De Officio Iustitiae Aragonum : titulus V. I. In novissima compilatione. XLIV . Paratitlon

De Officio Ivstiti* Aragonvm. Tit.V. 2p DE OFFICIO IY ST IT IA ARAGONVM. TITVLVS V. I. In novissima Compilatione. XLIV. PARATITLON. |E ° F F 1 C I O 1 V S T 1 T 1 ^ A R A G O N V M Titulus hic infcribitur.Et quod in omni pleyto fiue caufa qua: erit inter Regem & fubditos fit Iudex,Foc. i ,ftatuitur.Et quod Iuftitia Aragonum fit Miles, F or.z. Idem in §. Iteni, que el Iufiicia, For/Priuileg. Gener. Ann. 1183 .Similes Tit.Quod vi dubiis non crafis Regens Officium Gubernationis alii Officiales tenemur confidere lufiitiam Aragonum, Ann.i 3 48 .Et Tit.Quod IufiitiaAragonum poffit habere duos Locumt enent es. Et Tit.Quod Iufiitia Aragonum teneatur confilere,erc. Ann.i 3 $z. Et Tit.Quod Inhibitiones Iufiitia Aragonum cum feq. Ann.1371.Et Tit. Quqd impetrans litteras ad impediendum Officium lufiitia Aragonum, Ann. 1371. Et Tit. de Offic. Iufiitia Arag. «r Inquifitorum eiufdem, Ann. 13 j»o. Et hoc Tit. De Officio Iufiitia Aragonum, Ann. 1436. vbi primum concepta Rubrica ifta fuit.EtAnn.144a. Et Tit. de ( Procefiu contra fraBores Inhibitionum Iufiitia Arag. Ann. 1461. Et Tit. Forus Inquifitionis Officii Iufiitia Aragonum. Et Tit. De Virgariis Curia Iufiitia Aragnnum. Eodem Ann. Et eodem Tit. Forus Inquifitionis Officii Iufiitia Arag. Ann.i 467. Et Tit.de Offic.LocumtenentisIufiitia Arag. A nn.i 510. Et Ann.i 547.Et Tit. de larefidencia de losLugar-Tenientes en laCamarade Confijo. Et Tit.de elfalario de los Lugar-Tenientes de el Iufiicia de Aragon. Et Tit.de las perfonas nombraderas para el Oficio de Lugar-Tenientes Ann. 15 $3.Et plures alii fuperioribus fimilis in Curiis Annor. 1564. Et 1S 8 j.Et 1 s?i.Et 1616.Et 1646.Et 1678. vbi videas. H COM- Iacobvs I. Exe^e m.cc.lxv. 5 ° C O M M E N T A R I V S. Voniam dc Ivstitia ■ Aragonvm, & cius Officio loquuntur plures F ori pro eorum ad - ditu,& vt materia qua: in illis agitur pofsit memo¬ ria commendari, propon entur aliqua quoftiones,quibus applicabun¬ tur omnia fere,qu* de Officio Iuftithe Ara¬ gonum in Foris fcripta funt. Prima quando Officium Iuftitix Aragonum fuit in effe produdum? II, A quo fuerit prouifum,& prouideatur didum Officium Iuftitio Aragonum? III. Q u ibus poterat , & poteft prouideri? IV. Q £a: requirantur,vtprouifjis de di-' do Officio illud exercere pofsit? V. Q ips fit vis,poteftas,& iurifdidio hu¬ ius Officii? VI. Q ualiter prouifus de dido Officio* juri fdidionem exerceat? VII. Q u i d defalario didi Officii ftatutum reperiatur? VIII. Q ualiter didum Officium impe¬ diatur feu exercitium, & iurifdidio illius? II. Circa primam Quoftionem quando fuit creatum, & formatum <ii£fcum Otilcium luftitio Aragonum non poteft perpendi ex Foris,nam loquuntur de eo,vt iam in eiieprodUdOjficiit de ceteris Officiis Regni. Primus Forus, q u i loqaitur de luftitia Aragonum eft Pot.de confirm.monet. dicens in fin. Tefiesiuratores frnt y &c. Petrus Petri Iufiit.Arag, & eft primus Iuditia nominatus in Litteralo. Ximen.Cerdan, qui poft didum Petrum Pe¬ tri nominauit.Ximenuin Perez de Salanoua, fed eum procedit Petrus Martinus de Artafona,dequo etiam meminit enuntiatiue Prius - leg. gener.in fin. quivt elicitur ex Foris fuic poli Petrum Petri,& ante Salanouam,Molin. circa hanc quoftionem/» verbo Iufiit. Arag . in princip.vemittii fe ad Io. Ximen. Cerdan infra Litteralipag. r .infindent quando, & exquacaufafitincrodudum, fcilicet, tem¬ pore creationis Regis. Nam poftquam popu¬ lus fuic audus & Refpublica, quia fine Rege non poterant gubernari, vt dicit Oldra. confil.pq.Sc Ancarr. confil.^9. Opportet(inquiunt)i?^j sreari , vt per eos Refpublica gubernetur. Sed ad vitanda damna, quas Sainuel nuntiaui^petentibusRegem, cautifsime tranflulit populus iurifdidioncm, feu exerci¬ tium illius in Regem,conftituendo Mediato¬ rem,& Tudicem inter eos & Regem:& hac le-* ge,&pado fuit Regi tributa poteftas. Ita-, que venerunt in lubiedionem Regis,median¬ te dido foedere, quod cum fit feruandum, eft verum dicere, Aragonenfes quoad plenitudi¬ nem poteftatis non elfe fubditos Domino Re¬ gi, l.non dubito ,ff. de capti. Alciat. de pr frmpt.regula tertia, $.8 . i n fin. & non foliim hsec pada tenent a principio creationis Re¬ gis,fed etiam poftquam translata eft iurifdi' dio in Dominum Regem poteft D.Rex fe fubmictere iurifdidioni alterius in cau^ s fuum interefle concernentibus, l .ejlreceptu^ de iurifditt.omn.iudio. Bal d. de pace Confit' quem allegar VioWn.v erbo Libertatum Arfi' gonerfium origo, ad quem locum didus M®' Wn.fuyzt ditt.qua/l. fe remittit, vbi agit de origine didi Officii afferens, eodem ternpof e fuilfc creatos & Dominum Regem & lufti' tiam Aragonum,remittendo fe etiam ad Qfi' ronicam Regni fuper origine didi Officii^ qua loquitur aliquidHieronymus Zurita. III. Circa fecundam quoftionem,a q u0 fuerit prouifum,& prouideatur didum 0$' cmm? Si. v era eft opinio, quam refert R an ' Ximenez vbi Jup. quod fuit luftitia Arag 0 ^ num creatus ante Regem, perfpicuum erlr, quod prima prouifio luftitiatus prodi&i 7,' dafuit apopu!o:& quidem iufte, nam i^ 1 - didio eft in populoCouarr./^d?^. 1 .nupy J & ab eo transfertur in Regem, & fic potOR dido populo, antequam illam tranftulerit 1 Regem, trans ferre in Iuftitiam, illam habet. Itaque prima prouifio, quo de dR • Officio fuit fada( fi vera eft opinio rete perdid.Ioan.Ximenez) fada fuic a pop 11 ^' poft didam primam prouifionem, cum dc facienda nihil cautum reperiatur,erit dice dum ad Dominum Regem expedaffe, & c ' pedare ex his,qua: late notat Auendan . ^ e X .J quend.mandat. lib. 1. cap. 1. quod ad num Regem pertinet creandorum Magd* tuum prouifio,& illam fieri a Domino 1 elicitur ex For.4.8.