Ad peritissimum, nec non probatissimum, in arte medica doctorem, Ioannem à Luna : amicus suus Bartholomeus Montesinos, in eadem professione ipso met lauro : fideliter a suis acceptus
Full text
^•í' -''.'i'" ' ADPERITI SSrMVM, Nec non prohatifsimum, in arte Médica Do- ¿lorcm, loaonem áLuna:amiciis fuiis Bartho lomeus Moncefinos ,in eadem profeffiono ipfo mct lauro ;fidelicer áfuis acceptiis. XARISTOTELE VNVM CERTVM - Verumqj diflblvimus,non fufficcre ad fcientia ali* cujus, quod fciatur univcrfaliter ,&confufe ,fed oporcct fcíre determinate,& dillinclc: ígitur opínio,qnae contraírecipitur, ut averitate nudata: af*- pide ultra fugicnda erit.Nam ex noftra quidé memoria in furgit,& clebatur in altum^certum fcienllar principiumCexpericntia)di6lum,cx multisquidem a6líibus,nec non cveni^bus confirmatum ,quod quidem nos omnes certos facit de infínitis tercianisFebribus intermittentibus,elapíis annis ingenti mali§nitate,&: fevitia univerfum mundum cruciantibus.qui enim expcricntiaífidem non dat ignota habet nota per fe principia, folc utique lucidiora. Igitur quam confuta quamindiílinaa, quamque vcríate fe parata lit quarftio illa cum Marte tan Belligerata ,qux non folum academias imo Plateas infinitas invifit,fubíi:antia cujus,ita evoce dil lavitur,ut non alirer fonet quam terciana Fcbris,nec ulla alia Íntermiftens poteft cfl'e Pellilens: quam quidé dua; veluti columne fubftincntcs(fan||B|^sruusau6í:orvocat) nec eam defecare potentes finirtrai admodTO appofíte fuere, nam lifamulsepropter difsimilirudinem cum Domina non comparantur, cur obfecro cum domina utilitatisaliquidcommunicavunt'i' Igitur aprobationemquá que ^.fj, pi.- ris ad tuam quícrtionem per predié^as fámulas alatis pedibüsfugere oportet. totavis tuce quaeffionispédet exiligitima probatione illius medii allcrétis, quod omnis morbus acut^ habés febré debet babero continua in Peífilétibus funt Fcbrcs,& funt morbi acutí,ergo deber elle cotinuíC; ex quo coligis quid terciana Febris,& aliae intermitte tes cu no Imt coniinu», no funt etiá Pellilentes,& per qoñs carene A
pénenlo# O^ám íít tna ín feremía falíirsím» apcfte Tfttueris, íi cnrti Galeno feias polle daré morbos acutos lethalirsimos abfque etia‘hi Febre. Quod iic probo authoritate tancti Cardani qui adjuólorjuin prebeñs, lie htur, morbus acutus ncceirano Febrem haber íibi junótam. I. Aphor.com.7. &Creaticorum c.ulti.\^crum. 3.Progno- Lih. contYad. ft¡co.34. duit convulíionem clTe aliquá (ine Febre, cum tamen nu- 18. mcretur Ínter morbos acutos, &i.Prog.26. dirtinguit acutos morbos cum Febre venientes, abjis, qui fine illa-, 8c. 2.Aphorum.i9. idé agic. Se 5. Aphor. 30 connumerar convulíionem comitiaiem morbum ,attonitum ,8c difientionem qui fine Febre advenire pollunt, ídem dico decoli dolorc .Refpondeo ,morbi acuti qui Febrem fibi adjungunt ,necesario eam fortiuntur in fe parabilcm ,non tamen omnes Febrem fibi adjungunt:hoc tamen voluit Galenos in.7.com, primcC partícula,Se 12. cap.3. de Crifibus:at tamen verba aliam videntur praífere fententiam, inquit, enim ibi.'ut autem Hipp.dixit cu Febre eveniens accidens :cíVncceíTario ccleriter judicari :quaro non omnis acutus cum Febre gignitur, Interpres non eft lapfus,red quídam legentes ut ,8c pleraque alia in contrariara direólc Galeno fententiam verba haec adduxerunt. Hyec Cardanus. Nec abs re exiftit te tuis celís cruciemur ais enim quod Pcftilen- Snper. 3. funt morbi acutijSed iíli pofsunt venirc citra Febrem cum Gal. Spidem. com. q^j jjt cu mortales vel citra Febre Pellis corripiat ,8c inde quibuf? 58. dam ante Febres,aliis cum Febribus, aliis poli: Febres ipfas haec eve Textucomm, nerunt,ulccra fcilicei,fed quid enimprohibet ait Cardanus córrac. %. tracl.5. C.4. ut invencnis,quaí bibuntur, aut, qu* animalia jaculantur.ne mala íjt conlimilis in acre qualitas citra Febrem, qu* ho* mines derimatí Ruríus li Pcftilens morbus Febre necellario polUi- Jaret, eíl’et Febris ipfa Peftilens morbus :atque ctiam unius genen* obid, at ut docebimus earum Febr¡un, qu.tdam tabifíca: ,qu.vdam continuie, qu.edani intermittentcs,unde Hipp.j .«j^Lfeét. 5. cóm. 35. de conllitutione Pelldenti loquens cum dixill^Februm ardé . tium ,quit urgfbant h.ec crat natura :poíl pauca íubjungit. Erant prjeterea Febres ali,e de quibusjam aólurus lum. Explicar auté eas ‘non fiaiim, fed poli pauca diccnsimulta prarterca afia Febrü gene- ‘ra vulgabanrur terti-marom quartanarú, noólurnarum continuarú, Scc. Apparet igitur Febres comitari Pellcmmó aute Pcllcm clic genus.Hcc Cardani5S,&: multa alia mnollra córirmaiione relata,qusc quialógadimitto leélori dúo eliciuntut ex bis cardani literis.Vnú &primum quaüter morbi Pellilentes aculi cum lint pollunt venire abfque febre.Aiterum quod tejugulat,qqo o/lcndit qugllioné tuaru quanj 0
pronoba promlttís multo ante ad dígitos Cardan! acccfílfe cu promittit intermíttcntes efl'e Pcftilcntcs pofléque Pcfté ¿onirahere, ac nos indifcurfu Textum promittirnus verteré ooftro faíu’ta* TÍ modo.-igitur dantur,& pollunt dari morbi acuti,Sc fi Peftilentcs A Fcbrc nudati. Taraeílbona iña noftra diviíio^quod fi tuáprxcognoviíTes, mi< rime ¡n tuo propoíito aberrafes cerlus fum :nam hic efe bonus do- &rinx procelVus, femper abona diviíione fermones profFerre.'divi* iio quidé ex bona dialedlica dígnior eft omni difdnitionc, &demoftrationc: III h;ec enlm ab illa tamquá aprimordia, ea qu¿e funt reci piunt: bac cnim ratione fequitur tanti facial Galen.illullrem virum Mncíithcú^qui aprimis atque Tupremis incipiens gencribus; putavit fccari illa oporterc in alia genera ,fpeciesqne ac diífercniias hiee rurfus in alia dividí, ac denuo ifta codem modo, doñee ad talé pen vcncrimns fpeciem poli cujus divilioné, ad unum numero, &individuum dcvencrinius.