fui. „Q_uin probis rationibus „Educi teneros adhuc,. „Momentumobtinet haud leue ad „Virtutem. Siquidem inierit Primum illud uenerabilis Pectori lapientia, Fcedum uti fugiat nefas, Dein fert hanc quoque gratiam. Menteut cernere callida a rMqQ_uidfado 46 EVRIPIDIS IPHIGENIA Q^uid fado fit opus,queat. Qua: res condiiat fuis Ignarum feni) decus, Gloriamcp,perenniter Q_uae nomen parit inclytum. „Res efi maxima quapiam, „Virtutis ftudium (equi. Q_utepneftanda domi probis Priuatim mulieribus Sansfta coniugrj fide. Atpalam decorans uiros Inter defenla frequentium Foro milia ciuium Rei commodapublica1, V(que in maius adauxerir. Illinc Pari es profeclus. Carmen Uinbicu Dimetru CMilctticum, Vbialitus inter Ida: Armenta laeta paftor, Vbi Barbaras acutis Phrygfjs canens (olebas Sonare cantilenas, Olympicocpritu Calamos liquente cera Adglutinare plureis, Boumqjgrex obelus Palcens uirentepaffim Obambulabatiruo. Tuaquum DES. ERAS. ROT. INTERP. Tua quum chorus dearum Arbitria flagitabat. Ea caula te profectum In Graeciam uocauit, Haec hofpitem recepit Tectis (uperbaeburnis Oculis ubi petulas Contraintuens decoram Helenen.amoris ceftro Vehemente perculifti, Perculfus interim iple Pari uidfiim amore. Hocfonte nata liseff, Q_uae copias Pelalgum Cum clafle tanta ad urbem Impellit Ilienlem, Cttrmen Anapejlicum Dimetrum. Cho.Io.io, Magni magnis florent opibus. Rege creatam genitore.meam Cernite Iphigeniam reginam. Atque Clytemneftram Tyndarei Sanguine cretam, Vtmagnis eftirpibus ortae, Vtquead iummum funteueeffas Decus.ac fortunae fplendorem, ..Porro diuum numina,parum „Opibuspoflunt plus humanis, ~r’JM iij Pattim 4> '<EVRfPIDIS IPHIGENIA- . „Partim quos fors urget iniqua, „Hos felicibus ornant rebus. Confidamus grex Chalcidica?, Indigena,ac uernaculus urbis, Quoreginam procul aturba Excipiamus,comiter illi Porrectis manibus,placidaq? Mente,ac hilari uultu.uti certo In planafoli pede defcendat. Nequid pauitet generofa ducis Gnata Agamemnonis,huc mihi primum Nuncadueniens ne quid turba?, Attoniti ue pauoris temere Argiuorum ex urbe profectis Moueamushofpitcehofpitis. Clytemnedra. Auguria nos quidem ifta confulimus boni, Certequodad te pertinet,Felicia Tuasqs capimusfauftauocis omnia. Nonnulla porrofpes habet animum meum, Q_uod aufpicat^s pronuba huc ad nuptias Aduenerim,at uos quas ego horfum filiae Comites ab Argis duco dotaleis mete, Ecurribus feliciter detendite, & Rite,ac decenter in atrium procedite, Dein tu quadrigas gnata cautim iam mihi Linquas equeftreis,membra fcnftm ac molliter, Ettenera timul,& imbecilla promouens, r. Voshanc DES. ERAS. ROT. INTERP. 45 Vos Hanc in ulnas excipite luuenculas i Procul ac citis difceditea uediabulis. Mihi fulcientem porrigat aliquis manum. Currus uo!ucres,quo relinquam commode. Atuos equinis ftetis aduerfie iugis. Terrifica nanqueefi: res,oculus equi ferox. Atque huncpuellu Agamemnonis prolem ,manu Corripite Oreftem,nempeadhuc infantulum. Mignate dormis,uehicuIi laetamine Sopitus,expergifeere ad fbrorias Auibus fecundis,atque Itetis nuptias. Siquidem ipfe quumfis nobili natus loco. Moxforrieris optimi,ac fummi uiri Affinitatem,principem Nereide Parente natum,par deis ipfis genus. Exordine huc age ad pedes propere meos luxta parentem gnata tete colloca. Ac proxime Iphigenia confiftens mihi. Huic (ofpitarum foeminarum mechoro Oftende,cp fim tebeata filia. Charo falutem moxface ,ut dicas patri. Iphi.Ita mater,occurrens in amplexus (tua Quodpace dicam,ne mihi fuccenfeas) Pedius paterno pedlori adprimam meum. Clyt. Agamemnonorex,ego cui uel maximam Mortalium uni debeo reucrentiam, Adfum,tuis en oblequuta iuflibus, Iphi, Sed &ipfa cupio longa iam pofi tempora Admota EVRIPIDIS IPHIGENIA Admotagenitor pedus ampledi tuum. Etenim tuis fitio frui conlpedibus, Id pace,fi modo mihi liceat,tua. Aga.Age gnata frucre,quando iampridem omnibus Eliberis,quos uxor edidit mihi, Teuna parentis nulla eft amantior. Iph.Te mi pater fetaqjjubenscp confpicor, Poft longa faecli (paria non uilum mihi. Aga.Itidem pater te gnata,quodCjj ais modo, Exaequo utrisque conuenit nobis fimul. Iph.Salue.quod autem huc luderis meaccerfier, Amote,& abs te eft optime fadumpater. Aga.Atqui hoc quod es modoeloquuta filia Equidem haud reperio.qui uel aiam,uei negem. Iph.Hei mihi quid hoc eftCquod lubens cum uideris. Placido haudtamen nos intuere lumine? Aga. „Regnum gerentem,ac bellici agminis ducem, „Permu!ta curis diftineut negocia, Iph. Acnunc mihi des,& in meunam tuum Animumamoleftis auoces negoerjs. Aga. Atnunc quidem in te ,haud aliubi mea filia Sum totus ,omni dedicatus pedore. Iph.Ergo fuperdlium remitte nubilum, Meacpfrontem exporge gratia pater. Aga.Iam fetor ecce,fetor ufque filia, Donec tuis datur frui confpectibus. Iph.Q_uid igitur ifthucfquid (ibi uult obfecro? Quodtnltibus gena: madefeunt lachrymis? , JEtenini DE 5. ERAS. R0T. INTERP. 