^- p. huius t it. &exa ^ Foris,S: ita fieri videmiis. In quibus, & * Foris didi Tituli ftatuitur, qualiter per mi num Regem eft facienda di da prouifi°> ^ licet ad vitam prouifi,& renuntiatio ift n, s tenet,nififponte,nec procedente aliqua? . g gationein manibus, & pofic Domini R e §. fada fuiffet,*;/' in fin.qua/7.dicccur,8c q l \ a ter Dominus Rex tenetur didam pro UI1 ^ nem facere intra fpacium triginta dier 111 ^ 1 die intimationis fibi h(txfiov.Cat,eru^ De Ofpicio Ivstitije Ta.de Offa. lujht. Arag. Qua? intimatio fit per Locumten. luftitis , Baiul_> generali, & Procuratori Fifcali,& Diputatorum Regni, vt refert Molin.verbo ita faftam fuiffein morte Berengarii deBardaxi. IV. Circa Tertiam qusflionem fcilicet cui poteft dodum.Officium prouideri ? hoc elicitur ex For .2. huius Tit. iundo For.Qjt# extra.d Reg. non pofhab.Offic.in Reg . izx quibus elicitur, creandum in Iufiitiam Ara¬ gonum habere debere tres qualitates,fcilicet quod fit Miles,de quo inditi. For. 2. U quod fit naturalis deRegno,& domiciliatus in eo,vt dicit di £1. For. Quod extra, d Reg. V. Requiritur ergo primo quod fitMiles, Molin.verbo Iufiitia } verf.^ .& circa hoc poffunt proponi esde qusftiones, qus circa crea¬ tionem Regentis Officium Gubernationis proponentur in quo fimiliter requiruntur di¬ das tres qualitatesjfcilicet dequo milite intel- 1 igitur,an de magno,vel fimplici? quia non ita dicitur de Iuftitia,quod fit miles fimplex,ficut dicitur de Regente^quodfit miles fimplex,fed dicendum eft, efle debere militem fimplicem, ex quo per For.fin . quod in dub. non craf. te¬ netur Iuflitiaad poenam corporalem talionis, qua: non poteft: cadere in milite magno-, feu nobili, Obfz.de pace y Molin. diti. verfic.i . Itempoflec dubitari an creari pofsit nobilis 'inluftitiam Aragonum renuntiando nobilitatem,ad eftedum,vt puniri poTitcorporali¬ ter: & concluditur, vix fieri pofie 4 exi his, qua dicit Couarr. in eap. Quamvis , 2 aeleti.in princip.num . 5 , vfque ad fin.&c plures ibi cita¬ ti. Et fimiliter debet confiderari, quod didus Iuftitia, licet fit Infantio,Dominus vaflallorum,quod creetur miles,antequam iuret, vt dicetur in quajifeq. VI. Dicitur infuper,quod diduscrean¬ dus in Iuftitiam fit naturalis de Regno natus in eo,vt dicitur in did.For .Quodextr.dReg. Poteft fimiliter dubitari an extraRegnum na¬ tus, iuxta For .Atius Curia fiup er fil . Reg. pofsit creari in Iufiitiam Aragonum, & con¬ cludendum eft, quod fic,quia per didum For u m asquiparancur cafus verus,& fidus in omfiibus,&: per omnia,quo cafu difpofitum in cafu vero locum habet in cafu fido, Socin.coj^ 1 <^9.num.p.ljb. 2 . laf.w/. 1 .num.^.devulg. VII. Dicitur infuper,quod didus crean¬ dus in Iufiitiam Aragonum fit domiciliatus in Regno: Quando dicatur domiciliatus, & fi habet plura domicilia,& quando eft Dominus vaftallorum & habet vafiallos in Aragonia,& Cathaloniafeu alibi,& ibi degit fi ea ratione quod habet vaffallos in Aragonia dicetur ibi domiciliatus,vt pofsit effe Iuftitia,dicendum cftinomnibus,& per omnia id quod dicetur Aragonvm. Tit.V. jl circaftleg.Offic.G ubern.infra in For. QuH ^ <2'Offc.. Gubern.fv mitifrn. in 3 . qti&Jt. Habens igitur has tres qualitates creari po¬ teft iuftitia Aragonum qui cumque fit, cum edidiun iit prohibitorium, cum non a iure propter lubricum statis, dementis, vel alias proni oeatur. VIII. Circa Quartam Qutefiionem fci¬ licet qus requiratur,vt prouiins de dido Of¬ ficio luftitis Aragonum admitti valeat ad exercitium illius, fuppofito,quod ante prouifionem eft iam creatus miles, velfi non eft tenetur,ante quam iuret iuxta Forum, & debet creari miles, ficut dicetur in ReefiOffic fi» bern.8; fecit ita Dom.Ioan.de Gurrea qui cum le pratfentauit Locumten. Gener, cimt prouiUone Regia , antequam iuraflet fuic creatus Miles, licet effec Mefnaderius,& Dominus vaftallorum,& ita fieri debere in Iufti¬ tia Aragonum,cum in vtroque dida qualitas requiratur. Sed videtur „ quod non fufficiat hsx qualitas obtenta tantum,ad effedum con fequendi didum Officium, ad notata in edi fin.de verbor.fignif. in 6 . & refert Pertufa fuper For.1. quamdam determinationem fadara in prouifmne didi Officii in perfona loan.XimenezCerdan.At videtur dura dida Determmatio,ex quo diti.cap.fin.loquhur in materia odiofa,& reftringlbili, nos iumus in materia fauorabili, & ita videtur fufficere quod dida qualitas adieda verbo fufficiat fi tempore verbi, verificetur,& fic tempore quo admittitur ad Officium,nam per iuramentiim datur exercitiuum Officii, Parif.de Put.verb lujhtta y verfic . iuramentum , fil. 13 9 % Aucnexeq. man. lib. 1 . cap.2. in princip & non dicitur quis Iudex,antequam incipiat vti mrifdidione, Spec.^ remfi $• 4 , verfi c .I n Jumma,& fic erit primum requifitum in dido Iuftitia,antequam admittatur ad exercitium didi fui Officii,quod creetur Miles, qui cum fit Inlancio,poteft a quocumque Milite pro moueri,& lic poterit promoueri a Locumten. vel Domino Rege, in quorum poffe tenetur lurare, prout fecit Dom.loan.de Gurrea. IX. Tenetur itaque poftquam eft Miles creatus, antequam ad exercitium didi fui Officii admittatur, iurareea omnia,qus con¬ tinentur in Foro De bis qua Dominus Rex & in Foro De iuram.prajU vbi alferitur de-* bere probari didum iuramentura, antequam ad exercitium didi Officii admittatur Hoc ennn a iure ftatutum eft adeo, quod adus ce fti ante prsftationem didi iuramenti fune mlh m R ubr.