& iníra crenim,quíe in aliis inllitutionibus c5 tingunt errata. Se quae medici nunc in »grotantiG curationc debnquut, hanc prímam, &príecipuam caufam habent,divi(ionis fcilicec Prabitatcm. Si te doftrina ift h*rc confodit amice,mello hercle Ten» Aj, tua crimina planges, in primis enim non divifilli niíí prave confuíe ac iñdiftinte acutos morbos,quando ómnibus dcdiíli continua fcbrem,& ex bacpcricuju.i.non niíi adultere diviíidi intcrmittétes, ürmando illas in altero more, remoto bene ab illo vero fui primi au (^oris Hipp. qui quideni in cóilitutione Peílilenti ubi quidquid fía* vatpro tune, crat Pcílis, &omniaPellis; eft notum,non fubvertcrct morborum naturas,oá li Pellis cíl morbus comunis fuffícit dicat multa pr^terea alia genera febriú vulgabantur quali continuas tercianas quartanas,& reliquas comuniter omnes in illa tempeíiatc a» pfsehenderet.^nde fi tu bene divifl'ercs primo quidem teneres diffinire febrem acutam aliam cum febre ,aliam fíne febre :utramque mortalem. Ei ultimo demollrare quod í¡ utraque mortaliSi non c* rat necefíé quod Solé contine foiíTcnt Peítilentcs, cum intermittétes eiiam Pcíli adjunélc cll pofsibüe tam ex fe, quam ex Pellés Gé» tuina caufa pof3Ínt,quaíi cotinux; fuá íimplici mortales fieri,ex quo fíe formo meum fortimum argumentum. Datur morbus acutus aliquis, qui fine febre cílmortalis,ut patet de attonito.fívc apoplcxia: igitur multo magís fi eidem adjungatur ftliqua febrisrtalis cu Pellis cum terciana exquiíita,igitur datur alí* qua intermittens acuta Peftilécialis mortífera. Major'jTunt not^ có** i?qucntiacvidcntifs¡ma,náPellis,eílniorbus acutus', terciana ex» Azquiiita^ í. yfd eJátuf* (a^. I.
iquifita, eft ctiáialiqua fcbrís;& tune fi quod cíl íimplicíter tale,facit talermulto magis quod duplicitcr efttalc at quod aliqua intermit* tés Cit acuta,& per qoñs lethalis,mult¡s auéloritatibus fcatet quarú auclores locaj&exprcífa verba in medinm adducerenon pigebit. Imprimís Gal. ex fidcli mundella in fuo theatro íuper ejus veros libros titulo febres acutas hic loquitur ex intermittétibus vero acu* ^tifsima eít terciana: Se inde at quemadmodú exquiíita terciana acu ta eft :rationemquehujus verbi reddens,format Gal. locum altera KírTíé onh de ubirreífert febres acutifsimse^Sc ardentifsima; aflavabili, oriri:Sc ter eretis, ciana ex ardentium eft gcnere,8einfra febres pneceteris calidirsime 3. funt caufon. Se terciana, &eodem folio febres terciane máxime ex* t*yi<egar¡um acutis, quod quidem comprobás ipfe Mundella ex ejufdcm Galeni Comm. 1,mente fie ait, febres ardenres pra;ceteris febribus. Se tercianas oriri 3. jf¡>horum propterfiavevilisexuperantiádeclaravimusincómentarisde dife* comm. 8, 51. rentiis febrium atq; hoc cÓvenire Ínter ¡IIas,eire acutasrex verfione fup.^.'Prong, Leoniceni, nec non ctiam Thcodori,& antiqu^ traduéIionis,dcfulib.i. de d'-ff^ ,muntur ex Hip. irtehe verba,qui auté immoderata ficcitate laborant februm. c.i i. febres contrahunt acutas,rercianas fcilicct.Sc caufones.Sc jo.tercij Ct* I.Epid.p. Scótionís abeifdem auftoribas fie accipimus fed acutorum máxime^ I. comm.z^. tercianas,Sc ardor,es,& alia litera fed exacucis tercianas maxime,8c fiT^.z.comm. febres radentes.Ha^c enim prarceteris funt biiioíifsimaí.Quam par* temnittens defendefe Petrafitanus Gal.querrt ex qup límuI.Sc Hip. cu Avicena Capitulum informar ubi ait eveniunt tamen hujufmodt vomitiones in eis perbiliolifsimos morbos, quales ex quifite tercia» n» cenfentur,Sc alibi ex hoc Hipp. loco haut obfeure coligitur tercíanam febrem exquifitam Ínter morbus acutos efl'e reponendá,yo» cat Gal. exquifitam tercian5,illam cui,& accefsionís tépus breve eft &ínitium cum rigorc,Sc cu íudore folutio, vilísque vomitu.vel etiá inferné alvo viliofl'a dejiciente.hanc autem acutum ^'c morbu,cIa* rifsime in praefentia Hipp. innuit,dum inquit vomitibnibus illa fol* vib¡Iiofis;Conftat auté eü in hoc opere non de aliis aíFeófionibusquá de aculis verba facere. Sicenimipfe initiodixerat confiderare o^ portet per mobos acutos ,&c. Se infra Prognollico. ^6.dicet haec .intelligo de morbis acutis ,fed tercianam morbü elVe acutü voluie manifefte Gal. lib.3 .Aph.com.29. quo in loco reddens caufam cur ha:c febrís.Sc ardeos plurimumjubenibus accidant dixit,quoniá ter ciana,Sc febris ardes ínter acutas febres funt viliofifsime, vilis vero plurima in jubenibus ratione etatis redundat:id circo febres ifte fre eadem eft fentcntia Acevina.qui de ’s inquit Spafn^us Siccus, Epileplía^ quenterjuvembus eveniunt. diverforú coftitutionibus ioq^
3 Apoplexia^Sc Squinantia funtex acatisnon valdei(doctnna lilh^c máxime intentum fuperbis cófirmat )terciana vero pura,& caufon funt de acutis non valde;híiec Petrafitanusmee minus claboraverüt veritaté iftani, Guliclmus Plantius, &Nicolaos Leoniccnus fuper Ga!. j. Aph.cóm. 29. ubi exprefis verbis íic dicunt nec cnim fimpliciter diccre oportebat acutos qui,& impueris nihiiominus fieri vidé tur ,fed exacutis tercianas máxime :&febres ardentes .Híe cnim pracceterisfebres funt vilioiifsimc, 5c quia non turgeat anima tua aprehendens doc^rinam alata de terdanis contínuis ,aut Semitercianis ,audi lupcjum in fuo fpiritu fuper h*c verba fie loquétem in Gal.anotationcs,ceterum ne licet diccre quod Gal.bac parte loqui tur de terciana continua quia ha:c no difFert afebre ardenti, dicen* igitur tercianas,Se febres ardenteSjindicat de terciana intermittenti loqui; cum diófa Galeni contemplanti, non poteft ,non clPe per* fpicuum.Sed quid majorc probatione indigemus qui^quae aGalen. offertur, quando fie fatur Hipp. igitur tercianam aliquádo cum ad# jed^ione exquifitam nominat