Ferdinandi Valdesii ... De vtiliate Venae sectionis in Variolis, ac alijs affectibus Puerorum ...

FERDINANDI VAL DESII HISPALENSIS, IN ACADEMIA compluccnfi medici Dodioris, Devdliacc Venx fe- (ftionis in Variolis,ac alijs afFcdibus Puerorum. Ad cUrifsinuim.acgenerofifsimumDominu.D.Mattheum Valquium Leccelem, Catholici RegisPhilippi .i cofilijs &lecretis,iSt apud tu preimmi lanfla Inquifitioius Senatum Secretarium,Arthi diaconuCarmonenrem.ac Hilpalenlcm Canonicum. CLARISSIMO,AC GE KEROS15SIMO Domino.D.Matthco Vafquio Ltcccnli Caiholici Ucgis Philippi aConfiUjSjJi: Secretis, £c spud ibptcrr u(ancis Inquifitionis Senatum Secretario, Archidia cono Caimoacnl),ac Hitpalcnlj Canonico. APV LARVMEXiTI ALIS CON tagio, quae Puerosapud nos proximo anno infcftauir, occa/Ionc obtulit libe lio cuida anonymo,accurataeius mali curadi ratione, dorftifsimoru mcclicovu audoritate atq-, vfu recepta rcprchcdedi.Ciii nos par pa ri retulimus altero libello Hispanice iride edito, quo Pueris grauiillo morbo affedis,ctia infra de dmu quartu ctacitannuVena; redlioncfubucnie du probaui. Illud autc opufculii vulgari fermonccofcripcu prius oportuic,vttantoru vitorii exi ftimationc,qui noftraspartes agiit, apud vulgus noui,acncfarijinfaticidij damnata,apudide ctia vulgus tucrctnur,atq; ab importuna calumnia li berarcmus.In eorfi etiagratia, atq; aliorum, qui rei medicatferio ftudent,Iatinam ciusdemargumenti difputationcminuulgarcdccreui,cum vt amicis obtemperarem, qui eam enixe efflagita - bant,tumvt eam remex profeflb,etinfl.ituto no ftro agerem. Quametiara,vir clarifsime,atq; ornaufsimc, priuato quodam iurc in tua clientela, ~Aaac ac fide vc dicare potes^ cui mc, mcac[; omnia iamolimdedicaui,atq; addixi .Nullum autem aut ofFieij,auc opera: pretium maius ducam,quamfihas nugas^qua: tua humanitas cft,lit>eterfufcipias, tuumqjValdefium alijs etiamgrauioribus officijs tibi inferuireperrai ttas. Vale . Tuusex animo. ,D. Fer. Val. ?. AN PVERIS INFRA DECIMVM quartum annum Variolis,ac alijs afFcdibus laboratibus vtilis fic Vcn^ Icdtio? Tcxadiiis dubitationem pro politam definirem,nccelTariu efle iudicaui qu^ftionem ilia imprimisexcutere,qii? muU tisante annisper medicos no ftrq (jtatis dodlifsimosin com munieftagitata.An fcllicct,Fueris morbo ali quo acuto laborantibus Ven^fedlio conueniat/Et vt ab iplb Medicin? parente ,atq; inucncorejnitiumfumam.Hippocr. Puerosin di ^ morbis acutis ab huiusmodi Vcnatfcdionis cutorm auxilio excludere videtur,cum inquitiln tis morbis languinera detrahes, fi vehemens morbus videatur,floTueritq; egrotantis^tas, et virium adfuerit robur. Vbi cum tres ponac fcopos conditiones ue,ad mittendum languF^v’ ^ nem,nec in illis Pueri contineantur.cum te florentes a pueritia excedant,absq; dubio illos aSaguinismifsionc arcet. Galenus Hip po.fequutus, millies etia in Pueris Saguinis mifsione intcrdicit.Si quidem in Com.libri A9Hip Devtiliute Vcnsfcif^ionis'. Hippoime citati fic inquit:Nccj; enim Puer, neq; fenex fanguinis fuftinet dctraiTlioncm , etiam fi morbus quo ipfi laboraucrint,magnusfucrit.Et paulo poft; At certe pueri, qua* quam vitali facultate valeant, tamen neq; hi fanguinis fuftinent detra<fl:ioncm .Prompti enira,eorumfubftantia,tumpropter humiditatem, tum propter temperamenticalidi - tacemeuaporatur.Dctraitione igitur fangut nis non egent ,quiinfitamnaturalcroq; ha - benta temperameto vacuationem. Obeam caufam fcoporum fanguinis detrahendi nu - mero, non fatisfacerevidenturmorbi magni tudo, Si virtutis robur .Mcliusq; feceris, fi & Cdi>.to.. florentium ^atem adieceris. Nono lib.Mcth . idem repetit.Ab hac,inquic, (jftimabis ^tate. Namfi puer fit,q.U 9per diffeftam venam fi t, vtfupracft raonlfratum, vacuationem no fe rct.Vcnim cnra pubertatem attigerint,ia Pue timifsiQne fanguinistoUrant.Eiusdc Meth . libi 4.cap .6. hoc ipfu ra aftrnit, inquiens.Ex qiiopatet,non hocefle quod mutedum fanguinem indicet,fcdmagnitudmcm morbijac viriumrobur,excepds tamen afermone pue fjj .Etruifasin eadem Metho.do,ait:Ac fiqui ^dcj k. In VaiiolisPueromm. ^ <!ein vel pucr,vcl fcncx /st, fanguinern detrahere non licct.intcr has cutes,\bi robur rgro non decft,fecanda ucnacft, etiam fi plenitudinis figna non adfint. Iterum in eadem hoc [it.,,, idem multo latius. Ac fi inpuerum,in{3i!it,in cidat ,qui quartum decimum annum hadtenusnon attigit ,mitti illis fanguis non debebit, propterea qndd tatillis,cum pr^fertim ca lidi achumidi fint, plurimum corporis fubfiati^ quotidie dcfluat,ac digeratur. Ita quod cxincidenda vena moliendum nobis fuerat, cx curati corporis natura proflatur, Hec fiunt GaLloca ,&. fortafisisalia,quibus cum pueris Ven^ fiedlionem interdixilfc aperte conflat . Sed quid inde iam.^Num fievt plane iacct,tc nendum cft,ex Galeni decreto nunquam e/Tc Fueris mittendum fanguinem ^Minime quidcm.Imovcrovtliqueat, nonnulla priilisuint examinanda,3c diflinguenda .Acq; in primis Icite licet, quid nomine Phlebotomia?,vel Saguinis mifsionis an tiqui Grreci intclligebant. In hoc enim vt puto, fere tota cofiftit difficul tas.Et quantum cx Gal.dodrina colligere po irura,perPhlebotomiam,nonquamcunq;fan guinis cx vena detradlioncm intelligebanr, A4fcd Ii' .ds Cltf M- th .p'r fs.ca.H De vtilitatc Vcnx fciflionis. fccJ cam qu? fcmel omnino redundantixfatis' faceret. Vndc copiofifsimisfanguinis vtcbantur euacationibus vfq; ad duas &trcslibra£j Quinimo Gal.ipfcad fex vfq; libras fanguinc decraxilfe tcftatur Memmi,inquit ,quibuldi ad fex vfq; libras fanguinem dectadu fuiffe , ita vt febris protinus extingueretiir ,necvila fequeretur virium afHidio. Qua propter curvx apud Gr^cos legis, in febribus, in pleuriticis doloribus,in angina,in hepatis inflammationibus,multisq; alijs acutis affedibus fanguinem effc niittendumytam euacuationem in • tclligere debes,qua fciTiel,et ex toto ,tora redundantia dcponatur.Hec veritas cxijs.que inferius dicemus plenius elucefcet .Ad huius igitur Sanguinis mifsionis vfum primus om - nium Hipp.tres illos fcoposoblcruandos me morixprodidic,rcilicec morbi magnitudine , virium robur,& ^tatem QuosliucfcopoSjfcu conditiones d'ixcris,nihil vetat .Hoc confl..t vclcxlpco nuper citato; In acutis passionibus fanguinem dctrahcs,fi vehemens morbus videatur Scc.ltaq; et (i morbi magnitudo expof ceret, &virili madelfet conftantia ,nili pueri tianaeger excederec,flcircretqiecate, minime