& nig. m autb. vt ius iur quodp-^/i coi.,. Angcl.j» auth.vt ludit, Jine quo.fufrag. §. ! us mrandum,coi. i . Aiiert - dm.vbrjup. mia.tit.de Sacrlpne/l, libi Rubr. 3 Z 7 ACOBVS I. E Rubr.6j. ac etiam tenetur iurare contenta in Pot.de jubfid. Molin. verbo Iuftit. Arag . tn princip.fui Officii. Et iftud iuramentum eft preftandum per difhmi Iuftitiam in pofleDomini Regis, vt dicit For. de iuram.pnejl.vzl in polle Locumten.Gener.ex quo omnia,quas per Foros funcftatura in Domino Rege lo¬ cum habenc in eius Locumtenente, vt dicetur infra in For.Qaoi Dominus Rex non pojfef facer. Locumten.fui. Et etiam credo quod abfente Domino Rege a Regno, & non dato Locumtenente in Regno, quod dieftus Iuftitia poflet iurare in polle Regn.Offic.Gubern, Praefidentis in Regia Audientia ex quo difta Regi a Audientia repraefentatD .Rege,Rolad. conf.yo.lib. i.Carauit. inRit.magn<t Cur.Ri~ tu 84. A luar.Valafc.dk iure emphyt.cap.6.n. 1 7.nam quicumque in ea pr^fideat,praeponi¬ tur in prouifionibus nomen Domini Regis. X. Item quia per Foros anni 15 2 8. neceflario in pluribus debet iurifdictio didi Officii exerceri per eius Locumtenentes,ideo vt plene didum Officium Iullitiae Aragonum exerceri pofsit debet habere quinque Locumtenentes Iuftitia, qui pro prima vice crean¬ tur a Domino Rege,ex his decem, & fex qui nomi nantur per quatuor Brachia,& data va¬ catione alicuius extrahitur a burfa Locumte, qua exhaufta nominantur tres a Locumtenentibus fuperftitibus,ex quibus eligitur vnus a Domino Regejqui eledus, & ceteri iuranc in pofleDiputatorum,& recipiunt fententiam excommunicationis;qui exercent omnia,quas .ad di dum Officium pertinent; tenetur tamen & poteft di< 5 tus Iuftitia per fe in propria perfona exercere nonnulla ad didum Officium expedantia, de quibus fuo loco dicetur. Et eft adeo nqcefiaria creatio didorum Locumtenent.quod didus Iuftitia fine eis non poteft exercere praeter nonnulla: illi autem fine eo omnia,quae ad dictum Officium pertinent, ita quod deficienteluftitia ipfi Locumtenent. nominantur Regentes Officium Iuftirie. Fo¬ ro Caterum hoc tit. £t vbi contingat vaca¬ tio alicuius ex dictis Regentibus fit prouifio luxta For. Locumt enent .hoc fiit.Secus tamen erat olim,quia Iuftitia folus poterat praeftito dicto iuratnento ab integro exercere dictum fuum Officium: erat tamen in eius facultate creare vnum Locumtenen.iuxta For. De ter nent.loc.iudic. per quem poterat dictum of¬ ficium exercere: deinde potuit creare duos, vt vnus in abfentia alterius exerceret: tractu te¬ poris fuit permifl'um, quod ambo Locumtenentes creati a dicto Iuftitia pollent vterque fimul exercere. Poft dictos Foros de anno 1 5 2 8.Locumtenentes tantum exercet, dem¬ ptis certis actibus, qui etiam per dictum Iu- XE^ M.CC.LXV. ftitiam exerceri poliunt,& debent,vt dicetur in C.quajl. Xl. Circa Quintam Queftioncm fcilicetqtiefit yis poteftas , & iurifdictio huius Officii,fi credimus Papa: Benedicto XI1 1 . relato per loan.Ximen. Cet dan infua littera mijja Martino Diez de Aux , non eft pote¬ ftas fuper terram, qua: ci comparari polsic,& fic nonreperitur Officium,cui' 1 in iure compa¬ rari pofsit in omnibus, & per omnia. Com¬ parari pofte videtur Officio Queftoris,in eo* quod ficut Queftori carteri omnes, & finguH Kegii t Iufticiarii,quocumque nomine nuncu¬ pentur, ac quauis fungantur auctoritate,!^' jiciuntur( vt dicetur infraFor. 1 .de Offic.Caft' cell. referc Terrarubca in Procem. videmus quod omnes Officiales fubjiciuntur Fuftic.Aragonum. Ita quod de caufis illorum delinquentium in luis Officiis, inaccufatiouc directa,folus Iuftitia eft ludex competens» ^ quidem line recurlii. For.j. Quod in dub" s non crajis , Molin. verbo Iuftitia Aragoft u11) ' verjic.lt em eodem modo. Ineo vero,quod 1 * 1 ' ctus Iuftitia eft ludex competens inter W cum,& priuatum( Obferu. Item in omnibus / Rriuil.mil.Obfevu. Item in A r agoni a iuttl \ pret.qual.fi? inqui. For. de Proc. Fife-) c0lti paratur eius Officium Procuratori C$fo rl j qui eft Index inter Fifcum,& priuatunfi^ Procuratori Fifci fecundum diftinctionf traditam per Cin.& alios in l.Procurat* j? edend.quia. de quocumque patrimonio ^ mini Regis agatur, eft ludex Iuftitia A^, num, nam indiftincte de caufis,que ad numRegem pertinent fiue agendo, fi lie ^ fendendo agi debet coramluftitia Arago fl de quo late Molin. verbo Iuftitia -Aragof ^ Eft etiam ludex competens, & peculiaris^ ter Fifcum & priuacum nifi in caufa ^ n c r ° ril[ ii ctafe opponeret, quod facere poteft c0 ^ quocumque Iudice, Molin. verbo Re* > Jic.DominusRex Ji litigat. _ - ^ XII. In eo vero quod ad eius Osn ^ pertinet interpretatio & declaratio Foro ^ Regni, For. Quod indubiis non crafisf* verbo Iuftitia Aragonum tenetur reJp orlci ^ comparari poteft Officio Praetoris, a iura dicebantur: vt dicitur de Offtc* & notae ibi Cuiac. In eo vero , quod ^ Iuftitia Arag. per fuas Inhibitiones P r ° ceterisMagiftratibus,vim fieri per 0 paratur eius O fficium, & afsimilatur 0* . $ Tribuni,cuius Officium eft prohibere ' Magiftratibus vim fieri, vt declarat C*s> j t in l.z.verjic.eijdem temporibus , nurn*l ^ t1 |ji orig.iur . Solus (iquidem Iuftitia Arag ^5 eft cuius Officium imploratur contra Magiftratus, inhibendo illos,ne ab ih l5 ^ Di Officio Ivstitiae uamina inferantur,firmando coram eo de ftado, & parendo i uri :& hoc iuri confonum eft, ex his,qua:dicit Bald.per. illum tQxt.inlfi pa¬ ter.C.qui bon.ced.pof.qu.Qm refert Barb.hj cap. Ji aut em^num.27 .de refcript . Felin. in \Rubr . detreg.<&paceynum.i2.vb\ ille,qui grauari timet ex faftoalterius,poceft Iudicis Officiu implorarcjVt Iudex ante fa&um inhibeat eos, a quibus iniufte vexati timet:que etiam text. ad id in terminis allegat Roim confil.2 4 4. in prine ipM&QU&ws Alexand.w l.fi finit a, §.ele¬ ganter,num. 2 5 . & 29.de damn.infeEl. I n quo¬ rum do<ftrina,& in his,quae ponitMolin.z/^. Firma i verfic.fin.3.ddQp\ot,de in Utt.iuran . §.3.num.33.