Exercitatio medica ad curationem pleuritici doloris pertinens

V AD CVRATIONEM Pleuritici doloris pertinens. T%JDlTA VEli (DOCTO J^EM Trancifcum de Gra]al,Frotomedicnm fygie clafiis multi remiumtHifl>antarum Filofopbum,at% Matematicumynecnon literarum hu* manarumftudiofum. hnpreffo conticentia enXerez^dela t Fernando fyy en el ano de mily feyjcientos yyeyntey quatro. i' *: AD LECTOREM. VTfetas (Lettorfiue amicusfueris 7fiue inimicus) qua occafione motus quxfiione quam Vides Ventilandafufeeperim 7audi: ^ erat in hac duitate Htfpanice diHafPuer, !**** io de Santa Maria ,quidam homo laborans pleuriti co dolore adeo Vehementi ,Vt etiamfi plebeius > pauper effiet7cum anullis remedijs leuaretur, omnes aliosMedicos huius ciuitatisVocauit infui auxiliif, quamuls Medicus qui de eiusfalute curabat,doblksi erat Vigilans ydquo omnia reBe 7<ty fecundum artem adminifirata erant >fuit enim numerus Medi eorum ternario compe*henfus ,nempe dcclores Te trus Bernaljloannes Baptifta t^drfian ,&r tgo :& pofiquam Variis confultationibus multa7ac diuerfa genera anodinorum praecepimus,quoufque ad cucur, bitulamfcalificatam deuenimus (pr^mifsis antea-* remedijs Vniuerfalibus )nihil conferre Vijum fuit} imo continuo clamabat peteus remedium 7agitabd turq. hincisr inde impatienter in leBo}&quandoque animi deliquio corripiebatur defficietibus Viribus : tunc Vnus ex meisfodalibus jurgens dixit fibi Vide* ri confugiendum ejfe ad narcoticorum vfumjiquidc alia remedia nihil proficiebant ,&mortis periculis imminebat. Trotuht h<ec quando ego idem remediis cogitabant Jixit tertius ,Ifoc ejfe uouum dogma ,i? wd•- JJ -i//.. anullo r / ri I dnulli praticantium hucufa tentatum in pleuritico dolore,isr quod nobis non licebat experiri remedium Anceps,&periculofum. Ego aute qui in confultatio ne pr<ejidebam (adminijlratis alijs remedijs pro tunc) rogaui alios 'Pt circa hoc notium dogma Ipnuf $uif%fuum placitumfcriberet,meu igiturfuit quod inJequenti qutflioni pides. Valt~>* r i\ 1 i * \ I 'i Vtrum in pleuritico dolore,qui ob Vehementiam pro ternit Vires minatur£mortem ,liceat Medico Vti medicamentis narcoticis quando neque re s uelentia communia?neque anodina propria ali- *quidprofunt. VLLVM vidi hucufquc Me* dicu difputantem de hac re ,&C cum quseftiones qua: ad finem artis expeftant, nepc ad praxim, maxime vtilcs feper cenfcntur: non in merito iudicauihanc in difputatieng afferre :hocque fub probiematica forma, vt vnufquifque perpendCs rationes por vtraque patte, quod fibi magis placuerit sfequatur. Licet ego meam fententiam in medium proferre no verebor,non vt cogam alios in eam dcucnire »*ved vt eis perfuafum velim me in hac re probabilia defendere: ha» bito principio, quod non efi hic difputatio, de narcoti» cis affumptis per os ,nam vt fi e, expreffum ett aGale. & 'Auic. poffc nos eis vti in pleuritico dolore ,fi ocauone dederit morbos: Galenus enim 7. lib.de comp.pharmac. fecund. ioc. vbi dc doloribus internis fedandis,agit, tra» dit inter alias quandam confeflionem cuius titulus eii: alia fedans dolore, ad omnes internas affeftior.es ,qua Vtor,& cft cofeftio ©piata,quam iubet praebere pieimncis,in aqua muifa. Auiccua vero fen. 10. 