In Variolis Pueroru m. y hoc Sanguinis tnil&ionis auxilio vtendu erat. Primus ergo omnium Hipp.ad pr^dide Ven^ feftionis vfum hos tantum cxcogitauic feopos.Quorum primus,feilitet morbusexnam rafuaauxilifi indicat, relii^uaduocofcnciut, vel prohibent.Namvirtusii fubliCjConrentir, lin deiefta eft,prohibet. Ad eundemq; modu «cas.fi florida /it,confentic,fin puerilis. prohibet.Primascaraen inter holce duosfemperte net ipfa virtus .Qu.antumciimq;ergo morbi vehemetia pofliularet, virtusq; robufta efiet, tertio illo ^tatislcopo deficiente,pr^ftantifsi- . ituimhoc Sanguinis roifsionis auxiliuhaud quaquam eis in ufu erat.lgitur Gal .tres idos Sanguinis mifsionisfcopos apud Hipp .inue niens, libenter quidem illos cxcepit,atq; probauit.NeCprobauicfolhm/cd vt optimus feminarioru mHippocratis excultor, ac propagator,tertij Icopi qui ab etate derumitur,cau iam reddidit. Ob eam enim caufam,inquit. Pueris Ven^iedlio non conuenic,quia prompte eorumlubftantiajtuni propter humidita tem,tum propter temperamenti caliditatcm ciJaporatiir,ac diffluir.Quarc his tribusfeopis initio quidc mGal.cotentus fuit^milliesqj eos foluiii De vtilitatc VcnxfcLlionis non occurrunt. Huic etiam fcntcncie Corncce!f:<i. lius Celfus vetuftirsimus medicus, atq; Galcno antiquior aperte fauct,cum inquit :Antiqui primam &vltima ^tatcm aSanguinis mif fione cauebantjfimilitcrctgrauidas.Scd vfus poficrioroftendic alias potiorcs obfcruationcs cuftodicndasfore. No enim qu^ etas,aut quid in vtcro geratur attendere conucnit, fed qu? vires.Vndc fi imbecillus iuuenis,ct nbgra uida mulier parum valet,male fanguis emitti tur.At firmuspucr,robuftusfencx, etgrauida mulier valens, tuto curantur.Hijc ille. Sed ncq; cx Arabu familia defunc autores,licet omnes inmittedo languine timidislimi fint ,qui Mceita hanc fequantur opinionem. Siquidem Auice na Arabum fine controuerfiaprimus,Fcn.i.4 ca.ao.Sic inquit.-Cauerc debes aminutione in ^tate queefl: minor quatuordccim annisqua tum plus poteris,nifi in figura confifus fueris, et foliditacc mufculorum,venarum amplitudine,et earum repletione,oculoru rubedine. Hos namq; cx adolefccntibus et fenibus phlc botomare debes.Adolefccntcs tamen fecundum ordinem phlebotomandum, paulatim prouehetc debes cum pauca minutione .Vbi per Ia Variolis Puerorum. p per adolcfccntes non cos intelligic ,qni pofl: pubertatcmfequiintur, led qtiiin Alhadatc, ideft; xcace adolendi runr,qu(j ab ipfo orni ad triginta fere annos extenditur ,tt diuiditlit hijcapudipfum Auicennamin attatcmlnfan tifjPiicntiij, Althcrarha, Aguiamic quoufq; barbefeat ,&Alfethian quoulq; definat crclccre. Quare communius capitur apud illum vox adolcfcentes, quam vulgo apud Grecos &Latinos .Exijs ergo adolelcentibus ^quorum mult? fu nt differenti? ,Pueros quidem plenitudine laborantes phlebotomare admo net cum pauca minutione .Qui locus ignoratione illius vocis, adolefcentcs, non cantumautorem noftnim,fed &innumeros alios medicos cateutire fecit. Rafis etiam vigef fimo continentis, etfi f?piusafFirmauitin ctate qu? eft ante duodecimum annum no cffc mittendum fanguinem ,verum paulo pofl: mentem apperiens ,fubdic: Sed fieffvirtuofus.ec morbus exigit, extradio fanguinis fiat. Vnde fecundum virtutem fcquendum eftin ca,non fecundu mctatem. Et alibi addit: Pau latim adolcfcentes fecundu ordinem ad phlc botomiamproucherc debes .Poftremo Auer Broes r." -f Oiiines Del dijfe reniix a doltfceity tii a^ui jHi.mul u. Rafis, Rifisvt Micentia ell w ,/iiierro t)- (olligct, %al iMo Dcvtilitate Venae fedionfs iroesnon minus ceteris barbaris in vcnafecan da cimiduSj licctin calidilsima habitaret rcgione^luinmis iaudibusZoarc cxnilitjquod trium annorum Pucrfi phltbotomauic .Sed ncqjtcflimonium emittam cuiuldam nonm fime dignitatis Arabis, qui Rabi viovrcsdicitur .Is enim duodecima iuorum Aphorifmonim particula ,ijs omnibus comprehen fis accidentibus, quz nosfupetius ex Galeno attulimus, primo libro ad Glauco, cap.i ad finem Aphorifmi parcam iftam Sanguinis mi fsionem comprobat ex Galeni mente ,aquo aphorirmum illura,vt A: plerofqj aliosaccepi iTerefiatur, Aphorifiiuisfic habet :Status & accidentia in quibus non'efl; proximandus ad phlebotomiam eger ,ctiamfi figna fanguinis demonftrencur ,harc funt rSpafmus,angu flia fortis ,doler fortis, tempus calovis fortis, tempusftigoris fortis ,regio .vakleicalida, regio’valde frigida &ficca;uinris,corpus capitis lenis, hiimidiim &: rarum, refoiucionis facilis, grorsiciesin corpore dominans, mactesin corpore dominans ,etas puerilis, etas fenilis, coipus timidum &inluttura phkbotcmire, corpus cuius os ftomachi dolet .aut ell debi - lii VaiionsPiitroram. lo Iccxfailidio auc punctura malorum humorum ,&.corpu5 diiriaoccuparum .Sed cum J' "' egrotans clt repletus repletione multainaliquo predidorum ftacuum etiam ii infuctus lic phlebotomix, excralias fibi medicum fangiiinis cum dubitatione ik timore. Hecillc. Vbi dicet inter prohibentes Sanguinis miffionem fcopos puerilem ctatem primoconnumerauit, ftatim Galenum fuum exponens, non de hac modica illum en'tintelligeadum Icribit .[mb vero quocuoq; illorum accidentium,feu datuum vt ipfc dicjt pr^fente, dplenitudo magnafitjT' tilcm flfte affirmat .Q^od tamen iple addidit^cum timore faciendum, non tollit eam. Et nos ia id intrepide quotidie facimus in Pueris eu profpcro fucceffu. Quod fane cxpcrimetCi, rationibus Se tcftimomjs omifsiSjVel fufficicnscrat,vt ab incredibili ifto fanguinis timore,quo no ia Pueris fo]um,fcd &in iuucnibusipfisquida medici detinentUTj explorata tari aiixilij vtilitace,longifsime dif* ccdcrenc, Poft hos accedat iam aucoritasmul torum noftra: ateatis medicorum ,qui eadem opinionem alferu erunt. Quorum primus An Mtatim tonius Mufa Brafaaolus^mcdicusfcrraricn-*^*/"" Bziis hanc Velem U. Mnirr.i, De Vcilitacc Vena: fcdionis fis hanc habuit opinionem in com. lib.4l £ca torum HippocraciSjSevSt.io. vbi qu^ftionem ex profefio agitans^ fic eam bis verbis definit; Vnde fufpicatus fu mGalenum in Pueris ante decimum quarcu annum prohibere Ven^ fc - (Sionem pleniorem .At non prohibuifle triti vel quatitor vnciarum edudtionem ,vbi adef fet vehemens morbus ,qui Ven^ feftioneiH expeteret fimulcum virium robore .Eodem modo Valcriola Gafcnum exponit,Enarratio Itum lib. 5.vbi adduftis etiam multis ex Galeno teftimonijs jquibus Sanguinis mifsio in