^ n wn.37.Rmn.conJil.89, nu. 17.' volum.q. fundatur praxis dictarum firma¬ rum grauaminum faciendorum, exprimendo in propofitione iuris 'firmae oblatae difto Iuftit:ae(intelligofemper de cius Locumten.jcaufam,in qua fundari debet di&a inhibitio, refultantem,vel ex difpofitione Fori, & Obfer- , uantiae Regni, vel partium conuentione, priuilegio,prsefcriptione, aut alias: qua: caufai, cum di&o Iudicr videatur concludens, & fibi deeaexdedudis in proceflu conflare,opera¬ tur,quod di «ftusluftitia concedat didam in¬ hibitionem contra ludices,inhibendo illos, cum fi quas caufas: quandoque priuilegiate, quando dida inhibitio tendit ad impediedam cxecutionempriuilegiatam,vt dicetur in ma¬ teria iurisfirmarum.Denique in eo,quod inhi¬ bet per didam viam iurisfirmarum, vel alias, ne exteri 'magifiratus vim inferant, afsimilari yidetur didum Officium Iuftitia: Aragonum, dido Officio Tribuni,vt di dum eft. XIII. Habet igitur didum Officium Iu¬ ftitia: Aragonum plura ex potioribus, qua: in multis magiftratibus confiderantur. Nam cir¬ ca honorem decoratur nomine,quia habet no¬ bile,& excellens nomen,& vt aitloan.Ximen, Cerdan in dia.Littera pr& exteris magiftra¬ tibus didus Iuftitia venit honorandus. Item eius perfona eft adeo priuilegiata qudd neque Dom.Rex,nec aliquis eius Officialis pro quo¬ cumque delido,quantumcumque graui,caftigari poteft,fed cognitio, fr caftigatio eft referdanda ad Curias generales, facienda per Dominum Regem,&Curiam,& non alias,nec aliterradeoquqd nec pro debito Giuili capi poterit For.3 . i jlo Tit. Molin. verbo Jujiitia A ragonum,verJic.q. & 5 . XI V. Iuftitia Aragonum creat Officia¬ les fiixCurixjcreabat olim vnum Locumtcnen.nutualem iuxta For .DeTenentib.loc.JudfV.deinde per For.Qwo^ Iujiit. A rag-.pofiba b. chos Lor.poterat creare duos Locumtenentes fimi liter nutualiter, quorum vnus poflet exer¬ cere ob defedum alterius non ambo firnul. AragonvmI Tit.V. 53 Poftea datum fuit, quod ambo fimul exereerent:quse creatio Locumtenen.hodie ceflat,vt de his omnibus in Forislnquifitionis, Molin. fol. 2 04 .col.q. Creat Notarios fu;e Curia:, nam vt dicitur indi EI. Littera loan.Ximenez Cer¬ dan,Icribania luftitiatus fuit incorporataOfficio,& fic committit regentias feribaniarum di da: fua: Curia:,quibus fibi eft bene vi fum, & Notarium Curiarum generalium, in quibus ipfe eft Iudex. Creat V irgarios odo,duos pripriuilegiatos,reliquos lex non priuilegiatos: & nominat Notarios,cum quibus didi Vir^arn Officiafuaexequantur, vc dicitur in Fo^ De Virgar. Didi fui omnes Officiales Scili¬ cet Locumtenentes Notarii,& dididuo Vir* garii funt priuilegiati,quia perDominum Re¬ gem,nec eius Officiales poflunt pro delidis per eos commifsis,vt priuat* perfona: caftigari, vt dicitur in di&.Fur. 3 .hoc tit. JY* Prouifiones & inhibitiones didi Iuftitia: ab omnibus funt obediendae,& ob¬ temperanda:, fola vnacognitio fpedat ad lu¬ di cem, vel Officialem, cui praefentatur, fcilicet an dida inhibitio fit fadain fuo calu ; vel non,conftito quod inhibitio non ardat,nec loquitur in fuo cafu,poteft procedere fuo’ pe¬ riculo non obftante inhibitione . Cum ex feparatis.non bene inferatur , 1.Papinianus exuifidt minor, alias in cafu,quo inhibet parcitdum eft inhibitioni, Fo t.Rurfus,infra eodin, trt*rm.QupdinhlbiIuJl.Arag.ab omn.par . 8£ qui indida prouifionegrauatur,debet infimi lultitiam adire fuper illius reuocatione : ita quod eius Litterae funt obtemperandae, nifi eflent nulla: ex defedu folemnitatis, quoniam nullum pra:ftat impedimentum, quod de iure non fortitur eftedum, facit For. Rurfus i/io titMohn.verbo IuJUt.verfic. 1 7 . & i p f e iudicat de LitterisDom.Regis,Primogenitum,Se aliorum Officialium an fine obtemperandae, vei non,For.1 .De mram.praji. c uius declara¬ tioni ftan debet. Habet poteftatem, caftigandtoobed le ntes,For .D^oceficom.fm.ini bib.fr eos,qui eius lurifdidionem turbare nitantur impetrando Litteras ad impediendum ems Officium,vei alias. For . Q uodlmetrans, MohnAta.verboIuJiit.ver^s. XVI. Dominus Rex , Primogenitus & Lbcumtenens generalis iurant in eiuspradentia,Scpofle,For.Co^w quibus Domin mnhmfra,Jio Ut. Extenditur eius iurifdilio' ud Regnum Valenti* locis populatis ad Foros Arag.in RegnoVaientix.Si eius fente- i*,& promi,ones impediuntur exequi, £- teftcompellereOthcialesRegis,& figulares tut,& niuent aonec exeeutio fit perfecta,For. I Mtty 34- Iacobvs I. Exha m.cc.lxv. Muy convenient. Et in turbantes exercebit -iurifdi&ioncm fuairi , pro modo delicfti eos caftigando,vt in ditt. For. Muy convenient. i/io tit. VloWn.verbo luftit ■ . verpe. 14. & ita fuit fa&um anno 1551. fuper Caftro de JBuii. XVII. De vi poteftate, & iurifdidione huius Officii circa cognitionem caufarum agendo, funt diitinguenda tempora:nam ante ; Foros libri decimi editos occafione renun¬ tiationis fa&o per Aragorienfes,de priuilegio Vnionis(dequo meminit Molin. •verbo Li¬ bertatum Aragonenpum origo parum fre¬ quentabantur caufo in Curia Iufticiae Aragonum,quiaex Foris anterioribus non detegi¬ tur habui Ife tam amplam poteftatem di diis Iuftitia, & ita refert loan.XimenezCerdan in fua Littera. Sed promifsis videtur vnum obftare,quia vt dicitur in Priuilegio generali , de quo ante di&os Foros libri decimi, luftiti a Aragonum erat Iudex caufarum omnium,quo ad Curiam venerant, & dida Curia celebrar batur quolibet anno,vt dicitur in dido Pri¬ uilegio , quod omnes caufo veniebant tra.- ftando in Curia, & in effectu in Curia didi Iuftitio poft di dos Foros didi libri decimi, in quibus tribuitur tam ampla poteftas dido Officio,vel excitatur in illis,vt ex proxime didis apparet. Vt clare fciatur eius Officii vis,poteftas,& iUrifdidio,circa didam cogni¬ tionem caufarum in Curia generali(quia licet per priuilegium generale id fit ftatutum,quod Iuftitia iudicet omnes caufas,quo ad didam Curiam venerint cum Confilio DoimRegis, vel Ricorum,&c.Hodie cefiat dicta cognitio, non quia deficiat iurifdidio,fed quia ftatutum habet Senatum ex quinque Locumten.iri quo agitantur caufre fi.ngU]orum,& in Curia folum agitur de grauatninibus, quo proteriduntiir iliata a Dom.Regdj vel eius Officialibus, vt dicetur infrain toc.de Generi Cur. Arag. ce - Jebr.