aliquando vero fimplici appcilatione conícntus,terciana tantum modo:Sicuti nunc quoque confuetudo Grecorü efthujufmodi res oranes dupliciter nominare,fic Leonice ñus Vincentius in fuá verfione, nec non ctiá Brafavolus nofter. Dato igitur quod terciana exquifita exalegato ,eft morbus acutus. reftat modo definiré quis ipfe fit, 5c an fub ejus definitionc c5- prehendaturnoftra terciana nam. z.Gal. fi mo'rbus acutus efi: cujus niotus cíl velox,5c cito ad periculum venit (5c fi definitio ifthíec po tius archigeni eíl tribuenda )neccíTe eífj quo ad prima definitionis parte terciana exquifita fit morbus acutus,ná cum ipfa fit febris bre vis quse.y. circutibus terminatur qui quidé.i4.dies includút.neceflc cft confequenter fit febris celer, celcritas cnim fie ílatuit brcvjtaté ficut acuries periculú quá obré,qui cumq; morbus acutus eft,ut bre vis ctiam fie elt necefie^iion tamen ccontra, ná fi exacutis defumi* tur pcriculum,cphemera febris,5c fi brevis quia non periculofa ideo non acuta,crt tamen brevis: at terciana febris ell morbus acutus ut ex faperioribus patet, igitur habet celcritaté, 5c per qoñs brevis íit, crt necelle. Dicebat Hipp.terciana puram quoad plurimu, 7.circuitubus terminari (nec oblht dicat Hb.Coacarum pr^nollionum no:i bemperiodis poíle judicari )at feptem circuitus ,14. Coftituunt dies, Hipp. acutos morbos. 14. diebus dixitfiniri. igitur fi terciana febris includit hos dies neceíTe eft fit morbus celer, 5c brebis, multa circa boc fe fe ofFerunt dicenda, fed in rebus patentibus pauca Uciant cvidcntiam ncccire cft. Reftat modo ad fecunda partcm Ájdeft* 6. z.comtn.ii. i^.tráU. I. cap. 4. Supcrjfphor., 29. 4. LihtZ.de cretoriís, cab, 12. 4. ./fphorm 59. 2. jfphorum
dcfinitionis ílcveníre,quar proponif perículum haberc morbiis acu-r tusíímul cum ipfa celeritatc adhocuc talis lit. 1. jfpborttm Quae pars probabilis erit fi magnitudinem fecú,terciana exquififfjnin» 25. jjjy, Symprhomatü ratione eam cómittantium probavimus haberc: na tune morbi illi cú magnitudinc,& acuítate funt,quj brevi terminantur.Sc in quibus citií'sime pericula adveniunt.'brevís auccm eorú Icrminatio íígnideatur, ea^qua; decimum quartú non trafeédit die, qui terminus ultimus cft brevium morborü, &eam obré acutí mor» b¡ cú breves nominentur, decimum quartú non irafccnduntrideoqj 2Z tbxit acutí morbi in qüatuor decim diebus terminantur líe fuos abfolvit dies terciana exquiíitiargiiur morbusell: mapnus acutus, unum folú rertat quo gloncris, dicenscum Gal.i.PrognoíLSc 25. & ejufdé cóm.io. Vbi de acutis loquitur qui cum febre funt^morbú acutam cum elFe quí cum magnitudine quídáac febris continuitatc t.jfdClauc fccte quidem íi cú eodem Gal. in tercianis febribus,* f^p.2, "quarlanis femper febriá veÚigiú non permaneret,qaod certe ipfas fuo modo, &confimatione nolbra ad propoiiium cótinuat, at eít ¡mperceptibile medico fenfuique inúrmi.Quia ut querit ArilK qué citat norter Antonius Cártagineníis in fuo de Pelt» iraé^.S c2, Itb.I. Senfus tactus culpa fuá difterentias aliijuas, quibus pulfus affeclus cíl cognocere non valetrquia fenfui omnium rnatenalifsimo manifelVc no funt^ndeque taclus dccipit corpus,íicut vifus anim.e: proinde dicebal Gal. ad pulfuum exa¿í:ifsímá,Sc abfolutifsimam co Líh.jJíd¡z~ gnitionem, requiri tota humana vita: &.m;rito,nam Ii ex ipfo Gal. tiotinibus pul magnum.Sc vehementem habent omnes^qui funt moderato fuum Itb.eode corpore^Sc natura temperata,S¿ ctanti Horéti máxime vere, ex anni tap,(í, temporibus; Se eadé parte aitpulfos magnos,& vehementes habere quí Syncera laborant terciana, ut obfecro pereipie.t.quis hunc pulfum in prediéla terciana circa taiem artatera corpus,& naturamí Se poflquá ad integram intermifsioné veniat ipfa febris ut crii medico ut per taéfum feiat pulfum remanentem elle natur^ iemperataf,aut qualitatisfebrilis^Si unas elt idé p.iKus tam in hac quá in illa. At dices per qualitatcm mordacem (i quá habeat;haec ad intermifl'um n5 cft pofsibile apparcat; igitur optime fcienierque aGal. antea dió^u Zí^.fodem f< ell pulfusdignolcere magn? elle difricultatis,nec in mérito ctiá quia I, fi pulfus celeres,Se lardos ait cllejoon egrotismodo.vcrum etiá val .• lentibusnonnullis;i.depulfuúcaulisc.4.Srialispullnusbeneval- ,.Icqii.ut cogtiofcciur eidem in adverfa valetudinec’ &in cjus expullione ut etu judicabitur a.medico illú bene vallere.maxima quidé dificultas proinde ittidé dicebat ipfe mee Gal. eodé libro quod pul “T fuum
fuú dignofcendorú arsnavos induílnosq; n5 voluptuarios querif* &ad ¡nítium etiáejufdé ]ibri folirus ert dicercpulfuu dignolcendo rú magna.difficultas quod tépus cxigat logiusA taólu opiis ÍJt cxcf citato,& ín hoc venit quod fupra notavimus taftu Corpus decipere# Sed ut ad propoíítum revertamur no oblitus fum quod propofui probare fcilicet terciana cxquilitá rationc taniú magnitudinis Sym prhomatú morbum cfl’e pcriculofum.tantü dixi quiaucnovjmus ex j Gal. ubi fupra fufíicitutmorbus acutuscotrahatpericulú cu quadá 8c particuiari magnicudine (ad difFercntiam illius ,qui ex vi fuá, 5c '* Sympthomatú lege,rationc gemina cft periculofus) quod coligitur ex verbis Gal. fonantibus qui cum magnitudme quadá) prster qua quod morbus etiam magnus dicitur ex luHo Alexand.in fua Antar* gcnterica c.y. íntemperatura ita magna, quje cómuncm medio cri» tatis menfuram príeter greda fucrit ,& terciana febris eft quíedam calidifsima, &íiccifsima difcralia in hoc mébro ,me herde magnuf quidem eft morbus praefertim in fua íiccitate extrema jfuperlative íic dióla aGal.qua quidem imprimis periclitan egros affírmat ipfe Iulius> igitur ut Sympiho. rationé in terciana exquifíta evolvamus, quoríí caufa morbus magnus dicetur reft fcicndum