Pueris ante decimumquartum annum repro batu r,Ita inquit: Veru ra cu mid ante ea m5- tatem prohibuit Galcnus,vnum hoc tantum fpctflafle videtur, nc ab immodica vacuatio - nc mollis Puerorum fubftantia difsiparetur. Solebant enim tum temporis medici ,quam nunc copiofiusfanguinem mittere, quam f*<i copiofam vacuationem Pueri ferre non poterant .Obidegodecafane quctiim in vfu erat pleniore vacuatione in tellexilfc Ga - lenu miure optimo arbitror ,ciim Pueris an - te decimum quartum annum fecari venam prohibuit, Et Paulo poft; At vero ccli pruden; In Variolis Puerorum. ^ titis factum ipfccxiftimo ,vt cjuoad fieri polfit^amittedoin Pueris fanguine abftineamus, tamc fi &morbusgrauisvrgeac, et Pueri pau Ib plenior habitus, bcnec]; temperata natura fueritjterrcria Sanguinis mifsionc minime dc bcmuSjfcd illam, fi modo parca fiat, incun > (flater obire ,minime veriti autvirium, aut tc nere fubftantie difsolutionem .Sequuntur 6c alia multa pro cofirmatione ipfius opinionis, qu^ latiiis quilqiie leget.Fcrneliiis Ambianus ac fi cum Mufaet Valeriolaquxftionemcontulifset, Galenum lirailitcr interpretatur, lib. fu^ Therapeutic? . 2.cap.n, vbi fic ait: At Ga Icnus neq; ante annu decimum quartu ,neq; poft feptuagefsimu ijs quas protuli caufis adduiflus, venam pertundit. Quod profc(fio de plenioreilla veteribufq; confueta vacuatione audicdum; na modcrata,qu9tum vitibus, ta plenitudini aut par aut inferior fit ,vtriq; pro eo ipfo qukulocunq; funt prediti modo ,faci le ferent .Et Paulo poft '. Hoc 6c ipfi plerunq; experimur ,fexto aut quinto qtatisanno tres fanguinis quatuor ue vncias plcuritim,intcrioresq;inflamationesfiniuiire .Spotc natur* tuPueris, tu infantibus lacflentibus, fanguis B5interdum terntliut Kitimit fic addi diu Dcvtilitate Vcn* fciflionis intcrdu abundcprodic enaribus, nulla corpo ris aut viriu ia>5tura .Suis viribus ijfc); validis pra:ditacftPueroru (jtas,cur igitur ad illarum proportione vacuare n6poffumus,cumprefct tim cufarcus cft Puer, plene ac libcralitcr edu catus, cui ampl^ vene bene codlo puroq; fan guinc tument.^ Ad extremu vero donemus virili roburl^di ,vtrum magis optadum fuerit, vel vt Puer feruata plenitudine fucciq; copia intereat,vel vt ea imminuta ,ofFenfisq; quo - dammodo viribus amorbo vindicetur/ Sccadf autem veng ncccfsitas in Pleuritide interio ribusq; inflamationibus ,quam in cotinuis fc bribus Puero maior exiftit. Quare fic tandem concludit; Nullaigitureft ^tas qua:non aliquemvacuationis modumferat .Eidem afcbriflo. Icntiturfcntcnti^ChriftophorusaVega Dofhorusa dlor ComplutenCs lib. dc Arte, med. Scd:.^. cap. 2.vbi hgc verba habentur :Porro quemadmodum aut aer calidus, aut regio, aut habitus corporis rarus, quoniam facultate diffoluunt, Sanguinemparciiis mittendum docent: ita ^tas pueritie, quoniam per eam inna taquedacuacuationisfpcciesadcft,quapars caufg digeritur in ambientem aetcm/acultas qu' ^ Iu Variolis Puerorum. ij <5i!oq;intcrimdifsoluitur ,minorem fanguinisquanticacem decrahendamcflcdocenc,vc correpugnans, &cxaccidenti repugnans. Idc coraprobac Ferdinadus M^na Dodtorctia inlignisCoplutcnfisjincom, libride Sanguinis mirsione Galeni. cap,6.vbi lacifsimcqu^ftionc difputac. Ide etiam cofirmac Francifeus Va llefius Philippi Regis noftri medicus acubicu lo ,&noftra crate Medicine lux, Ub .7. cotro. cap.2 .vbidicicjquod queadmodu in xftate no perpetuo abftinemus aSaguinis mifsione; lic in ^tate puerili .Et plcraq; alia addit circa fcopos mittedi fanguinem, qu^ noftra certifsi meopinione corroborant. Idc coprobat Donatus Antonius ab Altomari ,Italus nollr? 9- tatisfapietifsimuSjlib .deMeded .feb.par. i. cap. 44. vbi ex profelTo cande qu^ftionc pertradirat, &vt nos decidit ,ficu tetia Antonius Mufa,&: Ferdinadus M^na,Fernclius, &Vale liola. Eiufdc fentetii; fuit loanncs Argeterius lib. de cofultadi ratione .Vbi fi venij apparuc rint, mittedu efle fanguine in Pueris docet, ni hil de etatis fcopo folicitus. Quin potiiis n5 in acutis tantum morbis hocide alTeritChrifto phorus aVega prtecitato loco ,fed &pr^uifio B4nisgra- ftrdhidus ;,itr.t. frencif- CK! Velit pes. Donttut Jntonif, rint. Dc Vtilitate Venae fciTtloni* nis gratia extra morbos debere fieri ,reflaturi Ibicni deSagiiinismifsionein Puerisleques, ficait; Praeterea prguifionis gratia ad eoldcm morbos verno tepore leda vena valet ,ficuti in doloribus et idibus .Hac aut ncgleda^ no paucos fuffocari, quofda nnortuos febriu mag nitudine fuifsc vidimus. Sed quid moror.? Pia cctiatandehanccu Hippo .ipfo veritatem fu fFulcire, quilib 4.acutoru Sed. 25,inquit; Saguinem auferre, ex habitu &ctate plus aut minus expendes. Qu^ verba clare oftendunt, ctate no minus quam habitu quatitate Sagui nismifsionispr§fiDire,fcd auxiliu no prohibe re. Non cni dubitat,qu3cuq; atrate fanguine mitti poilcjfed vult,alia atq; alia menlura pro ratione ^tatis 'extrahenda elfe .In crefeetibus &lenibus miniis, in alijs autc plus. Quin imo nifi mcGkl. autoritas deterreret, multo aliter locu illu Hipp. exponere,4 .acutorum ,Sed. Ip.Quonia perfloretcsijtatc ,non quide eos, qui adecimo quarto anno excedunt ,in tclligcre,fcd qui poft tertiu annii vita agunt. O^a fi velit aSaguinis raifsione arcedos tatam cos, quipr^didu ^tatistepus,plus mimis ucnodu attigerunt .Nam&fignificationi cius verbi In Viriolis Puerorum. ii ,id cft, floreo, haudquaquam liccrc pugnat interpretatio .Quid enim poftterciii aut quartum annum florere etiam ^tate Pueros dicere vetat ?Imo vero cum iam ab infantia,primoq; illo ^tatis principio cxccJunf^mc rito quidem florentes nominare polsumus. In quam etiam expolitionem Francifciim V^aleriolamdudum elTc video, cum in enarratio ne fua fic fcribit :Si enim in acutis morbis San guinem mittere Hippocracesiubtt ,vbi atger etate floret, ct viribus abundat: cumifthaccip fa pueris habitioribus infint,cur non fi morbo acuto aliquo tenentur ,vti Pleuritide ,Angi - na, Peripneumonia, Ardcnte febre, Sangui - nem parce mittemus.