49 Aga.Etenim hic dies praefens abfentiam mihi, Tibicp pariet gnata quam lorigiffonam. Iph.Iftuc quidem quoddicis,haud intel!igo,haud Intelligo oparens mihi chariffime. Aga.Attu quidem quanto loquere cordacius, Tanto grauius exhulceras animum mihi. • Iph.Infulla potius,atque ftulta dixero , •Si tibi futura hocCmuoluptati modo. Aga.Papae.li!ere non fero iple,nec queo. Collaudo uero te,probocp filia. Iph.Mane oparens,tuis domicumliberis. Aga,Equidem uolo,atqui quod uo!o,quia non licet, Ifthuc profedto peclus excruriat meum» Iph.Infaufta pereant tda,& arma Marria, Etinaufpicata.ac dira Menelai mala. Aga.A!ios,(ed huius ante perdiderint mala. Quibus ipfe dudumperditus teneor miler. Ipn.Vtabfuifti temporis multum pater In intima diu moratus Aulide. Aga.Quin nunc item mequiddam adhuc uetat rei, Ratibus per sequorcopias traducere, Iph.Gentem obfecro iftam,qua Phrygii uocantpater, Vbinamlocorum (edem habere praedicanti Aga.IlliCjubi utinam proditum Priamo Parin Nullo obtigidet (edem habere tempore. Iph.Procul relicta meaueheris hinc parensi Aga.Quinipfa eodem gnata,quo pater,uenis. Iph.Oh. NVanam EVRIPIDIS IPHIGENIA Vtinam mflii,tibiq; commodum fiet, Curfus ut 8C me duceres comitem tui. AgaJfthucquidoptasCtiauigabis tu quoque, Vtiam parentis gnata memineris tui, Iph.Vitrum ne dulci nauigauero comes Matri,an ne ego iftam iola confido uiam? Aga.Soia proredo^la/emota procul, Dulcicp matre pariter,& charo patre, Iph,Alias in asdeis me uidelicet pater, Domumqj peregrinam locare deftinas? Aga.Mitte fuee,nefas enim ifta fcire uirgines, Iph.Propera mihi redire fofpes ab Hio, Rebus probeillic ordinatis,mi pater. Aga.Verum hoc mihi prius neceflitas loco eft, Nonnullam ad aras immolare uidimam, Iph.Ifthoc proin (pedaredenegocio, Q_uidfas,piumq;,cum facris decet pater. Aga.Spedabis ifta,namfuturum eft uti (acris Adftes,S£ adfis tu lauacris proxima, Iph.Ducemus aras numchoros draim pater? Aga.Fclidorem te,atque memet autumo, Nihil quod horumintelligas. (ed intro age In teda greflum conferas,ac uirginnm, Comitumcptemet conferas conipedibus. At trifte porrige olculum,ac dextram mihi, Longumapaternis abfucura uultibus. Opedus,o gente,opares auro coma;, Q_uautum heu dolorum Troia nebis attulit Pondus, des.eras. rot. INTERP. f0 PonduSjHeleneqj. Sed loqui iani defluo. Nammc quidem ardus corripit rapidus ,genis Repens obortus,fimul ut ora bafio Tuacontigi.Sed hinc abi in penetralia.' At illud abs te poftulo.Ledae genus, Vti nequid hasc res pectus offendat tuum , Si mi nimius exhulcerat mentem dolor. Moxgnatam Achilli collocaturo meam. Namfplendide quidem,&expetenda: nuptiae, ,,Tamen parenteis nonnihil mordet pios, „Vbiin familiam liberos dulcis pater ,,Tradit alienam ,quos labore plurimo, ,,Curiscp fummis educauerit diu. Cly.Equidem haud ita fum ftulta.mentisq? indiga, Q_uin hilcerebus Iponte mepotius mea, Infuper &iftam parituram cxiftima, Ita ut nihil monitore te fuerit opus, Quumrite mihi fit elocanda filia, Sed mos,& iplum tempus ifta poftulat, Acres utrasque nos fecus facere uetant. Huius itaque,cui deftinafti filiam , Nomenquidem ipfa teneo,Ca?terum genus Quod, &unde ducat,id cupio iam dilcere. Aga.Afopus Aeginam creauit filiam. Cly. Mortalium hajqaut cui deorum nupferatC Aga.Ioui,at Aeacon ille generat Oenones patrem; Cly.Sed Aeaci quae fulcipit proles domumf Aga.Peleus.atille Nerei gnatam tulit. Nt) Oy.Deon EVRIPID IS IPHIGENIA Duces,marinas germen oNereidis. Achil.Quas nuptias cedo pratdicasCequidem mihi Nihil eft,quod his re(pondcam,nift torfitan Turem quod iftam perperam intellexeris. Nobis proinde fabulam adportas nouam, Cly. „Cundis id infitum eft.uti reuerentia ,,Capiantur,ac pudore,Si quando nouis „Vi(is amicis audiant de nuptfjs, Achil.Ego profecto mulier haud unqj tu® Connubia procus expetiui filias, Necullus unqj mihi fuper connubrjs Allatus eft ex gente Atridum nuncius. Qy.Q_uid ede tandem poflft hoc negorij? Orationem tu uicidim nunc meam Mirare.dida nempe miror ego tua. Achil.Conrjcito.Coniedare quodfibi hasc uelint Communenobis.Q_uippe utricp forlitan Vera loquimur,nec fraude mentimur mala, Cly.An non nouum mihi contumelias genus Fit,quas quidem (ut uidetur) nuptias Concilio fallas,meprofedo horum pudet. AchiLFors mecp,teqs quifpiam lulit dolo. Verum ifta mittas,nec Feras acerbius. Qy.Valeto,redis non enim pofthac queo Teoculis tueri,quando fum mendax tibi Reperta,mecp indigna nimirum tuli. Achil.Totidem tibi uerbis ego refpondeo. Sed ut maritum,quem peto,qu®ram tuum , In ifta DES. ERAS. ROT. fMTERP. f4 .In ida iam nunctecta conferam pedem. Carmen Trochaicum. Sen. Hofpes Aeaci nepos maneto,nanque appelfo te Aeditum dea parente,tecg Leda: fillam, Achil.Hem quis hic,qui ncts aperto iam uocauitofhoC1 Orecptumultuolo,unitu ut attonito uocat. Sen,Seruus,hinc haud infolefco, fors enim haud finit mea. Ach.Cseterum illud adde,cuiusfneutiqua certe meus; Separata: enim mea: res abonis Agamemnonis. Sen.Seruus iftaru,ante quas meftare cernis,aedium; Naquein hanc domumhuius olim Tyndarius de' dit pater. AchiLEn relidimus,ergo fare,fi quid eloqui uelis. Quurgradum bene infhtutum iufleris mefidere, Sen.Numfores ad hafce foli uos duo confiditis? Cly.Imo fo!is,quo loquare.regqs ab aedibus Prodeas foras,&ad nos ipfus