&iupet illis iudicat didus Iuftitia, vel .delegantur Iudiedsjfurit diftinguendaf caufo* Quodam enim funt, quo coram lolo Iuftitia ffint tra<Stando,& ab eo tetminarido fine ali¬ quo recurfa. Quaedam furit caufo,quo rieceffario furit coram dido Iuftitia inchoandae, & rra&ando in prima inftantia,poteft tamen de bishaberi recurfus. Quodam veto funt caufo qua: poliunt inchoari iri Regia Audientia, veil in Curia dicti Iuftitia,& etiam ndrinuffo ex illis coram ordinariis. Quaedam funt etiarn caufo,quo in prima inftancia non polfurit in¬ choari in dicta Curia,nili tamen in fecunda, vel tertia inflantia. Quaedam funt tandem,de quibus nec in prima,nec fecunda,vel alia in¬ flantia poteft cognofci iri dicta Curia.de quibusffimmarie aliquid attingam, cum Ue lin¬ gulis,fuis locis,dici poterit. Quadam igitur funt caufo,quo coram folo Iuftitia,leu in eius Curia tractari valent , vt funt primo caufas Criminales Officialium delinquentium in fuis Officiis,etiaiti fifint vicini deTeruefnon tamen de Officiis ibi adminiftratis, Molin* fol. 2 0 4 . ro/. 3 . de quibus per viam accufatio' nis directa: coram eo, & fine recurfu agi p°' terit,For. 3 . Q uod in dub.non craf. Molin*^ Official.delinquen.&c in verba.Iudit+.A ragof lt declarat idem de iure, quod dicta: caufo lint. fine recurfu, hUrant.de appellatiGn.Mim.29 0, Boisi.de Foro compet. nurn.6 . Soc in. fallent. 18.. & in Francia lunt tractando <h' cto caufo in magni Curia , GralTal./i6.2.ff^ re. 17. verpe. Quartus cafus , Capic. dt' ci/Ay. XVIII. Item prouifiones iurisfirniarnm» grauaminum fiendorum confirmationes, I eU reuocationes illarum a nullo Iudice nifi a,C U - ria Iufticiae Aragonum emanare poliunt, # quidem funt fine XGC\\riu>Yor.Ant epen.de luntad.yio tit.Mohn.fol.202i coLz.infi ^^ verbo appellat io-, fol. 1 9 . coi. 3 . in fin.& in Vtf bo Firma.fol. 1 q6.col.\. vbi cohftituitur dif' ferentia inter has,& ordinariorum Firipas» qua: Firma: poliunt peti i quocumque cu i *' cumque qualitatis,qui griuari timear,& co& tra quofcumqueludices,etiam contra eiindefl* Dominum Regem,For. De Inbibitm.Dotfl ^ Regi prxfentandis.iix alibi etiam contra 1 ^ dices Ecclefiafticos prouideri folerit,cum n °' minatione arbitri, fi contendatur de lurPJ' ctione, juxta For .Dela Competenda^ ^ fine dicta nomi natione in vim priuilegiorunj' & exemptionum, ac in vira appellationi^ i*atione violentio * quae , poftquam eft pellatum, protenditur fieri, per ipfos I ucl ces Ecclefiafticos tamquam per priuatasp e fonas,curii ipfo iure interpofita app el . la f^? n j cenfeantur i iure inhibiti: in pua inhibitio folent*inhiberi -dicti Ecclefiaftici , ne q ue :amen 1 * excommunicent, nec interdicant; hoc t. dicitur in Conci l.Trident. cap.3. Sefsiof’ z /' dt reformati Nefas autem Jit Seeculari 'Mf* bet magi/lratui prubibere Iudici Ecclef co y ne quem excommunicet. Ideo debent cauti dicti Lociimtenentes Iuftitia: in p r 0 fiorte dictarum firmarum contra Iudices ' cleliafticos, contra quos ratione q^ irZ violentio recurritur ad Iuftitiam Arago n UI 3 ’ qui eft Iudex violentiarum, Molin. 0 * coi i^. in princip.nc incidant in cenfuris! lx Cceno Domini,aduertant fuper prou 1 ' 1 0 ^ dictarum inhibitionum ad ea , qu* DidacusCouarrub./ir.a^/V.^ 5*de q u , ^ ll ?* c e . bibicionibus iurisfirmarum fuo loco ot tur ’ ne* De OfBICIO IvSTITIuE AtAGONVMi TlT.V. g J XIX. Item eft ludex peculiaris, & line recurfu dicta Curia Iuftitia: Aragonum prouilionum, Maniicftitionumtam fcripturaruin quam perfonariun a pofle ludicum.Pro- .ceflusenim,& acta ludidariamaniteftari non poliunt nili per dictam Curiam,vt de omnibus inFor.Co/^ es, de manifejhperfo. Molin .fcl. 201 .coi .3 .in finivt late de hoc in materia manifeftationis. XX. Item eft ludex peculiaris,& fine re¬ curfu iri cafu,For.d<? prcbib. larg.pecun. iciiicet fi agatur fuper nullitate prcmifionis ali¬ cuius Officii Regii cum largitione pecunia:* qiibd prohibitum eft de iure* l.pen. C.ficert. pet.vbi Doctores. XXI. Item eft ludex peculiaris, & fine recurfu in cafu, lcorifin.de confultat. quando in relatione confultantis , vel proceiiu reliftentiae protenditur falfitas, quia de his folus Iuftitia,feu Locumtenehs cognofcit, & quiderii fine recurfu per dictum Forum, Molin; fol. 12 9.coi. 1. i nfin ; XXII. Item etiam cognofcit,& quideni fine recurfu,in cafu Hor.de p r obibit.StJarum, quando fcilicet agitur fuper poena incuria propter impbfitiohem fifarum,vel aliarum impofitiohum,quo nullatenus nili per Regem,&. Curiam imponi poliunt, licet de iure imponi poterant per Dominum Regem,vc per Auendan.de exeq. mandi lib.2. cap. 4; & dicetur tnf.in primi, gener. XXIII. Tandem in cafu Houi.de con » y»/f.ftandum erit eius declarationi, ita quod appellari a dicta declaratione non poterit, ni - fi quando ^nte factam declarationem partes fe dppoliierint in proceiiu,& aliquid in facto allegatierint:quo cafu a declaratione prodi¬ cta pollet appellari,vt dicitur ibi, ponit Mx>- liri; fol. 1 'j.col. 3 .infin. Etin omnibus calibus fupradictis,in quibus non habetur recurfus* eft dicendum,quod licuc nori habetuf recurfbs acaufa principali, fic nec ab acceftoriis, quia accefforium naturam fequitur lui prin¬ cipalis* vt in regula luris, ponit Molin. ibi. di 6 i.coi.iiin f in.fol. 17. & fiU col.i. & fic priuilegiata caufa principali,erit priuilegiata caufa expenfarum, Rebtift; 1. tom.fol. 4 1 8 - g lojf.fper tot. Sic etiam dicitur quod fi_caufa principalis eft fummaria, & omnes cius articuli , Hippolit. jingulA 7. Nec in prodictis cafibu^quibus dictus Iuftitia eft iudex priuatiue ad alios poteft dari libi adiunctus^t dicitur in di 6 i. Littera Ioan. Xime- »ez Cerdan, poriit Molin. •Verbo Adiundius . XXIV. Item quodam funt caula:, quo coram Iuftitia feu eius Curia furit tradanJa: neceftario in prima iriftantia ; a fententia ta- •Hen in ea lata poteft haper.i recurius, & ap¬ pellari ad DominumRegem,& illo funt.caufo f ileales,in quibus dida Curia iuftitia: eft lu¬ dex peculiaris,& competeres: Obieruan .Item ^ragomayinterpretd.qualu & in quib* For; De Procar.Fijc, <3/. quod intelligitur fiue Do¬ minus Rex,fiueFifcus agat fiue conueniatur, verum per viam oppolitionis bene pollet Fifcus le opponere in caufis,quo alibi tradantur, Molin .verbo Rex,verfic. Dominus Rex fi litf/gur.didum cUjupra in princip. huius quie- Jtmms. Tamen a lententia lata in didis caulis* in quibus agitur de interelie Domini Ree is' .potefthaberi recurfus,& appellari ad Domi' num iiegem,qui mxta Obler.Regni delegabit Iudicem,Obier./ftfW2 de omnibus ,de Prmilcjr rnil . Molin f ol . 