^ Hadlenusexfententia Gr?corum,Latinorum,Arabumq;,et decreto pr^ftantiorum noflr^^tatis medicorum abiide probauimus ,Pueris ,faltem acuto morbo laborantibus. Sanguinis mifsioncm conucni re,non quidem integram illam,atq; athroan, quaanciquifsimi medici vfifunt,fed parcam &modica m,qua nos vtimur,quamq; per par tes iterando: redundantia deponitur. Irlisfic expolitis, prodeat iam in medium B5autor De Vtilitatc Vcnarfcdlioriis probaiiimiis ,Pueris fcilicet morbo faltc acu- to laborantibus ii non intcgra,parcam tamen ac moderatam Ven? feftionem coucnire .An putae is, efflorefeetias illas ipfumcffc morbu? Errat plane,/! hoc credit, tatiim enimhabenc rationem fymptomatis ,/icut in pcftilcnte febre fuptrucnientes raacuic .Sedinterim mor biproprijs nominibus carentes, fymptomatu appellationes vfurpant, vt clare quidem Galc nus docet .2. Methodi, cap. 2. vbi de diuer/ita te nominum, qux autores^gritudinibusimpofucrunr,agcns;Subindc, inquit, alatfa parti culafuntinclita,vcPleuritis,Peripneumonia, Ischias, Podagra. Subinde ab ipfo /ymptoma te, vcTcQcfmus,Spalmus,Trcmor, Paralyiis, Dyfpnaa .Quid ergo timet is in hac affeftionehuiulmodi auxilium, cumfebris afanguinis redundantia pendens ipfe morbus fit ,Se non exanthemaca.^ Dicat pr^terca, cur poft fc brifi tradacionem, de curadis Vatiolis fermonc inftiruunt autores.^ E/l ne alia caufa.quam quod de illis tradlatio ad febres etiam pertineat, quod etiam cenfendura cft ciim de mor Motu [jQ pulciculari agunt.^ Sed veniamus ia ad fua fuaamiquibus nolter autor innitens, illi ad h^rerc In Variolis Puerorum. 17 h^rere opinioni voluit .Ob camcaufam hu - iufmodi vene fe^Iionis auxilium in Pueroru Variolis ncutiquaniconuenireaftruit, quoniamin principio ,hoceft: ,antequam appa - rcant, naturam, cuiusTcmperduiflum medi - cus fcqui debet ,contrario modo operado im pedit. Siquidem quod tunc caad cutem tru - dere conatur, Saguinis mifsio reuocat. In alio vero tepore ,hoc eft, cum apparere incipiunt, pr^tcrhoc quod motum illumnatur^impedit, morbificam caufam, quam cucis iam exci pit, ad interiora retrudit. Vndeis veluti plebe crudelitatis noftr? atq; infeiti^ admonens, fic ait; Guarden fe de fangrarfe en cfte mal, porqucboluera ameceren las venas lo queellas van expeliendo al cuero .De lo qual le feguira a buen librar ,falirle al muchacho muchas mas Viruelas ,0 no poder la naturaleza fufrir Ia contradidtion qclmedico hazc,y dar co cl .cnla fepultura.Quapropter ficipfe qu^ftionc decernit. In principio, hoc eft, ante eruptionem,ne huiufmodi impedimentum natura: moliamur,haudquaquam efl fanguis mitten ,dus, fed fcarificationibus dumtaxat vii expe - =i^dit .Vnde fic ipfe ait; Hafta aqui cmos prona Sw.. Cdo que Dcvtilitatc Venae fcftioriis ddque lamancradc facar fangreal Muchacho,qIcande falir Viruelas,deue fcrjalTado le^y noporfangria .Ceteru in alio tempore, hoc efl ,poft eruption e,ob didas canfas non fic omnino indicat, fed Icarificationes Sangui nis mifsioni quam maxime prefert .Admittit ergo hanc, fed illas &vtiiicate,&fccuritateil li anteponit. Quare ficinquit :Yafsiporef- to, como porqueimitemosanaturalezajyaf feguremos las partes interiores,y que no bnel ua amcterle adentro, )o que vn avez falio fue ra dclas venas mayores, es hn coparacio el remcdiodcla jafiacn el Wuchachoen clcafoq tratatamosde raayor vtilidad c6 mayor feguridadq laSagria. itaq; ante eruptionem ,nc quaqua Pueris Sanguine mitti vult ,peft illa vero, eth Ven.rfcdio conueniens ede pofsit, karificationibus tame ,vt pr-xcclicntiori auxi 4io vti imperat. Sed ante qtiam de veritate,ac ^reuocationc ciufmodiin nos prohiti^ fenteti^ dilTcramus^ad fundamccaiccif! opinionis luq nos couerramus. Nec polium illiprimiim no grauiter fucccfercjquod de ijs, efi ca quidead cius dogma fuadcndti aueGcIlentneceirariii» nihil diipucauerit, neq; penitus verbii protu- In Vatiolis Puerorum ,iS 1eri t.Irno vero illaraqua Medicine inuctor,vc luci quqdapliisq; dem5ftrac3 principia, cercii' iima.atq; euidetia nobis ftibicceric^vcl cd loia quod afefiiiircncproiaca.Qiicrimuscrgo fic: An in curatione Variolaru Saguinis milsio ad inceriorarcuocec, dmfliiqj naturae impediat? ANfadedithuicqusflioniAuiccnna, quo -^^niadixit capi. iuperitiscicacotScd quado cgrediiincur Variolae, non oportet tunc vt ad miniflrctur Plilebotomia .Qu^rentes igitur cxpolitorcs eius caufam pr^cepti huiuspn hu iufmodi ad interna reuocacionc inciderunt. Ittcer quos primus omnium lacobus aParci- 1««^« bus fuperhunc Auicenne locum fic inquit; Phlebotomia in Vaiiolisnon efl-adminiftran da,quadoipr^ prodeunt ab interioribus ad cx tcriora,&ia apparere forasincipiunt. Quia rc traheret corruptum fanguinem ad interiora, quem natura redite &deccntcropcranSj extra peliic .ISlicolus Florentinus tradlatu de febribus, agensde Variolisjficinquit; Phlebotomia eft mala, cum apparent Variole, propte - rea quod conuemc &repellit, fcilicet ad interiora illud quod procedit, fcilicet ad exteriora, 5c fic operatur ad oppolicu motus natur^ C2per in- Tbihnin Uattht9 aCraii. Cordonh Vallifiks Dc Vtilitatc Ven* fcdtionis perinconiienicntia loca. Valercusdc Taran - ca, alio nomine Philonius(ii61:as_,inquit; Prop terea quod Phlebotomia retrahat illud quod cxtcriiis expellitur ad intra^ideo pofl tres dies incoeptionis dimittenda. Mattheus aGradi in quit: Cum igitur apparent, nullo modo phlc botometur, nec cucurbitulae applicentur, na phlebotomia traheret ad intra .Idem Gordo riius, &innumeri alij huius Barbarorum ordi nis, quoslongum elTet rccenfere. Sed credo omnesprimum fequuti fune aflertorem, non aliterquam magnusquidam ouium grex,qui primam fequitur ,cuiappenfum efttintinabulum. Ceterum no(lristemporibus,quibus dodtrina Arabum vna cii enarratoribus eius cxplolTa eft, Grecorum autem veluti ab orco, non fine magno humani generis beneficio eft reuocata,opinio hatccii innumeris alijs, quas Barbari illi homines excogitarunt, perlapicn tifsimos non:r.Tetatis medicos confutata eft. Illa refellit in primis Francifciis V^allc fius, qui comentariofccundeaph. Se6t. r5.incrcdibiliingenij acumine fic feribit :Errat quoqjvul gares medki,qui cum exanthemata coeperunt erumpere, amifsionc Sanguinis fuadent abftincre, In Variolis Puerorum, ip tincre, ctlj excrementa multitudine autcacochymia indicent. Quafi vero reraper excernatur decretorie ,aut quali decretorie &perfcdte .Quod fi cum coeperunt apparere exarhemata, no cuacuant, ne motu impediat,qucm coepit natura, cur cuacuabant paulo prius. Se fi exanthemata velle erumpere ,multis fignis cognouifTent ?Quafi vero minuscauendu fit, neimpediamus motum, quem naturaparat, quam que ia eftexorfa? Itaq; omifsis horum perdidlsimis fentetijs ,agendu cft vt Hipocra tes hoc loco fuadet. Hatc ille. Qge