huc confer gradum. Sen.O potens fortuna rerum,meacp prouidentia. Ob!ecro,feruate,(aluos quos ego efle peruelim, Achil.Di8eretur(ficuti uidetur)haa: narratio, Praxp fe profecto quidda magnu&arduu gerit, Cly.De fide flenti') tu ne quid hadites fenex, Neue cuncteris loqui,mihi fi quid eloqui uelis. Sen.Scis profecto quifquis eflem quantulusqj,in te tn Bencuolum fuide femper,ac tuos in liberos. Cly.Sdo.uidelicet meorumiam diu penatium Edete ueterem ininiflm,ac familia: columen meas, O1) Se.Scisopi EVRIPIEIS IPHIGENIA Sen.Scis opinor &illud ,o!im ut dotis in partem tuae' Mereceperit Agamemnon dux Achiui exercitus. Qy.Argos es mecu profecius ,additus fp51te comes, Acmeus (emper fuifti,8? partibus ftudens meis. Sen.Sic habet res.Cxteru tibi fumquide uolens bene Hera,tuo uerum marito non perinde fum fauens, Cly.Ergo nunc aperito tandem,qua? parabas dicere. Sen, Nempefiliam tuam,qui leuit,ac genuit pater, Ipfe macftare cruentus manibus apparat fuis. Cly.Q_uipoteft?orationem abominor (enex tuam. Nonenim mihi uideris fapere fanum fcilicet, Sen.Apparat cruentus inquam defecare ferreo Enle,ceruicem puella: candidam miferrima?, Oy.Hei mihi mifera?, an maritus obfecro ifanit meus? Sen.Sanus is quide.nili in te coniugem, necnon luam Filiam .profefto parte hacille nil fanum lapit. Qy.Grana qua cedofquis illum genius infligat malus? Sen. Numinumrelponfa cdgunt, ftc enim Calchas ait Augur,ut Danaum Phalages,dafle fulceta?quora, Qy.Quoprofedtura eftPelafgum daflis? infelix ego. Illa at infelix magis,quam dirus oeddet pater. Sen.Dardani ad (edes.lacraeq? cella Troise pergama, Victor ut Menelaus Helenam Marte recipiat fua, Qy. Scilicet Cc deftinarant fata iniqua numinum, Vtrediret Helena nobis.gnata: in exitium mete. Sen.Rem tenes hera prorlus omne, naq; Diana: pater Moxtuam lacras ad aras,immolabit filiam. Gy.Quid fibi utilt ergo.cy praetexuere nuptias? Quaequidem dee.ras. rot. tnte'rp. .rr Quae quidem meres meis huc euocauit aedibus? Sen.Quo uoles lubesqj gnata adduceres horfum tua. Quippe ea datura Achilli nuptu Achiuu principi. Qy.Prohdolor miferanda gnata,qperires, huc domo Atqj in exitium es profeifta.tuqj, egoq? pares tua* Sen.Miferacp &lachrytnanda fertis, utraeqj cum fitis duae, Cscteru diraatq; acerba ductor Agamenon parat. Cly.Heu dolor miferanda perrj,necmihiiam lumina Perferunt diutius,neq; temperant alachrymis, Sen.Siquidem graue efle poflit, aut moleffit, fundere Lachrymas, quaefitfuisorbandafiberisparens, Cly.Tu fed ifta lenior,unde (cire temet praedicas? Nunquidaudifti ,tibi renuntiante quopiam? Sen.Miflus abieram, tabellas adferens tibi alteras Praeter illam.quam prius receperas epiftolam. Cly.Vtrum ut interdiceres,an denuo nobis idem Nuntiares,immolandam uti filiam deducerem? Sen.Immo uti denuntiarem uirginem,ne adduceres. Namtuus fors tum maritus cccperat relipifcere. Qy.Deinde qfacftu eft.ut ad mequas feredas ceperas, Noneas pertuleris idem,manibus imponens meis? Sen.Vetuitid Menelaus,has qmanibus eripuit meis, Vnus horum qui malorum caufa &author extitit, Cly.Nate Pdeo parente,germen oNereidis Marte praepotensAchilles,haxeine audis obfecro? Achil.Audio mulier,uidelicet efle te rniferrimam. Caeterum larfum haud leui mecontumelia puto. Oirj Cly.Filiam EVRIP1DIS IPHtGENiA Cly.Filtam dare cruento defhnant leto meam, Addolum tuarum abufi nuptiarum nomine. Achi.Quin 8Cipfe tuo marito indignor,ac fuccenfeo. Necnegocium mihi hoc uulganbus dolet modis; Cly.Mequide haudquacp pudebit genibus aduolui Quippemortale parente proditi in luce dea. (tuis. Cur enim nuciactiteme, ac dignitatis fim memor? ,,Cuius ergo quado matrem deceat eniti magis , ,,Atq? pro gnatae laluteCproinde age odea lare Opitulare,tum meis precor malis,tumuirgini, Qua;fuit tua dicta coniunx,hoc inaniter quidem Fateor,attamen hanc ego fertis reuinctam frondeis Arbitrata tibi futuram coniugem adduxi domo. Casteru ad catdem ,necatu]; uirgine nunc adueho. Huius at facti probrumin te recidet, atque infamia Ferre opem,qui lis grauatus, licet enim no duxeris. Dulcis cs,mi(eras tamen dictus maritus uirginis, Perq; mentu,per cp dextra,perq; genitrice deam , Quando me folii profecto nomen exonxit tuum, Hoc oportet te tuerier,alia non fupereft mihi Ara,quo refugere pofiim ,genua practercp ad tua. Quippe cui non adiit ullus hic amicus,unde mi Adfcrendae opis,aut falutis ulla fpes arrideat. Id genus cuiufmodi audis,facta funt Agamenonis, Plenacp crudelitatis ,perclitxq; audacia;. Adde ad ha;c, cjd’ Cuti uidesiad nauticas Sc cfleras. Mulier adueni phalanges,turbam 8c effrene uiriim Adpatranda icelera prompta praeditos audacia, Haxnili Hxcnifi fi quando ita ipds collubuerit.utileis. Proinde tu fi non grauabere,dextera mi obtendere, Viq? nos tua tueri .fctlicet (aluas fumus. Siniecus,tum fpes (alutis nulla nobis reliqua fit. Iambicum Trimetrum. Ch.„Res efficax peperifle.uimqj maximam „Amoris adfert omnibus communiter, „Vtipro diis lumme adlaborent liberis. Achijngens mihianimus tollitur magis,ac magis. Condidicit autem tum malis xgrefcere, Tumprofperis gaudere modice cafibus, Ch.