quod vcluti ex motu defumitur per acurorü celeritas pari modo ex Sympthomatú fcvitia,Sc pravitate defumitur etiam,&magnitudo,quam evidentiá Ut verifsimam aprobat lacobus Steve fuper Hipp.ubi acutorú mor* borum rationcm exprimens ait, cú cnim acutorú morború ratio ex duobus defumatur ex motus nimirü celeritate atq; Sympthomatú fevitia, 8cc. Ex quo confumatus filvius in fuo cóm.in Gal.lib.ult.de 7» ^ feb.diíFcr.c.y.nittens adhaererc hanc Sympthomatú fevitiaro potius vilioíis febribusqreliquis fatur fie: magnitudo febris in caloris exceda cít,ac facultatum Corpus nortrú regentiú magnarfebris autetn viliofa omnium calidifsima (in hoc termino calificara ell terciana exquiíita'in Gal.)5c aóliones naturales máxime profternés, vitales, jGlaui &animales etiam depravas,percaloris excelliimfunde Gal.quantú cap, lo. máxime fieri potert refrigerare ac humetare oportet) fit!m,in quietudinem, ín fomniá,deliria,ergo viliofa máxime cú fir, 8c celérrima acutifsima,5c vehementifsima: non poteft es fe diuturna,fed citius ad faluté cum robuftis.aut morté cum debilibus naturis terminatur Ecce quid dica't tantus vir Sylvius loanncs Cofteus,Se loanes Pauperr, 14. fu* lus Mongius, cú hujus tcrcian;« memores fuiflent,ejusq; SympthoyíVtcens matum fevientiú demente,Se bono aliorú cófenfu, íic alloquuntur; f.4. contra tamen nonnulli tercianam puram nó falubrem fed omnino Icthalcm, exiílimant:ubi afyncera.íit vile(quafi diceret ab extremo A*4 ¡ricen*
% Incendio) ajunt nempe cu bilis pura vcbementis fit caíiditatís jíjis* aliena re,non refrangitur: accidétia abca, ita acciderc feuia^ut egcr accidentium vi,& morbi rñagnitudine illico dcficiar, nam licut dice bat Galen.ex verfione mundellíe in fuo thcatro ex tercio Methodi, morbi fimplices (ine^jue ulla compoíitione vcluti quaídam eleméta íint, cft manifeftü: unde. 2.Prog.Text.5.ex verfione antiqua hunio res puri,omnes mali funt,excepto fanguine^talis cft vilis pura in ter eiana pura «rgo terciana exquifita eft febris periculora,8clethalis. Ncc debet terrere objc6lio,qu5ecirca hoc moveri poteft, ná pote rat aliquis obiare dicens tranfaóta accefsionc, quic raro duodccim cquinotiales oras pertrafit ,cum quietis fpatiu fatis prolixiú habeat hxc febris terciana fcilicet exquifita:habet quo vires reparentur^in* ^de non tam faciie pofi'e homine occidere.qui enim hsec percipit có- JtdGláue. fultare tenetur Gal. ficuti fuperius notavimus qiii fie fatur,nani ar^ teriarummotus in hocin totü.afsimilatur huic qui infanis depraehé ditur cu in nulla alia febre (nota bene) ad naturalcm habitú revertatur,nec fi multü tenyporis ínter prim9 accefsionis finé,&: fecunda; principium intercidatrqucmadmodíi in tcrcianis,S«: quartanis.'in iU lis enim febris rcmanet fignum in Ephemeris auté in totum abóle* tur accefsionc ceflanie ,quod eft drccrc quod nulla; febres praeter diarias ad integram febrilis caloris vacuationé veniunt ,«X: fi in intermittentibus ut in tcrcianis,&c.Celíct a<;cefs¡o.Igitur,& fí ad apparentiam tercian» febres videntur intermitterc,in rci veritate faU ^Acft diccre quod in totum definunt, cum ineisficutinreliquisiu termittentibus per Gal.veftigifi febris remanct.Quod fi dicat Hipp. quocumq; auté modo intermiílerint quafi velit aliquo modo íntermittantnihil ad rcm.ná fi vertimos 2. Laurentian.& Theodorú Tx. debet dicerc; Sed fi quovis modo intermittunt,quafi códicionab'ter nihil fupponat in eíTc vero^quod fi caufaliter fiat.vel contingat ali* quá intermittcrejá tune necefle cft ab fit pcriculurat cú fit raro,eft, uti diccre Hip.per paucas efl'e intcrmittentes,qu» pcriculo vacent, Niíi mavis dicamus quod quemadmodú vulgar! voce folemus dice* re quod non omnes nomines funt mali ,ut vice vería confirmemus per paucos efi'c bonos. Sic eiiam teftemur non omnes (periculofas efle) intcrraittcntes.ut cotraria rationc affirmemus per paucas efle fine periculo,nam fi aliqua intermittít ex eis,& ex intermifsione fe» quitar fecuritas. lam hoc cóprobat omnes non intermitiere, &per 'qoñs periculofas five multas,fivc plurimas .quS íit hoc verum eolli jgit Pctraphitanus ncc non ctiálupejus ,qui quidem affirmantnon ©mués intermittetes cíl'e faluiiferas,quaíj inferamus per paucas effe
/ tales igítur fi ex Gal.ubi fup.i.ad Gláuc.intermitténtes fercians ut Súber Hhp] 8c reliqu£e,& fi íntermittant, permanent cum febris fígnaculo^fequi tur evidenter calorem noftrü naturalé in tcrcianis, non reddere ad Qalenlt fuum priftinu, &naturalé téperamentum,& per qoñs durante mor ^jfpho. 4^, bo,dircrafiatum elle. Se Gne temperamento, qui quidé extráñeos cü anmtath, Gt corruptionem, &imperfepionem fubjeólo procuret,ell neceíTe; * (proprius enim calor e.x borro intelleclu perfeó^ioné intendit)quia li a(5^io procedit afacultate,8(:h3ec atemperamento rationabilc eft ubi calor febrilis permanetqui extra téperamentum eft facultates dertruens,a6liones etiá naturales corrumpat,ííc contingit in tercia» nisfebribus puris per Gal ubi fupra igitur in illis horis quibus datur fpatiú in tercianis exquifitis probirú reparatione omnis aótío natu» ralis prfj'fertim concotrix corrupta,8¿ diminuta íit eft neceíTc.vel de pravata ná túc mala qualitas permanés augeatur quatitas eft ratio- ^jfbhorüm nabile cú Gal.unde Laurent. addens fuá verba ait prieTertim li vétri ** * culus vifíofsis fuccis opletur(hoc auté omnes feimus perquá familia rifsimum elle ómnibus interpolátibus )tune enim neceH'e eft cibum ingertum Chachocbimiam augeat qua propter dicebat Hip. in pura corpora quanto magis nnirimus magis ledimus.nara tune melius^Sc falubrius eft poflfe offerre cibos quam ex faófo medicum propinare, melioré eíl'e in malis potentiá quá actum afHrmat Ar.in Aia Metha- ' . phica