2 p 4. coh 4.& fol.i*. coi. 2.% princip ;facit mlimiii Bald .confil. \92.num.2. vot.2. Licet de Icripta ratione pollet Domi¬ nus Rex eile ludex in caula ptobria.text & ibi Dodotes, qu*jm Regat.Wrn.in caTquid 5 ; quod tamen intelligit Marant. c ap.de appellat .num. 3 q.vt no procedat li Dominus Kex habet caulam cum nOn fubdito,ied ad id vide quos citat Caro], de Grailal Regal.FranciaJib.i. iur. 201 Menoch.rejponj.2 .num. 11 5.De Foro tamen, vt dicitur in did.Obfer;//^»2#£ omnibus , a dida fcntencia lata in diKa Curia appellabatur ad Dominum Kegemqui Indicem delegauir fa- CK Obfct.pemlt.internet.qualiter , qui obferuancla: lunt intcliigends circa di^Um de legationem.mli parsappellansvelic ; quo d a D : peilatio pt otequatur coram DominoKeee & lic in eius Audientia prout fuit determinatum in caula de Aierbe.in qua primo Dominus Rex delegauit Commillarium a quo fuit fada eleitio.ik recepta iuristirma in Curia Iuftitia: Aragonum. item intelligitur obleruantia refpeftu delegationis quando cauia in prima in. principaliter ;fecus li Ilex fn caufa ^ntroduaa leoppomc.quo cafu cum in caula introducta lnKegia Audientia fe potuillet Opponere ii il iacauiaeiUntrodufta in Gurialuftiti^.inqud Dominus Kex le oppoliiit in appeilationl i dida fententia,non eft delegandus ludex-ira fuit ludieatum fuper Caftellania Amp6ft^ an no ’ 5 5 S - ip.AuguftiinKegia Audientia ' „ 1 C Item omnia prwfida fcilicet quod caula.in qua Dominus Rex agit ve r > uenitur jeft tractanda i n Ciiriai & ^ ' gtf Jacobvs I. I Goncalo Chacon ad Iriftantiam Regis Caftellae,quia faic appellitatum inRegia Audientia, propter raptum D. Luyfse de Caftro a Palatio Madriti pro quo faciz,i.Seio,§.libertis,de an¬ nuis /*£. Bar t An l.fiba c, §. cumautem,jf.de in tus vocand. XXVI. Quaedam etiam funt caufae,qu;e tranari poffunt tam in Curia Iuftitiae Arago¬ num,quam in Regia Audientia:& quidem tatum in eis,vel altera earum,vt eft caufa Nobilium,& hoc in Criminalibus, & etiam in Ciuilibus,nifi ratione rei fitae,recurfus,vel recoucntionis,dequo late perGlof.m Obf. 2.&3» ds For.c ompet . Molin. Nobiles , verbo Recurfus,& verbo Reconuentio . Ifti ergo No¬ biles lunt tantum de iurifdi&ionc horum Magiftratuumfuperiorum,vt dicit CafTanat.^>. DesIufiices,verboDroit.oifcelles,num.i io, verfic.lt em ex generali, adeo,quod ipfi Nobi¬ les,fi vellent fe fubmittere iurifdidioni infe¬ riorum, non pofiunt, obferuantia Item Nobi¬ lium,de Foro compet. Nec id quod aflerit Molih Jerejeruatis Domino Regi,verfic. Domi¬ no Regi tantum pertinet capere Nobilem , de¬ bet intelligi,ita qudd praefidens in Regia Au, dientia,nec Iuftitia Aragonum non pofliint 'illum capere,fed debet intelligi.refpe&u lu¬ di cum inferiorum, vel verius detinere captum &dmercedemiuxta,§./m73 f iatuimusd* confirm.pacis 3 quod hoc eft de referuatis Domina Regimam procedere ad captionem di&orutn Nobilium,& cognofcere de caufis Criminalia bus illorum,hoc tam in Regia Audietia,quam in Curia Iuftitiae Aragonum fieri poteft Mo¬ lin. ATo^/7tfi:immo & ludex inferior ad finem remittendi jeos capere poftet in fragratia,ficut dicitur de ClericoiRatiOjquia in a6tu fragranti etiam fingularis poteft capere,Bald. in l.fin.Cde exhib.reis,M.olin.verbo Fragratiajverjsc.fin. & verbo C»pipotefl criminofus Jmmo,videtur,quod de eis pofsit coram infe¬ rioribus appellitari ad finem remittendi, ar¬ gumento Obferuan.p/w parte militum A fius Curiarumfiido. Molin. verbo Domini vajfal¬ iorum in A r agonia-facit For. Quandocumquc in finde appellit. Denique de di dtis Nobilibus poteft etiam cognofci in dicfta Curia Iuftitiae Aragonum,tam in Criminalibus(For.Co« co¬ lor, For. Con calidades, de appellit,) quam in Ciuilibus,vt diftum eft Molin. difi.verb.NobileSyVerfic XXV 11 . Quod dictum eft de Nobilibus, idem ftatuitur in Dominis vaftallorum,vt fint de iurifdi&ione Regi*. Audientia, vel Curiae Iuftitiae Aragon Gbfcr Jtem Nobilium. Obf. Itemfi agatur 2 de For.compet. Obfer. Scien¬ dum de jalua Infznt,fac,M.o\in,verbo Domini vafiallurum 3 vgrfic.i.\\)\ & inGlof.di<ftarum XEM M.CC.LXV. Obf.conftatidemdicer.dumde Dominis vaffallorum,quodde Nobilibus,nili ratione pcenx corporalis,in qua difti Domini vaflallorit non funt priuilegiati.Conueniri ergo debent coram magnis Indicibus,prout dc iure CaroL deGrafial '.Regal.Franc.lib. 1 ,hir, 12.Fucher. ■ c ap.29. Rebulf.w concord.in Procem, verbo Summas, Priuileg, 7 .Calfaneus vbi fup.Qpjd dehabentibus vailallos cxtraRegnum?Mohn» ibi,& quid fi vendat locum?Molin. verbo Iu* Jlitia Aragonum ejl ludex competens Domino* rum 3 S c in verbo Exceptio Fori declinatorifa verfic.fin. I dem,qxtod de Dominis vaflalloru, iudicandumeft de Dominis Caftrorum, dicte Obfer. Item fi agatur ,& di&.O bi.ScienduWr Obfer .Item nota quod vbi,de For.compti quae ampliat etiam fi plures fint participes O ftri,& etiam fi fit dirutum, Molin. verbo Dor mini Locorum in Ar agonia fa verbo Caflru^i Bages fuper difiisObferuan.de quoCaftro \ 0 ' quitur Bar.m /.1. §.fiue autem, de nouo ope^ rwn.lafton.in l.fih<eres,§.vicifjfde leg. t.lf vbi Bar .Cdefeudes limitrophis ,Alberic./W ; ' liionar.verbo Cafirum. XXVIII. Idem dicendum eft de vniu ef ' (itatibus,quod fubjiciantur tantum,vel -Regjf Audientiae, velCur i aeluftitiae Aragonum, Obfer Jtem Nobiliumfic etiam de iure Iudices,non pedanei debet vniuerfitates Vfd care; Innoc.itf capdilefii,de excufat.prtl* r fin.Bazz.in /. 