locum pro fc adducit nofter autor ,nefeio qua adhibita imntelligibili expolitione, cum manifefte ingeniofus vn iflud fuum dogma breui quidem fermone rcijciat,rationcmq; eius ,aBarbaris prius excogitata irrideat .Nec mimis illa cura di ratione refu tet eorfi ,qui ante eruptionem fanguinc mittebant intrepide, poft eruptio - ne vero reformidabant ,cfi fi veraefiecillorn ratio, ante poft eruptione huiurmodi auxilio minime vtendumeflet. Siquide vtroq; tepore contrarius ille motus, fi fic effet, motu ipfius natur? ex zquQ impediret. Sed hicautores oranes,etfi fibi clare aduer{entur,in fua C3opinio- Dc VcilitatcVcriKfeflionis opinione trahere conatur^ acie<^ illi forrifsimc adhefic .Addidit vero leuem quanda comendatiuncula, qua minime egebat magnus iilc vir ,fort^ vt bladefoa illa ferret expoiitione . Sed qiianquam hi£0-foliim't3ti viri autoritss ad reprobationem huius dogmatis fufficiens cratj alios tamen afferam aurores ,qubhqc in pofterum tam deprauata opinio penitus fe pulta iaceat. Fctdinandiis Mena eandem re - fellit lib.dc<Med.f6brilBUSicap. 55. vbimultis enurocratis exanthematum generibus, qu.-e in febribus fuperucnire folent, v tpote carn nis extuberationibus, Variolis &Morbillis,vi bicibus Hifpanice rochas^pulticularibuamaculis, fu daminibusHifpanicefarpollidojVelicis Icabiolisq; puftiilis, nihil hunc natur^co trarium motum veritus, velacutcadinterio res partes rccroceffum formidans,pro curatio ne febris ,cuiushec fymptomata funt, San - guinis mifEionem imperat .Quin imb com ~ niiine quoddam tradit prcccpcum,inquiens; Non prohibet Sanguinis milsionem ,aut alia quamuisvjcuacionc exitus piiftularu,quado in corpore adcll-copia. Cutem preterea pcc quam conlfac excrecionera fuam capiffe iu - liandam Ia V'atio!is Puerorum. uanJp.m .iir,euaciiaco ante corpore^ aut Sanguinis mifsionej aut purgatione mitiori. Donatus Antonius ab Aitomari de febribus pefti lentibus cu efflorcfcentijs agens, iib. deMed. febribus cap .9 .eandem reijcic opinionem, Neapolitanos^; medicos rcprchepdic, ^uod ob eorumimperiti amjputa nte saVeu^ fediio ne natiirij motum impediri ,eam in ijs febribus omnino prohibent .Et propterea,inquit, cgroshi vcluti gladio quodaiugulaiit.Ecpau 16 poft addic :Nec propccrca natura impedieti!r,fcd citiiis ac promptius aggreflam iam cri fin perficiet amulta humorum copia exonerata ,ob quam prius grauata, inceptam crifin perficere non poterat .Qu^ licet de pulticu - lari morbo didfa line, nihil refert, fiquidem in omnibus cutis effiorefccntijs hec omnino militat ratio .AlfonfusicemLupeius Ciireleanusquilibrirmde Arte curaciua apprime vtile fcriplit, capite proprio de Vaviolis, quas ad Elephantiam refert ,fententiam illam refutat, his verbis ;Si incipiente Elephantia, licet inter initia venam fecarc, non abfurd,um cenferem venam fecarein viroplethorico cui incipiunt pullulare exanthemata, C4quan lupeius. iiercutp Dc vtilitatc Vcns fcdionis. qiiant^ofciiicet extruduntur fegniter, &non pro multitudinis ratione. Quoniam fi multa eft plenitudo ,non timor eft quod vene internx humores ad cutem tranfmilfosreuo cabunt. Lodouicus Mercatus ,primarius in Vallefolecana Academia Medicine profefiTor , lib. dc malignarum febrium curatione, dc hu iufmodi retroceffu non mintis late, quam acute difputauit.Siquide pulchr asincotrariu rationes excogitauit ,&tacitis contrariorum obieiilionibusrefponfiones iniienit. Verba elus in medium aflcram,qud res certior, ac dilucidior fiat. luxta prima dubitatione,inquit, non defuntqui rcfradlorio peruicaci ani - mo nitantur defendere,maculis apparetibus, non licereampliiisfanguine detrahere, vena feifia^etiam fi plenitudo fubfit, ne rctroceflus fiat macerie illius venenofe ad interna eifccra cteor , credccesfemperquo'naturavergitc6 eife ducendum. Sed propofita opinione ,lic eam refellit; Tantum abeft vt retroceflus fiat macularum ,vena fcifia ,quod nullo auxilio promptius neq; fccuriiis poflent plurcs ad cu tem trahi, quam dcpofi'ta,qu 9naturam grauaCj plenitudine .Nam deinceps, vt apud Ga leniim In Variolis Puerorum. 21 lenu fertur, potentiorcuadicfuprarcfidtium. Rado in promptu eft; Na ii hiiiufmodi expnl /io naturar eft aflio, quo quantitasfuenc ini - nor, &natura rcbuftior ,c6 feliciiis excernet. Quo fit,vc id quod irritata pra: copia non valuit pellere, deonerata promptiisime excernat. Retroce/Tusnaq; tatiitn fiet, interioribus partibusbumorecoueniente deftitutis, &depauperatis. Sed plenitudine depolita, adhuc fufficiens quantitas lupererit, itavt vafaneq; appetitu, neq; indigetia quod femel taquam inutile tranfmifterunt, amplius trahere cone tur .Preterquam quod plus mali efficiet pleni tudoexiftens quamrctroccflus macularum, nullaexiftcntein corpore plenitudine .Ratio in promptu eft: Quia maiorvencno/itasfubijeietur, plenitudine exiftente, quam ea erit, qu^cum maculis retrocedet. Cocludittadc inftitutum vir ille dodtus tribus propoiicis va lidilsimis rationibus, quibus manifefte pro - bat, apparentibus maculis, fi plenitudo lubfit, fanguiocm c/Tc mittcndu,quas apud cum legere quifqj poterit. Sed nc adhu cproteruies dicas,de maculishjcqu^in maligna febre ap parent, efle tantiim di da, cum clare etiam Va C5riolis Dc Vtilitatc Vcnx rcdionis dumtaxat. Hoccnim pronunciauit falfifsimo illi fundamento innitcns, quod erat, ven^fcdtionis auxilio nature motum impcdiri.Quo 1’an etatu mabeft, vt impediatur, vt eo pociu* ad illumiuuetur. Siquidem dconerata,incoep -tum Opus potentius perficiet .Illud pr^terca corruit, quod deinde dixit: Pofi: Variolarum eruptionem, fcarif^tionem quidem vene Ic ctioni quam maxirril proferendam efTe, tum quod illa vtilior fit,tu quod fecurior .Hoc cnimnovni tatum,fcd duobus falfis innititur fundamentis. Putat enim per venofedionem illam ,&naturo motum impediri ,&cius ad interna retraiftionem fieri quod iam ad cute proieftum cft. Vtrumq; tamen falfumeffc ia probauimus. Sed querimus ab eo, cur ante c ruptionem, cum vnum tantum inueniret in - comodum ,vene fedlionem omnino interdixit ,poft eruptionem veto cum duplex fit ,vt ipfe credit, non omnino illam repudiauit,fed tantumillifcarificacionemantepofuit.^Sipofl: eruptionem duo emergunt incomoda,potius tunc erat omnino interdicenda quam ance illam? Hoc neq; Apollo intelligct .Quod ad fccuricacem vero atcineCjmulto aliter doftiores decernunt, In Variolis Puerorum. 