igitur íi ex Gal. in fuo medendi Metbrodo feimus non ex bis, quaí afummimus fed,qu^bene conficimurficri nutritionénoftra,5c boc no poteft fieri in corpore diftemperato,& febrili ut tercianario in quo non dejicit febris llgnum ut patet ex Gal. ubi fupra, ut obfecro tercianarii reparabunturc’ minime gentium cum tale Corpus nec ejus facultas naturalis íit pro tune vere ens ad hujufmodi operatio nem fi lie eft quod tune diftemperata deficiat in fuá potentia,ná ut dicebat Arift. Sapientifsimeq; unum quodq; entium naturalium,& i. íieánméi determinatum ad quandam operationem in quátum poteft dicilur ;. " ens, in quantum vero non poteft non eft ens. nam oculus dum non poteft facere vilfus operationem ícquivocus eft,fi£ non ens, fie etia pari modo facultas dertemperata,dum no poteft operari perfeefionem cujus eft ,jam tune no facultas, nec ens ad reparativa operatio nem dicetur: fed quid aequi vocum.quare fi ex ipfo Ariftot.idem ma ** nens ídem eft aptum natú facere ídem fequitur calor febrilis fie per manens intercianariis potius deftruófioncm operabitur; nec impar ^enfiiis five imperceptibilis in medici cognitione nam Ij ex racto elt, tune magis,'S(: minus,non mutant,neque variant fpeciem, Unde in racione mali ex Arift. perpaucum fufticit ad dellruendum A5maxi-
Texiu,¿Sf /• 1 quídem fi nobis illico intifrnecent ,quid obílavíf ,quím diTponent, crudeliter; pro fortirsima imprcfsione infultus foturi. Qui quideni ut in materia pra;dirpoííta,& máxime prsevia^fuos poterit introducéíe eífec^us. Quolibet enim ait Philofophia non agit in quolibet, imo determinatum in determinato, &máxime in magis rali, in qua coníideratione Hipp, proponit febres illas tercianas ,cum reliquis Textu.^, intermittentibus, de quibus agit. j.Epid. fecl. Vbi ait multa alia genera febriumpopularitervagantur,6c incipiens tercianarum,5cc. Finem facit inconrtanlium: qua parte dúo denotantur adverfus te, qui crafa minerva Textum vertís. Nam primum collationem facit Hipp. intermittcntium,ad continuas. Se ardenteSjH quibus incepit; VextK.iA. veniret polfea ad illas; quare. i. Vulgarium c5m. 2. Sic incipit, febres concinUce,8c indehorum paucis febres ardenteS;pollea Texr. i6.diurn?e,noclurn^,femitercianíe íincerx; inde lib.j. cóm.j.Poít qua de ardentibus verba facit, ultra procedens, ita loquítur ;erant pryetera alia; febres, de quibusjam'acfurus fum.quas in mcmoriani trahens, ut contra pra;teritas jam loqueretur Textu. (54. Sic fatur, prieterea febrium alia genera vagabantur, tercianas, 5cc.Vrad/conllantium, qua voce copulando fuos, foblfátivos^Signií^ 'Enarratiomi nezt. quod Valeriola innuit Enarratione. j.quaíi malumjuditium; ait qiiippe inconllantibus temporibus.cum tempeftive, tempertiva rcdduniur, morbi conloantes. &boni juditii fiunt: in incólOantibus vero, inconftantes, 5c mali juditii, fuper quem Textii verteos Leonicenus,dicit omnia.qua; non fervant fecundú aliquid,anni conlOá* tis dudOum, ea nunc Hipp, inconíOantia vocat, 6c eos, qui in eis ac»* cidunt morbi, ait autem ipfos difficulter, 5c male judicari vel enim cii calibus periculolis juditia in his morbis eveniuní,vel lOatim funt pernitiofsi; ut omnino faciunt recidivam.nec prarteriii hoc antiqu^ CmnhTextu nec Laurentiani tradióOio, multo minus Tlieodorü veríio quare dicens Galenos parum infra.Omnia quidem ómnibus dif» ficulter judicavaniur, elO ut icqui valeret hoc íignificatum cum alce^ ro Textus fupra noni dicentis, inconftantium :utuniverfaliter af' firmaret, omnes illas febres, de quibus ibi egit,male,pel]:ifere,Sc cu periculo fuill’e judicatas: in illa pelOifera ,5c perniíiofa conllitutione: de quo in illa parte loquítur .Sed contra tuam veríionem jam fupra píura retulimus. Nec CÍO, cur dicas ex Arculano, febres pelfiferas ,debere cíTe fecundum plurimum caufones, auc Synochas, 5c has magis, quia magna quátitas fanguinis, in corde aut prope cor reperiatur: nam hoc cltpeíliferum inconveniés. Se male receptum ab ArilO. quiin pauc4 quan*
9 «juantitatc, áprcncnJit tantam ,ac in maxima :Se fie cum Pefiis fit poiius qualitas, quam quantitas: pofsibile cft imo verifsimum non ex multa fanguinis quantitate ,& quovis alio humare quanto ,elle ^. ncceílarium, produci Peítem: nam verba Ariftot. iílhxc funt, diei- Lw. Thí¡>th» mus ctiam licut antea,quod omne corpus(abJata partícula) minui- (. í, tur, qualitas autem remanet, quoniam magnitudo libras mellis non cllequalis magnitudini libne mediie :ell tamen asqualis dulcedo quod íi quis adducat virtutem augeri, auóla quantitate, minui auté minuta, rcfpondemus, quod imo contrarium videtur.’fcilicct quod Corpus ert parvum,5c virtus fortis, quare qualitas, feu virtus, nó eíl ipfa quantitas: fed alia ratio quam corpus,vel corpufculorum congeries, quae non fapit nifi naturam materias, corporifique; alioquim qualitas non operaretur.qua fortifisíma ratione ut potetati viri po* tius obfiecro credas, in tam vero íimili Peílé, potius invenir! in qua lítate aliqua, cítra quantitatem, quam cum ea, quádo extra eam fie magnam,virtus fieuqual¡tas,non ideo definit eflcPcrtilés,<Sc fiortis, igitur fi nulla qualitas veloiior, 8c praeftantior, dari poteft .Quam quic reddundat in terciana febri :confiequens eft, potius in ipfia fiedeat Tcncnum peftiferu, ac vclotiori motu adverfius cor irruat; nec cft etiamcur dicas extra vafia, inveniri materies íntermittenlium. Quando contrarium teftatur Materna experientia ,fi quidem propriis oculis fiaepe fia’pius vidimus, multas earum terminan per vomi íiones, alvi curricula ,8c mea tus vrinarios: quod omne certos nos facit dehac materia intermittentium intra vafia exiftente,qiiod cria ex noftro argenterio. in eadem confirmatione accepimus,aircrcntc 