3.traft.5;cap.3. dclplcuritico dolore agens ,dicit cum yigt ue^ rint in cis vehementes, tuncncccfUrius eftffrupus e papaucrei Loquimurergo ,dc narcoticis vt reme ia o picafunt. Et ad rem deueniendo pr© parte negatiua (It primiS argumentum ,an non vfu medicorum curantium hunc affectum,fiquidcni nullum vidimus jhucufque in tanta multitudine pradieorum perfuadentem tale remediu, imo neque de eo mentionem facicntem:crgo!quia nofcivu,pr*tcrmifcrunt:non enim cftinteiligcudum, quod tanti viri in medica arte tam vigilantes, id praetermitte* ret,li conucniens clfct.Nos ergo eos inmitantes abftinc, bimus ad tali remedia. Secundo arguitur fic,pedus habet partes membrano fas,&; ideo frigidas,quate ab intenfae frigidis ,vt funt nat cotica ,manifefte laeditur ,vt gaudet moderatt calidis, &; humidis ,quae quidem dilatant pedus ad refprationc, promouentfputu leniendo, molificando ,&coquendo: contraria vero faciunt inteni* frigida. Ergo ab vfu CO’ rum abftincmdutneft. Tertio fic Hipp. in lib. dc vid. rat. in morb. acut. vbl ex profeiTo laborat in fedando pleuriticum dolorem vdrrjs, ae diuerfis rcmedijs,dc narcoticis nullam mentionem fccit.Ergo non eft exiftimandu de tanto viro, quod (i hoc remedium conueniret,obliuioni traderet :ergo co non licet vti. Quarto fic. Auicena vir in Medica arte nihil praetermit cens.cx profdfo memoratus eft dc hoc remedio in pleu* rideo dolore:fcn.io. 3, trad.5.c, i.audi loeu exprefium: ht oportet ,ne narcotica eis approximes in anatum potesijipfa enim prohibent maturationem^[putui (loquitur dc remedijs topicis). Ergo reptobantur ab Auicena. Qujnto fic.Galc. 1i.meth. cap. 1. vbicx profeflo agit dc fu ccurendo dolori vehementi qui profternit vires, &pantyigilias ,it. quo cafu ,quando anodina propria iion hifficiunr,ad vfum narcoticorum recurrit ,& mc« mora* moratus eft de dolore colico ,de oculorum ,&aurium dolore,nullam de pleuritico mentionem faciens, cum non minus vrgeat quam alijdcquibus mentionem fecerat,quod exiftimandum eft fecifle ,quia non conueniunt»Ergo cis non vtendum eft. Sexto,&; vltimo.Audi locum expreflum Galeni ,vbi nonlolum dicit,quod narcotica nihil profunt in dolore pleuritico, imoquod interficiunt cnccanrque ,&eft in libro de wUX.Sc rat. coment,i. fu per feritent- 33. vbi ait? TSlempejn pr<efenti}t? tali pleuritideypofiea quam dcalidisfomentis}non remijjum efie dolorem dixit, 1 fatim duo adhibet aduerfus dolorem remedia }fan* guinis mifsionem [cilicet ,is purgationem’, nempe eorum qua ex opio hiofciamo,& mandragora confit ciuntur medicamentorum 7>Jus dolorofam pleuritidis ajfeBione nonfanatfedfenfum tollit enecaquL Terribilis eft locus ifte,quis talia audiendo, non abhoricat vfum narcoticorum? H$c funt pro parte negatiua argumenta qu? vt aparet magnam vim habent ,&ideo ,magnum opus agrediar,fi partem affirmatiuamfaltim probabilem efle per fuadeam •in cuius gratiam fcqucntcm conclufionem profero. CONCLVSIO. In dolore vrgenti pleuritico ,qualem depinximus in quasftione propofita ,probabile eft ,Medicum pofle vti medicamentis narcoticis,quandoalia remedia non profunt.-hac feruata conditione, vt non pura,fcd cum alijs anodinis permixta eis vtatur. Duas continet partes praefens conclufio ,nam fecunda eft conditio quae ponitur in vfu narcoticorum, prima vero vero, vfus eorum in cafibns vrgentibus: fundamenta primo: partis, funt fequentia. Primum fumitur ex Galeo 3.lib.de Medicament. pec loc. vbi agens dcvfu narcoticorum in dolore aurium, poftea, vniucrfaliterloquens, reddit caufam in cornu* ni obquam,mtur narcocicis:& inquit; At,pbarmaca kxpapdHcrisJneco ,omniaJenJunt Stupefaciunt ,is* ol> idjane,tuncfolum iliis cogimur loti >lobi nullum aliud mitigatorium doloris contulltt. Duo ex hoc loco coligo, primu quod quando alia remedia non pro» funt,recurendum e(i ad narcotica: fecundum quod hoc faciendum cfl ,vrgente necefsitatc ,namque non funt fecura,imo aliquando