25 «Icccrnunt.Neq; enim itaiudicat Lodoukus Mercatu s,imo vero dicit ,per latas vias fu bi • to efle lui morem educendum, antequam natura per occultas vias, Icthalibus fymptomatis concitatis, fefe friiftra exonerare tentet. Quare inquit: Qui foluro ijs fcarificationibus vtuntur, in'magnum vite difpendium ^gro - cantes perducunt. Hoc iplum docet Argentc riusin comme .3. Artis mcd. Galeni, aquo haec accepit Mercatus. Etenim qui in periculofis ex redundantia afFedlibus Vene feftione effugerit, vel mortis quidem, vel periculi,vcl longioris ^gritudinis caufaerit. Sed adhuc thominem fic oppugno: Si ratione illius impe dimenti,vel retroccfsionis,Pueris Ven? fcdlio non conuenit, fuppofita plenitudine, nec ^ta te florentibus etiam conueniet .Par enim ratio in omnibus erit. Quod prorfus ridiculum cfli, 5ccontra omnes medicos .Qu^ quidem ‘ratio, ecfi breuifsima fit, tantieftapudmepo deriSjVt vel ea foliim autorc noftrii ccrtifsime ‘couincicreda. Naquaipfcqucatviaab eafe 'eximere,penicus ignoro. Nifi forte quod colli ^imiis concedere audeat, neq; id ctia abfurdu rutet. Sedrurfusficoppugno:Si illaincomo Dda fu Dc Vtilitatc Venz fcAionis da fufficcrct, quo minus fanguine in cafu pro pofito detraheremus, in lepra, fcabie ,anthra cc,peftilctibusq; maculis nec detrahedus etla elict. Quod lane ftultu mcft ,&contra quam feribunt autores omnes. Eft autem anthracis, pefl.ilcntiumqj maculatu humor malignior ac perniciohor qua Papularu ac Morbilloru . Quare in his erat magis retroceffus illepcrtimefeendus .Quod fi dicas ;vbi aliquis illoru afFeduum adeft, ?tate florentibus &no Pueris Sanguinis mifsioconucnict. Tunequ^ro, aut hoc cft ratione attatis ,aut ipfius retroceffionis; Ratione ?tatis, falfum eft, quonia Pue ris fanguine parce mitti poffe ,plenirsirrte pro bauimus.' Ratione vero retroccfsionis, miniis verum, hac enim de caufa nec etate flore tibuscoucnirct. Par enim ratio in vtrifq; pro* fetftb eft .His pr^terca fundamentis inlidcns, primum omnium nouam quxftionemfc.pio mouilTeexiftimat, quod in alijs acutis mor- bis quibus Vcn^feiftio Pueris conceditur,noti ea quidem concurrunt incommoda, quxin iVariolis .In his enim Saguinis mifsionis auxi lio turir natur.T motus impeditur, tum fit co* rii queprodieriit extra, ad interna retroccfsib^ In Variolis Puerorum. 25 Quare iuftum erat ,vt maiores noftii hanc ta tara difficultatem no omitterent ,cum in Va riolis longe alia li: ratio ,quam in exteris quibufeunq; afFcdibus. Pulchra quidem pcifua fio .Scruata fibi erat hucufq; queftio h^c,qu6 ipfc primus eam tangeret .Adeo vetus ranci' daq; elf ,vt pr? rugis nullus iam fit ,qui fuos in eam velit oculos conijecre. Sed nuncretro cefsioneilla atq; natura: impedimento veluti fucata fcfellitj nouaq; cflc apparuit. Queftio iamolim agitata eft amedicis lapientifsirais; An in curatione exanthematum Puerorum, (cabiei ac morbi Galici ,bubonum, &cryfipclatis Phlebotomia aut purgatio conueniat ?Quam legimus raultis ab hinc annis in epiftolis loannis Langij Lembergij medici dodifsimi .Fuit quidem dubitatione digna queftio h^c, quoniam huiufmodi aegritudines non femper euacuationc indigent, cura interdum fcilicct valida natura totum humorem ab internis partibus integre ad cutem protrudit. Qu^ enim, dixit Hippocrates ,indicantur j&iudicata funt integre, neqj monere neque nouarc aliquid fi - uc medicamentis fiuc aliter irritando ,fed Difincre Dcvtllitatc Vcnxfcftionis. fincrc oportet .Nemo tamen dubitauitvnquam :An Pueri exanthematibus ipfis labo - rantes Phlebotomia au tfcarificationibus curari debeant ?Definitu enim eft non amedi - cisrecetioribus folum, fed 8c ab antiquis Gr? cis, Latinis, atq; Arabibus vti nos in Pueris de berc Sanguinis mifsione parca, eu affectibus ij ex redudantia fanguinis laborent ,vel fca - rificationibus etiam in infantibus &paruu ' lis ,quoru ven^ fcifsioni ob tenuitatem inep terunc,nifi forte aliqua erilis cotingat, qua penituslibcriamorbo euadant .Quapropter impedimetis illis, de medio fublatis, nullus hicnouis qucftionibusreliCtus eft locus. txmitii cF-d de illis autoribus iam agamus ,quos turautoconfirmatione fu^ opinionis addu - i^initium fumentes. Bfufculi Hunc fautorem fui inuenti eflc dicit ,curror. iusverbah^efunt :Ycomencando por Rafis de quien tomo Auicena la cuta de las Virue - las,el dixo que efta enfermcdad'por la mayof parte era en mancebosy Muchachos,yarsiq conuenia facar fangre por fangria oporjaffa: dando claramente aentendcr,que cl vn reme dio conuicnealosvnos,y dotro alosotros. Sed hic Tn Vanolis Puerorum. 1 7 Sed hic ncc contextu mRazis fideliter affert riec cius cxpofitio vera eft. Razis litcra fic habet :Quando febris acuta latensq; Pueros , quos vt plurimum infcftat, iuucncsucinuadcrc coeperit, &vehemens dorfi ac capitis dolor ac grauitas ingruit, difficuitasq; fpiritus, narium, &aurium pruritus, terrores per (bm num,oculorum rubedo, punftioncsvniuer - fi corporis &pandiculationes impetunt, tunc vel Papulas, vcldcfedationes, quas Morbillos &Variolas iam omnes nuncupant, breuif fime fuperuenire certum eft .Proinde fi prius quam erunipant incidet in aliquem ita affeiftu mmcdicus,fanguincm illico, fi nihil ob ftet, vel per venam apertam ,vel per cu curbitulam cu fcarificatione agglutinatam detrahat .Qijae quidem verba nonid fonant, quod autor fua lingua feribit, nec ita adaptatur ,vc ipfc proponit .Quoniam Pueri adolcfcetesqjJ quibushosaffcftus vtplurimu aduenireait, non ibi vnacum phlebotomia &fcarificatione collocantur, fic vt clare fcquatur, quod perperam fubinfcrt, hanc tantfim Pueris ,illa vero adolcfcentibus conucnirc; Imo vero pri mumillud, quod Pueris &adolcfcentibus ad D3ucniant, Dc vtilitatc Vena: fcftionis. ucniat, initio ftatim capitis dicitur, alterfi vero quod Phlebotomia &:fcarificatio coueniat, logeiama principio, atq; aliointcrpolitopc liodo.nullaq; fa^ahuiulmodiauxilioru certa diftributione.Quarc totu illud quodexKa zc Hifpanicc trasfcrt, falfum cft, tcxtusq; cius omnino inucrfus, atq; immutatus adducitur. Sed neq; li fic fcribcrctur, vera proinde efiet c ius interpretatio, cuminquit :Dado clararac te acntedcr,'q elvn remedio couiencalosvnosy elotro alosotros. Vnde hoc ita clari co iligi poflet ?Aut verba Razis fic difpolita ,eu nccelTariointcllcdlu infcrrct.