7*! fuo de confiultandi ratione ,nec non ctiam experitifisimo carolo a' petr» alva, libr. Medicinas forma, quibus pariibus fie fantur ;mate- 8. ria febrium intermittentium continctur circa prascordia ,vcntricu- Jum, panchreas. ommentum aut mificnterium :ubi ctiam plura magis invenies, quas in tua moniiione ,&in probatione noftra legas oportet. Igitur fi caufia primitiva febrium tcrcianarum (praster fian' guinem) manct ctiam intra corpus, mérito Lralcnus dixit in Ínter- i- Glaui\ mittentibus manere febris fignum; nec non etiam contrahaere peri* cap,2. culumrfiuo modo realiterponc:& fi ira eft quid iraportat proveótio ne fuliginum fit fianguis vcl nó, nam circa hoc maxima qua^ftio raovetur de qua aliquid ad finem dicemus, immo fi eíTct fanguis,5c pro fuá quantitate faceret Peftem, fiequeretur quod ablato co, in re du danti Cxílkret breviter Peftis, ficut videmus Cas fiare Synochos fiebres, evacuaros ufique ad animi deliquium ,ut teftatur Galenus de 9- Methoiil iilis duobusjubenibus Paisefthinis ubi fie tales fiebres ex larga fianguinís
Lth. de álim fduco pejl\ frincipium. €a^At, > guinis mlfione jugulaíTe affirmaf.Hoc tamcn cíl r¡dículum,& cotr» rationem (nam febris Peftilens Tuam cootrarium modum fcrvat ) td quod credo rcfpiciebat jubertus quando Übro de Pefte fuo affir*» mans nullam intermittentcmpofle elle Peftilentcmadduxic in fui hoc diccns, putredo fcmel concepta,cor obcidet :aqua non minug quam ab ¡nílamatione interna afidua febris concomitatur, quaíi nol lit, quod n5 nifi, internis inHamationibus, inveniatur febris alidua: &falitur quidem, nam Galenus pro nobis cum íit,ait lib.4. de Pracfagatione ex pulílbus ,¡ntcftibus alFeó^is ,& fi ínter inguina lint, áfe externe politis ftatim febres accendi,propter vaforum vicinitatcm: ex quo demonfl:rat,8c ut vult Hipp. noílrum corpus elle confluxum unum, confpirationem unam ,&omnia confentientia ;quaíi dicac, Corpus nollrum elle unum non compaclum: fed (ut advertit Scali» ger, de fubtilitate ad Cardanum Excrcitationc.9.)conjunclione (5 tinua; at quae continuitate conjunguntur, ex bona Philofophia, eíl ncceíl'c habeant fuá ultima ídem: ex quo,&c. Igiturjam ultima externorum, cum ultimis internis necellario crunt unum idem. igitur in quolibet afíeólu, tam interno, quam externo, vna, &cadem erit dclatio, ác communicatio, coníluxio, confpiratio, &confenfus, 5c confcquens,unum periculum: igitur demus quod materia viliofa in jntermittentibus, febribus extravenetur, &non cxaletur, fenííbiliter: Se proponamus quod externae partes recipientes talem fuccum íint adeo fortes, ut pofsint denuo tranfmittere ,&intravenare ob» fecroí Si hoc fuccedat, utpofsibile cft,& caufaíit maligna, vcl Peftis conjuncla illi: nonne faciet natura; ncgotium,& per confeques pericuiumí credo equidem nec vana fides ,immo cum Galeno ,id ipfum comprobo, iibr. fuo Comment. 2. de Natura Humana vel uc verius ipfo Hipp. Textu, ubi dicit funt morbi vehementifsimi, cum ex aliquo corporis membro forti, exorti funt; Se mérito nam,ea ra* tionc qua repellunt,necellario indicant de fuá maxima fortitudinc, nam tune fagitta imroilla, ex nianu potenti, potius vulncrat,nec no &carbonibus de folcotoriis foriiori ¡ctu,quod invcnit,dcllruit:tales funt, Sepoíluntcire partes externa;, in intermittétibus febribus. Si repellunt^ Sctranímiltunti igitur, Sec. Circaquod in fine latiug tddemus. Qua propter neceíle eíl:,ut huic labori finem ponamus,8c ex hoc medio omnem veritatem abfolvamus, nam ex Galeno fieri non potell, ut Corpus abunde calidum, &liccum cum fcbricitat viribus lit yalentibus ,cui fi cum hujufmodi febri ,&corpore ,momentánea méhri Fhlcgmone lit conjuncU, omnino ^ger morieiur. Fingamus igitur
lO igltnr in fimili corporc quia porsibile e!l, noflram tcfcíanam fie calidifsimam.Sí fuperiative aridifsímam.ut rationc rubtilitatis.necef» fario magís furiat; quia uno fimili addito magis íimile augmentatur &furercit. Si cum hoc toto addamus aliquid maligni quod quídem Phiegmones vices gerat, tune fi prxdiólú Corpus ex fui met natura efi infirmum. Se morbi impeótus eíl talis, qualis efi: depiólus ,obfecroí Nonne omnino seger moríetur íSive in primo acccfsionis infuhuí Sive in reliquo ufque ad vigoris confifienttamí Quo tempo? re ex Galeno ubi fupra máximum impédet periculum- Me hercle ica erií, nec valiet quod dicis, quando alieris ex Galeno illum falvando, quod ex lercianiSjnon viditunum duosveinterire^quafi ex hoc falvare vclis conílitutionem Peílilentem, non infertam in intermil tentibus, nam fufficit unum vidiflet Galenns morijhoc eft unam invenilFet rpeciem tercianarum lethalem,& Pefiilentcm in uno indivi dúo, ut ex ca, tota fpecics earum pro tune lethalium. Se Pefiilentiu íalvctur, &pofsit falvari: fi ita efi,quod fpecies non folum aGu dicit diffinitionem fuam diferentem de pluribus numero,rufficit ut il» Jam fimui comprehendat aptitudine ;ita fcilicet ut fecundum eani' polsit convenire pluribus numero ,diíFerentibus: nam Sol ,caíteri que Planeta;, fecundum fuam aptitudinem convenire polFuntjmultis fingularibus; quia fi multi fubeflent foles,ejus naturae non repugnaret, de illis ómnibus efFerni' Fit inde ut Sol ,8c cjeterse Planetaefpecies (int, licet in uno individuo folum reperiantur; igitur,Se parí ratione illa fpecies lerhalis ,quam in uno individuo vidit Galenus, minime definir elle talis, &pode confervari in iilo folú individuo. ymodo aliquás pojitiones pro nolisfirmare in quilus tota vis nojlrte probationis ajsjftit. I NPrimis enim caufa continua? febris,non cft continua delario fuliginura ad cür,motus enim nofiri corporis,ex i'irifi.non nifi per reGum pcrficitur, quod ita fertur ,reGo ctiam motu finitoque, neccílé cll teratur :fed non continué ,quinpotius refiexe moveatur oportct:at quod rcGo moGu rcHeGitur,id profe 6lo contrariis motibus cietur; nam ]oco,contrarius eíl motus quo, deorfumitur: motus quo vergitur furfum. Se is quo retrorfum,itur> ci quo contraria loca petuntur: 8c is itcm,quo dextrorfum^itur, ci, quo perg tur finifi:rorsü,haec. n. politiones funt localcs>quie nofiro corpor! in funt;qu.-e ita funt,contraria habentur Ar. Sed contraria mutuo feco rumpunt ,fibique fiunt in pedimento ;igitur ncceíic crat ut Corpus nofirüm, circulare foret ut ratio de continuitate fuiiginum