1 de Colleg. Sic in G allia, in concordant.in Prooem.verbo Summas */ ■ uileg.11 . & hoc fiue in Ciuilibus cum tionibus fupradi 61 is ratione rei fitae,r ec\X» u &reconuentionis, Molin. verbo Vniucf^* ^<?r/fr.4.in Criminalibus indiftin6te. l Q } men aduertendum,quod vniuerfitas, n° n Jd teft accufari,fed tantum Officiales illius ■ fer .finde ini uriis',1x2. quod li vniuerfitas co mittat delictum^quodper illam dieitu r t , committi,quando congregato legitime c°* ^ lio‘,deliberant effe perpetrandum delicti 1 > perpetratur fiaxt.in l.aut fafia, nis ,quem allegat Molin. verbo VniuW verfic.2.y\dt Alber. Brun. confio VEZZo confil.2 2 i . nim^»M?Actdecif.Z 7 6 .M ^7 hniufmodi delicto non poliunt accular ( Officiales dictae vniuerfitates: quod abfonum,quod delinquentes qui funt . liarii votantes,non puniantur,fedllli^ 11 ^^ nam,non merentur cum non votent. ^ 3 j, a r r, iure congregati potifsimum puniuntur, in di fi.I.aut fafia Adelinquunt.de p<*V- a, difi.corf.2%. A f ftict.m conflit. Rub^fi* 'fl. uerfitas accufitafol.i 9 2num . 1 *^ u ! n ' P7 numfi.vold ilded pro declaratio feruancias & poteftatis dicti Iuftitia c dictam vniuerfitatem, poteft dici, De Offici o ■ Tvstiti-a Aragonvm, Tit.V. 37 Confiliarii votantes fine Officiales vniuerfitatis,quia quodammodo officiantur, nam loco Decurionum fuccelferunt fecundum Bart. in Rubr.de Decurion.lib. 12. Koman.conf.^i 6.. & ibi addit. Xuar. allrg. 1 2. Qui Decuriones Officium habere dicebarttur,& quidem hono¬ rificum, I m mol.fi* c ondit.& demonftr.de materiaBrun .diB.confil. 2 8 .Qua¬ liter dicta vniuerfitas fit punienda, Iul.Clarus commun.opin.verbo Vniuerfitas. Molin . verbo Vniuerfitas.verfic. 1 .& verbo PeliBum. verjfov4.rmmol.fi0 cap.grauem in Confiliarios. de fentent.cx communicat. XXIX. Hoc tamen eft aduertendum, quod fi appellitetur contra vniuerficatem,non poflunt capi nifi nominati in appellitu ,quia ciaufulatomplicum no operatur, Molin. ver¬ bo Appellitus Criminalis contra vniuerfitatc. Secus,fi Ciuiliter appellitetur , Molin. verbo Appellitus;verfic.penult.& fin.be verbo Vni¬ uerfitas, verfic. Pro Vmuerfitatis debito. Ita quod vniuerfitas eft de iurifdidione luftitia:, etiam fi fit Al)ama,Obfer. 2. De Foro compet. & etiam fi fit vniuerfitas loci,qui non fit Do¬ mini Regis,licet Bages in Obler. Item i urat i, videatur fentire,quod ifte funt tacumluftitix: tamen exprefsio didi Iuftitiae non eft adexclufionem Domini Regis, Molin. verbo Apprehenfio . verfic. Apprehendi an pofsint loca Baronum . Similiter eft Index ad protegedum vniucrfitatesinfuo iure ftatuendi,& vt ftatuta per vniuerfitates feruentur, Molin.y0Z.2o5. coi. 1. XXX. Idem dicendum de Officialibus delinquentibus vt priuata? perfonac,quia ra¬ tione qualitatis Officii funt accufandi inRcgia Audientia,vel Curia luftitia: Aragonutn, For.Co» color ,& For.Co» calidades.de appelli. & fic aliud ftatuitur,quando delinquit vt Of¬ ficialis,quia tunc folum coram luftitia accufari poteft,vt didum eft;& aliud quando, vt priuatus,quiatunc invtraque Audientia poteft accufari. Quae diftindio confideratur de iure,nam de iure,fi vt Officialis delinquit,co- Uenitur coram vnojfivt priuatus coram alio, Paul . i nl.fin.C.deiurifdiB. omn. indic. Iaflon inl.quiiurifdiBioni.num.g.verfic.%.fallit ,Jf. e0d.Ca.ff2m.in tit.Des luflice s.verfic.La emedereconfie.^.-j.num.i^.bi fic non eft veradeterminatio,Molin. in verbo Officialis. verfic. jfo*.quia diredo eft contra dida iura. For .Con color.& For.Cow calidades.&c facit Obkr.de conftuetudine.de Foro compet. Haec in .Crimi¬ nalibus, fecus in Ciuilibus,quia in his non ha¬ bita confideratione qualitatis Officialis conueniendus erit vbi fine qualitate conueniri poteft, nifi de debito ageretur Criminaliter ad captionem ; quia capi non debet nifi ex prouifionc Regiae Audientiae , vel Curiae Iuftitias Aragonum.& itaCohfukus refpondi Juftitiae lacca?,coram quo fuit prO debito appellita¬ tum deel Lugar-Teniente dd Jcfticia de Pa¬ lo Largo, ne procederet .ad captionem illius: cuius opinionis fuit etiam Aduocatus Fifcalis. XXXI. I t em ratione mixturae lingulares fi delinquant cum Officiali, vel vniuerfitate pofiunt conueniri,vbi vniuerfitas,& Officia¬ les accufantur , f i in eodem procefliqlecus fi in alio.Idemfi delinquat afiociando militem,& I_nfan9onem,qui accufatur in Regia Audientia,vel Curialuftitia: Aragonum,quiafi in eo¬ dem procefiu,& non deliquerit seque princi¬ paliter ,fed vt aflociatus,quia fimi liter ratione dida: mixtura? erit de iuriffiidione didi luftitiarjprout de his omnibus in Obfer. de con - fuetudine.vbi Bages de Foro compet . Molin. fol.ioz.col.+.inprincip.Qpid tamen de iure operetur mixtura ? vidend. l.fi communem quemadm.fir.amit . B a rb.*# Rubr.deOffic.de! . Bar.fi* l.pracipimus , C . d e appellat. Natta in repet.cap.quamvis paBum.YcMn.in cap.i.de prtfcript.b. cap.quam fit.de luitis. Soan.fi* cap.fin.de mutuis pet.& confil.12. HippoL fingul. 1 So.Barb.fi* i.de Foro competent . Tandem fuit determinatum anno 1535. in menfe Iunii per EpifcopumCaflanat, in qua¬ dam competentia,quod Laicus non gaudebat ratione mixtura: priuilegio Clericali^ pro qua determinatione videndusCouarruu.^/W?. 3 4. in Ciuilibus non eft in confideratione mixtura:de his omnibus Molin .verbo luftitia Ara - gonumfe intromittit.verfic.luftitia Aragonii cognoftciti. XXXII. Item etiam milites,& Infantiones habitantes in locis Domi norum in Cri¬ minalibus funt accufandi in Regia Audientia vel Curia luftitia? Aragonum, Obfer.fi* caufis. deForo compet.Obkr.pro parte militum.aBus Curiarum. Obfer. Item in omnibus caufis de falua Infant.fac. f aciunt did.For. Con color , & Con qualidades.de appellit .MLolin.verbo In~ fanzones.de Infanzon.babit.m loc.domi.verfic. 