^vtcunq; adapte tutjCnec enim nos dccipict,)ta tum vult,auxi* lia hec duo Pueris et adolcfcetibus coucnirej fcd his quidc Phlebotomia, quod aetate fioren tes fintj illis vero no tatum hac, fed &fcarifica tione etia .Na ad duos annos ,vcl paulo poft vtilis quide Icarificatio erit, inde vero ad dccimu quartu vfq;. Phlebotomia .Hac cnim,vt cxantcdiftiscfjftat, autor hic in Pueris clarifsi meadmittk.Quarc Protcfilausiilcfuus no fic aperte fauet cius opinioni.Adde his ,quod & Diuifionu lib. ixap.i 59. nulla faitalcarifica tionu metione, Phlcbocomiafoltim imperat in Va- In VariolisPtieroruRi. 2S ifi Variolis, cum inquit :Et cura variolariim, cum incipiunt ligna, efi: Phlebotomia .Nec nos expolitione huius loci, quam in/inuat_,ex cipimus,fed omnino reprobamus. Neq; enim ellad mcceautoris_,fcd adiibitumconfidta. AVicena Fcn.i 4.poftfebriu tradationem, fi no minus Raze fciebat, Pucrisadolef centibusq; huiufmodi afFedum aducnirc,nul la tamen fada fcarificationum mentione. Phlebotomiam conuenirc afferit .Oportet, inquit, in Variolis vt incipiatur,*: extrahatur f3nguisfufFicicnter,cumconditioncs fuerint. Et limiliter fi morbilliis fuerit cu repletione fanguinis.Etitcrupaiil6poft:Ecconucnicntiusquodinhacadminiftraturcgritudinc,eft Phlebotomia. Et moxibi: Et quando necelfa riacft Phlebotomia,*: no phlebotomatur ite rumcomplcte,timetur fupcripfum corruptio extremitatum .Que omnia in adolefccntibiis effc intclligenda, interpretatur autor,' quia fic intelligit Razis, dquo hec accepit Aui cena. Sed vbiRazishocitaintclligac ,n6 inuc «imus .Ipfe cogit ad omnia autores ,pr(jpoftc ris excogitatis expofitionibus .Sed probat ex co quod dixit, cu conditiones fuerint. lacobo D4enim UalUbus barubius Dc Vtilitatc Vcnat fcdionis enim de partibus enarratorejhuiufmodi didio ne Pueros ad dccimn quartu annu rcijcit.Falli tur tamen cfi illo hac in parte ille de Partibus . Quod enim numero multitudinis dicitur, vni cii eircncquit, imopotiiishac vocc,c6ditio* nes illas coprehendit, quasFe. i4. ca.de Phlc botomia longifsime rcriplit,&Gal. loco ia citato, i.lib.ad Glauco .cap. i4. Inter quas licet puerilis ctia ^tas conumeretut, vt qua: Saguinis mifsionc prohibcat,nibilominustamc vbi Puerplcthorica difpolitionc laborat, dc virtus c6ftat,cum pauca minutione ea elTevtendu feribit. Quarcncc hicipfi fauet. TAmfequiturmagnusillcfuusHaliabas, & ^grauifsimus Alfaharabius .Hos non vidimus, fcd illisfauerc concedamus, nibil enim refert .Ac Serapion, quem etiam mox alfert, illi clarifsimeaduerfacur, quia virtute valida ex,i(lente,' Sanguinis mifsionem imperat, dcmiffavero, cucurbitulas, nec fcariheationes addic .Quod li non aduerfatur, quoniam nec Puerorii nccadolefccntiu meminit,ac tamea nibil fauet. Vtquid ncfcioinaccruu hieproie ftuseft. Et de Arabibus hactenus, nec enim ibi alios congerit. EX In VariolisPuerornm^ PXrecentibus adducit inprimis ptsrceptorc ^nicumChriftopliorumaVcga,qui lib.de Arte mcd. a.cap.dcmoibisquiinfantibusc- Vezi. ueniunt,docct,poft fecundum qtatis annum in infantiu Variolisfcaribcadonibuscircvtedum. Sed neq^bic ad cumulum quicquam facit .Agens enim dcinfantium morbis indi* eat in Vaciolis tempus^ quoin ipnspofliimus euacuationc aliqua vti. Cumenim poft fecundum ^tatis annum dixit, perinde eft ,ac (I diceret ,cu mad fecundu ^tatis annum perue nerint, fcarificationibus vtitor .Nec ei Icrmo cftdcijs Pueris,qui deinde afecundo anno ad decimii quartum vfqj progrediuntur, de qui buscontrouetfiacft. Nam in his, exiftente plenitudine, non per morbos tantum/ed per bonam etiam valetudinem ,prcuifionis gratia, Sanguinis mifsionemapprobat. Q.uinpo tius non multo pofl in ipforum infantium Morbillis ,vbiaut coniincnsfebris,aHt mag na fanguinis copia fit >eandem hoc ipfo capite videtur admittere. pOfthos, tres fcquunturalij,Buyrus,Mart. Gatinar, &IheronymusMontuus, qui Sa thu, & guinis mifsioncm approbant, fi tarae ijtas comtuui. D5fentiac. Dcvtilkstc Ven.Tf fc «itionis fsione ifta e/fe vtendum in illis vulc .Primum quidem curpifsimum eft in autoribus vitifi; alterum vero falfuroj &prascer comuncm dodHfsimoru medicorum opinionem .Idenim eltjquod oppugnamus^ contrarium ei omni no ftatuentcSjlcilicec jin Pueris quouis acuto motbo affedis ,poftprimumillud ^ratistem puSj quo tenelli &paniuli dicuntur, ad plenitudines deponendum, Vene fcifsionem fcarificationibus proferenda, ac proinde no tatum raro, led fcopis cocurren tibus, ea eiTe femper vtendum. Addehis, quodfcarificationes ad hasplenitudinestollendum, fere hodie non funt in vfu proterquam in tenellisiftis Pueris. Atq; etiam in hisaDodlore Andrea Lacuna Ucuna, quam maxime reprobantur his verbis: Por donde no puedodexar de exclamat contra la peftilencial cofturnbrede niiefl:raErpana,adonde luego que fiente vn poquito de ardor aqualquiera nino de teta ,llama vn cruel bar bero,o verdugo.elqualcon vnas manazas,q fe deuen llamar no manos ,lino maooplas ,y con vn nauajazo de crueles filos Ic hiende lin piedad por mil partes las piernas de arriba abaxo,dc8hazicndofe apoder de eritos la criaturilla In Variolis Puerorum, criatuvilUdcfucnturada cntrc tanto ,acaufa dei incomportable dolor ,yde aqucila ^tddc violecia. 1fic inita: iam concertationi noftrij po* ftremam manum imponerem ,nili mc mulca falso acprcterinfticucu addudla loca adhuc laccfccrcnt.Ex quibus tria taturn anno tare placuit, quod Hipp. &Gal. fint, ac pcfsimeintriifa, cifqjipfe quam maxime innitatur. Na Ii omnia, que vel cotra fc omnino,vel pr^terinhitutum autoru ipfc cogent, exami nanda effent, non dubito quin plus iullo in magna molem noftra crcfccret enarratio. Ad ducitprofe r5. Hipp .aphotifmij fecunde fc riip.obftionis,qui incipit; Cum fauces ^grotant.&c. Quorfum nefeio .Nam certeislicciaduerfatur, vt veluti fuo feipfc gladio iugularc videatur .Hic enim non vult Hipp .vt rubercu lis,vel efflorcfcentijs per cutem apparentibus ab euacuatione femper abftineamus,quod, fi faueret illi, aflercre debuiffet, imo vero cotra expurgationem impcrac,cum nimirum infpc diis excrementis ,corpus egrotarc conflitcrit. Quid ergo.^Numquidhoclibi non eft aduerfum^cum ab euacuatione non abftineac in Ecucis Dcvtilitatc Vcnje fedlionis cutistubcrculisHipp.ncc ad illa impcdimen tum illud, retrocefsionemq; ad interna pertimefcat /An verois Variolas &Morbillos ex ijs tuberculis clfe putat, quibus IblarufFicit iiutrino ?Sed neq; hoc certe dici poteft. Tan tum enim abeft, vt bene tunc valeat corpus, vtvehcmetifsima febre atq; acutapotiiis xgrotet, rubeatq; vrina, ceteraq; excremetain falubriacSfpiciantur .Illum pra:tereaaddunipp.oh cit Aphorifmiim primqfedionis vigcfsimu, ie[[us lo qui incipit; Qu^iudicatur,&iudicaca funt in tegre,neq; rnoucrc,ncq; nouarc.