glnum informando febrem contínurm verítatem obfervaret, ígituf par cft motus fuccorum in interpolat¡s,quam continuis: alias cnim nec rigores ita percipercmus in continuis ^uti in intcimittentibus: Cé^. 8. coníidera, 8c advcrtcjuvertum ,qucm in hoc confulc ,de cadis. 2. Paradoxum. 4. Si ita eííl’t.fcqueretur quo talis dclatio,ficret in Avíe, mediáte fan guiñe 8c fpiritu.quod cu ita forct fequeretur ittidem quod tá in cor de quá in rcliquis mébris ,neceflário daretur ,8c cxpáderctur, ipfc calor febriiis: quod quam (it in neceflariú, patetex Dño fulginato, in filis quaL'ftionibus extra vagantibus, de febfibus ubi íic contraria fatur ;poteft dari certa proportio bilis ,in corde putrefaóta ,qua: tamen faciat febrem, Se tamé non expandatur in corpus totum :ni potert eíTe ita crafa, ut non evaporetur,qua non evaporata, eíl poli bille faciat febré malignam,ad taclú dcceptivam: nec efl: alterü minus in conveniens, quod daretur, ex tua continuitate fuliginum:ná talis fuligo pertraníiens,ad reliqua membra,íimpliciterpermutarcc fanguincm. Se fpiritum:& tunejam daretur, ephemera febris íimul, cum reliquis duabus fpeciebus ,quae ex fanguine pútrido ,five immuttato, poterant dimanare :&lie ctiam multa: febrium differenti£c fecundü diverfas formas,fubftantia ,&accidenti contrarias, in uno eodéque rubjeólojfecundú partes eafdem íimulatas: quod qua fit abfurdum, in cofeíTo cll tota Philofophia.quod íi no fímpliciter, 8c ex loto per mutentur fpiritus ,8e fanguis ,ab ípfa pútrida fuligine: igiturjam in membris, minime fentietur calor patrefcibilis,fed tantum calor aliquis datus afpiritu,& ranguine,natur?e. Ita facilis, &fuavis,ut femper abfque aliquo pcriculo cocurrat .igitur non trá fit putrilofus calor, Se per confequcns,non eft continuus,ncc etiam caufamhabetcum febris continua. Náíi tranílret,& continua* con- .curerct ,fequeretur quo duplici delatione ,cor noílrum paterciur; altera prima, quit abeo uta primo fubjeño ,dimanar :qua per cxpantionem corpus calefeit, altera ,&fecunda qua ,(per recurfum quia fanguis, 8e fpiritus femper recurut ad cor fuo naturali ordinc, &cor ipfum no ccífat expandere,)vel ipfc calor addetur,vel cófer^ •vabitur: Se ita, erit daré quod febres continu*. per taiem continua» tionem fuliginum, lie procedant in infinitum.cü fuá rcmanentia:ut nunquam afuo fubjeó^o, recedani: vcl maxima cum difficultate cu rentur. fed contrarium videmus ,&cxperientia docct ,igitur alia ratione, Se non per continuam delationcm, incenduntur, &conti-» nuátur: nam quit in hoc funt ofhcio neceflário multa vi,& faculta» te mdigcnt,defficit hxc ubi febris lucctj igitur n5 poteft continuaci media
II media fuliginum coittinuatione. Tertiana exquiíita quam íit periculofa patet ,íi crcdamus cum Galeno, i. ad Qlauc. cap^io. Bilem.iilam formantem; máxime eílc aridifsimam.at quaecumque aridantur, vcl acalido exciccantantur, fivc illo externOjhumiditatem elicicntc; five interno, afrigore eje» fto, extrufoque ,humiditatem lecum in ducente :aut hoc, vel illo fíat modo,a calore exciccantur omniaiqua: íic fe habent cum altero termino indeterminabilia funt,fe fe continent; 8c in propriis termi» fiis,propriam fervant figuramralienos terminos,aIicnamque figura, ron fufcipicntia: quarc cum corpus fit durum bilis,¡n fuá tam ingét¡ ficcitate ,nccefie cll tantum refifiat, ut non cedat ;indeque continuitatis fuse rationem fervans,non facile ab húmido medicinali fe parctur in fuis partibus: inde dicevat Galcnus* 9. Metho. obíiccita tcm fubjeftum efle conftans,& ftabile,& ad propofitum convulfiores ex ariditatc. lethales elle quia diffícile curantur,ut videre eft ex Hipp. 2. Aphor. 26. Se lib. de tremore,paIp. &convulfione. nec no etiam ex. 12. Metho. comm. etiam. 4. Aphor.57. comm.5. Aphor. J7. 8c ex. 12. Metho.Sic etiam habemus, ex ficcitate dolor, curato diíficilis eft ;vel etiam omnino curari non poteíl ,fi febris occalío* fie contraólus fnerit, 8c illud quidem, quia ut dicit ipfe met Galen» libr. de dilfolutione continua ,íicca tarde quidem digeruntur ,hoc autem quia ex 3de Symptho.caulis ficcum,& durum quod efi,nihil in fe ingredi finir, priufquam ipfum ex aliqua parte ,divifum fit :at cum non nifi difficulter ccdat,id ipfum ctiam,d¡fficulter confentiac ert necefie; unde eodem libro affirmat ipfe Galen.íiccitatem nimia, caufam efle conniventi* per quam claudatur veíice collum jigitur demus corporis temperaturam aliquá in qua liccum prxvaleat bu* mido ,& caliüum fúgido ,deferviatque illi corporis habitus gracilis, hirfutuf, 8c nigrior. Se quod in hac ,fuper abundet etiam bilis flava. Se fimul cum hoc febris, &fit per nos terciana exquifita ;huic nifi in tanto ficco affeáfui lavacrum ,aut vicfum humidum accedamus impofsibile cft. Ex Galeno Metho.10. comode finiatur fuá accefsio.'quare videmus.i.adGlauconem aggredditur ejus curationé, refirgerando ahumeófando ,ex toto pofl'e; quare adverfus Lycum hujufmodi febres,ficcas vocat ipfe Galenos :fed quando ,per talia extrema incipit Galcnus, fuam exquifitam curationem ;necefle eíl credamus, non nifi per morbos extremos, illud operatur; in quibus cum periculu contra hunt,jubet,non alevioribus medicina in choa* ic, ait quippe Metfiodi.5. cap. 15. minime ficuti medicoríi,nonnulli eenfent aparvis incipiendum efle auxiliis ;nec íicui iJli dicunt fen-' tiendun»