2.quod intelligitur, nifi delinquant in locis regalibus,quia,fi ibi capiantur,ibi poflunt ac¬ cufari inftante parte, & licet non capiantur inftante procuratore aftrido , iuxta For. de proc.aftriB.zx quo ibi fortiuntur Forum ra¬ tione delidi,de quo incapfin.de Foro compet. facit Obkr.Item nota quod fi aliquis, de Foro compet. & fic ficut milites,& infantiones ha¬ bitantes in locis regalibus fortiuntur ibiFo ruminCiuilibus,& Criminalibus, fic Inten¬ tiones habitantes in locis Dominorum fi con¬ trahant vel delinquant in locis regalibus po¬ terunt ibi conueniri,fi ibi reperiantur,quia c o K ca-u 44 IacobvsI. E dies,VoY>C<eterum.j/?o titul . Et fi contingat, aliquem ex difiis Regentibus mori vel priuari interim,quod Dominus Rex prouidet dicfium Officium Iuftitiae Militi iuxta Forum, quod Dominus Rex fi eft praefens in Regno, vel eiusLocumtenens,Primogenitus,Gubernator,vel Regina,& in eorum de f e.fi: u Diputati prouideant de Regente,intra quindecim dies a die notitiae vacationis,vt dicitur inFo - ro Los LugartenientesJ/io titul. Omnia hsec funtdifpo(ita,vtdicfium Officium non fit in fufpenfo,& ea ratione etiam priuilegiantur di<ftiIuftitia,Locumtenentes,& alii miniftri, vt di<fium eft,nedi<fiae eorum perfonae in di- <fioIuftitiatus exercitio quoquo modo im¬ pediantur hxc in For. ^ . h octit.Si vero confideramus ditfiumOffidum inconcretorefpe-' <fiu perfonae difii Iuflitiae, licet fit prouifus, non tamen exercere poterit, nifi poftquam fuerit miles creatus,iurauerit feruare Foros, & omnia contenta i n For .De his,qua Domi¬ nus Rex,& F o t.de iur.praft. Ante praeftitum iuramentum non poteft admitti ad exer citiu, adeo quod fi illud exercui fiet ante iuramentum,poflTet puniri,vt vfurpans iurifdi<fiione, Lucas de Poena In l.hacfanfiione, C.dediuer • fantldib. 12. Iuramentum fiquidem eft illud, quod tribuit exercitium iurifdi<ftionis,Parif. de Puteus verbo hijlitia^verjk.Iuramentum , Auendano lib. 1.cap . i .in princip. Poftquam vero iurauerit cefiabit in eodi<fiutn Officiu, et illius exercitium morte vel priuatione,quae poteft locum habere in cafu Fori: Eporque en la impoJicion,et Fori Inquifitio ,folM i . in jine ,vel alio modo quo vacet: Vacare enim poterit renuntiatione illius,qui divfium Offi¬ cium exercet , dummodo dida renuntiatio fiat libere inpofle, et manibus Domini Re¬ gis,vt dicitur in For . Otro Ji,iflotit.v^ot$vero di«fii luftitiae haberi debet pro notoria, WioMn.verbo MorSjVerJic. 3 .Prohibetur, in¬ quam, didus Iuftitia iurifdifiionem fuam exercere in his,qua? a Foro fieri prohibentur* cum iurauerit illorum obferuantiam, et eius principale Officium fit circa duo primo circa obferuantiam Fororum,ad quam ipfe,et om¬ nes alii Officiales tenentur-.fecundo ad pro¬ videndum,Vt per alios di fii feruentur Fori. Et licet alii Officialesad vnumteneatur,fcilicet ad obferuantiam. Fororum, Iuftitia. ver6,feueius Locumtenentes ad duo, fcilicet, ad id,quod alii Officiales,et infuper ad curadum per fuas inhibitiones,quod alii feruent, propter inobferuantiam eos caftigando. > LV. Idem fere dicedumeft circa di<fios Locumtenentes Iuftitiaz Aragonum, vt licet fafiafitprouifio per Dominum Regem,vel extra<fiio de burfa, impediti fint exercerq,dpr X E M M.CC.LXV. nec iurauerint feruare omnia,quae ftatuta funt indi<fio Iuftitia.Verumtamen eft quod ad di- (fium iuramentum praeftandum admitti non debent,nifi coftet,eos efle aetatis triginta annorum,prout idem ftatuitur in Franci a, Rebuf.2. t om.pag. 148 .et quid de iureBurgosde Paz, fol.1^1 .num. 5 'j.cumfeq. Item nec acf mittendos efle ad difium iuramentum pr£- ftadum,nifi habuerint fcientiam iurium,euni quibus iudicare debent,/» Auth.de iudicib noJlris,collefi.6.cap.i.de confang.&affindti prine . Burgos de Pace,/»/. 1 ^6.num.i.et^ c i cum fecundum Foros fit iudicandum, requiritur prafifica fex annorum,ita quod nifi conftiteriteospraefiicafteper fexannos,vt dete^ gatur eos habere IcientiamFororum no erunt admittendi ad iurandum,vt dicitur in Foris anni 15 63 .et etiam quia vt dicitur in Prc<*- mioRegis 7 ^ 6 /,deficicnteForo,eft indican¬ dum fecundum leges ciuiles. Ideo iuftifsinj® eft ftatutum,quod di<fii admittendi ad OM' cium Locumtenent.fint Docfiorati vel Li&‘ tiati in Iure Ciuili in Vniuerfitate approba-. ta,vt dicitur in Foro nouifsimo, anni 1 5 Itaque ex praemifsis refultat,quod cum dete-* (fius aetatis triginta annorum, defefius dicae fex annorum,etdefevfius tituli Dott°' ratus,vel Licentiatus impediant efle admit¬ tendos ad iurandum, quod impedient di fio Locumtenent.in exercitio di<fiiOfficii quam vero iurauerint,erunt prohibiti luam iurifdi(fiione exercere in omnibus, a iure noftroFororum fieri prohibentur,cn iurent obferuantiam Fororum,et fu per /u? feruantia acceptent excommunicationis l e , tentiam:quod iuramentum quolibet & eJ] prarftare tenentur.Praeterea,fi fuerint r eCU ti vel pro fufpecfiis dati, ftatim propofita cufatione fufpenfa eft eorum iurifdifim/ ^ nec cognitu fuerit de fufpitione prasdi notata in l.quiapoterat Trebelli et aperti/simifC.deiudic.Couarr.pralt .2 * ftev.de recufat .Infuper vnus Lociunten. peditur fe intromittere in Proeefsibus. ^ rius Locuten.vt ftatuitur in For.ann. 1 5 Ac tandem impeditur Officium et exer Locumtenentis morte vel priuatiofle 1 V, vtftatuitur in Forisfub Tit. EoruJ Mi tionis. Iban. de Bardaxi. . : n us LVI. Cum Ibandusnofter Bard^ adeo lato calamo ad iitius Titulft* de Officio Ivstmti^© Ara g ° nvM u s, vt fupra vifum eft, & de fere omnibus quae hic ab illo attinguntur,a Nobis .i > cisfitagendutn ; ideo ne plus iulfo iu ^ Tituli immorari opere pretium duccn • eiufdem Tituli Foros iamdeuenio*