„Huiu(modi quidem ratio mortalibus ,,Recte inftituta eft,ut bene acfeliciter ,.Rectrice uitam tranfigant lapientia. Ach.„Efl: interim autem dulce noiapere admodum, „Rurfum interim homini fapere conducit magis. Atego educatus pridem in integerrimi • Domouiri Chironis,ac iuftifltmi. Simplicibus uti confueui moribus. Proin Atridis.fi probi fuerint duces, Parebimus,ftn improbi,haud parebimus. Sed tum loco hoc,tum Troiae ad urbis moenia. Ego liberum ufq; mentis ingenium mex Prae, meferens Martem,quod ad mepertinet. Forti manu,ac uirtutecondecorauero. Atte quidem,quae mifera fers ,&f atrocia, Et ab rjs,amid,qui tibi funt intimi , Q_uantum quidem prarihre poffit viribus Iuuenis EVRIPIDIS IPHIGENIA Iuuenis ,8C aeuo adhuc uirens impubere 'Hocquicquid eft doloris,in me transferens, Meo his procellis eximam periculo, Tutocp ftatuam.nec patri unquam filia Tua perimetur,dicta qua: fuerit mea. Necenim uiro permiferim fegnis tuo, Vtimedolis mifceat ,& inuoluat fuis. Namnomen &fi fpida non uibret meum , Ferrumue,tamen id filiam oeddet tuam. At(celeris author uir quidem fuerit tuus. Verum nec iple uacauero piaculo, Si uirgo per meperierit,necnon meas Per nuptias,noua nec ferenda fuftinens, Violata miris fimul,& indignis modis. Equidem Pelafgum uir fuero deterrimus. Nullius inquam fim rei, pretrjue ego, Menelaus autem habeatur in numero uirum, NecpPeleo progenitus autumer patre, Sed pefffmOjignauiffimoqj daemone, Siconiugi unquam nomen ad caedem tuo Inleruiat meum.Liquenti gurgite Volubilem tibi deiero per Nerea Thetidis parentem,quae mihi fuit parens, Haudfiliam rex tanget Agamemnon tuam, Necuel manu fumma.nec uti uel ueftibus Digitum puellae licet admolirier. Autherde Sipylus culta fedes Barbaris Vrbs ea futura eft,unde duxerint genus Clari, des.eras. ROT. INTERP. t> Clari ocrendocp inclyti bello duces, AtPhthia rurfus,unde fiirpem duxi ego, Obfcura nullum nominis feret decus. Et acerba Calchas auferet libamina „Augur.quis autem efl auguriis uidelicet, „Qui uera pauca,falfa dicit plurima. „Si fors ita ceciderit, atqui fi minus „lta ceciderit,tum profecto dilperit. Autproinde noftros uirginum millia decem Petant thoros,dixi,& rata eR lententia. Q_uin ipfus edam ductor Agamemnongraui Nos afficit profecto contumdia. Namius,& axjuum fuerat,ut nomen meum Rogaret amepoftulans,ad uirginem • Irretiendam, nam ClytemneRra mihi Nuptumdediffet filiam potiflimum , Atque hanc Pelalgum bellicofis coprjs, Forfan dedillem.Si quidem tranfmifllo Pendebat ex hac diruendum ad Ilium. Neque enim grauarer publicis exerdtus Confulere fane commodis.qui cum mea Coniunxerimarma.Caeterum menunc duces Nihili adfimant,rei£{J momentoleuis Vel adiuuare,ud nocere forfitan Ferrum hoc mucrocjj nouerit,quem flringere Dudum in Phrygas mihi deftinatum Barbaros, Macularo caede,&(anguine inquinauero. Gnatammodo mihi fi quis eripiat tuam, PSedodofa EVRIPIDIS IPHIGENIA Sec! ociola iubeo (is,Si quidem tibi Ego deus extiti,obtigiqj maximus. Nondum quidem hunc tibi praeftiti,fateor,deum, In pofterum (um praeftiturus attamen, Chor.Et te locutus digna Pelei genus, Et aequoris potente,ueneranda dea. Cly.Quibus oblecro te prardicauero modis, Vtne nimis quid dixerim, nec item minus, Vti nec fauorcm,& gratiam amittam loquens. „Viri enim probi laudes ubi audiunt fuas, „Quodam (olent odifle laudantem modo, „Si fors quis ipfos laudet immoderatius. Tumme profecto dilpudet de proprrjs^, Peculiaribuscp calamitatibus, Lachrymabilem fermone miferando queri, Quumtu meis (is prorfus alienus malis . ,,Haudindecorum eft attamen,Si uir probus, „Fortiscp,quanquam (it alienus,adiuuet ,,Hos,quos acerba fcrs,&alpera premit. Ageitaque noftri te mifereat, Siquidem Miferanda patimur.Primum ego generum mihi Rata te futurum fpes inaneis ceperam, Deinhaud(cio (at,an meae mors filias Tibitrifte forfan omenaliquod adferat In pofterum,Si quando duces coniugem, Quodominis uitare te conlitltius. Verumprobe elocutus adhuc initia. Idem probe perfeceris negocium. Mea nancp DES. ERAS. ROT. INTERP.; rS Meananque gnata, fi uo!es,feruabitur. Numgenua uis hanc fupplicem amplefh'tua? Sunt haec quidem parum decora uirgini, Situ tamen ita cenfeas.uidelicet Moxhuc pudoris liberalem ucnerit Suffufa uultum uirginali purpura. Anpotius illaabfente.id abs te quod peto Achilles exoraro,&impetrauero? Achil. ,.Maneat domi.pudicam enim decet pudor. Cly. „Veruntamenpudere oportet eatenus, ,,Quares ferat,praefensqj poftulet flatus. Achil.Neque tu fub oculos filiam produxeris Meos tuam mulier,neque per infernam Famaprobrumaccerfamus.ac uitae notam.’ ,.Siquidem coafti turba denfa exercitus „Domefticaruni,ac propriarum negligens ,,Rerum,malignis gaudet obtrectatibus, „Amans maledicas diflipare fabulas. Atnullo ego hercule pofuerim in difcrimine,ac Tantundem apud meprorfus hic effeceris, Seufupp!ices,humilesque ueneritis mihi, . Seu neutiquam mihi fupplicaris.nam meo Fixum flat animo uiribus contendere, Nixuqj fummo.uos ut eximam malis. Adeo fit unum hocmetibi fatis, lemei Dixifle,neque enim uanus ,aut mendaxego Mihicrede fuerim.Si quid autem mentiar Dederoq? uerb a,Seu dolis elufero, Prj Emoriar EVRIPIDIS IPHIGENIA Diana; oportet caedere ante nuptias, Atri cruoris feruida exundamina. Qy.Verbotenus quidem locutus es probe, Tua facta porro nominare fi uelim , Equidem haud reperia,quomodo eloquar probe,' Verum age,foras procede gnata, nam pater Quicquid parat,nofti ordine, ac fratrem finu Geftans Oreftem pariter adporta tuum. Enilla adeft hucufque morigerans tibi. Atipfaqua; reflant,&huius nomine Simul&meopte,mox tibi refpondero. Aga.Quid gnata lachrymas? fronte cur hilari parum, Terram intueris ora defigens foloT Vultumque moeftum pallio obtento tegis; Iph.Heu Quodnammearumcalamitatum exordium Poflim capcreCCunctis enim mortalibus Datumeft,uti tum prima,tum nouifitma. Tumrr.cdia,quouis differant negocio. Aga.Rei quid hoceftcejuidue filat uult, quod mihi Omnes eodemlitis affedbe modo. Et menteconfirmata,&ore turbido? Cy.QuaeIcifcitabor,aperte,Sc ingenue mihi Coniunxroganti quarto uti refpondeas. Aga.Nihil neceflum eft,hoc ut amepofiules, Quinipfus ultro cupio iam rogarier. Cly.Gnatam necare paras,tuamqj,& item meam? Aga,Hcm. Mifera DES. ERAS. ROT. INTERP. Gl Mifera elocuta es.quxqj neutiquam decet Telulpicari,(ufpicaris improba» Cly.Verumillud interim mihirelpondeas, Aga.,,Ac tu profecto/i quidem rogaueris „Quce te decet rogare,quas decet audies. Qy.Equidem haud alia percontor.at qui tu mihi Itidem caue lis alia ne relpondeas. Aga.Ofors potens,ofata,proh genius meus. Gy.Et meus,& huius infuper,quando trium Idem eft,& unus genius infelirium. Aga.Quatandem es in re IscfaC' clxat ifttic lalicet Tu merogasTuerum alius hic altu uacat, Atqueilia calliditas profecto incallida eli. AgaPeri),palam lunt Fadta.qux cadaueram. Cly. Scio cuncfia,didici cuncta fane,&f audi), Quaetu Icelefte in mepatrare deffinas, Quanquam (at ipfo confitere (ilentio, Sulpirijscp,plura ne tu dicere ,,Conere fruftra. a g A.En obticelco.quando me „Mendactj conuictiim,& impudentiam Ipfi neceflume(i calamitati adiungere. Cly.Audito nunc iam,quippe aperte proloquar, Neque flexuofo aenigmatum diutius Vtemur ambage,neque dictis nubilis. Primum (tibi ilihuc primo ut obrjoam loco) Menonuo!entem,uidj? raptam coniugem Duxti,necato Tantalo,cui nupleram Prius,ac puello fortis ex ufu tute Q_ i) Itidem EVRIPID1S IPHIGENIA Itidem perempto,quem quidem per uim meo Immitis ad necem reuulfcras finu , Atloue creatu suterque germanus meus Equis,&armis inclyti,teuum tibi Bellum moucbant.Qcterum ienior parens Tyndareus hocte exemit edilcrimine. Iam (upp!icem,ac uerfum ad preces,ita denique Meis per huncpontus esconnubrjs. Dein ubi reconciliata funt tibi,& addita In te fimul.cura fimul domeftica, Vtfoeminam inculpatam ego ulque geflerim. [fthuc &ipfeconlcius teftabere. Pariterquecafta.domumcp commodis tuam Augens,ita ut fiue introires,gaudio Fruerere tecum,fiue prodires foras, Sortis beate dicerent omnes uirum. ,,At qui hic profefto captus eft rari(limus, „Vtid genus quis fortiatur coniugem, „Contra improbamque,& frugis uxorem mate ,,Nihil eft negocrj ,ubilibet nanrilcier. Porro puellis ceditis nixu tribus, Huncinfuper peperi tibi puellulum, Q_uo tu quidem mepignorum enumero, necans Vnampater,milerabili orbabis modo. Atquifpiam fi te roget,qua gratia Iftam necabis?cedo quid huic refpondeas? An me tuo loqui necedum eft nomine? Helenen uti Menelaus aflerat fuam. At nos DES.ERAS. ROT. INTERP. 5} At nos honeftum eft,ac decorum fcilicet Neceliberorum foeminae pretium malae Dependere; i]s qua: poffidemus optima, Lbngeqj nobis omnium chariflima Redimemus, haec inuifa,quae funt maxime? Agefiquidem hinc profedus in bellum tueris, Ibiij; fueris abfuturus longius, Domirelicta me,quid animi tum mihi Fore autumas,fedem omnemubi confpexero Vacantem,8? hanc defyderantem filiam? Tumuacua eunda uirginum condauia? Egocp fola federo perennibus Confedalachrymis,hanccj$ lugens uirginem , Adhuncce fors fine fine lamentans modum? Heu gnata,qui te feuit.extinxit pater Ipfus necans,haud alius, haudalia manu Eiufmodi linquens familia: prtemium, Atquein litos exempla talia ftatuens. Namdeinde caula qualibet luffecerit, Occalione tantum opus fuerit leui. Vt &ipfa,quiq? mihi fuperlunt liberi, Terurfus accipiamus tftunc ad modum, Quo te accipi par eft,& a:quum fcilicet. Sed per deos caueto,neu me adegeris, Vti talis in te fuero,qualem neutiquam Decet efle.neue rurlus id commiferis, Vtipfe talem temet exhibeas mihi. Qualem probumede neutiquam decet uirum. Q_ iij Verum EVRIPIDIS IPHIGENIA Verumefto fane.lacrificabis filiam. Sed interim illic uota qux facturus es? Quidtibi petes? nunquid boni?quum filiam Macftes pater?Reditum ne?nimirum malum, Milerumcp.quippe domo profedus turpiter. Sed metibi boni precari quippiam Par fuerit.ac uotis lacefiere numina. Atnon 8c ipfos iudicarimus deos Stultos item efie.ut annuant eiulmodi Vtparicidis nos uolueribus bene.