1 fíenJum iíla prhis eíTe tcnfanda^mox í¡ nihll profecerjnt,aggredi?» da majora,nam in morbis in quibus periciilú non impcndet,vcra ea opinio efl:,at ubi moriendus ícgcr proríus cft. Si phthoae femel exce ptus lit alienifsimum aratione c!l aminoribus in choafl’e: 8c cxterx linde íí in terciana exquiíira videmus incipit Gal.ajufcurationem a refrigerátibus,& humeólantibus quantu máxime fíeri potcíl,hoc cíl quantum potentia ultimata in illorum gradu percipi poteft ,qiis eíl nt terciana exquiíita, quantum máxime Herí potcft, fit itidem pcriculofa: íi ita cít extrema, per alia cxtrema,proporcionantur,& extremorü extrema funt nulla: ficut terminorü tcrmini nulli. qua pro pter fapiétifsime videtur dixifle Gal. tercianam febré, fcbriumjene deterrimam;quaíi extra eam,nulla deteriorjná in relinquis febribus cum non dicat Gal. invenir» ultimata aríditaá,licuti in tercianis.Te^ quitur vclit in bis, ita liccum inveniri,qiiali bumidi íit prívatio.quarc tercianas ita íiccas,in pofsibilc eíl’es humeóí^ari pol1'e,quádoapri vatíone ad babitum, nullus fít reggrell'us: quare in terciana exquili* ta, ubi tam extreme,ariditas inlidet,n5 ell neccfle febris continuétur in fuo periculojfat eíl,in fuá praba qualitatCjSc máxime fi pejor fíat inconftitutione Peftilenti,in uno fuorum in fultuü,íta corpetac ut improvifo. Sive reliquum principaliú dcííruat.aut improfpcret; Exfracafio^ íic enim contingit ex uno infultu cphemer* Pcftilenlis quádo uno r'ollb Cotlúal máxime habemus GaI.propitium,l¡b.dc conftitutione *Artis mcdice, C.22. ubi ííc ait ,potcft enim fuperfluus humor inira Corpus aliquis, in particulá neccilaná vil? rcpéte influcre.-quemad- modum alius rurfam ex parte Principe, in vilio rem traníirc*; enim vero, illc qui príecjpuam illa tus crt,fummum pcriculum’qui in priniuriam parte trans migravij, fubita atquc in cxpeólata faius laborantis necefi’ario confcquatur-, videdehacrc amatum Luíitanum Centuria. 5.curationc undécima nbi pnlehra Icgcsílgiturpcr quam pofsibilc eíl, in tercianisfebribus ,ex ignobilibusmoveatur fuá bi» lis, 8c ad aliquod priecipuorum,repcns,moricm fubitanam inferat* muhoq; cclerius, momento Pcllis contaminata fi ita eft,quod lalis motos cu (it pr;eternaturalis. Se violentus, íi itidem in fuo incipicti curfujCá fortis,quá celer: ex quo per omnia difrúpat quis abnegar,^. Quod ad tenuitatem attinet.-humanarú parcium ordiné lie ftatui mus.tenuifsima pars totius,crt fpiritus:indebil¡s lóge poib airabilis, ¿i pituit.i ex quo ephemera febris ut pote fpirituofa ,&tcnuifsimiijtacile ex toto diíloluitur accefsione cédante, biliofaut terciana exquiíita, ut magis erada, illius reípeéiu.nO faciic ex toto folvitur, quia j
12 quin aliquod febris fignum retíneat ctia fí ceíTet accefsío, ut vi Jere ert apud Gai.i. ad Glauc. c.2.at quotidiana,illarum refpeítu in ac» ccfsionibus integre non expugatur ut Gal. 2. de diííerentiis febriú, c.4.quaíi diceret, multo plus rclinqui in ea, ejus quod veluti accedí videtur: quam in terciana exquifita, in qua,inquit ipfe met Galc.in termifsionis tenipus magis Syncerum eftihoc ert fimplcx,quaíi mcl lincera; ut colligitur ex co quod dixit,at poftquam ceílaverit rigor, non multo poft calor accenditur ,veluti ignis eííiilgens purusque, omnis (uniofle fuliginis ex pers;qua{i comprchendat folum affediii, íine caufa.in quotidiana autem febri, non dicit licuti de terciana, i, ad Glauc. c. 2, febres remanet fignum, quaíi fyncerum,& fymplicé calorcm: quod confonat eo quod dixit. 2. de febr. diff. c.4. ubi ait, at illa cum, &humorem habeat acceníioni opportunú,& facile,fub inde propter fubtilitatem quidquid ex cade eírerbuerit totum in ac ccfsione expurgatur. dum ferbet fcilicct ad puriorem quandS in fc« bricitatíoné terminare videtur. quafi diceret fed in reí veritate non terminat,ni(i fecundu apparentiá ut colligitur ex fublequentibut verbis dicétibus. poftque acccrsioncm,breve aliquod putride calidi taris veftigiu relinqucre.ubi litera antiqua ait poílquá accefíjo bre- ve aliquod putride caliditatis veftigiú relinquit,quali poft accefsio né ralis caliditas febrilis fynccra de relióla fit,in tercian** exquiíitisj in cotidiana aute.nó íic fyncera^imo /icut mel cü fuá cera^ut colligi tur ex eoquod de cotidiana febre fupra profert eloquio ifto.manife ftitirsime autem, 5c¡n hac febre in invafionibus,atq; in incrementis acccfsionum, flgnú putrefeelionis apparet; non dixit íignii putride ca!iditatis,íicuti de tcrc}ana;putrefa¿lio enim includit tam caufam CU3 eífeólum, pútrida auté caliditas no nifi fynceram febre, hoc cft caliditatem extraneam.,RefuItantem fine caufa,quae quidem in tercianis eft veluti ignis eft'ulgens, 8c purus in quotidianis autem pitui tos fi humoris caliditaté.igni fumido inlignis viridibusaccenlTo non tnalc, afsimilaveris.igitur in ifto loco non abfolvit Gal. tercianas fe bres quafi ex toto vacuent calorem fuum lebrilé í Sed folum intendit collare illas cú quotidianis febribus,quoad tempus fuarü accef» fionum,tnagis purú ve! minus fyncerum,fecundum fynceritaiem in tnateria-, quare quia quae bilis eft quia tenuifsima,& veluti quodam purü elementum, 3c ideo magis perforativa. corofiva,Sc acrímoni-» ca, ideo de tercianis loqueos, fapicnter dixit terciana febris febriu dcterrima;de cotidianis auté,quia ficcus hcbes,8c magis in mobilis, tantu dixit quotidiana periculofa,Sc non fine periculo,i.ad Glauc* Sit Gloriá ümni^otenti (Deo, ejus Virgini ftm^er Matti, jímsn» loiprellb con liceRcja* Cá^, S«