pcriculofa, non nifi vrgente ne* ccfsitate eis vti oportet, hoc enim fonant illa verba; Cogimur loti. Non enim fufficit non prode(Te alia remedia,ad tranfitum in narcotica ,nifi cum hoc ,vrgeat dolor:ergo preehabitis hia duobus, nihil aliud attendere oportet. Dicet aliquis fotte oportere etiam natura partis con* fiderarc ,na fi ex his cflqua: maxime ab intenfc frigidis 1orditur vt pcttus,non fufficiut illa duo tantum, nempe qu6Jfit necefsitas vrgcns,&: quod alia remedia non pro fintad narcoticorum vfumifiquidcmpotcriteifc maiot loefio partis,quam beneficium in fedando dolorem. Ad hoc rcfpondco: Galenu vfum fuiffc medicamen* tisdi&is, in partibus qua: maxime ab intenfc frigidis 1$. dutur,vt in dolore aurium ,&in dolore colico, &quod magis cfi-jin atfeftu frigido ,vt in pradifto dolore quan* doex flatu procedit,non attendens ,neque ad naturam partis,neque ad naturam effc&us ,etiam fi remediurc* pugnet,fed folum ad rrgentiam doloris ,&quod alia res media non pcofunt,quod vero in gratiam partisGalcnus facit * facit,eft addere narcoticis,fuum corre&ivam, vt CaGo* reum opio,ne tantum damnum afferans. Fr£tereaGale.]2.1ib.meth.cap.i.& 8. pcrmifitlazfio» nem partis in vfum narcoticoru ,etiam (i a£tio in totu tedarur, vt vifio,vcl auditus, dumodo totum hominfc imorte liberet ,fcmpcr intendens in cafibus grauibus, &vrgcntibus,cumpcrmifsione minoris damni maius periculum euitarc,quanto minus eft vnam partem peri re,quam totum. ,, Prcterea: in pleuritico dolore ,affe£tus, nempe infla. inatio,non repugnat remedium frigidum ,cum Auic. cap.de opio,dicat conferre ad apoflemata calida, licet id repugnet pars in qua eft affe&us: vnde fi in dolore co. lico, repugnante parte, &repugnante affedtu ,Galenus vtitur remedijs didis,multo magis in pleuritico dolore, vbi folum pats repugnat. Concludamus ergo fecundum Galenu,quod in om- ni dolore etiam pleuritico,dato cafu vrgcntias,& quod alia remedia non profint, licebit Medico, vti narcoticis, ad hoc folum attendens,quod corre&aapiicentur, poft* pofitis alijs. Sccuudum fundamentum (umitur ex loco Auice» quemfupra pro parte contraria tradidiin quinto argumentosa id quod ibi pro contraria parte adduxi, nunc in mea fententiam affero :Sc videbis id non fruftra efic: locus eft ifte: Et oportet,ne narcotica eis aproximes in quantum poteftspfaenim prohibent maturatione Is* fputum * Exponens Iacobus hunc loeu, dicit, quod per hoc,in quantum poteft intendit excipere,&referua* re cafus vrgentes in quibus dicit ipfc Iacobus vti oportere narcoticis ,vt fi dolor ob vehementiam profternat vites. Pr*tcrea in hoc loco tradit caufarn ©bquamnon Boporteat % faerit abfquc alio remedio ,nam dicit ibi ,latens autem dolorem tentare calidis fomentis primum diffoluere,no absre eftj&in confequentiam ijuius iheipit numerare confcqucnter fomenta calida,dicens :Fomentorum autc calidorum,&c. Et profequitur id fpcciatim in alijs fente. tijs:cum autem narcotica nonfint fomentacali a, neque de genere eorum qua; fedant dolorg ,auferen ofua caufam,ideo de cis non memoratus eft Hipp., Adquartum dico,quod Auic.loquitur de cura regula ri,& non de vrgenti :vide fecundum fundamcntnm pro neftra opinione. i,: Ad quintum dico quod non expreife in dicto loco Galen.mcntionem fecit de pleuritico dolore ,voluit ta; incn compraihenfum effe ,vt patet ex fuis verbis. Vide fundamentum tertium hoftr^ opinionis.. Ad fextum vbi tradidi locum Galeni in expugnabile primo afpe&u,audi folutionem. Hipp. in lib. de vi&.rat* agens de adhibenda ptifana in morbis acutis, afsignat oc« cafioncm