&C Quipropria facinus patrarint dextera. An uero.ad Argos iam reuerfus .liberos Supplex tuos placabisChaudquaquam tibi Ifthuc licebit.Quis uel afpeflu oblecro Pofl: etuis dignabitur te liberis, Quumtu fciens necaris horum quempiam? Numdenique haec funt dilpenlata.ac mutuis Rationibus tradlata?an hoc tantum lat eft Sceptris ferundis praeeminere,ac bellicum Ducem uocari?quum tuum fuerit magis In Danaidumfrequente multitudine, Hxc.irqua quxfunt,atque iufta,dicere. Vultis Pelalgi nauigare ad Ilium? Igitur uicifilm Ibrte ducta,quaerite, Cuius necari gnatam oportcat.hoc enim Ex aequo ad omneis pcrtmebat.Caterutn Haud par erat,te (olum.8? unum ex omnibus TuamPelalgis immolandam filiam Praebere DES. ERAS. ROT. INTERP. 64 Praebere,fiue fratris illud erat magis Mene!ai,ut Hermionem ned daret,fuae Caufa parentis.Quippe ad ilium proprie Res attinebat.nunc ego autem ,quae tuis Sancte fidem feruauerim connubrjs Gnata innocens orbabor.Atcontra foror Quae cafta padi iura deferuit thori, Felix ageqreducemcp Sparte ad moenia Ducet puellam.Si quid horum perperam Dixi,refelle.fin probe,ac rede mihi haec Sunt dida,netuam profecto filiam, Mcamq; pariter impius dederis ned. Ita redius,confultiuscg feceris, Chor.Pareto,nam profecto liberos decet Agamemnonincolumeis tueri quemlibet, Necullus haec mortalium refellerit, Iph.Orphea genitor fi mihifacundia Foret,ut liceret faxa cantufledere, Comitesque poft meuoce petras ducere, Poflemq; delinire didis pedora, lYleamcp trahere,quos uelim.in lentendam. Nimirum ego illis experirer uder. Nunc(qucc mihi una ars ,ac facultas fuppetit) Praedabo lachrymas, quando folum id pofTumus, Tuiscp genibus corpus aduolo meum Supplex,quod haec tibi uentre progenuit luo. Neme puellam,acuicjj maturam parum „Extinxeris,natn dulce eundis codicam Alpicere EVRIPIDIS IPHIGEKIA Afpicere lucem. Caeterum quas tartaro Tellus xegit,ne meuidere adegeris. Ego prima te patrem uocauftuq? item Primaminter omneis me uocafti filiam. Ego prima quondamgenibus inftdens tuis. Atque ea meo blande premens corpufculo, Grates uoluptates frequenter inuicem,8c Dedi &recepi,ac paria mentis gaudia, Tuaquehasc,ut recordor,erat oratio. Aneft futurum gnata,ut olim te uiri In aedibus nuptambeati,ac diuitis, Et (blpitem uideamus,& fic uti tuo Dignum dt parente,commodis,ac liberis In melius ulque pullulantem; Adhasc ego Hanctumuiciflim orationem retuli, Haerens tuo.pendenscp de mento,quod hac Meaprehenfum rurfus attingo manu, Qufc!;An,ego te uidero lenem pater? Anego uicilTim Ixta te excipiam,meos Intra penates,ac tibi inuicem parens, Laboriofa nutriendi munera Aliquando referam,mutuum te nutriens? Sermonum ego horum fum memor,ucrum tibi in Obliuionem abiere,mecp occidere Paras,at hoc ne feceris per Pelopa, per Cineres parentis oblecratus Atrei, Matrem per hanc,quasmelabore plurimo Parturijt olim,ac dentio nuncparturit. Paribus DES. ERAS. ROT. INTERP. <yf Paribuscp rurlum tenditur doloribus, Rei quid eft cum Paridis,atqueHelenae mihi ConnubrjsCaut unde in exitium is meum Venit parensOculos age horfum in me tuos Deflecte ,& intuitum ,fimulq? 8c bafium Largire,ut ifthuc pignus,ac monumentui Mihi ferre faltem fas fiet, Si fors meis Fledli recules obftinatus uocibus. Germane tu quidem pufillus,& impotens Tuis amids es patronus,attamen Apud parentem,(uppficem lachrymis age, ’„Tua ne (oror detur neci,NonnuIIus eft ,,Senfus malorum infantulis quoque inditus. En lupplicat tibi hic filentio pater Ageflectere,ac milerelce relpeiftu mei, Moueatq? tete orbanda luce filia. En flagitant per mentum id abs te lupplices Duo tibi chari,atque amore proximi. Puer alter ,at iuboleldt annis altera. Orationem in pauca conferam meam,ac Summamrei uerbo profabor unico, Afpedus huius lucis eft mortalibus ,,DuldflIrnus,uerum profunda manium „Haudullus,qui concupilcat cernere, „Nequemente fana eft,quifquis exoptat mori, ,,Male uiuere autem latius,ac mori bene, Cho.Infaufta,per te,percp nuptias tuas He!ene,heu dolor,miferanda prorfus incidit RClades EVRIPIDIS IPHIGENIA ;‘ Clades Atridis,atque Atridum liberis. Aga.Equidem (cius fum,quatenus miferefccre Conuenit,& idem quatenus non conuenit, Noui.meosqj charitate liberos Pro(equor,amoqj,alias profedo inlaniam. Veruin patrare hxcuxor arduum mihi. Et non patrare,durum &arduum eft item, Sed ad hoc agendumme trahit neceflttas. Quantus uidecis adiit hic exerdtus, Qua:nauticorum armata turba militum. Quotbellicoli Graecia? magni duces. Quibus negata ad Pergama traiedio, Nite immolauero (augur uti Calchas ait) Nouinec aliter Ilrj uidelicet Populata dabitur Marte tedaexandere. Porro tenet diuinus ardor quifpiam Omneis Achiuum copias,ut quam poteft Ocyffirne,fo!uant rudentes littorc, SC AdBarbarorum clafle nauigent folum, Vetentcp,nepofthacquis aufit coniuges Raptu procaciabducere Gratcanicas. Argis at hi meas necabunt filias, Tumuos item &me,Siquidem fraudauero Oracla diu* poftulantis uirginem. Neque gnatafrater fubigit inuitum meus Ad ha?c,nec huius metra hit lententia. Sed jpia potius adigit horfum Graecia, Per qua neceflc cft/cu uelim,fcu non uclim, Teteimmo DES. ERAS. ROT. 1NTERP. Tetc immolare. Parte at lfthac uincimur Nece(Itate,nec licet reliftere, Immoilla quantum in tecp, mecp