&crCrcdes illam ad cute expulljonem,queinVarioIisfic, iuditiu efle .Quod falfifsimu cfl:. Neq; enim Ciim r/! optimi auroresficipfa nominat, fediterduiu ro mw! dicationi fimile effc dicCit. EcLodoiiicus Mer IxcntL ^^•^usin pulticulari morbo hoc ipfum expio - f{, dens, inquit: Quali illud fuiffet verum iudi - tium ,ac cutis contieniens regio, crafsis &: cru disliumoribusexpiirgandis .Et Valleliusin com. citati aph. i5.fecundijfectionishoc etiam refellens, ait: Qua/i veroferaper excernantur decretorie, aut quafi decretorie 5c per fefte. Et cifermo elide Variolisipfis. Quapropter cum magna exparte lymptomatica potilis In VarioHs Pucrorii m. a potius euacuatio hxc fic^ quam decretoria^ ad Phlebotomia tanquam ad iiicram anchorarn audader confugere oportet, ac deinde, potiffimdmin ia adultis Icue aliquod catliarticu pr^feribere .Alioquin fi diiftusillius opinione nihil moucas, exiftente plenitudine, tam Puen quam ^tate florentes cum iliis perquam acut^ febris ardoribus fuffocati peribunt .Ve rum (i aliquando humore illum perfedte ex - creueric natura cum fedationc febris ,mitiga tioneq; fympcomatum,admodumcuiufdam perfedi? erilis, quod raro accidit, tunc nihil mouentes ,atqjinnouantes, ab euacuationc per Sanguinis mifsionc ,atq; per fcarificacior nes etiam abftinebimus .Item nec ille locus Galeni, que cxlibrodeCurandiratione per Sanguinis mifsione in nos adducit ,quicqua concludit .Ibi enim Galenus qua ratione fati guis educi debeatin foeminis quibus meftrua retenta runt,docet,monctq; ex cruribus eum effe ducendum, modofeiffa malleolorum vc na,vtin nigrioribus, modo fcarificatis cruribus, vtin candidis. Quid ergo? Etindelcqui turquod probare vult? Quod in candidis foe minis quibus menfes retinentur, comodiores £2flnt Tertim Gal. obie (fui heus Cap. II, De Vtilitacc Venaj fedionis fintfcavificationes vcnxfcilsionein malleolis ,propterta &Pueris Variolis laborantibus fimiliccr cllc dcbcnc ?Menftruorum retentio cum Variolis qua habet fimilitudinem /Que cralTumin vtero fanguine Pueri habent ,qui Variolisafficiuntiir, quod illis ob vaforu an - guftiam fcarificare potitis crura conueniat, quam malleoli venam apperirc/ CcrtMocus hic, falua libelli pacc vclautoris cius,omninb cft extra propofitum .Cur &nigros non exci pit, vt &nigriores fccminas excipit Galenus, fed omnes limulinuoluit, ab albis fceminis, pr?ter meritum, &extra inftitu tum ,ciiagina to gladio in ipfosirruens. Et putatis ad edu - cendtim fanguine fcarificationisauxiliu pr? - ftantius eifccxnaturafua Vcn^fcclrioneipia.^ Falliturquidem ,fempetenim Phlebotomia adidprimuraobtinct locum .Quarehreno perfe, fcd cxaccidenti Venefedirionipreferttir ,qu6d fcilicet, hoc fmminarum genusanguftas venas habeat, adeo vt &fi ce probe fecentur,quodiiifiiim tamen fitnonprofiuar. Acq; hinceft ,qu6din nigrioribus alijs mul- to magis Venelcftio fcarificationibus vrilior fit. Quinimo cutniahodichuiufmodifcarificatio- In Variolis Puerorum' 5^' cationesnon fintin vfujfolertibusphlebotomis cxqiiilitis prediita venam in illis etia fein dimus ,necidco penitusaGalenorccedimus. Siquidem cum pr?fticericfcarificare,dixit,c5 modiorcsclfe fcarificacionesindicauic,, neud quam Ven^fediione penitus excludens. Sed &illud non omitea ,quod deluo fcarificationis auxilio tradit .Scribit enim eo eile Icarificationesin Fueris qui Variolis laborant vtilio res, quod &fccurius auxilium Ut, &quod ab internis partibus ad exteriora bumores reuellat, Hicpr?,tctquaqubdfallit:urin fccuritkntTs tatCjfuppolita plenitudine, peccat ite in inte inparuii tionc. Neq; enim fcarificationibusvti debet rcuellcndi caufa,lcd euacuandipotius.Nam &fcarificationu auxilium adfanguinem cua.-reZ'krl cuadumpoft Venefcdlione fecundum habet Jocu m.Neq, hic cft alFedtus aliquis locus vnde humores diftrahcrc opGrceatjCu na fit morbus ipfa febris, cornunifsjmus totius corporis afFeiius. Quod lifcarifieacionibusad rcuclle dum vtendumefi:, totum iamillis corpus di - laniet, &ipfosmet Pueri oculos vulneret .ad quos etiam Variolaru materia mittitur. Neq; enim video ,cur fit potius ad crura, ve! bra - E3chia Dc vtilicate Venarfedionis diia trahendus [lumar ,quam ad reliquas to cius cucispartes. Sed nolumusaliaqueanno ratione digna erant, ad finem perducere,quo niam mihi cantum animus fuit ,preftantild - mum Sanguinis mifsionis auxilium ab iniu - riaillorum vindicare, qui fcarificacionibusid preferri volunt, Pucrisq; Morbillis, feu Vario lis laborantibus apprime id vtile efleidemonftrare. Tum medicos ciuitatis huius perquam iniigncs non tantum in vfu eius aberraffe, fed neq; eo aliud vtiliusacq; efficatius vlluminuenirepocuiffe .Neq; eo etiam r(juirsimam illam Epidemiam plurimos rapuiffe, quod in eis Sanguinis mifsione vfi fimus, fedquonia pefl-ilentiscofticinionis malignitas,ita foleat, vt immanis quadam bellua,populosconfice re .Etnos quamplurimosliberauimusparcis illis, atq; iteratis Sanguinis mifsionibus. Quinet filiolam noftram triunci annorum epilcpticis concufsionibiis ,atq; ardentifsima febre deploratam accdmodatifsimo Sanguinis mifsionis auxilio perfanauimus. Quare nosficftatuimus :In Puerorum Vario lis ac Morbillis, multisq; alijs affedibus, indi tiofanguinis apparente, primo Sefecundoan nofca In Variolis Puerorum! ^6 no fcarificationes quidem accomodatifsime funt. Tertius his ,et Ven^feflioni apcuselTc poteft .Poft illam verojecacera, 1'carihcacionibus pofthabitis ,Phlebotomia quidem parca efTe vtcndumiudico ob prxdidas caulas. Sed fi illius opufculi alitor notus aliquis aut ami' cus eftdgnofcat mihi precor ,Nam qui etiam in amicos pro veritate ,&commodo Reipii - blicf pugnat, dignus eft venia. FINTS. Autoris carmen ad libellum. QudfortunaveliCjfinerae potes irelibellc, atq; hominum vultus, oraq; quefo fuge. Obuiusaftfuerictibili contrarius dius, deq; tui domini fine rogare velit; Velle luo exemplo, me dic inquirere verum, nec van^ ventum quxrere glorioic. Quod fi forfan erit notus, vel carus amicus, publica dic noftris anteferenda bonis. HISPALI. Excudebat FerdinandusDiaz,' Anno 1585,