tempus in quo nocivum fit pleuriticis ptifanam adminiftrarc,cuius placitum audies in fentent. $3 cxcoment, i.Gale.qui fiefe habet: rdtereaji luteris dolor afs iduus ef,calidtjquefomentis non remitti» tur}Jputumque non proceditffed futntne citra cocti1 t'*• ,./- ;•r> •f1_._/>.7 .7 i . j'J ”*'' Q4itimfmfihnifi qHts 'molitione ,DeljeSta Dena pro Dtriujque indigentia olueritjptifanam autem ita ajf'e SIis dederit ypr£ci utem aget in mortem. In comprobationem huius fen entia;, Gale.in coment,hgc profert :JEgro autem ita ijjetio Ji quis ptijanam dederit ,prius quam dolore l>elJiHaDend Dd Dentris euacuatione (oluerit ,ho ^.. —JiT|.v-i. -•,.} ''* minem, 'nt m Caufaro ob quam necem* 6* i„ ,au: citionc ptifanx prius fedare dolorem censdolorem continuum &implacabilem acalidis ft ‘fis"Umc|u6d ‘“Amatioiam peruenerit ad fummum vigorem,in qua occafioneic tempore,ptifani gramter ofendercpfeuriticos,affirmat. Volunt ergo hic jriipp.&Galc quod quando dolor non remittitur acaJi dis tomentis, centcmus cum foluere ,vei fanguinis mif* iione ,vel purgatione fecundum exigentiam cafus :que quidem remedia auferre dolorem in fua caufa ,manifcl* tum clt,iiue rcuekndo, fluxum humoris ad partem infla matam,fiuc aliquid euacuando de caufa coniun&a, quo mediante cadet inflamatioafummo vigote inquonof. ciua eft ptifanardicebat enim Hipp. lateris autem dolo* iem tentaie calidis fomentis primum diifolucrc,non ab re cfie.&poftea his non conferentibus,tranfitadaliaduo remedia di&a :vitra progrediens Galenus hac profert: Nempe in prafenti tale pleuritide ,<&c. Etcft tcxt.propofitus in argumet.6 ad quem recurre» Dicit er* go quod Hipp in profccutione eotu qua dida funt trafit ftatim,hoc clt nullo alio remedio intcrpofito.ad duo re* media dida ,fcilicecadfanguinis mifsionem vel purga» tionem quando calida fomenta nihil profunc. Et poftea confequenter dicit Gal. Nempe eorii qme ex opio.&c. Vide argumentum fextum.Eft ergo ac fi dixifletquonia (1 nihil ^proficientibus fomentis calidis ftatim, hoc eft immediate tranfiret Medicus ad vfum narcoticoru pr«. tcrmilTa fanguinismifsione vel purgatione interficeret aegrum.Et hoc propter duas caufas, vtcociftimo, vnaeft omifsio magni remedi) in inflamationibus :altera* vero cft quod omilfa cuacuationc ob plenitudinem ,occurre* ret ad partem inflamatam magna humorum copia ,qua de caufa inflamatio magnum augmentum fufeiperet, Sc P“ i pcrconfcquenseflct magna obflrudic,quam fcilk ter narcotica augerent in crafando &comprimendi inores,vt extinguerent calorem nativum ipfum furfocav do,parfque in corruptionem abiret:loquitur ergo Gal.de damno narcoticorum quando inordinate adminiftratur, hoccftnon prjemifsisremcdijsdictis.-nam cum propofi* tio narcoticorum referattir ad propofitionem prifana?,eo modo quo cft vera propofitio ptifanae ,erit etiam Jvcra propoli tio narcoticorum, propofitio ptifanaeeft haec: qui ptifanam pleuriticis dat priusquam dolorem vehe* mentem,{bluatvclfc&avena, vel ventris euacuatione (non proficientibus fomentis calidis )hominem interfi» ciet: vnde ficut cuentus huius eft ,non feruata conditio* ne,itafimilitereuentus narcoticorum quem refert GaU in dolore pIeuritico,erit,non feruata conditione, hoc eft quod quando fomenta calida nihil profunc in fedando dolorem,flarim Medicus fc vertat ad fanguinis mifsio* nem vel ad purgationem, &non tranfeat immediate ad narcotica,quoniam fic admioiftrata,enecant,vt dicit Ga lenus. Recurre nunc ad argumentum fexcum, &lege totum textum. &videbis hanc effe intentionem Galeni ia dido loco. DEO. >