filia Statuenda libera,neq? ferendu illud uiris Graecis, uti per uim rapaces improbam Legitima temerent Barbari connubia. Cly.Hei mihignata,proh dolor hofpitse Heume mtleram,tui Cxdes exanimat.pater Oreo tradens te,fugit impius. Iphi.Hei mihi mater ,mater,Siquidem Hxc lugubris cantio nobis (Sic fortunas uilum) utriscp Competit,haud pheebex pofthac Munerelucis, neque uitali hac Vefcimur aura? Proh proh tecta; niuibus rupes, Atque idsei Phrygiae montes. In quos olim Priamus tenerum -• Pater infantem expoliut,matre Procul amotum,uti morteperiret, Paridem,quem quonda urbis Phrigiae Idaeum plebes idaeum Dixit.dixit, Vtinam nunquamhoc euenidet, Inter Paridem montana boum Enutritum armentabulbulcum, Pellucentes colere ad lymphas , Rtj Vbinym EVRIPIDIS IPHIGENIA Totqj milia clafTe tanta horfum profecta, nomine Patri* laefe haud ferenda, pr*ter aequum iniuria Prompta (unt patrare fele dignu iholfeis quippia. Denique &pro uindicada mortem obire Graecia* Vnius mea uita porro obfiftet iffis omnibus, Quominus fiant,in hac re quasfo utru fit*quius? Nunquid cft aduerfus iftaquod queamus dicerev Veruage hinc ad illa ia ueniamus, huncce neuticg Conuenit,cunctis Achiuis unius mulierculas Gratia,contendere armis,lucecg priuarier. „Pr*fl:at unicus uir,eftq; lucis huius munere ,,Dignior,q; multa fane foeminarum milia, Deniq? hocArtemidi Gfors uifum ita,ut meucaput Poilulct Gbi uindicare.quado te,num nam dea: Ipla mortalis manumfefellero,aut fuffugeroC Id quidem fperareftultu. dedo corpus hoc meum Graeciae.proin immolate,MarteTroiamextindite. Haecenim monumetauiuent tepus in longum mei, Hicj? gnati,nuptiaecp,meicp nominis decus, Denicp acquu eftnos Achiuos,imperare Barbaris Mater,haud contra Pelafgis imperare Barbaros, „Quippenata eft feruituti Barbarorum natio, ,.Cxterum Graium genus natura fiatuit liberum, Chor.Adte quidem quod attinet iuuencula , Ifthoc beata es tam uirili pectore,at Ex parte fortis,ac de* felix parum. Achil. Agamemnonis generofa proles,ccclitum Aliquis profecto mebeatum fecerit, Site >0 PES. ERAS. EOT. INTERP. ' Si te mihi liceat potiri coniuge. Acte fimul felicem opinor Graeciam, Et te tua felicem opinor Graecia. Tuanam proba eft,& gente digna oratio, Vtquaereculans cum deis ludtarier, Id quodtuis Icis efle maius uiribus, Perpenderis,facto quid ufus,& fimul Praeiens quid illa poftulet neceffitas. At me tui magis,ac magis connubrj Rapitcupido,menris indolem tua: Dumfpccfto.nam generola es,atque ftrennua. Attute teaim quid uelis,coniydera. Siquidem ipfe de te benemereriperuelim, Domumqs ducere coniugem,ac pedtus meum Maleangat,ipla teftis eft mihi Thetis, Nifiteneciiubduxero,ac feruauero, Danais refiftens ui,manumqj conferens „Haec confert,ingens mors,& atrox eft malum, Iph.Loquor haec profetfto mentis exfententia, Necullius permota reipetftu uiri. Bella det author,atque caedes Tyndaris Viris cruentas,corporis (pedefui. Verum hoipes.obfecro neu mea tu gratia Cadus cadas,neue truddes quempiam, Qjiin mefinas feruare Graeciam precor. Modoid fitum in me,8c quolibet liceat modo. Achil.O mira rari pectoris praeientia. Nequeamprolecto aduer.us ifta dicere Stj Diutius, •EVRIPtDIS IPHIGENIA Diutius,quando haec tuo fententia Animo (edet.Gquidem mihi uidetur & Gencrofa,& excellente dignaftemmatc. Q_uid enim uerebor,uera quae funt proloqui? Atfors futurum e(l,mentemut iftam poeniteris Mutes,proinde uti fcias,quae dixerim, Proflare promptumme.armaad aras cominus Parata ftatuam,quo fiet fi forte opus Nonte finam,immo ui uetem necarier, Noftrisqj fors utere tum fermonibus, Simul ac tuis confpexeris ceruicibus Ferrum imminere,proinde nequaquam finam Tua perire uirgo te focordia. Quinhifce potius templa,&aras numinis Armis adibo.tuarnque ibi prariditiam Operiar.aduentum puella manens tuum, Iphi.Quid obtices omateriae filentio Manantibus gena: rigantur lachrymis? Cly.Heimifera,cau(afatmihieft idonea Curdebeam do!ere,8? excrudarier, Iphi, Animumadde nobis potius,&frangi ueta, Nepedloris minuito miconftantiam. Atque his mihiin rebus parens morem gere, Qy,Dic,quando nulla filia in negorio Noste precantem iufta defraudabimus, Iphi.Netu capillis igitur euulfis comam Laniaris,aut pullos amictus fumpleris, Cly.Ifthuc quid aiscO gnata quum pereas mihi? Minime >1 DEI. ERAS. ROT. INTERP. Iphi.Minime profedlo,Salua fum.Permetibi Fama; perennis ueniet indytum decus. Cly.Cuiufmodi hoceft quodmones?an obfecro Non conuenit lugere mortem metuam? Iphi.Minime, Sepulchrum quando nec ftatuent mihi,' Cly.Quid?an lepulchri nonfac eft occumbere? Iphi.Btenim ipla,diuas maximo natae Ioue Mihi futura templa monumenti loco. Cly.Agegnata in iftis nunc uoluntati tuae Moremgeram,quando ipfedixifti probe. Iphi.Vtpote beata,ac bene merens de Graecia. Cly.Sed quid tuis renuncio fororibus? Iphi,Nequando pullis membrauelent ueftibus. Cly.Virginibus autem quodlibenter audiant. Quid metuo iubes referre nomine? Iphi.Feliciter iubeas ualere,Et hunc mihi Alas Oreftem,ut exolefeat in uirum, Cly.CompletTtere,hoc uifura poftremum die, Iphi.Germane cordi unus meochariflime, Vtcunque tu pro uiribus certe tuis, Tuae forori es opitulatus ledulo. Cly.Eft aliud,Argis quod uelis curarier. In quo queam tibi facere gratum filia? IphiMeum parentem,coniugem genitrix tuum, Obifta quxfo fafta ne quid oderis, Gy.Ifti tua multum laborum gratia Exhauriendum,atrociaque certamina Subeunda. Sirj Verum EVRIPIO is IPHIGENIA Iphi.Verum inultus hic me perdidit, Contulere quaerens dignitati Grxciae. Qy.Atqui uolens fi faciat ifthuc.aut dolo, Et indecore faciat,&parum Atreo Dignum parente. Iphi.Me quis hinc deduxerit Mihi prius,qj tracta lanietur coma? Cty.Ego te lequar. Iphi.Faxis caue,neque conuenit, Ciy.Tuis adhaerens ueftibus» Iphi.Mihi oparens Obtepera, mane.decorum enim id magis Mihi,tibicp.Ca?tcrum mequifpiam Exhis miniflris patris,in pratum dece Artemidis hinc deducat,ubi mactabimur, Cly.Dilcedis eheu gnata, Iphi.Scilicet,neque Reditura rurfus abeo.c ly,matre uidelicet Numnam relicta? Iphi.Nempe fic,uti uides, Indigne,Sc immerenter, Cly.Ah maneoblecro. Ne gnatane medcleras. Ipbi.Haudtefinam Stillantibus uexare lachrymis genas. At uos puella: Artemidi filix Iouis Paeana canite.de nece,atque obitu mei Ber.e ominantes.Tum Pelafes omnibus DPrecationes, DES. ERAS. ROT. INTERP. >t Precationes ,fauftaque fonent omina» Acprimus aliquis aufpicetur tollere Ecorbe frondeis.Deinde puris ardeat Sacerignis in prochytis.pater porro meus Rite fragranteis teneat aras dextera. Etenim faiutem pariter S>C uidoriam Paritura eunda;,uenio genti Graeciae. limbicum dimetrum Accphilum^nonnulli etiiin Ciulcclica, Iphi.Dudtote me,Ilrj Diruendis moenibus Phrygibusq? perdomandis Deftinatam uidimam. Serta texta porgite, Comisqj uinriendis Ferte frondeis,ac pt)s Irrigationibus, Fontibusqj factis, Deuocate in aedem, Deuocatein aram, Heram Artemim potentem, Artemim beatam. Vumeopte (anguine Capitiscp caede noftri, {Quando hoc ita eft necefie) Fata placem numinum. Cho.O ueneranda, Veneranda parens Quomodo tibi debitas Impertiemus EVRIPIDIS IPHIGENIA Impertiemus lachrymas? Namnefas,neque conuenit Mifcerefecra fletu. Iphi.O (odalium Turba dulds uirginum, Artemim communibus Celebrate cantilenis, Q_uas croco rubentia Carpenta,ducit urbi Aduerfa Chalddenfi, Vbi bellica: feruent trabes Nominis caufa mei, Nempehic redusftis portuum Aulidis (ecefltbus, 16 parens tellus, OPelafgica, Mycecteqj noftri altrices, Chor.Vrbem uocafti Perlei Cydopio labore, Manibusq? fabricatam. Iph.Profecfto lumen ingeris Aedidiftis Graedx, Haudquidem abnuo mori. Cho.Tuananque tete gloria Nullo relinquet tempore. Iphi.Io 16 Phoebea fax diurna: Vectrix amicaluas, Odulce 1 DES. ERAS. ROT. INTERP. >} Odulce lumen aetheris Alterum moxalterum Exigemus a?uum, Orbem alterum incolemus, Oblanda lux tam mihi uale, Cho.Heus Heus, UmbiciUimetrx,AciUitUfHcd,nixU CnuUfticis &AcqUlis. Spectate euntem uirginem, Troiana per quam Pergama Deuicta lubruentur. En comante uertice Serta geftat frondea Iniecta militum manu. Moxuiraginis deae Artedicatum celpitem Sacra fcatente lympha, Manantibus^ riuis, Purpurante afpergine, Cruoris irrigabit. Candido de corpore Ceruice quum refecta, Procumbet,ac feriet (olum. Patria te manentfacra , Temanent Pelagum Vniuerla? copia?, Clade qua: defyderant Phrygios adire muros, Q_uodquidem ut fdiriter, TFauftecjs EVRIPIDIS; IPHIGENIA Faufteque cedat illis. Agite prognatam Ioue Inuocemus Artemin. Semper colenda diua, Humanacui placent facra. Damiliti Pelalgo Appellere Phrygium in Iblum, PerfidaecjjTroiaz Sedes adire lacras. Dauiclorem Agamemnonem Victrice cum caterua, Pulcherrimum triumphum In Graeciam referre, La?ta madentem Inclyte tibi tempora Vidtoriae corona. Laude parta nominis Quod ulque uiuat,& quod Nullis fenefcat unquam, Intercidat ue feculis, Nun.Prodito tectis patre Tyndareo fata Quo didiacognolcas Clytemneftra mea, Cly, Audita me meuox exciuit foras , Trepidamq; mi(ere,diro &attonitam metu; Num tu mihi aliam calamitatem quampiam Adfers ad hanc,qua: nunc adeftv Nun.Defilia Tua,ftupenda nundaboiam tibi,8i Portent >4DES. ERAS. ROT. INTERP. Portentuola. Cly. Proinde ne cunctere,(ed Exponerem ,quantum potes celerrime, Nun.Q_uin omihi regina dile&iflima, Rem prorfus omnem luculenter audies. Ex ordineautem cuncfta narrabo,nifi Si quid memoria: lapfus;errantem mihi Interloquendum linguam item turbauerit, Vtigitur in lucum dea: peruenimus Artemidis,atque in florulenta prata,ubt Aderant Achiuum conglobata copi*. Tuamcateruis prolequentes filiam, Glomerata corjt ilico Argiuum phalanx. Simul atque porro ductor Agamemnon uidet Moximmolandam in lucum euntem uirginem, Gemitum profundo ducit altum pectore, Retroq; flexo uultu,amaras lachrymas Profudit oculis,ora uelis obtegens. Atilia patri proxime afliftens fuo, Hocelocuta efttO parens,adfum tibi. Et hocce corpus pro falute patria:, Procj uniuerfe Graecia trado uolens. Vtimmolandum hinc ad dicatas numinis Ducatis aras,quando diuum oracula Ita canunt. Prorium quod ad me pertinet. Et rem geratis bellicam feliciter, Laetaeq? uobis prxmium uictoriae Cedat.proinde illud precor,ne clanculum Ti) Mihi Pe